open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skögultennur

**Skögultennur** eru aflangar, stöðugt vaxandi framtennur sem skaga út úr munni ýmsra spendýrategunda, oftast í pörum. Skögultennur eru oftast vígtennur, til dæmis hjá vörtusvínum, rostungum og svínum, eða langar framtennur eins og hjá fílum. Oftast hafa bæði kynin með slíkar tennur þó tennur karldýranna séu venjulega stærri. Skögultennur eru venjulega bogadregnar og vaxa í pari. Undantekningin er hin eina geysilega langa tönn náhvalsins sem gengur beint útfrá höfði hans í gegnum efri vörina. Yfirborð tannar nákvalsins hefur spírallaga skoru sem snýst til vinstri. 
Skögultennurnar vaxa allt líf dýranna frá rótum tannarinnar. Fílar hafa yfirleitt stærstu tennurnar og heimildir eru um að  fílabein sem hafa vegið yfir 200 kg, en nútíma fílar hafa sjaldan tennur sem vega meira en 100 kg. 

## Hlutverk
Skögultennurnar gegna mismunandi hlutverkum eftir dýrategundum. Oftast virðast þær hafa þýðingu í samkeppni um yfirráð, sérstaklega fyrir karldýr og þær notaðar til að verja sig gegn óvinum eða til að berjast hver við annan um svæði eða kvendýr. Fílar nota líka tennurnar til að grafa eða bora með. Rostungar nota tennurnar til að draga sig upp á ísinn. Hjá náhvölum eru aðeins karldýrin með skögultennur, sem gefur til kynna að það sé aukakyneinkenni. 

## Nýting
Skögultennur fíla eru notaðar í skartgripi og ýmsa list- og nytjahluti. Þær hafa einnig verið notaðar í nótnaborð á píanóum og flyglum. Áður fyrr voru rostungstennur á sama hátt notaðar í ýmsa skrautmuni og voru einn aðalútflutningur hinna norrænu Grænlendinga. Viðskipti með fílabein hafa verið settar miklar skorður með samningi Sameinuðu þjóðanna gegn verslun með dýrategundir í útrýmingarhættu.

## Gallerí

|width=200 | height=150
Mynd:Walrus2.jpg|Rostungar
Mynd:Sa-warthog.jpg|Vörtusvín
Mynd:Columbian mammoth.JPG|Kolumbískur mammúti
Mynd:BigUnTusks6184w.jpg|Skögultennur villisvíns
Mynd:Odobenocetops.jpg|*[[Odobenocetops]]* – Útdauð rostungategund

## Heimild
Bjarni Guðmundsson

**Bjarni Guðmundsson** (f. 1943 í Dýrafirði) er íslenskur fóðurverkfræðingur og prófessor emeritus í fóðurfræði við Landbúnaðarháskóla Íslands á Hvanneyri. Hann hefur í áratugi staðið fyrir rannsóknum á mismunandi aðferðum við fóðuröflun, einkum ræktun, verkun og geymslu á heyi og grænfóðri, ásamt greinaskrifum, kennslu og fræðslu um þessar aðferðir. Hann hefur einnig skrifað fjölda bóka um heyskap og heyverkun og fleira, og látið til sín taka í varðveislustarfi, t.d. við Landbúnaðarsafn Íslands á Hvanneyri og í Fergusonfélaginu.

## Bækur og greinar
*Yrkja vildi ég jörð (2020)

## Tenglar
Yrkja vildi ég jörð - umfjöllun í Bændablaðinu
Gaia Zucchi

**Gaia Zucchi** (f. 27. mars 1970 í Róm) er ítölsk leikkona sem leikið hefur jafnt í kvikmyndum sem og leikhúsi.

Zucchi er af aðalsættum úr móðurætt. Hún útskrifaðist sem leikkona frá *Centro Sperimentale di Cinematografia*. Á sama tíma útskrifaðist hún í sálfræði. Hún hefur starfað sem fyrirsæta og við tímarit.

Árið 2023 gaf hún út sjálfsævisögulega skáldsögu, *La vicina di Zeffirelli* (Nágranni Zeffirelli), sem lýsir vinskapnum sem hún átti við leikstjórann Franco Zeffirelli.

## Ferill
### Kvikmyndir

* *Plagio* (1989), regia Cinzia TH Torrini
* *Nessuno mi crede* (1992), regia Anna Carlucci
* *[[Peggio di così si muore]]* (1995), regia Marcello Cesena
* *Fermo posta Tinto Brass* (1995), regia Tinto Brass
* *[[Il cielo è sempre più blu]]* (1996), regia Antonello Grimaldi
* *Il tocco: la sfida* (1997), regia Enrico Coletti
* *[[I Volontari]]* (1998), regia D. Costanzo
* *[[Per sempre]]* (2003), regia Alessandro Di Robilant
* *[[Rabbia in pugno]]* (2012), regia Stefano Calvagna
* *Jerry e Tom* (2023), regia Gianluca Ansanelli

### Stuttmynd

* *Est* (1993), regia F. Brizzi
* *Caso Banderbit* (1994), regia N. Nimica
* *Muccino Muccina* (1994), regia G. Petitti
* *Carrozzelle felici* (2003), regia Walter Garibaldi
* *Come un fiore* (2023), regia Benedikta Boccoli

### Leikhús

* *La crisi del teatro* (1994), regia A. Corsini
* *Marasade* (1996), regia M. Garroni
* *Voglia matta - anni 60* (1995 - 1997), regia A. Corsini
* *Gente soprattutto matta* (1997), regia D. Formica
* *Voglia matta - anni 50* (1998), regia A. Corsini
* *Voglia matta di Roma* (1999), regia A. Corsini
* *[[La bottega del caffè (Goldoni)|La bottega del caffè]]* (2000), regia M. Belli
* *La giornata d'uno scrutatore* (2003), regia Luca Ronconi

## Myndir

Image: Gaia Zucchi with ring.jpg|Gaia Zucchi í Písa, 2023.


## Tilvísanir


## Tenglar

* Opinber vefsíða Gaia Zucchi 
*
Il cielo è sempre più blu

***Il cielo è sempre più blu*** („Himininn er sífellt blárri“) er ítölsk kvikmynd eftir leikstjórann Antonello Grimaldi frá árinu 1996. Myndin segir þrjátíu stuttar sögur af lífi fólks í Róm á einum sólarhring. Titill myndarinnar er fenginn úr lagi eftir Rino Gaetano frá 1975.

## Persónur
*Fabrizio Moroni:
*Margaret Mazzantini: 
*Luca Barbareschi: 
*Asia Argento: 
*Claudio Bisio: 
*Rocco Tanica:
*Enrico Lo Verso: 
*Nicola Farron: 
*Andrea Occhipinti: 
*Lucrezia Lante della Rovere: 
*Silvio Orlando: 
*Giulio Scarpati: 
*Margherita Buy: 
*Sergio Rubini: 
*Alessandro Haber: 
*Francesca Neri: 
*Monica Bellucci: 
*Dario Argento: 
*Ivano Marescotti: 
*Monica Scattini: 
*Antonio Catania: 
*Iaia Forte: 
*Daniele Luchetti: 
*Paco Reconti: 
*Alessandro Baricco:
*Monica Rametta:
*Gaia Zucchi:

## Heimildir
* Il cielo è sempre più blu IMDB
Dianne Feinstein

**Dianne Goldman Berman Feinstein**, fædd **Dianne Emiel Goldman** (22. júní 1933 – 28. september 2023) var bandarísk stjórnmálakona úr Demókrataflokknum sem sat á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Kaliforníu frá 1933 til dauðadags árið 2023. Hún var áður borgarstjóri San Francisco frá 1978 til 1988.

## Æviágrip
Dianne Feinstein fæddist 22. júni 1933 í San Francisco. Faðir hennar var Gyðingur en móðir hennar kaþólsk en Dianne valdi að aðhyllast trú föður síns.

