open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Louisa Matthíasdóttir

**Louisa Matthíasdóttir** (20. febrúar 1917 – 26. febrúar 2000) var íslensk-amerískur listmálari og var af mörgum gagnrýnendum talin vera meðal fremstu listamanna 20. aldarinnar. 

## Æviágrip
Louisa fæddist í Reykjavík. Hún sýndi listræna hæfileika á unga aldri og lærði fyrst í Danmörku. Þangað flutti hún 17 ára gömul og síðar undir Marcel Gromaire í París. Fyrstu málverk hennar, frá lok 4. áratugar 20. aldar, festu hana í sessi sem leiðandi persónu í íslenska framúrstefnusamfélaginu (þar sem margir meðlimir hittust í Unuhúsi). Viðfangsefni málverkanna var málað með breiðum pensli, til þess að leggja áherslu á rúmfræðilegt form. Þessi málverk sýndu mikið af því eðli sem einkenndi þroskuð verk Louisu en þó með minni lit. 

Hún fluttist til New York árið 1942 og því fylgdi tímabil þar sem hún lærði undir Hans Hofmann auk annarra listmálara, til að mynda Robert De Niro, Sr. (föður leikarans) og Jane Freilicher. Árið 1944 giftist hún listmálaranum Leland Bell og nutu þau samstarfs sem einkenndist af gagnkvæmum stuðning þar til Bell lést árið 1991. Fyrsta einkasýning Louisu átti sér stað í Jane Street Gallery í New York árið 1948. Vinna hennar á 6. áratugnum einkenndist af expressjónisma en frá 7. áratugnum til loka ævi hennar þróaði hún og bætti áberandi hreina liti, skipulagða samsetningu og mikla framkvæmd sem hún er þekktust fyrir. 

Málverk síðustu þriggja áratuga Louisu innihalda til að mynda íslenskt landslag, sjálfsmyndir og uppstillingum. Landslagsmyndir hennar innihalda oft heillandi stílfærðar útgáfur af íslenskum hestum og kindum. Hún var íslenskur ríkisborgari allt sitt líf, sjónræn einkenni landsins styrkja djarfa meðferð hennar á formi og skýrleika í ljósi. Skáldið John Ashbery lísti niðurstöðunni sem „bragð, bæði milt og beiskt, sem enginn annar listmálari gefur okkur.“

Árið 1996 hlaut Louisa menningarverðlaun American-Scandinavian Foundation og árið 1998 varð hún meðlimur í American Academy of Arts and Letters. Hún lést í Delhi, New York árið 2000, þá 83 ára að aldri. Verk hennar eru sýnd í mörgum einkasöfnum, þar á meðal í Hirshhorn Museum and Sculpture Garden í Washington, D.C. og Listasafni Reykjavíkur.

## Fjölskylda
Foreldrar Louisu voru Matthías Einarsson læknir og Ellen Johannesen Einarsson. Louisa og eiginmaður hennar, Leland Bell, giftu sig árið 1944 og áttu þau eina dóttur saman, Temmu Bell. Leland er einnig listmálari en er þó sjálflærður. Temma, sem er fædd 1945, býr ásamt eiginmanni sínum og fjórum dætrum í New York. Þar starfar hún sem listmálari líkt og foreldrar hennar.

## Verðlaun
* 1988: Hin íslenska fálkaorða
* 1996: American-Scandinavian Foundation 
* 1998: American Academy of Arts and Letters

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* Perl, Jed (ritstj.) (1999). *Louisa Matthiasdottir*. New York: Hudson Hills Press. ISBN 1-55595-197-X

## Tenglar
* louisamatthiasdottir.com
* „Louisa Matthíasdóttir“; grein í *Morgunblaðinu*
* temmabell.com
Tal

**Tal** er aðferðin að mynda hljóð og segja orð. Tal er myndað með talfærum, það er að segja með tungunni, vörunum, raddböndunum og ýmsum hlutum af gómnum og tönnunum. Í breiðari skilningi koma hálsinn og lungun líka til greinar í myndun hljóða. Hvert talað orð samanstendur af blöndu af sérhljóðum og samhljóðum sem bera merkingu þegar þau eru mæld í ákveðinni röð. Þessi orð tilheyra orðaforða sem getur verið þokkalega stór, um það bil 10.000 orð. Orðaforðinn, reglurnar sem stjórna hvernig setningar eru uppbyggðar, magn og einkenni hljóða eru mismunandi eftir tungumálum. Margir mælendur kunna að tala tvö eða fleira tungumál og eru þá taldir tvítyngdir eða fjöltyngdir. Talfæri gera mönnum líka kleift að syngja.

