open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ungt jafnaðarfólk

**Ungt jafnaðarfólk** er ungliðahreyfing Samfylkingarinnar og var stofnuð 11. mars árið 2000. Hreyfingin hefur það markmið að auka samskipti og samkennd ungs jafnaðar- og félagshyggjufólks með áherslu á samfélagsábyrgð með því að stofna til víðtækra skoðanaskipta, umræðu og málefnavinnu, sérstaklega í málaflokkum er varða ungt fólk og byggja á grunnhugmyndum jafnaðarstefnunnar um frelsi, jafnrétti og samstöðu. 

Um fimm þúsund félagar eru skráðir í hreyfinguna á landsvísu. Forseti samtakanna er Jóhannes Óli Sveinsson og varaforseti Soffía Svanhvít Árnadóttir. 

Málgagn Ungs jafnaðarfólks kallast *Jöfn og frjáls*, og er gefið út einu sinni á ári að jafnaði.

## Ungt jafnaðarfólk á Alþingi
Katrín Júlíusdóttir var formaður félagsins árinn 2000–2001 og við henni tók Ágúst Ólafur Ágústsson frá 2001–2003 en voru bæði kjörin á þing fyrir Samfylkinguna árið 2003 ásamt unga jafnaðarmanninum Björgvini G. Sigurðssyni. Katrín Júlíusdóttir átti eftir að gegna embætti iðnaðarráðherra frá 2009-2012 og fjármálaráðherra frá 2012-2013. Björgvin G. Sigurðsson gegndi embætti viðskiptaráðherra frá 2007-2009.

Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra og Jóhann Páll Jóhannsson umhverfis- orku- og loftslagsráðherra voru bæði kjörin á þing árið 2021 verandi meðlimir Ungs Jafnaðarfólks. Ragna Sigurðardóttir var forseti félagsins 2020 - 2022 en hún var kjörin inn á þing árið 2024.

## Listi yfir forseta UJ
Forsetar UJ frá upphafi:

2000-2001 Katrín Júlíusdóttir

2001-2003 Ágúst Ólafur Ágústsson

2003-2006 Andrés Jónsson

2006-2007 Magnús Már Guðmundsson

2007-2009 Anna Pála Sverrisdóttir

2009-2010 Dagný Ósk Aradóttir Pind

2010-2012 Guðrún Jóna Jónsdóttir

2012-2014 Stefán Rafn Sigurbjörnsson

2014-2016 Eva Indriðadóttir

2016-2018 Þórarinn Snorri Sigurgeirsson

2018-2020 Nikólína Hildur Sveinsdóttir

2020-2022 Ragna Sigurðardóttir

2022-2023 Arnór Heiðar Benónýsson

2023-2025 Lilja Hrönn Ö. Hrannarsdóttir

2025- Jóhannes Óli Sveinsson

## Tenglar
* Vefsíða Ungs jafnaðarfólks
* Listi yfir aðildafélög
Merlot

**Merlot** er rauðvínsþrúga sem er bæði notuð í blönduð vín og einnar þrúgu vín. Nafnið er talið dregið af franska orðinu yfir svartþröst og nafngiftin stafi af svarbláum lit berjanna. Merlot er með miðlungsfyllingu og keim af berjum, plómum og kúrenum. Þrúgan nær snemma þroska og vinsælt er að blanda henni saman við cabernet sauvignon sem þroskast seinna og inniheldur meira tannín. 

Merlot er ein af aðalþrúgunum sem notaðar eru í Bordeaux-vín ásamt cabernet sauvignon, cabernet franc, malbec og petit verdot. Merlot er líka ein vinsælasta þrúgan til að búa til einnar þrúgu vín. Vegna þessara fjölhæfni þrúgunnar er hún ein víðræktaðasta þrúga heims.
Sangiovese

**Sangiovese** er rauðvínsþrúga frá Ítalíu. Nafnið er komið úr latínu *sanguis Jovis*, sem þýðir: „blóð Júpíters“. Sangiovese er algengasta þrúgan á Mið-Ítalíu og er uppistaðan í Chianti-víni frá Toskana, en til að Chinti-vín geti talist slík þarf að vera að minnst kosti 70% af sangiovese-þrúgunni í víninu. Sangiovese er líka notuð í þekkt einnar þrúgu vín eins og Brunello di Montalcino og ýmis Sangiovese-vín frá Emilía-Rómanja. Þessi þrúgutegund var þekkt á 16. öld. Þekktasta afbrigði Sangiovese er Brunello. 

Bragðið af Sangiovese er ferskt og ávaxtaríkt og eilítið kryddað, en eldra vín sem hefur þroskast í eikartunnum fær á sig eikarkeim og jafnvel ávæning af tjöru.
Syrah

**Syrah** eða **shiraz** er dökk rauðvínsþrúga notuð í bragðmikil rauðvín. Þrúgan er upphaflega frá héraðinu Rhône í Frakklandi en hún hefur notið mikilla vinsælda um allan heim og er ræktuð víða. Nafnið „shiraz“ er notað við markaðssetningu á áströlskum vínum þar sem syrah er vinsælasta dökka vínþrúgan. 

Syrah-vín eru bragðmikil með mikilli fyllingu. Bragðið teygir sig frá því að hafa ávæning af fjólum og berjum og getur auk þess haft keim af súkkulaði, kaffi og svörtum pipar. Með aldri fá þau aukna jarðtóna eins og af leðri og trufflum.
Tempranillo

**Tempranillo** er dökk rauðvínsþrúga frá Spáni þar sem hún er notuð í vín með mikla fyllingu, eins og Rioja-vín. Nafnið er dregið af spænska orðinu *temprano* sem þýðir „snemma“ og vísar til þess að þrúgan þroskast fyrr en flestar aðrar spænskar þrúgur. 

Dýrari Tempranillo-vín eru látin eldast í eikartunnum í nokkur ár áður en þau eru drukkin. Tempranillo-vín eru dökkrauð með ávæning af berjum, plómum, tóbaki, vanillu, leðri og kryddjurtum.
Pinot noir

**Pinot noir** er rauðvínsþrúga frá héraðinu Búrgund í Frakklandi. Nafnið er úr frönsku og merkir „svartur köngull“. Það vísar til litarins á þrúgunum og hversu þétt þær sitja í klasanum. Pinot noir er ræktuð um allan heim en hún er talin erfiðari í ræktun en mörg önnur yrki. Þrúgan er mjög móttækileg fyrir bragði úr jarðvegi og gerjun og pinot noir-vín hafa því breiðan bragðvönd sem ruglar oft smakkara. Almennt séð er pinot noir með litla eða meðalfyllingu með keim af svörtum kirsuberjum, hindberjum eða kúrenum.
Listi yfir CSI:Miami (7. þáttaröð)

Sjöunda þáttaröðin af **** var frumsýnd 22. september 2008 og sýndir voru 25 þættir. 