Dianne Feinstein nam sagnfræði og stjórnmálafræði við Stanford-háskóla og var á þeim tíma virk í stúdentapólitík, meðal annars sem varaformaður stúdentafélagsins. Hún hóf að loknu námi afskipti af borgarmálum San Francisco og var árið 1969 kjörin í borgarráðið. Hún bauð sig tvívegis fram til borgarstjóra, árin 1971 og 1975, en náði ekki kjöri.

Árið 1978 voru borgarstjóri San Francisco, George Moscone, og næstráðandi hans, Harvey Milk, skotnir til bana í ráðhúsi borgarinnar. Var þá gert samkomulag um að Feinstein lyki kjörtímabili Moscone í borgarstjóraembætti. Feinstein gat sér gott orð í borgarstjóraembættinu og var auðveldlega endurkjörin í kosningum árið 1979.

Feinstein var kjörin á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Kaliforníu árið 1992 og var þá önnur af tveimur fyrstu konunum til að sitja á öldungadeildinni fyrir fylkið. Feinstein varð síðar fyrsta konan til að stýra leyniþjónustumálanefnd öldungadeildarinnar. Á þingferli sínum beitti Feinstein sér fyrir aukinni umhverfisvernd, kvenréttindum og hertri skotvopnalöggjöf. Einn helsti sigur hennar á þingferlinum var unninn þegar þingið samþykkti bann á árásarvopnum árið 1994. Bannið gilti í tíu ár en var aldrei framlengt.

Feinstein sat á öldungadeildinni í rúm þrjátíu ár, þar til hún lést árið 2023. Undir lokin var hún elsti sitjandi meðlimur öldungadeildarinnar. Á síðustu árum sínum var Feinstein heilsuveil og átti við minnisvandamál að stríða, sem leiddu til þess að oft var skorað á hana að segja af sér þingmennsku.

## Tilvísanir
Greenock Morton F.C.

**Greenock Morton Football Club** er knattspyrnufélag frá samnefndum bæ í vestanverðu Skotlandi. Félagið var stofnað árið 1874 og var gekk undir nafninu *Morton Football Club* til ársins 1994 þegar heiti þess var breytt í núverandi mynd. Félagið hefur einu sinni orðið skoskur bikarmeistari og margoft leikið í efstu deild, síðast árið 1988.

## Saga
Morton F.C. var eitt fjölmargra knattspyrnufélaga sem stofnuð voru í Skotlandi á áttunda áratug nítjándu aldar. Uppruni nafnsins *Morton* er óljós en vísaði líklega í húsaþyrpinguna *Morton Terrace* þar sem margir stofnfélaganna bjuggu. Þegar 2. deild skosku knattspyrnunnar var stofnsett árið 1893 var Morton meðal stofnfélaganna. Liðið komst svo í fyrsta sinn upp í efstu deild árið 1900 og endaði í fjórða sæti á fyrsta ári sínu þar.

Stærsta stundin í sögu Morton var árið 1922 þegar liðið sigraði Rangers í úrslitaleik bikarkeppninnar á Hampden Park að viðstöddum 70 þúsund áhorfendum. Sömu lið mættust aftur í úrslitum bikarkeppninnar veturinn 1947-48. Þau skildu fyrst jöfn, 1:1 og þurfti því að grípa til annars leiks. Þar reyndust andstæðingarnir frá Glasgow sterkari og unnu 1:0 eftir framlengingu. Leikmenn Morton voru afar ósáttir með sigurmarkið þar sem markvörður þeirra var sagður hafa blindast vegna leifturljóss frá ljósmyndara.

Enn og aftur var Rangers mótherjinn í þriðja úrslitaleik Morton, það var í deildarbikarnum árið 1963. Lauk leiknum með 5:0 sigri Rangers að viðstöddum 106 þúsund áhorfendum. Vorið 1967 tryggði Morton sér í fyrsta og eina sinn þátttökurétt í Evrópukeppni. Það var í Borgakeppni Evrópu. Liðið dróst í fyrstu umferð á móti Chelsea og féll þegar úr keppni.

Á sjöunda áratugnum ruddi Morton brautina fyrir innreið norrænna knattspyrnumanna í skosku deildina. Erik Sørensen, markvörður danska landsliðsins reið á vaðið árið 1963. Á næstu árum átti Morton eftir að fá til liðs við sig nokkra danska leikmenn og fylgdu önnur lið í kjölfarið, en atvinnumennska hafði um þær mundir ekki verið tekin upp á Norðurlöndunum.

Morton hafði löngum flakkað milli efstu og næstefstu deildar í Skotlandi og státar af því meti að hafa tíu sinnum unnið sig upp í efstu deild og tíu sinnum fallið niður aftur. Síðast gerðist það árið 1988 en upp frá því hefur félagið átt erfitt með að keppa við stærri og ríkari félög og fjárhagsvandræði sett svip sinn á reksturinn. 

## Íslendingar hjá Morton
Knattspyrnumaðurinn Guðgeir Leifsson gekk til liðs við Morton frá Fram árið 1974 og lék fjóra leiki með liðinu. Á sama tíma lék KR-ingurinn Atli Þór Héðinsson tvo leiki fyrir Morton.

Snemma á ferli sínum, haustið 1972, var Ásgeir Sigurvinsson við æfingar hjá Rangers þegar fulltrúar Morton buðu honum atvinnumannssamning. Hann hafnaði boðinu þrátt fyrir mikinn þrýsting Skotanna.

## Titlar
***Skoski bikarinn** (1): 1921-22
***Úrvalsdeild**, besti árangur: annað sæti 1916-17
***Skoski deildarbikarinn** besti árangur: úrslitaleikur 1963-64
Ryukyu-mál

**Ryukyu-mál** (琉球語派, *Ryūkyū-goha*, einnig 琉球諸語, *Ryūkyú-shogo* eða 島言葉 í Ryukyuan, *Shima kutuba*, bókstaflega "Eyju Mál"), einnig **Lewchewan** eða **Luchuan**, eru frumbyggjamál Ryukyu-eyja, suðurhluta japanska eyjaklasans. Ásamt japönsku og Hachijō-málinu mynda þau japönsku málaættina.

Þótt japanska sé töluð á Ryukyu-eyjum eru Ryukyu- og japanska ekki gagnkvæmt skiljanleg. Ekki er vitað hversu margir eru eftir sem tala þessi tungumál, en tungumálaskipti í átt að notkun japönsku og mállýskur eins og Okinawa-japanska hefur leitt til þess að þessi tungumál eru í útrýmingarhættu; UNESCO flokkaði fjögur af málunum "örugglega í útrýmingarhættu" og tvö önnur "í mikilli útrýmingarhættu".

## Flokkun
Ryukyu-mál tilheyra japönsku tungumálaættini, sem japanska er líka partur af. Þau eru ekki gagnkvæmlega skiljanleg japönsku - í raun eru ryukyu-mál ekki einu sinni gagnkvæmar við hvert annað - og eru því yfirleitt talin mismunandi tungumál. Hins vegar, af félagslegum, pólitískum og hugmyndafræðilegum ástæðum, hafa þau oft verið flokkuð innan Japan sem japanskar mállýskur. Frá upphafi síðari heimsstyrjaldarinnar hafa flestir meginlands Japanir litið á ryukyu-mál sem mállýsku eða hóp af japönskum mállýskum.

