open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skátafélagið Ægisbúar

**Skátafélagið Ægisbúar** (stofnað 1969) er skátafélag í Vesturbæ Reykjavíkur. Félagið býður upp á skátastarf fyrir börn og ungmenni í Vesturbæ, Miðborg Reykjavíkur, Skerjafirði og á Seltjarnarnesi. Skátafélagið er aðili að Bandalagi íslenskra skáta og Skátasambandi Reykjavíkur. 

## Saga
Skátafélagið Ægisbúar varð til þegar Skátafélag Reykjavíkur og Kvenskátafélag Reykjavíkur voru lögð niður og sjálfstæð félög sett á fót í hverfum borgarinnar. Félagið starfaði í fyrstu í kjallara Hagaskóla, kjallara Hallveigarstaða og í kjallara á Fríkirkjuvegi 11, en flutti árið 1977 í Íþróttahús Hagaskóla þar sem það er nú með starfsemi sína. Fyrsti félagsforingi Ægisbúa var Hilmar Fenger.

## Skátasveitir
Í félaginu starfa fjórar skátasveitir.

* Drekaskátasveitin Selir
* Fálkaskátasveitin Hafmeyjur & Sjóarar
* Dróttskátasveitin Hvíta fjöðrin
* Rekkaskátasveitin Navis

## [[Arnarsetur (skáli)|Arnarsetur]]
Skátafélagið á skátaskálann Arnarsetur suðaustan við Sandskeið, nálægt Bláfjöllum. Skálinn var reistur af Félagi flugmálastarfsmanna ríkisins í kringum árið 1959 og um tuttugu árum síðar fengu skátar í Ægisbúum leyfi til að nota hann til skálaferða. Afnotin fengu skátarnir tímabundið gegn því að sinna viðhaldi. Skátarnir fengu skálann svo afhentan kvaðalaust árið 1974. Skálinn er nú í talsverðri niðurníðslu og ekki í notkun.

## Félagsforingjar

* Hilmar Fenger var fyrsti félagsforingi Ægisbúa

* Tómas Grétar Ólason tók við haustið 1969 – 1980
* Ragnar Heiðar Harðarson 1980 – 1982
* Júlíus Aðalsteinsson 1982 – 1984
* Karl Sæberg 1984 – 1986
* Haukur Harðarson 1986 – 1988
* Júlíus Aðalsteinsson 1988 – 1996
* Guðrún Inga Bjarnadóttir 1996 – 1997
* Sveinn Guðmundsson 1997 – 1998
* Guðný Eydal 1998 – 1999
* Sveinn Fr. Sveinsson 1999 – 2004
* Sigfús Kristjánsson 2004 – 2008
* Harpa Ósk Valgeirsdóttir 2008 – 2013
* Guðrún Harpa Bjarnadóttir 2013 – 2014
* Guðjón Geir Einarsson 2015 – 2017
* Helga Rós Einarsdóttir 2017 – 2020
* Tryggvi Bragason 2020 – 2022
* Haukur Friðriksson 2022 – 2025
* Jón Freysteinn Jónsson 2025 – 

## Heimildir
José Echegaray

**José Echegaray y Eizaguirre** (19. apríl 1832 – 4. september 1916) var spænskt leikskáld og stjórnmálamaður sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1904.

## Líf og störf
Echegaray fæddist í Madríd sonur háskólaprófessors í grísku. Hann fékk hámenningarlegt uppeldi og þegar á barnsaldri drakk hann í sig verk helstu meistara bókmenntasögunnar, auk þess að sýna mikla stærðfræðihæfileika. Aðeins tvítugur að aldri lauk hann verkfræðiprófi frá háskóla og hóf störf sem slíkur.

Árið 1854 sneri hann sér að kennslustörfum og fór á næstu árum að sinna þjóðfélagsmálum í vaxandi mæli. Lýðræðissinnar gerðu stjórnarbyltingu á Spáni árið 1868 og tók Echegaray sæti í byltingarstjórninni. Hann gegndi ráðherraembættum á næstu árum en sneri baki við stjórnmálum árið 1874, en eftir það má segja að rithöfundaferill hans hafi byrjað fyrir alvöru.

Hann var afkastamikill leikritahöfundur allt til æviloka, auk þess að skrifa mikið um stærðfræði og eðlisfræði. Verk hans voru þunglamaleg í takt við spænska leikhúshefð nítjándu aldar og eru sjaldan sett upp í seinni tíð. Árið 1904 hlaut hann Nóbelsverðlaunin ásamt franska skáldinu Frédéric Mistral.
Frédéric Mistral

**Frédéric Mistral** eða **Josèp Estève Frederic Mistral** (8. september 1830 – 25. mars 1914) var ljóðskáld og orðabókahöfundur. Hann var franskur að þjóðerni en orti á oksítönsku, sem töluð er í Provence-héraðinu. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1904.

## Ævi og störf
Mistral fæddist í smábænum Maillane í Suður-Frakklandi og voru foreldrar hans velstæðir landeigendur. Hann stundaði nám í lögfræði og hóf snemma að berjast fyrir sjáfstæði Provence-héraðs og vildi efla menningu og söguvitund héraðsbúa og ekki hvað síst standa vörð um oksítönsku, sem hann áleit eitt merkasta bókmenntamál álfunnar. Það var einkum fyrir þátt sinn í vernd tungumálsins að honum voru veitt Nóbelsverðlaunin árið 1904 ásamt spænska leikskáldinu José Echegaray. Sínum hluta verðlaunafjárins varði Mistral til stofnunar safns í Arles um menningu og sögu héraðsins, sem enn er talið það merkasta á sínu sviði.

Á árunum 1878-1886 tók Mistral saman verkið *Lou Tresor dóu Félibrige*, sem hefur að geyma ítarlegustu oksítönsku orðabókina sem til er. Ljóð Mistral eru flest tengd sögu og þjóðmenningu Provence-héraðs. Þau voru þýdd á fjölda tungumála, þar á meðal á frönsku af skáldinu sjálfu.
Brescia

**Brescia** er borg og sveitarfélag í Langbarðalandi á Ítalíu. Hún liggur nálægt Ölpunum og Gardavatni og Iseovatni. Íbúar eru rúmlega 200.000 (2019) en íbúar héraðsins 1,2 milljón. Borgin er kölluð *Ljónynja Ítalíu* (*Leonessa d'Italia*)

Í Brescia eru einar best varðveittu rómversku rústir á norður-Ítalíu (borgin hét Brixia á tímum Rómverja). Einnig eru þar miðaldakastalar, dómkirkjur og minnismerki. Minjar þessar eru á lista UNESCO. Frakkar og Austurríkismenn réðu borginni um tíma og voru stríð og hernaðarátök gegn þeim. Brescia sameinaðist nýlegu Konungsríki Ítalíu árið 1859.

Borgin var áður fyrr mikilvæg iðnaðarborg og framleiðsla verkfæra og byssna meðal vara. Knattspyrnulið borgarinnar er Brescia Calcio.
Prató

**Prato** er borg og sveitarfélag í Toskana, 17 kílómetrum norðvestur af Flórens. Hún varð mikilvæg iðnaðarborg eftir sameiningu Ítalíu á 19. öld.  Íbúar eru 195.000 (2020).
Mýrakrækja

**Mýrakrækja** (fræðiheiti: *Scorpidium revolvens*) er mosategund af rytjamosaætt. Mýrakrækja vex á Íslandi í mýrum, votlendi og tjörnum.

## Tilvísanir
Reggio Calabria

**Reggio di Calabria** einnig þekkt sem **Reggio Calabria** og **Reggio** er borg á suður-Ítalíu og stærsta borgin á Kalabríuskaga. Íbúar eru rúmlega 200.000 (2015) en um 560.000 búa á stórborgarsvæðinu.
Borgin á sér langa sögu og var mikilvæg grísk borg á 5 og 6. öld fyrir Krist. Árið 1908 varð jarðskjálfti þar sem eyðilagði megnið af borginni og fórust tugþúsundir.

