open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Westminster-kerfið

**Westminster-kerfið** er ein tegund þingræðisstjórnarfars sem felur í sér ákveðnar stjórnarfarsvenjur og reglur í störfum löggjafarþings sem á upphaf að rekja til Englands.

Það sem helst einkennir þessa gerð þingræðis er að framkvæmdavaldið (ríkisstjórn) er skipað ráðherrum sem oftast eru einnig þingmenn sem eiga sæti á löggjafarþinginu. Ríkisstjórnin situr í umboði þingsins og ber ábyrgð gagnvart því. Á þinginu sitja einnig þingmenn og flokkar sem eru í stjórnarandstöðu. Staða þjóðhöfðingja í ríkjum sem nota Westminster-kerfið er oftast aðeins táknræn en mesta valdastaðan er staða forsætisráðherra. Westminster-kerfið er nefnt eftir Westminster-höll í London þar sem báðar deildir breska þingsins sitja. Kerfinu er gjarnan stillt upp sem andstæðu við forsetaræði að Bandarískri fyrirmynd eða forsetaþingræði sem tíðkast í Frakklandi.

Westminster-kerfið þróaðist á breska þinginu á löngum tíma og byggir það að miklu leyti á óskráðum stjórnskipunarvenjum og hefðum. Utan Bretlands er kerfið helst notað í löndum sem áður voru hluti af breska heimsveldinu. T.d. í Kanada þar sem það hefur verið við lýði síðan 1848 og á Indlandi sem er fjölmennasta lýðræðisríki heims.

Munurinn á Westminster-þingræði og þingræði í öðrum löndum, t.d. á meginlandi Evrópu liggur helst í því að þingstörf í Bretlandi og öðrum löndum sem nota Westminster-kerfið eru átakakenndari en t.d. í Þýskalandi þar sem meiri áhersla er á samráð. Það kann að helgast af því að kosningakerfið sem notað er á Bretlandi leiðir til þess að oftast fær sá flokkur sem sigrar kosningar hreinan meirihluta á þingi á meðan það er venjan á meginlandi Evrópu að tveir eða fleiri flokkar þurfa að mynda samsteypustjórn. Þessi menningarmunur endurspeglast í því hvernig salarkynni þjóðþinga eru innréttuð. Í breska þinginu er bekkjaröðum stillt upp á móti hvorum öðrum þannig að stjórnarliðar sitja öðrum meginn í salnum en stjórnarandstæðingar hinu megin. Í þingræðislöndum sem ekki nota Westminster-kerfið er hins vegar algengast að raða sætum í hálfhring.
## Heimildir
* 
*
Fáni Kólumbíu

**Fáni Kólumbíu** tók gildi og er óbreyttur frá 26. nóvember 1861.

Hann samanstendur af þrem lágréttum borðum í gulum, bláum og rauðum. Guli borðinn er breiðari en hinir tveir og myndar helming fánans.

Guli liturinn táknar gullið sem Kólumbía var ríkt af áður en landið varð evrópsk nýlenda. Blái liturinn vísar til hafsins meðan sá rauði vísar til blóðsins sem var hellt í sjálfstæðisstríðinu gegn Spáni. Hæð á móti breidd er 2:3.
 
Fáninn á ættir að rekja, líkt og fánar Venesúela og Ekvador, til fána Stóru-Kólumbíu (1819–1831).
Kanadalögin 1982

**Kanadalögin 1982** (enska: *Canada Act 1982*, franska: *Loi de 1982 sur le Canada*) voru lög sem samþykkt voru af breska þinginu um stöðu og stjórn Kanada. Lögin voru sett að beiðni öldungadeildar og neðri deildar kanadíska þingsins í þeim tilgangi að veita Kanada sjálfu fullt vald yfir eigin stjórnarskrá og afnema um leið öll völd breska þingsins til þess að af hafa áhrif á hana. Með því öðlaðist Kanada algjört fullveldi en landið hafði þó notið mikils sjálfræðis frá samþykkt Westminsterlaganna 1931.

Kanadíska þingið samþykkti svo einnig stjórnskipunarlög sem einnig fylgdu sem viðhengi með Kanadalögunum frá breska þinginu. Saman mynda þessir lagabálkar ásamt fleirum stjórnarskrá Kanada. 

Elísabet 2., drottning Bretlands og Kanada, veitti Kanadalögunum samþykki sitt í London 29. mars 1982. Hún fór svo til Kanada og skrifaði undir stjórnskipunarlögin sem samþykkt höfðu verið í Kanadíska þinginu í Ottawa 17. apríl sama ár. Samþykkt lagabálkanna í Bretlandi og Kanada hafði engin áhrif á stjórnskipulega stöðu drottningarinnar. Hún var áfram þjóðhöfðingi Kanada og eftirmenn hennar í embætti verða það einnig svo lengi sem stjórnarskrá Kanada er ekki breytt.

## Heimildir
Blade Runner

***Blade Runner*** er vísindaskáldsögumynd eftir Ridley Scott frá 1982, með Harrison Ford, Rutger Hauer, Sean Young og Edward James Olmos í aðalhlutverkum. Myndin byggist lauslega á skáldsögu Philip K. Dick *[[Do Androids Dream of Electric Sheep?]]* frá 1968. Myndin gerist í dystópískri framtíð árið 2019 í Los Angeles, þar sem gervimenni eru framleidd af stórfyrirtækinu Tyrell Corporation með líftækni til að vinna í geimnýlendum. Hópur gervimenna flýr aftur til jarðar og lögreglumaðurinn Rick Deckard (Ford) fær það verkefni að ná þeim og eyða þeim.

*Blade Runner* gekk illa í byrjun og var gagnrýnd fyrir hæga framvindu og skort á spennu. Hún varð síðar költmynd og er nú álitin ein af bestu vísindaskáldsagnamyndum allra tíma og eitt besta dæmið um ný-noir-mynd. Tónlistin í myndinni, eftir Vangelis, var tilnefnd til BAFTA-verðlauna og Golden Globe-verðlauna.

Kvikmyndin hafði mikil áhrif á aðrar vísindaskáldsögumyndir, bókmenntir, tölvuleiki og teiknimyndir. Hún vakti athygli á verkum Philip K. Dick og síðan hafa verið gerðar fleiri myndir eftir bókum hans, eins og *[[Total Recall (kvikmynd)|Total Recall]]* (1990), *[[Minority Report (kvikmynd)|Minority Report]]* (2002) og *[[A Scanner Darkly (kvikmynd)|A Scanner Darkly]]* (2006). Árið 2017 kom út framhaldsmyndin *[[Blade Runner 2049]]* eftir Denis Villeneuve.
Solaris (kvikmynd frá 1972)

***Solaris*** (rússneska: Солярис; umrit. *Soljaris*) er sovésk vísindaskáldsögumynd eftir Andrej Tarkovskíj frá 1972. Hún byggist á samnefndri skáldsögu eftir pólska rithöfundinn Stanisław Lem frá 1961. Í aðalhlutverkum eru Donatas Banionis og Natalja Bondartsjúk. Tónlistin í myndinni er eftir Edúard Artemjev.

Myndin gerist í geimstöð á braut umhverfis plánetuna Solaris þar sem vísindaleiðangur hefur stöðvast af því allir þátttakendur hafa lent í tilfinningalegri kreppu og eru gripnir ofsóknaræði. Sálfræðingurinn Krís Kelvín er sendur þangað til að meta stöðuna en verður sjálfur fyrir sömu dularfullu áhrifum. Tarkovskíj vildi gera tilraun til að skapa tilfinningalega dýpt í vísindaskáldsögumynd, en honum fannst aðrar slíkar myndir, eins og *[[2001: A Space Odyssey]]*, leggja of mikla áherslu á framtíðartækni.