## Staða

Það eru engar manntalsgögn fyrir ryukyu-mál og fjöldi mælenda óþekktur. Árið 2005 var heildarfjöldi íbúa Ryukyu svæðisins 1.452.288, en reiprennandi mælendur eru takmarkaðir við eldri kynslóðir, yfirleitt á 50 ára aldri eða eldri, og þannig ætti raunverulegur fjöldi ryukyu-mælenda að vera mun lægri.
Per sempre

***Per sempre*** er ítölsk kvikmynd eftir Alessandro Di Robilant frá árinu 2003.

## Persónur

* Giancarlo Giannini: Giovanni Grazioli
* Francesca Neri: Sara Galimberti
* Emilio Solfrizzi: dr Sergio Doddoli
* Alberto Di Stasio: Caizzi
* Daniela Scarlatti: dottoressa Calzola
* Gea Lionello: Luisa
* Elisabetta Pellini: Sabrina
* Sabina Vannucchi:
* Simone Gandolfo:
* Giovanni Boncoddo: Tullio
* Gaia Zucchi:

## Heimildir
*  Per sempre IMDB
Anne Conway

**Anne Conway** (líka þekkt sem **Conway vísigreifynja**, fædd **Finch** 14. desember 1631, dáin 23. febrúar 1679) var enskur heimspekingur sem er talin með Cambridge-platónistunum og hafði áhrif á Gottfried Leibniz. Hún aðhylltist rökhyggju og einhyggju. Hún var dóttir þingmannsins Heneage Finch sem lést rétt áður en hún fæddist. Hálfbræður hennar voru Heneage Finch, 1. jarl af Nottingham og John Finch sem kynnti hana fyrir Cambridge-platónistanum Henry More sem kenndi Finch í Christ's College í Cambridge-háskóla. Eftir það skrifuðust þau More á meðan hún lifði. Hún giftist Edward Conway árið 1651 og eignaðist einn son sem lést úr bólusótt aðeins tveggja ára. Hún þjáðist af mígreni frá 12 ára aldri og Conway-fjölskyldan kallaði til fræga lækna til að finna lækningu, en án árangurs. Hún lést aðeins 47 ára að aldri. Nokkrum árum eftir andlát hennar kom ritið *Principia philosophiae antiquissimae et recentissimae* út í Amsterdam. Bréfaskipti hennar við More og fleiri samtímahugsuði hafa líka verið gefin út.
Akvamarín

**Akvamarín** er ljósblátt til ljósgrænt afbrigði af berýl. Akvamarín er algengur gimsteinn sem er dýrari en blár tópas, en mun ódýrari en smaragður. Akvamarín getur líka átt við ljósgrænbláan lit.
Vatnslitur

**Vatnslitur** er málunaraðferð þar sem litir eru leystir upp í vatni og bornir á vatnslitapappír sem er gerður úr bómull. Í dag koma litirnir yfirleitt fyrir í arabísku gúmmíi þar sem glýseríni eða hunangi hefur verið bætt við til að auka leysni þeirra. Helsta einkenni vatnslita er gagnsæi þannig að liturinn lýsist upp af ljósum lit pappírsins. Þetta greinir vatnsliti frá öðrum vatnsleysanlegum málningartegundum sem eru þekjandi eins og akrýlmálningu, gvassi og temperu. Vatnslitamálun er ævaforn tækni og má rekja aftur til fornsteinaldar.
Akvitanía

**Akvitanía** (franska: *Aquitaine*) er hérað í suðvesturhluta Frakklands. Akvitanía var áður eitt af héruðum Frakklands, en er nú hluti af héraðinu Nouvelle-Aquitaine. Hún nær yfir suðvesturhluta meginlands Frakklands, með strönd við Atlantshafið og landamæri að Spáni í suðri í Pýreneafjöllum. Borgin Bordeaux er höfuðstaður og stjórnsýslumiðstöð héraðsins. Akvitanía nær yfir sýslurnar Dordogne, Lot-et-Garonne, Pyrénées-Atlantiques, Landes og Gironde. Það rekur uppruna sinn til rómverska skattlandsins Gallia Aquitania. Á miðöldum var Akvitanía konungsríki og síðar hertogadæmi með mjög breytileg landamæri.
Claudia Goldin

**Claudia Goldin** (f. 14. maí 1946) er bandarískur hagfræðingur sem sérhæfir sig í málefnum kvenna á vinnumarkaði, vinnuhagfræði, tekjuójöfnuði og kyndbundnum launamuni. Hún er prófessor við Harvard-háskóla og framkvæmdastjóri þróunaráætlunar efnahagsrannsóknastofnunarinnar National Bureau of Economic Research fyrir bandaríska efnahaginn. 

Goldin vann til Nóbelsverðlaunanna í hagfræði árið 2023.

## Menntun og starfsferill
Claudia Goldin fæddist í New York-borg árið 1946 og er af Gyðingaættum. Hún gekk í gagnfræðaskólann Bronx High School of Science og í Cornell-háskóla. Hún lauk doktorsprófi í hagfræði við Chicago-háskóla árið 1972.

Goldin er sér í lagi þekkt fyrir störf sín við rannsóknir á hlutverki kvenna í bandaríska efnahaginum. Hún hefur lagt fyrir sig efnahagssögu, vinnuhagfræði, fjölskylduhagfræði og menntunarhagfræði. Hún hefur sérstaklega einbeitt sér að orsökum ójöfnuðar með tilliti til kyns, kynþáttar og menntunar.

Árið 1990 varð Claudia Goldin fyrsta konan til að hljóta fastráðningu við hagfræðideild Harvard-háskóla. Tímaritið *[[Financial Times]]* tók viðtal við Goldin árið 2015 og síðan tímaritin *[[Time Traveler]]* og *[[Quartz]]* árið 2018. Ævisaga Goldin var rekin í verki eftir Michael Szenberg árið 1998. Vísað hefur verið til rannsókna hennar í greinum hjá *[[Le Monde]]*, *[[The New York Times]]*, CNN og ýmsum öðrum fjölmiðlum.

Framlög Goldin til rannsókna á vinnuþátttöku kvenna og áhrifum þeirra á vinnumarkaðinn sjást í áhrifum þeirra á hagfræði og hagsögu, meðal annars á rannsóknir á hlutverk kvenna í hagþróun. Goldin hlaut Nóbelsverðlaunin í hagfræði árið 2023 fyrir rann­sóknir sínar á af­komu kvenna á vinnu­markaði.

Goldin var forseti American Economic Association frá 2013 til 2014. Árið 1990 var hún fyrsta konan sem var tilnefnd til hagfræðideildar Harvard-háskóla. Hún er meðlimur í Bandarísku vísindaakademíunni.

## Tilvísanir
Paradísarblámi

**Paradísarblámi** (fræðiheiti: *Paradisornis rudolphi*) er tegund paradísarfugla. Einungis ein tegund tilheyrir ættbálki paradísarbláma (*Paradisornis*) en þeir tilheyrðu áður fyrr ættbálki *Paradisaea*. Paradísarblámar eru upprunalegir á smáu svæði á Papúu Nýju-Gíneu.

## Heimildir
Althenia

**Althenia** er ættkvísl rótfastra vatnaplantna sem vaxa ýmist í í ferskvatni og ísöltu vatni. Tvær tegundir teljast upphaflega til ættkvíslarinnar: *[[Althenia filiformis]]* og *[[Althenia orientalis]]*, en nýlega eru tegundir ættkvíslinnar Lepilaena taldar með.

Upphaflegu tegundirnar tvær vaxa í Evrasíu og Afríku, en Lepilaena eru Ástralskar.

## Tilvísanir
Besta deild kvenna í knattspyrnu 2022

Árið **2022** var **Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna** haldið í 51. sinn.

## Liðin

### Undankeppni

#### Staðan í deildinni

##### Stigatafla
*Staðan eftir 18. umferð, 1. október 2022*.

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar*

## Töfluyfirlit

## Markahæstu leikmenn

## Fróðleikur

## Heimildaskrá
Ljós og skuggar

**Ljós og skuggar** er plata með íslenska tónlistarmanninum Bubba Morthens. Platan er 38. breiðskífa Bubba og inniheldur ellefu lög. Platan kom út 13. október 2023.

## Lagalisti.

# Drepa þunglyndið.
# Beðurinn.
# Vökvar ekki blóm með bensíni.
# Leigjendur taka höggið.
# Æðri máttur.
# Ekki í fyrsta sinn.
# Það er myrkur úti.
# Íslenskt haust (ásamt GDRN).
# Blóðugt búr.
# Ástin þín er farin (ásamt GDRN).
# Holan.
Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense

**Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense** betur þekkt sem **Grêmio** er knattspyrnufélag frá Porto Alegre í Brasilíu. Félagið var stofnað árið 1903.