Í sumum tilfellum hefur ritmál verið byggt á tali og síðan þróast úr því, og getur því verið afar ólíkt samsvarandi talmáli hvað varðar orðaforða, setningaskipan og hljóð. Þetta fyrirbæri kallast tvískipt málsamfélag. 

Þeir sem eru heyrnarlausir geta nýtt sér táknmál í stað tals til þess að hafa samskipti við aðra.

## Tengt efni
* Framburður
* Hljóðfræði
* Málgjörð
* Málhelti
* Rödd
* Samskipti dýra
Barbie

**Barbie** (fullt nafn **Barbara Millicent Roberts**) er tískudúkka framleidd af Mattel. Barbie dúkkur voru fyrst framleiddar árið 1959, 9. mars. Barbie býr í Malibu ásamt vinkonum sínum, systrum, gæludýrum og kærasta sínum Ken Carson. Hennar bestu vinkonur eru Teresa, Summer, Midge, Nikki og Raquelle. Barbie á þrjár yngri systur sem heita Chelsea, Stacie og Skipper. Barbie leikur í mörgum kvikmyndum og þáttaröðunum, eins og *[[Barbie (kvikmynd)|Barbie]]* (2023) og *Life in the Dreamhouse*.

## Tengt efni
* Ken Carson
Ragnar Kjartansson

**Ragnar Kjartansson**:
* Ragnar Kjartansson (myndhöggvari)
* Ragnar Kjartansson (myndlistarmaður)
* Ragnar Kjartansson (tónlistmaður)
Skagfjörðsskáli

**Skagfjörðsskáli** er í Langadal sem er í Þórsmörk. Þórsmörk er ekki í alfaraleið en til að komast þangað þarf að fara yfir margar óbrúaðar ár líkt og Krossá og Steinsholtsá sem eru afar vatnsmiklar og því einungis hægt að komast yfir á breyttum jeppum eða rútum. Áhugaverðir staðir að skoða á leiðinni í Langadal frá þjóðveginum eru til dæmis Hvanngjá, Stakkholtsgjá og fleira.

Skagfjörðsskáli er rekinn af Ferðafélagi Íslands og er upphafs- eða endastaður þeirra sem ganga gönguleiðna um Laugaveginn. Skálinn er með góðri aðstöðu stóru anddyri, tveimur eldhúsum sem er útbúið eldhúsáhöldum, stórum matsal og er svefnrými fyrir 75 manns í kojur. Sér hús er með salernum og sturtum á svæðinu. skálaverðir eru á svæðinu á sumrin frá 15. maí til 30. september.

Valahnúkur er fjall rétt vestan við skálann og er mjög vinsælt að klífa hann auk þess sem hægt er að fara fjölmargar fagrar gönguleiðir um svæðið.

## Heimildir
* nat.is 
* Ferðafélag Íslands
Bókasafn Akraness

**Bókasafn Akraness** var eins og langflest bókasöfn landsins upphaflega lestrarfélag og var stofnað 6. nóvember árið 1864 á Akranesi. Bókasafnið var upprunalega til húsa í gamla Barnaskólanum til ársins 1946 en þá brann það til kaldra kola. Fyrir brunann var bókaeign safnsins um 3000 bindi. Tveimur árum síðar tók safnið aftur til starfa þá til húsa að Kirkjubraut 8. Bókasafnið fluttist svo að Heiðarbraut 40 árið 1972 en á 145 ára afmælisári safnsins eða í október 2009 opnaði Bókasafn Akraness í nýju og glæsilegu húsnæði að Dalbraut 1.

Á bókasafni Akraness er námsver sem fengið hefur nafnið Svöfusalur en það er aðstaða fyrir nemendur í námi til að lesa og læra og stunda fjarnám. Salurinn var nefndur Svöfusalur til að heiðra minningu fyrrverandi skólastjóra Barnaskóla Akraness, Svöfu Þórleifsdóttur (1886-1978). 
Á safninu er einnig að finna Héraðsskjalasafn Akraness og Ljósmyndasafn Akraness. 

