open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Járnsmíði

**Járnsmíði** er sú iðn að smíða hluti úr járni, eða stáli. Í hefðbundinni járnsmíði (sem oft er kölluð eldsmíði) er járnið fyrst hitað í eins konar ofni sem heitir afl, þar sem er brennt kolum eða koksi við blástur frá físibelg. Þegar járnið hefur náð hæfilegum hita er það tekið með töng, lagt á steðja og barið til með hamri. Þá er það stundum hert með því að kæla það hratt í vatni eða olíu. Rýmið þar sem járn er smíðað nefnist smiðja.

Í gamla daga var járn dýrt á Íslandi, og vanalega innflutt, svo nytjahlutirnir sem menn smíðuðu voru vanalega eitthvað sem varð að vera úr járni, svo sem hnífar, ljáir og skeifur. Auk þess þurfti fram eftir öldum að dengja íslenska ljái (berja eggina þunna) daglega áður en gras var slegið með þeim, og til þess þurfti að hita þá. Því var mikilvægt að hafa aðstöðu til þess, helst smiðju, á hverjum bæ sem hafði grasnyt, auk þess sem menn urðu að höggva við til kolagerðar.
Filippus af Orléans

**Filippus af Orléans** getur átt við um:
* Vilippus Valois, hertoga af Orléans (1336-1376), næstelsta son Filippusar 6. Frakkakonungs.
* Filippus 1., hertoga af Orléans (1640-1701), bróður Loðvíks 14. Frakkakonungs.
* Filippus 2., hertoga af Orléans (1674-1723), son Filippusar 1. og ríkisstjóra í Frakklandi.
* Loðvík Filippus 2., hertoga af Orléans (1747-1793), barnabarnabarn Filippusar 2. og föður Loðvíks Filippusar Frakkakonungs.
* Filippus prins, Parísargreifa (1838-1894), arftaka Loðvíks Filippusar.
* Filippus prins, hertoga af Orléans (1869–1926), son Parísargreifans.
Markgreifadæmið Baden

**Markgreifadæmið Baden** var markgreifadæmi innan Heilaga rómverska ríkisins frá 1112 til 1803 þegar það var sameinað biskupsfurstadæminu Konstanz og varð við það kjörfurstadæmið Baden og síðar stórhertogadæmið Baden. Milli 1535 og 1771 var því skipt milli tveggja markgreifadæma, Baden-Durlach og Baden-Baden. Markgreifarnir urðu þekktir sem Badenætt, sem var grein af Zähringen-ætt frá Schwaben.

Höfuðstaður markgreifadæmisins var upphaflega Baden-Baden en varð síðar Karlsruhe.
Gin- og klaufaveiki

**Gin- og klaufaveiki** er sjúkdómur sem leggst á klaufdýr, þar með talið nautgripi og sauðfé. Þetta er veirusjúkdómur sem getur verið banvænn. Einkenni eru hár hiti sem endist í tvo til sex daga, síðan koma fram blöðrur í munni og fótum sem geta rofnað og valdið því að dýrið verður halt.

Sjúkdómurinn berst fljótt á milli dýra og getur því valdið miklum skaða fyrir bændur.

## Sjá einnig

* Hand-, fót- og munnsjúkdómur, óskyldur sjúkdómur sem leggst á menn
* Klaufaveiki

## Tilvísanir
Maggi Mix

**Magnús Valdimarsson** (f. 3. apríl 1985), sem er betur þekktur sem **Maggi Mix**, er íslenskur skemmtikraftur og tónlistarmaður frá Kópavogi. Hann er þekktur fyrir myndbönd og tónlist sína, auk þess að sýna frá daglegu lífi sínu á samfélagsmiðlum.

Árið 2001 gerði Maggi Mix lagið „Sexý Bomba!“, sem er íslensk útgáfa af laginu „Sex Bomb“ eftir Tom Jones. Hann flutti lagið á skemmtun í Kópavogi, en upptaka af laginu fór í dreifingu á internetinu og hann varð fyrst þekktur í kjölfarið á því.

Árið 2009 hóf hann að hlaða upp matreiðslumyndböndum og lögum á YouTube og Facebook og varð þjóðþekktur í kjölfarið. Árið 2010 varð hann sá Íslendingur sem var með flesta fylgjendur á Facebook. Auk þess að gefa út matreiðslumyndbönd og tónlist hefur Maggi Mix einnig komið fram á viðburðum með uppistand, sungið lög, farið með „pikkupplínur“ og spilað sem plötusnúður. Meðal vinsælla laga eftir hann eru „Sexý Bomba!“ og „Gymmið Gefur“.

Maggi hefur líka verið að búa til lög með gervigreind og hefur gefið út hundruði laga.

## Tilvísanir
Veiðar

**Veiði** er það að ná lifandi villtu dýri, vanalega til að drepa það í einhverjum tilgangi. Veiði hefur verið snar þáttur í lífi mannkynsins frá öndverðu, þar eð menn hafa alla tíð haft stóran hluta af viðurværi sínu af þeim. Flest dýr eru veidd til matar, til þess að nota skinn þeirra í klæði eða til þess að þau drepi ekki eða smiti önnur dýr, villt eða tamin, sem menn nýta. Þá eru sportveiðar stundaðar til gamans og sem íþrótt.

## Fiskveiði
Langalgengasta útgáfa veiða er að nota net til þess að veiða fisk úr sjó. Það er yfirleitt gert með skipum, og er til dæmis einn mikilvægasta atvinnuvegur Íslendinga. Til eru margar gerðir neta, og það fer eftir því hvaða fisk skal veiða, hvaða net eru notuð. Þá eru til margar gerðir veiðarfæra sem notast við öngul á línu.

Þegar fiskur er veiddur í ferskvatni (ám eða vötnum) er það ýmist gert með netum eða veiðistöngum. Áður fyrr voru gildrur (sk. kistur) líka algengar í ám. Þegar veitt er með veiðistöng, er annað hvort veitt á flugu, spún eða öngul með beitu. 

## Skotveiði
Í skotveiði eru notaðar byssur. Veiði með boga og örvum þekkist erlendis en er bönnuð á Íslandi. Það fer eftir bráðinni hvaða skotvopn er notað og hvernig skotfæri. Dæmigert er að nota haglabyssu og högl til veiða á fuglum en riffil og kúlur til að veiða spendýr.

## Gildrur
Gildrur eru mikið notaðar í sumum veiðum. Einkum er algengt að skordýr, mýs og rottur séu veiddar í þær, sem og minkar. Algengast er að gildran sé þannig gerð, að agn lokki dýrið að. Við snertingu smellur oft gildran og drepur dýrið, slasar það, heldur því föstu eða lokar það inni þangað til menn koma að. Sumar gildrur eru án hreyfanlegra hluta en gerðar þannig að dýrið kemst inn en ekki út aftur, t.d. minkagildrur lagðar í straumvatn, þar sem dýrið kemst inn í búr inn um hálfgerða trekt úr rimlum, en kemst ekki út aftur og drukknar þar. Svipaðar gildrur eru algengar til að veiða skordýr, þau lokkuð inn um trekt inn í ílát og komast ekki út aftur. Þá eru flugur veiddar með því að breiða út klístruð spjöld eða borða, sem þær festast á og drepast. 

## Aðrar aðferðir
Hundar eru stundum þarfasti þjónn veiðimannsins. Íslenskir minkaveiðimenn nota t.d. hunda óspart og siga þeim á minkana. Erlendis eru hundar líka oft látnir drepa refi. Menn hafa haldið ketti (og fleiri rándýr) árþúsundum saman til að veiða mýs, rottur og fleiri smádýr í kring um mannabústaði.

