Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2010

**Heimsmeistaramótið í knattspyrnu árið 2010** var haldið í Suður-Afríku dagana 11. júní til 11. júlí 2010. Þetta var nítjánda heimsmeistarakeppnin og urðu Spánverjar heimsmeistarar í fyrsta sinn eftir sigur á Hollendingum í úrslitum. Þetta var fyrsta og enn sem komið er eina skiptið sem HM hefur farið fram í Afríku en frammistaða afrísku liðanna olli þó vonbrigðum, einkum heimamanna sem urðu fyrstu gestgjafarnir til að falla úr leik í riðlakeppni. Það sama gilti raunar um Ítali, ríkjandi heimsmeistara. Þjóðverjinn Thomas Müller varð markakóngur en Thomas Müller en Diego Forlán frá Úrúgvæ var valinn leikmaður mótsins.

## Val á gestgjöfum
HM 2010 var fyrsta mótið sem úthlutað var eftir skammlífri reglu FIFA um að keppnin skyldi færast milli fimm heimsálfa. Einungis Afríkulönd komu því til greina að þessu sinni. Fimm boð komu fram í fyrstu. Auk Suður-Afríku sóttu Egyptaland og Marokkó um gestgjafahlutverkið, en síðarnefnda landið var það eina í álfunni sem áður hafði falast eftir að halda keppnina. Að auki föluðust Túnis og Líbía eftir því að sjá sameiginlega um mótið.

Síðar bættist Nígería í hópinn og viðruðu Nígeríumenn þá hugmynd sína að deila gestgjafahlutverkinu með grönnum sínum í Benín, Gana og Tógó. Þegar Sepp Blatter lýsti því yfir að ekki væri áhugi á því hjá FIFA eftirleiðis að fela meira en einu landi að sjá um heimsmeistaramót drógu Nígeríumenn boð sitt til baka og það sama gerðu Túnis og Líbía. Eftir stóðu því aðeins þrjú boð.

Ekki þurfti nema eina atkvæðagreiðslu til að komast að niðurstöðu. Enginn fulltrúi FIFA greiddi Egyptum atkvæði sitt, tíu völdu Marokkó en fjórtán Suður-Afríku. Valið var engan veginn augljóst, þar sem Marokkó hafði mun lengri knattspyrnuhefð og ferðalög frá Evrópu yrðu mun auðveldari þangað en til Suður-Afríku. Á hinn bóginn nýttu Suður-Afríkumenn sér til hins ítrasta vinsældir og frægð Nelson Mandela sem var verndari framboðsins.

Í seinni tíð hafa komið fram ásakanir um að Suður-Afríkumenn hafi beitt mútum til að tryggja sér keppnina og var það hluti af spillingarrannsókn FIFA. Árið 2015 staðhæfði breska stórblaðið *Daily Telegraph* að Marokkó hefði í raun orðið hlutskarpast í kosningunni en úrslitum hefði verið breytt eftir á.

## Forkeppni
204 af 208 aðildarlöndum FIFA skráðu sig til leiks í HM. Norður- og Suður-Kórea lentu saman í úrslitariðli og komust bæði liðin áfram í úrslitakeppnina, þar var í fyrsta sinn frá 1966 sem Norður-Kórea náði þeim árangri. Úrúgvæ sló Kosta Ríka úr leik í álfuumspili og Nýja-Sjáland vann Barein með minnsta mun. Mark Thierry Henry, sem reyndist hafa lagt boltann fyrir sig með hendinni, kom Frökkum áfram á kostnað Írlands. Í kjölfarið var ákveðið að koma á laggirnar embætti sprotadómara sem höfðu það eina hlutverk að fylgjast með álitamálum í vítateignum.

## Þátttökulið
32 þjóðir mættu til leiks frá sex heimsálfum.

*  Ástralía
*  Japan
*  Norður-Kórea
*  Suður-Kórea
*  Alsír
*  Fílabeinsströndin
*  Gana
*  Kamerún
*  Nígería
*  Suður-Afríka (gestgjafar)

*  Bandaríkin
*  Hondúras
*  Mexíkó
*  Argentína
*  Brasilía
*  Síle
*  Paragvæ
*  Úrúgvæ
*  Nýja-Sjáland

*  Danmörk
*  England
*  Frakkland
*  Grikkland
*  Holland
*  Ítalía
*  Portúgal
*  Serbía
*  Slóvakía
*  Slóvenía
*  Spánn (meistarar)
*  Sviss
*  Þýskaland

## Lukkudýr
Lukkdýr keppninnar var *Zakumi*, hlébarði með mannlega eiginleika og grænt hár. Nafnið er samsetning úr bókstöðunum ZA (alþjóðlegum einkennisstöfum Suður-Afríku) og orðinu *kumi*, sem merkir töluna 10 í ýmsum afrískum tungumálum og vísar til ártalsins 2010. Grænn og gulur litur Zakumi kallaðist einnig á við landsliðsbúning Suður-Afríku.