Myndin hlaut dómnefndarverðlaunin á Kvikmyndahátíðinni í Cannes og fékk tilnefningu til gullpálma. Hún hlaut jákvæða dóma gagnrýnenda og var lengi talin ein besta vísindaskáldsögumynd allra tíma.
Kínaeinir

**Kínaeinir** (fræðiheiti: *Juniperus chinensis*) er tegund barrtrés af einisætt. Hann er ættaður frá Kína, Myanmar, Japan, Kóreu og austast í Rússlandi. 

Kínaeinir myndar blending með *[[Sabínueinir|Juniperus sabina]]*: *Juniperus × pfitzeriana* (samheiti *J. × media*). Hann finnst þar sem útbreiðsla þessara tegunda skarast í norðvestur Kína. Hann er einnig algengur sem garðplanta.

## Reynsla á Íslandi
Kínaeinir hefur verið í Lystigarði Akureyrar síðan um 2000 og hefur þrifist misjafnlega eftir yrkjum.

## Myndir

File:JuniperusChinensis.jpg|
File:SabinaKaizuca.jpg
File:Juniperus_chinensis_01.JPG
File:Juniperus_pfitzeriana_"Old_Gold".jpg|*J.* × *pfitzeriana* 'Old Gold'
File:Juniperus_chinensis_‘Expamsa_Variegata’.jpg|*J. chinensis* 'Expansa Variegata'
File:-46 planting.jpg


## Tilvísanir
Tíbeteinir

**Tíbeteinir** (fræðiheiti: *Juniperus tibetica*) er tegund barrtrés af einisætt. Hann er ættaður frá vesturhluta Kína (Gansu, Qinghai, Sichuan og Tíbet). 

## Tilvísanir
Apaplánetan

**Apaplánetan** er miðlunarleyfi í kringum ýmsar tegundir vísindaskáldskapar sem gerist í söguheimi þar sem apar hafa þróað greind á við menn. Sögurnar byggjast á skáldsögunni *[[La Planète des singes]]* eftir franska rithöfundinn Pierre Boulle frá 1963 og gríðarvinsælli kvikmynd sem Franklin J. Schaffner gerði eftir skáldsögunni 1968. Fjórar framhaldsmyndir voru gerðar 1970, 1971, 1972 og 1973 og árið 1974 var sjónvarpsþáttaröð sýnd á CBS. Árið eftir voru teiknimyndaþættir sýndir á NBC.

Árið 2001 leikstýrði Tim Burton endurgerð upprunalegu myndarinnar. Þrjár nýjar framhaldsmyndir hafa síðan komið út 2011, 2015 og 2017, og sú fjórða var frumsýnd árið 2024.
Hugo Gernsback

**Hugo Gernsback** (fæddur **Hugo Gernsbacher**, 16. ágúst 1884 – 19. ágúst 1967) var bandarískur uppfinningamaður, rithöfundur og útgefandi, sem er fyrst og fremst þekktur fyrir að hafa gefið út fyrsta hreinræktaða vísindaskáldsagnatímaritið *[[Amazing Stories]]* frá 1926. Hann er því stundum talinn einn af „feðrum vísindaskáldsögunnar“, ásamt Jules Verne og H. G. Wells. Hugo-verðlaunin eru kennd við hann.

Gernsback fæddist í Lúxemborg en fjölskylda hans fluttist til Bandaríkjanna 1904. Árið 1908 stofnaði hann fyrsta tímaritið sem bæði fjallaði um útvarpstækni og rafeindatækni, *[[Modern Electrics]]*. Fimm árum síðar stofnaði hann tímaritið *[[The Electrical Experimenter]]* þar sem hann hóf að birta sögur, ásamt greinum, meðal annars framhaldssöguna *[[Ralph 124C 41+]]* eftir sjálfan sig. Árið 1919 stofnaði hann tímaritið *[[Radio News]]* og 1925 stofnaði hann útvarpsstöðina WRNY sem sendi út frá 18. hæð á Roosevelt Hotel í New York-borg.

Árið 1926 stofnaði Gernsback fyrsta tímaritið sem var helgað vísindaskáldskap eingöngu, *Amazing Stories*. Í mars 1929 varð hann gjaldþrota og missti tímaritin sín til annarra útgefenda. Eftir gjaldþrotið stofnaði hann tvö ný vísindaskáldsagnatímarit, *Science Wonder Stories* og *Air Wonder Stories*, sem voru sameinuð sem *[[Wonder Stories]]* skömmu síðar. Hann seldi síðar tímaritið til Thrilling Publications. Eitt síðasta tímaritið sem Gernsback stofnaði var *[[Science-Fiction Plus]]* sem kom út 1953. 

Gernsback var þekktur fyrir óvandaða viðskiptahætti og fyrir að greiða höfundum mjög lítið eða jafnvel ekkert fyrir sögurnar sem hann birti.
Kyle MacLachlan

**Kyle Merritt MacLachlan** (f. 22. febrúar 1959) er bandarískur leikari, best þekktur fyrir hlutverk sitt sem lögreglumaðurinn Dale Cooper í sjónvarpsþáttunum *[[Tvídrangar|Tvídröngum]]* eftir David Lynch. Hann lék líka aðalhlutverk í tveimur öðrum kvikmyndum Lynch, *[[Dune (kvikmynd frá 1984)|Dune]]* og *[[Blátt flauel]]*. Meðal annarra kvikmynda sem hann hefur leikið í eru *[[The Hidden]]*, *[[The Doors (kvikmynd)|The Doors]]*, *[[The Flintstones (kvikmynd frá 1994)|The Flintstones]]*, *[[Showgirls]]* og *[[Inside Out]]*. Hann hefur líka leikið hlutverk í sjónvarpsþáttum eins og *[[Beðmál í borginni]]* og *[[Aðþrengdar eiginkonur]]*.
Dune (kvikmynd frá 1984)

***Dune*** er vísindaskáldsögumynd eftir David Lynch frá 1984, byggð á samnefndri skáldsögu Frank Herbert. Kyle MacLachlan lék aðalhlutverkið í myndinni, Paul Atreides, en aðrir leikarar voru meðal annars Patrick Stewart, Brad Dourif, Dean Stockwell, Virginia Madsen, José Ferrer, Sting, Linda Hunt og Max von Sydow. Eftir að hafa leitað hófanna hjá ýmsum leikstjórum, meðal annars Arthur P. Jacobs, Alejandro Jodorowsky og Ridley Scott, fékk Dino De Laurentiis Lynch til að leikstýra myndinni. Raffaella De Laurentiis var framleiðandi myndarinnar. Hljómsveitin Toto og Brian Eno sömdu lög fyrir myndina.

Stórtap varð á myndinni sem fékk auk þess slæma dóma hjá gagnrýnendum. Lynch lýsti því yfir að framleiðendur hefðu veitt honum takmarkað listrænt frelsi og ekki leyft honum að hafa umsjón með lokaklippingu myndarinnar. Í sumum útgáfum hefur nafni Lynch verið skipt út fyrir dulnefnið Alan Smithee. Samt sem áður hefur myndin eignast fastan aðdáendahóp og orðið költmynd með tíð og tíma, en skiptar skoðanir eru um ágæti hennar meðal helstu aðdáenda Lynch.

Ný mynd eftir bókinni, eftir Denis Villeneuve, var frumsýnd árið 2021.
Hamearis lucina

**Hamearis lucina** er skordýr af ætt hreisturvængja (*Lepidoptera*). Það er frá mið- og suður-Evrópu, frá Bretlandi til Balkanskaga. Grænar lirfurnar nærast ekki ef hiti fer niður fyrir 11°C, eða ef bleyta er. Kjörfæða eru hinar ýmsu tegundir lykla, helst blaðstórar.


File:Brauner Würfelfalter (Hamearis lucina) 01.jpg
File:Britishentomologyvolume5Plate316.jpg
File:Butterflies mating bgiu.jpg
File:Hamearis lucina (4724714763).jpg


## Tilvísanir
Noctua janthina

**Noctua janthina** er fiðrildi af yglufiðrildaætt. Það er útbreitt í suður- og mið- Evrópu.

## Tilvísanir
Netluygla

**Netluygla** (fræðiheiti: *Xestia c-nigrum*) er skordýr í yglufiðrildaætt. Hún er útbreidd í allri Evrasíu og Norður-Ameríku nema lengst í norðri. Hún er slæðingur á Íslandi.

