Skáld-Helgi Þórðarson

**Skáld-Helgi Þórðarson** var íslenskt skáld á fyrri hluta 11. aldar. Hann var hirðmaður norska jarlsins Eiríks Hákonssonar og síðar einnig hjá Ólafi hinum helga. Kona hans hét Þórdís Halldórsdóttir, en hann elskaði yngri systur hennar, Þórkötlu. Sú saga sem rituð var um Skáld-Helga á 14. öld er glötuð, en efni og söguþráður hennar hefur varðveist í rímnaflokknum Skáld-Helga rímur sem er frá fyrri hluta 15. aldar.
### Ætt
Samkvæmt Landnámubók var Skáld-Helgi ættaður frá bænum Höfða (Hǫfði) í Borgarfirði á Vesturlandi. Faðir hans var sonarsonur landnámsmannsins Ásgeirs frá Hálogalandi í Noregi, sem kom til Íslands á skipi Hrómundar. Kona hans, Þórdis, var barnabarn hins fræga höfðingja Miðfjarðar-Skeggja.

### Ævisaga
Samkvæmt Skáld-Helga rímum varð Helgi á unga aldri ástfanginn af nágrannastúlkunni Þórkötlu. Halldór faðir hennar bannaði þeim að giftast. Hann trúði því að ástarþrá skapi aldrei hamingju („*gefast þau illa girndar ráð / er garpar fljóðum unna*“).  Ástin yxi í hjónabandi, en á ekki að koma á undan því. 

Eftir mikinn þrýsting frá bæði Halldóri og frá eigin fjölskyldu var Helgi neyddur til að giftast eldri systur Þórkötlu, Þórdísi. Hjónabandið var óhamingjusamt og tveimur árum síðar sendi Helgi Þórdísi aftur til föður síns og hélt sjálfur til Noregs, þar sem hann gerðist hirðmaður Eiríks jarls. Ástarsorg hans og þrá eftir Þórkötlu rak hann þó til að snúa aftur til Íslands, og þau tjáðu hvort öðru ástarhug sinn („*ástín verður afhuga þèr / aldri úr mínu brjósti*“) . En Helgi varð fyrir slúðri og rógi enda var hann enn giftur Þórdísi, svo samkvæmt skoðunum þess tíma mátti líta á samband hans við systur hennar sem sifjaspell. Sem hefnd fyri þennan rógburð drap Helgi nokkra menn og varð að flýja til Noregs að nýju. 

Þegar hér var komið hafði Eiríkur jarl látist og Helgi var hirðmaður Ólafs helga konungs. Helgi fór síðan í pílagrímsferð til Rómar, þar sem hann fékk fyrirgefningu synda sinna frá sjálfum páfanum. 

Laus við fyrri syndir ætlaði hann að snúa aftur til Þórkötlu en vegana kaldhæðni örlaganna endaði hann á Grænlandi þar sem hann að lokum giftist ekkju að nafni Þórunn. Hún hafði verið í tygjum við fjóra menn áður en hún giftist Helga  – eiginmann og þrjá unnusta – og þeir höfðu allir verið myrtir af hópi ræningja og heljarmanna í Greipum og einnig bróðir hennar. Helgi drap ræningjana og heljarmennin – en þyrmdi „Grímu galdra tóli“, norninni sem hafði verið foringi þeirra, því hann vildi ekki leggja hendur á konu („*kvel ek aldri konu til dauðs*“).

Hann varð síðan virtur maður á Grænlandi, settist í höfðingjasætið í Bröttuhlíð og varð lögsögumaður Grænlands. 

Þórkatla kom til Grænlands eftir erfið ferð til að finna Helga og dvaldi einn vetur í Bröttuhlíð. En Þórunn hindrað þau að vera ein saman fyrr en kvöldið fyrir brottför hennar – og þá aðeins eins lengi og þrír eldar brunnu niður í eldstæðinu. („*meðan at eina elda þrjá / at auðpöll lætr brenna*“)“).

Þórkatla sneri aftur til Íslands og fæddi dóttur en lést sjálf í barnsæng. Dóttirin var nefnd eftir móður sinni og viðurkennd sem barn Skáld-Helga. Hún var send til Grænlands þegar hún var 12 ára og bjó þar og giftist seinna.

Helgi er einnig sagður hafa átt óskilgetinn son á Grænlandi sem varð skáld eins og faðirinn.

### Verk
Þó svo að Skáld-Helgi hafi verið kallaður „*meistara skáld til orða*“ og hafi verið hirðmaður við norska hirðina, þá er hann ekki talinn með í Skáldartali Snorra-Eddu yfir hirðskáld. Af því má draga þá ályktun að hann hafi verið ástarskáld en ekki höfðingjaskáld. Finnur Jónsson taldi að ástarkvæði hans væru gefin í skyn í rímunum, en ástarkvæðin gætu hafa verið Skáld-Helga sögu sem nú er glötuð. Að öðru leyti hefur ekki mikið af kveðskap Helga varðveist. Brot af dróttkvæði hefur varðveist í Laufás handriti Eddu, og þrjár rúnhentar hendingar sem ekki er auðvelt að lesa er að finna í pappírsútgáfu frá 16. öld, sem nú er í British Library (BLAdd 11242x).

## Sjá einnig
* *[[Skáld-Helga rímur]]*
* *[[Skáld-Helga saga]]*

## Heimildir
* *Landnámabók*. (2016) Lestu (forlag) útgefandi 
* *Skáld-Helga rímur*. (Norrænn texti og dönsk þýðing av Finnur Magnússon och Carl Christian Rafn i *Grønlands historiske Mindesmærker*, I, København 1838.
* Finnur Jónsson (1920), *Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie*, del 1, 2 utg., København.

### Tilvitnanir


## Externa länkar
* Skáldhelgi Þórðarson Brot úr verkum Skáld-Helga.
* [''Skáldhelgarímur''](http://heimskringla.no/wiki/Sk%C3%A1ldhelgar%C3%ADmur_(Anonyme_skjaldekvad)) á norrænu og í danskri þýðingu af  Finnur Magnússon og Carl Christian Rafn.