Liam Neeson

**William John Neeson** (fæddur 7. júní 1952) er leikari frá Norður-Írlandi. Hann hefur hlotið ýmsar viðurkenningar, meðal annars tilnefningar til Óskarsverðlauna, BAFTA-verðlauna, þrenn Golden Globe-verðlaun, tvenn Tony-verðlaun og einn Volpi-bikar. Leikferill Neesons spannar rúm fjörutíu ár og hann er gjarnan talinn með mestu kvikmyndaleikurum Írlands. Kvikmyndir Neesons hafa þénað rúma 11,7 milljarða bandaríkjadala á heimsvísu. Neeson var skipaður liðsforingi í Orðu breska heimsveldisins (OBE) árið 2000.

Frumraun Neesons á hvíta tjaldinu árið 1978 í *[[För pílagrímsins]]*. Hann fylgdi henni eftir með hlutverkum í myndunum *[[Konungssverðið]]* (1981), *[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1984)|Uppreisnin á Bounty]]* (1984), *[[Trúboðsstöðin]]* (1986), *[[Í djörfum leik]]* (1988) og *[[Hjónabandssæla (kvikmynd)|Hjónabandssæla]]* (1992). Neeson öðlaðist frekari frægð með því að leika Oskar Schindler í dramamynd Stevens Spielberg um helförina, *[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Lista Schindlers]]* (1993) og hlaut sína fyrstu tilnefningu til Óskarsverðlauna sem besti leikarinn fyrir hlutverkið. Neeson birtist síðan í aðalhlutverkum í dramamyndum á borð við *[[Nell (kvikmynd)|Nell]]* (1994), *[[Rob Roy (kvikmynd frá 1995)|Rob Roy]]* (1995), *[[Michael Collins (kvikmynd)|Michael Collins]]* (1996), and *[[Vesalingarnir (kvikmynd frá 1998)|Vesalingana]]* (1998). Neeson tók jafnframt að sér hlutverk í stórmyndum, meðal annars sem Qui-Gon Jinn í *[[Stjörnustríð: Fyrsti hluti – Ógnvaldurinn]]* (1999), Ra's al Ghul í *[[Batman Begins]]* og Aslan í þríleiknum *[[Ævintýralandið Narnía (kvikmyndaröð)|Ævintýralandið Narnía]]* (2005–2010).

Neeson hefur jafnframt birst í myndum eins og sögulegu dramamyndinni *[[Gengi New York-borgar]]* (2002), rómantísku gamanmyndinni *[[Ástin grípur alla]]* (2003), ævisögudramanu *[[Kinsey (kvikmynd)|Kinsey]]* (2004), erótísku spennumyndinni *[[Chloe (kvikmynd frá 2009)|Chloe]]* (2009), trúarlegu dramamyndinni *[[Silence]]* (2016), fantasíumyndinni *[[Skrímslið kemur (kvikmynd)|Skrímslið kemur]]* (2016), glæpatryllinum  *[[Widows (kvikmynd frá 2018)|Widows]]* (2018), vestranum *[[Ballaðan um Buster Scruggs]]* (2018) og rómantísku dramamyndinni *[[Ordinary Love]]* (2019). Frá árinu 2008 haslaði Neeson sér völl sem hasarmyndahetja með spennumyndaröðinni *[[Taken (kvikmyndaröð)|Taken]]* (2008–2014), *[[The A-Team (kvikmynd)|The A-Team]]*, *[[The Grey]]* (2011), *[[Wrath of the Titans]]* (2012), *[[A Walk Among the Tombstones (kvikmynd)|A Walk Among the Tombstones]]* (2014) og *[[Cold Pursuit]]* (2019). Neeson er þekktur fyrir samstarf sitt með leikstjóranum Jaume Collet-Serra og hefur leikið í fjórum af myndum hans: *[[Unknown (kvikmynd frá 2011)|Unknown]]* (2011), *[[Non-Stop]]* (2014), *[[Run All Night]]* (2015) og *[[The Commuter]]* (2018). 

Neeson er einnig sviðsleikari og lék hjá leikhúsinu Lyric Players' Theatre í Belfast í tvö ár frá árinu 1976. Hann hefur tvisvar unnið Tony-verðlaun sem besti leikarinn á Broadway, fyrst fyrir túlkun sína á hlutverki Matt Burke í leikritinu *[[Anna Christie]]* eftir Eugene O'Neill (1992) og síðan á hlutverki Johns Proctor í leikritinu *[[Í deiglunni]]* eftir Arthur Miller (2002). Hann lék jafnframt Oscar Wilde í leikritinu *[[Júdasarkossinn]]* eftir David Hare (1998).

## Tilvísanir