open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elfar Logi Hannesson

**Elfar Logi Hannesson** (fæddur 4. febrúar 1971) er íslenskur leikari, listamaður og rithöfundur. Hann útskrifaðist sem leikari frá The Commedia School í Danmörku vorið 1997 og stofnaði Kómedíuleikhúsið það sama ár. Hann hefur löngum verið eini starfandi atvinnuleikarinn á Vestfjörðum. Árið 2004 stofnaði hann einleikjahátíðina Act Alone.

## Tilvísanir

## Heimildir
*
*Elfar Logi Hannesson á Félag íslenskra listamanna
Rodrigo Paz Pereira

**Rodrigo Paz Pereira** (f. 22. september 1967) er bólivískur stjórnmálamaður sem hefur verið 68. forseti Bólivíu frá árinu 2025. Hann er elsti sonur fyrrum forseta landsins, Jaime Paz Zamora, og sat á öldungadeild bólivíska þingsins fyrir kjördæmi í Tarija frá 2020 til 2025. Hann var jafnframt borgarstjóri Tarija frá 2015 til 2020 og þingmaður á fulltrúadeild þingsins 2002 til 2010 fyrir stjórnmálaflokk föður síns, Byltingarsinnuðu vinstrihreyfinguna (MIR).

Rodrigo Paz Pereira fæddist á Spáni á meðan foreldrar hans voru í útlegð frá Bólivíu. Hann útskrifaðist frá Bandaríska háskólanum í Washington og gegndi ýmsum embættun í utanríkisþjónustunni í forsetatíð Hugo Banzer. Hann var kjörinn á neðri deild bólivíska þingsins í fyrsta sinn fyrir flokk föður síns í þingkosningum Bólivíu árið 2002 og sat á þingi til ársins 2010. Eftir að Byltingarsinnaða vinstrihreyfingin var leyst upp hóf Paz þátttöku í sveitarstjórnarmálum í Tarija og var þar forseti borgarstjórnar frá 2010 til 2015 og borgarstjóri Tarija frá 2015 til 2020. Árið 2020 var hann kjörinn á efri deild bólivíska þingsins fyrir kosningalista Borgaralegs samfélags fyrir kjördæmi í Tarija.

Paz bauð sig fram í forsetakosningum Bólivíu árið 2025 fyrir Kristilega demókrataflokkinn með lögreglumanninn Edmand Lara sem varaforsetaefni sitt. Hann sigraði fyrrum forsetann Jorge Quiroga í seinni umferð kosninganna.

## Tilvísanir
Fýlubellingur

**Fýlubellingur** eða **fýluböllur** (fræðiheiti: *Phallus impudicus*) er sjaldgæfur sveppur sem hefur bara fundist á einum stað á Íslandi, í Hólavallagarði. Þegar hann er ungur er æxlihnúðurinn kúlulaga, hvítur eða gulleitur og um 4-6 x 3-5cm, en fullvaxinn um 10-25 x 4-5cm, með hvítan staf, og gráan, dökkleitan, slímþakinn hatt. Lyktin af slíminu laðar að sér flugur sem nærast á því, og dreifa þannig gróum sveppsins.

## Tilvísanir
Bill de Blasio

**Bill de Blasio** (fæddur **Warren Wilhelm, Jr.**; 8. maí 1961) er bandarískur stjórnmálamaður sem var borgarstjóri New York-borgar frá 2014 til 2022. Hann var áður forseti borgarstjórnar (Public Advocate) frá 2010 til 2013 og þar áður borgarfulltrúi.

## Ferill
De Blasio var framjóðandi Demókrataflokksins í borgarstjórakosningum New York árið 2013. Hann vann afgerandi sigur í kosningunum þann 5. nóvember 2013 með rúmlega 73% atkvæðanna. Hann var fyrsti borgarstjóri New York úr Demókrataflokknum í nærri 20 ár.

De Blasio var endurkjörinn borgarstjóri árið 2017 með 66,5% atkvæða. Öldungadeildarþingmaðurinn Bernie Sanders vígði De Blasio í embætti eftir endurkjör hans þann 1. janúar 2018.

Þann 16. maí 2019 lýsti de Blasio yfir framboði sínu í forvali Demókrataflokksins fyrir forsetakosningar Bandaríkjanna 2020. Hann birti myndband á YouTube þar sem hann sagði tímabært að setja vinnandi fólk í forgang. Hann dró framboð sitt til baka þann 20. september 2019. Í febrúar 2020 lýsti hann yfir stuðningi við framboð Bernie Sanders.

Í maí 2022 lýsti de Blasio því yfir að hann hygðist bjóða sig fram á fulltrúadeild Bandaríkjaþings fyrir 10. kjördæmi New York. Í júlí dró hann hins vegar framboð sitt til baka og hætti í stjórnmálum til að einbeita sér að störfum með líknarsamtökum.

## Einkahagir
De Blasio fæddist 8. maí 1961 í New York-borg. Foreldrar móður hans voru ítalskir innflytjendur en faðir hans er af þýskum ættum. De Blasio nam við Columbia-háskóla og New York-háskóla. Hann kvæntist Chirlaine McCray árið 1994 og á með henni tvö börn.

## Tilvísanir
Díóna (tungl)

**Díóna** er fjórða stærsta tungl Satúrnusar. Þvermálið er 1.123 km og þéttleiki um 1,48 g/cm3.  Díóna hefur möttul og skorpu mestalagi gerða úr ís sem þekur sílikatkjarnann. Hlið tunglsins sem snýr frá Satúrnusi hefur stóra kletta og brekkur; og er dekkri en hliðin sem snýr að Satúrnusi.  

Tunglið var uppgötvað af ítalska stjörnufræðingnum Giovanni Domenico Cassini árið 1684 og er nefnt eftir títaninum Díónu úr grískri goðafræði. Díóna var fyrst mynduð í nánd með *[[Voyager 1]]*-geimfarinu árið 1980. Síðar flaug *[[Cassini–Huygens|Cassini]]*-geimfarið nokkrum sinnum yfir Díónu á árunum 2000 og 2010 sem partur af ferð sinni til að kanna Satúrnuskerfið.
Árelíus og Natalía

**Árelíus og Natalía** (d. 852) voru kristin hjón sem voru tekin af lífi af Abd ar-Rahman 2., emír Córdoba, fyrir að neita að afneita trú sinni. Þau eru talin píslarvottar og dýrlingar af Kaþólsku kirkjunni og Rétttrúnaðarkirkjunni.

## Ævi
Árelíus fæddist inn í auðuga fjölskyldu í Sevilla. Faðir hans var múslimi og arabískur og móðir hans kristin frá Spáni. Hann varð munaðarlaus sem barn og ólst upp hjá frænku sinni, sem líklega var leynilega kristin. Á þeim tíma voru kristnir ofsóttir í márísku konungsríkjunum á Spáni..
Aurelius giftist Sabigotho, stúlku úr múslimskri fjölskyldu. Eftir brúðkaupið ákvað Sabigotho að snúast til kristni og tók upp nafnið Natalia. Hjónin bjuggu í furstadæminu Córdoba, eignuðust dóttur og lifðu leynilega sem kristin. Á þeim tíma var það dauðarefsing að snúast frá íslam til kristni..

Dag einn varð Árelíus vitni að því að kristinn kaupmaður, sem hafði opinberlega játað trú sína á Krist, var húðstrýktur opinberlega. Árelíus og Natalía voru hneyksluð yfir þessum atburði og ákváðu að þau gætu ekki lengur leynt trú sinni. Þau lögðu til hliðar peninga fyrir dóttur sína og úthlutaðu afganginum af sparnaðinum til fátækra. Þau fóru síðan að boða opinberlega trú sína og annast fangelsaða kristna menn.

## Heiður
Hátíðardagur Árelíusar og Natalíu er 27. júlí. Þau eru meðal píslarvotta Córdoba, 48 kristinna manna sem teknir voru af lífi í borginni á árunum 850 til 859 e.Kr.