Mikil söguleg og menningarleg tengsl eru við borgina Messina á Sikiley en Messínasund liggur á milli þeirra. Einnig er þar rígur í *Derby dello Stretto* þar sem knattspyrnuliðið Reggina og A.C.R. Messina mætast.

Aspromonte er fjall nálægt Reggio Calabria.
Jill Biden

**Jill** Tracy Jacobs **Biden** (fædd Jacobs, áður Stevenson; fædd 3. júní 1951) er bandarískur kennari og fyrrverandi forsetafrú Bandaríkjanna, fædd í Hammonton í New Jersey í Bandaríkjunum. Hún var varaforsetafrú Bandaríkjanna frá 2009 til 2017. Hún er gift Joe Biden, 46. forseta Bandaríkjanna og 47. varaforseta Bandaríkjanna. 

Hún er með bakkalárgráðu og doktorsgráðu frá háskólanum í Delaware. Þá lauk hún prófi í kennsluréttindum frá West Chester háskóla og lauk meistaraprófi í ensku frá Villanova háskóla. Hún kenndi ensku og ritlist við Tækniskólann í Delaware á árunum 1993 - 2008. Hún starfaði auk þess við kennslu inni á geðheilbrigðisstofnunum fyrir ungt fólk með geðrænan vanda.

Árið 2009 tók hún við stöðu prófessors í ensku við framhaldsskólann í Virginíu og er talin vera fyrsta varaforsetafrúin sem gegnir launuðu starfi á meðan maki hennar situr í embætti. Hún hefur beitt sér fyrir góðgerðarmálefnum af ýmsu tagi; er stofnandi *Biden Breast Health -* samtakanna sem starfa í þágu baráttunnar gegn brjóstakrabbameini. Hún er meðstofnandi *Book Buddies* - verkefnisins í þágu læsis meðal fátækra barna í Bandaríkjunum; meðstofnandi *Biden-samtakanna*, virk í starfi *Delaware Boots on the Ground* - samtakanna sem styðja við fjölskyldur bandarískra hermanna og er einnig meðstofnandi *Joining forces,* samtaka sem einnig starfa í þeim tilgangi, ásamt fyrrverandi forsetafrú Bandaríkjanna Michelle Obama.

Jill Biden hélt áfram kennarastörfum í forsetatíð eiginmanns síns. Hún er þar með fyrsta forsetafrú Bandaríkjanna sem starfar utan Hvíta hússins.

## Tilvísanir
Sigurður Gunnar Þorsteinsson

**Sigurður Gunnar Þorsteinsson** (fæddur 8. júli 1988) er íslenskur fyrrum körfuknattleiksmaður. Hann varð fjórvegis Íslandsmeistari í körfuknattleik, fyrst með Keflavík árið 2008 og síðar með Grindavík, árin 2012 og 2013, og Tindastól árið 2023. Auk þess að leika á Íslandi, lék Sigurður sem atvinnumaður í Svíþjóð og Grikklandi.

Á árunum 2007 til 2019 lék hann 58 leiki með Íslenska landsliðinu.

Árið 2025 var Sigurður kosinn formaður Héraðssambands Vestfjarða.

## Titlar

* **Íslandsmeistari (4):** 2008, 2012, 2013, 2023
* **Bikarmeistari (4):** 2008, 2011-2013
* **Meistarakeppni karla (4):** 2008, 2011-2013
* **Fyrirtækjabikarssmeistari (2):** 2006, 2011

## Tenglar
*Ferill  á Eurobasket.com
*Tölfræði á kki.is

## Tilvísanir
Lionel Richie

**Lionel Brockman Richie Jr** (fæddur 20. júní 1949 í Tuskegee í Alabama, Bandaríkjunum) er bandarískur funk, soul og r & b tónlistarmaður. Hann hóf ferilinn sem söngvari og saxafónleikari í hljómsveitinni The Commodores sem áttu vinsælar ballöður eins og *Easy*, *Three Times a Lady* og *Still*. Á 9. áratugnum hóf hann sólóferil og átti lög eins og *Hello* og *All night long*. Ritchie hefur reynt fyrir sér í plötuhljóðritun, kvikmyndum og sem tónlistardómari.

## Breiðskífur
*Lionel Richie (1982)
*Can't Slow Down (1983)
*Dancing on the Ceiling (1986)
*Louder Than Words (1996)
*Time (1998)
*Renaissance (2000)
*Just for You (2004)
*Coming Home (2006)
*Just Go (2009)
*Tuskegee (2012)
Steve Bannon

**Stephen Kevin Bannon** (fæddur 27. nóvember 1953) er bandarískur fjölmiðlafulltrúi, stjórnmálaráðgjafi, fyrrverandi bankastjóri og fyrrverandi formaður Breitbart News. Hann starfaði sem aðalráðgjafi Donalds Trumps Bandaríkjaforseta fyrstu sjö mánuði fyrra kjörtímabils Trumps. Hann sat í stjórn Cambridge Analytica, gagnagreiningarfyrirtækisins sem tók þátt í gagnaskandalnum Facebook – Cambridge Analytica þar sem persónuupplýsingum milljóna Facebook-notenda var lekið og þær nýttar í pólitískum tilgangi.

Í ágúst 2020 var Bannon handtekinn og hann og þrír aðrir voru ákærðir fyrir samsæri um peningaþvætti og að falsa póstatkvæði í tengslum við átakið „Við byggjum múrinn“. Hann hefur neitað sök en fer fyrir rétt árið 2021. Hann var bannaður á Twitter í aðdraganda forsetakosninganna 2020 fyrir að hvetja til ofbeldis gegn yfirsóttvarnarlækni og yfirmanni FBI. Donald Trump náðaði Bannon þann 20. janúar 2021, á síðasta degi sínum í forsetaembætti.

## Hægri hreyfingin
Steven Bannon stofnaði öfgahægri vefsíðuna Breitbart News árið 2007. Árið 2016 varð Bannon framkvæmdastjóri kosningabaráttu Trumps og var skipaður aðalráðgjafi forsetans eftir að Trump var kjörinn forseti. Steve Bannon hætti sem aðalráðgjafi átta mánuðum síðar og byrjaði að vinna aftur fyrir Breitbart. Í janúar 2018 þurfti hann að hætta samstarfi við Breitbart vegna ummæla í bók hans, *Fire and Fury*, þar sem hann gagnrýndi ríkisstjórn Trumps.

Bannon segir ætlun sína ađ styðja hægri öfgastjórnmálahreyfingar um allan vesturheim. Hann hefur stutt og fjármagnað marga íhaldsama, popúlista þjóðernisflokka í Evrópu og annars staðar.

## Tilvísanir
Operation Rescue

**Operation Rescue** eða **Opeartion National Rescue** voru bandarísk íhaldssöm kristin grasrótarsamtök sem börðust gegn þungunarrofi. Samtökin voru stofnuð af Randall Terry árið 1986. Samtökin börðust fyrir réttindum ófæddra barna til lífs, og lögðu þungunarrof að jöfnu við morð. Samtökin stóðu fyrir fjölmennum mótmælum og ögrandi mótmælastöðum við læknastöðvar sem framkvæma þungunarrof. Félagsmenn samtakanna hótuðu starfsfólki og læknum og gripu til líkamlegs ofbeldis, sprengjuhótana og jafnvel morða. Slagorð samtakanna var "ef þú trúir að þungunarrof sé morð, láttu eins og það sé morð" 

Samtökin voru áberandi í lok níunda áratugar tuttugustu aldar. Árið 1999 klofnuðu samtökin. Móðursamtökin tóku upp nafnið Operation Save America, en klofningshópur Í Kalíforníu tók upp nafnið Operation Rescue, sem flutti höfuðstöðvar sínar til Kansas árið 2002. Bæði Operation Rescue og Operation Save America eru virk og berjast gegn þungunarrofi og afkristnun bandarísks samfélags.