## Saga
Þann 7. september árið 1903 lék *Sport Club Rio Grande*, elsta knattspyrnufélag Brasilíu, sýningarleik í Porto Alegre. Heimsóknin vakti áhuga nokkurra ungra manna í borginni, sem flestir voru af þýskum ættum og um viku síðar stofnuðu þeir sitt eigið knattsprynufélag. Í mars árið eftir lék liðið sinn fyrsta formlega leik og voru mótherjarnir *Fuss Ball Porto Alegre*. Grêmio vann þessa fyrstu viðureign sína 1:0, en nafn markaskorarans er óþekkt.

Árið 1909 vann Grêmio 10:0 sigur á Internacional í fyrsta kappleik síðarnefnda félagsins. Það átti eftir að marka upphafið að langri sögu beggja liða sem erkifjenda. Árið eftir tókst liðinu svo að sigra úrúgvæska landsliðið í vináttuleik.

*Campeonato Gaúcho*, héraðskeppnin í fylkinu Rio Grande do Sul var haldin í fyrsta sinn árið 19189 með Grêmio sem eitt stofnfélaga. Fyrsti héraðsmeistaratitillinn vannst árið 1921 og hafa Grêmio og Internacional borið höfuð og herðar yfir önnur félög, með á fimmta tug titla hvort um sig á meðan einungis einu öðru félagi hefur tekist að sigra tvívegis. Árið 1931 varð Grêmio eitt af fyrstu félögum í Brasilíu til að leika kvöldleiki, eftir að hafa sett upp flóðljós á heimavelli sínum.

Brasilíska úrvalsdeildin hóf göngu sína árið 1959 undir heitinu *Taça Brasil*. Grêmio tók þátt þetta fyrsta ár og komst í undanúrslit. Það afrek var endurtekið árin 1964 og 1967.
## Meistarar Brasilíu og heimsins
Árið 1981 varð Grêmio brasilískur meistari í fyrsta sinn eftir sigur á São Paulo í tveggja leikja úrslitaeinvígi. Tveimur árum síðar fylgdi svo fyrsti sigurinn í álfukeppninni Copa Libertadores eftir sigur á Peñarol í úrslitum. Liðið bætti svo um betur með sigri á Evrópumeisturum Hamburger SV í heimsmeistarakeppni félagsliða.

Grêmio fór með sigur af hólmi í fyrstu brasilísku bikarkeppninni sem fram fór árið 1989 og endurtók leikinn árið 1994, þrátt fyrir að hafa í millitíðinni fallið niður um deild og komið upp aftur í fyrsta sinn í sögunni.

Ný gullöld gekk í garð árið 1995 undir stjórn Luiz Felipe Scolari. Hann gerði félagið að Suður-Ameríkumeisturum í annað sinn árið 1995 og Brasilíumeisturum árið eftir. Litlu mátti muna að liðið yrði einnig heimsmeistari í annað sinn í sögunni en manni færri tókst Grêmio að fara í vítaspyrnukeppni gegn Ajax Amsterdam.

Þriðji og síðasti sigurinn í Copa Libertadores leit svo dagsins ljós árið 2007.

## Titlar
* **[[Brasilíska úrvalsdeildin|Brasilískir meistarar]]**: 2
1981, 1996
* **Héraðsmeistarar: Campeonato Gaúcho**: 43
1921, 1922, 1926, 1931, 1932, 1946, 1949, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1977, 1979, 1980, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1993, 1995, 1996, 1999, 2001, 2006, 2007, 2010, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024
* **[[Copa Libertadores]]**: 3
1983, 1995, 2017
* **Heimsmeistarar félagsliða**: 1
1983

## Heimildir
*
Zonta International

**Zonta International** eru góðgerðasamtök sem hafa það meginmarkmið að skapa betri heim fyrir konur og stúlkur. Zonta-klúbbar eru starfræktir í 62 löndum og hafa yfir 29.000 meðlimi, en höfuðstöðvar samtakanna eru í Oak Brook í Illinois í Bandaríkjunum.

Samtökin voru stofnuð af hópi athafnakvenna að undirlagi leikskáldsins Marian de Forest í Buffalo í New York-fylki árið 1919. Rótarýhreyfingin var að einhverju leyti fyrirmyndin. Nafnið kemur úr lakótísku og merkir „áreiðanleg“. Upphaflega var langt og erfitt ferli að fá aðgang að Zonta-klúbbi og aðild var bundin við konur sem nutu mikillar virðingar á sínu sviði. Samtökin urðu alþjóðleg árið 1930 þegar Zonta-klúbbur var stofnaður í Vínarborg. Fyrsti Zonta-klúbburinn á Íslandi var stofnaður árið 1944.
Heimsmeistaramót landsliða í ruðningi karla

**Heimsmeistarakeppnin í ruðningi** er íþróttaviðburður sem haldinn hefur verið á fjögurra ára fresti frá árinu 1987. Um er að ræða keppni í *Rugby Union* sem er vinsælasta afbrigðið af ruðningi, þar sem tvö fimmtán manna lið etja kappi. Landslið frá suðurhveli hafa verið langsigursælust í keppninni frá upphafi. Ríkjandi meistarar (frá 2013) eru Suðurafríkumenn.

## Saga
Alþjóðakeppnir landsliða í ruðningi eiga sér langa sögu. Árið 1883 var *fimm þjóða mótið* haldið í fyrsta sinn, með þátttöku fjögurra liða frá Bretlandseyjum og Frakka. Eftir að Ítalir slógust í hópinn hefur keppnin verið kölluð *sex þjóða mótið*. Fjórum sinnum á árunum 1900 til 1924 var ruðningur meðal keppnisgreina á Ólympíuleikunum en keppnislið voru fá og fjarri því að vera sterkustu lið viðkomandi þjóða.

Hugmyndir um heimsmeistaramót höfðu reglulega skotið upp kollinum allt frá sjötta áratugnum en einatt hlotið dræmar undirtektir einstakra apildarsambanda. Tillaga frá Áströlum og Nýsjálendingum um að koma slíku móti á laggirnar var loks samþykkt eftir harðar deilur árið 1985. Tveimur árum síðar fór fyrsta keppnin fram með þátttöku sextán þjóða. Ástralir og Nýsjálendingar deildu gestgjafahlutverkinu. Nýsjálendingar urðu heimsmeistarar með talsverðum yfirburðum og unnu allar sínar viðureignir með miklum mun.

Fimm þjóðir hýstu annað heimsmeistaramótið árið 1991, sem Ástralir unnu með sigri á Englandi í úrslitum. Þriðja keppnin var söguleg þar sem hún fór fram í Suður-Afríku árið 1995, en heimamenn höfðu nýverið snúið aftur á alþjóðasviðið í ruðningi eftir að hafa verið í keppnisbanni vegna Apartheid-kynþáttaaðskilnaðarstefnunnar. Heimamenn urðu heimsmeistarar í þessari frumraun sinni að viðstöddum forsetanum Nelson Mandela.

Atvinnumennska var viðurkennd í ruðningi uppúr 1995 og mátti sjá þess merki á næstu heimsmeistaramótum þar sem bilið milli sterkari og veikari liða fór breikkandi. Sigur Ástrala á Namibíumönnum, 142:0 árið 2003 er t.a.m. enn stærsti sigur í sögu HM. Ástralir hömpuðu sínum öðrum heimsmeistaratitli í Wales árið 1999 en 2003 urðu Englendingar fyrstir og einir enn sem komið er til að rjúfa einokun suðurálfuþjóða þegar þeir urðu meistarar í Ástralíu.

Á árunum 2007 til 2023 bættu Nýsjálendingar við sig tveimur heimsmeistaratitlum og Suðurafríkumenn þremur.