Bókasafn Akraness leggur metnað sinn í að bjóða upp á fjölbreyttan safnkost sem höfðar til bæði fullorðinna og barna. Á safninu má meðal annars finna skáldrit, fræðirit, hljóðbækur og tímarit á íslensku og ensku. Einnig eru nótur og tónlist á geisladiskum og auk þess kvikmyndir á dvd.

## Tengill
* Heimasíða Bókasafns Akraness
Varir

**Varir** eru líffæri sem er að finna í mönnum og mörgum öðrum dýrum sem snýr út á við munninn. Varirnar eru notaðar til að opna og loka munninum, auk þess að brosa og kyssa. Varirnar eru mjúkar og sveigjanlegar og hefur mikilvægu hlutverki að gegna í tali og áti.
Eddard Stark

**Eddard Stark** eða **Ned Stark** er persóna í bókaflokknum *[[Söngur um ís og eld]]* eftir George R. R. Martin og sjónvarpsþáttunum *[[Game of Thrones]]*, sem eru byggðir á bókunum. Hann birtist fyrst í bókinni *[[Krúnuleikar]]* árið 1996.

Eddard Stark er lávarður yfir bænum Winterfell og verndari norðursins. Hann og eiginkona hans Catelyn Stark eiga saman fimm börn, Robb Stark, Sansa Stark, Arya Stark, Brann Stark og Rickon Stark. Auk þeirra á Ned einn son utan hjónabands. Eddard er þekktur fyrir stolt sitt og réttlætiskennd og honum mislíkar svik, ráðabrugg og leynd. Þrátt fyrir að fjölskyldu hans finnist hann vera hlýlegur maður, þá finnst sumum persónuleiki hans vera kaldur og ósveigjanlegur.

Þegar Ned Stark var yngri var honum komið í fóstur hjá Jon Arryn, ásamt Robert Baratheon. Ned vingaðist við Robert og þeir litu báðir á Jon Arryn sem föður. Eftir að Konungurinn Aerys Targaryen hafði myrt föður og bróður Neds Starks fyrir landráð, krafðist hann þess að Jon Arryn sendi honum höfuð drengjanna. Jon Arryn hafnaði því tilboði og kom af stað uppreisn til þess að hrekja geðbilaða konunginn frá völdum. Ned og Robert gengu í lið með uppreisnarmönnum og urðu leiðtogar uppreisnarinnar. Stuttu fyrir lokabardagann, giftist Ned Catelyn Tully, sem áður hafði verið trúlofuð bróður hans, Brandon Stark, áður en hann lést. Þegar deilunnu lauk tók Robert yfir krúnunni en Ned sneri aftur heim til Winterfell og tók með sér bastarðinn Jon Snow. Hann eyddi næstu fimmtán árum sem lávarður yfir Winterfell, fór sjaldan að heiman og blandaði sér ekki inn í flókin mál konungsveldisins.

Eftir andlát Jons Arryns ferðast Robert konungur til Winterfell í þeim tilgangi að biðja Ned um að taka við starfi handar konungsins, sem er náinn ráðgjafi konungsins, í stað Jons Arryns. Ned vildi hafna tilboðinu en eiginkona hans Catelyn sannfærir hann um að taka starfinu svo hann geti rannsakað dauða Jons Arryns betur. Á meðan á rannsókninni stendur uppgötvar hann að öll þrjú börn Robert Baratheons og drottningarinnar Cersei voru getin af tvíburabróður hennar Jamie Lannister. Þegar Ned ræðir við Cersei um þetta og fordæmir son hennar, Joffrey, fyrir að vera ekki hinn rétti erfingi, gefur hann henni tækifæri til þess að flýja í skömm. Í staðinn notar hún tímann sinn til þess að skipuleggja morðið á Robert og þegar hann andast, lætur hún fangelsa Ned Stark fyrir landráð. Varys nær að sannfæra Ned um að dætur hans munu sæta illri meðferð ef hann kýs að deyja virðulega. Til þess að hlífa þeim, fórnar hann mannorði sínu og lýsir því opinberlega yfir að hann hafi ætlað að stela hásætinu og viðurkennir Joffrey sem hinn réttmæta konung. Þrátt fyrir loforð Cersei um að Ned yrði sendur í útlegð og fengi leyfi til þess að ganga til liðs við menn næturvaktarinnar, þá skipar Joffrey samt sem áður fyrir aftöku Neds.