## Tilvísanir
Naftali Bennett

**Naftali Bennett** (f. 25. mars 1972) er ísraelskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forsætisráðherra Ísraels. Hann er þrettándi forsætisráðherra landsins og gegndi embættinu frá 13. júní 2021 til 30. júní 2022.

Bennett var ráðherra í málefnum Gyðinga utan Ísraels frá 2013 til 2019 og varnarmálaráðherra frá 2013 til 2019. Hann hefur verið leiðtogi flokksins Nýja hægrisins frá árinu 2018 en var áður leiðtogi flokksins Heimkynna Gyðinga frá 2012 til 2018.

## Æviágrip
Bennett er fæddur og uppalinn í Haífa og er sonur innflytjenda frá Bandaríkjunum. Hann gegndi þjónustu í sérsveitunum Sayeret Matkal og Maglan innan ísraelska hersins og stýrði mörgum hernaðaraðgerðum. Að lokinni herþjónustu gerðist hann athafnamaður í hugbúnaðariðnaðinum og tók árið 1999 þátt í stofnun bandaríska fyrirtækisins Cyota, sem vann að forvörnum gegn netbankasvindli og netveiðum. Bennett seldi fyrirtækið árið 2005 fyrir 145 milljónir Bandaríkjadala. Bennett var jafnframt framkvæmdastjóri Soluto, ísraelskrar skýþjónustu, sem seldist árið 2013 fyrir um 100 til 130 milljónir Bandaríkjadala.

Bennett hóf þátttöku í stjórnmálum árið 2006 og var starfsmannastjóri Benjamins Netanyahu til ársins 2008. Árið 2011 stofnaði hann ásamt Ayelet Shaked utanþingshreyfinguna Mitt Ísrael. Árið 2012 var Bennett kjörinn flokksleiðtogi Heimkynna Gyðinga. Í fyrstu kosningunum sem flokkurinn tók þátt í undir stjórn Bennetts árið 2012 vann flokkurinn 12 af 120 sætum á Knesset-þinginu. Bennett varð efnahags- og trúmálaráðherra í ríkisstjórn Benjamins Netanyahu frá 2015 til 2019. Í desember árið 2018 sagði Bennett sig úr Heimkynnum Gyðinga og stofnaði nýjan flokk, Nýja hægrið.

Þann 2. júní 2021 féllst Bennett á að mynda samsteypustjórn ásamt Yair Lapid. Stjórnarsáttmálinn gerir ráð fyrir að Bennett verði forsætisráðherra til ársins 2023 en Lapid taki síðan við embættinu og gegni því til 2025. Bennett tók við embættinu þann 13. júní 2021. Hann er annar forsætisráðherra Ísraels (á eftir Netanyahu) sem er fæddur eftir stofnun Ísraelsríkis.

Ríkisstjórn Bennetts sprakk eftir um eitt ár vegna ósættis meðal stjórnarflokkanna, sem voru afar ólíkir innbyrðis. Yair Lapid tók við af Bennett sem forsætisráðherra til bráðabirgða fram að nýjum kosningum þann 1. júlí 2022.

## Tilvísanir
Ofurhetjusaga

**Ofurhetjusaga** er skáldskapargrein sem fæst við sögur um grímuklæddar ofurhetjur sem oft búa yfir ofurkröftum og glíma við ofurillmenni. Ofurhetjusögur eru sérstök grein spáskáldskapar og sækja fyrirmyndir sínar til goðsagna. Fyrirrennarar ofurhetjusagna nútímans eru þannig sögur um Gilgames, Herkúles, Davíð konung og Hanúman. Eldri söguhetjur sem notast við grímubúninga og búa yfir nánast ofurmannlegum kröftum eru til dæmis Skuggi, Tarsan, Flash Gordon og Zorró. Fyrsta dæmið um orðið „ofurhetja“ er að finna í myndasögum Jerry Siegel og Joe Shuster um Ofurmennið (upphaflega þýtt sem „Kjarnorkumaðurinn“ á íslensku) árið 1938. Ofurmennið kom fyrst fram með margt af því sem síðan hefur einkennt ofurhetjur, eins og leynilegt hliðarsjálf, ofurkrafta og litríkan búning með skikkju. Í kjölfar vinsælda Ofurmennisins gáfu DC Comics út fjölda myndasagna um ólíkar ofurhetjur næstu árin. Fjöldi annarra fyrirtækja stökk á sama vagn, þar á meðal Timely Comics sem síðar varð Marvel. Ofurhetjusögur nutu mikilla vinsælda í Síðari heimsstyrjöld. Á 6. áratugnum tóku ofurhetjusögur breytingum, meðal annars undir áhrifum frá vísindaskáldskap á tímum Kalda stríðsins og á 8. áratugnum urðu andhetjur vinsælar og meiri áhersla var lögð á tilfinningalega dýpt.

Þekktustu ofurhetjurnar koma frá Bandaríkjunum, en nokkrar vinsælar ofurhetjusögur hafa orðið til annars staðar, meðal annars í Bretlandi, Indlandi og Japan. Þótt ofurhetjusögur séu aðallega tengdar myndasögum og myndasögutímaritum, hafa þær verið lagaðar að alls konar miðlum, sem kvikmyndir, sjónvarpsþættir, útvarpsþættir og skáldsögur. Dæmi um frægar ofurhetjur eru Ofurmennið, Leðurblökumaðurinn, Kóngulóarmaðurinn, Ofurkonan, Hulk og Kattarkonan. Árið 1960 tók DC Comics upp á þeirri nýjung að setja nokkrar ofurhetjur saman í hópinn Justice League. Síðan þá hefur fjöldinn allur af ofurhetjuteymum komið fram, eins og Avengers, X-men og Watchmen.
Angelique Rockas

**Angelique Rockas** er suður-afrísk leikkona, framleiðandi og aðgerðarsinni. Rockas er þekkt fyrir hlutverk sitt sem Henriettu í kvikmyndinni ' Witches' og fyrir sviðshlutverk sitt í Euripides Medea.
Hann hefur einnig komið fram í grísku sjónvarpsþáttunum „Emmones Ideas“ í leikstjórn Thodoros Maragos. Á níunda áratugnum stofnaði Rockas Alþjóðlega leikhúsið , fjölmenningarlegt leikhús,kynnir leikrit eftir Jean Genet, Bertolt Brecht, August  Strindberg, Maxim Gorky

## Tilvísanir
*British Library 
*Scottish Theatre archive
*British Film Institute  
*ARPAD Angelique /Angeliki Rockas 
*Bertolt-Brecht-Archiv Akademie der Künste
*London Theatre archive

## Heimildir

*Angelique Rockas IMDB 

.
Tíu helstu iðnríki heims

**Tíu helstu iðnríki heims** (enska: *Group of Ten*, eða **G10**) eru lönd sem árið 1962 tóku þátt í almennu lántökufyrirkomulagi Alþjóðagjaldeyrissjóðsins svo hann gæti tekið aukalán hjá seðlabönkum þeirra, til að auka við lánagetu sína. Upphaflega voru þetta átta lönd: Bandaríkin, Belgía, Bretland, Frakkland, Holland, Ítalía, Japan og Kanada; en seðlabankar Þýskalands og Svíþjóðar samþykktu að auki 6 milljarða dala dráttarréttindi.

Árið 1964 voru sjóðir Alþjóðagjaldeyrissjóðsins notaðir til að bjarga breska pundinu. Sama ár gerðist Sviss aðili að samkomulaginu. Löndin urðu þar með ellefu, en nafn hópsins breyttist ekki. 

