open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Guðrún Ó. Jónsdóttir

**Guðrún Ó. Jónsdóttir** (20. mars 1935 - 2. september 2016) var íslenskur arkitekt. Hún stundaði nám við Kunstakademiets Arkitektskole í Kaupmannahöfn á árunum 1958‑63 og var einn þriggja skipulagshöfunda Seljahverfis í Breiðholti sem telja má til tímamótaverka í skipulagssögu Reykjavíkur. 

Af byggingum sem Guðrún hannaði má nefna kennarabústaði við Kvennaskólann á Blönduósi, fjölbýlishús við Írabakka 18-34 í neðra-Breiðholti, íbúðir og vinnustofur listamanna við Tjarnarsel 2 og 4, og Vogasel 1 og 3 í Seljahverfi, læknisbústaðinn á Sauðárkróki og einbýlishús við Gilsárstekk 3 og Látraströnd 17 á Seltjarnarnesi (öll verkin í samvinnu við arkitektana Stefán Jónsson og Knút Jeppesen). Ennfremur hannaði hún Ráðhúsið í Sandgerði, Heimilisiðnaðarsafnið á Blönduósi, Klausturstofu við Þingeyrakirkju, Álfagerði – stórheimili Búmanna í Vogum á Vatnsleysuströnd og prestbústaðinn á Glaumbæ í Skagafirði.

Á árunum 1990-2002 var Guðrún varaborgarfulltrúi í Reykjavík og sat í ýmsum ráðum og nefndum á vegum borgarinnar. 

## Tilvísanir
Ríkisstjóri Íslands

**Ríkisstjóri Íslands** var embætti sem stofnað var í maí árið 1941 og var við lýði til 17. júní árið 1944. Embættið var forveri embættis forseta Íslands og var Sveinn Björnsson sendiherra Íslands í Danmörku og síðar forseti, sá eini sem gegndi ríkisstjóraembættinu. Ríkisstjóri var æðsti embættismaður Íslands og þjóðhöfðingi til bráðabirgða.

Eftir að Þjóðverjar réðust inn í Danmörku og hernámu landið í apríl árið 1940, leit Alþingi svo á að Kristján 10. Danakonungur væri ekki fær um að fara með konungsvaldið og ákvað Alþingi að taka sér það vald sem konungur hafði haft. Í maí árið 1941 ákvað Alþingi hins vegar að embætti ríkisstjóra Íslands yrði sett á stofn og skyldi kjósa hann til eins árs í senn. 

Fyrsta ríkisstjórakosningin fór fram þann 17. júní 1941. Sveinn Björnsson hlaut 37 atkvæði en Jónas Jónsson frá Hriflu hlaut eitt akvæði, sex atkvæðaseðlar voru auðir og fimm þingmenn voru fjarverandi.

Nokkrum dögum áður en ríkisstjórinn var kosinn fékk ríkisstjórnin inn á borð sitt erindi frá Sigurði Jónassyni þar sem hann óskaði eftir því að gefa jörðina Bessastaði á Álftanesi svo þær mætti verða aðsetur ríkisstjóra. Þann 18. júní 1941, degi eftir að ríkisstjórakosninguna, ákvað ríkisstjórn Íslands að þiggja boð Sigurðar.

## Tilvísanir
GABA

**GABA** (eða gamma-amínó smjörsýra) er taugaboðefni í miðtaugakerfi mannsins og hefur hamlandi áhrif á taugakerfið. Um 20% taugafrumna í miðtaugakerfinu eru GABA-ergar, þ.e. losar GABA á taugafrumuna sem þær ítauga.

## Verkun
Frumur sem mynda og losa GABA eru um 20% frumna miðtaugakerfisins. Boðefnið er myndað úr öðru boðefni, Glútamati, og finnst GABA á 30% taugamótum í miðtaugakerfinu. Það er því nauðsynlegt boðefni fyrir eðlilega starfsemi. 

Þremur natríum jónum er **dælt** út úr mannsfrumunni fyrir hverjar tvær kalíum jónir sem er dælt inn. Þar sem báðar jónirnar hafa +1 í hleðslu verður innanrými frumunnar neikvæðara en utanrými hennar. Ofan á þetta bætist að klóríðjónum sem hafa -1 í hleðslu er dælt inn í frumuna. Þessi flutningur kallast **virkur flutningur** og kostar orku í formi ATP. Af því jónunum er dælt frá einum stað til annað, t.d. kalíum verður styrkleikamunur á innanborði og ytra borði frumunnar (e. *concentration difference*). Þá leka jónirnar á þann stað (ýmist út eða inn) þar sem lægri styrkur er af jónunum. 

En virki flutningurinn er meiri en lekinn og hvíldarspenna frumu, þ.e. sú spenna sem er innan í frumu er u.þ.b. -70mV, allt því 3 Na+ fara út, 2 K+ inn og Cl- fara inn. 

Boðspenna er þegar þessi himnuspenna breytist skyndilega, oft úr -70mV í +40mV. Boðspennan byrjar að Na leitar inn í frumuna og hvíldarspennan hækkar og kemst stundum upp að **þröskuldi** (e. *action potential threshold*) sem er -55mV. Þetta gerist aðeins af áreitið er nægilega sterkt. Þegar áreitið kemst yfir þennan þröskuld afskautast himnuspennan og nær +40mV. Þá er innanrými frumunnar orðið miklu jákvæðara en utanrýmið því Na+ jónirnar hafa breytt spennunni. 

GABA á sér tvo **viðtaka**; **GABA<sub>A</sub> og GABA<sub>B</sub>**. GABAA viðtakinn er gegndræpur fyrir Cl-, þ.e. hleypir klóríðjónunum inn í frumuna. Ef boðefnið GABA binst viðtakanum GABAA eykst þetta gegndræpi og Cl- kemst frekar inn í frumuna. Þar sem Cl- er neikvætt hlaðin jón verður innanrými frumunnar enn neikvæðara en áður, lækkar t.d. úr -70mV í -90mV. Það þarf því sterkara og meira áreiti til að komast upp að þröskuldinum og valda boðspennu. Þannig er GABA hamlandi taugaboðefni. 

## Lyf
* Þekktustu lyfin sem hafa áhrif á GABA-boðefnið eru af flokki benzodíazepína. Þau verka sérhæft á GABAA viðtakann og bindast stað á honum sem er annar en bindistaður GABA. Þegar benzódíazepínlyf bindast GABAA eykst gegndræpi viðtakans fyrir Cl- jónum. Þegar lyfið hefur bundist eykst síðan sækni GABAA viðtakans í GABA boðefnið og því eru áhrif lyfsins nokkurn veginn tvöföld: aukið gegndræpi fyrir Cl- næst með lyfinu einu og sér en í framhaldinu binst GABA sem eykur gegndræpið líka. Með auknu innstreymi Cl- verður innanrými frumunnar neikvæðara og meira þarf til að fá fram boðspennu. Þannig nást fram áhrif benzódíazepín-lyfja: minni kvíði, sljóvgandi áhrif og minnkaður vöðvastífleiki. Þekkt benzódíazepín lyf eru Alprazolam, Clonazepam og Midazolam.
* Annað þekkt lyf sem verkar á GABA viðtakann er áfengi og verkar svipað og benzódíazepín, þ.e. binst viðtakanum á öðrum stað en GABA sem leiðir af sér aukið gegndræpi fyrir Cl- og aukna bindingu GABA við GABAA 

## Tilvísanir
Vepja

**Vepja** (fræðiheiti *Vanellus vanellus*) er vaðfugl af lóuætt. Vepja er fremur stór fugl með langan hnakkatopp og breiða vængi. Hún er dökk á baki með svart belti yfir hvíta bringu. Vepja er einn algengasti og útbreiddasti vaðfugl í Evrópu. Vepja sést helst á veturna á Íslandi og vitað er um mörg tilvik þar sem hún hefur orpið á Íslandi. 

Vepja verpir  3-4 eggjum í hreiður á jörðu niðri og velur oft varpstað á ræktunarlandi eða annars staðar þar sem er lágvaxinn gróður. Vepjum hefur víðast hvar fækkað og er talið að það megi rekja til breyttra ræktunaraðferða sem þrengja að búsvæði þeirra. Vepjuegg voru eftirsótt til matar í Evrópu á Viktoríutímanum, sérstaklega í Fríslandi það sem það var siður á vorin að safna vepjueggjum. Eggjataka er nú bönnuð.

