Listi yfir mismunandi rithátt íslenskra orða

Eftirfarandi er **listi yfir mismunandi rithátt íslenskra orða**, þ.e.a.s. með breytilegar fallendingar, mismunandi tíðir sagna og ólíkar stafsetningagerðir orða, þar sem öll dæmin teljast nokkurn veginn rétthá (þó oftast sé hið fyrrnefnda algengara). Einnig eru teknar með undantekningar og þær útskýrðar. Mælt er með því að menn fullvissi sig um að þeir fari með rétt mál með því að skoða orðabækur og beygingarlýsingu íslensks nútímamáls áður en bætt er við listann:

Ath. að ef lýsingin er of flókin eða of margbrotin er vísað í beygingarlýsinguna, og aðeins tæpt á möguleikunum. Það skal líka taka fram að flest það sem hér kemur fram er fengið úr *Beygingarlýsingu íslensks nútímamáls*, af heimasíðu OH, nema annað sé tekið fram. .

## Dæmi
### Nafnorð - um mismunandi rithátt falla
#### Nefnifall
* **augabrún** getur í ft. verið *augabrúnir* eða *augabrýr* (sjá þolfall)
* **geil** getur í ft. verið *geilar* eða *geilir*
* **hringur** getur í ft. verið *hringar* eða *hringir*  [ATH að áframhaldandi fallbeyging fer eftir því hvor útgáfan er valin]
* **hver**  getur verið *hvert* eða *hvað* 
*  **Japanar** (ft.) getur verið *Japanir*
* **[[kleinuhringur]]** (sjá hringur)
* **leikur** getur í ft. verið *leikir* eða *leikar*   [ATH að áframhaldandi fallbeyging fer eftir því hvor útgáfan er valin]
* **mær** getur verið *mær* eða *mey* (sjá þágufall)  (ATH. að orðið meyja beygist reglulega )
* **rönd** getur í ft. verið *rendur* eða *randir* (sjá þolfall)
* **skutur** getur í ft. verið *skutir* eða *skutar* (sjá þolfall og þágufall)
* **snjóar** í (ft.) getur verið *snjóvar* 
* **töng** í (ft.) getur verið *tengur* eða *tangir* (sjá þolfall)

#### Þolfall
* **augabrún** getur í ft. verið *augabrúnir* eða *augabrýr* (sjá nefnifall)
* **hver**  getur verið *hvert* eða *hvað* (sjá nefnifall)
* **jörð** getur verið *jörð* eða *jörðu* (sjá þágufall) 
* **mold** getur verið *mold* eða *moldu* (sjá þágufall) (ATH. með greini alltaf *moldina*)
* **rödd** getur verið *rödd* eða *röddu* (sjá þágufall) 
* **rönd** getur í ft. verið *rendur* eða *randir* (sjá nefnifall)
* **skutur** getur í ft. verið *skuti* eða *skuta* (sjá nefnifall og þágufall)
* **töng** í ft. getur verið *tengur* eða *tangir* (sjá nefnifall)

#### Þágufall
* **banani** getur í ft. verið *banönum* eða *bönunum* 
* **bálkur** getur verið *bálki* eða *bálk* og með greini *bálknum* eða *bálkinum*. 
* **bátur** getur verið *báti* eða *bát* (ATH. með greini alltaf *bátnum*)
* **brjótur** getur með greini verið *brjótnum* eða *brjótinum* (en án greinis er það eingöngu *brjóti*, sbr. ísbrjóti)
* **diskur** getur verið *diskinum* eða *disknum* (ATH. á aðeins við með greini, annars *diski*)
* **dólkur** getur verið *dólki* eða *dólk*
* **dúkur** getur verið *dúk* eða *dúki*
* **elgur** í ft. getur verið *elgjum* eða *elgum* [ATH. hér er átt við dýrið elg, ekki elg í merkingunni bleytukrap] (sjá eignarfall)
* **fiskur** getur verið með greini,  *fiskinum* eða *fisknum* (ATH án greinis, alltaf *fiski*)
* **gúlpur** getur verið *gúlp* eða *gúlpi*
* **hnífur** getur verið *hníf* og *hnífi*
* **hópur** getur verið *hóp* eða *hópi*
* **hæll** getur verið *hæl* eða *hæli* (ATH með greini alltaf *hælnum*)
* **jörð** getur verið *jörð* eða *jörðu* (sjá þolfall) 
* **klútur** getur verið *klút* eða *klúti* (ATH með greini alltaf *klútnum*) 
* **krókur** getur verið *krók* eða *króki* (ATH. með greini alltaf *króknum*)
* **laupur** getur verið *laup* eða *laupi* (ATH. með greini alltaf *laupnum*) (sbr. orð eins og lygalaupur)
* **mold** getur verið *mold* eða *moldu* (sjá þolfall) (ATH. með greini alltaf *moldinni*)
* **mær** getur verið *meyju* eða *mey* (sjá nefnifall og útskýringar þar)
* **rödd** getur verið *rödd* eða *röddu* (sjá þolfall)
* **skutur** getur verið *skut* eða *skuti* (sjá nefnifall og þolfall)
* **snúður** getur verið *snúð* eða *snúði* (sjá eignarfall) 
* **staukur** getur verið *stauk* eða *stauki* (ATH. með greini er það eingöngu *stauknum*) 
* **stokkur** getur verið *stokki* eða *stokk* (ATH. með greini alltaf *stokknum*) 
* **tag** getur verið *tagi*, *tæi* eða *tægi* (sbr. af ólíku tagi, tæi eða tægi) [orðið aðeins til í þágufalli]
* **tankur** getur m.gr. verið *tankinum* eða *tanknum* (ATH. en er án greinis alltaf *tanki*)
* **tugur** getur verið *tug* eða *tugi*
* **tveir** getur verið *tveimur* eða *tveim*
* **vaður** getur verið *vað* eða *vaði* (ATH. með greini alltaf *vaðnum*) (sbr. orð eins og slönguvaður) (sjá eignarfall)
* **viður** getur verið *við* eða *viði*
* **völur** getur verið *veli* eða *völ* (sbr. orð eins og stjórnvölur)
* **þrír** getur verið *þremur* eða *þrem*