Áheyrnaraðilar að fundum Tíu helstu iðnríkja heims eru Alþjóðagreiðslubankinn, Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn, Efnahags- og framfarastofnunin og Lúxemborg.
USMCA

**Samningur Bandaríkjanna, Mexíkó og Kanada** (enska: *United States-Mexico-Canada Agreement* eða **USMCA**) er fríverslunarsamningur milli Bandaríkjanna, Mexíkó og Kanada, undirritaður 2018, sem tók við af Fríverslunarsamningi Norður-Ameríku frá 1994. Samningurinn er stundum nefndur NAFTA 2.0 eða nýi NAFTA því hann inniheldur mikið af því sama og eldri samningurinn með uppfærslum.
Hæ Gosi

**Hæ Gosi** voru íslenskir grínsjónvarpsþættir sýndir á Skjá einum frá 2010-2013 í þremur þáttaröðum. Sú fyrsta var sýnd haustið 2010 og innihélt 6 þætti, önnur var sýnd haustið 2011 og innihélt 8 þætti og sú þriðja var sýnd vorið 2013 og innihélt einnig átta þætti. Þættirnir voru í leikstjórns Arnórs Pálma Arnarsonar. Með aðalhlutverk í þáttunum fóru Árni Pétur Guðjónsson, Kjartan Guðjónsson, Helga Braga Jónsdóttir, María Ellingsen, Þórhallur Sigurðsson, Hjálmar Hjálmarsson, Hannes Óli Ágústsson, Bjarni Snæbjörnsson, Saga Garðarsdóttir, Valur Freyr Einarsson og fleiri. Höfundar þáttana voru Arnór Pálmi Arnarson, Heiðar Mar Björnsson, Baldvin Z og Katrín Björgvinsdóttir.[1]

Þættirnir fjalla um fjölskyldu á Akureyri. Þeir fjalla um tvo bræður (Árna Pétur og Kjartan), faðir þeirrar sem gekk nýverið útúr skápnum (Þórhallur Sigurðsson), eiginkonur bræðrana (Maríu og Helgu Brögu), Krumma (Hjálmar Hjálmarsson) og aðstoðarmann hans (Hannes Óli Ágústsson).
Sjö helstu iðnríki heims

**Sjö helstu iðnríki heims** (enska: „*Group of seven*“ eða **G7**) er pólitískt samráð milli Bandaríkjanna, Bretlands, Frakklands, Ítalíu, Japans, Kanada og Þýskalands. Ríkin sjö eru ríkustu frjálslyndu lýðræðisríkin. Þau eiga nær 60% af heildarauðlegð heimsins og hýsa um 10% jarðarbúa. Samtökin urðu til 1973 út frá fundum fjármálaráðherra ríkjanna, en voru aldrei formlega stofnuð. Árið 1998 varð Rússland hluti af hópnum sem við það varð Átta helstu iðnríki heims, en þegar Rússland lýsti yfir þeirri ætlun sinni að innlima Krímskaga 2014 var þeim vísað úr samtökunum.
Casus mixtus cum culpa

**Casus mixtus cum culpa** er regla í kröfurétti er kveður á um að lánþegi hlutar beri ábyrgð á skemmdum er verða á verðmæti þegar þær eiga sér stað í tengslum við notkun sem eigandi verðmætisins hafði ekki samþykkt. Reglunni er meðal annars beitt þegar lántakinn notar verðmætið með öðrum hætti og sömuleiðis ef skemmdirnar eiga sér stað eftir að hann átti að skila því.
Hvað sönnunarbyrði varðar ber eigandi verðmætisins ábyrgð á að sýna fram á að orsakasamband hafi verið á milli hinni óleyfilegu nota og tjónsins en lántakinn ber hana vilji hann sýni fram á að skemmdirnar hafi átt sér stað í tengslum við heimilaða notkun verðmætisins.
Efndabætur

**Efndabætur** eru skaðabætur sem kröfuhafi gæti krafist af gagnaðila sínum ef samningnum var rift eða krafist efnda in natura. Nálgun þeirra er að gera þann sem verður fyrir vanefnd viðsemjanda síns eins settan og ef samningurinn hefði verið að fullu efndur.
Eindagi

**Eindagi** er lokadagur frests sem kröfuhafi veitir skuldara til að inna greiðslu sína af hendi. Hafi samningsaðilar ekki samið um tiltekinn eindaga og ekki má leiða hann af samningssambandi þeirra eða landslögum, er gjalddagi greiðslu einnig eindagi hennar. Sé greiðslan ekki innt innan þess frests reiknast skaðabætur (þ.m.t. dráttarvextir) frá gjalddaga.
Fyrning

**Fyrning** er þegar krafa glatar lögvernduðum áhrifum sínum. Þrátt fyrir að krafa fyrnist er skuldara enn þá heimilt að greiða inn á hana en hún helst samt fyrnd samt sem áður.

## Fyrningarfrestur
Hinn almenni fyrningarfrestur í íslenskum rétti er fjögur ár. Fyrningarfresturinn getur svo framlengst, meðal annars með afborgun skuldara inn á kröfuna, viðurkenningu hennar af hálfu dómstóla, og einnig viðurkenningu skuldarans sjálfs.

Samkvæmt sérreglum um peningalán og kröfur á grundvelli skuldabréfa er fyrningarfrestur á höfuðstól þeirra 10 ár, en almennur fjögurra ára fyrningarfrestur er á vöxtum og eftir atvikum verðbótum af slíkum kröfum.

Með bráðabirgðaákvæði í lögum um vexti og verðtryggingu sem var sett í kjölfar úrlausna dómstóla árið 2010 og síðar framlengt var uppgjörskröfum vegna ólögmætrar gengistryggingar settur sérstakur fyrningarfestur til 16. júní 2018.

Vegna gjaldþrotaskipta einstaklinga gildir sú sérregla að við skiptalok hefst tveggja ára fyrningarfrestur allra krafna sem féllu undir gjaldþrotaskiptin, sem er ekki hægt að framlengja nema með málshöfðun til viðurkenningar á fyrningarslitum.

Í íslenskum rétti fellur krafan niður við lok fyrningarfrests en í sumum réttarkerfum lifir krafan áfram en kröfuhafinn glatar möguleika sínum á að innheimta hana með aðstoð hins opinbera, þ.m.t. gegnum dómstóla.
Galli (lögfræði)

**Galli** í skilningi kröfuréttar er þegar greiðsla uppfyllir ekki gæðaeiginleika samkvæmt samningi, lagafyrirmælum eða annarra sjónarmiða. Í kröfurétti er meginreglan sú að aðilar samnings eigi rétt á gallalausum greiðslum. Hvers kyns frávik frá því sem var samið um getur falið í sér galla í þessum skilningi, svo sem ef hlutur var afhentur á öðrum tíma eða öðrum stað en samið var um, eða jafnvel að hann var í öðrum lit.
Gjafasala

**Gjafasala** (lat. *negotium mixtum cum donatione*) er gjafagerningur sem felur í sér að móttakandi verðmætis greiðir vísvitandi talsvert hærra endurgjald til veitanda þess en venjulegt getur talist, í þeim tilgangi að veita frjáls framlög til hins síðarnefnda sem nemur mismuninum. Álitið er að slíkir gerningar geti verið ógildanlegir, svo sem af þrotabúi gefandans.
Gjalddagi

**Gjalddagi** er sá dagur þegar kröfuhafi getur fyrst krafið skuldara um efndir á viðkomandi greiðslu, nema efndahindrun leiði til annars. Að jafnaði eru gjalddagar greiðslna ákveðnir sérstaklega en séu þeir hvorki ákveðnir með landslögum né í samningi er miðað við þann tíma sem viðsemjandinn afhendir sína greiðslu.

Gjalddagar geta haft þýðingu við að ákveða upphaf fyrningarfrests, dráttarvaxta og annað er varðar kröfusambandið.
Greiðslutími

**Greiðslutími** er sá tími sem skuldari innir af hendi, eða átti að inna af hendi, greiðslu sína til kröfuhafa eða einhvers sem hefur heimild til að taka við greiðslunni fyrir hans hönd.