Mynd:Lapwing_seen_near_Winteringham_-_geograph.org.uk_-_852864.jpg|Vepja á flugi
Mynd:Vanellus_vanellus_-Rotterdam_Zoo,_Netherlands_-chick-8a.jpg|Vepjuungi
Mynd:Kievitsnest_(Vanellus_vanellus).jpg|Vepjuhreiður með fjórum eggjum

## Heimildir

* 
*
Boðspenna

**Boðspenna** er fyrirbæri í frumum þegar himnuspennan yfir frumuhimnu umbreytist skyndilega og kallast það afskautun. Innanrými frumunnar er neikvætt hlaðið, u.þ.b. -70mV miðað við ytra borð. Boðspenna veldur að innra rými breytist í +30mV, fyrst á einum stað en breiðist síðan eftir frumunni endilangri.
Með okkar augum

**Með okkar augum** er sjónvarpsþáttaröð sem sýnd hefur verið í Ríkissjónvarpinu. Haustið 2019 hóf níunda þáttaröðin göngu sína.

Þættirnir eiga rætur að rekja til ársins 2010 en þá höfðu Landsamtökin Þroskahjálp frumkvæði að því að halda námskeið fyrir fatlað fólk í þáttagerð fyrir sjónvarp. Námskeiðið var haldið hjá Fjölmennt og í kjölfarið gerði Þroskahjálp samning við Ríkissjónvarpið um sýningar á þáttunum. Markmið þáttanna er að auka sýnileika fólks með þroskahömlun og varpa ljósi á fjölbreytt viðfangsefni þess. Efnistök þáttanna eru fjölbreytt og má þar nefna viðtöl, fræðslu, skemmtun, spurningakeppni og matreiðslu. 

Umsjónarfólk þáttanna eru þau Steinunn Ása Þorvaldsdóttir, Katrín Guðrún Tryggvadóttir, Ásgeir Tómas Arnarson, Andri Freyr Hilmarsson, Elva Björg Gunnarsdóttir og Magnús Orri Arnarson. Elín Sveinsdóttir dagskrárgerðarkona hefur verið þeim til aðstoðar.

Þátturinn og umsjónarfólk hans hefur hlotið fjölda viðurkenninga. Árið 2017 hlaut þátturinn Mannréttindaverðlaun Reykjavíkurborgar og einnig Edduverðlaunin sem menningarþáttur ársins í sjónvarpi. Sama ár hlaut RÚV Hvatningaverðlaun Öryrkjabandalags Íslands fyrir að kynna og sýna þættina á besta sýningartíma.

## Tilvísanir
HLH flokkurinn

**HLH flokkurinn** var hljómsveit stofnuð 1978 af bræðrunum '''H'''araldi og Þórhalli Sigurðssyni ('''L'''adda), ásamt Björgvini '''H'''elga Halldórssyni. Hljómsveitin starfaði til ársins 1989. 

## Heimildir
Glatkistan.com ''HLH flokkurinn''. Skoðað 22. ágúst 2019
Blávatn

**Blávatn** er stöðuvatn á toppi dyngjunnar Oks. Vatnið var uppgötvað árið 2007 þegar Okjökull var að hverfa. Vatnið er um 10 hektarar að stærð og er dýpi mest um 4,5 metrar. 

## Tenglar
*Fréttablaðið -Ok verður Blávatn 

## Tilvísanir
Hallgrímur Hallgrímsson

**Hallgrímur Hallgrímsson** getur átt við um:
*  Hallgrím Hallgrímsson (14. september 1888 – 13. desember 1945), sagnfræðing, blaðamann og bókavörð við Landsbókasafn Íslands.
* Hallgrím Fr. Hallgrímsson (17. október 1905 – 16. september 1984), íslenskan viðskiptajöfur.
* Hallgrím Hallgrímsson (10. nóvember 1910 – 14. nóvember 1942), íslenskan verkalýðsleiðtoga, byltingarmann og kommúnista.
Þorbjörn (fjall)

**Þorbjörn** eða **Þorbjarnarfell** er fjall rétt norður af Grindavík sem varð til á ísöldinni við gos undir jökl. Það er úr móbergi og er 243 metra hátt. Fjallið er ekki eldfjall, heldur stendur á gosbelti. 

Þjófagjá nefnist sprunga í miðju fellinu. Norðvestan við Þorbjarnarfell er jarðhiti, þar er Bláa lónið og Svartsengi. Í Norðurhlíð fjallsins er skógrækt og nefnist þar Selskógur. Efst á Þorbirni eru möstur. Stóra mastrið, ca, 40 m hátt, er frá Flugþjónustunni og önnur frá Símanum. Nýjasta mastrið, sem var reist árið 2009, þjónar gsm-sambandi Símans. Auk þess er þar endurvarp frá Útvarpinu.

Þann 26. janúar árið 2020 var óvissustig Almannavarna virkjað í grennd við fjallið. Óvenju mikið landris hafði mælst á Reykjanesskaga rétt vest­an við það dagana á undan og nam risið um 3 til 4 mm á dag og var mesti landris­hraði sem mælst hefur á svæðinu síðan mæl­ing­ar hóf­ust. Landrisið var talið vís­bend­ing um kviku­söfn­un á nokkura kíló­metra dýpi. 

Síðast gaus á þessu svæði á árunum 1211-1240 (Reykjaneseldar), en þá gekk yfir goshrina sem myndaði miklar hraunbreiður. 

## Þjófagjá
Gömul þjóðsaga tengist gjánni. Samkvæmt henni áttu fimmtán þjófar að hafa hafst þar við og hafa lagst á fé Grindvíkinga. Og endar þannig: 
:"Eigi sáu byggðamenn færi á að vinna þá, fyrr en bóndason frá Hópi tókst á hendur að svíkja þá. Hann fór til þeirra, sór þeim trúnaðareið og var með þeim um hríð. Hann varð þess vís, að þeir fóru hvern laugardag í bað í laug þeirri, sem er á Baðsvöllum, norðan undir fjallinu. Einn gætti klæða þeirra, meðan þeir voru í baðinu, og gerðu þeir það til skiptis. Svo kom, að þeir trúðu bóndasyni fyrir að geyma föt sín. Þá snéri hann um annarri skyrtuerminni og annarri brókarskálminni hjá þeim öllum og hljóp síðan, sem fætur toguðu, til bæja. Það fór, eins og hann ætlaðist til; þjófunum varð tafsamt að komast í föt sín, og ekki fóru þeir í nema nærklæðin og eltu hann síðan, en náðu honum ekki. Urðu þeir mjög sárfættir í grjótinu.Nú þustu byggðamenn að þeim, og gátu þeir ekki komist undan. Voru þeir allir teknir höndum og hengdir, þar sem síðan heita Gálgaklettar. Bóndasonur varð ólánsmaður, en eigi er getið, hvað fyrir hann kom" 

## Tilvísanir


## Tenglar
*Ferlir - Þorbjarnarfell
*Nat.is Þorbjarnarfell 
* Haukur Björnsson: Myndun Þorbjarnarfells. BS ritgerð.  Leiðbeinandi Ármann Höskuldsson. Jarðvísindadeild Háskóli Íslands 2015
* Veðurstofa Íslands: Átta þúsund skjálftar síðan í lok janúar á Reykjanesskaganum. (10.4.2020)
Grænadyngja

**Grænadyngja** er tæplega 400 metra hátt fjall á Reykjanesskaga. Það tengist fjallinu Trölladyngju. Þaðan er mikið útsýni yfir Reykjanes.