Helgur dómur Árelíusar er geymdur í altari í dómkirkjunni Santa María la Antigua í Panama.

## Tilvísanir
Tengslavilla

**Tengslavilla** eða **sekt vegna tengsla** er formleg rökvilla sem felst í því að fullyrða að eiginleikar eins hlutar hljóti að vera þeir sömu og eiginleikar annars hlutar, ef báðir hlutir tilheyra sama flokki. Dæmi um slíka fullyrðingu er „Birnir eru dýr, og birnir eru hættulegir. Hundurinn þinn er líka dýr, svo hann hlýtur að vera hættulegur“.

Þegar tengslavilla er notuð til að ráðast á trúverðugleika einhvers með því að tengja viðkomandi við hluti eða fólk sem áheyrendum er illa við, er það kallað „sekt vegna tengsla“. Slík rök eru oft flokkuð með persónurökum (*ad hominem*) þar sem ráðist er að persónu fremur en málflutningi hennar.
Besta grínmynd á Evrópsku kvikmyndaverðlaununum

**Besta grínmynd á Evrópsku kvikmyndaverðlaununum** eru verðlaun á Evrópsku kvikmyndaverðlaununum og veitt af Evrópsku kvikmyndaakademíunni. Verðlaunin voru fyrst veitt árið 2013.

## Sigurvegarar og tilnefningar

### 2010-2019

### 2020-2022

## Tilvísanir


## Ytri tenglar

* Nominees and winners á vef European Film Academy
Leg (líffæri)

**Leg** er líffæri sem er hluti af æxlunarfærum kvenkyns spendýra. Það er staðsett í kviðarholinu á milli þvagblöðru og endaþarms. Það nærir og hýsir frjóvgað egg, sem þroskast í fóstur, þar til kemur að fæðingu.

## Tilvísanir
BL (bílaumboð)

**BL** er íslenskt bílaumboð sem selur og þjónustar nýja bíla ásamt því að reka réttingaverkstæði og notaða bílasölu.

BL selur og þjónustar nýja bíla frá bílaframleiðendunum BMW, Dacia, Hongqi, Huyndai, Izusu, Jaguar Land Rover, MG, Mini, Nissan, Renault og Subaru.

BL varð til þegar bílaumboðin B&L (áður Bifreiðar og Landbúnaðarvélar) og Ingvar Helgason sameinuðust árið 2012.

## Tenglar
Saga BL
Brimborg

**Brimborg** er íslenskt bílaumboð sem selur og þjónustar nýja bíla ásamt því að reka notaða bílasölu.

Brimborg selur og þjónustar nýja bíla frá bílaframleiðendunum Volvo, Ford, Polestar, Mazda, Opel og Peugeot.

Brimborg var stofnað 1954 sem Bílaverkstæðið Ventill sem rak þá verkstæði og varahlutaverslun. Árið 1977 hóf fyrirtækið sölu á Daihatsu bílum sem Daihatsu-Umboðið. Árið 1988 keypti Brimborg bílaumboðið Velti sem þá hafði flutt inn og selt Volvo um árabil. 

## Tenglar
Saga Brimborg

## Tilvísanir
Veltir (bílaumboð)

**Veltir** var íslenskt bílaumboð sem seldi Volvo á Íslandi frá 1968 til 1988.

Halldór Eiríksson hóf sölu á Volvo á Íslandi árið 1929 og rak það til ársins 1949 þegar Gunnar Ásgeirsson tók við umboðinu. 1. september 1968 var Veltir stofnað til að annast bílaumboðið og var það í eigu Gunnars og Volvo í Svíþjóð en sonur Gunnars, Ásgeir Gunnarsson rak umboðið. Árið 1988 keypti Brimborg Velti og tók við Volvo umboðinu á Íslandi.

## Tilvísanir
Askja (bílaumboð)

**Askja** er íslenskt bílaumboð sem selur og þjónustar nýja bíla ásamt því að reka notaða bílasölu.

Askja selur og þjónustar nýja bíla frá bílaframleiðendunum Mercedes-Benz, Smart, Kia og Honda.

Árið 2005 tók Askja við umboði Mercedes-Benz á Íslandi sem þá hafði verið í höndum Ræsis. Árið 2008 hætti Ræsir starfsemi og flutti Askja og Kia umboðið í húsnæði Ræsis við Krókháls 11. Árið 2019 tók Askja við umboði Honda á Íslandi þegar það keypti rekstarhluta þess af Bernhard. Árið 2025 var Askja keypt af alþjóðlega bílafyrirtækinu Inchcape en rekstur umboðsins á Íslandi hélst óbreyttur.

## Tilvísanir
Treasure Island (aðgreining)

**Treasure Island** getur átt við:
*Treasure Island í San Francisco flóa
*Hótel í Las Vegas
*Bók eftir Robert Louis Stevenson
Bókasafn Hafnarfjarðar

Bókasafn Hafnarfjarðar er almenningsbókasafn Hafnfirðinga. Það tók til starfa 18. október 1922 í gamla barnaskólanum við Suðurgötu og átti Gunnlaugur Kristmundsson mesta aðkomu að stofnun safnsins. Frá 1938 til 1958 var safnið staðsett í austurálmu Flensborgarskóla. Eftir seinni heimstyrjöldina stækkaði bókasafnið hratt og var nýtt bókasafn við Mjósund 12 vígt við hátíðlega athöfn þann 31. maí 1958, þar sem það stóð lengst af.  Þann 20. apríl 2002 flutti safnið síðan að Strandgötu 1 og þar er bókasafnið til húsa í dag. 

## Heimildir
Fjölblöðruheilkenni

**Fjölblöðruheilkenni** eða **Fjölblöðrueggjastokkaheilkenni** (e. polycystic ovary syndrome eða PCOS) er innkirtlasjúkdómur sem hrjáir konur á frjósemisskeiði. Sjúkdómurinn hefur í för með sér óreglu á hormónakerfi líkamans. Orsök sjúkdómsins er óþekkt.

Helstu einkenni geta til dæmis verið:

* Óreglulegar blæðingar
* Ófrjósemi
* Aukinn hárvöxtur á andliti, bringu, maga eða lærum
* Bólumyndun
* Óútskýrð þyngdaraukning

Ekki finna allar konur fyrir sömu einkennum og einkennin geta verið misalvarleg.

Meðferð er einstaklingsbundin, en í flestum tilfellum eru gefin lyf til að stilla hormónabúskapinn.

## Tilvísanir
Bókasafn Garðabæjar

Bókasafn Garðabæjar er almenningsbókasafn Garðbæinga. Aðalsafnið er á Garðatorgi 7 og einnig er útibú í Álftanessafni sem er rekið með skólasafni Álftanesskóla við Eyvindarstaðaveg.

## Heimildir
Yfir gerðið

***Yfir gerðið*** (enska: *Over the Hedge*) er bandarísk teiknimynd frá 2006 frá DreamWorks Animation, byggð á myndasögum eftir Michael Fry og T. Lewis. Myndin fjallar um þvottabjörninn Rúna sem fær fleiri skógardýr með sér í lið til að stela mat frá íbúum í nýbyggðu úthverfi handa skógarbirni.

Myndin var frumsýnd 19. maí 2006 og dreift af Paramount Pictures. Hún hlaut almennt góða dóma gagnrýnenda og gekk vel í kvikmyndahúsum, með um 340 milljón dala tekjur miðað við 80 milljón dala framleiðslukostnað.

## Talsetning

## Tilvísanir
Hekla (bílaumboð)

**Hekla** er íslenskt bílaumboð sem selur og þjónustar nýja bíla ásamt því að reka notaða bílasölu.

Hekla selur og þjónustar nýja bíla frá bílaframleiðendunum Volkswagen, Audi, Skoda, Mitsubishi og ORA.