Meginreglan er „hönd selur hendi“, þ.e. að bæði seljandinn og kaupandinn inni samtímis af hendi sína greiðslu til hins. Sé greiðslutíminn ekki lögákveðinn geta aðilar samið um hann þannig að annar aðilinn greiðir hinum síðar eða fyrr, svo sem í tilviki kröfu um fyrirframgreiðslu eða  sendingarkaupa.
Kröfuhafaskipti

**Kröfuhafaskipti** er þegar kröfuhafa er skipt út fyrir annan. Útskipting fer fram með þeim hætti að kröfuhafinn sem fer út (framseljandi) framselur kröfu sinni til kröfuhafans sem kemur í hans stað (framsalshafa).

Almenna reglan er sú að kröfuhafa hverju sinni er heimilt að framselja kröfu sína á hendur skuldara án samþykkis hins síðarnefnda, að því gefnu að krafan geymi ekki reglur sem banna eða takmarka slíkt framsal. Réttlætingin fyrir þessu eru þarfir viðskiptalífsins auk þess sem (nær) engar breytingar verða á skyldum skuldarans.
Kröfuhafi

**Kröfuhafi** er einstaklingur eða lögaðili sem á tilkall til þess að skuldari standi skil á umsaminni greiðslu, og hefur heimild til að fullnustu því tilkalli ef skuldarinn efnir hana ekki eins og samið hafði verið. Kröfuhafinn getur almennt framselt þennan rétt sinn með kröfuhafaskiptum
Lausnardagur

**Lausnardagur** er sá dagur sem skuldarinn á fyrst rétt til að losna undan skuldbindingu sinni með því að inna sína greiðslu af hendi. Leiði ekki annað af samningi eða landslögum er lausnardagur sami dagur og gjalddagi.

Fyrir lausnardag getur kröfuhafi sér að ósekju almennt synjað um að taka á móti greiðslu skuldara. Hins vegar er álitið að í sumum tegundum skuldarsambanda geti skuldarinn greitt sinn hluta hvenær sem er, svo sem í neytendalánum, í vaxtalausum lánum, og sömuleiðis ef handveðsali krefst þess að greiða skuld sína gegn afhendingu veðandlagsins.
Hnoðuxi

***Hnoðuxi***  (fræðiheiti; *Aleochara sparsa*) er bjöllutegund sem var fyrst lýst af Oswald Heer, 1758.  

## Tilvísanir
Richarlison

**Richarlison de Andrade**  er  brasilískur knattspyrnumaður, sem spilar sem spilar fyrir Everton og brasilíska landsliðið.
Nátthagi

**Nátthagi** er gróðurlítill dalur rétt norðan við Suðurstrandarveg og sunnan við Fagradalsfjall. Vorið 2021 tók þunnfljótandi helluhraun að renna niður í dalinn frá gígnum í Geldingadölum og þakti botn hans og fyllti smám saman.
Aleochara bilineata

**Aleochara bilineata** er bjöllutegund sem var fyrst lýst af Leonard Gyllenhaal, 1810.  

Tegundin er nokkuð notuð til að halda niðri stofni flugna sem skemma matjurtir, eins og kálflugu, en hver bjalla getur étið um 1200 kálfluguegg um ævina.

## Tilvísanir

Lífrænar varnir
Fagraskógarfjall

**Fagraskógarfjall** er um 680 m. fjall í Hnappadal í Borgarbyggð, sunnan við Hítardal. Við suðaustanvert fjallið er fellið Grettisbæli.

Þann 7. júlí 2018 féll skriða eða berghlaup úr fjallinu sem stíflaði um tíma Hítará. Við það myndaðist vatn sem nefnt var Bakkavatn. Skriðan var einfaldlega nefnd *Skriðan*.

## Tilvísanir
Lán til afnota

**Lán til afnota** er þegar lánveitandi lánar öðrum verðmæti í takmarkaðan tíma án þess að krefjast endurgjalds. Í íslenskri dómaframkvæmd hefur endurgjaldið verið túlkað þannig að lánveitandinn má ekki spyrja neins af lánþega í tengslum við lánið, jafnvel þótt það sé eingöngu örlítið viðvik.

Í 16. kafla þjófabálks Jónsbókar er kveðið á um að aðilinn er nýtur hagsbóta af lánveitingunni beri áhættuna af því að verðmætið tapist eða skemmist. Þar má finna undantekningu um að þetta gildi ekki af lántakinn ferst með verðmætinu, en þar væri álitið að hann hafi varið það með lífi sínu.
Katla (sjónvarpsþættir)

**Katla** er íslensk drama sjónvarpsþáttaröð búin til og leikstýrð af Baltasar Kormáki og Sigurjóni Kjartanssyni. Handritshöfundar eru Baltasar Kormákur, Sigurjóni Kjartanssson, Davíð Már Stefánsson og Lilja Sigurðardóttir. Þáttaröðin var frumsýnd 17. júní 2021 á Netflix . 

## Söguþráður
Einu ári eftir eldgos í Kötlu hefur lífið í friðsæla smábænum Vík breyst til muna. Eldstöðin er enn þá virk og jökulísinn ofan við gosopið að einhverjum hluta bráðnaður.

Bærinn hefur verið rýmdur og eins svæðið í kring en einungis er hægt að komast þangað með því að fara yfir Markarfljót.

Þeir örfáu bæjarbúar sem eftir eru ná að halda nauðsynlegri þjónustu í samfélaginu gangandi og þrátt fyrir frábæra staðsetninguna er Vík orðin að nokkurs konar draugabæ.

Ástandið verður svo enn ógnvænlegra þegar dularfull fyrirbæri byrja að koma undan jöklinum og hafa í för með sér afleiðingar sem enginn gat séð fyrir.

## Leikarar

* Guðrún Eyfjörð
* Ingvar Sigurðsson
* Björn Thors
* Íris Tanja Flygenring
* Þorsteinn Bachmann
* Aliette Opheim
* Sólveig Arnarsdóttir
* Haraldur Ari Stefánsson sem Einar 
* Birgitta Birgisdóttir í hlutverki Rakelar
* Helga Braga Jónsdóttir í hlutverki Vigdísar 
* Björn Ingi Hilmarsson í hlutverki Leifs 
* Aldís Amah Hamilton sem Eyja 
* Hlynur Atli Harðarson sem Mikael 
## Þættir

## Framleiðsla

### Þróun
Í október 2019 var greint frá því að RVK Studios væri að þróa seríu byggða á yfirnáttúrulegu eldfjalladrama fyrir Netflix,  í leikstjórn Baltasars Kormáks og Sigurjóns Kjartanssonar . 

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
*
Þjóðgarðar á Íslandi

Ísland hefur þrjá **[[þjóðgarður|þjóðgarða]]**, sá fyrsti við Þingvelli var stofnaður árið 1930. Eftir 2008 voru þrír þjóðgarðar en Skaftafell og Jökulsárgljúfur sameinuðust þá inn í hinn stóra Vatnajökulsþjóðgarð. Umhverfisráðuneyti og undirstofnun þess Umhverfisstofnun fer með umsjón yfir þjóðgörðum.

## Þjóðgarðar

### Fyrrum þjóðgarðar
* Innlimuðust inn í Vatnajökulsþjóðgarð árið 2008.

### Miðhálendisþjóðgarður
Hugmyndir hafa verið uppi að gera miðhálendið að þjóðgarði en þá myndi Vatnajökulsþjóðgarður innlimast inn í hann. Stærð þjóðgarðsins yrði meira en 30.000 ferkílómetrar. Eitt að þingmálum Vinstri Grænna frá 2017 var að koma að stofnun hans. Meðferð málsins í þinginu hefur reynst erfið og voru stjórnarliðar þeirra hjá Sjálfstæðisflokki til að mynda tregir til að samþykkja þjóðgarðinn í þeirri mynd sem lagt var upp með. Sveitarstjórnir og önnur samtök hafa lýst efasemdum um miðhálendisþjóðgarð og þykir sveitarfélögum réttur sinn skertur í stjórnar og skipulagsmálum með þjóðgarði.