## Tenglar
Ferlir - Grænadyngja
Búrfell (Grímsnesi)

**Búrfell** í Grímsnesi er 534 metra móbergsfjall í Grímsnes- og Grafningshreppi. Það er rétt austan við Úlfljótsvatn.

## Tengill
*Vísindavefur: Hvers konar fjall er Búrfell í Grímsnesi? Er það hefðbundið móbergsfjall?
Kálfstindar

**Kálfstindar** er um 10 kílómetra móbergsfjallahryggur norður af Lyngdalsheiði. Syðsti tindurinn er Reyðarbarmur en þar eru Laugarvatnshellar. Hæstu tindarnir eru tæpir 900 metrar. Meðfram þeim liggja mörk Grímsnes- og Grafningshrepps og Bláskógabyggðar.
## Tenglar
*Fjallgöngur - Kálfstindar
Helgafell (Mosfellssveit)

**Helgafell** er 215 metra fjall við Mosfellsdal og nálægt Mosfellsbæ.

## Tenglar

*Gönguleiðir.is - Helgafell í Mosfellsbæ
Valahnúkur (Þórsmörk)

**Valahnúkur** er fjall í Þórsmörk á Suðurlandi. Það er 458 metra hátt og er vinsælt göngufjall.

## Tenglar
*Gönguleiðir.is - Valahnúkur
Mysuostur

**Mysuostur** er ostur framleiddur úr mysu. Mysuostar eru gerðir úr ostamysu með því að sjóða hana þar til mestur hluti vatnsins hefur gufað upp.

Aldalöng hefð er fyrir framleiðslu á brúnum mysuosti í Noregi og er Guðbrandsdalsosturinn eitt þekktasta vörumerki norskra kúabænda. Guðbrandsdalsosturinn var þróaður af 17 ára stúlku Anne Hov að nafni sem bjó á bænum Solbråsetra. Hún vildi gera betri ost en mysing sem þá var algengastur og blandaði rjóma út í mysu við upphitun og bætti síðar geitamjólk við uppskrift sína.
## Tenglar

* TINE om brunosten
* Synnøve Finden om brunosten 
* Hvor gammel er brunosten?
Anne Hov

**Anne Hov** (um 1846- 1935) var bóndakona í Guðbrandsdalnum í Noregi. Hún þróaði sem ung stúlka sérstaka gerð af mysuost sem kenndur er við Guðbrandsdalinn. Mysuostur var frá fornu fari gerður á bóndabýlum í Noregi með því að sjóða mysu án þess að bæta við mjólk eða rjóma. Úr þeirri suðu kom sykraður smurostur, mysingur. Anne Hov vann á bóndabæ upp í fjöllum í Gålå árið 1863. Henni datt í hug að bæta rjóma við kúamjólk og seyða í járnpotti þangað til vökvinn varð að fastari, feitari og ostkenndari afurð. Hún kallaði þá afurð í fyrstu feitost en seinna var þessi ostur kallaður rjómamysuostur. Þessi ostur varð mjög vinsæll.  

Á seinni hluta 18. aldar voru miklar efnahagsþrengingar í Guðbrandsdalnum því hagnaður af sölu korns  og smjörs drógst saman. Anne Hov hafði um þetta leyti hafið ostaframleiðslu í stórum stíl og þróað afbrigði af ost þar sem hún bætti einnig við geitamjólk. Hún seldi framleiðslu sína til kaupmannsins Ole Konsli en hann seldi ostinn áfram til Osló undir nafninu Guðbrandsdalsostur. Þessi ostur varð ákaflega vinsæll og mikil sala á honum átti drjúgan þátt í að hjálpa fólki í Guðbrandsdalnum út úr efnahagsþrengingum.

Árið 1933 þegar Anne Hov var 87 ára gömul fékk hún silfurorðu frá norska kónginum fyrir framlag sitt til norskrar matargerðar og efnahagslífs.

## Heimild
* 

## Tenglar
* Gudbrandsdalsosten
Nið

**Nið** er á sem rennur gegnum Þrándheim og til sjávar í Þrándheimsfirði í Noregi. Þar var gott skipalægi og þar myndaðist kaupstaður og byggðin Niðarós sem nú nefnist Þrándheimur. Fyrir framan ána er hólminn Niðarhólmur. Nið er  31,2 km löng og rennur til norðurs frá Selbusjøen. Áin er hluti af stærra vatnakerfi sem nær alveg til landamæra Noregs og Svíþjóðar.

Fiskveiði
Í efsta hluta Nið eru urriðar og milli  Nedre- og Øvre Leirfoss er öllum heimilt að veiða. Í neðstu átta km árinnar er laxveiði.


Mynd:Leer Foss, near Drontheim (JW Edy plate 74).jpg|Øvre Leirfoss mynd eftir John William Edy árið 1800
Mynd:Tømmerfløting i Nidelva (ca. 1915).jpg|Timburfleyting í Nið um 1910-1915
Mynd:Bryggene i Nidelva (ca. 1955).jpg|Bryggjur í Nið um 1955
Mynd:Laksefiske i Nidelva (Trondheim).jpg|Laxveiði í Nið

## Heimild
*
Gråkallen

**Gråkallen** er fjall á útivistarsvæðinu Bymarka  í borginni Þrándheimi í Þrændalögum í Noregi. Fjallið er 552 m hátt og er í borgarhlutanum Byåsen. Á fjallinu eru aflögð fjarskiptamannvirki hersins.

Strætisvagn gengur frá Þrándheimi að skíðamiðstöð við fjallið. Á sumrin er  aðstaðan notuð til gönguferða og hjólaferða frá fjallinu að borginni fyrir neðan.

Nafnið Gråkallen þýðir grái kallinn.
Hnykkingar

**Hnykkingar** (eða **kírópraktík**) eru óhefðbundnar lækningar sem beinast að því að meðhöndla kvilla í vöðva- og beinakerfinu, þá sér í lagi í hryggsúlunni. Þeir sem stunda hnykkingar kallast **hnykkjarar** eða **kírópraktorar**. Meðferðin gengur út á að nota hendurnar til að eiga við hryggsúluna, liðamót og mjúkvefi. Sumir hnykkjarar halda því fram að hnykkingar geti haft áhrif á almenna heilsu fólks þar sem skekking hryggsúlunnar hafi áhrif á taugakerfið, en rannsóknir hafa ekki sýnt það. Undirstöður hnykkinga stangast á við vísindalega þekkingu og eru talin vera gervivísindi. 

Rannsóknir hafa ekki sýnt að hnykkingar séu gagnlegar eða lækni kvilla, mögulega að undanskildum langvarandi mjóbaksverk, en hnykkingar eru ekki gagnlegri við mjóbaksverk en sjúkraþjálfun.

Kanadamaðurinn Daníel Palmer fann upp hnykkingar í lok 19. aldar.

## Tilvísanir
Margrét Indriðadóttir

**Margrét Indriðadóttir** (28. október 1923 - 18. maí 2016) var fréttastjóri Ríkisútvarpsins frá 1968-1986. Margrét var fyrst kvenna á Norðurlöndum sem ráðin var fréttastjóri á ríkisfjölmiðli. 

Margrét fæddist á Akureyri og lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1943. Að námi loknu starfaði hún sem blaðamaður á Morgunblaðinu í þrjú ár og hafði þar m.a. umsjón með sérstakri kvennasíðu. Árið 1947 lauk Margrét BA-prófi í blaðamennsku frá School of Journalism við Minnesota háskóla í Bandaríkjunum. 

Eftir heimkomuna frá Bandaríkjunum starfaði Margrét um hríð á Morgunblaðinu og Tímanum en árið 1949 varð hún fyrsta konan sem ráðin var til starfa á fréttastofu Ríkisútvarpsins. Hún varð fréttastjóri árið 1968 og varð fyrst kvenna á Norðurlöndum sem ráðin var í stöðu fréttastjóra á ríkisfjölmiðli.

Margrét hlaut ýmsar viðurkenningar fyrir störf sín, þar á meðal Nordfag-verðlaunin árið 1991 en það eru verðlaun norrænna Samtaka starfsmannafélaga ríkisútvarps og -sjónvarps og riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2007.

Eiginmaður Margrétar var rithöfundurinn Thor Vilhjálmsson og áttu þau tvo syni, Örnólf Thorsson forsetaritara og Guðmund Andra Thorsson rithöfund og alþingismann.

## Ítarefni

* „Margrét Indriðadóttir látin“ Umfjöllun Ruv.is og inniheldur m.a. sjónvarpsviðtal frá 1999 þar sem Eva María Jónsdóttir ræðir við Margréti. 

## Tilvísanir
Elísabet Gunnarsdóttir

**Elísabet Gunnarsdóttir** (fædd 21. maí 1945) er framhaldsskólakennari, þýðandi og myndlistargagnrýnandi í Reykjavík. Hún er einn af stofnendum Rauðsokkahreyfingarinnar.