## Aðalleikarar
* David Caruso sem Horatio Caine
* Emily Procter sem Calleigh Duquesne
* Adam Rodriguez sem Eric Delko 
* Jonathan Togo sem Ryan Wolfe
* Rex Linn sem Frank Tripp
* Eva LaRue sem Natalia Boa Vista
* Megalyn Echikunwoke sem Tara Price (22 þættir)
* Sofia Milos sem Yelina Salas (3 þættir)
* Khandi Alexander sem Alexx Woods (14 þættir)

## Þættir

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 
* Heimasíða CSI: Miami á CBS sjónvarpsstöðinni

## Tenglar
* 
* Heimasíða CSI: Miami á CBS sjónvarpsstöðinni
Barbera

**Barbera** er rauðvínsþrúga frá Ítalíu. Vínviður hennar er þekktur fyrir að gefa mikla uppskeru, og vínin hafa djúpan rauðan lit, hafa lítið tannín og mikla sýrni. Þekktasta vínið sem framleitt er úr þrúgu þessari er Barbera d'Asti frá Fjallalandi á Ítalíu. Barbera-vín er hið hefðbundna borðvín í Fjallalandi og Langbarðalandi. Það hefur ávæning af brómberjum. Margir vínframleiðendur nota ristaðar eikartunnur til að þroska vín þrúgunnar, en það er gert til að skerpa bragðið. Utan Ítalíu er barbera aðallega ræktað af afkomendum ítalskra innflytjenda í Suður-Ameríku og í vínræktarhéruðum Kaliforníu.
Landvinningar Normanna á Englandi

**Landvinningar Normanna á Englandi** hófust þann 28. september 1066 með innrás í England undir forystu Vilhjálms sigursæla. Hann vann sigur á Haraldi Guðinasyni í orrustunni við Hastings þann 14. október sama ár. Her Haralds var illa laskaður eftir sigur á her Haralds harðráða í orrustunni við Stafnfurðubryggju sem háð var á Norður-Englandi 25. september 1066. Það tók Vilhjálm sex ár að ná fullri stjórn á meginhluta Englands, en hann var mætti mótspyrnu allt þar til hann dó, 1087.

Sigur Normanna var vendipunktur í sögu Englands. Innlenda valdstéttin missti tök sín, en í staðinn innleiddi Vilhjálmur nýjan aðal og nýja prestastétt sem talaði frönsku. Þannig hófst nýtt tímabil í sögu Englands sem kallað er Normannaöldin. Það leiddi til mikilla breytinga í tungumáli og menningu Englendinga.

Landvinningar Normanna tengdu England nánar við meginland Evrópu, drógu úr áhrifum Skandinava og ýttu undir átök á milli Englendinga og Frakka í margar aldir á eftir. Auk þess höfðu þeir talsverð áhrif á önnur svæði á Bretlandseyjum, leiddu til frekari landvinninga í Wales og Írlandi, og normannskra áhrifa í Skotlandi.
Frambjóðendur til stjórnlagaþings á Íslandi 2010

**Frambjóðendur til stjórnlagaþings á Íslandi 2010** eru íslenskir ríkisborgarar sem buðu sig fram í kosningum til stjórnlagaþings á Íslandi 2010. Hver frambjóðandi þurfti að safna að minnsta kosti 30 meðmælendum, en undirskrift hvers meðmælanda þurfti að vera vottuð með undirskriftum tveggja annara borgara. Hver meðmælandi mátti aðeins mæla með einum frambjóðanda. Skilafrestur rann út mánudaginn 18. október 2010 að hádegi, en fyrir þann tíma þurfti að skila inn umsókn til Landskjörstjórnar   Hlutverk stjórnlagaþingsins átti að vera gerð tillögu um frumvarp að nýrri stjórnarskrá lýðveldisins Íslands vorið 2011. Eftir að Hæstiréttur ógilti kosninguna voru flestir þeirra, sem áður höfðu verið lýstir réttkjörnir, skipaðir fulltrúar í nýtt Stjórnlagaráð með þingsályktun Alþingis. Alls höfðu 526 manns gefið kost á sér, en þrír drógu framboð sín til baka svo eftir stóðu 523, 159 konur og 364 karlar. Eftirfarandi listi er byggður á opinberum lista Landskjörstjórnar. 

## Tengt efni
* Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010
* Almennt um stjórnlagaþing

## Tenglar
* Stjórnlagaþing.is 
* Listi frambjóðenda á Facebook-síðu Stjórnlagaþings
* Um kosningar til stjórnlagaþings á opinbera vefnum Landskjör
* Stjórnarskrárfélagið býður fram fróðleik og umræður um stjórnarskrá og aðstoð handa frambjóðenda
* Tæp vika til stefnu. Framkomnir frambjóðendur til stjórnlagaþings  Grein á vefnum eyjan.is
* Frambjóðendur til stjórnlagaþings Listi Svípunnar með tengla í umfjöllun um frambjóðendur og mynd.
* Um 500 bjóða sig fram Frétt RÚV eftir að framboðsfresturinn rann út. 
* Listi yfir frambjóðendur til stjórnlagaþings  birtur 29. október 2010 á vef Landskjörstjórnar.
* Listi yfir frambjóðendur á vef Landskjörstjórnar , birtur 3. nóvember 2010. Inniheldur í ítarefni á stöðluðu formi.

## Tilvísanir
Fornbretar

**Fornbretar** voru þeir Keltar sem bjuggu á Bretlandi frá járnöld til upphafs miðalda. Þeir töluðu keltneska tungumálið bresku eða brýþonsku. Þeir bjuggu sunnan við Firth of Forth, en eftir 5. öld flutti talsverður fjöldi þeirra til meginlands Evrópu þar sem þeir settust að í Bretagne í Frakklandi og í Britoniu á því svæði sem er nú Galisía á Spáni. Mikið hefur verið deilt um tengsl þeirra við Pikta sem bjuggu norðan við Firth of Forth en talið er að péttneska, tungumál Pikta, sé brýþónskt tungumál skylt bresku en talsvert ólíkt henni.

Fyrstu sannindamerki um Breta og tungumál þeirra eru frá járnöld. Eftir landvinninga Rómverja árið 43 e.Kr. hófst tímabil rómversk-breskrar menningar. Við komu Engilsaxa á 5. öld fór menningu Fornbreta hnignandi. Fyrir 11. öld höfðu afkomendur þeirra skipst í marga ólíka hópa og nú er átt við Walesbúa, Kornbreta, Bretóna og fólkið frá *[[Hen Ogledd]]* („gamla norðrinu“). Með tímanum breyttist breska í fjögur aðskilin tungumál: velsku, kornísku, bretónsku og kumbrísku.
Józef Gosławski

**Józef Jan Gosławski** (fæddur 24. apríl 1908 í Polanówka í Póllandi, látinn 23. janúar 1963 í Varsjá) var pólskur myndhöggvari á 20. öld. Hann gerði meðal annars minnisvarða, myntir og minnispeningar.

## Sýningar
### Einkasýningar

### Samsýningar
#### Utanlands

## Heimildir
* 

## Tenglar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tilvísanir
Hagkvæmnishjónaband

**Hagkvæmnishjónaband** kallast það þegar fólk gengur í hjónaband, ekki vegna þess að það hafi orðið ástfangið hvort af öðru, heldur til að uppfylla einhverjar fjárhagslegar eða félagslegar þarfir.

Stundum er talað um hagkvæmnishjónaband þegar ættin eða foreldrar velja börnum sínum maka en einnig kann fólk að kjósa sjálft að ganga í hjónaband þótt ást sé ekki til staðar vegna einhvers ávinnings eða af því að það hentar því af einhverjum ástæðum betur en einlífi. Stundum er tilgangur hagkvæmnishjónabands sá að öðlast einhver tiltekin réttindi og er hjónabandið þá oft aðeins málamyndagerningur, svo sem þegar fólk giftist til að eiga aukna möguleika á dvalarleyfi eða hæli í heimalandi makans. Annað dæmi um slíkt eru „sparimerkjagiftingar“ sem nokkuð var um á Íslandi fyrr á árum.
Rómverska Bretland

**Rómverska Bretland** á við þann hluta Bretlandseyja sem Rómverjar stjórnuðu frá árinu 43 til um það bil 410. Rómverjar kölluðu þetta svæði **Brittaníu**, og með tíð og tíma náði það yfir suðurhluta landsins norður að landamærum Kaledóníu. Fyrir landvinninga Rómverja höfðu Bretar menningar- og viðskiptatengsl við meginland Evrópu, en innrásarmennirnir innleiddu nýjungar í landbúnaði, þéttbýlisþróun, iðnaði og byggingarlist. Enn í dag sjást merki um þessi áhrif.

Heimildir sem fjalla um tímann eftir landvinninga Rómverja eru fáar, en nokkrir rómverskir sagnaritarar fjalla lauslega um Brittaníu. Nöfn margra landstjóra Brittaníu eru þekkt. Helstu heimildir um rómverska Bretland stafa frá fornleifafundum og áletrunum.