## Saga
Sigfús Bergmann Bjarnason og Magnús Víglundsson stofnuðu heildverslunina Heklu árið 1933 og fluttu inn ávexti frá Spáni. Sigfús keypti hlut Magnúsar í fyrirtækinu eftir stutt samstarf. Árið 1947 stofnaði Sigfús dótturfyrirtækið Raftækjaverslunina Heklu og 1952 stofnaði hann annað dótturfyrirtæki, bílaumboðið P. Stefánsson hf sem flutti inn bíla af gerðinni Land Rover og Range Rover ásamt öðrum breskum bílum. Árið 1952 hóf Sigfús innflutning á Volkswagen. Árið 1970 hófst innflutningur á Audi bifreiðum. Árið 1979 hóf P. Stefánsson innflutning á Mitsubishi en ári seinna voru Hekla og P. Stefánsson sameinuð. Árið 1998 hóf Hekla að flytja inn Skoda. Árið 2004 var systurfyrirtækið Askja stofnað til að flytja inn Kia og Mercedes en Askja var síðan selt útúr Heklu í kjölfar hrunsins.

## Tenglar
Saga Heklu inná hekla.is

## Tilvísanir
Frumudauði

**Frumudauði** er mikilvægt ferli í ýmsum lífverum, þar með talið manninum, til að endurnýja vefi líkamans, og er einnig mikilvægur í þroskun líkamans. Stýrður frumudauði (lat. *apoptosis*) er algengastur þeirra ferla. Fruman skreppur saman og erfðaefni hennar er brotið niður. Ensím sem kallast kaspasi sér um að brjóta innihald frumunnar niður. Við stýrðan frumudauða verður ekki niðurbrot á frumuhimnunni sem auðveldar öðrum frumum að taka upp og endurnýta innihald hennar. Annað ferli frumudauða, drep (lat. *necrosis*), á sér stað þegar frumur verða fyrir hnjaski, frumuhimnan rifnar og innihald frumunnar getur skaðað nærliggjandi frumur.

## Tilvísanir
Recco

**Recco** (Latína: *Ricina* / Recina) er sveitarfélag á Stór-Genóasvæðinu í Lígúría á Ítalíu.

Í Recco er haldin flugeldasýning 8. september ár hvert til heiðurs Maríu mey. Bærinn er einnig þekktur fyrir sigursælasta  sundknattleikslið Ítalíu sem er meðal þeirra bestu í Evrópu. 

## Saga
Recco var byggð af Casmoriti sem var hluti af Ligurian-fjölskyldunni. Síðar lögðu Rómverjar borgina undir sig og nefndu hana Recina eða Ricina. Um tíma var Recco áningarstaður á veginum Via Aurelia sem lagður var frá Róm norður eftir á vesturstöndinni á tíma Rómarveldisins.  

Í seinni heimstyrjöldinni árið 1943 voru gerðar loftárásir á Recco; járnbrautin var eyðilögð og nær allir innviðir borgarinnar. Recco var skotmark vegna járnbrautarlínu.  Nær allar byggingar voru eyðilagðar og 127 íbúar létust. Endurbygging hófst að loknu stríði og stóð fram á sjötta áratuginn.  

## Íþróttir
Sundknattleiksliðið Pro Recco hefur unnið 37 meistaratitla; fyrsti titillinn vannst árið 1959 og sá nýjasti árið 2025. Pro Recco er einnig eina ítalska liðið sem hefur fimm sinnum unnið alla titla sem eru í boði: meistaramótið, bikarkeppnina, meistarakeppnina og Evrópukeppnina.

## Matarmenning
Recco er þekkt fyrir *focaccia con il formaggio*, *focaccia* með osti, sem er gert úr *[[stracchino]]*, sérstökum ítölskum kúaosti. Samtökin sem stjórna opinberu uppskriftinni að *focaccia* hafa fengið á hana verndaða upprunavottun innan Evrópusambandsins (e.: protected geographical indication).
Stracchino

**Stracchino,** einnig þekktur sem ***Crescenza*** er ítalskur mjúkur ostur sem er hefðbundinn í Langbaraðalandi, Toskana, Venetó, Friuli-Venezia Giulia og Liguria. Hann er borðaður mjög ungur; hefur lina húð og mjög mjúka rjómakennda áferð og venjulega milt, örlítið súrt bragð. Hann er oftast ferningslaga.

Nafn ostsins er dregið af langbarðíska lýsingarorðinu *strach*, sem þýðir þreyttur. Talið er að mjólk þreyttra kúa af fjalllendi á haustin sé fituríkari og súrari. Sagt er að þessir eiginleikar hafi uppgvötvast þegar kýr voru fluttar árstíðabundið upp og niður Alpana í mismunandi haga. 

Stracchino er venjulega borðaður einn sér en einnig sem fylling í sumar tegundir af brauði. Í Recco, á ítölsku rívíerunni austan við Genúa, er *focaccia con il formaggio,* ostafocaccia eða *focaccia di Recco* yfirleitt fyllt með *crescenza*. Í Romagna og í sumum nálægum svæðum, t.d. norðurhluta Marche, Úmbríu og austurhluta Toskana, er hann algeng fylling í *cascione* sem er gert úr piadina, þunnu flatbrauði.
Verkalýðs- og sjómannafélag Kaldrananeshrepps, Drangsnesi

**Verkalýðs- og sjómannafélag Kaldrananeshrepps** var stofnað 17. júní 1934 í Samkomuhúsinu Baldri á Drangsnesi. Aðalhvatamaður að stofnun félagsins var Guðmundur Guðni Guðmundsson og varð hann fyrsti formaður félagsins. Félagið hét í fyrstu Verkalýðsfélag Selstrandar, síðar Verkalýðsfélag Kaldrananeshrepps og enn síðar Verkalýðs- og sjómannafélag Kaldrananeshrepps. Félagið starfaði allt til ársins 2003 þegar samþykkt var að sameinast öðrum verkalýðsfélögum í Verkalýðsfélagi Vestfirðinga. Félagsmenn voru þá 44; verkafólk og sjómenn á Drangsnesi.

Vélbátaútgerð og fiskvinnsla var undirstaða þéttbýlis sem myndaðist á Drangsnesi við utanverðan Steingrímsfjörð í Strandasýslu. Eins og á öðrum þéttbýlisstöðum sem byggja afkomu sína á sjávarútvegi hafa skipst á skin og skúrir í atvinnu og afkomu fólks og fyrirtækja á staðnum, allt eftir því sem fiskigengd, markaðsmál og stjórnmál hafa þróast bæði innan lands og utan.

Árið 1935 háði félagið sína fyrstu vinnudeilu, þegar verkamenn sem unnu við vegagerð í hreppnum verkfall til að fá sömu laun fyrir vinnu sína og verkamenn annarsstaðar á landinu. Víðast voru greiddir 90 aurar á tímann, en vegagerðarmenn í Kaldrananeshreppi, sem aðallega voru bændur, fengu 75 aura. Undir merkjum verkalýðsfélagsins náðu verkamenn fram sínum kröfum.

Á Drangsnesi voru atvinnurekendur alls ráðandi og margir hræddust atvinnukúgun ef þeir gengju fram fyrir skjöldu í verkalýðsbaráttunni. Árið 1936 var verkalýðsfélaginu neitað um samkomuhúsið til fundahalds og var þá haldinn fundur í hálfbyggðu húsi eins verkamanns, Halldórs Jónssonar frá Asparvík. Einn atvinnurekandi reyndi að komast inn á fundinn og hafa áhrif á umræður þar, en var vísað frá. Sagt var að Halldór hafi átt erfitt með að fá vinnu á Drangsnesi fyrst á eftir. Í kjölfar slíkra deilna við atvinnurekendur gekk verkalýðsfélagið í Alþýðusamband Íslands árið 1937. Það gekk árið 1964 til samstarfs við félög á Vestfjörðum í Alþýðusambandi Vestfjarða.