## Heimild
*
Guðrún Hallgrímsdóttir

**Guðrún Hallgrímsdóttir** (fædd 5. nóvember 1941) lauk prófi í matvælaverkfræði frá Humboldt-Universität í Berlín árið 1968.
Hún hóf starfsferil sinn sem forstöðumaður rannsóknarstofu Búvörudeildar SÍS. Á árunum 1977-79 var Guðrún iðnþróunarfulltrúi hjá Iðnþróunarstofnun Sameinuðu þjóðanna í Vínarborg. Eftir að hún kom heim aftur varð hún deildarstjóri í iðnaðarráðuneytinu og vann þar til 1985. Næstu fimm árin var Guðrún forstöðumaður hjá Ríkismati sjávarafurða. Hún varð síðan sérfræðingur í sjávarútvegsráðuneytinu, verkefnisstjóri um gæðastjórnun í matvælaiðnaði og verkefnisstjóri á fræðsludeild Iðntæknistofnunar á árunum 1996–2004 þegar hún lét af störfum.

Guðrún hefur sinnt fræðslustörfum og samið námsefni á sviði matvælaframleiðslu og gæðastjórnunar. Einnig hefur hún ritað og haldið fyrirlestra um íslenska matarhefð, lífræna ræktun, sjálfbærar fiskveiðar og margt fleira.

Guðrún hefur gegnt margvíslegum stjórnunar- og trúnaðarstörfum á vegum hins opinbera og einkafyrirtækja. Hún hefur tekið virkan þátt í stjórnmálum og var ein af stofnendum Rauðsokkahreyfingarinnar. Hún var varaþingmaður og tók sæti á Alþingi um tíma. Kvenfrelsisbarátta, friðar- og umhverfismál hafa alla tíð verið henni hugleikin.

## Heimild
*
Edda Óskarsdóttir

**Edda Óskarsdóttir** (fædd 18. janúar 1938) er myndlistarmaður, kennari og skólastjóri í Reykjavík og Hafnarfirði. Hún er einn af stofnendum Rauðsokkahreyfingarinnar á Íslandi.
## Heimildir
* 
* Þóttum ljótar og hrikalega frekar, Fréttablaðið, 207. tölublað (04.09.2010), Blaðsíða 34 
* Viðtal við Eddu Óskarsdóttir um leirkeraverkstæðið Glit (Hönnunarsafn Íslands
Dean Court

**Dean Court** (einnig þekktur sem  **Vitality Stadium**) er knattspyrnuvöllur í Bournemouth á Englandi og heimavöllur A.F.C. Bournemouth. Völlurinn tekur rúm 11.000 í sæti og er minnsti völlur ensku úrvalsdeildarinnar. Áform eru hjá liðinu að byggja nýjan völl.

## Heimildir
*
Á rauðum sokkum

**Á rauðum sokkum : baráttukonur segja frá** er bók um Rauðsokkahreyfinguna sem kom út árið 2011. Í bókinni rekja 12 konur sögu Rauðsokkahreyfingarinnar og segja frá sjálfri sér og hvers vegna þær tóku þátt í baráttu hreyfingarinnar. Konurnar eru: Björg Einarsdóttir, Edda Óskarsdóttir, Elísabet Gunnarsdóttir, Gerður G. Óskarsdóttir, Guðrún Ágústsdóttir, Guðrún Hallgrímsdóttir, Guðrún Friðgeirsdóttir, Helga Ólafsdóttir, Hildur Hákonardóttir, Lilja Ólafsdóttir, Rannveig Jónsdóttir, Vilborg Dagbjartsdóttir og Vilborg Sigurðardóttir. Dagný Kristjánsdóttir ritar eftirmála bókarinnar og Olga Guðrún Árnadóttir ritstýrði bókinni. Bókin var gefin  út í Reykjavík af Háskólaútgáfunni og  Rannsóknarstofu í kvenna- og kynjafræðum.

## Heimild
*
Guðrún Ágústsdóttir

**Guðrún Ágústsdóttir** (fædd 1. janúar 1947) er fyrrverandi borgarfulltrúi og forseti borgarstjórnar Reykjavíkur. 

Guðrún fæddist í Reykjavík og foreldrar hennar voru Ragnheiður Eide Bjarnason (1924-2015) húsmóðir og Ágúst Bjarnason (1918-1994) skrifstofustjóri. Föðurafi Guðrúnar var Bjarni Jónsson vígslubiskup. 

Guðrún lauk gagnfræðaprófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík árið 1964 og stundaði enskunám í London frá 1965-1966 og við Edinborgarháskóla árið 1976. Hún var við nám í Menntaskólanum við Hamrahlíð frá 1979-1982. Guðrún starfaði hjá Landsbanka Íslands 1965-1966, var flugfreyja hjá Flugfélagi Íslands 1966 og 1967, skrifstofumaður hjá Sjóvá 1968-1970, fulltrúi hjá Hjúkrunarskóla Íslands 1971-1975 og 1978-1987. Hún var framkvæmdastjóri við undirbúning Norræns kvennaþings í Ósló frá 1986-1987 og í framkvæmdastjórn þingsins á vegum Norrænu ráðherranefndarinnar. Hún var aðstoðarmaður Svavars Gestssonar menntamálaráðherra frá 1988-1991, starfsmaður Þjóðviljans 1991 og fræðslu- og kynningarfulltrúi hjá Kvennaathvarfinu 1991-1994. 

Hún var borgarfulltrúi Alþýðubandalagsins í Reykjavík frá 1982-1990 og borgarfulltrúi Reykjavíkurlistans frá 1994-2002. 

Eignmaður Guðrúnar var Svavar Gestsson (1944-2021) fyrrverandi ráðherra, alþingismaður og sendiherra. Fyrri maður hennar var Kristján Árnason prófessor við Háskóla Íslands og eiga þau þrjú börn. 

## Heimild
* 
*Pétur Ástvaldsson, *Samtíðarmenn A-Í* bls. 268-269, (Reykjavík, 2003)
Vilborg Harðardóttir

**Vilborg Harðardóttir** (13. september 1935 - 15. ágúst 2002) var blaðamaður, kennari og stjórnmálamaður.
Vilborg lauk landsprófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík, stúdentsprófi frá M.R., BA prófi í ensku og dönsku frá H.Í., og stundaði nám í enskum leikbókmenntum í Berlín. Hún var blaðamaður í Prag 1957 og við Þjóðviljann með hléum 1960-81.

## Heimildir
* Kvennasögusafn Íslands
* 
* Vilborg Harðardóttir (æviágrip á vef Alþingis)
St Mary's Stadium

**St Mary's Stadium** er knattspyrnuvöllur í Southampton á Englandi og heimavöllur Southampton FC. 
Völlurinn tekur tæp 31.000 í sæti. Völlurinn opnaði árið 2001. Áður var liðið á The Dell frá 1898-2001.

## Heimildir
*
Hove

**Hove** er strandbær í Austur-Sussex á suður-Englandi og hluti af borginni Brighton og Hove en Brighton sameinaðist Hove árið 1997. Íbúar Hove eru um 92.000.
Hlynur Ólason

**Hlynur Ólason** (f. 20. febrúar 2001) er íslenskur frjálsíþróttamaður.

Í byrjun árs 2019 sló hann 15 ára gamalt Íslandsmet ólympíufarans Kára Steins Karlssonar í 3000 metra hlaupi 16-17 ára pilta. Hann hljóp 3000 metrana á 9 mínútum og 10,0 sekúndum og bætti þá gamla metið um u.þ.b. 9 sekúndur sem Kári Steinn setti í Stokkhólmi árið 2003. Þá vann hann 10 km hlaup Reykjavíkurmaraþons Íslandsbanka 2019. 

Hann var í sigurliði Kvennaskólans í Reykjavík í Gettu Betur 2019, spurningakeppni framhaldsskólanna.

## Heimildir
Vésteinn Guðmundsson (verkfræðingur)

**Vésteinn Guðmundsson** (f. 14. ágúst 1914, d. 15. janúar 1980) var íslenskur efnaverkfræðingur, verksmiðjustjóri og framkvæmdastjóri. 