Það var vinsæl íþrótt aðalsmanna forðum, að veiða með aðstoð ránfugla, einkum fálka. Voru þá fálkarnir látnir klófesta bráðina. Í Indlandi þótti höfðingjum líka skemmtilegt að fara á veiðar með blettatígur, láta hann hlaupa og ná bráðinni.
La fille du Z

**La fille du Z**, (Íslenska *Dóttir Zorglúbbs*) er fyrsta bókin í sjálfstæðri ritröð um Zorglúbb úr sagnaflokknum um Sval og Val, sem og dóttur hans á unglingsaldri. Höfundur hennar er listamaðurinn Munuera sem um tíma var aðalhöfundur Svals & Vals-bókaflokksins. Bókin kom út í Belgíu árið 2017, en hefur ekki verið þýdd á íslensku.

## Söguþráður

Sagan hefst á göngugötu fyrir utan kvikmyndahús í Brüssel þar sem táningsstúlkan *Zandra* og vinur hennar *André* eru að koma af stefnumóti á hasarmynd. Þau kyssast, en um leið koma torkennileg hátækniloftför aðvífandi, elta þau og fanga. André verður skelfingu lostinn, en Zandra áttar sig strax á að hér er kominn faðir hennar Zorglúbb.

Zorglúbb er snjall vísindamaður sem hefur yfir að búa ótrúlegum tæknibúnaði og vélmennaher. Zorglúbb elskar dóttur sína heitt en ofverndar hana, sem veldur harkalegum deilum þeirra á milli. Einkaþjónn Zorglúbbs, ofurgreinda vélmennið *Frédzorg*, reynir árangurslaust að ráðleggja húsbónda sínum um uppeldismál.

André raknar út rotinu í höfuðstöðvum Zorglúbbs og rambar á herbergi Zöndru. Zorglúbb rekst á piltinn og ærist af reiði en í sömu andrá berast fregnir af komu hershöfðingja nokkurs, svo Zorglúbb lætur nægja að frysta piltinn með hjálp *zor-geisla*. Hershöfðinginn er kominn til þess að kaupa vopn, en Zorglúbb fjármagnar vísindastörf sín með vopnasölu. Að þessu sinni falast hershöfðinginn eftir „skrímslinu“, ofurfullkomnu vélmenni sem Zorglúbb hefur hannað.

Zorglúbb harðneitar þessari bón en í ljós kemur að hershöfðinginn og menn hans hyggjast fá sitt fram með góðu eða illu. Hópur hermanna kemur aðvífandi en Zandra, Frédzorg og André, sem er enn hálffrosinn, leggja á flótta. Í æsilegum eltingarleiknum uppgötvast að Zandra býr yfir ofurmannlegum eiginleikum – hún er hið fullkomna vélmenni sem hershöfðinginn ásælist.

Zorglúbb bjargar Zöndru og félögum hennar, en hún gengur á föður sinn sem játar að tilvera hennar byggir á einni stórri lygi. Hún er ekki stúlka af holdi og blóði heldur fullkomið vélmenni. Zandra bregðst illa við og stingur af. Eftir nokkra umhugsun snýr hún þó til baka og bjargar föður sínum úr klóm hershöfðingjans illa. Viku síðar bregða Zandra og André sér í kvikmyndahús á ný og kyssast að myndinni lokinni, en Zorglúbb sýnir stillingu.

## Fróðleiksmolar
* Munuera hafði tekist á við persónu Zorglúbbs í Rótum Z og þá þegar orðið hugfanginn af honum. Löngu eftir að Dupuis-útgáfan lét þá Morvan og Munuera hætta sem aðalhöfunda Svals & Vals, hafði Munuera sjálfur frumkvæði að því að fá að semja sjálfstæðar sögur um Zorglúbb.

* Sagan hefst á að Zandra og André ræða um hasarmyndina sem þau höfðu nýlokið við að horfa á. Zandra flytur þar innblásna ræðu um það metnaðarleysi kvikmyndaframleiðenda að reyna sífellt að búa til hliðarsögur um aukapersónur úr vinsælum sagnaflokkum. Þar er um augljósan brandara að ræða, enda bókaflokkurinn um ævintýri Zorglúbbs af nákvæmlega þeim toga.
Enn ein stöðin

**Enn ein stöðin** er heitið á fimmtu, sjöttu, áttundu og níundu þáttaröð Spaugstofunnar frá 1996 til 1999. Fimmta þáttaröðin var sýnd frá 13. janúar 1996 til 25. maí 1996 og var 20 þátta. Sjötta þáttaröðin var sýnd frá 11. janúar 1997 til 26. apríl 1997 og var 16 þátta. Áttunda þáttaröðin var sýnd frá 10. janúar 1998 til 25. apríl 1998 og var 16 þátta. Níunda og jafnframt síðasta þáttaröðin undir nafninu Enn ein stöðin var sýnd frá 10. október 1998 til 1. maí 1999 og var 27 þátta.

## Fimmta þáttaröðin (1996)
Spaugstofan sneri þá aftur eftir fjögurra ára hlé (á meðan voru sumir í Imbakassanum) og birtust aftur með fréttaformið. Sérþættir í seríunni voru *Klámhundalíf, Klerkar í klípu, Geimskipið Eining* og *Alltísóma*. Lokaþáttur seríunnar var 100 þáttur spaugstofunnar og var 50 mínútur í stað 20.

## Sjötta þáttaröðin (1997)
Spaugstofan var kærð fyrir guðlast þennan veturinn, sem birtist í 12 þætti spaugstofunnar sem var sendur út laugadaginn 29. mars 1997 og var páskahelgin, í kjölfar þess gerðu þeir sérþáttinn *Gullna sviðið*. Allar ákærur voru felldar niður í ágúst 1997. Fleiri sérþættir voru *Brandarakallinn í kaoz*.

## Áttunda þáttaröðin (1998)
Haustið 1997 var gerð aukasería spaugstofunnar Stöðvarvík sem gerðist í litlu sjávarplássi, sú er sjöunda þáttaröð Spaugstofunnar. Sérþættir 1998 voru: *Brjálaða vaktin, Guðað á gluggan* og *Laxbankinn.*

## Fjórða þáttaröðin (1998-1999)
Veturinn 1998 til 1999 voru Erla Ruth Harðardóttir og Linda Ásgeirsdóttir með í för. Þættirnir voru sýndir frá 10. október til 19. desember 1998 og 9. janúar til 1. maí 1999. Sérþættir voru *Hátíð góðs* og *kviðvar og 2000 vandinn*. Spaugstofan byrjaði aftur 2002 með tíundu þáttaröðina en ekki í fréttastofuforminu.
École de management de Normandie

**École de management de Normandie** er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í París, Le Havre, Caen, Oxford og Dublin. Hann er stofnaður 1871. Árið 2019, var meistaranám hans í stjórnun (Master in Management program) í 74. sæti á heimsvísu skv. The Financial Times. EM Normandie býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og  ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum EPAS, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 18 500 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Patrick Bourdet (Framkv.stj. (CEO) Areva Med) og Frédéric Daruty de Grandpré (Framkv.stj. (CEO) 20 Minutes).

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
* Opinber vefsíða
Rochester (New York)

**Rochester** er þriðja stærsta borg New York-fylkis (á eftir New York og Buffalo) með um 211.000 íbúa (2020). Borgin var stofnuð formlega seint á 18. öld eftir Amerísku byltinguna. Hún er í norðvesturhluta fylkisins við Genesee-fljót. Háskólinn í Rochester er meðal mikilvægra menntastofnana.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Rochester

**Rochester** getur átt við:
*Rochester (New York), Bandaríkjunum
*Rochester í Kent, Englandi
*Rochester (Minnesota), þriðja stærsta borg Minnesota, Bandaríkjunum.
Jakaból

**Jakaból** var heiti á æfingarhúsnæði reykvískra lyftingakappa um nokkurra ára skeið á ofanverðum áttunda áratugnum og í byrjun þess níunda. Nafnið hefur síðar verið endurvakið sem heiti á lyftinga- og líkamsræktarstöðvum.