## Formenn félagsins

* Guðmundur Guðni Guðmundsson 1934-1937, 1939
* Einar Sigvaldason  1938, 1945-1946, 1951-1952
* Guðmundur Þ. Sigurgeirsson  1940-1943
* Andrés Magnússon  1944
* Torfi Guðmundsson  1947-1950, 1955
* Helgi Sigurgeirsson  1953-1954
* Skúli Bjarnason  1956-1957
* Guðmundur R. Árnason  1958-1961
* Magnús B. Andrésson  1962-1970
* Kristján Loftsson  1970-1974
* Anna Gunnarsdóttir
* Ingi Vífill Ingimarsson
* Hafdís Baldursdóttir
* Haraldur Vignir Ingólfsson
* Sigurmunda Ásbjörnsdóttir

## Tilvísanir
Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu

**Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu** er fulltrúi Curaçao í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið verður meðal þátttakenda á HM í Norður-Ameríku 2026.

## Þjálfarar

*  Manuel Bilches (2011–12)
*  Ludwig Alberto (2012–14)
*  Igemar Pieternella (2014)
*  Etienne Siliee (2014–15)
*  Patrick Kluivert (2015–16)
*  Remko Bicentini (2016–20)
*  Guus Hiddink (2020–21)
*  Patrick Kluivert (2021)
*  Art Langeler (2022)
*  Remko Bicentini (2022–2023)
*  Dean Gorré (2023)
*  Dick Advocaat (2024–)
Helgi Pétursson

**Helgi Pétursson** (f. 28. maí, 1949, d. 13. nóvember, 2025) var íslenskur tónlistarmaður, kennari, borgarfulltrúi og blaðamaður. Hann sat síðar í stjórn Félagi eldri borgara.

Helgi stofnaði hljómsveitina Ríó tríó árið 1965 og spilaði hann á kontrabassa. Sveitin starfaði til 2010 með hléum. Hann starfaði sem blaðamaður á fréttastofu Stöðvar 2 og RÚV. Helgi sat í borgarstjórn fyrir R-listann frá 1994 til 2003. 

Helgi eignaðist með konu sinni Birnu Pálsdóttir fjögur börn. Þar á meðal eru tónlistamaðurinn Snorri Helgason og Heiða Kristín Helgadóttir sem einnig var borgarfulltrúi.

## Sólóplötur
*Þú ert árið (1979)
*Allt það góða (2004)

## Tenglar
* Helgi Pétursson á Ismus

## Tilvísanir
Alexandre Dumas yngri

**Alexandre Dumas yngri** (27. júlí 1824 – 27. nóvember 1895) var franskur rithöfundur og leikskáld sem er þekktastur fyrir skáldsöguna *[[Kamelíufrúin]]* frá 1848. Giuseppe Verdi gerði óperuna *[[La traviata]]* eftir skáldsögunni.

Alexandre Dumas yngri var óskilgetinn sonur (*fils*) rithöfundarins Alexandre Dumas eldri, sem líka var leikskáld og samdi margar þekktar sögulegar skáldsögur, eins og *[[Skytturnar þrjár]]* og *[[Greifinn af Monte Cristo]]*. Dumas yngri fékk inngöngu í Frönsku akademíuna árið 1874 og varð stórforingi í Frönsku heiðursfylkingunni árið 1894.

## Tilvísanir
Ríó tríó

**Ríó tríó** var íslensk þjóðlagasveit sem stofnuð var árið 1965 í Kópavogi af skólafélögunum Ólafi Þórðarsyni, Halldóri Fannar Valssyni og Helga Péturssyni. Meðlimirnir spiluðu og sungu allir og hófu að flytja bandarísk þjóðlög en þau viku síðar fyrir íslenskum textum. Ágúst Atlason tók við af Halldóri sem meðlimur árið 1969. Ríó tríóið vann með lagahöfundunum Jónasi Friðriki Guðnasyni og Gunnari Þórðarsyni ásamt fleiri tónlistarmönnum. Endalok sveitarinnar voru árið 2011 þegar Ólafur Þórðarsson lést sviplega. Útgefnar voru 13 breiðskífur og auk þess tónleikaplötur, stuttskífur, jólaplötur og nokkrar safnplötur. 

## Plötur
### Breiðskífur
* Sittlítið af hvurju (1970)
* Við Gunni og Jónas (1971)
* Eitt og annað smávegis (1972)
* Bommfaderí… (1973)
* Allt í gamni (1973)
* Verst af öllu... (1976)
* Fólk (1977)
* Lengi getur vont versnað (1985)
* Á þjóðlegum nótum (1987)
* Ekki vill það batna (1989)
* Landið fýkur burt (1991)
* Ungir menn á uppleið (1996)
* Utan af landi (2003)

## Tenglar
* Efni á plötum - Ríó tríó - Glatkistan.is

## Tilvísanir
Landinn

**Landinn** er frétta- og þjóðlífsþáttur sem sýndur er á RÚV. Hann var fyrst sýndur þann 3. október árið 2010. Meðal þekktra umsjónarmanna hans er Gísli Einarsson.

## Tilvísanir
Ousmane Dembelé

**Masour Ousmane Dembélé** (f. 15. maí 1997) er franskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir franska félagið  Paris Saint-Germain og franska karlalandsliðið í knattspyrnu. Hann hefur einnig spilað fyrir félög eins og FC Barcelona og Borussia Dortmund.

Dembelé hefur meðal annars unnið Heimsmeistarakeppnina í knattspyrnu, Meistaradeild Evrópu og einstaklingsverðlaunin gullknöttinn og FIFA-verðlaunin (2025). En tímabilið 2024-2025 vann hann titla í þremur keppnum með PSG og varð markahæsti leikmaður félagsins á tímabilinu. En Dembelé blómstraði þegar að hann var færður framar á völlinn eftir að Kylian Mbappé yfirgaf félagið árið 2024. 

## Titlar
### Borussia Dortmund
*DFB-Pokal: 2016–17

### Barcelona
*La Liga: 2017–18, 2018–19, 2022–23
*Copa del Rey: 2017–18, 2020–21
*Supercopa de España: 2018, 2023

### Paris Saint-Germain
*Ligue 1: 2023–24, 2024–25
*Coupe de France: 2023–24, 2024–25
*Trophée des Champions: 2023, 2024
*UEFA Champions League: 2024–25
*UEFA Super Cup: 2025
*FIFA Club World Cup 2. sæti: 2025

### Frakkland
*Heimsmeistarakeppni félagsliða: 2018, 2. sæti: 2022
*Þjóðadeildin: 3. sæti: 2024–25

## Tilvísanir
William Ruto

**William Kipchirchir Samoei Arap Ruto** (f. 21. desember 1966) er kenískur stjórnmálamaður sem er fimmti og núverandi forseti Keníu. Hann var kjörinn forseti árið 2022 en hafði áður verið varaforseti landsins frá 2012 til 2022 í stjórn Uhuru Kenyatta forseta.

## Æviágrip
William Ruto var kjörinn á keníska þingið árið 1997 og var aðstoðarráðherra á skrifstofu forsetans frá 1998 til 2002. Hann varð síðan innanríkisráðherra.

Árið 2011 kærði Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn Rutto og Uhuru Kenyatta fyrir glæpi gegn mannúð með skipulagningu ofbeldisverka í Keníu á tíma kosninga í landinu árið 2007, þar sem rúmlega 1.300 manns fórust. Dómstóllinn lét málið gegn Ruto niður falla árið 2016 vegna skorts á aðgengi að sönnunargögnum og hótana gegn vitnum. Ruto var starfandi forseti Keníu til skamms tíma í október 2014 á meðan Uhuru Kenyatta mætti í vitnaleiðslu hjá Alþjóðlega sakamáladómstólnum í Haag.