## Saga
Samtökin nýttu baráttuaðferðir mannréttindahreyfinga sjöunda áratugarins, hreyfinga blökkumanna, femínista og umhverfisverndarsinna. Mótmælastöður, borgaraleg óhlýðni og málflutningur sem byggðist á réttindindabaráttu, réttindum óffæddra barna sem væru fótum troðin með dómi hæstaréttar Roe v Wade. Félagsmenn samtakanna hlekkjuðu sig við dyr læknastöðva til þess að hindra aðgangi kvenna. 

Samtökin uxu mjög hratt eftir stofnun 1986, en lentu í fjárhagsvandræðum og í lok áratugarins hafði fjarað undan samtökunum. Margir predíkarar í evangelískum söfnuðum tóku að fordæma baráttuaðferðir samtakanna sem þóttu of ofbeldisfullar. Þá stóðu samtökin í málaferlum eftir að kvenréttindasamtökin NOW höfðað mál gegn Operation Rescue á grundvelli brota á lögum um skipulega glæpastarfsemi. Samtökin samanstóðu þá af fámennum hópi aðgerðarsinna sem ferðuðust um Bandaríkin og lifðu á matargjöfum og fjárstuðningi frá velgjörðarfólki samtakanna sem skaut yfir þá skjólshúsi. Aðgerðarsinnar skipulögðu mótmæli í ólíkum borgum og aðstoðuðu kristna andstæðinga þungunarrofs við að skipuleggja mótmæli. 

Stærstu aðgerðir samtakanna voru sumarið 1991, hið svokallaða Summer of Mercy í Wichita, Kansas, þar sem George Tiller rak læknastofu. Tiller var einn fárra lækna í Bandaríkjunum sem framkvæmdi þungunarrof á síðari stigum meðgöngu. Andstæðingar þungunarrofs kölluðu Tller "Tiller, The Baby Killer."

Árið 1994 skrifaði Bill Clinton undir lög sem mótmælendum að hefta aðgengi kvenna að læknastöðvum með hótnunum, móðgunum eða smánun, eða með því að reyna með líkamlegum hætti að tálma þeim inngöngu. Eftir að þær aðgerðir sem Operation Rescue höfðu beitt við mótmæli voru gerðar ólöglegar fjaraði undan samtökunum.. 

## Forystu og nafnbreytingar
Árið 1994 yfirgaf Randall Terry samtökin og tók Philip Benham við af honum. Þar sem samtökin höfðu aldrei höfundarréttarvarið nafn sitt höfðu mörg mismunandi samtök í Bandaríkjunum byrjað að nota nafnið. Þar með breytti Benham nafni samtakanna í **Operation save America** árið 1996 sem þau notast ennþá við í dag ásamt því að nota nafnið *Operation Rescue*. 

## Tilvísanir
Władysław Reymont

**Władysław Reymont**, fæddur **Władysław Rejment**, (7. maí 1867 – 5. desember 1925) var pólskur rithöfundur. Hann hlaut nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1924.

## Ævi og störf
Reymont fæddist inn í fjárvana aðalsætt. Hann nam klæðskeraiðns en vann sem lestarvörður og leikari í farandleikhópi. Ferðalögin urðu honum hvatning til að setja saman smásögur. Árið 1899 sendi hann frá sér skáldsöguna *Fyrirheitna landið* (pólska: *Ziemia obiecana*) sem sló í gegn. Í henni beindi höfundurinn athyglinni að arðráni, kúgun og illri meðferð á verkafólki í iðnaðarborginni Lodz. Sagan var hörð gagnrýni á samfélagsleg áhrif óbeislaðrar iðnvæðingar.

Frá 1904 til 1909 sendi hann frá sér fjögurra binda flokkinn *Bændurna* (pólska: *Chopi*), sem varð hans langfrægasta verk. Það segir frá einu ári í pólsku bændasamfélagi, þar sem hvert bindi fjallar um sína árstíð.

Verkum Reymont var mjög hampað í Póllandi í valdatíð kommúnista, enda var tónninn blandaður pólskri ættjarðarást og gagnrýni á kapítalisma.

Síðasta skáldsaga Reymont birtist sem framhaldssaga árið 1922 og kom út í heilu lagi árið 1924. Hún nefnist *Uppreisn* (pólska: *Bunt*) og er lítt dulin allegóría um rússnesku byltinguna þar sem dýr á sveitabæ gera byltingu. Líkindin við *[[Dýrabær|Dýrabæ]]* eftir George Orwell eru augljós en ekki er ljóst hvort Orwell var kunnugt um sögu hins pólska skáldbróður síns.

Nóbelsverðlaun Reymont árið 1924 komu nokkuð á óvart. Samkeppnin var hörð, þar sem Thomas Mann, George Bernard Shaw og Thomas Hardy voru allir orðaðir við verðlaunin. Pólskir bókmenntaáhugamenn bundu frekar vonir við rithöfundinn Stefan Żeromski en sterk and-þýsk voðhorf hans munu hafa komið í veg fyrir að hann hreppti hnossið. Heilsu Reymont var farið að hraka og gat hann ekki haldið til Stokkhólms til að veita verðlaununum móttöku. Hann lést árið eftir.
Leon Goretzka

**Leon Goretzka** (fæddur 6. febrúar 1995) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir FC Bayern München og þýska landsliðið.

## Titlar
***Bayern München**
*Bundesliga:  2018–19, 2019–20
***Þýska Bikarkeppninn**: 2018–19, 2019–20
*Meistaradeild Evrópu:  2019-20
*Evrópski ofurbikarinn: 2020
***Þýskaland**: 
*FIFA Confederations Cup: 2017 (**Gull**)

## Tenglar
* https://int.soccerway.com/players/leon-goretzka/213637/
* https://www.national-football-teams.com/player/55295/Leon_Goretzka.html
Neil Gorsuch

Neil Gorsuch (*f. 1967*) er bandarískur lögfræðingur og dómari við hæstarétt Bandaríkjanna. Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, tilnefndi hann í sæti Antonin Gregory Scalia 31. janúar árið 2017. Skipun hans tók gildi 10. apríl 2017 eftir að meirihluti þingmanna í öldungadeild Bandaríkjaþings samþykkti tilnefninguna. Gorsuch er einn af þremur hæstaréttardómurum sem Donald Trump hefur skipað í embætti. Gorsuch er íhaldssamur í skoðunum og fylgir stjórnarskrá Bandaríkjanna til hins ítrasta.

## Æviágrip
Gorsuch fæddist 29. ágúst 1967 í borginni Denver í Colorado. Hann fluttist síðar með fjölskyldu sinni til Bethesda í Maryland þar sem hann fór í Georgetown-einkaskólann. Brett Kavanaugh, sem Donald Trump skipaði sem hæstaréttardómara árið 2018, var nemandi við skólann á sama tíma og Gorsuch. Gorsuch útskrifaðist sem stjórnmálafræðingur frá Columbia-háskóla í New York og í kjölfarið sem lögfræðingur frá Harvard-háskóla í Massachusetts þar sem hann var bekkjarbróðir Baracks Obama, fyrrverandi forseta Bandaríkjanna. Árið 2004 lauk hann doktorsgráðu í lögfræði frá Oxford-háskóla.

Gorsuch varð dómari við áfrýjunardómstólinn í Denver árið 2006 og gegndi því starfi þar til hann tók sæti í hæstarétti Bandaríkjanna. Áður gegndi hann starfi aðstoðarmanns tveggja hæstaréttardómara, þeirra Byron White og Anthony Kennedy.

## Dómari við hæstarétt Bandaríkjanna
Gorsuch var fyrsta tilnefning Donalds Trump Bandaríkjaforseta í sæti hæstaréttardómara. Síðar átti hann eftir að tilnefna - og öldunadeildin að samþykkja - Brett Kavanaugh og Amy Coney Barrett. Gorsuch var tilnefndur í sæti Antonin Gregory Scala 31. janúar árið 2017 og skipun hans tók gildi 10. apríl sama ár eftir að meirihluti þingmanna í öldungadeildinni samþykkti tilnefninguna. Allir öldungadeildarþingmenn Repúblikana greiddu atkvæði með honum og þrír þingmenn Demókrata, Joe Manchin, Heidi Heitkamp and Joe Donnelly.