### Tengt efni
* Listi yfir friðlýst svæði á Íslandi
Aktu taktu

**Aktu taktu** er íslensk skyndibitakeðja sem opnaði fyrst árið 1993 og er á þremur stöðum á Íslandi. Á Skúlagötu, Stekkjarbakka og Ásgarði (Garðabæ). Aðaleigandi keðjunnar er Jóhannes Ásbjörnsson. Skyndibitakeðjan var með útibú í Fellsmúla en útibúið lokaði árið 2022. Skyndibitakeðjan var styrktaraðali hlaðvarpsins Beint í bíllinn frá 2020 til 2023. 

Í keðjunni er selt hamborgar, pylsur, ís, samlokur, gos og fleira. 

## Tilvísanir

* https://aktutaktu.is/
CGFC

**CGFC** er fjöllistahópur sem samanstendur af Arnari Geir Gústafssyni, Ýri Jóhannsdóttur, Birnir Jóni Sigurðssyni og Hallveigu Kristínu Eiríksdóttur. Hópurinn var stofnaður árið 2015 þegar meðlimir hans kynntust í Skapandi Sumarstörfum í Kópavogi og hefur verið starfandi síðan. Frá stofnun hefur hópurinn sett upp fjöldann allan af sýningum og innsetningum, þar sem þau leggja áherslu á myndræna túlkun, heimildavinnu og tilraunir í frásagnaraðferðum. Árið 2020 hlaut hópurinn tilnefningu til Grímunnar sem Leikrit Ársins fyrir sviðsverkið "Kartöflur".
Samtök frönskumælandi ríkja

**Samtök frönskumælandi ríkja** (franska: *Organisation internationale de la Francophonie*, oft stytt í *La Francophonie*) eru samtök ríkja þar sem franska er almennt töluð eða er hefðbundið mál, og þar sem töluverður hluti íbúa er frönskumælandi eða umtalsverð tengsl eru við franska menningu. 88 ríki eru aðilar að samtökunum, þar af 57 fullgildir aðilar, 7 aukaaðilar og 27 áheyrnaraðilar. 

Samtökin voru stofnuð 1970. Kjörorð þeirra eru *égalité, complémentarité, solidarité* („jafnrétti, gagnkvæmni, samstaða“). Núverandi aðalritari samtakanna er Louise Mushikiwabo frá Rúanda.
Myrtuvíðir

**Myrtuvíðir** (*Salix myrsinites*) er runni af víðisætt  sem er uppruninn frá Norður-Evrópu. Hann verður lágvaxinn og þéttur. Myrtuvíðir kýs rakan jarðveg, visnuð laufin standa langt fram á vetur eða vor. Hann lifir upp í allt að 1800 metra hæð í Jotunheimen í Noregi.

## Tenglar

*Lystigarðurinn -Myrtuvíðir 
*Kjarnaskógur - Myrtuvíðir
Ebrahim Raisi

**Sayyid Ebrahim Raisol-Sadati** (persneska: سید ابراهیم رئیس‌الساداتی‎; 14. desember 1960 – 19. maí 2024) var íranskur íhaldssamur stjórnmálamaður og dómari sem var forseti Írans frá 2021 til 2024. Hann var kjörinn í forsetakosningum árið 2021 og tók við af Hassan Rouhani í embættinu þann 3. ágúst.

## Æviágrip
Sem dómari var Raisi bendlaður við aftökur á pólitískum föngum á níunda áratuginum. Talið er að hann hafi ásamt þremur öðrum dómurum skipað um 5.000 aftökur. Raisi sætti persónulegum efnahagslegum refsiaðgerðum af hálfu Bandaríkjanna vegna ábyrgðar hans á aftökunum. Andstæðingar hans gáfu honum viðurnefnið „slátrarinn frá Teheran“.

Raisi var tryggur stuðningsmaður Ali Khamenei, æðstaklerks Írans, og  var nefndur sem hugsanlegur arftaki hans. Raisi bauð sig fram til forseta árið 2017 en tapaði fyrir sitjandi forsetanum Hassan Rouhani, sem var talinn ívið hófsamari og umbótasinnaðari. Raisi hlaut um 38% atkvæðanna á móti 57% sem Rouhani hlaut. Eftir ósigur sinn í kosningunum var Raisi útnefndur forseti íranska hæstaréttarins.

Raisi bauð sig aftur fram til forseta árið 2021. Í kosningunum hafnaði verndararáð Írans miklum meirihluta umsókna um forsetaframboð og því álitu margir að ríkisstjórnin hefði í reynd búið svo um hnútana að Raisi myndi vinna. Margir frjálslyndir Íranir sniðgengu kosningarnar í mótmælaskyni. Kjörsókn í kosningunum var mjög léleg en Raisi vann sigur með rúmum helmingi greiddra atkvæða. 

Frá því að Raisi tók við völdum í Íran var hert á reglum sem skylda íranskar konur til að klæðast *[[hijab]]*-slæðum og siðgæðislögregla ríkisins fékk auknar heimildir til að láta framfylgja reglunum. Þann 16. september 2022 hófust fjöldamótmæli gegn írönskum stjórnvöldum eftir að kúrdísk kona að nafni Jina Amini lést í haldi siðgæðislögreglunnar, sem hafði handtekið hana og misþyrmt henni vegna meints brots hennar gegn reglum um klæðaburð. Í ávarpi sem Raisi flutti þann 28. september sagði hann að öll þjóðin væri sorgmædd vegna andláts Jinu Amini en að stjórn hans gæti ekki leyft fólki að „trufla frið sam­fé­lags­ins með óeirð­u­m“. Í skjali sem lekið var til Amnesty International kom fram að yfirstjórn öryggissveita í Teheran hefði sent fyrirmæli til öryggissveita um allt landið þann 21. september um að tekið skyldi á mótmælendum með hörku.

Raisi lést í þyrluslysi þann 19. maí árið 2024. Þyrla hans nauðlenti vegna slæmra veðurskilyrða í norðvesturhluta Írans á leið til borgarinnar Tabriz eftir heimsókn Raisi til Aserbaísjans. Utanríkisráðherrann Hossein Amira­bdolla­hi­an lést einnig í slysinu.

## Tilvísanir
Emiliano Buendía

**Emiliano Buendía Stati** (fæddur 25. desember árið 1996) er argentískur kantmaður sem spilar fyrir enska úrvalsdeildarliðið Aston Villa. Hann hóf ferilinn 2014 fyrir spænska liðið Getafe. Árið 2018 var hann keyptur til Norwich City sem spilaði þá í ensku B-deildinni. Tímabilið 2019-2020 spilaði Buendía með Norwich City í ensku úrvalsdeildinni en féll með þeim. Tímabilið 2020-2021 hjálpaði hann Norwich aftur upp í efstu deild. Hann var valinn leikmaður tímabilsins í Championship deildinni það tímabil. Þann 7. júní 2021 var tilkynnt að Aston Villa væri búið að kaupa hann. Talið var að kaupverðið sé 33 milljónir punda. Buendia sló met hjá Aston Villa og sem dýrustu kaup í sögufélagsins. Hann er einnig metsala hjá Norwich.
Rúbínn

**Rúbínn** er eðalsteinn, í lit bleikur, fjólublár eða rauður, sem er tegund af kórund sem aftur er gerður úr áloxíði.

Rauði liturinn er til kominn vegna nokkurs magns af krómi.

Nafnið kemur einfaldlega frá latínu fyrir rauður - ''ruber'.