Fyrsta herferð Rómverja til Bretlands var á vegum Júlíusar Caesars árið 55 og 54 f.Kr. Landvinningar byrjuðu þó ekki fyrr en 43 e.Kr. undir stjórn Claudíusar keisara. Rómverjar stofnuðu þar rómverskt skattland og smám saman færðu þeir út yfirráðasvæði sitt, en aldrei tókst þeim að ná tökum á Kaledóníu. Landvinningum þessum fylgdi tímabil rómversk-breskrar menningar. Til þess að koma í veg fyrir árásir úr norðri byggðu Rómverjar Hadríanusarmúrinn á norðurlandamærum skattlandsins, og var lokið við hann um árið 128. Árið 142 fóru þeir enn norðar og byggðu Antonínusarmúrinn, en hörfuðu suður um það bil tuttugu árum síðar. Um árið 197 skiptist Brittanía í tvö skattlönd: Britannia Superior og Britannia Inferior, en árið 305 skiptist hún í fleiri skattlönd og var gerð að biskupsdæmi. Þá var mikið um innrásir barbara og skattlöndin komust oft undir stjórn valdaræningja. Rómverjar fóru frá Bretlandi árið 410 en áhrif þeirra héldust í mörg hundruð ár.

## Tenglar
* Roman Britain
Firth of Forth

**Firth of Forth** (stundum kallaður **Forthfjörður** á íslensku, gelíska: *Linne Foirthe*) er utan við ós árinnar Forth í Skotlandi, þar sem áin rennur í Norðursjó. Jarðfræðilega er Firth of Forth fjörður sem myndaðist á síðustu ísöld. Norðan við fjörðinn liggur Fife og sunnan við hann eru Vestur-Lothian, Edinborg og Austur-Lothian. Á tíma Rómverja var þetta svæði kallað *Bodotria*. Í firðinum eru nokkrar eyjar:
*Bass Rock
*Craigleith
*Cramondeyja
*Eyebroughy
*Fidra
*Inchcolm
*Inchgarvie
*Inchkeith
*Inchmickery
*The Lamb
*Mayeyja

Brýr eru yfir fjörðinn þar sem hann mætir ósum árinnar: Járnbrautarbrúin Forth-brúin (opnuð 1890), Forth-vegabrúin (opnuð 1964) og Queensferry-brúin (opnuð 2017).

## Heimildir
Norður-England

**Norður-England** (e. *Northern England*, *North of England* eða *the North*) er ekki opinbert stjórnunarsvæði á Englandi, en er óformlegt samband sýslna sem eiga sameiginlega menningu og sögu. Suðurhluti svæðisins nær að ánni Trent og norðurhlutinn á landamæri að Skotlandi. Sögulega hefur eyjan Mön verið tengd svæðinu og að sumu leyti er hún það enn. Íbúar á Norður-Englandi eru um það bil 14,5 milljónir, og svæðið er 37.331 km² að flatarmáli.

Í fornöld var Norður-England hluti *Brigantiu*, stærsta brýþonska konungsríkis á Bretlandi. Eftir landvinninga Rómverja á Bretlandi varð Jórvík höfuðborg svæðisins, sem þá hét Britannia Inferior og síðar Britannia Secunda. Eftir tímabil Rómverja urðu til ný konungsríki *[[Hen Ogledd]]s* („gamla norðursins“). Englar stofnuðu konungsríkin Bernisíu og Deiru. Þaðan kom konungsríkið Norðymbraland sem átti sína gullöld í menningu og menntun. Höfuðstaður þess var Lindisfarne, þar sem írskir munkar stofnuðu munkaklaustur. Síðar komst svæðið undir stjórn Víkinga sem stofnuðu þar Danalögin. Á þeim tíma voru sterk tengsl á milli Norður-Englands og Manar, Dyflinar og Noregs. Síðar sameinaði Játráður Englandskonungur Norðymbraland Englandi.

Við landvinningar Normanna árið 1066 hófst óróatímabil á Norður-England, en mikil uppbygging og stofnun nýrra bæja fylgdu því. Á miðöldum var ráð Norður-Englands stofnað, og starfaði það fram til upphafs enska samveldisins. Á svæðinu voru margar orrustur háðar, þar til Bretland sameinaðist á Stúart-tímabilinu.
Hlutdeildarskírteini

**Hlutdeildarskírteini** er hugtak í viðskiptafræði og er haft um þá staðfestingu sem eigendur í verðbréfa- og fjárfestingarsjóði fá þegar  sjóðurinn fjárfestir. Á hlutdeildarskírteininu kemur til dæmis fram uppgefin hlutdeild þeirra í fjárfestingunni, en eigendur hlutdeildarskírteina eiga sama rétt til tekna og eigna sjóðsins, eða viðkomandi deildar, í hlutfalli við hlutdeild sína. Meginreglan er sú að hlutdeildarskírteini í verðbréfasjóðum eru ætíð innleysanleg að kröfu eiganda. Aftur á móti gera lög ekki ráð fyrir því að hlutdeildarskírteini fjárfestingarsjóða séu ætíð innleysanleg að kröfu eiganda.
Sparimerkjagifting

**Sparimerkjagifting** eða **sparimerkjabrúðkaup** kallaðist það þegar ungt fólk gekk í hjónaband til að geta leyst út skyldusparnað, en á árunum 1957-1993 var öllum ungmennum á aldrinum 16-25 ára skylt að spara ákveðinn hluta launa sinna, lengst af 15%, og greiddi vinnuveitandi þann hluta launanna með sparimerkjum sem viðtakandi límdi svo inn í þar til gerða sparimerkjabók og geymdi. 

Sparimerkin fengust útborguð við 26 ára aldur en hægt var að fá undanþágu og fá uppsafnaðan sparnað greiddan út, meðal annars vegna skólanáms, við íbúðarkaup eða stofnun heimilis og var í síðastnefnda tilvikinu miðað við giftingu.

Þegar kom fram yfir 1970 fór að bera nokkuð á því að ungt fólk giftist eingöngu til að geta leyst út sparimerki sín. Stundum var um að ræða fólk sem átti þegar í ástarsambandi en einnig var algengt að fólk sem þekktist lítið sem ekkert giftist og var þá um hreint hagkvæmnishjónaband og málamyndagerning að ræða. Í smáauglýsingum síðdegisblaðanna sáust oft auglýsingar eins og þessar:

*„Sparimerkjagifting. Er kannski svipað ástatt fyrir þér, unga mær. Þú færð ekki að leysa fjárhagsvandræðin öðruvísi en að gifta þig. Leggðu þá nafn þitt og símanúmer inn á augld. DV merkt Beggja hagur 832.“*

Eða:

*„Ert þú blönk? En átt inni skyldusparnað? Hvað um samhjálp í krísu, þ.e. „sparimerkjagiftingu“. Greiði allan kostnað. Trúnaður. Tilboð sendist DV, merkt D7.“*

Oftast lauk kynnum hjónanna þegar að giftingarathöfninni afstaðinni, nema hvað þau þurftu seinna að ganga frá skilnaði. Það gat þó dregist og dæmi voru um að fólk uppgötvaði mörgum árum síðar, þegar það ætlaði að giftast öðrum, að sparimerkjahjónabandið var enn í fullu gildi.

Skyldusparnaður var lagður niður 1993 en nokkru áður hafði undanþága vegna giftingar verið numin úr gildi vegna sparimerkjabrúðkaupa.

## Tilvísanir
Beringshaf

**Beringshaf** (á ensku *Bering Sea*; á rússnesku *Бе́рингово мо́ре*) er hafssvæði í nyrsta hluta Kyrrahafsins milli Alaska í austur, austurströnd Síberíu og Kamtjatkaskaga í vestur, Alaskaskaga og Aleuteyjum í suður og suðaustur. Í norður tengist það Tjúktahafi og Norður-Íshafi í gegnum Beringssund. 