## Gestgjafar

## Árangur einstakra landsliða
Coursera

**Coursera** er umsvifamikill veitandi opinna netnámskeiða í Bandaríkjunum, stofnað árið 2012 af Andrew Ng og Daphne Koller, prófessorum í tölvunarfræði við Stanford háskóla. Coursera er í samstarfi við háskóla og aðrar stofnanir til að bjóða upp á netnámskeið, vottorð og prófskírteini í ýmsum greinum. Árið 2021, áætlað er að 150 háskólar hafi boðið upp á meira en 4.000 Coursera námskeið.

Coursera býður einnig upp á framhaldsnám í samstarfi við háskóla. Til dæmis er HEC Paris vettvangurinn samstarfsaðili Executive Master á sviði nýsköpunar og frumkvöðlastarfs. Þetta forrit er 100% á netinu og miðar að því að þjálfa æðstu stjórnendur sem sérhæfa sig á þessum tveimur sviðum á 18 mánuðum. Það opnaði í mars 2017.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Vefsíða skólans
Zannichellia

**Zannichellia** er ættkvísl rótfastra vatnaplantna sem vaxa gjarnan í ísöltu vatni. Tegundir eru taldar á milli 6 - 9, þó heldur lægri talan. Útbreiðslan er um nær allan heim. En tegund vex á láglendi á Íslandi.

## Tegundir
Eftirfarandi tegundir eru viðurkenndar af GBIF (Global Biodiversity Information Facility.):
**[[Zannichellia andina]]* Holm-Niels. & R.R.Haynes
**[[Zannichellia aschersoniana]]* Graebn.
**[[Zannichellia contorta]]* (Desf.) Cham.
**[[Zannichellia indica]]* Rottler ex Royle, 1840
**[[Zannichellia obtusifolia]]* Talavera, García-Mur. & H.Smit
**[[Zannichellia palustris]]* L. - Hnotsörvi
**[[Zannichellia pedicellata]]* Buch.-Ham. ex Wall.
**[[Zannichellia peltata]]* Bertol.
**[[Zannichellia tuberosa]]* Lour.

## Tilvísanir
Konungsríkið Jerúsalem

**Konungsríkið Jerúsalem** (latneska: *Regnum Hierosolymitanum*) var krossfararríki í Landinu helga.

Konungsríkið Jerúsalem var stofnað eftir fyrstu krossferðina árið 1099. Markmið krossferðarinnar var að bola íslömskum ríkjum frá völdum í Landinu helga. Það tókst og fjögur krossfararríki voru stofnuð fyrir vikið en til þeirra taldist Konungsríkið Jerúsalem. Kristnir menn sátu á valdastóli í Jerúsalem í næstum tvö hundruð ár en hrökkluðust frá völdum árið 1291.

## Heimildir

*
Fjallnykra

**Fjallnykra** (fræðiheiti *Potamogeton alpinus*) er fjölær vatnajurt af nykruætt. Hún vex víða á norðurhveli og á Íslandi er hún frá láglendi upp í 600 til 700m hæð yfir sjó. Hún er mjög breytileg eftir vaxtarsvæðum og veldur það fjölda samheita.

## Tilvísanir
Stuckenia

**Stuckenia** er ættkvísl rótfastra vatnaplantna sem vaxa í grunnu vatni. Tegundir eru taldar á milli 7 - 30, þó heldur lægri talan. Útbreiðslan er um nær allan heim.

## Tegundir
:* *Stuckenia aldanensis* 
:* *[[Stuckenia amblyophylla]]* 
:* *Stuckenia arctovaginata* 
:* *Stuckenia austrosibirica* 
:* *Stuckenia borealis* 
:* *[[Stuckenia bottnica]]* 
:* *Stuckenia carbonata* 
:* *Stuckenia chakassiensis* 
:* *Stuckenia clavata* 
:* *[[Stuckenia fennica]]* 
:* *[[Stuckenia filiformis]]* - Þráðnykra
:* *Stuckenia gibbosa* 
:* *Stuckenia helvetica* 
:* *Stuckenia interior* 
:* *[[Stuckenia macrocarpa]]* 
:* *Stuckenia marina* 
:* *Stuckenia matyrensis* 
:* *Stuckenia meinshausenii* 
:* *Stuckenia mirabilis* 
:* *Stuckenia mongolica* 
:* *Stuckenia omoloica* 
:* *Stuckenia palaeofiliformis* 
:* *[[Stuckenia pamirica]]* 
:* *[[Stuckenia pectinata]]* 
:* *Stuckenia praepectinata* 
:* *Stuckenia praevaginata* 
:* *Stuckenia pseudorostrata* 
:* *Stuckenia punensis* 
:* *Stuckenia sakmarensis* 
:* *[[Stuckenia striata]]* 
:* *Stuckenia subretusa* 
:* *[[Stuckenia suecica]]* 
:* *Stuckenia tenuicarpa* 
:* *[[Stuckenia vaginata]]* 
:* *Stuckenia vaginatoides* 
:* *Stuckenia zosteracea*

## Tilvísanir
Blöðkunykra

**Blöðkunykra** (fræðiheiti *Potamogeton natans*) er fjölær vatnajurt af nykruætt. Hún vex víða á norðurhveli og á Íslandi er hún á láglendi, mest á austurlandi og sv-landi. 

## Tilvísanir
Skorri Rafn Rafnsson

**Skorri Rafn Rafnsson** (f. 3. september 1985) er íslenskur viðskiptamaður og stjórnarformaður fjárfestingafélagsins Alva Capital.  

## Frumkvöðlastarf
Hann tók þátt í stofnun innheimtu- og kröfustýringarfyrirtækisins *Myntu* árið 2014 og þróaði innheimtuhugbúnað; fyrirtækið sameinaðist síðan Inkasso árið 2017. Árið 2016 var fjártæknifyrirtækið *Aktiva* stofnað, sem tengdi saman lántakendur og fjárfesta með jafningjalánum. Hann tók einnig þátt í stofnun fjártæknifyrirtækisins *TwoBirds* árið 2019. Árið 2011 stofnaði hann lánafyrirtækið *Minikredit*, sem hóf starfsemi í Króatíu en hætti sögu sinni sama ár, auk þess sem hann hafði hlut í stofnun *Hraðpeninga* árið 2009, þar sem hann síðar seldi hlut sinn. Þá var Netgíró stofnað árið 2012.

Skorri var einnig þátttakandi í stofnun hugbúnaðarfyrirtækisins *Móberg* árið 2010, sem starfar í þremur löndum og var selt til Kviku árið 2021. Hann tók þátt í stofnun *Móa Media* árið 2014, sem reyndist vera frétta- og afþreyingarmiðill, og stofnaði fyrirtækið *S.R. Import* árið 2005, sem sérhæfði sig í innflutningi á farartækjum og fjárfestingum í fasteignum.

## Deilur við Sverri Einar Eiríksson
Árið 2015 var Skorri ásakaður af Sverri Einar Eiríkssyni fyrir óheiðarlega viðskiptahætti í rekstri smálánafyrirtækja. Sverrir fullyrti að Skorri hefði selt hlutafé án heimilda og leynt eignarhaldi, en dómstólar vísuðu kröfum Sverris frá.

## Tilvísanir


## Tenglar
*Alva Capital
*Alva hótel
Harriet Martineau

**Harriet Martineau** (12. júní 1802 – 27. júní 1876) var enskur rithöfundur sem skrifaði meðal annars um hagfræði, félagsfræði og guðfræði. Hún er stundum talin fyrsti kvenkyns félagsfræðingurinn. Hún kom úr vel stæðri fjölskyldu iðnaðarmanna í Norwich sem upprunalega voru franskir húgenottar og hóf ritferil sinn með greinaskrifum í tímarit únitara, *[[Monthly Repository]]*. Hún var systir enska heimspekingsins James Martineau og frænka athafnamannsins Peter Finch Martineau. Hún skrifaði röð bóka um kenningar Adam Smith, James Mill, Jeremy Bentham og David Ricardo. Fyrsta bókin hennar sem náði metsölu var *Illustrations of Political Economy* frá 1834 um kenningar Smith. Hún ferðaðist til Bandaríkjanna 1834-1836 þar sem hún studdi afnám þrælahalds. Tvö af þekktustu verkum sínum skrifaði hún meðan á Ameríkudvölinni stóð og rétt eftir að hún kom heim: *Society in America* (1837) og *How to Observe Morals and Manners* (1838). Árið 1845 reisti hún sér hús í Ambleside þar sem hún bjó megnið af sínum efri árum.
One Little Independent Records

**One Little Independent Records** (áður **One Little Indian Records**) er ensk sjálfstæð tónlistarútgáfa. Hún var stofnuð árið 1985 af Derek Birkett, fyrrum bassaleikara hljómsveitarinnar Flux of Pink Indians.