## Heimildir
*
Raddbönd

**Raddbönd** eru tvö bönd sem teygjast yfir barkakýlið. Þegar loft úr lungunum flæðir í gegnum gatið á milli þeirra sveiflast raddböndin í ákveðnum aðstæðum þannig að hljóð myndast. Raddböndin í barni eru þunn og grönn og hafa þau þess vegna hærri raddir en fullorðnir. Þegar drengar fara í mútur dýpkar röddin um eina eða tvær áttundir og verða raddböndin þykkari og strekktari. Þessi breyting er ekki svo merkjanleg í stelpum og hjá þeim má röddin dýpka um aðeins einn eða tvo tóna.

Raddböndin hafa mikilvægu hlutverki að genga í tali og söng. Sveiflum raddbandanna er stjórnað af skreyjutauginu. Raddböndin eru hvít á litinn út af lágu blóðflæði.
Gómur

**Gómur** er efsti hluti munnsins og aðskilur munnholið frá nefholinu. Gómurinn skiptist í tvo hluta: framgóminn, sem er harður og fremstur í munninum; og gómfilluna, sem liggur aftast og samanstendur af mjúkum vef. Framgómurinn myndast fyrir fæðingu en ef hann bræðir ekki fullkomlega saman verður hann holgómur. 

Gómurinn hefur mikilvægu hlutverki að gegna í tali og eitt af nokkrum talfærum.
Orðaforði

**Orðaforði** á við fjölda orða í ákveðnu tungumáli sem einstaklingur notar. Orðaforði manns stækkar með aldrinum og nýtist í samskiptum og þekkingaröflun. Eitt stærsta viðfangsefnið í að læra annað tungumál er það að læra orðaforðann. Sá hluti orðaforða sem maður notar oftast heitir *virkur orðaforði* og er borinn saman við *óvirkan orðaforða*, sem er sá hluti orðaforða sem maður skilur en notar ekki endilega.

Orðið „orðaforði“ getur líka átt við öll orðin sem eru í ákveðnu tungumáli eða á afmörkuðu sviði, til dæmis innan fræðigreinar. Í orðaforða tungumáls eru ýmsir orðflokkar, til dæmis nafnorð, sagnir, lýsingarorð og atviksorð. 

## Tengt efni
* Íðorð
Háls (aðgreining)

Háls getur átt við líkamshluta, landslag, landshluta, bæi og margt fleira.

*Háls, líkamshluti
*Háls, landslag
*Háls í Fnjóskadal
*Háls í Svarfaðardal
Kapítal

**Kapítól** eða höfuðborg Panem er í *[[Hungurleikarnir|Hungurleikunum]]* miðstöð hins miskunnarlausa einræðisstjórnarkerfis Panem. Og er staðsett norðvestan við Rocky Mountains í fyrrum Bandaríkjunum og Kanada. Umhverfis Kapítól eru tólf umdæmi sem höfuðborgin ríkir yfir með ógnarstjórn.

Íbúar höfuðborgarninnar standa fjarri umdæmanna tólf þar sem matarskortur og kúgun ræður ríkjum, en tíska, fögnuðir og skemmtanir á stórum skala eins og Hungurleikarnir á hug þeirra allan. Flestir íbúar höfuðborgarinnar sem lýst er í skáldsögunum virðast ekki hafa vitneskju um eða vera alveg sama um fátæktina og örbygðina sem ríkir í umdæmum Panem. Í samanburði við umdæmin er Kapítólin afar auðug og stendur tæknilega framarlega þar sem íbúarnir lifa áhyggjulausu lífi í lúxus. Þegar keppendur eða fórnir umdæmanna í Hungurleikunum koma til Kapítól bregður þeim við að sjá sóunina og öfgafullan lífstílinn sem viðgengst í Kapítól, til dæmis í veislu þar sem borinn er fram meiri matur en gestirnir geta í sig látið er vaninn að bjóða upp á ógleðisdrykki svo fólk geti kastað upp og haldið áfram að borða. 

Tíska og stíll íbúa Kapítóls ber með sér lífstílinn og öfgana sem viðhafast þar. Tískan er frumleg, furðuleg og hégómafull þar sem íbúarnir lita húð sína og hár villtum litum, fá sér húðflúr og fara í ýktar skurðaðgerðir til að fylgja ákveðnum stíl. 