Antonin Scalia lést í febrúar árið 2016 þegar Barack Obama var forseti Bandaríkjanna. Obama reyndi að fylla í það skarð en Repúblikanar komu í veg fyrir það með málþófi. Margir Demókratar litu svo á að þeir höfðu verið rændir þeim möguleika að tryggja meirihluta í hæstarétt úr hópi frjálslyndari dómara. 

Gorsuch lagði áherslu á sjálfstæði sitt þegar hann kom fyrir hæfisnefnd öldungadeildar þingsins í kjölfar tilnefningar Trump. Þá gagnrýndi hann hrakyrði Trumps í garð dómstóla og dómara landsins og sagði þau dapurleg. Hann sagðist ekki vera fulltrúi forsetans eða ákveðins flokks.

## Tilvísanir
Rudolf Eucken

**Rudolf Eucken** (5. janúar 1846 – 15. september 1926) var þýskur heimspekingur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1908.

Eucken fæddist og ólst upp í Neðra-Saxlandi hjá einstæðri móður. Hann hóf nám í heimsspeki og lagði sérstaklega fyrir sig siðfræði og guðfræðilega heimspeki. Hann kenndi við menntastofnanir víða um Þýskaland, var um tíma við Harvard í Bandaríkjunum en hlaut að lokum prófessorsstöðu við Háskólann í Jena.

Skrif Eucken um heimspeki kristinnar trúar vöktu mikla athygli og var hann sagður hafa komið guðfræðilegri heimspeki til bjargar á tímum þar sem ýmsir menntamenn sóttu hart að trúarbrögðum.

Rudolf Eucken lést árið 1926. Hann átti þrjú börn, þar á meðal soninn Walter Eucken sem varð kunnur hagfræðingur og einn af hugmyndafræðingunum á bak við þýska efnahagsundrið á árunum eftir seinni heimsstyrjöldina.
John Galsworthy

**John Galsworthy ** (14. ágúst 1867 – 31. janúar 1933) var breskur rithöfundur og leikskáld. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1932.

## Ævi og störf
Galsworthy fæddist í Surrey og var af efnafólki kominn. Hann lauk prófi í lögum frá Oxford en í stað þess að snúa sér að lögmennsku lagðist hann í ferðalög að námi loknu og sinnti fjölskyldufyrirtækinu sem var í reksti flutningaskipa. Í þessum ferðum kynntist hann rithöfundinum Joseph Conrad og tókst með þeim mikil vinátta.

Árið 1897 sendi Galsworthy frá sér sitt fyrsta ritverk, smásagnasafn sem kom út undir dulnefni. Frá 1904 birti hann verk sín undir eigin nafni og skrifaði jöfnum höndum skáldsögur og leikrit. Það voru einkum leikritin sem nutu hylli á þessum árum og var hann í hópi vinsælli leikskálda sinnar tíðar í Bretlandi.

Í dag er Galsworthy þó einkum minnst fyrir skáldsögur sínar um *Forsyte-ættina*, sem hann samdi á árunum 1906-21. Þær eru fjölskyldudrama um fólk í efri millistétt, ástir þess og örlög.

Galsworthy var eldheitur hugsjónamaður og barðist fyrir ýmsum félagslegum framfaramálum auk þess sem honum var annt um velferð dýra. Hann var í hópi stofnenda rithöfundasamtakanna *PEN* og var forseti þeirra fyrstu tólf árin. Þegar Galsworthy hlaut Nóbelsverðlaunin árið 1932 var hann farinn að heilsu og lést fáeinum vikum síðar, en verðlaunaféð lét hann renna til PEN-samtakanna.

Þrátt fyrir talsverðar vinsældir í lifanda lífi gleymdust verk Galsworthy fljótt. Segja má að hann hafi verið enduruppgötvaður í kjölfar vinsælla sjónvarpsþátta um Forsyte-ættina á sjöunda áratugnum, sem leiddu til þess að verk hans tóku að seljast á ný.
Erik Axel Karlfeldt

**Erik Axel Karlfeldt**, fæddur **Erik Axel Eriksson** (20. júlí 1864 – 8. apríl 1931) var sænskt ljóðskáld sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1931.

Karlfeldt fæddist í Dölunum, sonur bændafólks. Hann nam við Uppsalaháskóla. Fyrsta ljóðabók hans kom út árið 1895 og var yrkisefni hans alla tíð líf sveitafólks. Karlfeldt var snemma tekinn inn í sænsku Akademíuna og átti lengi sæti í Nóbelsnefnd hennar.

Hann lést snögglega eftir skammvinn veikindi vorið 1931. Síðar sama ár var honum veitt Nóbelsverðlaunin og eru þeir Karlfeldt og Dag Hammarskjöld því einu mennirnir sem hlotið hafa verðlaunin eftir dauða sinn. Snemma komst á kreik sú saga að Karlfeldt hafi boðist Nóbelsverðlaunin árið 1918 en hann afþakkað þau. Engin verðlaun voru veitt það árið.
Sverðmosi

**Sverðmosi** (fræðiheiti: *Bryoxiphium norvegicum*) er tegund mosa. Hann finnst víða á Íslandi í hellum eða vindblásnu móbergi.

## Saga
Sverðmosi var uppgötvaður á Sveifluhálsi á Reykjanesi árið 1820 en mörg ár tók að greina sýnið. Það var ekki fyrr en árið 1869 sem sverðmosi var flokkaður í sinn eigin ættbálk, sverðmosabálk undir ættkvíslarheitinu *Bryoxiphium*. Fyrir mistök fékk mosinn latneska heitið *norvegicum* sem þýðir norskur.

## Tilvísanir
Tjarnakrækja

**Tjarnakrækja** (fræðiheiti: *Scorpidium scorpioides*) er mosategund af rytjamosaætt. Tjarnakrækja er algeng á Íslandi, bæði á láglendi og á hálendi. Hún vex á kafi í tjörnum og grunnum stöðuvötnum.

## Tilvísanir
Vífill (skátafélag)

Skátafélagið Vífill er eitt af þremur skátafélögum í Garðabæ og er staðsett í Jötunheimum við Bæjarbraut 7. Félagið var stofnað á sumardeginum fyrsta árið 1967

## Heimildaskrá
Johannes V. Jensen

**Johannes Vilhelm Jensen** (20. janúar 1873 – 25. nóvember 1950) var danskur rithöfundur. Hann fékk bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1944.

## Ævi og störf
Jensen var læknissonur frá norðanverðu Jótlandi. Hann hugðist sjálfur leggja fyrir sig læknisfræði, en fjármagnaði námið með ritstörfum. Að þremur árum liðnum ákvað hann að snúa sér alfarið að bókmenntunum.

Árið 1901 sendi hann frá sér sögulegu skáldsöguna *Fall konungs* (danska: *Kongens fald*) um konunginn Kristján 2. Sú bók var valin mesta skáldverk 20. aldar af dagblöðunum Politiken og Berlingske Tidende árið 1999. Af öðrum vinsælum verkum Jensen mætti nefna sagnaflokkinn *Den lange rejse* í sex bindum.

Á seinni hluta ferils síns tók Jensen í vaxandi mæli að sinna rannsóknum á dýrafræði með áherslu á þróunarkenningar. Jafnframt sinnti hann þýðingum, þar á meðal á Íslendingasögunum.

Stórt landsvæði á norðanverðu Grænlandi, *Johannes V. Jensen land*, heitir eftir höfundinum.
Skátafélagið Bjarmi

**Skátafélagið Bjarmi** ― Skátastarf mun hafa hafist á Blönduósi 8. ágúst 1938 og hefur haldist síðan með mislöngum hléum.

## Heimildaskrá
Skátafélagið Eilífsbúar

**Skátafélagið Eilífsbúar** er skátafélag staðsett á Sauðárkróki.  Félagið býður upp á skátastarf fyrir ungmenni í Skagafirði og er helsta áherslan á leiki, útivist og fræðandi samveru. Félagið er aðili að Bandalagi Íslenskra Skáta. 