Ruto vann nauman sigur í forsetakosningum Keníu 15. ágúst árið 2022 með 50,4 prósentum atkvæða gegn 48,85 prósentum sem Raila Odinga, fyrrverandi forsætisráðherra, hlaut. Uhuru Kenyatta hafði lýst yfir stuðningi við Odinga í kosningunum vegna ágreinings þeirra Ruto. Skömmu áður en tilkynnt var um úrslitin höfðu fjórir af sjö meðlimum kjörstjórnar neitað að viðurkenna þau og sögðu niðurstöðuna ógagnsæja. Odinga kærði úrslit kosninganna og fullyrti að tölvuþrjótar hefðu brotist inn í kosningakerfið til að færa atkvæði frá sér til Ruto. Hæstiréttur landsins féllst ekki á þessar röksemdir og staðfesti sigur Ruto þann 5. september 2022. 

Í stjórnartíð Ruto árið 2024 brutust út fjöldamótmæli í Keníu vegna fjárlagafrumvarps sem gerði ráð fyrir hækkuðum framfærslukostnaði almennings. Frumvarpið fól í sér skattahækkanir til að bregðast við slæmri stöðu ríkissjóðs. Eftir uppþot við þinghúsið í Naíróbí tilkynnti Ruto að hann hygðist ekki undirrita frumvarpið. Í júlí hafði lögregla drepið 39 manns í mótmælunum. Ruto rak alla ráðherra í stjórn sinni ásamt ríkissaksóknara landsins í kjölfar mótmælanna til að koma til móts við mótmælendur. 

Í nóvember sama ár lýstu sendiráð nokkurra Evrópuríkja í Keníu yfir áhyggjum af mannshvörfum og handtöku fólks án réttlátrar málsmeðferðar í mótmælunum.

## Tilvísanir
Kóreusund

**Kóreusund** er sund í Austur-Asíu, milli Kóreuskagans og Japans. Það tengir Austur-Kínahaf, Gulahaf og Japanshaf í norðvestanverðu Kyrrahafi. Sundið skiptist við Tsushima-eyju í vesturleiðina og austurleiðina, eða Tsushima-sund. Það er efnahagslega mikilvægt þar sem margar siglingaleiðir liggja um það, og bæði Japan og Suður-Kórea leyfa frjálsa för þar um.

Í fornöld fóru bæði búddistar og mongólskir innrásarmenn yfir sundið til að komast til Japans. Á 20. öld varð það vettvangur orrustunnar í Kóreusundi árið 1950 í Kóreustríðinu. Lagt hefur verið til að gera neðansjávargöng undir sundið milli landanna tveggja. Fyrst var stungið upp á því árið 1917, en þau hafa enn ekki orðið að veruleika.

## Tilvísanir
Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2025

**Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2025** fór fram í Sviss 2. til 27. júlí 2025. 16 lið fengu sæti í lokakeppninni og var Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu meðal þeirra. Englendingar vörðu titil sinn eftir sigur á Spánverjum í vítaspyrnukeppni í úrslitaleiknum.
## Val á gestgjöfum
Ákvörðunin um að halda keppnina í Sviss var tekin 4. apríl 2023, þar sem kosið var á milli fjögurra tilboða. Í fyrstu umferð féll Frakkland úr leik, eftir að hafa aðeins hlotið eitt atkvæði. Í næstu umferð fóru Pólverjar sömu leið. Eftir stóðu þá tveir kandídatar: Sviss og sameiginlegt boð fjögurra Norðurlandaríkja: Danmerkur, Svíþjóðar, Noregs og Finnlands. Þar hlaut Sviss 9 atkvæði á móti 4 atkvæðum frændþjóðanna.
## Forkeppni
51 land tók þátt í forkeppninni um 15 laus sæti auk svissnesku gestgjafanna. Íslendingar komust áfram sem önnur þjóð í sínum riðli á eftir Þjóðverjum en fyrir ofan lið Austurríkis og Póllands.
## Keppnin
### A-riðill

### B-riðill

### C-riðill

### D-riðill

### Fjórðungsúrslit

### Undanúrslit

### Úrslitaleikur

## Markahæstu leikmenn
106 mörk voru skoruð í keppninni.
;4 mörk
*  Esther González
;3 mörk
*  Cristiana Girelli
*  Alexia Putellas
*  Stina Blackstenius
Chris Paul

**Chris Paul**, oft kallaður **CP3** eða **The Point God**, er bandarískur körfuknattleiksmaður. Hann er oft talinn einn af fremstu leikstjórnendum í sögu NBA. Hann er í 2. sæti yfir flestar stoðsendingar í deildinni.

Chris Paul fæddist 6. maí 1985 í Winston-Salem, Norður-Karólínu. Hann lék háskólabolta með Wake Forest University áður en hann var valinn í fjórði í nýliðavali NBA árið 2005 af New Orleans Hornets. Á ferli sínum hefur Paul leikið með sjö liðum í NBA, þar á meðal Hornets, Los Angeles Clippers, Houston Rockets, Oklahoma City Thunder, Phoenix Suns, Golden State Warriors og San Antonio Spurs og loks aftur með Clippers.

Hann lék með bandaríska landsliðinu á árunum 2006 til 2012 og vann með þeim tvö Ólympíugull og eitt brons á HM í körfubolta.

## Tilvísanir
Í túninu heima

**Í túninu heima** er bæjarhátíð Mosfellsbæjar og hefur verið haldin síðustu helgina í ágúst ár hvert síðan 2005. Nafn sitt dregur hún af samnefndri bók eftir Halldór Laxness sem var hans fyrsta minningarskáldsaga og kom út árið 1975. 

Hátíðin er sett á fimmtudegi og samanstendur dagskrá hátíðarinnar af fjölbreyttum viðburðum víða um bæinn sem nær gjarnan hápunkti sínum með stórtónleikum um helgina.

## Hverfalitir
Bænum er skipt í fjögur hverfi sem hvert hefur sinn lit: 

* Gul­ur: Hlíð­ar, Höfð­ar, Tún og Mýr­ar.
* Rauð­ur: Tang­ar, Holt og mið­bær.
* Bleik­ur: Teig­ar, Krik­ar, Álafosskvos, Lönd, Ásar, Tung­ur og Mos­fells­dal­ur.
* Blár: Reykja­hverfi og Helga­fells­land.

## Tilvísanir
Bob Pettit

**Robert E. Lee Pettit Jr.** (fæddur 12. desember 1932) er bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður. Hann var einn af fyrstu stórstjörnum NBA og var fyrsti leikmaður deildarinnar til að skora 20.000 stig.

Pettit fæddist 12. desember 1932 í Baton Rouge, Louisiana. Í menntaskóla var hann talinn klaufalegur leikmaður en með mikilli vinnusemi náði hann miklum framförum og varð að lokum byrjunarliðsleikmaður. Að loknum menntaskóla fékk hann boð um skólastyrki hjá 14 háskólum. Hann valdi að lokum Louisiana State University (LSU) þar sem hann lék háskólakörfubolta á árunum 1951 til 1954 og vakti þar mikla athygli fyrir stigaskorun og baráttu.

Hann valinn í annar í nýliðavali NBA árið 1954 af Milwaukee Hawks, sem síðar urðu St. Louis Hawks. Pettit, sem lék allan sinn 11 ára feril með Hawks, varð strax einn af bestum mönnum deildarinnar og var valinn nýliði ársins að loknu sínu fyrsta tímabili. Hann var tvisvar sinnum á ferlinum valinn verðmætasti leikmaður deildarinnar, árin 1956 og 1959, og árið 1958 leiddi Hawks liðið til sigurs í NBA úrslitum.

## Tilvísanir
Mongólar

**Mongólar** voru hirðingjaþjóð sem hóf útrás á 12. öld, mögulega vegna veðurfarsbreytinga, og sameinuðust undir Djengis Khan árið 1206.

Kínverskur hirðingjaþjóðflutningur hófst á 9. öld af efnahagslegum ástæðum, en flýttist síðan vegna hernaðarágangs hirðingja frá norðri á 10. og 11. öld.

Þrátt fyrir miklu stærri íbúafjölda hörfuðu Kínverjar undan hirðingjum; áhrif konfúsíanisma og áhersla á frið og siðmenningu frekar en hernað skýrðu að hluta veika hernaðarstöðu þeirra.