Íbúar Kapítóls geta ekki verið dregnir út til að taka þátt í Hungurleikunum þar sem leikarnir voru settir upp sem refsing umdæmanna fyrir uppreisn sem féll. Leikarnir eru haldnir hátíðlegir árlega við mikla kátínu íbúa Kapítól. Í leikunum velja íbúarnir sinn uppáhalds keppanda/fórn sem þeir styðja með fjárstyrkum meðan leikarnir standa yfir. Þrátt fyrir blóðugt eðli leikanna verða íbúar Kapítóls iðulega tilfinningalega tengdir gengi uppáhalds keppenda sinna en eru samt ósnertir af ofbeldinu sem börnin verða fyrir.

## Heimildir
*
Táknmál

**Táknmál** er tungumál sem er myndað með hreyfingum handa og annarra líkamshluta, svipbrigðum og augnhreyfingum. Táknmál nýtast heyrnarlausu fólki í stað talmáls og hafa málfræðilegar reglur eins og töluð tungumál. Augnsamband er sérstaklega mikilvægt í táknmálum og þarf viðkomandi að halda augnsambandi við viðmælandann allan tímann.

Táknmál er að finna í samfélögum heyrnarlausa um allan heim. Ekki er til eitt staðlað táknmál, þau eru mismunandi eftir löndum og þjóðum eins og töluð mál, til dæmis er bandarískt táknmál mjög ólíkt því breska og tungumálin eru ekki skyld. Svæði heilans sem sér um málfræði er ekki notað á sama hátt hjá heyrnarlausum og hjá heyrandi fólki. Málfræði táknmála er jafnflókin og sú talaðra mála og öðruvísi reglur gilda um setningarskipan en í töluðum málum. Oft er lítið sameiginlegt milli talaða tungumáls ákveðins lands og opinbera táknmáls þess.

## Tengt efni
* Heyrnarleysi
* Íslenskt táknmál
* Óyrt samskipti
* Listi yfir táknmál

## Heimild
*
Tryggvagata

**Tryggvagata** er nefnd eftir Tryggva Gunnarssyni bankastjóra og alþingismanni hann var atkvæðamikill í Reykjavík um aldamótin 1900. Gatan varð til á uppfyllingunni sem gerð var við hafnargerðina 1913 – 1917. Nafnið var samþykkt í bæjarstjórn árið 1923. Tryggvagata er staðsett milli Lækjargötu og Geirsgötu.
Tryggvagata 10, 12 og 14 eru byggð fyrir árið 1918 og eru því allar breytingar á þeim háðar lögum um húsafriðun 104/2001. 

Á Tryggvagötu eru mörg þekkt hús sem að Íslendingar eiga, þar að meðal er Listasafn Reykjavíkur staðsett, eitt af mörgum Borgarbókasöfnum Reykjavíkur, Kolaportið og Tollhúsið.

## Heimildir
* Tollhúsið 
* Tollstjóri - Skipulagið og fólkið 
* Tollstjóri - Skrifstofa tollstjóra 
*  Listasafn Reykjavíkur
*  Kolaportið
Geymslumiðill

**Geymslumiðill** er tæki sem notast til geymslu gagna. Orðið er oftast notað í sambandi við tölvur en geymslumiðlar eru líka notaðir til að geyma hljóð og myndbönd. Flestir þeirra geymslumiðla sem eru í víðri notkun í dag eru stafrænir en þeir voru að mestu leyti flaumrænir fyrir fyrri hluta 20. aldar. Dæmi um stafræna geymslumiðla eru harðir diskar, geisladiskar, minnislyklar og minniskort. Flaumrænir geymslumiðlar sem algengir voru á 20. öld eru hljómplötur og kassettur. 

Árið 2002 var fyrsta árið þar sem meiri gögn voru geymd í stafrænu sniði en í flaumrænu. Árið 1986 var aðeins 1% af gögnum í heiminum geymd í stafrænu formi, miðað við 97% árið 2007.
Fjöltyngi

**Fjöltyngi** er getan til að tala fleira en eitt tungumál. Um allan heim er fleira fjöltyngt fólk en eintyngt. Við alþjóðavæðingu og útbreiðslu netsins er það orðið mikilvægara að vera fjöltyngdur þar sem æ fleira fólk er að verða vant því að nota fleira tungumál í daglegu lífi. Orðið **tvítyngi** á við getuna til að tala tvö tungumál.