## Saga
Skátafélagið Andvari var stofnað árið 1929 og er fyrirvari skátafélagsins Eilífsbúa og miðar skátafélagið því sinn stofnunardag við stofnunardag Andvara.

## Skátaheimili
Eilífsbúar hafa aðsetur í Borgartúni 2, Sauðarkróki, sem að liggur við húsnæði Björgunnarsveitarinnar Skagfirðingasveit, Sveinsbúð. Áður hafði félagið  aðsetur í gömlu timburhúsi sem að hét Gúttó. Það var eitt af aðal samkomuhúsum bæjarins á árum áður. Félagið flutti inn í það árið 1975.

## Brekkusel
Eilífsbúar reistu skála árið 1991 skammt frá Arnarstapa vestan Varmahlíðar. Þeir fluttu skálann nærri fullsmíðaðann frá Sauðarkróki. Vigdís Finnbogadóttir vígði skálann í ágúst sama árið.

## Heimildaskrá
Skátafélagið Einherjar/Valkyrjan

**Einherjar/Valkyrjan** (eða **Einherjar-Valkyrjan**) er skátafélag á Ísafirði. Það varð til árið 1989 við sameiningu skátafélagsins Einherja og kvenskátafélagsins Valkyrjunnar sem höfðu verið stofnuð rúmum 60 árum fyrr.

Félagið var ekki virkt starfsárið 2019–2020.

## Sjá einnig
Tungudalur, Ísafirði

## Heimildaskrá
Skátafélagið Faxi

**Skátafélagið Faxi** er staðsett í Vestmannaeyjum og var stofnað 22. febrúar 1938

## Heimildaskrá
Skátafélagið Fossbúar

**Skátafélagið Fossbúar** eru starfandi á Selfossi en allir í Árborg og svæðinu í kring eru velkomnir

## Heimildaskrá
Skátafélagið Goðar

Skátafélagið Goðar er því miður ekkki starfandi í dag en hefur verið búsett á Þórshöfn og ef einhver hefur áhuga á að endurvekja félagið er hægt að hafa samband við skátamiðstöðina

## Heimildaskrá
Skátafélagið Klakkur

**Skátafélagið Klakkur** starfar á Eyjafjarðarsvæðinu og býður upp á skátastarf fyrir alla frá 8 til 25 ára. Starfsemi félagsins fer fram á Akureyri. Skátafélagið rekur tjaldsvæði og útilífsmiðstöð að Hömrum sem nýtist vel við skátastarfið. Í Klakki er lögð mikil áhersla á útivist og vetrarskátun. 

Skíðasamband skáta starfar í nánu samstarfi við foringjaráð og stjórn félagsins.

## Saga
Skátafélagið Klakkur var stofnað árið 1987 og varð til við sameiningu skáta- og kvenskátafélaganna á Akureyri.

## Heimildaskrá
Skátafélagið Landvættir

**Skátafélagið Landvættir** hefur verið staðsett á Dalvík og er með óvirka aðild að BÍS

## Heimildaskrá
Melur (Skátafélag)

**Melur** er skátafélag sem hefur verið staðsett á Þorlákshöfn og gaf út uppskriftabók árið 1998

## Heimildaskrá
Skátafélag Akraness

**Skátafélag Akraness** (stofnað 1952) er skátafélag á Akranesi og býður upp á skátastarf fyrir börn og ungmenni. Skátafélagið er aðili að Bandalagi íslenskra skáta.

## Saga
Skátastarf á Akranesi hófst með stofnun skátafélagsins Væringja 13. maí 1926. Seinna var Kvenskátafélag Akraness stofnað 25. mars 1928. Skátafélag Akraness var stofnað 2. nóvember 1952 við sameiningu Skátafélagsins Væringja og Kvenskátafélags Akraness. Fyrsti félagsforingi félagsins var Hans Jörgenson, kennari og reyndur skátaforingi, sem ásamt eiginkonu sinni, Sigrúnu Ingimundardóttur, og fyrsta deildarstjóra félagsins, Þorvaldi Þorvaldssyni, keyrði félagið áfram fyrstu árin.

## Skátafell
Árið 1968 fengu Skátafélag Akraness til umráða 21 hektara landsvæði í landi Stóru-Drageyrar við sunnanvert Skorradalsvatn. Strax arið eftir, 1969, var reistur skáli, Skátafell, sem hefur allar götur síðan þjónað sem miðstöð skátastarfs, bæði fyrir skátaferðir og ýmis námskeið. Skálinn var nefndur í höfuðið á eldri skála sem Skátafélagið Væringjar hafði byggt undir Akrafjalli árið 1940 og bar sama nafn.

## Félagsforingjar
*Ófullkominn listi (ártölin innan sviga eru gisk)*
* Hans Jörgenson 1952 - (1957)
* Páll Gíslason (1957) -  
* Sigurður Guðjónsson (1992) - 
* Ágúst Heimisson
## Heimildaskrá
Skátafélag Borgarness

Skátafélag Borgarness (stofnað 1966) er skátafélag Í Borgarnesi. Félagið er með aðild að Bandalagi íslenskra skáta.

## Saga
Skátafélag Borgarness var innleitt í Bandalag Íslenskra Skáta á skátaþingi 10.-12. júní 1966. Undanfarar féagsins eru Skátafélagið Valur (stofnað 1934) og Kvennskátafélagið Stjarnan (stofnað 1938) sem að sameinuðu krafta við stofnun Skátafélags Borgarness. Á síðustu árum hefur verið að vinna að því að endureisa skátastarfið í félaginu. 

## Fluga
Skálinn Fluga var byggður árið 1976 af dróttskátasveitinni Megas sem sá um hann vel og lengi. Skálinn er í eigu Skátafélags Borgarness sem annast hann í dag. Skálinn er 38m² A-hús með svefnlofti. Kynding er með gasi og kabyssu. Umhverfið í kringum skálann er vel fallið til útilífs. Í skálanum er gistipláss fyrir 20 manns.
Einherjar

**Einherjar** í norrænni goðafræði eru þeir sem hafa látið lífið í bardaga og eru leiddir Valhallar af valkyrjum. Orðið merkir „sá sem berst einn“. Í Valhöll éta einherjar göltinn Sæhrímni, sem er lífgaður við næsta dag til að þeir geti étið hann aftur. Þeir drekka mjöð og undirbúa sig undir Ragnarök.
Skátafélag Sólheima

**Skátafélag Sólheima** er skátafélag sem starfar frá Sólheimum og var formlega stofnað hinn 30. október árið 1986

## Heimildaskrá
Svanir (Skátafélag)

**Skátafélagið Svanir** er eitt af skátafélögunum í Garðabæ og er staðsett á Álftanesi

## Heimildaskrá
James W. Marshall

**James Wilson Marshall** (8. október 1810 – 10. ágúst 1885) var Bandarískur smiður og starfsmaður í sögunarverksmiðju. Hann fann gull í Kaliforníu 1848 sem leiddi til gullæðisins.
Hércules CF

**Hércules** er knattspyrnufélag sem er starfrækt í Alícante á Spáni. 

## Þekktir Leikmenn
* Mario Kempes
* Alan Hudson
* Luis Aragonés
* Josep Fusté
* César Martín
* Marquitos
* David Trezeguet
* Pétur Pétursson

## Þekktir þjálfarar
* Ferenc Puskás

## Heimasíða Félags
*https://www.herculesdealicantecf.net/
Campanula pallida

***Campanula pallida*** er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), og vex frá Afghanistan til mið-Kína.

File:Campanula pallida (7856484178).jpg
File:Campanula pallida - Purple Bellflower at Paro during LGFC - Bhutan 2019 (2).jpg
File:Campanula pallida - Purple Bellflower at Tiger nest during LGFC - Bhutan 2019 (1).jpg


## Tilvísanir
Benjamin Henrichs

**Benjamin Henrichs** (fæddur 23. febrúar 1997) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir RB Leipzig á láni frá Monaco. Faðir hans er þýskur og móðir hans er frá Gana.