Sú ákvörðun skipuleggjenda að fela fyrirtæki í eigu suður-afrísks stjórnmálamanns að framleiða Zakumi-fígúrur í verksmiðju í Kína olli nokkru uppnámi í Suður-Afríku, þar sem réttara þótti að nota mótið til atvinnusköpunar heima fyrir.

## Knattspyrnuvellir




## Keppnin
### Riðlakeppnin
Keppt var í átta riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fóru í 16-liða úrslit.
#### Riðill A
Líkt og fjórum árum fyrr léku heimamenn í opnunarleik keppninnar, þar sem Suður-Afríka og Mexíkó skildu jöfn, 1:1. Síðar sama dag gerðu Úrúgvæ og Frakkland markalaust jafntefli. Allt logaði í deilum innan franska landsliðshópsins og lið þeirra hrundi gjörsamlega. Í næsta leik töpuðu Frakkar fyrir Mexíkó og loks fyrir heimamönnum í síðustu umferðinni. Sá sigur dugði þó gestgjöfunum ekki áfram, því markatala þeirra var slæm eftir 3:0 tap fyrir toppliði Úrúgvæ. Suður-Afríka varð því fyrsta gestgjafaþjóðin í sögunni sem mistókst að komast upp úr riðlakeppni.

                                                                                                                                                                 
   

#### Riðill B
Argentína var annað tveggja liða til að klára sinn riðil á fullu húsi stiga. Sigur heimamanna frá Suður-Kóreu á Grikkjum reyndist að lokum tryggja þeim hitt sætið í útsláttarkeppninni. Nígería olli vonbrigðum og lauk keppni með eitt stig.

#### Riðill C
Það var stutt milli hláturs og gráturs í C-riðli, þar sem öll liðin áttu möguleika á að komast áfram fyrir lokaumferðina. Þegar fáeinar sekúndur voru til leiksloka virtust Englendingar og Slóvenar með pálmann í höndunum, en sigurmark Bandaríkjamanna á Alsír í uppbótartíma kom þeim í efsta sætið en Slóvenar sátu eftir með sárt ennið.

                                                                          

   
   

#### Riðill D
Miklar vonir voru bundnar við afrísku liðin á fyrsta heimsmeistaramótinu sem fram fór í heimsálfunni. Einungis Gana stóð undir væntingum og komst áfram úr strembnum riðli, þar sem Þjóðverjar nældu í toppsætið. Til þess þurftu þó Ástralir, sem voru nálega fallnir úr keppni, að spilla fyrir Serbum með því að vinna þá í lokaleiknum.

                                                                         
                                                                                     
   
   

#### Riðill E
Kamerún varð ásamt liði Norður-Kóreu það eina sem fór stigalaust frá mótinu. Hollendingar unnu alla þrjá leiki sína og varð lokaviðureign Dana og Japana því hreinn úrslitaleikur um hitt sætið í útsláttarkeppninni. Japanir höfðu betur, 3:1.

#### Riðill F
Heimsmeistarar Ítala voru taldir frekar heppnir þegar dregið var í riðla. Annað átti eftir að koma á daginn. Jafntefli gegn Paragvæ í fyrsta leik þóttu ásættanleg úrslit. Áfallið reið þó yfir þegar Ítalir gerðu sitt annað jafntefli gegn Nýsjálendingum sem enduðu á að verða eina taplausa liðið í keppninni með þrjú jafntefli. Paragvæ tryggði sér toppsætið með margalausu jafntefli við Nýja-Sjáland í lokaumferðinni á meðan Slóvakar og Ítalir mættust í hreinum úrslitaleik um annað sætið. Það kom í hlut Slóvaka, 3:2, þar sem slóvakíska liðið var sterkara frá upphafi til enda.

#### Riðill G
Norður-Kóreumenn stóðu rækilega uppi í hárinu á Brasilíu í fyrsta leik sínum á HM frá því í Englandi 1966. Lokatölur urðu 2:1 fyrir Brasilíu. Þessi góða frammistaða fyllti stjórnvöld í Norður-Kóreu bjartsýni og þau ákváðu að heimila fyrstu beinu knattspyrnuútsendinguna í landinu á móti Portúgal í næsta leik. Þar fékk liðið hins vegar á baukinn gegn Portúgal og tapaði 7:0. Hin góða markatala Portúgala gerði það að verkum að liðinu dugði markalaust stórmeistarajafntefli í lokaleiknum til Brasilíu til að tryggja sér annað sætið á eftir Suður-Ameríkumönnunum og skildu þar með Fílabeinsströndina eftir með sárt ennið. 