Hafið dregur nafn af danska landkönnuðinum Vitus Bering sem fyrstur Evrópumanna fór þar um árið 1728 og síðar 1741.

Beringshaf er 2&nbsp;315&nbsp;000 km² að flatarmáli, og mæting hafsstrauma norðan úr Íshafi og sunnan úr Kyrrahafi gera það að einu ríkasta sjávarlífríki á jörðu. Bæði Bandaríkin og Rússland eiga landhelgi á Beringshafi auk alþjóðlegs hluta sem nefndur er „Donut Hole“ á ensku.
Krókódíll

**Krókódíll**, einnig oft nefndur *hinn eiginlegi krókódíll*, (fræðiheiti: *Crocodylus niloticus*) er skriðdýr af krókódílaætt. Krókódílar geta orðið talsvert gamlir. Þannig er til dæmis krókódíll að nafni Mr. Freshy í ástralska dýragarðinum 130 ára.

## Tenglar

*
Ingi Randver Jóhannsson

**Ingi Randver Jóhannsson** (f. 5. desember 1936, d. 30. október 2010) var íslenskur alþjóðlegur meistari og landsliðsmaður í skák. Ingi varð Íslandsmeistari árin 1956, 1958, 1959 og 1963 auk þess að hafa verið Norðurlandameistari 1961.

## Tilvísanir

## Aðrar heimildir
* Samantekt frá chessgames.com
Staðgengilsbrúðkaup

**Staðgengilsbrúðkaup** er brúðkaup þar sem annaðhvort brúður eða brúðgumi, hugsanlega bæði, eru fjarstödd en staðgengill svarar fyrir þann fjarstadda. Slík hjónabönd eru þó ekki lagalega bindandi nú á tímum nema í fáeinum löndum.

Fyrr á öldum voru staðgengilsbrúðkaup algeng hjá konungs- og aðalsættum Evrópu. Þegar konungsdóttir eða hefðarjómfrú giftist til fjarlægs lands eða héraðs sendi brúðguminn oft fulltrúa sinn sem giftist brúðinni sem staðgengill hans og flutti hana svo til nýrra heimkynna, þar sem önnur giftingarathöfn fór yfirleitt fram. Stundum leið þó alllangur tími þar til brúðhjónin hittust. Þannig giftist til dæmis Katrín af Aragóníu Arthúr prinsi af Wales 19. maí 1499 en þau sáust fyrst 4. nóvember 1501 og var giftingarathöfn haldin tíu dögum síðar. Eitt þekktasta dæmið á síðari öldum er brúðkaup Napóleons Bónaparte og Maríu Lovísu, síðari konu hans, en hún giftist staðgengli keisarans 11. mars 1810 og síðan honum sjálfum 1. apríl sama ár.

Hjónabandið taldist þó ekki fullkomið fyrr en hjónin höfðu haft kynmök og þótt staðgengisbrúðkaup væri lagalega bindandi var yfirleitt auðveldara að ógilda slík hjónabönd en önnur og stundum var ekki einu sinni hirt um það. Anna hertogaynja af Bretagne giftist Maxímilían 1. af Austurríki 1490 með staðgengli en þau höfðu enn aldrei hist þegar Karl 8. Frakkakonungur þvingaði hana til að giftast sér ári síðar og Innósentíus VIII páfi lýsti svo hjónaband þeirra löglegt þar sem hjónaband Önnu og Maxímilíans hefði aldrei verið fullkomnað.

Staðgengilsbrúðkaup tíðkast enn sumstaðar, oftast vegna þess að annað hjónanna getur ekki verið viðstatt vegna herþjónustu, fangelsisvistar, farbanns eða af öðrum gildum ástæðum. Lagalegt gildi þeirra er þó misjafnt. Í nokkrum ríkjum Bandaríkjanna geta hermenn í þjónustu erlendis þó notað staðgengil til að giftast maka sínum löglega. Rússneski geimfarinn Júríj Maletsjenko giftist Jekaterínu Dmítríjevu með staðgengli 10. ágúst 2003. Hann var þá í geimstöð á sporbaug um jörðu en hún í Texas.

## Heimild
*
Beaufort-haf

**Beauforthafið** er hafsvæði í Norður-Íshafi norðan við Alaska og Norðvestur-Kanada.

Hafsvæðið er um 80&nbsp;000&nbsp;km² að flatarmáli og mesta dýpt er 4.683 metrar. Beauforthaf er ísi þakið allt árið að undanteknum mánuðunum ágúst og september þegar 50 til 100 km breið rák næst landi opnast. Hafsvæðið er nefnt eftir breska aðmírálnum Sir Francis Beaufort. Á hafsbotninum fannst olía og gas upp úr 1960 en fyrstu tilraunaboranir fóru fram 1986. 

Bandaríkin og Kanada deila enn um hvar draga eigi mörk milli landanna á hafsvæðinu. 

Mackenziefljótið og mörg minni fljót renna út í Beauforthaf en í því er mjög auðugt dýralíf, fiskar, fuglar, selir og hvalir. Þar er meðal annars mikið af mjaldri.
Listi yfir CSI:Miami (8. þáttaröð)

Áttunda þáttaröðin af **** var frumsýnd 21. september 2009 og sýndir voru 24 þættir. 

## Leikaraskipti
Þrír nýir meðlimir bætast í hópinn: myndlistasérfræðingurinn Walter Simmons af dagvaktinni (Omar Benson Miller), fyrrverandi MDPD og LAPD lögreglumaðurinn Jesse Cardoza (Eddie Cibrian) og réttarlæknirinn Dr. Tom Loman (Christian Clemenson).

## Aðalleikarar
* David Caruso sem Horatio Caine
* Emily Procter sem Calleigh Duquesne
* Adam Rodriguez sem Eric Delko (13 þættir) 
* Jonathan Togo| sem Ryan Wolfe
* Rex Linn sem Frank Tripp 
* Eva LaRue sem Natalia Boa Vista
* Omar Benson Miller sem Walter Simmons (Þættir 3-24)
* Eddie Cibrian sem Jesse Cardoza
* Christian Clemenson sem Dr. Tom Loman

## Þættir

## Heimildir
* 
* 
* Heimasíða CSI: Miami á CBS sjónvarpsstöðinni
Gary Neville

**Gary Neville** (fæddur 18. febrúar 1975) er enskur fyrrverandi knattspyrnumaður sem spilaði með Manchester United.
Akureyjar

**Akureyjar** getur átt við:

* Akureyjar í Helgafellssveit.
* Akureyjar við Skarðsströnd.

* Sjá einnig Akurey.
Akureyjar (Skarðsströnd)

**Akureyjar** er eyjaklasi fyrir Skarðsströnd í Dalasýslu, út af mynni Gilsfjarðar og hafa eyjarnar raunar stundum verið sagðar í Gilsfirði. Heimaeyjan, þar sem bærinn var, er í miðjum klasanum, umkringd um 30 smærri eyjum og er víða grunnt á milli eyjanna og hægt að ganga þar um fjöru. Varast ber að rugla eyjunum saman við Akureyjar í Helgafellssveit.

Á fyrri öldum voru eyjarnar stundum byggðar en stundum ekki þótt þar þætti góð bújörð því eigendur þeirra bjuggu á höfuðbólum uppi á landi og vildu stundum nýta eyjarnar sem hlunnindi í stað þess að leigja þær. Þar var þó búið 1703 en á meðan Magnús Ketilsson sýslumaður bjó í Búðardal á síðari hluta 18. aldar og átti eyjarnar nytjaði hann þær sjálfur. Afkomendur hans settust þar svo að og dóttursonur hans, séra Friðrik Eggerz, bjó þar frá 1851 um nær 30 ára skeið og er þekktasti ábúandi eyjanna. Minningar hans,* Úr fylgsnum fyrri aldar I-II*, komu út á árunum 1950-1952. Sonur hans var Sigurður Eggerz, rithöfundur og ráðherra, og ólst hann hér upp. 