## Saga
Lyftingamenn höfðu löngum verið á hrakhólum í Reykjavík, frá því að kerfisbundin iðkun íþróttarinnar hófst. Frá 1974 til 1976 höfðu kraftlyftingarmenn aðstöðu í Sænska frystihúsinu, sem var hálfónýtt atvinnuhúsnæði í miðborg Reykjavíkur. Eigendur hússins óttuðust að þung lóðin kynnu að valda enn frekari skemmdum á húsnæðinu og var lyftingamönnum að lokum úthýst.

Í kjölfarið beindu lyftingamenn sjónum sínum að yfirgefnu þvottahúsi í eigu Reykjavíkurborgar í Þvottalaugunum. Húsið var í rúst og þurfti að byggja upp nánast frá grunni. Starfsemin hlaut nafnið Jakaból og varð miðstöð kraftlyftingasambandsins næstu árin. Hugur lyftingamanna stóð þó til þess að eignast betri húsakynni, meðal annars með búningsaðstöðu fyrir bæði kyn. Voru miklar vonir bundnar við sérhannað lyftingahús sem byrjað var að reisa á félagssvæði Knattspyrnufélags Reykjavíkur við Frostaskjól árið 1982. Þær framkvæmdir drógust þó á langinn og varð húsið aldrei sú lyftingamiðstöð sem til stóð. Árið 1984 var Jakabóli í Laugardalnum lokað. Var húsnæðið þá í mikilli niðurníðslu og hafði ítrekað orðið fyrir barðinu á skemmdarvörgum. Þar með voru kraftlyftingarmenn á hrakhólum á ný.

## Tilvísanir
Fáni Ísraels

**Fáni Ísraels** ‎(hebreska: דגל ישראל *Degel Yisra'el*; arabíska: علم إسرائيل‎ *ʿAlam Israʼīl*) var tekinn upp 28. október 1948. Hann tengist hefðum Gyðinga. Hvíti bakgrunnurinn táknar hreinleika, bláu línurnar eftir jöðrum flaggsins uppi og niðri samsvara útliti bænasjala Gyðinga sem eru hvít með bláum röndum. Í miðju fánans er svo stjarna Davíðs.
Körfuknattleiksfélagið Gosi

**Körfuknattleiksfélagið Gosi** síðar **Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur** var reykvískt íþróttafélag sem stofnað var 25. desember 1951. Árið 1970 gekk það inn í Val og varð að körfuknattleiksdeild þess.

## Saga
Körfuknattleiksfélagið Gosi var stofnað af nokkrum nemendum í Menntaskólanum í Reykjavík. Líkt og nafnið gefur til kynna fylgdi takmörkuð alvara máli. Félagið fékk ekki formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst í stað og keppti því sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfubolta sem fram fór á árinu 1952. Félagið vann til Íslandsmeistaratitla í yngri flokkum undir þessu heiti sínu næstu árin. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin.

Í lok árs 1957 var ákveðið að breyta nafni félagsins í Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur (KFR). Um leið var tilkynnt um ráðningu Evalds Mikson sem aðalþjálfara félagsins. Undir hinu nýja heiti urðu liðsmenn Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur tvívegis Reykjavíkurmeistarar, auk þess sem starf yngri flokka stóð í blóma. Í september 1970 gekk félagið í Val og varð að körfuknattleiksdeild þess.

## Tilvísanir

## Heimildir

* Skafti Hallgrímsson. (2001). *Leikni ofar líkamsburðum. Saga körfuknattleiks á Íslandi í hálfa öld.* Reykjavík: KKÍ.
L'Héritage

**L´Heritage** (íslenska: *Arfurinn*) er fyrsta bókin í ritröðinni Svalur & Valur - sérútgáfa (franska: *Spirou et Fantasio Hors Série*) og hefur að geyma tvær sögur um Sval og Val eftir Franquin sem samdar voru áður en hinn formlegi bókaflokkur um þá félaga hóf göngu sína. Hún kom út í Belgíu árið 1989. Bókin sem slík hefur ekki verið gefin út á íslensku, en báðar sögur hennar hafa þó birst í íslenskum þýðingum.

## Sögurnar
Titilsagan: *L´Heritage* birtist í bókinni Arfurinn - Vitskerti prófessorinn, sem Froskur útgáfa gaf út árið 2013.

Seinni saga bókarinnar: *Spirou chez les Pygmées* (íslenska: *Svalur á Litlupattaeyju*) birtist í bókinni Svörtu hattarnir, sem Froskur útgáfa gaf út 2014. Hún er jafnframt ein af sögunum í Quatre aventures de Spirou et Fantasio, sem telst fyrsta bókin í Svals & Vals-sagnaflokknum.

## Útgáfa
Árið 1976 hóf Dupuis-forlagið útgáfu á nýrri ritröð: *Bernskubrekum* (franska: *Péchés de jeunesse*). Þar gaf að líta ýmist gamalt efni frá upphafsárum vinsælla myndasöguflokka. *L´Heritage* og *[[Radar le robot]]* voru tvær fyrstu bækurnar í ritröðinni. Þær voru endurútgefnar árið 1989 og þá látnar marka upphaf nýs bókaflokks sem helgaður er Sval og Val.
Lón (Austur-Skaftafellssýslu)

**Lón** er sveit við samnefndan flóa á suðaustanverðu Íslandi. Í suðvestri markast sveitin af Vestrahorni en í norðaustri af Eystrahorni. I flóanum eru tveir minni firðir sem heitra Papafjörður og Lónsfjörður. Papafjörður er fær litlum skipum, og við hann er Papós þar sem var rekin verslun á ofanverðri 19. öld. Þar fyrir sunnan eru Papatættur, sem sagðar eru vera leifar keltneskrar byggðar.

## Þórisdalur, Lónsöræfi og önnur víðerni
Upp af sveitinni gengur Þórisdalur, þar bjó Þórður Þorkelsson Vídalín (1661 – 1742), frægur lærdómsmaður. Norðaustan við Þórisdal, handan Dalsfjalls eru Jökulsársandar, sem rennur Jökulsá, frá jöklum til hafs, ósinn í víkinni milli fjarðanna tveggja. Fyrir ofan dalinn og umhverfis hann eru mikil víðerni, dalir, fjöll og jöklar, meðal annars Lónsöræfi, vinsæl meðal ferðamanna. Lónsöræfi er nýkomið nafn á Stafafellsfjöll. Vinsældir nafnsins hafa aukist eftir að hluti landa Stafafells voru friðlýst 1977. Á Stafafelli hefur verið kirkja frá siðaskiptum árið 1000 og tilheyrðu Stafafelli hjáleigurnar Garðakot, Kiðuvellir, Brekka, Byggðarholt og Hraunkot. Einnig fjallabýlin Smiðjunes, Valskógsnes, Eskifell og Grund í Víðidal sem er eitt einangraðasta og afskekktasta bæjarstæði sem um getur.

## Forsæla
Bærinn Syðri-Fjörður í Lóni stendur beint norður undir háum og bröttum hlíðum Vestrahorns, sem skyggja á sólina svo stóran hluta vetrar að bærinn er sagður vera eitt þriggja bæjarstæða á landinu þar sem sólar nýtur minnst (ásamt Baugaseli í Barkárdal og Birkihlíð í Súgandafirði). Um þennan bæ orti einhver:Mikaels frá messudegi

miðrar góu til

í Syðra Firði sólin eigi

sést það tímabil.Eiríkur Guðmundsson, sem var bóndi á Syðri-Firði snemma á 20. öld, orti um bæinn sinn:Lengi að þreyja í þessum skugga

þykir mörgum hart.