#### Riðill H
Svisslendingar fengu óskabyrjun þegar þeir sigruðu Spánverja í upphafsleik riðilsins á meðan Síle lagði Hondúras. Spánverjar hrukku þó í gang og unnu tvo næstu leiki. Hondúras hafnaði á botninum en náði þó að setja strik í reikninginn hjá Svisslendingum með því að gera jafntefli við þá í lokaleiknum og bæði lið sátu eftir í riðlinum.

                                                                                    
                                                                         
       

### Útsláttarkeppni
Tvö efstu liðin úr hverjum forriðli fóru áfram í 16-liða úrslit sem leikin voru með útsláttarfyrirkomulagi.

#### 16-liða úrslit
Fjögur suður-amerísk lið komust áfram í fjórðungsúrslitin, en það fimmta, Síle, tapaði fyrir Brasilíu. Tap Englendinga gegn Þjóðverjum var það stærsta í sögu þeirra í úrslitakeppni HM. Gana varð eina afríska liðið til að komast upp úr 16-liða úrslitunum að þessu sinni og einungis það þriðja í sögunni. Mark Carlos Tevez fyrir Argentínu, sem ranglega fékk að standa og þrumufleygur frá Frank Lampard sem ekki var dæmt mark þrátt fyrir að boltinn hefði greinilega farið yfir marklínuna leiddu til fáheyrðrar afsökunarbeiðni frá Sepp Blatter og áttu stóran þátt í að þróa marklínutækni og myndbandsdómgæslu.

### Fjórðungsúrslit
Hollendingar lentu undir gegn Brasilíumönnum en sneru leiknum sér í vil með tveimur mörkum Wesley Sneijder. Augu margra Afríkubúa voru á liði Gana sem freistaði þess að komast í undanúrslit fyrst Afríkuliða. Á lokasekúndum framlengingar var Luis Suárez rekinn af velli fyrir að slá knöttinn á marklínu, Gana misnotaði vítaspyrnuna sem dæmd var og Úrúgvæ hafði að lokum betur í vítaspyrnukeppni. Argentínumönnum var kippt niður á jörðina með 4:0 skelli á móti Þjóðverjum. Spánn varð svo síðasta liðið til að tryggja sér sæti í undanúrslitum. Eitt mark undir lokinn dugði til sigurs í bragðdaufum leik gegn Paragvæ.

### Undanúrslit
Hollendingar unnu sigur á Úrúgvæ í hörkuleik, 3:2. Aðeins eitt mark leit dagsins ljós í hinum undanúrslitaleiknum þar sem Carles Puyol kom Spánverjum í sinn fyrsta úrslitaleik. Í fyrsta sinn í sögunni fór því fram úrslitaleikur án þess að Argentína, Ítalía, Brasilía eða Þýskaland tækju þátt.

### Bronsleikur
Leikurinn um þriðja sætið var fjörlegur, þar sem bæði lið komust yfir áður en Þjóðverjar knúðu fram 3:2 sigur. Thomas Müller og Diego Forlán náðu báðir að skora í keppninni um gullskóinn. Þýskaland hefur oftast allra hafnað í 3ja sæti á HM (fjórum sinnum) en Úrúgvæ á metið yfir að enda í fjórða sæti (þrisvar sinnum).

### Úrslitaleikur
Viðureign Spánverja og Hollendinga var í járnum og einkenndist af grófum varnarleik, þar sem fjórtán gul spjöld voru gefin og Hollendingar léku manni færri síðustu tíu mínúturnar, en áður höfðu mest verið gefin sex spjöld í úrslitaleik. Bæði lið fengu færi til að skora í venjulegum leiktíma. Allt stefndi þó í vítaspyrnukeppni þar til Andrés Iniesta skoraði sigurmarkið á 116. mínútu. Spánverjar urðu þar með fyrsta liðið til að heimsmeistarar sem ríkjandi Evrópumeistarar frá því að Vestur-Þjóðverjar unnu það afrek árið 1974.

## Markahæstu leikmenn
Thomas Müller hreppti gullskó FIFA með fimm mörk skoruð. Þrír aðrir leikmenn skoruðu jafn mörg mörk en áttu ekki jafnmargar stoðsendingar og Müller. Alls skiptu 98 leikmenn á milli sín 145 mörkum, tvö þeirra voru sjálfsmörk.

;5 mörk

*  Thomas Müller
*  Wesley Sneijder
*  David Villa
*  Diego Forlán

;4 mörk

*  Gonzalo Higuaín
*  Miroslav Klose
*  Róbert Vittek

;3 mörk

*  Luís Fabiano
*  Asamoah Gyan
*  Landon Donovan
*  Luis Suárez

## Heimildir
* RSSSF, Heimsmeistarakeppnin 2010 úrslitagrunnur