## Listamenn
Ýmsir íslenskir listamenn hafa starfað hjá One Little Independent. Þar má nefna:
* Árný Margrét
* Ásgeir Trausti
* Björk
* Emilíana Torrini
* Fufanu
* Gabríel Ólafs
* Kaktus Einarsson
* Ólöf Arnalds
* Sykurmolarnir

## Tilvísanir
Moses Hightower

**Moses Hightower** er íslensk hljómsveit úr Reykjavík stofnuð árið 2007.

## Meðlimir
### Núverandi
* Steingrímur Karl Teague - söngur og hljómborð
* Andri Ólafsson - söngur og bassi
* Magnús Trygvason Eliassen - trommur

### Fyrrverandi
* Daníel Friðrik Böðvarsson - gítar

### Aukaleikarar

* Magnús Jóhann Ragnarsson - hljómborð og slagverk
* Rögnvaldur Borgþórsson – gítar og bakrödd

## Hljóðritaskrá
### Breiðskífur
* 2010: *Búum til börn*
* 2012: *Önnur Mósebók*
* 2013: *Mixtúrur úr Mósebók* (remix plata)
* 2017: *Fjallaloft*
* 2019: *Fjallaloft Live*
* 2020: *Lyftutónlist*

## Tilvísanir


## Tenglar
* Opinber heimasíða Moses Hightower
Decca Records

**Decca Records** er bresk tónlistarútgáfa stofnuð árið 1929 af Edward Lewis. Árið 1934 var bandaríska deild útgáfunnar stofnuð af Lewis, Jack Kapp (fyrsti forstjóri Decca Records USA), og Milton Rackmil. Árið 1937 seldi Lewis bandaríska Decca sem leiddi til þess að lítil tengsl voru á milli bandaríska og breska Decca í marga áratugi. Nú til dags eru báðar deildirnar hluti af Universal Music Group. Bandaríska Decca varð að lokum MCA Records.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Fáfnir (bifhjólaklúbbur)

**Fáfnir** bifhjólaklúbbur var utangarðsklúbbur með óljósan uppruna í kringum aldamótin 2000.

Mótorhjólaklúbburinn var lagður niður sumarið 2009 þegar þeir fengu *prospectstöðu* innan Hells Angels, eins konar staða sem er gefin áður er fullgild aðild fæst. Tók þá klúbburinn upp nafnið Hells Angels prospect sem síðan varð bara HA á Íslandi.

Um svipað eða sama leyti og prospect-staðan var tekin upp hætti Jón Trausti Lúthersson sem formaður og Einar „Boom“ Marteinsson tók við forystukeflinu og var fjöldi meðlima á þessum tíma (við) inngöngu í HA áætlaður 20.

Innan klúbbsins er forseti sem er æðstur, varaforseti, gjaldkeri og ritari. Einnig er svokallaður agavörður sem sér um að menn hagi sér rétt. HA á Íslandi heyrir undir HA klúbbinn í Noregi en ekki Danmörku.
Bullshit MC

**Bullshit MC** var danskur vélhjólaklúbbur sem starfaði frá 1979 til 1987. Klúbburinn hafði aðsetur á Amager í Kaupmannahöfn. Í fyrstu komu félagarnir frá klúbbunum Filthy Few og Nøragersminderødderne MC.

Skömmu eftir að fríríkið Kristjanía bannaði sölu harðra fíkniefna á svæðinu hófu meðlimir Bullshit að selja þar hass fyrir allra augum. Þetta vakti athygli fjölmiðla. Enn fremur gengu sögur um slagsmál þeirra á börum. Átökin milli klúbbsins og Hells Angels eru kölluð fyrsta rokkarastríðið. Í því létust tólf; þar af sjö meðlimir Bullshit.

Fyrsti forseti klúbbsins var Henning Norberg Knudsen. Hann var skotinn til bana þann 25. maí 1984 af Hells Angels-meðlimnum Jørn Jønke Nielsen, sem seinna varð forseti klúbbsins í Danmörku. Þann 21. desember 1985 var nýr forseti Bullshit, Anker Walther Markus, skotinn til bana ásamt einum öðrum með átta skotum í Kristjaníu.

Þann 1. október 1987 fann lögreglan lík af manni í steypugólfi á stað þar sem meðlimir Bullshit héldu sig. Eftir það ráku íbúar Kristjaníu klúbbinn burt.

Að lokum fór næsti forseti Bullshit, Michael Linde, og samdi frið við Hells Angels. Bullshit var síðan lagður niður árið 1988. Nokkrir af félögunum stofnuðu síðar, eða 1993, Bandidos MC Denmark.

Árið 2024 var dönsk sjónvarpsþáttaröð (mínísería) gerð um sögu klúbbsins eftir Molly Stensgaard, Bo hr. Hansen og Milad Alami, byggð á samnefndri bók eftir Camilla Stockmann og Janus Køster-Rasmussen frá 2017. Þættirnir, *Bullshit*, voru sýndir á Prime Video og síðar Viaplay.

## Tilvísanir
Geffen Records

**Geffen Records** er bandarísk tónlistarútgáfa stofnuð af David Geffen árið 1980. Hún er í eigu Universal Music Group undir Interscope Geffen A&M Records merkinu.

Fyrirtækið hefur gefið út tónlist frá listamönnum líkt og Elton John, Nirvana, Aerosmith, Neil Young, Cher, Guns N' Roses, John Lennon, Olivia Rodrigo, The Rolling Stones, Alesso, Joni Mitchell, Peter Gabriel, Donna Summer, Weezer, Mary J. Blige, Blink-182, Avicii, Madness, Kylie Minogue, Enya, Beck, Nelly Furtado, Marshmello, Rise Against, Snoop Dogg, og Rob Zombie.

## Tenglar
*
Glómsfylking

**Glómssveppir** er ein af viðurkenndum fylkingum í svepparíkinu, með um 230 lýstum tegundum. Nýlegar erfðarannsóknir virðast þó benda til að þeir teljist fremur til fylkingarinnar Mucoromycota.

Meirihluti tegundanna er háður samlífi við plöntur og mynda innræna svepprót hjá þeim. Ein tegund myndar þó samlífi með blábakteríum af ættkvíslinni Nostoc.

Sveppirnir fjölga sér að mestu kynlaust með svonefndum brotagróum.

## Tilvísanir
Glómsbálkur

**Glómsbálkur** (fræðiheiti *Glomerales*) eru sveppir sem mynda samlífi við plöntur og mynda innræna svepprót hjá þeim. 

Sveppirnir fjölga sér að mestu kynlaust með svonefndum brotagróum. Er talið að þeir hafi fjölgað sér kynlaust í nokkur hundruð milljónir ára. 

Ein tegund hefur verið staðfest á Íslandi: Hnúðglómur (*Glomus macrocarpum*).

## Tilvísanir
Joao Grimaldo

**Joao Alberto Grimaldo Ubidia** (fæddur 20. febrúar 2003) er perúskur fótboltamaður sem spilar sem framherji fyrir Sporting Cristal.
Glómar

**Glómar** (fræðiheiti *Glomus*) eru sveppir sem mynda allir samlífi við plöntur og mynda innræna svepprót hjá þeim. Um 85 tegundir eru þekktar.

Sveppirnir fjölga sér að mestu kynlaust með svonefndum brotagróum. 