Samt er á mínum sálarglugga

sæmilega bjart.
Umskiptingur

**Umskiptingur** er vera í íslenskum þjóðsögum. Hann kemur þannig til, að álfar nema á brott mennskt smábarn sem er skilið eftir eftirlitslaust en skilja í staðinn eftir gamlan álfakarl sem þeir bregða í líki mennsks barns, og nefnist þá umskiptingur. Umskiptingurinn er jafnan ódæll mjög, hrín og lætur illa. Húsráðið til að losna við hann var að hýða hann duglega, þá kom álfkonan til að forða álfakarlinum og skilaði smábarninu sem hún hafði tekið. Annað húsráð var að gera álfakarlinn dulbúna svo hissa að hann talaði af sér og kæmi þannig upp um sig. Þá var hann flengdur þangað til mennska barninu var skilað aftur.
Skotfélag Keflavíkur

**Skotfélag Keflavíkur** (*Riffel-Skytte-Forening for Kjeblevig og Omegn*) var eitt elsta íþróttafélag landsins, stofnað 21. nóvember árið 1869. Félagið starfaði um nokkurra ára skeið.

## Saga
Fimmtán menn stóðu að stofnun skotfélagsins, allt kunnir kaupmenn og borgarar í Keflavík. Í fyrstu stjórninni sátu H.P. Duus kaupmaður og faktorarnir P.I. Levinsen og Ólafur Norðfjörð. Fyrirmynd félagsins var að öllum líkindum Skotfélag Reykjavíkur sem tekið hafði til starfa tveimur árum fyrr. Vitað er um a.m.k. eina skotkeppni milli Reykvíkinga og Keflvíkinga.

Árið 1872 tókst félaginu að koma sér upp sérstöku húsi til fundahalda og nefndist það *Skothúsið*. Mun það vera fyrsta húsið í Keflavík sem sérstaklega var byggt til samkomuhalds og voru dansleikir haldnir í húsinu auk funda félagsins. Í lögum Skotfélagsins var áskilið að halda skyldi ekki færri en þrjú kappmót í skotfimi á ári hverju.

Fundargerðarbók félagsins sem varðveitt er bendir til starfsemi fram til ársins 1873 en óljóst er hvenær það lognaðist endanlega út af.

## Neðanmálsgreinar




## Heimildir

* Eðvarð T. Jónsson. (2009). *Keflavík íþrótta- og ungmennafélag. 80 ára saga í máli og myndum.* Keflavík íþrótta- og ungmennafélag.
Hafsteinn Guðmundsson

**Hafsteinn Guðmundsson** (1. október 1923 – 29. apríl 2012) var íslenskur íþróttakennari og æskulýðsfrömuður. Hann lék landsleiki fyrir Íslands hönd í bæði knattspyrnu og handknattleik og varð Íslandsmeistari í báðum greinum með Val. Hann fluttist til Keflavíkur og varð þar leiðandi í æskulýðs- og íþróttastarfi um langt árabil.

## Ferill
Hafsteinn fæddist og ólst upp í Reykjavík þar sem hann hóf ungur að æfa íþróttir með Knattspyrnufélaginu Val. Hann varð Íslandsmeistari í knattspyrnu fimm ár í röð, 1942-45 og í Íslandsmeistari í handbolta fjórum sinnum á árabilinu 1944 til 1951. Þá tók hann þátt í fyrsta leik knattspyrnulandsliðsins, gegn Dönum árið 1946.

Hann útskrifaðist úr Íþróttakennaraskólanum á Laugarvatni árið 1947 og hóf í kjölfarið íþróttakennslu suður með sjó. Hann fluttist til Keflavíkur árið 1951 og hóf árið 1954 að spila knattspyrnu með heimamönnum. Hann var aðalhvatamaður þess að Íþróttabandalag Keflavíkur var stofnað árið 1956 og gegndi formennsku þess frá upphafi til 1975. Hann var auk þess spilandi þjálfari Keflavíkurliðsins á árunum 1958-60. Í formannstíð Hafsteins varð ÍBK fjórum sinnum Íslandsmeistari. Síðar gerðist hann formaður Ungmennafélags Keflavíkur frá 1978-1981.

Hafsteinn sat lengi í stjórn Knattspyrnusambands Íslands og lét sig málefni landsliðsins miklu varða. Árið 1969 var hann skipaður *landsliðseinvaldur* og gegndi því næstu fjögur árin. Í embættinu fólst að Hafsteinn var einráður um val landsliðshópsins, þótt landsliðsþjálfarinn sæi um stjórn liðsins að öðru leyti. Fram að þessu hafði val landsliðsins verið í höndum sérstakrar landsliðsnefndar, sem oft sætti gagnrýni.

## Tilvísanir
Hoya linavergarae

***Hoya linavergarae*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Filippseyjum.

## Tilvísanir
Bjarnarfjall

**Bjarnarfjall** er 737 metra hátt og er milli Hvalvatnsfjarðar í Fjörðum og Flateyjardals í Suður-Þingeyjarsýslu. Um skriður þess liggur gönguleið, sem úr vestri þræðir norðan við klettinn Sálarsöðul, nokkru lengra upp og svo þveruð skriða og leir-renna þar til komið er yfir fjallsöxlina, að Kýrlæk og gengið niður undirhlíðar Víkurfjalls. Mannskaðar hafa orðið í þessum skriðum, einkum þegar menn fóru þær að vetrarlagi. Kýrlækur dregur nafn sitt af kvígu sem vöskum mönnum tókst einhvern tímann að koma yfir skriðurnar. Gönguleiðin um Bjarnarfjallsskriður er hluti af vinsælli leið um Látraströnd, Fjörður, Flateyjardal og Flateyjardalsheiði.

Þar eð skriðurnar eru erfiðar yfirferðar völdu menn forðum oft aðrar leiðir milli Fjarða og Flateyjardals: Sandskarð sunnan fjallsins eða forvaða undir klettum fjallsins, þegar er fjara og sjór stilltur.
Skáldskaparmál

**Skáldskaparmál** eru í senn nafn á einum kafla Snorra-Eddu og samheiti um þau fræði sem sá kafli hefur að geyma, en það eru útskýringar á heitum og kenningum forns norræns kveðskapar, og hvernig skal nota þau stílbrögð í skáldskap. Þau fræði lifa fram á þennan dag í íslenskum kveðskap í hefðbundnum stíl, einkum ortum undir rímnaháttum. Skáldskaparmál eru ekki beinlínis hluti af bragfræði (sem fjallar um hrynjandi, rím og stuðla), heldur hliðargrein sem hjálpar skáldinu að velja orð sem passa.
Þjálfarar meistaraflokks Keflavíkur í knattspyrnu karla

**Íþrótta- og ungmennafélag Keflavíkur** hóf keppni á Íslandsmótinu í knattspyrnu árið 1956, þá undir heitinum *Íþróttabandalag Keflavíkur* (ÍBK). Það hefur fjórum sinnum orðið Íslandsmeistari og aldrei leikið neðar en í næstefstu deild.
Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi

**Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS)** eru hagsmunasamtök sjávarútvegsfyrirtækja. Samtökin voru stofnuð 31.október 2014 þegar Samtök fiskvinnslustöðva (SF) og Landssamband íslenskra útvegsmanna (LÍÚ) runnu undir einn hatt. Starfa þau innan Samtaka atvinnulífsins. LÍÚ höfðu verið umdeild samtök og gjarnan talað um grátkór LÍÚ. Aðspurð um það hvort SFS hafi verið stofnuð vegna slæms orðspors LÍÚ svaraði Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri SFS í viðtali við Fréttablaðið svona:

,,Þetta voru ekki lengur bara útgerðir, heldur fiskvinnslur, fiskeldi og sölufyrirtæki  - og samtökin urðu heildstæð samtök fyrirtækja í sjávarútvegi. Ég tel þetta hafa verið heillaspor og líklega má segja að stofnun SFS hafi skapað tækifæri til að byrja með autt blað og hugsa um það hvernig við getum gert betur þar sem okkur hefur mistekist“

Í viðtali við 200 mílur, sjávarútvegssérblaðs Morgunblaðsins sagði Jens Garðar Helgason, þá formaður SFS ennfremur

,,Það segir sig sjálft að þegar öll virðiskeðjan í íslenskum sjávarútvegi er komin undir einn hatt þá heyrast raddir og sjónarmið allra.Í fram­haldi af því er hægt að móta og leggja fram áhersl­ur fyr­ir grein­ina sem end­ur­spegla sjón­ar­mið henn­ar og heild­ar­hags­muni. Með fjöld­an­um er líka hægt að byggja upp öfl­ugri sam­tök sem hafa tæki­færi til að veita víðtæk­ari og betri þjón­ustu við fé­lags­menn um allt land“

Árið 2019 urðu Landssamtök fiskeldisstöðva hluti af hagsmunasamtökunum. Útflutningsverðmæti eldislax hafði þá vaxið úr 2,5 milljörðum króna árið 2014 í 18,6 milljarða króna árið 2019.