## Titlar
***Þýskaland**: 
*FIFA Confederations Cup: 2017 (**Gull**)

## Tenglar
* https://int.soccerway.com/players/benjamin-henrichs/290354/
* https://www.getfootballnewsfrance.com/2020/official-as-monaco-loan-benjamin-henrichs-to-rb-leipzig/
Campanula orphanidea

***Campanula orphanidea*** er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Búlgaríu og Grikklandi.

File:Campanula orphanidea kz01.jpg
File:Campanula orphanidea kz02.jpg


## Tilvísanir
Skátafélagið Örninn

**Skátafélagið Örninn** er starfrækt í Grundarfirði og er hluti af kirkjunni þar.

## Heimildaskrá
Nýja vinstrihreyfingin

**Nýja vinstrihreyfingin** (enska: *The New Left*) var stjórnmálahreyfing á breiðum grunni, sem spratt upp á Vesturlöndum á sjöunda áratug 20. aldar, og var aðallega virk á sjöunda og áttunda áratugnum.

## Í Bandaríkjunum
Nýja vinstrihreyfingin barðist fyrir breyttu samfélagi með áherslu á mannréttindi og borgaraleg réttindi: s.s. réttindi svartra; réttindi kvenna; feminisma; kynjahlutverk; réttindi hinsegin fólks; aðgengi að löglegu þungunarrofi og breytingar á afstöðu stjórnvalda til fíkniefnanotkunar.

Meðal þeirra hópa sem sameinuðust undir regnhlíf Nýju vinstrihreyfingarinnar voru Black Power-baráttumenn; friðarsinnar sem börðust gegn vopnakapphlaupi og stríðsrekstri Bandaríkjamanna; feministar og frelsishreyfingar hinsegin fólks. Þungamiðja Nýju vinstrihreyfingarinnar var innan bandarísku háskólanna og meirihluti þátttakenda var ungt hvítt háskólafólk. Hreyfingin barðist gegn stöðnuðum fjölskyldu- og samfélagshugmyndum neyslusamfélags eftirstríðsáranna og lagði áherslu á frelsi og réttindi einstaklingsins, hvort sem um var að ræða jafnrétti hvítra og svartra; karla og kvenna; frjálst kynlíf; notkun fíkniefna eða frelsi til þess að þurfa ekki að sinna herþjónustu. Nýja vinstrihreyfingin og gagnmenningin sem henni fylgdi afhjúpaði hina hyldjúpu gjá sem ennþá klýfur bandarísku þjóðina í tvennt og kallast yfirleitt menningarstríðin.

## Tilvísanir
Leonardo Bittencourt

**Leonardo Bittencourt** (fæddur 19. desember 1993) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Werder Bremen 
## Persónulegt líf
Faðir Leonardo er Brasilíski knattspyrnumaðurinn Franklin Bittencourt.

## Tenglar
* https://int.soccerway.com/players/leonardo-bittencourt/179905/
* https://www.fussballdaten.de/person/leonardo-bittencourt/
Shkodran Mustafi

**Shkodran Mustafi** (fæddur 17. apríl 1992) er þýskur knattspyrnumaður af albönskum uppruna sem spilar fyrir spænska liðið Levante og þýska landsliðið 
## Titlar
***Arsenal**
*Evrópukeppni félagsliða
*2018/19 (*Úrslit*)
*Enski deildabikarinn
*2017/18 (*Úrslit*)
***Þýskaland**
*HM 2014 (**Gull**)
*FIFA Confederations Cup  (**Gull**)

## Tenglar
* https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/136862/shkodran-mustafi
* https://web.archive.org/web/20140626060840/https://www.dfb.de/index.php?id=513279&no_cache=1
Yasunari Kawabata

**Yasunari Kawabata** (11. júní 1899 – 16. apríl 1972) var japanskur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1968.

## Ævi og störf
Kawabata fæddist í Osaka, missti foreldra sína á unga aldri og ólst því upp hjá afa sínum og ömmu, sem einnig féllu frá áður en hann komst af unglingsaldri, auk þess sem eina systir hans dó þegar hann var ellefu ára. Kawabata taldi síðar að fjölskyldumissirinn hefði öðru fremur mótað sig sem rithöfnd. Eftir þessi áföll fluttist pilturinn til móðurfjölskyldu sinnar. Hann stundaði háskólanám í Tókýó og varð á þeim árum fyrir talsverðum áhrifum frá verkum Rabindranath Tagore, indverska Nóbelskáldsins.

Eftir útskrift sinnti Kawabata jöfnum höndum ritstörfum og blaðamennsku. Hann hlaut snemma athygli fyrir smásögur sínar og var orðinn þekkt nafn í japönskum bókmenntum vel fyrir þrítugt. Skáldsögur hans nutu þó mestra vinsælda. *Snælandið* (japanska: *Yukiguni*) sem birtist sem framhaldssaga á árunum 1935-37 er líklega kunnust þeirra, en auk hennar voru bækurnar *Þúsund trönur* (japanska: *Senbadzuru*) og *Gamla höfuðborgin* (japanska: *Koto*) nefndar sérstaklega í rökstuðningi sænsku Nóbelsnefndarinnar þegar hann fékk bókmenntaverðlaunin árið 1968.

Kawabata lést úr gaseitrun árið 1972 við dularfullar kringumstæður. Deilt er um hvort um slys hafi verið að ræða eða sjálfsmorð.
Jaroslav Seifert

**Jaroslav Seifert** (23. september 1901 – 10. janúar 1986) var tékkneskur rithöfundur og ljóðskáld sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1984.

## Ævi og störf
Seifert fæddist í Prag sem þá tilheyrði Austurríki-Ungverjalandi. Hann gerðist kommúnisti á unga aldri og hóf um tvítugt störf hjá vinstrisinnuðu útgáfufélagi þar sem fyrstu ljóð hans birtust. Á þriðja áratugnum var hann áberandi í forystusveit framsækinna lista- og menntamanna í Tékkóslóvakíu. Árið 1929 sagði hann skilið við Kommúnistaflokkinn vegna andstöðu við stjórnarhætti Jósefs Stalín í Sovétríkjunum og starfaði þess í stað við blöð sem gefin voru út af sósíaldemókrötum fram að seinni heimsstyrjöld.

Árið 1949 hætti Seifert alfarið blaðamennsku til að einbeita sér að ritstörfum. Afskiptum hans af stjórnmálum lauk þó ekki alveg og var hann til að mynda í hópi þeirra rithöfunda sem störfuðu innan *Charta 77-hreyfingarinnar*. Gagnrýni Seifert á stjórnvöld olli því meðal annars að ríkissjónvarpsstöð landsins sagði ekki frá því nema í framhjáhlaupi þegar honum voru veitt Nóbelsverðlaunin árið 1984. Þá var skáldið orðið aldurhnigið og gat ekki mætt til verðlaunaathafnarinnar í eigin persónu.

Þorgeir Þorgeirson hefur þýtt kvæði eftir Jaroslav Seifert á íslensku.
Vicente Aleixandre

**Vicente Pío Marcelino Cirilo Aleixandre y Merlo** (26. apríl 1898 – 14. desember 1984) var spænskt ljóðskáld sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1977.

## Ævi og störf
Vicente Aleixandre fæddist í Sevilla árið 1898 og tilheyrði gríðarlega öflugri kynslóð ungra skálda og rithöfunda sem fram komu á Spáni um miðjan þriðja áratuginn. Árið 1927 komu margir þessara listamanna saman til fundar í Sevilla og var upp frá því farið að tala um *´27 kynslóðina* (spænska: *Generación del 27*) í spænskum bókmenntum. Aleixandre tilheyrði þessum hópi, ásamt t.d. Federico García Lorca og Jorge Guillén.

Ljóð Aleixandre einkenndust af súrrealisma. Berglind Gunnarsdóttir hefur þýtt ljóð eftir Vicente Aleixandre á íslensku.