Vésteinn Guðmundsson var sonur Guðmundar Bjarnasonar (1870-1924), bónda á Hafurshesti (Hesti) í Önundarfirði, Mosvallahreppi, Vestur-Ísafjarðarsýslu, og konu hans Guðnýjar Arngrímsdóttur húsfreyju (1871-1920). Barn að aldri missti hann báða foreldra sína, og var alinn upp hjá systkinum sínum. Stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1935. Próf í efnaverkfræði frá DTH, Danmarks Tekniske Höjskole, haustið 1940. Verkfræðingur hjá Niðursuðuverksmiðju Keflavíkur hf. 1941 og hjá Hraðfrystihúsi Innri-Njarðvíkur 1941-1943. Vésteinn réðist til síldarverksmiðju Kveldúlfs hf. á Hjalteyri 1943 og starfaði þar til 1967, þar af sem verksmiðjustjóri frá 1947. Frá 1967 þar til hann lést árið 1980 var Vésteinn framkvæmdastjóri Kísiliðjunnar við Mývatn.

Ýmsum aukastörfum og félagsmálastarfsemi sinnti Vésteinn á starfsferli sínum. Þannig var hann hreppsstjóri Arnarneshrepps við Eyjafjörð 1957-1967 og í hreppsnefnd sama hrepps 1946-1967. Formaður fasteignamatsnefndar Eyjafjarðarsýslu 1964-1967. Hann átti sæti í nefnd um tilraunir með ný veiðarfæri við síldveiðar 1950-1951, stjórnaði síldveiðitilraunum 1953-1954 og síldarflutningum frá Austurlandsmiðum til Hjalteyrar og Krossaness 1959-1964. Hann var í verðlagsráði sjávarútvegsins 1963-1967. Vésteinn var forgöngumaður um að hagnýta jarðgufu við vinnslu kísilgúrs, en slíkt hafði ekki verið reynt fyrr. Hann skrifaði grein um kísilgúrvinnsluna við Mývatn þar sem þessu er lýst. Vésteinn starfaði að stjórnmálum fyrir Sjálfstæðisflokkinn og var. m.a. í þriðja sæti á framboðslista flokksins við kosningar til Alþingis 1959 í sínu kjördæmi, Eyjafjarðarsýslu. Vésteinn var fréttaritari Morgunblaðsins á Hjalteyri um árabil.

Páll Ólafsson verkfræðingur, skólafélagi Vésteins á mennta-og háskólaárunum, segir svo um hann: „Vésteinn var góðum gáfum gæddur. Hann var léttur í lund og átti sérstaklega gott með að umgangast aðra menn. Hann gerði sér far um að setja sig í spor þeirra sem hann átti skipti við og skilja þeirra sjónarmið. Hann lét sér annt um hag samstarfsmanna sinna og mun oft hafa verið leitað til hans um margs konar málefni. Þegar kísilgúrverksmiðjan tók til starfa í Mývatnssveit, litlu sveitarfélagi, sem er viðbrugðið fyrir fegurð og viðkvæma náttúru fór ekki hjá því, að upp kæmu ýmiss konar vandamál, bæði félagslegs og vistfræðilegs eðlis. Vésteinn lagði sig sérstaklega fram um að leysa þau mál og átti manna drýgstan þátt í því, að það tókst svo vel, að allir mega vel við una.“

Vésteinn Guðmundsson var tvígiftur. Fyrri kona hans var Elín Guðbrandsdóttir, verslunarmaður, f. 1. ágúst 1914 í Reykjavík, d. 16.09.1996. Börn þeirra Auður Sigurborg, f. 29. ágúst 1939. Guðný Elín, f. 1. desember 1944. Gunnhildur, f. 25. nóvember 1950. Vésteinn og Elín skildu. Seinni kona Vésteins var Valgerður Árnadóttir, f. 13. nóvember 1922, d. 6. nóvember 2001. Börn þeirra: Árni, f. 23. júní 1955. Valgerður, f. 26. september 1956. Vésteinn, f. 15. júní 1958.

## Tilvísanir
Ívar Ingimarsson

**Ívar Ingimarsson** (fæddur 20. ágúst 1977) er fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði sem varnarmaður. Hann hóf feril sinn með Val og ÍBV áður en hann fór til Englands. Lengst af spilaði hann fyrir Reading FC og Brentford FC. Hann var í Reading liðinu sem sló Liverpool FC út úr FA-bikarnum tímabilið 2009-2010. Ívar spilaði 30 leiki fyrir A-landslið Íslands. 

Hann starfar nú við ferðaþjónustu við Stöðvarfjörð. Ívar stundar skógrækt og hefur gagnrýnt lausagöngu sauðfés á landi sínu.
Falmer Stadium

**Falmer Stadium** (einnig kallaður **Amex: American Express Community Stadium**) er knattspyrnuvöllur í bænum Falmer á Englandi og heimavöllur Brighton & Hove Albion. Bærinn er innan sveitarfélags Brighton og Hove.  

Völlurinn tekur tæp 31.000 í sæti. Hann er einnig notaður fyrir rúgbí, hokkí og tónleika.

## heimasíða
* http://www.amexstadium.co.uk/ 
## Heimildir
*
Grétar Rafn Steinsson

**Grétar Rafn Steinsson** (fæddur 8. janúar 1982) er fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði sem varnarmaður. Hann spilaði mestmegnis erlendis og átti hann 126 leiki fyrir Bolton Wanderers FC í  ensku úrvalsdeildinni. Grétar spilaði 46 leiki fyrir A-landslið Íslands. 

Hann hefur starfað sem ráðgjafi varðandi leikmannamál fyrir Tottenham Hotspur,Everton FC og Fleetwood Town. Nú starfar hann hjá Leeds United.
Birkiþéla

**Birkiþéla** (fræðiheiti *Scolioneura betuleti*) er smávaxin (3-5 mm) blaðvespa og æðvængja sem lifir á birki. Lirfur birkihélu vaxa inn í laufblöðum og hola þau að innan. Fullorðin dýr eru gljáandi svört á lit með gula fætur. Birkiþéla er nýtilkomin á Íslandi. Lirfur hennar hafa fundist á ilmbjörk og hengibjörk í görðum, hún getur einnig lagst á elri. Ummerkin eru svipuð og hjá birkikembu en birkiþélan er á haustin.

Tegundin Polyblastus wahlbergi sníkir á henni í Evrópu.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Birkiþéla (Náttúrufræðistofnun Íslands)
* Scolioneura betuleti

* Birkiþéla (Náttúrufræðistofnun Íslands)
* Scolioneura betuleti
Stóra Eldlandsey

**Stóra Eldlandsey** (spænska: *Isla Grande de Tierra del Fuego*) er eyja syðst í Suður-Ameríku sem skiptist á milli Síle (61.4%) og Argentínu (38.6%). Magellansund er milli meginlandsins og eyjunnar. Hún er hluti af eyjaklasanum Eldland og er tæpir 48.000 ferkílómetrar sem gerir hana stærstu eyju heimsálfunnar.

Stærstu bæirnir eru: Ushuaia og Río Grande, hvorir tveggja í Argentínu. Mun fleiri búa Argentínumegin þrátt fyrir minna landsvæði; 127.000. Aðeins um 7000 eru Sílemegin.

Hæsti punktur eyjunnar er Monte Darwin eða 2.488 metrar. Á suðurhluta hennar er meiri úrkoma (+ 3000 mm) en verðurfar á eyjunni svipar til Íslands og Færeyja. Tré þaðan hafa verið reynd í Norður-Evrópu; snælenja og grænlenja.

## Heimildir
*
Blaðvespnaætt

**Blaðvespnaætt** (fræðiheiti *Tenthredinidae*) er tegundarík ætt skordýra af undirætt sagvespna. Þekktar eru yfir 7500 tegundir sem teljast til 430 ættkvísla. Blaðvespur eru flestar um eða undir 10 mm. Þær eru oft svartar og gjáandi og oft mislitar. Blaðvespur eru plöntuætur og flestar þeirra halda sig utan á laufblöðum en sumar tegundir grafa sig inn í blöð og stilka. Kvendýr hafa stuttan og flatar varpbrodd og geta með honum sært yfirborð plantna og verpa síðan eggjum sínum í sárið.