Núverandi formaður SFS er Ólafur Helgi Marteinsson en framkvæmdastjóri SFS er Heiðrún Lind Marteinsdóttir.

## Tilvísanir
Madara Uchiha

**Madara Uchiha** (japanska: うちは マダラ, *Uchiha Madara*) er persóna úr japönsku anime og manga teiknimyndaseríunni *[[Naruto]]*. Naoya Uchida talsetur hann í bæði þáttunum og OVA seríunni, en Neil Kaplan sér um enska talið.
Heiðrún Lind Marteinsdóttir

**Heiðrún Lind Marteinsdóttir** (fædd 3.júlí 1979) er lögmaður og núverandi framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi.  Maður Heiðrúnar er Hjörvar Hafliðason, knattspyrnuspekingur.

## Tilvísanir
Ímynd fíflsins

**Ímynd fíflsins** er fjórða hljómplata Hljómsveitarinnar Ég. Hún kom út í nóvember 2011. Platan var hljóðrituð í Stúdíó 33b og Stúdíó 48.

## Viðtökur plötunnar
Árni Matthíasson hjá Morgunblaðinu gaf plötunni 4.5 af 5 stjörnum og sagði að platan væri öðruvísi en fyrri verk. Dr. Gunni gaf plötunni 4 af 5 stjörnum og fannst heyra tóna úr Bítlunum. Fréttablaðið gaf plötunni 4 af 5 stjörnum og heyrði áhrif frá hippatónlist. Arnar Eggert og Árni Matthíasson nefndu plötuna sem eina ef bestu plötum ársins. Róbert var tilnefndur til Íslensku tónlistarverðlaunanna 2011 fyrir textana á plötunni. Platan komst á úrvalslista Kraumslistans árið 2011.

## Lagalisti
# Ferðalag
# Ég var að hugleiða
# Þú ert leiðtogi
# Maðurinn
# Ég sé (1. hluti)
# Heimska
# Vinir
# Hollywood-ást
# Sauðkindur
# Hjálp
# Ég sé (2. hluti)
# Kóngafólk
# Ímynd fíflsins

## Hljóðfæraleikarar
*Róbert Örn Hjálmtýsson: söngur, bakraddir, trommur, bassi, gítar, orgel, tambúrína
*Arnar Ingi Hreiðarsson: bassi
*Örn Eldjárn Kristjánsson: gítar
*Andri Geir Árnason: trommur
*Baldur Sívertsen Bjarnason: gítar
*Steindór Ingi Snorrason: gítar

## Tilvísanir
Svanir

**Svanir**  (*Cygnus*) eru ættkvísl fugla af andaætt (anatidae) og eru meðal stærstu fljúgandi fugla. Endur og gæsir eru skyldar tegundir. Sex tegundir svana eru til:

*Álft (*Cygnus cygnus*): Evrópa, Asía.
*Hnúðsvanur (*Cygnus olor*): Evrópa og austur-Rússland. Innflutt tegund í Norður-Ameríku.
*Lúðursvanur (*Cygnus buccinator*): Norður-Ameríka.
*Dvergsvanur (*Cygnus columbianus*): Evrasía og N-Ameríka.
*Svarthálsasvanur (*Cygnus melancoryphus*) : Suður-Ameríka.
*Svartsvanur (*Cygnus atratus*) : Ástralía. Dó út á Nýja-Sjálandi en var flutt inn aftur af mönnum.

Svanir finna sér lífsförunaut út ævina en geta *skilið*, ef ungar komast ekki á legg eða makinn deyr. Fjöldi eggja er vanalega frá 3-8 og hjálpar karlfuglinn við hreiðurgerð og að sitja á eggjunum. Þeir hafa *tenntan* gogg þ.e. oddhvassar nibbur á honum. Þeir éta bæði plöntur og smádýr.

Svani má helst finna í tempruðu loftslagi og eru 4 tegundanna bundnar við norðurhvel. Norðurtegundirnar eru alhvítar en suðurtegundir með svartan og hvítan lit


Cygnus olor 2 (Marek Szczepanek).jpg|Hnúðsvanir
Whooper-swan.jpg|Álft
Cygnus bewickii 01.jpg|Dvergsvanur
Black Swan 2 - Pitt Town Lagoon.jpg|Svartsvanur
Black-necked Swan.jpg|Svarthálsasvanur
Trumpeter swans in winter.jpg|Lúðursvanur
The swan attacks man.Hokkaido-toyako,人を襲う洞爺湖の白鳥P6200258モザイク.jpg|Svanur ræðst að manni í Japan.


## Tenglar
*Hvað eru til margar tegundir af álftum og svönum? - Vísindavefur
*Af hverju eru sumir svanir hvítir en aðrir svartir? - Vísindavefur
Ölkelduháls

**Ölkelduháls** er svæði á milli Tjarnarhnjúks og Ölkelduhnjúks á Hengilsvæðinu. Á svæðinu eru mikill jarðhiti. Kolsýrulaugar eru í þyrpingu frá Ölkelduhálsi suður í Reykjadal og í Hverakjálka.

## Heimildir

* Natukunda, James Francis, Geothermal exploration in eastern Ölkelduháls field, Hengill area, SW-Iceland  2005 
* Ölkelduháls, Reykjadalur, Hveragerði (ferlir.is)
Reykjadalur (Ölfusi)

**Reykjadalur** í Ölfusi er dalur upp af Hveragerði. Eftir dalnum rennur Reykjadalsá sem rennur síðan í Ölfusá. Þar eru jarðhiti og hverir.
## Heimildir
* Gönguleiðir um Hengilsvæðið (kort)
* Gönguleiðir í Reykjadal (Landvernd)
Vörðu-Skeggi

**Vörðu-Skeggi** (stundun nefnt **Skeggi** eða **Vörðuskeggi**) er fjall í Hengli og hæsti tindur svæðisins, 805 metrar.

## Tengill
Skeggi minnir á Dólmítana grein Fréttablaðsins 7. maí 2020 (Geymt 28. janúar 2021)
Georgíumenn

**Georgíumenn** eða **kartvelar** (georgíska: ქართველები, *kartvelebi*) eru kákasískt, kártvelískt þjóðarbrot kennt við Georgíu. Um 86,8% íbúa Georgíu eru Georgíumenn að uppruna. Uppruni georgísku er óljós en málið er ekki skylt neinum af helstu tungumálum heims. Georgíska hefur sitt eigið stafróf sem rekja má allt aftur til 5. aldar.

Á georgísku er landið kallað „Sakartvelo“ 
(საქართველო). Afleitt lýsingarorð þessa nafns er „kartvelskur“ sem er til dæmis notað fyrir kartvelsk tungumál. 

## Tilvísanir
*W.E.D. Allen (1970) Russian Embassies to the Georgian Kings, 1589–1605, Hakluyt Society, ISBN 978-1-4094-4599-9 (hbk)
*Eastmond, Anthony (2010), Royal Imagery in Medieval Georgia, Penn State Press
*Suny, R. G. (1994), The Making of the Georgian Nation, Indiana University Press
*Lang, D. M. (1966), The Georgians, Thames & Hudson
*Rayfield, D. (2013), Edge of Empires: A History of Georgia, Reaktion Books
Kálfafellsdalur

**Kálfafellsdalur** er um 14 km langur dalur í Suðursveit, vestan við Jökulsá á Breiðamerkursandi. Skriðjökullinn Brókarjökull er innst inni í honum. Há fjöll eru beggja vegna hans og hæst eru Þverártindsegg, 1554 metrar.