## Tenglar
* Thor Vilhjálmsson: "Þegar Aleixandre fékk Nóbelsverðlaunin", Tímarit Máls og menningar, 2.tbl. 1984
Saul Bellow

**Saul Bellow**, fæddur **Salomon Bellow** (10. júní 1915 – 5. apríl 2005) var bandarískur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1976.

## Ævi og störf
Saul Bellow fæddist í Kanada og voru foreldrar hans gyðingar sem flutt höfðu frá Litáen vestur um haf. Þegar hann var níu ára að aldri tók fjölskyldan sig upp á ný og hélt til Chicago-borgar þar sem Bellow ólst upp og gekk síðar í Chicago-háskóla, þaðan sem hann lauk námi í mannfræði og félagsfræði.

Eftir að Bandaríkin hófu þátttöku í síðari heimsstyrjöldinni ákvað Bellow að ganga í herinn. Í ljós kom að hann hafði búið í landinu sem ólöglegur innflytjandi alla tíð og sótti hann í kjölfarið um ríkisborgararétt. Hann þjónaði í flotanum og skrifaði þar sína fyrstu skáldsögu.

Á árunum eftir stríð bjó hann um tíma í París og síðar í New York áður en hann fluttist aftur á heimaslóðirnar í Chicago. Árið 1964 sendi hann frá sér skáldsöguna *Herzog* um háskólaprófessor í miðaldrakrísu. Hún náði metsölu sem kom höfundinum mjög á óvart. Enn meiri urðu vinsældir bókarinnar *Humboldt's Gift* frá árinu 1975 sem tryggði Bellow Pulitzer-verðlaun árið 1976 og Nóbelsverðlaun ári síðar.

Bellow kvæntist fimm sinnum á ævinni. Hann eignaðist dóttur með fimmtu eiginkonu sinni, þá 84 ára að aldri.
Bláklukkubálkur

**Bláklukkubálkur** (fræðiheiti: Campanulales) var ættbálkur blómplantna. Ættbálkurinn var notaður undir Cronquist-flokkunarkerfinu en síðan APG-kerfið var birt hefur bláklukkubálkur að mestu leyti verið talinn tilheyra körfublómabálki (Asterales), fyrir utan ættkvíslina *[[Sphenoclea]]*, sem tilheyrir nú kartöflubálki (Solanales).

## Ættir

Þær ættir sem áður tilheyrðu bláklukkubálki eru eftirfarandi, ásamt fjölda ættkvísla og tegunda:

* Pentaphragmataceae - 1 ættkvísl, *Pentaphragma* með 30 tegundum frá Suðaustur-Asíu.
* Sphenocleaceae - 1 ættkvísl með 2 tegundum.
* Campanulaceae (Bláklukkuætt) - 84 ættkvíslir með nærri því 2400 tegundum.
* Stylidiaceae (Gikkjurtaætt) - 5 ættkvíslir með yfir 240 tegundum.
* Donatiaceae - heyrir nú undir gikkjurtaætt.
* Goodeniaceae - 12 ættkvíslir með 404 tegundum.
* Brunoniaceae - aðeins ein tegund, *Brunonia australis,* sem tilheyrir nú Goodeniaceae.
Oxalidales

**Oxalidales** er ættbálkur plantna sem heyrir undir blómplöntur blómplantna. Plöntur af Oxalidales-bálkinum eru gjarnan með samsett laufblöð og meirihluti tegunda í ættbálknum hafa fjögur eða fimm krónublöð og bikarblöð í blómum sínum.

## Ættir

Eftirfarandi plöntuættir heyra undir Oxalidales:

* Brunelliaceae - ein ættkvísl með um 60 tegundum.
* Cephalotaceae - aðeins ein tegund, kjötætuplantan *Cephalotus follicularis*
* Connaraceae - 19 ættkvíslir með yfir 180 tegundum.
* Cunoniaceae (Vagnviðarætt) - 27 ættkvíslir með um 300 tegundum.
* Elaeocarpaceae (Luktartrésætt) - 12 ættkvíslir með um 615 tegundum.
* Huaceae - 2 ættkvíslir með 4 tegundum. Finnast aðeins í Mið-Afríku.
* Oxalidaceae (Súrsmæruætt) - 5 ættkvíslir með 570 tegundum.

Samkvæmt Cronquist-flokkunarkerfinu heyrðu flestar ofangreindra ætta undir rósabálk (Rosales). Súrsmæruætt var undir blágresisbálki (Geraniales), luktartrésætt var flokkuð í tvennu lagi, annars vegar undir stokkrósarbálki (Malves) og hins vegar undir Polygalales undir nafninu Tremandraceae.

## Flokkunarfræði
Flokkunarfræði Oxalidales samkvæmt APG-kerfinu lítur svona út:

## Tilvísanir
Skrauthalaætt

**Skrauthalaætt** (fræðiheiti: Amaranthaceae) er ætt blómplantna sem inniheldur um 165 ættkvíslir og 2040 tegundir, sem gerir ættina að þeirri tegundaríkustu innan Hjartagrasbálks. Árið 2016 var **hélunjólaætt** (Chenopodiaceae) innlimuð inn í skrauthalaætt með útgáfu APG-IV kerfisins.
Claude Simon

**Claude Simon** (10. október 1913 – 6. júlí 2005) var franskur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1985.

## Ævi og störf
Claude Simon fæddist á Madagaskar árið 1913. Faðir hans var yfirmaður í franska hernum og féll í fyrri heimsstyrjöldinni. Hann lagðist ungur í ferðalög um Evrópu þvera og endilanga og sér þess víða stað í verkum hans. Hann barðist í seinni heimsstyrjöldinni fyrir land sitt, varð stríðsfangi Þjóðverja en tókst að flýja og gekk til liðs við andspyrnuhreyfinguna. Meðan á styrjöldinni stóð hófst hann handa við að skrifa sína fyrstu skáldsögu sem kom út að stríði loknu.

Margar af bókum Simon byggja á persónulegri reynslu hans, bæði í heimsstyrjöldinni og í spænsku borgarastyrjöldinni. Verk hans hafa verið skilgreind sem *nýrómantík* en þar má einnig finna áhrif frá samtíðarmönnum hans á borð við Marcel Proust og William Faulkner. Til dæmis má víða finna í verkum hans langar, óslitnar setningar sem teygja sig í frjálsu flæði jafnvel í margar blaðsíður.

Claude Simon var margoft orðaður við Nóbelsverðlaunin í bókmenntum allt frá sjöunda áratugnum. Þau komu loks í hlut hans árið 1985.
Sundlaug Akureyrar

**Sundlaug Akureyrar** er íslensk sundlaug við Skólastíg, 600 Akureyri.

Sundlaugin býður upp á tvær 25 metra útisundlaugar, fimm heita potta, vaðlaug, innilaug, eimbað og kaldan pott. Þar eru líka þrjár rennibrautir sem voru vígðar árið 2017, Fossinn, Trektin og Flækjan, sem er lengsta vatnsrennibraut á Íslandi. 