Á Íslandi finnast 14 tegundir blaðvespna. Meðal þeirra eru:
* Birkiþéla (Scolioneura betuleti)
* Hindberjaþéla (Cladius brullei)
* Reklaþéla (Amauronematus amentorum)
* Rifsþéla (Nematus ribesii)
* Staraþéla (Pachynematus vagus)

## Heimild
* Blaðvespnaætt (Náttúrufræðistofnun Íslands)
Chiloé-eyja

**Chiloé-eyja** (spænska: *Isla de Chiloé*), er stærsta eyja Chiloé-eyjaklasans undan ströndum Suður-Síle, í Los Lagos-héraði. Hún er næststærsta eyja landsins á eftir Stóru Eldlandsey; 8.394 ferkílómetrar. Höfuðstaðurinn heitir Castro en alls búa um 150.000 manns á Chiloé-eyju. Áformað er að byggja brú til meginlandsins frá eyjunni.

Tempraður regnskógur er á vesturhluta eyjunnar og er þar Chiloé-þjóðgarðurinn. Spænskir landnemar nefndu eyjuna í fyrstu *Nýju-Galisíu* en Chiloé varð ofan á. Það er úr máli frumbyggja og þýðir *staður mávanna*.

## Heimildir
*
Ushuaia

**Ushuaia** er höfuðborg Eldlands í Argentínu. Hún er þekkt sem syðsta borg í heimi en íbúar eru um 60.000 (2010). Nafnið kemur úr máli frumbyggja og þýðir *djúp vík*. Borgin var stofnuð af breskum trúboðum á 19. öld. Argentínumenn notuðu svæðið sem fanganýlendu í byrjun 20.aldar. Fangelsunum var lokað um miðja öldina og var þá áhersla á flotastöð í bænum. Í dag eru fiskveiðar, olíu- og gasvinnsla og ferðaþjónusta mikilvæg.

Meðalhiti í janúar er um 10 gráður en um 1 gráða í júlí. Hiti er yfirleitt yfir frostmarki en næturfrost og kaldari dagar koma fyrir.

## Heimildir
*
Jökuldalur

**Jökuldalur** er dalur á Austurlandi, vestur af Egilsstöðum. Jökulsá á Dal liggur um dalinn og Hringvegurinn fer um hluta hans. Jökuldalshreppur náði yfir dalinn. Stuðlagil er fagurt gil í dalnum og fossinn Rjúkandi má sjá frá hringveginum.

## Tenglar
Jökuldalur
Stuðlagil

**Stuðlagil** er gil í Jökuldal á Austurlandi. Það hefur stórar og sérstæðar stuðlabergsmyndanir sem eru um 30 metra háar og blágrænleitt vatn.

Áin Jökla rennur um gilið, vatnið í ánni lækkaði um 7 til 8 metra vegna Kárahnjúkavirkjunar.

Gilið varð óvænt vinsæll ferðamannastaður eftir að það var sýnt í ferðabæklingi WOW air árið 2017. Aðgengi er takmarkað fyrir mikla umferð en mjór malarvegur er á svæðinu. Leikarinn Will Smith tók upp þátt þar í kjölfarið.

## Tenglar

*East.is Stuðlagil 

## Tilvísanir
Kvennablaðið

**Kvennablaðið** var íslenskt tímarit sem kom út mánaðarlega á árunum 1895-1919. Ritstjóri og útgefandi blaðsins var Bríet Bjarnhéðinsdóttir. 

Fyrsta tölublað Kvennablaðsins var prentað í 2500 eintökum og voru viðtökurnar svo góðar að Bríet varð að láta prenta annað upplag af tveimur fyrstu tölublöðunum. Blaðið varð fljótt eitt útbreiddasta rit landsins.  

Tilgangur blaðsins var að vekja konur til vitundar um eigið réttleysi og hvetja þær til að láta sig þjóðfélagsmál varða. Bríet vissi að á brattann var að sækja og henni þótti konur áhugalausar um hagsmunamál sín. Hún beitti því þeirri aðferð að fjalla fyrst einkum um málefni sem hún vissi að höfðuðu til kvenna s.s. barnauppeldi, matargerð, handavinnu, garðrækt og heilsugæslu en smám saman jók hún umfjöllun um kvenréttindi. 

Árið 1919 varð Bríet að hætta útgáfu blaðsins af fjárhagsástæðum.

## Tilvísanir
Bláfjallafólkvangur

**Bláfjallafólkvangur** er fólkvangur sem nær gróflega frá Vífilsfelli í austri og suðvestur eftir Bláfjöllum. Hann ennfremur á mörk að Heiðmörk og Reykjanesfólkvangi. Áætlað er að hann sé 70-80 km2 að stærð.

Hraun, hellar og eldstöðvar eru einkennandi í fólkvanginum. Skíðasvæðið í Bláfjöllum er innan hans.

Fólkvangurinn var stofnaður árið 1973.

## Tenglar
Ferlir - Bláfjallafólkvangurinn, lega hans og stærð.
Víti (Krafla)

**Víti** er gígur við Kröflu. Það varð til við sprengigos þar sem gufuþrýstingur sprengdi af sér yfirborðið.

## Tenglar
*Nat.is Krafla - Leirhnjúkur -Gjástykki 
*Víti á GuideToIceland
Silíkon

**Silíkon** eru tilbúnar fjölliður þar sem kísilfrumeindir og súrefnisfrumeindir koma á víxl, kolefni og önnur efni eru oft tengd við. Silíkon eru vanalega gúmmíkennd eða vökvakennd, þola hita vel og eru notuð til þéttingar og sem einangrunarefni fyrir hita og rafmagn. Þau eru líka notuð sem lím, sem smurolía, og í gerð ýmissa eldhúsáhalda svo sem spaða.

## Tenglar

* Kynning á silíkonum frá Samtökum evrópskra efnaiðnaðarins
Hrærekur

**Hrærekur** getur átt við:

* Mannsnafnið Hrærek 
* Hrærek konung á Kálfskinni
* Hrærek, eða Rúrik, stórfursta í Hólmgarði og stofnanda rússnesku Rúriksættarinnar.
Kristín Jóhannesdóttir

**Kristín Jóhannesdóttir** (f. 17. nóvember 1948) er íslenskur leikstjóri. Kristín hefur leikstýrt fjölda verka á leiksviði og í sjónvarpi en einnig kvikmyndum.

Foreldrar Kristínar voru Sigurbjörg Þorvaldsdóttir (1918-2007) húsmóðir og Jóhannes Elíasson (1920-1975) bankastjóri. Eiginmaður Kristínar var Sigurður Pálsson (1948-2017) rithöfundur og skáld. Sonur þeirra er Jóhannes Páll (f.1987)

Kristín lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1969 og hélt að því loknu til Frakklands og lauk námi í bók­mennt­um og kvik­mynda­fræðum frá Uni­versité Paul Valéry í Mont­p­ellier árið 1975, DEA gráðu (fyrri hluta doktors­gráðu) í kvik­mynda­fræðum frá sama skóla 1977 og síðar loka­prófi í kvik­mynda­leik­stjórn.

## Starfsferill
Kristín hefur starfað sem leikstjóri við Borgarleikhúsið og Þjóðleikhúsið og leikstýrt þar fjölda verka en einnig hefur hún leikstýrt hjá Stúdentaleikhúsinu og Nemendaleikhúsinu. Kristín leikstýrði einnig óperunni Tunglskinseyjunni sem frumflutt var í Peking árið 1997 og síðar sýnd á stóra sviði Þjóðleikhússins. Hún hefur einnig leikstýrt sjónvarps- og útvarpsleikritum. Hún hefur setið í stjórnum Kvikmyndasjóðs, Listahátíðar í Reykjavík, Kvikmyndahátíðar í Reykjavík og Kvikmyndaklúbbs Íslands auk þess sem hún hefur setið í fjölda annarra stjórna og nefnda á sviði lista og menningar.

### Kvikmyndir í leikstjórn Kristínar

* 1983 - *[[Á hjara veraldar]]*
* 1993 - *[[Svo á jörðu sem á himni]]*
* 2017 - *Alma*

## Viðurkenningar
Kristín hefur hlotið fjölda viðurkenninga fyrir störf sín og kvikmyndir hennar hlotið viðurkenningar og verðlaun á fjölda innlendra og erlendra kvikmyndahátíða. Árið  2015 var Kristín útnefnd Borgarlistamaður Reykjavíkur, hún hlaut Grímuna, íslensku leiklistarverðlaunin árið 2009 fyrir leikstjórn sína á verkinu *Utangátta* eftir Sigurð Pálsson og heiðursverðlaun Eddunnar, íslensku kvikmynda- og sjónvarpsverðlaunanna árið 2013. Kristín var sæmd riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2015 fyrir framlag sitt til íslenskrar leiklistar og kvikmyndagerðar. Einnig var hún sæmd riddarakrossi frönsku heiðursorðunnar árið 2018. 