Í mynni dalsins er *Steinasandur* (hnit: ), sléttlendi milli Kálfafells og Steinafjalls í Austur-Skaftafellssýslu. Hann er um 25 km² að stærð. Um Steinasand falla Steinavötn. Um 1960 var farið að rækta sandana og sáð í Steinasand, Breiðamerkursand og Kolgrímusand.

## Heimildir


## Tenglar
Kálfafellsdalur - Iceland road guide
Sequences

**Sequences** er myndlistarhátíð sem haldin hefur verið í Reykjavík frá 2006. Hátíðin er haldin á haustin annað hvert ár. Á hátíðinni hefur verið lögð áhersla á rauntímaverk. Nýlistasafnið og Kling & Bang hafa staðið að hátíðinni.

## Tengill
* Vefur hátíðarinnar
RVK Fringe

**Reykjavík Fringe** er sviðslistahátíð sem haldin hefur verið árlega í Reykjavík frá 2018. Fyrirmyndin er Edinburgh Festival Fringe sem haldin hefur verið í tengslum við Edinborgarhátíðina frá 1947. 

## Tenglar
* Vefur RVK Fringe
Vatnsskarð (Geldingafjall)

**Vatnsskarð** er skarð á Austurlandi sem liggur frá Hjaltastaðaþinghá til Njarðvíkur. Það nær 431 metra hæð. Um skarðið liggur vegur 94, sem er eini vegurinn að Njarðvík og Borgarfirði eystri.
Borgarsögusafn

**Borgarsögusafn** er safn í eigu Reykjavíkurborgar sem starfar á nokkrum stöðum í borginni. Safnið varð til árið 2014 við sameiningu Árbæjarsafns, Sjóminjasafnsins í Reykjavík, Ljósmyndasafns Reykjavíkur, Landnámssýningarinnar í Aðalstræti og Viðeyjarstofu. Forstöðumaður safnsins er Guðbrandur Benediktsson.

## Tenglar
* Vefur Borgarsögusafns
Edinborgarhátíðin

**Edinborgarhátíðin** (enska: *Edinburgh International Festival*) er stór alþjóðleg sviðslistahátíð sem haldin er árlega í Edinborg í Skotlandi. Hátíðin stendur í þrjár vikur í ágúst og allir listamenn sem þar koma fram eru boðslistamenn sem stjórnandi hátíðarinnar hefur boðið að koma. Áhersla hátíðarinnar hefur verið á sígilda list og listgreinar á borð við flutning klassískrar tónlistar, ballett, óperu og leikhús. 

Sama ár og Edinborgarhátíðin var haldin í fyrsta skipti var Edinburgh Festival Fringe stofnuð með því að átta leikhópar mættu óboðnir á hátíðina. Edinburgh Fringe hefur síðan verið haldin árlega á sama tíma og Edinborgarhátíðin. Önnur hátíð sem stofnuð var á sama tíma var Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Edinborg sem líka var haldin árlega á sama tíma en árið 2008 flutti hún sig til júní. Herlúðrasveitahátíðin Royal Edinburgh Military Tattoo hefur verið haldin í tengslum við hátíðina frá 1950. Ýmsar fleiri hátíðir hafa síðan bæst við á sama tíma. Saman eru þessar hátíðir oft nefndar Edinborgarhátíðirnar.

## Tenglar
* Vefur hátíðarinnar
Edinburgh Festival Fringe

**Edinburgh Festival Fringe** (einnig kallað **The Fringe** eða **Edinburgh Fringe**, eða **Edinburgh Fringe Festival** ) er stærsta sviðslistahátíð heims. Árið 2018 stóð hún í 25 daga með yfir 55.000 sýningar á 3.548 mismunandi uppfærslum á 317 stöðum. Hátíðin var stofnuð árið 1947 sem valkostur við Edinborgarhátíðina og fer fram árlega í Edinborg í Skotlandi í ágústmánuði. The Fringe er orðin leiðandi listahátíð á heimsvísu. Aðeins Ólympíuleikarnir og heimsmeistaramót FIFA standa henni framar í alþjóðlegri miðasölu. Viðburðurinn hefur „gert meira til að setja Edinborg í fremstu röð heimsborga en nokkuð annað“. 

## Tilvísanir


## Tenglar
* Vefur hátíðarinnar
Paul Gascoigne

**Paul John Gascoigne**  (fæddur 27. maí 1967 í Gateshead), þekktur sem **Gazza**, er enskur fyrrum leikmaður sem lék sem miðjumaður. Gascoigne ólst upp í Gateshead sem er nálægt Newcastle upon Tyne og hélt með Newcastle sem ungur drengur.

Hann spilaði meðal annars með Newcastle United, Tottenham Hotspur F.C., Glasgow Rangers og Lazio. Gascoigne vann FA-bikarinn með Tottenham árið 1991.  Hann lék 57 leiki fyrir enska landsliðið og skoraði í þeim 10 mörk.

## Utanvallar
Gascoigne hefur oftar en ekki ratað í fréttir fyrir vandræði utan vallar. Fyrsta eiginkona hans hét Sheryl, sem giftist honum við hátíðlega athöfn í Ware, Hertfordshire, í júlí árið 1996. Þau höfðu þá verið saman í 6 ár þegar hann játaði síðar að hafa beitt hana ofbeldi. Sheryl gaf út bók sem hét *Stronger: My Life Surviving Gazza*. Saman áttu þau soninn Regan, svo ættleiddi Gascoigne börn sem hún átti út fyrra hjónabandi, þau Mason og Biöncu. Bianca þessi átti síðar á ævinni eftir að gera garðinn frægan í raunveruleikaþættinum *Love Island*. Í nóvember árið 2008 varð hann gjaldþrota. Gascoigne á við áfengisvandamál að stríða og hefur einnig verið greindur með geðræn vandamál.

## Félög
* Newcastle United (1985-1988)
* Tottenham Hotspur (1988-1992)
* Lazio (1992–1995)
* Glasgow Rangers (1995-1998)
* Middlesbrough (1998-2000)
* Everton (2000–2002)
* Burnley (2002)
* Gansu Tianma (2003)
* Boston United (2004)

## Mörk með landsliði
:*Mörk og úrslit með Englandi koma fyrst*

### Einstaklingsverðlaun
* Ballon d'Or: Fjórði 1990
* Valinn í Hall of fame enskrar knattspyrnu  2002
* Valinn í Hall of fame Glasgow Rangers  2006

## Heimildir
Gríma

**Gríma** er hlutur sem hylur andlitið, allt eða hluta þess, og er settur upp til að verja það, sem hluti af dulargervi eða búningi. Grímur geta hulið allt höfuðið, eins og glímugrímur frá Mexíkó, eða aðeins lítinn hluta andlitsins, eins og trúðanef. Grímur eru víða notaðar sem andlitsvörn (hjálmgríma, gasgríma, hlífðargríma), í helgiathöfnum og í sviðslistum. Helgríma er ýmist afsteypa gerð af andliti látins manns eða gríma sem lögð er yfir andlit látins manns fyrir greftrun.
Bláa moskan

**Bláa moskan** eða **Moska Ahmeds soldáns** er sögufræg moska í Istanbúl í Tyrklandi. Hún var reist milli 1606 og 1616 á valdatíma Ahmeds 1. soldáns Tyrkjaveldisins. Þar er að finna grafhýsi Ahmeds, madrösu (skóla) og líknardeild. Veggir moskunnar að innanverðu eru þaktir handmáluðum bláum flísum. Moskan stendur við hliðina á Hagíu Sófíu sem áður var dómkirkja grísku rétttrúnaðarkirkjunnar. Báðar byggingarnar eru vinsælir ferðamannastaðir.
Nábýlisréttur

**Nábýlisréttur** (einnig **grenndarréttur**) er samansafn reglna á sviði einkaréttar, og stundum allsherjarréttar, innan eignarréttar er takmarkar rétt handhafa eignarréttar til þess að nota eignina ef sú notkun hefur eða gæti skert rétt nágrannans til þess að njóta eignar sinnar í friði. Þessar reglur eru aðallega ólögfestar en dæmi um lögfest tilfelli er regla vatnalaga um að ‚öll vötn skuli renna sem að fornu hafa runnið‘ og er kjarnatilvik hennar að óheimilt sé að breyta árstreyminu svo nágranninn fái lítið eða ekkert vatn.