Rúbínn er mjög sjaldgæfur í náttúrúnni en má framleiða með nútíma iðnaðarháttum.
Fáni Filippseyja

**Fáni Filippseyja** samanstendur af þremur reitum. Efst er blátt, neðst er rautt en frá vinstri sker sig hvítur þríhyrningur inn í hina litina. Í hvíta hlutanum er gul sól og þrjár gular stjörnur. Hann er er nauðalíkur þeim tékkneska, nema hvað rauði og hvíti liturinn hafa víxlast. Fáni þessi var fyrst dreginn að húni 1898 eftir uppreisn Filippseyinga gegn Spánverjum. Hvíti þríhyrningurinn táknar jafnrétti og bræðralag. Blái reiturinn merkir frið, sannleik og sanngirni. Rauði reiturinn merkir föðurlandsást og kjark. Sumir segja að litirnar hafi verið valdir úr fána Bandaríkjanna af þakklæti fyrir aðstoðina við að hrekja Spánverja burt. Sólin stendur fyrir frelsi og héruðin átta sem voru til 1898. Stjörnurnar þrjár tákna hina þrjá aðalhluta sem Filippseyjar samanstendur af (Lúson, Mindanaó og Visayas-svæðið þar á milli). Upphaflega var fáninn aðeins í notkun í tvö ár en 1901 tók fáni Bandaríkjanna við. 1919 fengu Filippseyingar þjóðfánann opinberlega aftur og hefur hann verið það síðan, með þeirri undantekningu að Japanir bönnuðu hann 1941-43 meðan þeir hertóku eyjarnar í heimstyrjöldinni síðari. Blái liturinn hefur breyst örlítið en hann var ljósblár til að byrja með (er dökkblár núna).
John McGinn

**John McGinn** (fæddur 18. október 1994) er skoskur atvinnumaður í fótbolta sem spilar fyrir Aston Villa og skoska landsliðið. Mcginn spilaði fyrir St Mirren og Hibernian áður en hann skrifaði undir hjá Aston Villa 2018. Hann spilaði fyrsta landsleik sinn fyrir skoska landsliðið 2016, í 35 leikjum fyrir Skotland hefur hann skorað 10 mörk. McGinn skrifaði undir nýjan 5 ára samning við Aston Villa 11. desember 2020 sem gildir til 2025.
Skjaldarmerki Filippseyja

**Skjaldarmerki Filippseyja** er með sömu liti og fáni Filippseyja, nema hvað þeir raðast í kringum hvítan hringlaga reit. Í honum er sól en stjörnurnar þrjár eru í hvíta reitnum fyrir ofan. Auk þess er ljón í rauða reitnum en það stendur fyrir yfirráð Spánverja frá miðri 16. öld til 1898. Í bláa hlutanum er amerískur skallaörn sem tákn fyrir Bandaríkin (skallaörninn er í innsigli Bandaríkjanna).
Forseti Filippseyja

**Forseti Filippseyja** er bæði þjóðhöfðingi landsins og stjórnarleiðtogi. Núverandi forseti er Bongbong Marcos.

## Listi yfir forseta Filippseyja
Listi yfir forseta Filippseyja frá upphafi. Tímabilið 1901-1935 er forsetalaust, enda stjórnuðu Bandaríkjamenn landinu.

## Neðanmálsgreinar

## Tilvísanir
Phratora vulgatissima

**Phratora vulgatissima** er evrópsk bjöllutegund sem leggst á trjágróður af víðiætt. Hún er nauðalík asparglyttu, en er oftast svört með bláan gljáa, en sjaldnar bronslituð eins og asparglyttan. Í Evrópu eru nokkrar skordýrategundir afræningjar af henni, t.d.: *[[Anthocoris nemorum]]*, sem og sníkjuvespur: Perilitus brevicollis og Symmorphus bifasciatus.

## Heimildir
Anthocoris nemorum

*Anthocoris nemorum* er tegund af skortítu frá Evrasíu. Hún étur aðallega smærri skordýr eins og blaðlýs og roðamaura. Þess vegna er hún notuð í lífrænar varnir.. 

## Myndir


Dioctria linearis - side (aka).jpg
Dioctria linearis - front (aka).jpg
Anthocoris nemorum (2007-04-06).jpg
Anthocoris nemorum 01.JPG


## Tilvísanir
Luigi Negri

**Luigi Negri** (fæddur í Codogno 4. ágúst 1956) er ítalskur arkitekt, stjórnmálamaður og ritari í Lega-Lombarda frá 1993 til 1995.

Hann var meðlimur í hreyfingu Norðursambandsins 1992 til 2001.

Í dag ástríða hans fyrir listasögunni varð til þess að hann dýpkaði umfram allt postulínsrannsóknir og safnaði þeim saman.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Þingstörf Luigi Negri (ítalska)
Stöðvarvík

**Stöðvarvík** var heitið á sjöundu þáttaröð Spaugstofunnar sem að var sýnd haustið 1997. Stöðvarvík þættirnir voru tíu talsins, sá fyrsti var sýndur 11. október 1997 og sá síðasti 13. desember  1997. Þættirnir voru öðruvísi en fyrri þættir Spaugstofunnar að því leyti að þessir þættir gerðust ekki á lítilli fréttastofu heldur í litlu sjávarplássi úti á landi. Þættirnir sögðu frá litlu bæjarblaði þar sem fréttamenninir *Pétur* og *Ófeigur* unnu. Einnig sögðu þættirnir frá hárgreiðslustofu í bænum. Þættirnir urðu ekki það vinsælir var ákveðið að Enn ein stöðin yrði frekar á dagskrá þegar Spaugstofan byrjaði aftur snemma árs 1998 í áttundu þáttaröðinni.
Linda Ásgeirsdóttir

**Linda Ásgeirsdóttir** er íslensk leikkona. Hún er þekktust fyrir að vera *Skoppa* í Skoppu og Skrítlu og einn meðlimur Spaugstofunnar veturinn 1998-1999.
Giannis Antetokounmpo

**Giannis Sina Ugo Antetokounmpo** (fæddur árið 1994) er grískur körfuknattleiksmaður sem spilar með Milwaukee Bucks.
Hann hefur verið kallaður *gríska undrið* eða *Greek Freak* og hefur unnið til tveggja MVP (Most valuable player) titla í NBA-deildinni
2019 og 2020, og varð ásamt Kareem Abdul-Jabbar og LeBron James sem einn af leikmönnum sem hafa unnið til þessa verðlauna fyrir 26 ára aldur. Antetokounmpo vann einnig verðlaunin varnarmaður ársins 2020 og varð sá eini ásamt Michael Jordan (1988) og Hakeem Olajuwon (1994) til að hreppa þann titil með MVP sama ár. Að auki hefur hann verið valinn 5 sinnum í NBA-stjörnuleikinn. Antetokounmpo er í 42. sæti yfir stigahæstu leikmönnum NBA-deildarinnar og í 12. sæti yfir flestar þrefaldar tvennur.

Giannis leiddi Bucks til úrslita NBA 2021 þegar liðið vann Phoenix Suns 4-2. Hann var valinn MVP í úrslitum og skoraði 50 stig í lokaleiknum.  Hann vann Bikarkeppni NBA með Bucks árið 2024.

Antetokounmpo er sonur nígerískra innflytjenda í Grikklandi. Hann á fjóra bræður og spila tveir þeirra, Kostas og Thanasis í NBA. Fjölskyldan flutti til Milwaukee þegar hann hóf að spila með Bucks, 18 ára að aldri.

## Heimild
* 

## Tengill
*NBA tölfræði Giannis A.
Toto Cutugno

**Toto Cutugno** (7. júlí 1943 – 22. ágúst 2023) var ítalskur poppsöngvari og tónlistarmaður. Hann sigraði Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1990 með laginu „Insieme: 1992“.