Ein af vinnukonum séra Friðriks í Akureyjum var skáldkonan Júlíana Jónsdóttir, sem varð fyrst íslenskra kvenna til að gefa út ljóðabók, og var hún oft kennd við eyjarnar.

Akureyjar fóru í eyði 1954. Síðasti ábúandi eyjanna var Tómas Jónsson frá Elivogum á Langholti í Skagafirði, þekktur sem fyrirmyndin að Hervaldi í Svalvogum í skáldsögu Indriða G. Þorsteinssonar, *Þjófur í Paradís*. 

## Tilvísanir


## Heimildir
* Friðrik Eggerz: *Úr fylgsnum fyrri aldar I-II*. Iðunn, Reykjavík 1950-1952.
*
Birgir Leifur Hafþórsson

**Birgir Leifur Hafþórsson** (fæddur 16. maí 1976 á Akranesi) er kylfingur. Hann varð atvinnumaður í golfi tvítugur eða árið 1997.

Birgir Leifur hefur orðið Íslandsmeistari í golfi í fjögur skipti, síðast árið 2014. Elendis lenti Birgir Leifur í öðru sæti í úrtökumóti fyrir síðari hluta sænsku mótaraðarinnar, í Vesteras, árið 1997. Stofnað var fyrirtæki um kylfinginn, sem heitir Eigendur Birgis.

## Tilvísanir
Íslandsmeistarar í golfi

Íslandsmeistaramótið í golfi hefur verið haldið frá 1942 í karlaflokki og frá 1967 í kvennaflokki.

## Heimildir
*
Steinkol

**Steinkol** eru kol með mjög hátt kolefnisinnihald, eða 75 – 90% og því það kol sem mest eru unnin til eldsneytis. Þau eru kolsvört á litin, gljáandi og mjög hörð og finnast í misþykkum lögum í jörðu. 

Sem eldsneyti eru þau einkum notuð til raforkuframleiðslu og fyrir fjarveitur til húshitunar en einnig til gas og koks framleiðslu.
Bankasýsla ríkisins

**Bankasýsla ríkisins** var íslensk ríkisstofnun sem tók til starfa í janúar 2010 í kjölfar bankahrunsins 2008. Hlutverk stofnunarinnar var að fara með hlut ríkisins í fjármálafyrirtækjum og átti hún að hafa lokið störfum eigi síðar en fimm árum eftir að hún var sett á fót.

Stofnunin var lögð niður í árslok 2024 og verkefni hennar flutt til fjármálaráðuneytis.

## Tilvísanir


## Tenglar

* Heimasiða 
* Lög um Bankasýslu ríkisins.
Tímon og Púmba

**Tímon og Púmba** eru persónur í teiknimyndunum *[[Konungur ljónanna|Konungi ljónanna]]* og annarri sem er samnefnd þeim báðum. Púmba er feitt vörtusvín en Tímon er jarðköttur.

## Tilvísanir


## Tenglar
*
Upplýsingalæsi

**Upplýsingalæsi** er nýlegt hugtak á sviði bókasafns- og upplýsingafræða sem snýst um að geta skilgreint ákveðna og meðvitaða upplýsingaþörf og geta fullnægt henni með því að afla viðkomandi þekkingar. Hugtakið er ákveðin framlenging á hugtakinu læsi sem vísar til þess að kunna að lesa. Aðrar framlengingar á læsi hafa einnig verið nefndar til sögunnar og jafnvel talist nauðsynlegar til þess að einhver geti talist upplýsingalæs; s.s. myndlæsi, fjölmiðlalæsi, tölvulæsi og netlæsi.

Í Prag-yfirlýsingunni svonefndu um eflingu upplýsingalæsis í samfélaginu frá árinu 2003 var upplýsingalæsi sagt fela í sér „*þekkingu á eigin upplýsingaþörfum og hæfileikanum til að staðsetja, finna, meta, skipuleggja og nota á skilvirkan hátt upplýsingar við að fjalla um þau málefni og viðfangsefni sem eru til staðar, er forsenda þess að taka fullan þátt í [[upplýsingasamfélagið|upplýsingasamfélaginu]] og er hluti af þeim grundvallar mannréttindum að njóta [[símenntun]]ar*“. Við þessa skilgreiningu hefur krafa um siðræna notkun upplýsinga og gagnrýna hugsun einnig bætst.

Hugtakið upplýsingalæsi er fyrst talið hafa verið notað árið 1974 af Paul G. Zurkowski, sem var þá formaður Samtaka Upplýsingaiðnaðsins (í dag *Software and Information Industry Association*). Með aukinni hnattvæðingu; þróunar á sviði upplýsingatækni hefur umræða um upplýsingalæsi orðið meira áberandi.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Upplýsing.is: Vefur bókasafns- og upplýsingafræða
* Kennsluvefur Upplýsingar, félags bókasafns- og upplýsingafræða, um upplýsingalæsi
* Ertu upplýsingalæs?, af vef Auðar Harðardóttur
* Vefur Alþjóðasamtaka bókasafna um upplýsingalæsi
* Association of College and Research Libraries , vefur Samtaka amerískra rannsóknarbókavarða um upplýsingalæsi á háskólastigi
* InfoLit GLOBAL , vefur á vegum IFLA og Unesco um upplýsingalæsi)
* SCONUL - Society of College, National and University Libraries , enskur háskólavefur um upplýsingalæsi
* Fjölmiðlar og upplýsingalæsi á vef UNESCO
* NordInfoLit 

### Greinar
* Upplýsingalæsi - nauðsynleg kunnátta á nýrri öld - þróun hugtaks, grein eftir Ingibjörgu Sverrisdóttur í Bókasafninu 
* Mat á kennslu í upplýsingalæsi á háskólastigi - tillögur fyrir bókasafn Háskólans á Akureyri, grein eftir Astrid Margrét Magnúsdóttir í Bókasafninu 
* Information literacy and its importance for the information and knowledge society, Þórdís T. Þórarinsdóttir
* Prag yfirlýsingin (2003) um eflingu upplýsingalæsis í samfélaginu
* Alexandríuyfirlýsingin (2005) um upplýsingalæsi og símenntun
* ACRL - Information Literacy Competency Standards for Higher Education, staðall um upplýsingalæsi á háskólastigi
* Australian and New Zealand Information Literacy Framework , staðall frá Ástralíu og Nýja Sjálandi
* Understanding Information Literacy, bók sem er útgefin af UNESCO
* Netríkið Ísland - Stefna ríkisstjórnar Íslands um upplýsingasamfélagið 2008 – 2012
* Ávarp ráðherra, Katrínar Jakobsdóttur á landsfundi Upplýsingar, félags bókasafns- og upplýsingafræða
Dennis Hastert

**John Dennis „Denny“ Hastert** (2. janúar 1942) er bandarískur stjórnmálamaður. Hastert var þingmaður Repúblikanaflokksins í fulltrúadeild Bandaríkjaþings fyrir 14 kjördæmi Illinois frá 1987 til 2007. Frá 1999 til 2007 gegndi Dennis starfi þingforseta fulltrúadeildarinnar. Hastert er sá repúblikani sem hefur gengt starfi þingforseta hvað lengst.

Hastert sagði af sér þingmennsku 26. nóvember 2007, en hann hafði þá verið bendlaður við nokkur spillingarmál. Hastert hafði þannig tengst víðfemu spillingarmáli Jack Abramoff, hann var sakaður um að hafa beitt völdum sínum í þinginu til að hagnast á óheiðarlegu landabraski í Illinois og fyrir að hafa hylmt yfir kynferðislegri áreitni repúblikanans Mark Foley gegn ungum karlkyns starfsmönnum þingsins.