Kína stækkaði smám saman til suðurs og vesturs, innlimaði ný þjóðarbrot og varð fjölþjóðlegt keisaraveldi.

Mongólaveldið varð eitt það stærsta í sögunni, en var óstöðugt og liðaðist smám saman í sundur, þó afsprengi þess héldust lengi við, m.a. í Múgal-veldinu á Indlandi.
Mary Baker Eddy

**Mary Baker Eddy** (fædd Baker; 16. júlí 1821 – 3. desember 1910) var bandarískur trúarleiðtogi og rithöfundur sem stofnaði kristilegu vísindakirkjuna árið 1879. Kirkjan er skilgreind sem móðurkirkja kristilegu vísindahreyfingarinnar sem Eddy stofnaði. Eddy boðaði að Jesús Kristur hefði verið heilari og að Biblían geymdi lýsingar á heilunaraðferðum sem hægt væri að beita til að lækna ýmsa kvilla á borð við gigt, exem, astma og heyrnarleysi. Eddy var undir áhrifum kenninga um orkulækningar, eins og sefjunar, en leit á þær sem andstæðu kristilegra vísinda. Hún hafði sjálf verið sjúklingur hjá Phineas Parkhurst Quimby sem beitti sefjun, en var ekki jafn sannfærður um trúarlega þýðingu hugarlækninga og Eddy. Hún aðhylltist spíritisma um skeið en hafnaði honum síðar á ævinni.

Árið 1875 gaf hún út bókina *[[Health and Science]]* þar sem hún lýsti helstu aðferðum kristilegra vísinda sem hún kenndi nemendum. Hún giftist árið 1877 einum nemenda sinna, Asa Gilbert Eddy, og tók upp ættarnafn hans. Gilbert Eddy lést 1881, en Mary helgaði líf sitt eftir það kristilegu vísindakirkjunni sem hún stofnaði ásamt nemendum sínum árið 1879. Hún stofnaði útgáfufyrirtæki árið 1889 og árið 1908 hóf hún útgáfu dagblaðsins *[[The Christian Science Monitor]]* sem kom út á prenti til 2009.

## Tilvísanir
Uhuru Kenyatta

**Uhuru Muigai Kenyatta** (f. 26. október 1961) er kenískur stjórnmálamaður sem var forseti Keníu frá 2013 til 2022.

## Bakgrunnur
Kenyatta er sonur Jomo Kenyatta, fyrsta forseta Keníu. Hann nam stjórnmálafræði og hagfræði við Amherst-háskóla í Bandaríkjunum.

Kenyatta hóf kaupsýslustörf í heimalandinu að loknu námi. Hann á miklar landeignir og er talinn einn ríkasti maður í Afríku samkvæmt tímaritinu *[[Forbes]]*. Kenyatta-fjölskyldan á meðal annars mjólkurvörufélagið Brookside Dairies og eignarhluta í bankageiranum og sjónvarpsstöðinni K24.

## Stjórnmálaferill
Uhuru Kenyatta hóf feril í stjórnmálum Keníu árið 1997 en náði ekki kjöri á þing. Árið 1999 skipaði Daniel arap Moi forseti hann formann ferðamálastofu landsins og árið 2001 varð Kenyatta ráðherra sveitarstjórnarmála. Árið 2002 bauð Kenyatta sig fram til forseta með stuðningi Moi fyrir Hið afríska þjóðarbandalag Keníu (KANU) en tapaði fyrir Mwai Kibaki. Hann varð síðan leiðtogi stjórnarandstöðunnar og var kjörinn leiðtogi KANU árið 2005. Kenyatta studdi Kibaki í forsetakosningum Keníu árið 2007 og var skipaður ráðherra sveitarstjórnarmála á ný næsta ár. Hann var jafnframt skipaður varaforsætisráðherra og verslunarráðherra.

Árið 2012 ákærði Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn í Haag Kenyatta fyrir glæpi gegn mannúð í tengslum við skipulagningu hans á ofbeldisverkum eftir forsetakosningarnar árið 2007. Ákæran var dregin til baka í desember árið 2014.

Í forsetakosningunum árið 2013 bauð Kenyatta sig fram gegn sitjandi forsætisráðherra landsins, Raila Odinga. Hann var frambjóðandi Þjóðarbandalagsins, sem var hluti Jubilee-bandalagsins. Kenyatta hlaut 50,07 % atkvæðanna í kosningunum og var lýstur sigurvegari. Odinga kærði niðurstöðu kosninganna en hæstiréttur Keníu staðfesti sigur Kenyatta þann 30. mars 2013. Kenyatta tók við embætti 9. apríl 2013.

Kenyatta bauð sig fram til annars kjörtímabils í forsetakosningum Keníu árið 2017 og hlaut 54,27% atkvæða á móti 44,74% sem Raila Odinga hlaut. Yfirkjörstjórn landsins lýsti Kenyatta sigurvegara í kjölfarið. Hæstiréttur landsins ógilti hins vegar kosningarnar í september 2017 vegna kæru Odinga og sagði framkvæmd þeirra ekki hafa staðist stjórnarskrá. Boðað var til nýrra forsetakosninga í október 2017 en Raila Odinga tilkynnti að hann myndi ekki bjóða sig fram að nýju þar sem ekki væri tími til að koma á nauðsynlegum umbótum í kosningakerfi landsins. Kenyatta bauð sig því fram án eiginlegs mótframboðs og var lýstur sigurvegari kosninganna í október með 98,2% atkvæða.

## Tilvísanir
Macon (Georgíu)

**Macon** (opinberlega **Macon–Bibb County**) er borg í Georgíu í Bandaríkjunum. Íbúafjöldinn var 157.346 árið 2020. Borgin er staðsett í Bibb-sýslu.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Lakewood (Colorado)

**Lakewood** er borg í Colorado í Bandaríkjunum. Árið 2020 var íbúafjöldinn 155.984. Borgin er staðsett í Jefferson-sýslu.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Lakewood

**Lakewood** getur átt við:

## Bandaríkin
* Lakewood (Colorado), borg
* Lakewood (Kaliforníu), borg
* Lakewood (Ohio), borg
* Lakewood (Washington), borg
Springfield (Massachusetts)

**Springfield** er borg í Massachusetts í Bandaríkjunum. Árið 2020 var íbúafjöldinn 155.929. Borgin er staðsett í Hampden-sýslu og var stofnuð árið 1636.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Bellevue (Washington)

**Bellevue** er borg í King-sýslu, Washington í Bandaríkjunum. Þar bjuggu 151.854 manns árið 2020. Borgin er staðsett á stórborgarsvæði Seattle.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Bellevue

**Bellevue** getur átt við:

* Bellevue (Nebraska), borg í Bandaríkjunum
* Bellevue (Washington), borg í Bandaríkjunum
Naperville

**Naperville** er borg í Illinois í Bandaríkjunum. Íbúar voru 149.540 árið 2020. Borgin er staðsett í DuPage og Will-sýslu á stórborgarsvæði Chicago.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Kirill Tereshin

**Kirill Tereshin** (fæddur 6. ágúst 1996), einnig þekktur sem **Russian Popeye**, **Ruki Bazuki** og **Bazooka Arms**, er rússneskur áhrifavaldur og MMA bardagamaður sem er hvað þekktastur fyrir að hafa sprautað miklu magni af synthol olíu í handleggina á sér til að láta vöðvana virka stærri en þeir voru.

Hann keppti fyrst í MMA þann 17. október 2019, þegar hann tapaði fyrir Oleg Mongol, bloggara sem var 20 árum eldri en hann. Mánuði seinna þurfti að fjarlægja mikið af efninu ásamt hluta vöðvanna úr handleggjunum á honum með skurðaðgerð eftir að sýking komst í þá.