## Tilvísanir
Vicarage Road

**Vicarage Road** er knattspyrnuvöllur í Watford á Englandi og heimavöllur Watford F.C.. Völlurinn tekur rúm 22.000 í sæti. Verið er að stækka völlinn. Ein stúkan heitir Sir Elton John stand en tónlistarmaðurinn Elton John hefur stutt við liðið.

## Heimildir
*
Hrærekur konungur á Kálfskinni

**Hrærekur Dagsson** var norskur konungur í Heiðmörk. Ólafur Haraldsson konungur lét taka hann höndum og blinda hann á báðum augum. Hrærekur reyndi eftir það að drepa Ólaf. Þórarinn Nefjólfsson flutti Hrærek til Íslands. Hrærekur var á Íslandi þrjá vetur áður en hann lést. Fyrsta veturinn var hann hjá Þorgils Arasyni á Reykhólum, annan veturinn með Guðmundi ríka Eyjólfssyni á Möðruvöllum í Eyjafirði og þriðja veturinn  á bænum Kálfskinni á Árskógsströnd.

Davíð Stefánsson samdi sögukvæði um Hrærek konung á Kálfskinni.

## Heimildir
* Ólafs saga helga í Heimskringlu 
* Þórarins þáttur Nefjólfssonar í Heimskringlu
* Konungsgröfin í Kálfskinni, Dagur, 15. tölublað (10.04.1969), Blaðsíða 6
Tónagull

**Tónagull** er fyrirtæki sem heldur námskeið í tónlist fyrir börn á aldrinum 0-3 ára ásamt foreldrum. Tónagull á íslensku er kennt í Reykjavík. 

Tónagull var stofnað af Helgu Rut Guðmundsdóttur en hún hélt fyrsta námskeiðið árið 2004. Fyrirtækið gefur út námsefni í tónlist fyrir börn á leikskólaaldri og gaf út bók og geisladisk með nafninu *Vísnagull: vísur og þulur fyrir börn í fangi* árið 2015.. Bókin var tilnefnd til Barnabókaverðlauna Reykjavíkur fyrir myndskreytingar. 

Haustið 2019 var gerð tilraun með Tónagull á pólsku í Gerðubergi. Námskeiðið hefur verið haldin í Gerðubergi og í Hafnarborg. Tónagulls námskeið á úkraínsku hófust í Neskirkju árið 2023.

## Ytri tenglar
*Heimasíða fyrirtækisins 

## Tilvísanir
Ölnartaugin

**Ölnartaugin** er taug sem liggur nálægt ölninni (framhandleggsbeininu sem liggur milli olnbogans og litla fingurs). Hún er stærst af þeim taugum líkamans sem eru ekki í skjóli á bak við bein eða vöðva, þess vegna er nokkuð algengt að áverkar valdi taugaskaða. Ölnartaugin ítaugar litla fingur og helming baugfingurs.

Þegar maður slær svæðið aftan á olnboganum þar sem ölnartaugin er klemmist hún. Þetta veldur óþægilegri tilfinningu í framhandleggnum, litla fingri og baugfingri og minnir á raflost, þetta svæði er kallað **vitlausa beinið**. Vitlausa beinið er þó ekki bein, heldur svæði þar sem ölnartaugin er gjörn á að klemmast.

## Tenglar

* 
*
Cerastium viride

**Cerastium viride** er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Bandaríkjunum (Texas).

## Tilvísanir
Cerastium utriense

**Cerastium utriense** er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá norðvestur Ítalíu.

Caryophyllaceae - Cerastium utriense..JPG
Peverina di Voltri.jpg


## Tilvísanir
Bríet Héðinsdóttir

**Bríet Héðinsdóttir** (14. október 1935 - 26. október 1996) var íslensk leikkona og leikstjóri.

Bríet ólst upp í Reykjavík og foreldrar hennar voru hjónin Guðrún Pálína Pálsdóttir söngkennari og Héðinn Valdimarsson alþingismaður, verkalýðsfrömuður og forstjóri. Föðuramma Bríetar og nafna var kvenréttindakonan Bríet Bjarnhéðinsdóttir. Bríet átti þrjár dætur: Laufeyju Sigurðadóttur fiðluleikara, Guðrúnu Theódóru Sigurðardóttur sellóleikara og Steinunni Ólínu Þorsteinsdóttur leikkonu.

Bríet lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1954, stundaði nám við Tónlistarskólann í Reykjavík, nám í enskum og þýskum bókmenntum og leiklist í Vín og útskrifaðist sem leikkona frá Leiklistarskóla Þjóðleikhússins árið 1962.

Bríet var fastráðin leikkona við Þjóðleikhúsið frá 1966 og til dauðadags. Hún lék fjölda hlutverka í Þjóðleikhúsinu auk þess sem hún leikstýrði og samdi leikgerðir. Árið 1988 sendi Bríet frá sér bókina *Strá í hreiðrið* en hún er byggð á bréfasafni ömmu hennar, Bríetar Bjarnhéðinsdóttur.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum
Bríet hefur leikið í eftirfarandi kvikmyndum og sjónvarpsþáttum:

## Tilvísun



## Tenglar

*  á Internet Movie Database
XL (kvikmynd)

**XL** er íslensk kvikmynd sem var gefin út 2013 og fjallar um þingmanninn *Leif Sigurðarson* (leikinn af Ólafi Darra) sem er neyddur í afvötnun af forsætisráðherranum (Þorsteinn Bachmann).

Leikstjóri er Marteinn Þórsson.

## Tilvísanir


## Tenglar
* XL  á Kvikmyndavefnum
Fleiðurdumba

**Fleiðurdumba** 
(fræðiheiti: *Melanelixia subaurifera*) er flétta af litskófarætt. Fleiðurdumba vex á trjáberki og á klettum. Hana er helst að finna á klettum á Vesturlandi en einnig í Hallormsstaðaskógi.

Þal fléttunnar er ólífugrænt eða grænbrúnt að ofan en svart að neðan og gjarnan alsett hraufum með hvítum hraufukornum. Gróin eru átta í aski, glær, einhólfa, sporbaugótt, 9-12 x 5,5-7 µm að stærð.

Þalsvörun fleiðurdumbu er K-, C+ rauð, KC+ rauð, P-. Hún inniheldur fléttuefnið lecanorinsýru.

## Tilvísanir
Æsavöxtur

**Æsavöxtur** (acromegaly) er sjúkdómur sem stafar af offramleiðslu vaxtarhormóns á fullorðinsárum. Offramleiðsla vaxtarhormóns á barnsaldri veldur því að barn vex of hratt og getur valdið risavexti. Ef slík offramleiðsla byrjar á fullorðinsárum verða hægfara breytingar þar sem hendur, fætur, nef, augabrúnir, eyra og haka vaxa, húðin dökknar og rödd verður rám. Sjúkdómurinn veldur truflun á starfsemi margra líffæra.

46 manns greindust með æsavöxt á Íslandi frá 1955-2011. Algengustu einkenni sjúkdómsins voru stækkun á höndum eða fótum og breytingar á andlitsfalli.

Oftast stafar offramleiðsla vaxtarhormóns af æxli í heiladingli. Meðferð á sjúkdómnum er skurðaðgerð, geislun á heiladingli eða lyfjameðferð.

Tilgátur eru uppi um að Þórarinn Nefjólfsson sögupersóna í Íslendingasögunum hafi þjáðst af æsavexti.

## Heimildir

* Magnús Jóhannsson, Vaxtarhormón, Morgunblaðið, Morgunblaðið B - Sunnudagur (22.10.2000), Blaðsíða B 25
* 
* Æsivöxtur á Íslandi (veggspjald), Vísindi á vordögum 2012 – Læknablaðið : fylgirit, 70. fylgirit (01.04.2012)
Cerastium tucumanense

**Cerastium tucumanense** er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Suður-Ameríku.

## Tilvísanir
Risavöxtur

**Risavöxtur** er ástand  sem einkennist af miklum vexti og hæð langt yfir meðalhæð eða frá 2,1 m til 2,7 m hæð. Risavöxtur stafar af ofgnótt vaxtarhormóns á barnsaldri, sem er oftast vegna æxlis í heiladinglinum.