Við beitingu reglnanna hafa ekki verið gerðar kröfur um að eingöngu eigendur aðliggjandi eigna geti krafist réttarins, heldur hver sá sem fyrir áhrifunum verður. Nágrannar eru taldir þurfa að umbera óþægindi sem stafa af hagnýtingu nálægra eigna að einhverju leiti en engin nákvæm mörk liggja fyrir í íslenskri dómaframkvæmd. Fari óþægindin yfir þau mörk geta þó ýmist leitt til fjárbóta og/eða úrbætur á því ástandi sem leiddi til óþægindanna að hluta til eða öllu leiti, og í sumum tilfellum gæti legið fyrir refsiábyrgð.
Arfleiðsluréttur

**Arfleiðsluréttur** er réttur hvers og eins að eignarrétti til þess að færa eignarrétt að eign yfir til annars í gegnum erfðir, hvort sem það er með erfðaskrá eða án. Þessi réttur getur verið takmarkaður með erfðasamningi, kvöðum skv. erfðaskrá, lagafyrirmælum, eða annars konar kvöðum.
Forkaupsréttur

**Forkaupsréttur** er réttur innan eignarréttar er veitir handhafa hans rétt til að ganga inn í kaupsamning eigandans við þriðja aðila með þeim hætti að handhafi forkaupsréttarins tekur við bæði réttindum og skyldum þriðja aðilans sem í samningnum felast, þar á meðal skilmála um að greiða kaupverðið og réttarins til að fá eignina leysta til sín. Rétturinn er að jafnaði framkvæmdur með þeim hætti að þegar samningur hefur komist á sé seljandanum skylt að bjóða handhafa forkaupsréttarins að ganga inn í kaupin innan tiltekins frestar.

Til forkaupsréttar er ýmist stofnað með löggerningi eða lagafyrirmælum, en síðarnefndi hátturinn er talinn eiga forgang yfir hinn. Innbyrðis þessara stofnunarhátta er beitt þeirri reglu að eldri forkaupsréttur beri forgang yfir þann yngri. Meðal fræðimanna er umdeilt hvort og þá hvenær forkaupsrétturinn telst til eiginlegs eignarréttar þar sem óvíst er hvort hann virkist í einstaka tilvikum eður ei.

## Sjá einnig
* Kaupréttur
Ráðstöfunarréttur

**Ráðstöfunarréttur** er réttur eiganda að eignarrétti til að ráðstafa eign sinni til annarra með löggerningi og með hvaða hætti, eða ekki ráðstafa henni. Þessi réttur gæti verið takmarkaður á grundvelli einkaréttarlegra kvaða eða lagafyrirmæla, eins og samkvæmt forkaupsrétti eða lagafyrirmælum um bann við aðskilnaði tiltekinna réttinda frá fasteign. Þekkt dæmi um hið síðastnefnda er aðskilnaður veiðiréttinda frá fasteign. Þá gæti hann verið skertur alveg varanlega eða tímabundið með eignarnámi eða leigunámi.
Skuldsetningarréttur

**Skuldsetningarréttur** er réttur að eignarrétti til að skuldsetja tiltekna eign (þ.m.t. óbein eignarréttindi) til tryggingar á efndum, svo sem með því að setja eignina að veði. Þessi réttur gæti verið takmarkaður með einkaréttarlegum kvöðum, svo sem í erfðaskrá eða annars konar löggerningi, eða með lagafyrirmælum. Meginreglan er að eingöngu eigandinn hafi þennan rétt en aðrir geta þó haft hann á grundvelli lögmæltra undantekninga eða framsals eigandans á honum. Rétturinn leiðir almennt séð til þess að eigandinn þurfi að una að eignin standi til fullnustu tiltekinna skuldbindinga, og skuldbindingin gæti leitt til þess að annar eignarréttur eigandans skerðist í millitíðinni.
Hagnýtingarréttur

**Hagnýtingarréttur** er réttur eiganda eignar að eignarrétti til að hagnýta eign sína og með hvaða hætti, eða þess vegna að hagnýta hana ekki. Þennan rétt má að jafnaði framselja í heild eða hluta, varanlega eða tímabundið, og er þá handhafa hans heimilt að setja skilyrði þess efnis í framsalið. Þessi réttur getur verið háður takmörkunum skv. nábýlisrétti eða vegna nýtingu sameignar. Þekkt dæmi um slíkt í íslenskum lögum er skylda eigenda í fjöleignarhúsum um að eiga aðild að húsfélagi, og jafnvel stofna slíkt félag sé það ekki þá þegar til staðar.
Verndarréttur

**Verndarréttur** er réttur eiganda að eignarrétti til að fá handhafa opinbers valds til að vernda eign sína ef hagsmunir eru í hættu eða, ef röskun hefur þegar átt sér stað, úrræði til að fá eignina aftur, ellegar réttar til skaðabóta úr hendi tjónvalds. Meðal slíkra aðgerða er réttur hans til að krefjast lögbanns við byrjuðum eða yfirvofandi röskunum á hagsmunum hans, og kröfu um ógildingu opinbers leyfis sem heimilar háttsemi er veldur slíkum röskunum. Þó gæti traustfang orðið til þess að eigandinn geti ekki fengið eignina til baka undir ákveðnum kringumstæðum.

Þessi réttur gæti verið torveldur í tilviki lausafjár sökum hinnar almennu reglu eignarréttar um að handhafi lausafjár sem fer með það eins og það tilheyrði honum sé skv. löglíkindum talinn réttur eigandi þess.
Endurkröfuréttur

**Endurkröfuréttur** er réttur innan eignarréttar er felst í því að þegar aðili í sameiginlegri ábyrgð greiðir hlutfallslega meira en aðrir til kröfuhafans, getur hann krafið hina aðilana um greiðslu fyrir það sem var umfram sinn hluta ábyrgðarinnar. Innan íslensks veðréttar gildir sú regla að ábyrgðarmaður sem greiðir veðskuld fyrir hönd veðskuldara getur leitað fullnustu í veðinu sem skuldin átti að tryggja efndir á.
Handveð

**Handveð** eru veð innan veðréttar er felast í því að veðhafinn tekur veðandlagið í eigin vörslu eða þriðji aðila fer með umráð þess þar til búið er að greiða skuldbindinguna sem veðið átti að tryggja efndir á. Slíkt gæti meðal annars falist í því að hluturinn sé settur í geymslu eða eiganda hlutarins sé gert ókleift að ráða yfir honum með öðrum hætti, eins og með afhendingu lykils að eigninni. Handhafanum er óheimilt að nýta það í eigin þágu nema samið hafi verið um þau afnot, og er honum skylt að hafa eftirlit með eigninni og framkvæma nauðsynlegt viðhald á henni.
Innlausnarbréf

**Innlausnarbréf** eru kröfuréttindi sem veita handhafa þeirra tiltekna kröfu á hendur útgefanda þeirra til að fá tiltekinn hlut eða þjónustu, og/eða jafngildi þeirra í peningum. Þekkt dæmi um þetta eru gjafamiðar og aðgöngumiðar. Í íslenskum rétti er heimilt að veðsetja þau sem handveð.
Lausafé