Árið 2025 barðist hann við alvarlega sýkingu í báðum handleggjunum og stóð frammi fyrir því að fjarlægja gæti þurft báða handleggina til að bjarga lífi hans.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Ruki Bazuki á Instagram
Dagatal

**Dagatal** er upptalning daga og kerfi til að skipa þeim niður með því að skilgreina tiltekin tímabil, á borð við vikur, mánuði og ár. Dagsetning vísar til eins dags í þessu kerfi. Dagatal er almennt heiti á framsetningu slíks kerfis, til dæmis í töfluformi eða sem listi, bæði á pappír og stafrænu formi. Dagatal getur líka verið listi yfir fyrirhugaða atburði, eins og málaskrá.

Tímabil í dagatölum miðast oftast (en þó ekki alltaf) við gang sólarinnar eða tunglsins. Í fornöld var algengt að miða við sólbundið tungltímatal með reglulegum innskotsmánuði til að tryggja samræmi við sólarárið til lengri tíma.

## Tilvísanir
Viktor Bjarki Daðason

**Viktor Bjarki Daðason** (f. 30. júní 2008) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir FC Köbenhavn sem framherji. Hann hóf ferilinn hjá Fram.

Viktor varð þriðji yngsti markaskorarinn í Meistaradeild Evrópu haustið 2025 þegar hann skoraði á móti Borussia Dortmund, þá 17 ára og 113 daga gamall. Viktor varð seinna í deildakeppni Meistaradeildarinnar sama tímabil sá yngsti til að skora á Nou Camp í Barselóna.

## Tenglar
* Viktor Bjarki á vef KSÍ

## Tilvísanir
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026

**Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026** verður haldin í Vín í Austurríki dagana 12, 14, og 16. maí 2026, en Austurríki vann Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2025 með laginu „Wasted Love“.

Þátttaka s hefur valdið áframhaldandi deilum og hafa fimm lönd sniðgengið keppnina; , , ,  og .

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Karen Logan

**Karen Logan** (fædd 1949) er bandarísk fyrrverandi körfuknattleikskona. Hún er best þekkt fyrir að hanna boltann sem nú er staðlaða stærðin af körfubolta kvenna. Á áttunda áratugnum var hún jafnan talin besti kvenkyns körfuknattleiksmaðurinn í Bandaríkjunum.

Á árunum 1971 til 1974 lék hún með All-American Red Heads, atvinnumannaliði sem ferðaðist vítt um heiminn og lék gegn körfuboltaliðum kvenna og karla.

Árið 1975 kom Logan fram í *Challenge of the Sexes*, sjónvarpsþáttum CBS sem voru innblásnir af tennisleik á milli Billie Jean King og Bobby Riggs sem kallaður var *Battle of the Sexes*. Í þættinum sigraði Logan fyrrum NBA leikmanninn Jerry West í skotkeppni.

Logan lék síðar sem atvinnumaður blaki í International Volleyball Association-deildinni.

Í júní 1978 varð Logan fyrsti leikmaðurinn til að skrifa undir samning við nýstofnuðu atvinnumannadeildina Women's Professional Basketball League (WBL).

Á meðan hún vann með WBL, lagði Logan fram hugmynd um minni bolta fyrir körfubolta kvenna. Hugmyndin var samþykkt og boltinn var fyrst framleiddur af Wilson Sporting Goods og fyrst notaður í WBL. Boltinn varð seinna að stöðluðum bolta fyrir öll stig kvenna körfubolta í aldursflokki fullorðna.

Logan spilaði fyrir Chicago Hustle fyrri hluta 1978-79 tímabilsins í WBL en var skipt til New Jersey Gems í janúar 1979. Hún skrifaði undir samning við New Orleans Pride fyrir byrjun næsta tímabils en var látin fara áður en tímabilið hófst eftir að hafa tekið þátt í tilraun til að stofna fyrsta verkalýðsfélag fyrir atvinnukonur í íþróttum í samvinnu við verkalýðsfélag NFL leikmanna.

Eftir að leikferli hennar lauk, þjálfaði Logan kvennaliðið við Utah State University frá 1982 til 1984 áður en hún hætti í körfubolta fyrir fullt og allt.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Tölfræði WBL á StatsCrew.com
* Upplýsingar á pepperdinewaves.com
Kenning (stílbragð)

**Kenning** er stílbragð í kveðskap þegar eitt er kennt við annað til þess að fá út nýja merkingu. Þá er notast við kennilið (í nefnifalli) og myndlið (í eignarfalli). Annað skylt stílbragð er heiti, þar sem óhefðbundið samheiti er notað í stað hins hefðbundna orðs.

Dæmi um kenningu gæti verið „skip eyðimerkurinnar“. Skip er í nefnifalli og verður þess vegna kenniliðurinn. Eyðimerkurinnar er í eignarfalli og verður þar af leiðandi myndliðurinn. Skip merkir farartæki á sjó en þegar „eyðimerkurinnar“ er bætt aftan við fáum við út nýja merkingu (hér er átt við úlfalda). Fleiri dæmi geta verið: glit Gnitaheiðar (gull), geira gnýr (orrusta) eða nemandans lifibrauð (námsbækur).

Kenningar tengjast aðallega hefðbundnum kveðskap í fornnorrænu og fornensku, eins og dróttkvæðum. Í norrænum kvæðum er algeng aðferð að vísa til norrænnar goðafræði eða annarra sagna, einkum úr Skáldskaparmálum *[[Snorra-Edda|Snorra-Eddu]]* eða fornaldarsögum Norðurlanda. Þá er gull til dæmis kennt sem „Kraka sáð“ -- sáðkorn kennt við Hrólf konung kraka, og vísað til þess þegar Hrólfi var eitt sinn veitt eftirför en hann fór í skjóðu sína, tók hnefafylli af gulli og stráði aftur fyrir sig. Eftirreiðarmennirnir hættu þá eftirförinni til að tína upp gullið, en Hrólfur kraki slapp. Það sem Kraki sáði er þá gull. Eins getur gull verið kennt sem „eldur Rínar“ og er þá vísað í Völsunga sögu, þegar fjársjóður var falinn á árbotni fljótsins Rínar. Það sem glóir í Rín er þá gull.

Önnur algeng aðferð er að bregða upp myndlíkingu. Þá er til dæmis „hjörva viður“ tré sem hefur sverð í stað greina, það er að segja hermaður, það er að segja karlmaður. „Bryggja bauga“ er eitthvað sem baugar (skartgripir) liggja á, það er að segja kona. „Hófa hreinn“ er hreindýrstarfur sem er með hófa, það er að segja hestur.

## Tilvísanir
Heiti (stílbragð)

**Heiti** er stílbragð í kveðskap þar sem notast er við óvenjulegt eða skáldlegt samheiti í stað hefðbundins orðs. Það sem kallast heiti í bragfræði er það sem oftast kallast samheiti, einfaldlega orð sem þýða það sama (maður = halur; sverð = hjör; kona = snót). Einnig er til að menn noti hluta fyrir heild (skip = kjölur; hestur = faxi; skjöldur = rönd; hús = gafl), eða þá að það sem eitthvað gerir yfirfærist á gerandann (konungur = ríkir, stillir; hermaður = myrðir).

## Tilvísanir
Lærisveinar Linnés

**Lærisveinar Linnés** voru hópur nemenda sænska líffræðingsins Carls Linnés sem héldu í könnunarleiðangra til að afla vitneskju um grasafræði og dýrafræði að undirlagi kennara síns á síðari hluta 18. aldar. Linné sjálfur kallaði þá „lærisveina“ (*Apostlar*) sem bendir til þess að hann hafi ætlað þeim að breiða út þekkingu á flokkunarkerfi sínu.

Margir þeirra hófu ferðir sínar í Svíþjóð. Sumir fengu stöðu sem læknir eða grasafræðingur á skipum Sænska Austur-Indíafélagsins. Leiðangrarnir voru oft hættulegir. Sjö af sautján lærisveinum sneru aldrei aftur heim. Sá fyrsti, Christopher Tärnström, lést úr hitasótt á Côn Sơn-eyju árið 1746 og ekkja hans var Linné reið fyrir að gera börn hennar föðurlaus. Eftir það sendi Linné aðeins ógifta menn í þessa leiðangra.