Árið 2015 var Hastert ákærður fyrir að brjóta bankalög og ljúga að lögreglumönnum. Hann var sakaður um að hafa greitt mútufé til að hylma yfir eigin kynferðisbrot og um að stunda ólögleg gjaldeyrisviðskipti til að forðast skýrsluskil. Í apríl næsta ár var Hastert dæmdur fyrir að greiða mútufé til að þagga niður „rað-barnaníð“ sem hann hafði gerst sekur um á árunum 1965 til 1981 á meðan hann vann sem þjálfari í barnaskóla. Hastert var dæmdur í fimmtán mánaða fangelsi og til að fara í meðferð fyrir kynferðisglæpum. Honum var jafnframt gert að greiða 250 þúsund Bandaríkjadali í sérstakan sjóð til styrktar fórnarlömbum kynferðisglæpa.
 
Dennis Hastert er sagður fyrirmyndin að persónunni Glen Allen Walken, þingforseta Bandaríkjaþings í sjónvarpsþáttunum *[[The West Wing]]*. Walken er leikinn af John Goodman. 

## Tilvísanir
Martröð á Álmstræti

***A Nightmare on Elm Street*** (ísl. *Martröð á Álmstræti*) er hrollvekjumynd frá 1984 sem var samin og leikstýrð af Wes Craven. Með aðalhlutverkin fara Heather Langenkamp, Robert Englund, John Saxon, Ronee Bakley og Johnny Depp (í sínu fyrsta hlutverki í kvikmynd).

## Söguþráður
Myndin fjallar um unglingsstúlkuna Nancy Thompson og vini hennar sem eru ásóttir í draumi af Freddy Krueger. Freddy drepur vini Nancyar í draumi með hnífahanska og hefur mátt til þess að stjórna draumum krakkana. Foreldrar Nancyar segja henni að Freddy var barnamorðingi sem myrti yfir tuttugu börn á Álmstræti. Hann var handtekinn en var sleppt. Foreldrarnir á Álmstræti tóku lögin í eigin hendur og brenndu Freddy lifandi inn í skemmunni þar sem hann myrti börnin og Freddy  drepur börn foreldrana í draumi til að hefna sín. Nancy ákveður að hún verður að færa Freddy úr draumaheiminum í raunveruleikann til að drepa hann.

## Leikarar
* Heather Langenkamp sem Nancy Thompson
* Robert Englund sem Freddy Krueger
* John Saxon sem Don Thompson lögregluforingi, faðir Nancyar
* Renee Bakley sem Marge Thompson, móðir Nancyar
* Johnny Depp sem Glen Lantz, kærasti Nancyar
* Amanda Wyss sem Tina Gray, besta vinkona Nancyar
* Nick Corri sem Rod Lane, kærasti Tinu
Djúpidalur

**Djúpidalur** getur átt við:

* Djúpadal í Austur-Barðastrandarsýslu.
* Djúpadal í Eyjafirði.
* Djúpadal í Rangárvallasýslu.
* Djúpadal í Skagafjarðarsýslu.
Halloween

***Halloween*** (ísl. *Hrekkjavaka*) er sjálfstæð bandarísk hrollvekjumynd frá 1978 sem var samin af John Carpenter og Debru Hill og leikstýrð af John Carpenter. Carpenter samdi einnig tónlistina í myndinni. Með aðalhlutverkin fara Donald Pleasence og Jamie Lee Curtis (í sínu fyrsta kvikmyndahlutverki). Framhaldið *[[Halloween II]]* kom út 1981 og átta framhaldsmyndir fylgdu. Myndin var endurgerð 2007 af Rob Zombie.

## Söguþráður
Hrekkjuvökukvöldið 1963 í smábænum Haddonfield í Illinois myrðir sex ára gamall Michael Myers 15 ára gömlu systur sína Judith með eldhúshníf. Hann er lagður á Smith's Grove-geiðveikrahælið í umsjón Dr. Sams Loomis sem er staðráðinn í að Michael sé illskan uppmáluð. Eftir að hafa verið 15 ár í Smith's Grove er Michael fluttur í öryggisfangelsi en sleppur kvöldið fyrir hrekkjavökuna og fer aftur til Haddonfield og Loomis flýtir sér þangað. Loomis uppgötvar að Michael hefur tekið legstein Judithar og fær Brackett fógeta að hjálpa sér að finna hann. Michael (nú með hvíta plastgrímu um andlitið) byrjar að elta unglingsstelpuna Laurie Strode. Hrekkjavökukvöldið á Laurie að passa fyrir vinafólk og vinir hennar skemmta sér í húsinu á móti en Michael myrðir þau miskunarlaust og stillir þeim upp svo að Laurie getur fundið þau þegar hún rannsakar húsið. Michael ræðst að henni og hún flýr. Hún stingur Michael með prjóni í hálsinn og með herðatré í augað og hníf í bringuna en hann deyr ekki. Þegar Michael er að kyrkja Laurie bjargar Loomis henni og skýtur Michael sex sinnum og hann dettur af svölunum. Þegar Loomis kemur út á svalirnar er Michael horfinn.

## Leikarar
* Donald Pleasence sem Dr. Sam Loomis
* Jamie Lee Curtis sem Laurie Strode
* Charles Cyphers sem Leigh Brackett fógeti
* Nancy Loomis sem Annie Brackett, vinkona Lauriear og dóttir Leighs Brackett fógeta
* P.J. Soles sem Lynda van der Klok, vinkona Lauriear
* Kyle Richards sem Lindsey Wallace, stelpa sem Laurie passar
* Brian Andrews sem Tommy Doyle, strákur sem Laurie passar
* John Michael Graham sem Bob Simms, kærasti Lyndu
* Nancy Stephens sem Marion Chambers, aðstoðarkona Loomis
* Tony Moran sem 21-árs Michael Myers
* Will Sandin sem 6-ára Michael Myers
* Nick Castle sem The Shape (grímuklæddur Michael Myers)
* Sandy Johnson sem Judith Myers
Þjóðfundur

**Þjóðfundur** getur átt við:
* Þjóðfundur 2009, almenn umræða um bankahrunið 2008.
* Þjóðfundur um stjórnarskrá á Íslandi 2010, undirbúningsfundur fyrir myndun nýrrar stjórnarskrár.
* Þjóðfundurinn 1851, þjóðfundur sem hafði áhrif í sjálfstæðisbaráttu íslendinga
Ferdinand de Saussure

**Ferdinand de Saussure** (26. nóvember 1857 – 22. febrúar 1913) var svissneskur málvísindamaður og einn þeirra sem lagði grunninn að þróun málvísinda á 20. öld. Hann er talinn faðir strúktúralismans.

## Tilvísanir


## Tenglar
*
Halloween III: Season of the Witch

**Halloween III: Season of the Witch** (ísl. *Hrekkjavaka 3: Árstíð nornarinnar*) er bandarísk hryllingsmynd frá 1982 sem var samin og leikstýrð af Tommy Lee Wallace. Myndin var framleidd af Debru Hill og John Carpenter og semur Carpenter tónlistina ásamt Alan Howarth. Með aðalhlutverkin fara Tom Atkins, Stacey Nelkin og Dan O'Herlihy. Þetta er fyrsta og eina Halloween-myndin sem fjallar ekki um fjöldamorðingjann Michael Myers.

## Söguþráður
Myndin fjallar um Conal Cochran, illan eiganda búningafyrirtækisins Silver Shamrock, sem ætlar sér að drepa börn á hrekkjavöku með hrekkjavökugrímum. Dr. Dan Cahllis og Ellie Grimbridge reyna að stöðva hann.