**Lausafé** er innan eignarréttar gróflega séð taldir vera þeir hlutir sem öll önnur verðmæti en fasteignir, en hins vegar er engin fastlega ákveðin skilgreining til staðar. Í íslenskum rétti hefur löggjafinn þó ákveðið að sumt lausafé lúti sömu eða svipuðum reglum og gilda um fasteignir, og má þar nefna skip og loftför. Þá öðlast veðsetning lausafjár ekki réttarvernd nema með umráðasviptingu.
Lausafjárbók

**Lausafjárbók** er þinglýsingabók sem er frábrugðin hinum að því leiti að skjöl hennar eru færð á tiltekinn eiganda en ekki tiltekna eign. Þrátt fyrir nafn bókarinnar vísi til lausafjár ber að merkja að hægt er að veðsetja lausafé í fasteignabók og til staðar eru sérstaklega tileinkaðar þinglýsingabækur fyrir einstakar tegundir lausafjár, sem sagt bifreiðabók og skipabók.
Allsherjarveð

**Allsherjarveð** er veð innan veðréttar veitt með tryggingarbréfi er hefur þann tilgang að tryggja efndir á öllum kröfum sem veðhafinn á eða kann að eignast á hendur veðsala. Í ágreiningi um gildissvið slíkra yfirlýsinga eru þær að jafnaði túlkaðar þröngt, og litið til skýringar og túlkunar á þeim samningi er stofnaði til allsherjarveðsins.

## Sjá einnig
* Allsherjarveðsetning
Allsherjarveðsetning

**Allsherjarveðsetning** er veðsetning er felst í því að veðsalinn veðsetur allt sem hann á og/eða kann að eignast. Slíkt veðandlag er óheimilt að íslenskum lögum sökum sérgreiningarreglu veðréttarins.

## Sjá einnig
* Allsherjarveð
Lögveð

**Lögveð** eru veð í verðmætum sem bera lögmæltan forgang fram yfir annars konar veðkröfur, og stofnast sjálfkrafa án íhlutunar né sérstaks samþykkis veðsalans né annarra veðhafa. Dæmi um lögveð eru hússjóðsgjöld og iðgjöld í skyldubundnum brunatryggingum. Þessi forgangur gildir að jafnaði einvörðungu í takmarkaðan tíma og er hann mislangur eftir því hvers kyns skuldbindingu lögveðið á að tryggja.
Sameiginlegt veð

**Sameiginlegt veð** í veðrétti er þegar fleira en eitt sjálfstætt verðmæti er sett að veði fyrir sömu skuldinni, til að mynda tvær aðskildar fasteignir. Veðhafinn ræður þá í hvaða verðmætum hann sækir fullnustu í og í hvaða röð, sem gæti þó verið takmarkað samkvæmt samningi eða lagafyrirmælum.
Samningsveð

**Samningsveð** eru þau veð sem stofnuð eru samkvæmt löggerningi sem veiti móttakanda rétt til þess að krefjast fullnustu í veðandlaginu ef á reynir. Í íslenskum rétti er eingöngu heimilt að stofna til samningsveðs í þeim verðmætum sem lög leyfa og einnig ályktað að ef aðili má ekki framselja tiltekinni eign til annars tiltekins aðila megi heldur ekki nýta hana sem veð til sama aðila. Meginreglan er að stofna megi til samningsveðs ýmist með munnlegum eða skriflegum hætti, nema annað sé sérstaklega tekið fram í lögum.

Eftir atvikum gæti viðkomandi aðila verið bannað að veðsetja tiltekna eign sökum einkaréttarlegrar kvaðar sem hann er bundinn af, til að mynda vegna kvaðar í erfðaskrá.

## Samþykki
Hver sem stofnar til samningsveð þarf annað hvort að vera eigandi veðandlagsins eða hafa samþykki eigandans til þeirrar veðsetningar. Þá er möguleiki að eigandinn sé háður samþykki annars aðila, eins og sameigenda sinna í sérstakri sameign, skiptastjóra þrotabús, stjórnar lögaðila, eða maka sínum ef svo ber undir. Þá er litið svo á að samþykki einhvers sem sé ólögráða gæti verið ógilt.
Lögmætisreglan

**Lögmætisreglan** er réttarregla í lögfræði er felur í sér að ákvarðanir stjórnvalda hverju sinni þurfa að byggja á viðhlítandi réttarheimildum ef þær eru íþyngjandi fyrir hinn almenna borgara. Mismunandi er eftir ríkjum hvort og með hvaða hætti þetta skilyrði kemur fram í löggjöf, þ.e. hvort það sé beinlínis tekið fram eða sé ráðið af henni.

## Sjá einnig
* Lögmætisreglan (Evrópusambandið)
Fjárskipti

**Fjárskipti** eru í hjúskaparrétti ákveðið ferli sem makar í hjónabandi þurfa að framkvæma áður en lögskilnaður þeirra fer fram í þeim tilgangi að aðskilja fjárhag hvors makans frá hinum. Íslensk lög heimila þó fjárskipti án lögskilnaðar.
Skyldubundið mat

**Skyldubundið mat** er meginregla í stjórnsýslurétti sem skyldar stjórnvöld til að framkvæma mat á aðstæðum þegar löggjafinn hefur eftirlátið stjórnvaldinu skyldu til að ákvarða mál eftir aðstæðum hverju sinni. Sú regla felur í sér að stjórnvöldum sé óheimilt að afnema eða þrengja verulega þá heimild, til að mynda með því að setja afleidda löggjöf eins og reglugerðir sem orsaka að öll mál með eitt tiltekið einkenni fái sömu afgreiðslu óháð öðrum málavöxtum þeirra.
Ingibjörg Björnsdóttir

**Ingibjörg Björnsdóttir** (f. 12. desember 1942) er íslenskur listdansari, sagnfræðingur og fyrrverandi skólastjóri Listdansskóla Þjóðleikhússins. 

## Menntun
Ingibjörg stundaði nám í listdansi við Listdansskóla Þjóðleikhússins og við skoska Listdansskólann í Edinborg þaðan sem hún lauk námi árið 1963. Síðar lauk hún BA-prófi í sagnfræði frá Háskóla Íslands árið 2002.

## Starfsferill
Ingibjörg var dansari við Þjóðleikhúsið frá 1956 -1960 og 1964 -1985 þar sem hún dansaði í fjölmörgum leikritum, söngleikjum og óperum. Hún dansaði í ýmsum sjónvarpsþáttum og einnig með Íslenska dansflokknum í mörgum sýningum. Ingibjörg kenndi við Ballettskóla Sigríðar Ármann og var listdanskennari við Listdansskóla Þjóðleikhússins frá 1965 og skólastjóri við skólann (sem síðar hét Listdansskóli Íslands) frá 1977-1997 en hún var fyrsti skólastjóri skólans. Stjórnaði nemendasýningum og samdi flesta dansa fyrir þær í 25 ár og er höfundur fjölda dansa og dansverka.

Hún sat í stjórn Félags íslenskra listdansara frá 1963- 1990 og var formaður félagsins frá 1966-1970, var í stjórn Bandalags íslenskra listamanna frá 1964-1970, í stjórn Leiklistarsambands Íslands frá 1988-1998, í stjórn Norræna leiklistar- og danssambandsins sem síðar fékk nafnið Teater og dans i Norden frá 1989-1996. Ingibjörg var formaður Íslenska dansfræðafélagsins um tíma og sat í stjórn Norrænu dansfræðasamtakanna, Nordisk forum for dansforskning frá 2002-2008.

## Viðurkenningar
Árið 2012 hlaut Ingibjörg riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir framlag sitt til danslistarinnar. Hún hlaut heiðursverðlaun Grímunnar Íslensku sviðslistaverðlaunanna árið 2020. 

## Fjölskylda
Eiginmaður Ingibjargar var Árni Vilhjálmsson (1932-2013) prófessor í viðskiptafræði við Háskóla Íslands og eiga þau þrjár dætur.

## Heimildir