Linné kom sjálfur að skipulagi flestra leiðangranna. Hann lét lærisveinana fá leiðbeiningar um það að hverju þeir ættu helst að leita. Lærisveinarnir sendu svo bæði bréf og þurrkuð grös aftur til Linnés. Þegar þeir sneru aftur færðu þeir Linné oftast úrval af því sem þeir höfðu safnað í ferðinni. Daniel Rolander kaus hins vegar að halda safni sínu og var harðlega gagnrýndur fyrir það af Linné. 

Margar nýjar tegundir af grösum og skordýrum voru flokkaðar og nefndar af Linné og lærisveinum hans. Þeir áttu því ríkan þátt í útbreiðslu flokkunarkerfis Linnés fyrir tegundir lífvera. Einn af aðdáendum Linnés, breski grasafræðingurinn Joseph Banks, fékk frá honum hugmyndina um að náttúrufræðingur væri um borð í öllum breskum könnunarskipum. Þannig höfðu lærisveinarnir áhrif á seinni könnunarleiðangra, eins og leiðangur HMS Beagle þar sem Charles Darwin var náttúrufræðingur skipsins.

## Listi
* Christopher Tärnström (Kína 1746)
* Pehr Kalm (Norður-Ameríka 1747-1751)
* Fredric Hasselquist (Izmir, Egyptaland o.s.frv. 1749-1752)
* Olof Torén (Surat og Guangzhou 1750)
* Pehr Osbeck (Kína 1750-1752)
* Pehr Löfling (Spánn og Venesúela 1751-1756)
* Daniel Rolander (Súrínam 1755)
* Anton Rolandsson Martin (Svalbarði 1758)
* Carl Fredrik Adler (Austur-Indíur, Kína og Java 1761)
* Pehr Forsskål (Egyptaland og Jemen 1761-1763)
* Göran Rothman (Túnis og Líbía 1773-1776)
* Johan Peter Falk (Rússland 1768-1774)
* Daniel Solander (Ástralía 1768-1771 og Ísland 1772)
* Anders Sparrman (Kína 1765-1767, Suður-Afríka 1771-1772 og 1775, Eyjaálfa 1772-1775, og Senegal (1787)
* Carl Peter Thunberg (Suður-Afríka og Japan 1770-1779)
* Andreas Berlin (Gínea 1773) 
* Adam Afzelius (Síerra Leóne 1792-1796)

## Tilvísanir
Eggert Þór Bernharðsson

**Eggert Þór Bernharðsson** (f. 2. júní 1958 – d. 31. desember 2014) var íslenskur sagnfræðingur, rithöfundur og menningarmiðlari, þekktur fyrir rannsóknir sínar á nútímasögu Reykjavíkur og fyrir að efla sýningar- og menningarstarf í landinu. 

Hann starfaði um áratugaskeið við Háskóla Íslands, fyrst sem kennari í sagnfræði og síðar prófessor í hagnýtri menningarmiðlun, faggrein sem hann átti sjálfur stóran þátt í að móta. Eggert skrifaði margar greinar og bækur, þar á meðal umfangsmiklar rannsóknir um þróun höfuðborgarinnar sem hlutu tilnefningar til Íslensku bókmenntaverðlaunanna.

Eggert lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Sund 1978 og útskrifaðist frá heimspekideild Háskóla Íslands í júní 1983 með BA-próf í sagnfræði og stjórnmálafræði sem aukagrein.

Í febrúar 1992 lauk hann cand. mag.-prófi í sagnfræði frá sama skóla. Eggert var stundakennari í sagnfræði við Háskóla Íslands frá hausti 1987, fastráðinn frá 1993. Haustið 2006 varð Eggert Þór dósent í Hagnýtri menningarmiðlun, deild sem hann setti sjálfur á fót með aðstoð Landsbankans, og var prófessor í sömu grein síðan 2009.

Hann skrifaði fjölda greina um sagnfræðileg efni, flutti fyrirlestra og erindi, setti upp sýningar og tók að sér ýmis önnur störf sem tengjast sagnfræði og miðlun á menningu á einn eða annan hátt. Hann sinnti einkum rannsóknum á nútímasögu Reykjavíkur og er meðal annars höfundur þriggja stórvirkja um höfuðborgina, sem öll hlutu tilnefningar til Íslensku bókmenntaverðlaunanna: Saga Reykjavíkur 1940-1990 (1998), Undir bárujárnsboga. Braggalíf í Reykjavík 1940-1970 (2000) og Sveitin í sálinni. Búskapur í Reykjavík og myndun borgar (2014).

Árið 1981 kvæntist Eggert skáld- og fræðikonunni Þórunni Valdimarsdóttur og saman eignuðust þau synina Gunnar Theodór og Valdimar Ágúst. 

## Tilvísanir
Twice

**Twice** (kóreska; 트와이스; RR: *Teuwaiseu*) er suðurkóreskur stelpnahópur búið til af JYP Entertainment. Hópurinn er samansettur af níu meðlimum: Nayeon, Jeongyeon, Momo, Sana, Jihyo, Mina, Dahyun, Chaeyoung, og Tzuyu. Twice var búið til í sjónvarpsþáttunum *Sixteen* (2015) og var þeirra fyrsta sýning 20. október 2015, með stuttskífunni (EP) *The Story Begins*, einnig hefur hópurinn fengið heiðurstitillin „Stelpnahópur þjóðarinnar“ í Suður-Kóreu.

Twice varð frægt í Suður-Kóreu árið 2016 með smáskífunni þeirra „Cheer up“, sem varð númer eitt á Gaon Digital Chart, varð árangsríkasta smáskífa ársins og vann verðlaunin „Lag ársins“ á Melon Music Awards og Mnet Asian Music Awards. Næsta smáskífa þeirra „TT“ af stuttskífunni *Twicecoaster: Lane 1* toppaði Gaon Chart í fjórar vikur. Platan varð söluhæsta plata kóreskrar hljómsveitar árið 2016.

Innan 19 mánaða frá því að Twice var búið til hafði hópurinn selt yfir 1.2 milljón eintök af fjórum stuttskífum sínum og sérstakri plötu. Frá og með 2022 hefur hópurinn selt yfir 14 milljón plötur samanlagt í Suður-Kóreu og Japan.

Hópurinn hóf störf í Japan 28. júní 2017 undir Warner Music Japan með útgáfu plötunnar *#Twice*. Platan fór í 2. sæti á Oricon plötulistanum með flestar plötusölur í fyrstu viku útgáfu lags K-pop hóps í Japan í tvö ár. Í kjölfarið kom út fyrsta japanska maxi-smáskífa Twice, „One More Time“, í október.

Twice varð fyrsti kóresk stúlknahópur til að hljóta platínuviðurkenningu frá Recording Industry Association of Japan (RIAJ) fyrir bæði plötu og geisladiskasmáskífu á sama ári. Twice lenti í þriðja sæti í flokknum *Top Artist* á árslistum Billboard Japan 2017, og árið 2019 urðu þær fyrsti kóreski stúlknahópurinn til að hefja dome-tónleikartúr í Japan.

## Tilvísanir
JYP Entertainment

**JYP Entertainment Corporation** (kóreska: JYP 엔터테인먼트) er suðurkóreskt fjölþjóðlegt skemmtana- og plötufyrirtæki sem var stofnað árið 1997 af J. Y. Park. Fyrirtækið starfar sem plötufyrirtæki, umboðsskrifstofa fyrir hæfileikafólk, tónlistarframleiðslufyrirtæki, viðburðastjórnunar­fyrirtæki, tónleikaframleiðandi og útgáfuhús fyrir tónlist. Það er eitt stærsta skemmtanaiðnaðarfyrirtæki Suður-Kóreu. Fyrirtækið rekur einnig dótturfélög og deildir á alþjóðavísu.

## Tilvísanir