## Leikarar
* Tom Atkins sem Dr. Dan Challis
* Stacey Nelkin sem Ellie Grimbridge
* Dan O'Herlihy sem Conal Cochran
* Al Berry sem Harry Grimbridge, faðir Elliear
* Ralph Strait sem Buddy Kupfer
* Jadeen Barbor sem Betty Kupfer
* Bradley Schachter sem Buddy Kupfer, yngri
* Michael Currie sem Hr. Rafferty, hóteleigandi

## Vinnsla
Vegna vinsældum Halloween II var ákveðið að gera framhald en Carpenter sá enga ástæðu til þess því Michael Myers og Dr. Sam Loomis voru dauðir. Í staðinnn var ákveðið að hvert framhald yrði um eitthvað nýtt sem gerðist á hrekkjavöku. Tommy Lee Wallace sem vann sem sviðshönnuður og klippandi fyrir fyrstu Halloween-myndina var fenginn til að leikstýra.

## Viðtökur
Áhorfendum líkaði illa við þessa mynd vegna þess að Michael Myers var ekki í henni. Þannig að sex árum seinna, 1988, kom fjórða Halloween myndin: Halloween 4: The Return of Michael Myers.
Dauðarósir

**Dauðarósir** er skáldsaga eftir Arnald Indriðason sem kom út árið 1998.

## Söguþráður
Lík ungar stúlku finnst á leiði Jóns Sigurðsonar skömmu eftir hátíðarhöldin 17. júní. Enginn veit hver hún er, hvaðan hún kemur eða hvers vegna hún var myrt. Og því síður afhverju hún var lögð á leiði sjálfstæðishetju Íslands.

Við rannsókn málsins kemur í ljós að dauði stúlkunnar er angi af enn stærra máli sem snertir alla þjóðina og gæti áður en yfir lýkur valdið einhverjum mestu þjóðfélagsbreytingum sem orðið hafa í Íslandssögunni.
Tom Foley

**Thomas Stephen Foley** (6. mars 1929 – 18. október 2013) var bandarískur stjórnmálamaður. Foley sat á þingi fyrir demokrataflokkinn sem fulltrúi 5. kjördæmis Washingtonríkis frá 1965 til 1995. Foley var þingforseti fulltrúadeildar Bandaríkjaþings frá 1989 til 1995.

Foley, sem er lögfræðingur að mennt, var fyrst kjörinn á þing í stórsigri demókrataflokksins í kosningunum 1964 þegar frambjóðandi demókrata Lyndon B. Johnson sigraði repúblíkanann Barry Goldwater. Kjördæmi Foley hafði fram að því kosið repúblíkana en eftir að hafa náð kjöri 1964 náði Foley kjöri með nokkuð öruggum hætti í þrjá áratugi. Í kosningunum 1994, þar sem repúblíkanar unnu sögulegan stórsigur sinn undir forystu Newt Gingrich, féll Foley hins vegar út af þingi og var fyrstur sitjandi þingforseta í sögu Bandaríkjanna til að ná ekki endurkjöri. 

Árið 1981 var Foley kjörinn „Svipa“ demokrataflokksins í fulltrúadeildinni. Foley gegndi því embætti til 1987, þegar hann tók við embætti þingflokksformanns. Árið 1989 tók Foley við sem forseti deildarinnar af Jim Wright. Foley gegndi því starfi til 1995 þegar hann féll út af þingi. Árið 1997 skipaði Bill Clinton Foley sendiherra Bandaríkjanna í Japan. Foley gegndi því starfi til 2001 þegar hann settist í helgan stein.
Títanía (tungl)

**Titanía** er stærsta tungl Úranusar. Það er um helmingi minna en tungl Jarðar og áttunda stærsta tungl sólkerfis. Þvermál Títaníu er 1578 km, og hún snýst um Úranus á níu dögum. Þýskur stjörnufræðingur William Herschel, sá sami og fann Úranus, uppgötvaði Títaníu þann 11. janúar 1787. Stærsta glúfur tunglsins er Messina Chasma og er það 1492 km á stærð. Innviði tunglsins eru aðalega úr ís og bergi.

Títanía heitir eftir Títaníu, álfadrottningunni úr leikriti Shakespeares *[[Draumur á Jónsmessunótt]]*.
Óberon (tungl)

**Óberon** er tíunda stærsta tungl sólkerfis og helmingi minni en tungl Jarðar. Þvermál Óberons er um 1522 km, og það snýst um Úranusi á 14 dögum. William Herschel uppgötvaði Óberon 11. janúar 1787. Skrítin svartur gígur er á tunglinu að nafni Hamlet, og er 206 km á stærð. Stærsta glúfrið er þó Mommur Chasma og er það 537 km djúpt. Inviði tunglsins eru aðallega úr ís og bergi.

Óberon heitir eftir Óberon, álfakónginum úr leikriti Shakespeares *[[Draumur á Jónsmessunótt]]*.
Rea (tungl)

**Rea** er næststærsta tungl Satúrnusar. Giovanni Domenico Cassini uppgötvaði Reu þann 23. desember 1672. Rea snýst um Satúrnus á 4,52 dögum. Þvermál Reu er 1528 km og er þar með nær helmingi minna en tungl jarðar. Haldið er að Rea gæti verið með hringkerfi.

Rea heitir eftir Reu, dóttur Krónosar (Satúrnusar) í grískri goðafræði.
Jim Wright

**James Claude Wright, Jr.**, betur þekktur sem **Jim Wright** (22. desember 1922 – 6. maí 2015), var bandarískur stjórnmálamaður. Wright sat á þingi fyrir Demókrataflokkinn sem fulltrúi 12. kjördæmis Texas frá 1954 til 1989. Wright gegndi embætti þingforseta fulltrúadeildar Bandaríkjaþings frá 1987 til 1989.

Wright, sem lauk ekki háskólanámi, var kosinn á ríkisþing Texas árið 1947. Árið 1950 var hann kjörinn borgarstjóri Weatherford, Texas. Árið 1954 var Wright kjörinn á Bandaríkjaþing sem fulltrúi 12. kjördæmis Texas, en kjördæmið náði bæði yfir Weatherford og Fort Worth. Næstu áratugi reis Wright til metorða innan demokrataflokksins og varð einn áhrifamesti meðlimur fulltrúadeildarinnar. Árið 1977 var Wright gerður að þingflokksformanni Demókrataflokksins. Hann gegndi því embætti til 1987 þegar hann var kjörinn forseti fulltrúadeildarinnar.

Wright sagði af sér sem forseti fulltrúadeildarinnar 6. júní 1989 og þingmennsku 30. júní 1989 í kjölfar þess að ásakanir um spillingarmál tengd honum komust í hámæli. Þingið hafði í upphafi árs 1989 birt niðurstöður rannsóknar sem sýndu að Wright hafði farið á svig við reglur þingsins um hámarksþóknanir fyrir fyrirlestra. Ásakanirnar á hendur Wright voru fyrst settar fram af Newt Gingrich og léku mikilvægt hlutverk í því að auka hróður Gingrich. 

Uppljóstranir á spillingu Wright og afsögn hans léku einnig mikilvægt hlutverk í því að skapa þá ímynd sem varð ráðandi í lok níunda áratugarins og upphafi þess tíunda að þingmeirihluti demokrata væri spilltur. Stuðningsmenn Wright héldu því hins vegar fram að hann hafi verið neyddur til að segja af sér vegna harðrar gagnrýni hans á aðgerðir bandarísku leyniþjónustunnar CIA í Nicaragua.
Svíaríki

**Svíaríki** eða **Svíaland** (sænska *Svealand*) er einn af þremur landshlutum Svíþjóðar (hinir tveir eru Gautland og Norðurland). Svíaríki skiptist í héruðin Dali, Neríki, Suðurmannaland, Uppland, Vermaland og Vesturmannaland.

Nafnið *Svíaríki* er stundum notað um Svíþjóð í heild.
Norðurland (Svíþjóð)

**Norðurland** (sænska: *Norrland*) er nyrst þriggja landshluta Svíþjóðar (hinir tveir eru Gautland og Svíaríki). Norðurland skiptist í héruðin Gestrekaland, Helsingjaland, Herjadal, Jamtaland, Medelpad, Angurmannaland, Vesturbotn, Norðurbotn og Lappland. Það þekur 242 735 km² flatarmál.