Margar tegundanna eru mikilvægar í ræktun vegna jákvæðra áhrifa af samlífi við nytjajurtir.

Tvær tegundir hafa verið staðfestar á Íslandi: **[[Hnúðglómur]]** (*Glomus macrocarpum*) og G. hoi. 

## Tegundir
* *[[Glomus aggregatum]]*
* *[[Glomus ambisporum]]*
* *[[Glomus arborense]]*
* *[[Glomus arenarium]]*
* *[[Glomus australe]]*
* *[[Glomus avelingiae]]*
* *[[Glomus bagyarasjii]]*
* *[[Glomus boreale]]*
* *[[Glomus botryoides]]*
* *[[Glomus caesaris]]*
* *[[Glomus caledonium]]*
* *[[Glomus canadense]]*
* *[[Glomus canum]]*
* *[[Glomus citricola]]*
* *[[Glomus claroideum]]*
* *[[Glomus clarum]]*
* *[[Glomus clavisporum]]*
* *[[Glomus constrictum]]*
* *[[Glomus convolutum]]*
* *[[Glomus coremioides]]*
* *[[Glomus coronatum]]*
* *[[Glomus corymbiforme]]*
* *[[Glomus cuneatum]]*
* *[[Glomus deserticola]]*
* *[[Glomus diaphanum]]*
* *[[Glomus dolichosporum]]*
* *[[Glomus eburneum]]*
* *[[Glomus epigaeum]]*
* *[[Glomus etunicatum]]*
* *[[Glomus fasciculatum]]*
* *[[Glomus flavisporum]]*
* *[[Glomus formosanum]]*
* *[[Glomus fragile]]*
* *[[Glomus fragilistratum]]*
* *[[Glomus fuegianum]]*
* *[[Glomus fulvum]]*
* *[[Glomus geosporum]]*
* *[[Glomus gibbosum]]*
* *[[Glomus globiferum]]*
* *[[Glomus glomerulatum]]*
* *[[Glomus heterosporum]]*
* *[[Glomus hoi]]*
* *[[Glomus invermaium]]*
* *[[Glomus kerguelense]]*
* *[[Glomus lamellosum]]*
* *[[Glomus liquidambaris]]*
* *[[Glomus luteum]]*
* *[[Glomus macrocarpum]]*
* *[[Glomus magnicaule]]*
* *[[Glomus melanosporum]]*
* *[[Glomus microaggregatum]]*
* *[[Glomus microcarpum]]*
* *[[Glomus minutum]]*
* *[[Glomus monosporum]]*
* *[[Glomus mortonii]]*
* *[[Glomus mosseae]]*
* *[[Glomus multicaule]]*
* *[[Glomus multiforum]]*
* *[[Glomus nanolumen]]*
* *[[Glomus pallidum]]*
* *[[Glomus pansihalos]]*
* *[[Glomus pellucidum]]*
* *[[Glomus przelewicense]]*
* *[[Glomus pubescens]]*
* *[[Glomus pulvinatum]]*
* *[[Glomus pustulatum]]*
* *[[Glomus radiatum]]*
* *[[Glomus rubiforme]]*
* *[[Glomus segmentatum]]*
* *[[Glomus sinuosum]]*
* *[[Glomus spinosum]]*
* *[[Glomus taiwanense]]*
* *[[Glomus tenebrosum]]*
* *[[Glomus tenue]]*
* *[[Glomus tortuosum]]*
* *[[Glomus trimurales]]*
* *[[Glomus verruculosum]]*
* *[[Glomus vesiculiferum]]*
* *[[Glomus viscosum]]*
* *[[Glomus warcupii]]*

## Tilvísanir
Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021

Árið **2021** var **Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna** haldið í 50. sinn.

## Liðin

### Undankeppni

#### Staðan í deildinni
*Staðan eftir 18. umferð, 12. september 2021*.

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar*

## Töfluyfirlit

## Markahæstu leikmenn

## Fróðleikur

## Heimildaskrá
George Martin

**Sir George Henry Martin** (3. janúar 1926 – 8. mars 2016) var enskur upptökustjóri, tónskáld, og tónlistarmaður. Hann var almennt kallaður „fimmti Bítillinn“ vegna mikillar aðildar hans að fyrstu hljómplötum Bítlanna. Þekking Martin í tónlist hjálpaði hljómsveitinni í upphafi. Mest af hljóðfæraútsetningu þeirra var samin eða flutt af Martin þar sem hann spilaði á píanó eða hljómborð á mörgum lögunum þeirra. Samstarf þeirra leiddi af sér vinsælar plötur með nýstárlegum hljómum, eins og *[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]* (1967) sem varð fyrsta rokkplatan til að vinna Grammy-verðlaun fyrir plötu ársins.

Ferill Martin spannaði yfir sex áratugi í tónlist, kvikmyndum, sjónvarpi og sýningum. Áður en hann vann með Bítlunum og öðru popp tónlistarfólki var hann yfir EMI útgáfunni Parlophone. Verk hans ásamt öðrum rokk hópum úr Liverpool á miðjum 7. áratugnum hjálpuðu Merseybeat stefnunni að ná vinsældum. Árið 1965 hætti hann störfum hjá EMI og stofnaði sitt eigið framleiðslufyrirtæki, Associated Independent Recording.

AllMusic hefur lýst Martin sem „frægasta upptökustjóra heims“. Á ferlinum hans framleiddi Martin 30 smáskífur sem komust efst á vinsældalista í Bretlandi og 23 í Bandaríkjunum, ásamt þess að hafa unnið sex Grammy-verðlaun.

## Útgefið efni
* *Off the Beatle Track* (1964 Parlophone PCS 3057)
* *By Popular Demand, A Hard Day's Night: Instrumental Versions of the Motion Picture Score* (19. febrúar 1964, United Artists)
* *George Martin Scores Instrumental Versions of the Hits* (1965)
* *Help!* (1965, Columbia TWO 102)
* *..and I Love Her* (1966, Columbia TWO 141)
* *George Martin Instrumentally Salutes The Beatle Girls* (1966)
* *The Family Way* (1967)
* *British Maid* (1968, United Artists SULP 1196, gefin út í Bandaríkjunum sem *London by George*)
* *[[Yellow Submarine]]* (hlið eitt: The Beatles, hlið tvö: The George Martin Orchestra, 1969)
* *By George!* (1970, Sunset SLS 50182, endurútgáfa af *British Maid*)
* *Live and Let Die* (framleiðandi fyrir lag Paul McCartney, 1973)
* *Beatles to Bond and Bach* (1974)
* *In My Life* (1998)
* *Produced by George Martin* (2001)
* *The Family Way* (2003)

## Tilvísanir
Fimmti Bítillinn

**Fimmti Bítillinn** er óformlegur titill sem hefur verið notaður yfir fólk sem hefur á einum tímapunkti verið meðlimur Bítlanna eða átt sterk tengsl við John Lennon, Paul McCartney, George Harrison, og Ringo Starr. Hugtakið „fimmti Bítilinn“ birtist fyrst í blöðum fljótt eftir að hljómsveitin hlaut heimsfrægð á árunum 1963–64. Meðlimir sveitarinnar hafa komið með sínar skoðanir á því hverjum mætti lýsa með titlinum:

* McCartney sagði í tvö skipti að „ef einhver væri fimmti Bítillinn“, þá væru það umboðsmaðurinn Brian Epstein (í viðtali við BBC árið 1997) og framleiðandinn George Martin (í minningargrein árið 2016).
* Þegar Bítlarnir voru vígðir inn í Frægðarhöll rokksins árið 1988 sagði Harrison að það væru einungis tveir sem væru „fimmti Bítillinn“: umboðsmennirnir Derek Taylor og Neil Aspinall.

Uppruni titilsins má rekja til ársins 1964 þegar bandaríski plötusnúðurinn Murray the K lýsti sjálfum sér sem „fimmta Bítilinn“ vegna mikillar umfjöllunar hans um þá í útvarpsþættinum sínum. Aðrir sem hafa verið nefndir „fimmti Bítillinn“ eru upprunalegi trommuleikarinn þeirra Pete Best, bassaleikarinn Stuart Sutcliffe, og hljómborðsleikarinn Billy Preston.