## Saga
Fyrsta sundlaugin sem byggð var á Akureyri og sennilega á þeim stað sem Sundlaug Akureyrar er nú, var gerð árið 1897, með torffyrirhleðslu í læk sem rann um Grófargil. Veggir á núverandi sundlaugaþró voru byggðir árið 1922 og botn steyptur í hana árið 1936. Laugin er 11 x 25 m og var heitt vatn leitt í hana úr Glerárgili árið 1933. Síðar meir var rafmagn einnig notað til upphitunar, en síðan 1978 hefur heitt vatn verið að mestu fengið frá Hitaveitu Akureyrar. Sundlaugin er dýpst 3 m en grynnst 1 m. Árið 1956 var nýtt hús tekið í notkun við laugina og í kjallara þess er 8 x 12,5 m kennslulaug. Er hún dýpst 1,75 m og grynnst 0,90 m. Þá eru í húsinu búningsklefar og böð, eimbað, miðasala og aðstaða fyrir starfsfólk. Við laugina eru tveir hefðbundnir heitir pottar, 40°C og 43°C heitir, einn stærri pottur kallaður Grettisker um 38°C heitur, ein setlaug með "foss"-nuddstútum um 37°C heit, nuddpottur um 38°C og vaðlaug fyrir börn um 37°C heit . Skólar á suðurbrekkunni nota laugarnar fyrir skólasund. Á sundlaugarlóðinni var lengi tennisvöllur yfir sumarmánuðina sem lagður var niður 1994 í sambandi við nýframkvæmdir sem þá hófust á sundlaugarlóðinni. Þar var sett upp akstursbraut fyrir kassabíla ásamt fleiri leiktækjum, en þar standa nú tveir ærslabelgir sem voru settir upp árið 2017 ásamt nýjum leiktækjum. Sumarið 1994 var farið í miklar framkvæmdir við Sundlaug Akureyrar og laugin og mannvirkin endurhönnuð. Árið 1994 var fyrsta vatnsrennibraut sundlaugarinnar vígð, 55 m löng og önnur minni 11 m og lendingarlaug í sambandi við þær, en þessar tvær rennibrautir voru fjarlægðar þegar nýju rennibrautirnar voru settar upp árið 2017. Í framkvæmdunum 1994 voru einnig sett upp eimbaðið, vaðlaugin og útisturtur. Nýrri útilaugin sem er 25 x 15 m var tekin í notkun sumarið 1998 og sumarið 1999 var vígður sá hluti byggingarinnar sem hýsir búningsklefa kvenna, anddyri með afgreiðslu og glerhúsi með heitum innipotti og Grettiskerið. Þá var eldri hluti sundlaugarbyggingarinnar endurbættur árið 2000. Sundlaug Akureyrar er í eigu Akureyrarbæjar.

## Tilvísanir
Campanula myrtifolia

***Campanula myrtifolia*** er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá suður Tyrklandi.

## Tilvísanir
Arthur Friedenreich

**Arthur Friedenreich** (f. 18. júlí 1892 - 6. september 1969) var brasilískur knattspyrnumaður sem átti glæstan feril á öðrum og þriðja áratug tuttugustu aldar. Hann var fyrsta stórstjarnan í sögu brasilísku knattspyrnunnar sem var af blönduðum kynþáttum. Friedenreich fékk meðal annars viðurnefnið *Svarta perlan*, fyrstur fjölmargra knattspyrnumanna.

## Líf og keppnisferill

Arthur Friedenreich fæddist í São Paulo, sonur athafnamanns af þýskum ættum og þeldökkrar þvottakonu sem var dóttir leysingja. Um þær mundir var hörð kynþáttahyggja ríkjandi í brasilísku samfélagi og voru knattspyrnufélög landsins einungis ætluð hvítu fólki. Friedenreich þurfti því í fyrstu að ljúga til um uppruna sinn og varði löngum stundum í að greiða hár sitt slétt fyrir kappleiki, til að blekkja dómara og áhorfendur. Hann þurfti að sæta margháttuðu misrétti og kynþáttafordómum allan sinn feril. Til að mynda var hann ekki valinn í landslið Brasilíu á Copa América árið 1921, þar sem gestgjafaþjóðin Argentína tilkynnti að einungis hvítir leikmenn mættu keppa.

Árið 1914 var Friedenreich valinn í brasilíska landsliðið sem þá kom saman í fyrsta sinn til að mæta enska félagsliðinu Exeter City. Alls lék hann 23 landsleiki fyrir hönd Brasilíu og var í sigurliði landsins á Copa América árin 1919 og 1922. Hann var jafnframt aðalstjarnan í keppnisferð brasilíska landsliðsins til Evrópu árið 1925, en það reyndust síðustu landsleikir hans.

Atvinnumennska var tekin upp í brasilísku knattspyrnunni árið 1933. Friedenreich, sem enn var í fullu fjöri þrátt fyrir að háan aldur miðað við knattspyrnumenn, reiddist þeirri ákvörðun mjög og lagði skóna á hilluna 43 ára gamall, sumarið 1935. Knattspyrnuferill hans í meistaraflokki spannaði því 26 ár sem var fáheyrt á tímum þar sem leikmenn hættu yfirleitt fyrir þrítugt.

Friedenreich greindist með Alzheimer-sjúkdóminn sem dró hann að lokum til dauða árið 1969 eftir langa baráttu.

## Markamet?
Veikindi Friedenreich áttu sinn þátt í að skapa ráðgátuna um markaskorun hans. Lítið var haldið utan um tölfræði í brasilísku knattspyrnunni áður en atvinnumennska kom til sögunnar. Lið létu fjölda vináttuleikja. Í stað þess að leikmenn léku einvörðungu fyrir eitt lið, voru leikir úrvalsliða algengir og fáir hirtu um að halda utan um markaskorara.

Þegar áhugi á tölfræði tengdri knattspyrnu fór að vaxa, reyndu áhugamenn að grafa upp upplýsingar um úrslit og markaskorara fyrr á tíð. Friedenreich hafði orðspor sem mikill markahrókur og gengu sögur af ævintýralegri markaskorun hans. Erfitt var að sannreyna gögn, einkum þar sem leikmaðurinn sjálfur gat litla hjálp veitt vegna veikinda sinna. Sú tala komst á kreik að Friedenreich hefði skorað 1329 mörk í 1229 leikjum, sem hefði gert hann að langmarkahæsta leikmanni knattspyrnusögunnar. Þótti ýmsum sú tala grunsamleg og að líklega hefði tölunum verið víxlað, mörkin hafi verið 1229 í 1329 leikjum.

Varfærnari talningar, byggðar á staðarblöðum í São Paulo, hafa lækkað markatölur Friedenreich verulega. Ævisagnaritari Friedenreich reiknaði sig að tölunni 554 mörk í 561 leik, sem engu að síður setur hann hátt á heimslistann.
Fjórðungssjúkrahúsið í Neskaupstað

**Fjórðungssjúkrahúsið í Neskaupstað** er sjúkrahús í Neskaupstað sem starfar sem umdæmissjúkrahús Austurlands. Baráttan fyrir byggingu þess hófst 1944 en sjúkrahúsið tók þó ekki til starfa fyrr en 18 janúar 1957. Sjúkrahúsið var stækkað 1982. Elsti hluti spítalans rúmar núna öldrunardeildina. Áður en Norðfjarðargöng voru opnuð var erfitt að koma sjúklingum á Austurlandi yfir veturinn á sjúkrahúsið.

Á sjúkrahúsinu er starfrækt fæðingardeild í flokki C1 ásamt sjúkradeild og endurhæfingardeild.

Sjúkrahúsið var byggt fyrir framtak og að mestu fyrir fjármagn frá Neskaupstað.

## Heimildir
Fjórðungssjúkrahúsið á Ísafirði

**Fjórðungssjúkrahúsið á Ísafirði** er sjúkrahús á Ísafirði sem þónustar Vestfirði. Það var tekið í notkun 1989 og tók við af sjúkrahúsinu á Eyrartúni sem var byggt á Ísafirði 1925.
Fjórðungssjúkrahúsið á Akranesi

**Fjórðungssjúkrahúsið á Akranesi** er sjúkrahús á Akranesi sem þjónustar Vesturland ásamt sjúkrahúsinu á Stykkishólmi. Það var tekið í notkun 1952.
Sjúkrahús Suðurnesja

**Sjúkrahús Suðurnesja** er sjúkrahús í Reykjanesbæ sem þjónustar Suðurnes. Það var fyrst opnað 1954 og stækkað 1981, 1985, 1992 og 1997.
Sjúkrahúsið á Stykkishólmi

**Sjúkrahúsið á Stykkishólmi** (áður *Franciskusspítalinn í Stykkishólmi*) er sjúkrahús sem þjónustar Vesturland ásamt sjúkrahúsinu á Akranesi. Sjúkrahúsið hefur sérhæfða háls- og bakmeðferðardeild. Sjúkrahúsið var reist á vegum St. Francissystra, var opnað 1936 og var fyrstu árin rekin af systrunum áður en ríkið tók við.