Helstu borgir eru: Umeå, Skellefteå, Luleå, Östersund, Sundsvall og Gävle. Þéttbýli er oftast nálægt sjó en annars er landshlutinn strjálbýll. Borgin Kiruna er inni í landi. Þrátt fyrir að hafa tæp 60% af svæði Svíþjóðar búa einungis um 12% íbúa landsins þar. Þjóðflokkurinn Samar búa í Norðurlandi, þ.e. í Lapplandi.

Miklir skógar, aðallega barrskógur með skógarfuru og rauðgreni,  eru í Norðurlandi og stór fljót. Fljótin hafa sum verið virkuð til raforkuframleiðslu. Hæsta fjall Svíþjóðar er þar; Kebnekaise.
Lundur (Svíþjóð)

**Lundur** (sænska *Lund*) er borg í sveitarfélaginu *Lunds kommun* á Skáni í Svíþjóð. Í sveitarfélaginu eru um 130.000 íbúar en í borginni 94.000 (2020) og er hún ellefta stærsta borg Svíþjóðar. Lundur er háskólasetur og er þar Háskólinn í Lundi.

## Svipmyndir

File:War monument Lund.jpg |Minnisvarði um bardaga milli Svía og Dana.
‎File:Observatory. Lund.jpg |Stjörnuskoðunarstöð Lundar
File:All saints church.Lund.jpg‎ |Allraheilagrakirkjan (Allhelgonakyrkan)
File:University.Lund.jpg |Lundar-háskóli.
File:Magle Stora kyrkogata, Lund 2013.jpg|Hús í gamla hverfi borgarinnar
Martröð á Álmstræti 2: Hefnd Freddys

**A Nightmare on Elm Street 2: Freddy's Revenge** (ísl. *Martröð á Álmstræti 2: Hefnd Freddys*) er bandarísk hrollvekjumynd frá 1985 og er framhald af ''A Nightmare on Elm Street'' frá 1984 eftir Wes Craven. Myndin er samin af David Chaskin og Jack Sholder leikstýrir. Með aðalhlutverkin fara Mark Patton, Kim Myers og Robert Englund. Myndin fékk lélega dóma og almennt talin ein af lélegri myndunum í Nightmare-syrpunni.

## Söguþráður
Freddy reynir að taka yfir líkama unglingsstráksins Jesse Walsh, sem hefur flutt hús Nancyar, til að myrða fólk í raunveruleikanum. Þegar kærastan hans Lisa finnur dagbók Nancyar og lærir um martraðir hennar og Freddy Krueger reynir hún að hjálpa Jesse sigra Freddy.

## Leikarar
* Mark Patton sem Jesse Walsh
* Kim Myers sem Lisa Webber
* Robert Englund sem Freddy Krueger
* Robert Rusler sem Ron Grady
* Clu Gulager sem Ken Walsh
* Hope Lange sem Cheryl Lang
* Marshall Bell sem Schneider þjálfari
* Melinda O. Fee sem frú Webber
* Tom McFadden sem Eddie Webber
* Sydney Walsh sem Kerry
Martröð á Álmstræti, 3. hluti: Draumátök

***Martröð á Álmstræti, 3. hluti: Draumátök*** (enska: *A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors*) er bandarísk hrollvekjumynd frá 1987 og þriðja myndin í myndaflokknum. Myndin var samin af Wes Craven, Bruce Wagner, Frank Darabont og Chuck Russell og leikstjóri myndarinnar er Chuck Russell. Með aðalhlutverkin fara Heather Langenkamp, Patricia Arquette (í sínu fyrsta hlutverki), Craig Wasson og Robert Englund. 

## Söguþráður
Kristen Parker dreymir undarlegar martraðir um eitthvað yfirgefið hús og drungalegan mann með hnífa fyrir fingur sem ræðst að henni en þegar hún vaknar er hún með skurði á úlnliðunum og foreldrarnir leggja hana á Westin Hills-geðspítalann í umsjón Dr. Neils Gordon. Hún hittir aðra krakka Joey Peterson, sem getur ekki talað; Taryn White, fyrrverandi fíkill; Roland Kincaid, sem á við hegðunarvandamál að stríða; Phillip Anderson, bíldhöggvari; Jennifer Caulfield, sem langar að verða leikkona; og Will Stanton sem er í hjólastól. Þau hafa öll dreymt sömu martraðirnar og ekkert þeirra þorir að sofa. Nancy Thompson kemur á Westin Hills sem nemi og uppgötvar að þau eru síðustu Álmstrætisbörnin og Freddy ætlar að drepa þau til að hefna sín á foreldrum þeirra. Hún kemst að því að þau hafa öll draumakrafta og reynir að fá þau til að nota þá til að sigra Freddy.

## Leikarar
* Heather Langenkamp sem Nancy Thompson
* Patricia Arquette sem Kristen Parker
* Craig Wasson sem Dr. Neil Gordon
* Robert Englund sem Freddy Krueger
* Ken Sagoes sem Roland Kincaid
* Rodney Eastman sem Joey Peterson
* Jennifer Rubin sem Taryn White
* Ira Heiden sem Will Stanton
* Penelope Sudrow sem Jennifer Caulfield
* Bradley Gregg sem Phillip Anderson
* John Saxon sem Donald Thompson
* Laurence Fishburne (skráður sem Larry Fishburne) sem Max Daniels
* Priscilla Pointer sem Dr. Elizabeth Simms
* Clayton Landey sem Lorenzo
* Brooke Bundey sem Elaine Parker
* Nan Martin sem Amanda Krueger
* Dick Cavett sem hann sjálfur
* Zsa Zsa Gabor sem hún sjálf

## Viðtökur
Myndin fékk töluvert betri dóma en Nightmare 2 og er talin ein af betri myndunum í syrpunni á eftir fyrstu myndinni.
Helsingjaborg

**Helsingjaborg** (sænska **Helsingborg**) er hafnarborg í sveitarfélaginu *Helsingborgs kommun* á Skáni í Svíþjóð. Í sveitarfélaginu eru um 170.000 íbúar en í borginni 110.000 (2018) og er hún áttunda stærsta borg Svíþjóðar. Helsingjaborg er við Eyrarsund þar sem það er þrengst, og eru aðeins fjórir kílómetrar yfir til Helsingjaeyrar í Danmörku. Ferjur ganga milli borganna.
*Helsingja* er talin afbökun af *háls* þar sem Eyrarsundi er líkt við háls.
Lundur

**Lundur** getur átt við:

*Lund, tré sem vaxa saman í klasa.
*Lund, borg í Suður-Svíþjóð
* Lund, bæ í Lundarreykjadal í Borgarfirði.
* Lund, bæ og ferðaþjónustu í Öxarfirði.
Sveppaldin

**Sveppaldin** er æxlihnúður kólfsveppa. Sveppaldinið er fjölfruma líffæri sem inniheldur gróbeðinn þar sem gróin myndast í sérstökum æxlunarlíffærum sem eru mismunandi eftir tegundum. Sveppaldin eru dæmigerð fyrir beðsveppi; ryðsveppir og brandsveppir mynda ekki sveppaldin.  Hjá sumum sveppum eru þessi æxlunarlíffæri einfaldur stafur og á toppi hans er klasi af gróum. Aðrir sveppir, til dæmis hattsveppir, eru með fyrirferðarmikil æxlunarfæri sem gerð eru úr mörgum afar þéttum sveppþráðum. Þetta æxlunarfæri er nefnt kólfur þar sem sveppahatturinn er skýrt aðgreindur frá stafnum. Sveppaldinið er oft eini sýnilegi hluti sveppsins. Neðan á hattinum myndast gróin í sérstökum gróhirslum sem komið er fyrir á fönum eða í pípum. Í gróhirslum sumra sveppa má finna milljónir gróa. Gróin verða þó að fá réttan hita, raka og næringu við hæfi og þess vegna nær aðeins lítill hluti þeirra að spíra.