Hæsti maður í heimi var Bandaríkjamaðurinn Robert Pershing Wadlow. Hann mældist 2,72 m hár. Íslendingurinn Jóhann Svarfdælingur var 2,34 m hár. 

## Sjá einnig

* Æsavöxtur, sem er vegna offramleiðslu vaxtarhormóns á fullorðinsárum

## Heimildir

* 
* 

## Tilvísanir
Moncton

**Moncton** er stærsta borg Nýju-Brúnsvíkur í Kanada. Íbúar voru um 79.500 árið 2021 en um 170.000 búa á stórborgarsvæðinu.
Leikskólakennari

**Leikskólakennari** er starfsheiti þeirra sem lokið hafa háskólanámi í leikskólakennarafræðum. Leikskólakennarar hafa réttindi til að starfa við kennslu leikskólabarna og stjórnun leikskóla.

Leikskólakennarafræði eru kennd í Háskóla Íslands og Háskólanum á Akureyri og tekur námið fimm ár.

Starfsheitið leikskólakennari varð til árið 1993 en fram að því var notast við orðið fóstra. Árið 1993 fór fram atkvæðagreiðsla á vegum Fóstrufélags Íslands þar sem fóstrur kusu á milli starfsheitana fóstra eða leikskólakennari og valdi mikill meirihluti starfsheitið leikskólakennari. Þann 7. maí árið 1994 samþykkti Alþingi lög um leikskóla og var þá starfsheitið leikskólakennari notað í stað orðsins fóstra áður. Skömmu síðar breytti Fóstrufélag Íslands um heiti á félaginu og hlaut heitið Félag íslenskra leikskólakennara.

## Tilvísanir
Atli Eðvaldsson

**Atli Eðvaldsson** (fæddur 3. mars, 1957; látinn 2. september, 2019) var íslenskur knattspyrnumaður og þjálfari.

Atli hóf ferilinn með Val en spilaði í þýsku Bundesliga meðal annars með Fortuna Düsseldorf og Borussia Dortmund. Atli skoraði eitt sinn 5 mörk fyrir Düsseldorf og var fyrsti útlendingur í efstu deild til að gera slíkt. 

Atli gerðist þjálfari eftir ferilinn og þjálfaði ýmis íslensk lið og Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu. Síðast þjálfaði hann Kristianstad FC í Svíþjóð 2018. Hann spilaði 70 leiki fyrir landsliðið.

Fjölskylda Atla hefur verið viðriðin knattspyrnu: Faðir hans Evald Mikson (íslenskað: Eðvald Hinriksson) spilaði með eistneska landsliðinu sem markmaður, Jóhannes Eðvaldsson bróðir hans spilaði m.a. með Glasgow Celtic. Dóttir hans Sif Atladóttir spilar með Kristianstad í Svíþjóð og landsliðinu í knattspyrnu og sonur hans Emil Atlason í íslenska boltanum.

Atli lést úr krabbameini árið 2019.

## Heimild
*
Saint John

**Saint John**  er næststærsta borg kanadíska héraðsins Nýja-Brúnsvík, á eftir Moncton. Íbúar eru um 126.000 (2016). Margir Írar fluttu til borgarinnar á 19. öld.
Einar Þveræingur

**Einar Þveræingur** Eyjólfsson er sögupersóna í Íslendingasögunum. Hann var kenndur við bæ sinn Þverá, nú Munkaþverá í Eyjafirði og var bróðir Guðmundar ríka Eyjólfssonar. Einar Þveræingur er þekktur fyrir ræðu sína þegar Þórarinn Nefjólfsson erindreki Ólafs Haraldssonar Noregskonungs fór þess á leit á Alþingi að Íslendingar gæfu Noregskonungi Grímsey. 
         
Ræða Einars Þveræings var svohljóðandi:

Í seinni tíð hafa Íslendingar oft vísað til fordæmis Einars Þveræings í umræðu um sjálfstæði og fullveldi Íslands og gjarnan er bent á ræðu hans sem fyrirmynd að andstöðu gegn erlendu áhrifavaldi á landinu, ekki síst hervaldi. Árið 1918 gáfu andstæðingar sambandslagafrumvarpsins út tímarit undir nafninu *Einar Þveræingur* þar sem þeir birtu greinar með rökum gegn samþykkt laganna, sem þeir töldu að myndu í reynd gefa Dönum aukin völd á Íslandi. Fyrsta merkið sem sett var fram í nafni hernaðarandstæðinga á Íslandi var gert þegar samtökin Þjóðareining gegn her í landi voru stofnuð 1953. Þetta var barmmerki þar sem nafnið ÞVERÆINGUR ritað á bogadreginn málmflöt. Samtök hernáms- og herstöðvaandstæðinga héldu nafni Einars einnig mjög á lofti og mörg kvæði hafa verið ort honum til lofs.

## Heimild
* Heimskringla - Ólafs saga helga
;Tilvísanir
Lili Elbe

**Lili Elbe**, fædd Einar Mogens Andreas Wegener (28. desember 1882 - 13. september 1931) var danskur landslagsmálari og ein af fyrstu trans konum sem fóru í kynleiðréttingu. Hún breytti nafni sínu í Lili Ilse Elvenes  en er þekkt undir nafninu Lili Elbe. Hún fór í samtals fimm skurðaðgerðir á tveimur árum og dó úr sýkingu eftir síðustu aðgerðina.
Hún stundaði nám frá 1902 - 1904 við Konunglegu Listaakademíuna í Kaupmannahöfn. Þann 8. júní 1904 giftist hún listakonunni  Gerdu Marie Frederikke Wegener (fædd Gottlieb). Lili var fyrirsæta hjá Gerdu og var þá klædd kvenmannsfötum. Hún hóf að kalla sig Lili Elbe og hjónin fluttu til Parísar. Hún fór í fyrstu kynskiptiaðgerðina árið 1930 og var hjónaband hennar og Gerdu Wegener lýst ógilt í október 1930. Lili Elbe málaði ekki fleiri myndir eftir að hún hóf kynleiðréttingaraðgerðir.

Mynd:Lili_Elbe_-_Poplerne_langs_Hobro_Fjord_-_1908.png |Mynd eftir Einar Wegener frá 1908
Mynd:Lili_Elbe_1926.jpg|Lili Elbe árið 1926
Mynd:Lili_Elbe_by_Gerda_Wegener.jpg|Málverk af Lili Elbe eftir Gerdu Wegener
Mynd:Gerda_Wegener_-_Portræt_af_Lili_Elbe_med_vifte.png|Málverk af Lili Elbe með blævæng eftir Gerdu Wegener
Mynd:Man_into_Woman,_An_Authentic_Record_of_a_Cha_Wellcome_L0031866.jpg|Ljósmynd af Einar Wegener 1929
Mynd:Man_into_Woman,_An_Authentic_Record_of_a_Cha_Wellcome_L0031865.jpg|Lili og vinur hennar Claude árið 1928
Mynd:Lili_Elbe_1930.jpg | Lili Elbe árið 1930


## Heimild
*
Cerastium sylvaticum

**Cerastium sylvaticum** er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Evrópu.

File:Cerastium sylvaticum sl1.jpg|
File:Cerastium sylvaticum sl4.jpg|Blöð og stöngull
File:Cerastium sylvaticum sl3.jpg|Blóm


## Tilvísanir

* Datenblatt mit Foto.
* Myndir: http://www.actaplantarum.org/cpg1414/albums/Angiospermae/Caryophyllaceae/Cerastium_sylvaticum/Cerastium_sylvaticum_8835_40244.jpg , http://dbiodbs1.univ.trieste.it/quint/carso/foto/TSB38238.jpg,  http://luirig.altervista.org/cpm/albums/bot-units82/cerastium-sylvaticum8247.jpg, http://ks27729.kimsufi.com/p2/200904/B3/37342712.jpg
Zaatari

**Zaatari** eru stærstu flóttamannabúðir heims og eru þær fyrir sýrlenska flóttamenn. Búðirnar voru fyrst opnaðar 28. júlí 2012 fyrir Sýrlendinga sem flúðu stríðið í Sýrlandi sem hófst árið 2011.