## Breiðskífur
* *Albatros* (1976)
* *Come ieri, come oggi, come sempre* (1978)
* *La mia musica* (1981)
* *L'italiano* (1983)
* *Azzura malinconia* (1986)
* *Voglio l'anima* (1987)
* *Innamorata, innamorato, innamorati* (1987)
* *Mediterraneo* (1987)
* *Toto Cutugno* (1990)
* *Insieme: 1992* (1990)
* *Non e facile essere uomini* (1992)
* *Voglio andare a vivere in campagna* (1995)
* *Canzoni nacoste* (1997)
* *Il treno va* (2002)
* *Cantando* (2004)
* *Come noi nessuno al mondo* (2005)
* *Un falco chiuso in gabbia* (2008)
Ýrúrarí

**Ýrúrarí** er listamannsnafn textíllistakonunnar **Ýrar Jóhannsdóttur**.

Ýr Jóhannsdóttir útskrifaðist með BA gráðu í textílhönnun frá Glasgow School of Art vorið 2017. Hún hefur á ferli sínum unnið að ýmsum textílverkefnum, samsýningum og sviðsverkum á Íslandi sem og erlendis. Frá árinu 2012 hefur Ýrúrarí hannað peysur og undanfarin ár hafa verkin þróast yfir í endurvinnsluverkefni á notuðum peysum. Ýr Jóhannsdóttir er einn stofnmeðlima fjöllistahópsins CGFC, þar sem hún sinnir hlutverki höfundar, flytjanda og textílsérfræðings. Þar að auki spilar hún með brassdúettinum "I Found a Friend", sem hún skipar ásamt Birni Jóni Sigurðssyni. Árið 2020 hlaut Ýr Grímutilnefningu sem höfundur fyrir Leikrit Ársins ásamt hópnum CGFC fyrir verkið Kartöflur, og var tilnefnd til Hönnunarverðlaunanna árið 2020. 

Í samstarfi við fatasöfnun Rauða kross Íslands hefur Ýr endurunnið peysur sem orðið hafa fyrir hnjaski í fyrra lífi og henta ekki í sölu í Rauða kross búðirnar. Endurunnar peysur Ýrúrarí hafa hlotið töluverða athygli hérlendir sem og erlendis og hafa sem dæmi verið seldar til listamanna á borð við Miley Cyrus og Erykah Badu. 

Ýr hefur kennt furðupeysunámskeið í Textile Arts Center í New York, Handverksskólanum í Skals, Nordic museum í Seattle og í Myndlistaskólanum í Reykjavík.

## Tilvísanir
Medina separata

**Medina separata** er evrópsk flugutegund af sníkjuflugnaætt. Hún verpir í lirfur nokkurra skordýrategunda, ekki síst asparglyttu.

## Tilvísanir
Dímon (Þjórsárdal)

**Dímon** er kubbabergsstapi yfir 200 metrum í Þjórsárdal. Bergið í honum er talið hafa myndast við gos í megineldstöð fyrir 2 milljónum ára, þar eru lagskipt hraunlög. Umhverfis Dímon er birkiskógur og upp við hann er greniskógur, þ.e. Skriðufellsskógur.

## Myndir

Mynd:Dímon1.jpg|Þverhnípi við Dímon.
Dímon2.jpg|Skriðufellsskógur og Dímon.


## Heimild
*Ofan Hreppafjalla. Ferðafélag Íslands. 1996.
Dímon

**Dímon** getur átt við:
*Dímon (Þjórsárdal)
*Stóra-Dímon og Litla-Dímon á Markárfljótsaurum
*Íslenska karlmannsnafnið Dímon.
Parken

**Parken** (áður Idrætsparken og Telia Parken) er íþróttaleikvangur á Indre Østerbro í Kaupmannahöfn. Hann er þjóðarleikvangur Dana í knattspyrnu og var opnaður 1992.

Völlurinn tekur rúmlega 38 þúsund og er með þak sem hægt er að draga saman. Parken er einnig notaður fyrir tónleika og þá komast um 50-55 þúsund fyrir. Mestur fjöldi tónleikagesta var þá 60 þúsund á Michael Jackson árið 1997.

Parken var notaður sem einn vallana á EM 2021.
466

Árið **466** (**CDLXVI** í rómverskum tölum)

## Atburðir
* Þeódórik 2., konungur Vestgota (Vísigota) er drepinn af yngri bróður sínum, Evrik, sem tekur við konungstigninni. Evrik stækkar ríki Vestgota í suður-Gallíu og Hispaníu.
* Evrik biður Austrómverja um að viðurkenna sjálfstæði konungdæmis Vestgota, sem þá var að nafninu til undir yfirráðum Vestrómverska keisaradæmisins. Það var þó ekki fyrr en árið 475 sem Vestgotar fengu sjálfstæði sitt viðurkennt.
* Tarasikodissa, austrómverskur hershöfðingi, kemur upp um samsæri yfirmanns hersins, Ardabur, gegn Leó 1., keisara. Ardabur er handdtekinn en Tarasikodissa giftist dóttur Leó og tekur sér nafnið Zenon. Zenon sest svo á keisarastól árið 474.
* Húnar fara með her yfir ísilagða Dóná og ráðast inn í Austrómverska keisaradæmið. Húnar fara um Dakíu, Balkanskaga og að veggjum Konstantínópel en hafa ekki styrk til að taka borgina og snúa til baka.

## Fædd
* Klóvis 1., konungur Franka (d. 511) (áætluð dagsetning).

## Dáin
* 1. janúar – Qianfei, keisari Liu Song veldisins í Kína (f. 449)
* Þeódórik 2., konungur Vestgota
465

Árið **465** (**CDLXV** í rómverskum tölum)

## Atburðir
* 15. ágúst - Libíus Severus, vestrómverskur, keisari deyr eftir 4 ára setu á valdastóli. Libius Sverus var í raun strengjabrúða Ricimers, germansks hershöfðingja, sem fór með völdin í ríkinu. Ricimer bíður með það í tvö ár að skipa nýjan keisara.
* 2. september - mikill eldsvoði brýst út í Konstantínópel og stendur í sex daga. Flest hverfi borgarinnar verða fyrir skaða.
* Basiliskos verður ræðismaður í Austrómverska ríkinu, með aðstoð systur sinnar, Verinu, sem var eiginkona Leós 1. keisara. Basiliskos sest sjálfur á keisarastólinn árið 475.
* Reimismund, konungur germanska þjóðflokksins Svefa, tekur aríanstrú sem er grein kristinnar trúar sem var á þessum tíma útbreidd á meðal germana. Á sama tíma vingast hann við Vestgotneska konunginn Þeódórik 2. sem einnig aðhyllist aríanstrú. Báðir konungarnir stjórna svæðum á Íberíuskaga sem bandamenn Vestrómverska keisaradæmisins.

## Fædd
* Líberíus - Rómverskur aðalsmaður (d. um 554)

## Dáin
* 15. ágúst - Libíus Severus - keisari Vestrómverska keisaradæmisins.
464

Árið **464** (**CDLXIV** í rómverskum tölum)

## Atburðir
* 6. febrúar - Ricimer, yfirmaður vestrómverska hersins og raunverulegur stjórnandi ríkisins, sigrar Alana, sem höfðu ráðist inn í Ítalíu, í orrustu nálægt Bergamo.
* Aegidíus, vestrómverskur herforingi, deyr. Aegidíus stjórnaði svæði í norðvestur-Gallíu sem kallað hefur verið konungsríkið Soissons. Aegidíus var yfirmaður hersins í Vestrómverska ríkinu en virðist hafa slitið tengslum við ríkið þegar keisarinn Majoríanus var drepinn árið 461 og Libíus Severus skipaður keisari í hans stað. Skömmu áður en hann lést reyndi Aegidíus að mynda bandalag við Vandala, að talið er annað hvort gegn Vestgotum eða gegn Vestrómverska ríkinu. Sonur Aegidíusar, Syagríus, tekur við stjórn í Soissons og heldur völdum þar til ársins 486.
* Reimismund sameinar germönsku þjóðina Svefa undir sinni stjórn. Svefar höfðu þá sest að í norðvestanverðri Hispaníu, innan landamæra Vestrómverska keisaradæmisins. Reimismund stjórnar þjóð sinni sem bandamaður (*foederati*) vestrómverska ríkisins.

## Fædd
* Hashim ibn Abd Manaf - Langafi Múhameðs spámanns (áætluð dagsetning).

## Dáin
* Aegidíus - Rómverskur herforingi.