#### Eignarfall
* **apríl** getur verið *apríl* eða *apríls* (Ath. apríls er aðallega að finna í 19. aldar textum)
* **ágúst** getur verið *ágúst* eða *ágústs* (Ath. ágústs er aðallega að finna í 19. aldar textum)
* **bekkur** getur verið *bekkjar* eða *bekks*
* **bylur** getur verið *byls* eða *byljar*
* **desember** getur verið *desember* eða *desembers* (Ath. desembers er aðallega að finna í 19. aldar textum)
* **elgur** getur verið *elgs* eða *elgjar* og í ft. *elgja* eða *elga* [ATH. hér er átt við dýrið elg, ekki elg í merkingunni bleytukrap, eignarfallið af því orði er *elgs*] (sjá þágufall) 
* **febrúar** getur verið *febrúar* eða *febrúars* (Ath. febrúars er aðallega að finna í 19. aldar textum)
* **fjórir** getur verið *fjögurra* eða *fjögra* 

* **gelgja** getur í ft. verið *gelgna* eða *gelgja*
* **hilla** getur í ft. verið *hilla* eða *hillna*
* **janúar** getur verið *janúar* eða *janúars* (Ath. janúars er aðallega að finna í 19. aldar textum)
* **júlí** getur verið *júlí* eða *júlís* (Ath. júlís er aðallega að finna í 19. aldar textum)
* **júní** getur verið *júní* eða *júnís* (Ath. júnís er aðallega að finna í 19. aldar textum)
* **kaka** getur verið í fleirtölu *kaka* eða *kakna*
* **kekkur** getur verið *kekkjar* eða *kekks*
* **leggur** getur verið *leggjar* eða *leggs*
* **liður** getur verið *liðar* eða *liðs*
* **lúka** getur í ft. verið *lúka* eða *lúkna*
* **maí** getur verið *maí* eða *maís*
* **mörk** getur getur verið *markar* eða *merkur*
* **nóvember** getur verið *nóvember* eða *nóvembers* (Ath. nóvembers er aðallega að finna í 19. aldar textum)
* **október** getur verið *október* eða *októbers* (Ath. októbers er aðallega að finna í 19. aldar textum)
* **september** getur verið *september* eða *septembers* (Ath. septembers er aðallega að finna í 19. aldar textum)
* **serkur** getur verið *serks* eða *serkjar*
* **sjór** getur verið *sjávar* eða *sjós* (í orðasambandinu „vera til sjós“)
* **skotspónn** getur verið *skotspóns* eða *skotspónar*
* **snjór** getur verið *snjós* eða *snjóvar* eða *snjóar*
* **snúður** getur verið *snúðs* eða *snúðar* (sjá þágufall)
* **spónn** getur verið *spóns* eða *spónar*
* **strengur** getur verið *strengs* eða *strengjar*
* **vaður** getur verið *vaðar* eða *vaðs* (sbr. orð eins og slönguvaður) (sjá þágufall)
* **vefur** getur verið *vefjar* eða *vefs* (en aðeins *vefs* í merkingunni netvefur eins og t.d. veraldarvefsins)
* **veggur** getur verið *veggjar* eða *veggs*
* **vespa** getur í ft. verið *vespa* eða *vespna*
* **vængur** getur verið *vængs* eða *vængjar*
* **öxi**  getur verið *axar* eða *öxar*

##### Varðandi samsetningar við -son og -dóttir
* **Guðmundur** – *Guðmundar* (venjulegt eignarfall) – Guðmunds -son, -dóttir
* **Björn** – *Björns* (venjulegt eignarfall) – Björns - son, -dóttir eða Bjarnar - son, -dóttir
* **Haraldur** - *Haralds* (venjulegt eignarfall, en stundum einnig *Haraldar*) - Haralds -son, -dóttir
* **Jónas** - *Jónasar* (venjulegt eignarfall) - Jónas -son, -dóttir. 
* **Sigurður** – *Sigurðar* (venjulegt eignarfall) – Sigurðs -son, -dóttir
* **Sæmundur** - *Sæmundar* (venjulegt eignarfall) - Sæmunds -son, -dóttir

### Sagnir - um mismunandi rithátt tíða
* **binda** getur í boðhætti verið *bittu* eða *bintu*
* **hara** getur í þt. verið *haraði* eða *harði*
* **svaða** getur í þt. verið *svaðaði* eða *svaddi*

### Lýsingarorð - um mismunandi stigbreytingu
* **svangur** (fst.) — *svengri* eða *svangari* (mst.) — *svengstur* eða *svangastur* (est.)

### Ritháttur almennt - um mismunandi stafsetningu
* **alstaðar** - alls staðar
* **dyggð** - dygð.
* **orusta** - orrusta
* **peysa** - peisa. 	
* **skrímsli** - skrýmsli
* **skrýtinn** - skrítinn.
* **skrýtla** -  skrítla.
* **steylur** - steilur. 
* **tag** - *tagi*, *tæi* eða *tægi* (sjá þágufall)
* **tryppi** - trippi

### Orð sem eiga sér tvennskonar eða fleiri beygingamyndir
* **ævintýr** (nf)  og **ævintýri** (nf) 

## Tengt efni
* Listi yfir forna rithætti íslenskra orða
* beygingarlýsingu íslensks nútímamáls 

## Tilvísanir