## Tilvísanir
Krosseyri

**Krosseyri** (danska: ******) er bær á Sjálandi í Danmörku. Bærinn er hluti af sveitarfélaginu Slagelse, en var höfuðstaður sveitarfélagsins Krosseyrar fram til ársins 2007. Bærinn er staðsettur 15 km vestur af Slagelse og 12 km norðvestur af Skælskør og tengist Nýborg um Stórabeltisbrúna.
The Elder Scrolls V: Skyrim

***The Elder Scrolls V: Skyrim*** er hasar-, ævintýra- og hlutverkaleikur (RPG)  þróaður af Bethesda Game Studios og gefinn út af Bethesda Softworks. Leikurinn er hluti af Elder Scrolls leikjafllokknum og var fyrst gefinn út árið 2011. Hann kemur á eftir leiknum The Elder Scrolls IV: Oblivion sem gefinn var út árið 2006.  Leikurinn Skyrim gerist 200 árum eftir Oblivion og er sögusviðið héraðið Skyrim sem er nyrsta hérað í heimsálfunni Tamriel í heiminum Nirn. Landið Skyrim er með norrænu (skandínavísku) landslagi. Aðalsöguþráður leiksins er að leikmaður sem er Dragonborn þarf að sigra drekann Alduin en því hefur verið spáð að sá dreki muni tortíma heiminum.  Spilari getur spilað söguna miðað við aðalsöguþráðinn eða reikað um opinn leikheim og hunsað eða frestað aðalsöguþræðinum að vild. Þrjár viðbætur  (DLC) Dawnguard, Hearthfire og Dragonborn  komu út árið 2013 og árið 2016 kom út endurgerð útgáfa **The Elder Scrolls V: Skyrim - Special Edition** þar sem þessar viðbætur voru innifelldar í leikinn og einnig var myndræn uppsetning uppfærð. Leikmaður getur reikað um landið Skyrim en í því eru óbyggð víðerni, dýflissur, hellar, borgir, bæir, vígi og þorp. Leikmaður kemst hraðar um heiminn á hestbaki og með því kaupa far með hestvögnum eða nota hraðferðakerfi til að fara um Skyrim.

Spilari  velur kyn og kynþátt og útlit leikmanns síns í upphafi leiks en í leiknum eru 10 kynþættir. Leikmaður hefur  þrjá megineiginleika sem eru heilsa, þol (hve mikinn skaða hann þolir án þess að deyja) og galdrakraftur. Færni leikmanns skiptist í 18 þætti og hefur hver þáttur sína reynslustiku sem hækkst þegar  reynsla eykst í leiknum þegar leikmaður  gerir eitthvað á sviði sem tengist færninni. Til dæmis ef  leikmaður býr til rýting þá eykst færni í málmsmíði (smithing) og ef leikmaður gerir við boga þá eykst færni í bogfimi (archery). Þegar færnistika fyllist eykst færni á viðkomandi sviði og færnistikan verður  endurstillt. 

Fjöldi NPC persóna (persónur sem ekki eru leikmenn)  eru í leikheiminum og getur spilari haft ýmis samskipti við þær.
Hnúðglómur

**Hnúðglómur** (fræðiheiti *Glomus macrocarpum*) er sveppategund sem myndar samlífi við sumar tegundir plantna og mynda innræna svepprót hjá þeim og er sníkill á öðrum.

Hnúðglómur fjölgar sér að mestu kynlaust með svonefndum brotagróum.
Hann finnst víða um heim, einnig á Íslandi. 

## Tilvísanir
Pollurinn (Skutulsfirði)

**Pollurinn** í Skutulsfirði er innan eða suðvestan af Skutulsfjarðareyri sem gengur fram af Eyrarfjalli .  Eyrin gengur út í um miðjan fjörð, sveigir síðan inn fjörðinn og afmarkar þannig ásamt Eyrarfjalli þrjár hliðar Pollsins.  Pollurinn er um 4,5 km² að flatarmáli og 10 til 20 m djúpur en dýpi norðan eyrarinnar er innan við 5 m.  Skutulsfjarðareyri myndast, eins og aðrar eyrar í fjörðum, þar sem hindrun verður á setflutningi inn fjörðinn vegna fyrirstöðu svo sem grynninga.  Sá hluti eyrarinnar sem liggur inn með firðinum myndaðist með vegna þess við austanverðan Skutulsfjörð og norður af eyrarinni er um 10 m djúpur áll sem veldur því að þar fer aldan hraðar inn fjörðinn en sveigir svo að landi og myndar tangann þegar hún lendir á eyrinni.  Aðal hindrunin í vestan verðum Skutulsfirði sem leiðir til myndunar eyrarinnar er er jökulgarður sem einnig má sjá í hliðum Eyrarfjalls. 

## Tilvísanir
FK Transinvest

**Futbolo klubas Transinvest** er lið sem er í litáísku úrvalsdeildinni í knattspyrnu. Liðið var stofnað árið 2022. Núverandi völlur FK Transinvest stadionas tekur tæp 1.000 í sæti.

## Titlar
***[[Pirma lyga]] (2)**: 2023, 2025
***LFF taurė (1)**: 2023
***Supertaurė (0):** -

## Árangur (2022–...)

## Leikmenn
Uppfært: 21. febrúar 2026. 

 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"
 
 

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

 
  
 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

 

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Tilvísanir

## Tenglar
* FK Transinvest
* Globalsportsarchive
Rhizophagus aggregatum

**Rhizophagus aggregatum** er jarðvegssveppur af glómsbálki. Hann myndar samlífi við ýmsar nytjajurtir. Meðal annars hefur fundist í samlífi við melgresi á Íslandi.

## Tilvísanir
Rhizophagus (sveppur)

**Rhizophagus** eru sveppir sem mynda allir samlífi við plöntur og mynda innræna svepprót hjá þeim. Þeir eru náskyldir glómum (*Glomus*), og eru oft taldir til þeirra.

Sveppirnir fjölga sér að mestu kynlaust með svonefndum brotagróum.

## Tegundir
* *[[Rhizophagites aggregatum]]* (N.C. Schenck & G.S. Sm.
* *[[Rhizophagus arabicus]]*
* *[[Rhizophagus clarus]]* (T.H. Nicolson & N.C. Schenck) C. Walker & A. Schüßler
* *[[Rhizophagus custos]]* (C. Cano & Dalpé) C. Walker & A. Schüßler
* *[[Rhizophagus diaphanum]]* (J.B. Morton & C. Walker) C. Walker & A. Schüßler
* *[[Rhizophagus fasciculatus]]* (Thaxt.) C. Walker & A. Schüßler
* *[[Rhizophagus intraradices]]* (N.C. Schenck & G.S. Sm.) C. Walker & A. Schüßler
* *[[Rhizophagus iranicus]]* (Blaszk., Kovács & Balázs) C. Walker & A. Schüßler
* *[[Rhizophagus irregularis]]* (Blaszk., Wubet, Renker & Buscot) C. Walker & A. Schüßler
* *[[Rhizophagus manihotis]]* (R.H. Howeler, Sieverd. & N.C. Schenck) C. Walker & A. Schüßler
* *[[Rhizophagus proliferus]]* (Dalpé & Declerck) C. Walker & A. Schüßler

## Tilvísanir
Rhizophagus irregularis

**Rhizophagus irregularis** er jarðvegssveppur af glómsbálki. Hann myndar samlífi við ýmsar nytjajurtir.

## Tilvísanir
Glomus hoi

***Glomus hoi*** eru jarðvegssveppur sem er háður samlífi við plöntur og myndar innræna svepprót hjá þeim. 
Sveppirnir fjölga sér að mestu kynlaust með svonefndum brotagróum. Hann hefur fundist á Íslandi.

## Tilvísanir