## Tengt efni
* Eintyngi
Mannsrödd

**Mannleg rödd** er hljóð eða röð hljóð mynduð af raddspólum hljóðum sem maður sendir frá til tal a, syngja,hlátur, gráta,öskra, hrópa,æpa og svo framvegis. Tíðni dauðsfalla hjá mönnum getur verið milli 60 og 7000 Hz. Orðið „rödd“ vísar sérstaklega til hljóðanna sem myndast við raddböndin en ekki aðra líkamshluta.

Í almennum skilningi skiptist búnaðurinn fyrir myndun raddarinnar í þrennt: lungun, raddböndin í barkakýlinu og virku talfærin. Lungun þurfa að mynda nægilegan þrýsting til að láta raddböndin sveiflast. Raddböndin eru sveiflandi loka sem sker loftflæðið upp í heyranlega slætti sem koma úr barkakýlinu. Vöðvarnir í barkakýlinu breyta lengd og spennu raddbandanna þannig að tónhæð og tónn raddarinnar breytist. Virku talfærin (það er að segja þau talfæri sem eru yfir barkakýlinu: tungan, gómurinn, kinnarnir, varirnar, o.s.frv.) sía og breyta hljóðunum og geta haft áhrif á loftflæðið úr barkakýlinu.

Raddböndin geta myndað ásamt virku talfærunum mjög flóknar raðir hljóða. Tilfinningar eins og reiði, undrun og hamingja geta verið tjáðar með því að breyta raddblænum. Söngvarar nota röddina sem hljóðfæri í tónlist.
Barkakýli

**Barkakýlið** er líffæri sem er að finna í hálsi froskdýra, skriðdýra (ásamt fuglum) og spendýra (ásamt mönnum) sem hefur hlutverki að gegna í öndun, myndun hljóða (það er að segja tali í mönnum) og vörn barkans gegn kæfingu. Barkakýlið hefur áhrif á tónhæð og styrk hljóða. Í barkakýlinu eru raddböndin sem eru mikilvæg í myndun hljóða og þau er að finna undir staðnum þar sem kokið skiptist í barkann og vélindað.

Barkakýlið samanstendur af brjóski og er þakið með slímhimnu. Undir slímhimnunni eru vöðvar sem teygja raddböndin þannig að þau breyti loftflæðinu úr lungunum. Barkakýlið myndar tenginguna á milli efri og neðri öndunarveganna, og það lokast yfir neðri öndunarveginn við neyslu matar eða drykkjar.
Trientalis borealis

***Trientalis borealis*** er planta af maríulykilsætt.
Hún verður hugsanlega færð í útlagaættkvísl (Lysmachia) sem L. borealis.
## Undirtegundir

Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

* *T. b. borealis*
* *T. b. latifolia*

## Tilvísanir
Kevin Costner

**Kevin Michael Costner** (f. 18. janúar 1955 í Lynwood í Kaliforníu) er bandarískur leikari og tónlistmaður.
## Tenglar
Sigrún Eva Ármannsdóttir (söngkona)

**Sigrún Eva Ármannsdóttir** (f. 1968) er íslensk söngkona.

Hún tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992 sem hluti af Heart2Heart.

## Tenglar
* Grein um Sigrúnu Evu Ármannsdóttur á Glatkistan.is
T.A.T.u.

**t.A.T.u.** var rússnesk hljómsveit sem var stofnuð árið 1999. Söngvarar eru Júlía Volkova og Jelena Katína. Hún er á heimsvísu ein frægasta hljómsveit sem Rússland hefur alið af sér og hefur selt yfir milljón plötur í allt.

Hljómsveitin keppti fyrir hönd Rússlands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2003 með laginu „Ne ver', ne boysya“. Þau lentu í 3. sæti af 26 með 164 stig.

## Útgefið efni

### Breiðskífur
* *[[200 Po Vstrechnoy|200 по встречной]]* (2001)
* *[[200 Km/h in the Wrong Lane]]* (2002)
* *[[Dangerous and Moving]]* (2005)
* *[[Lyudi Invalidy|Люди инвалиды]]* (2005)
* *[[Vesyolye Ulybki|Весёлые улыбки]]* (2008)
* *[[Waste Management]]* (2009)

### Smáskífur
* *Я сошла с ума* (2000)
* *Нас не догонят* (2001)
* *30 минут* (2001)
* *[[All the Things She Said]]* (2002)
* *Простые движения* (2002)
* *[[Not Gonna Get Us]]* (2003)
* *[[How Soon Is Now]]* (2003)
* *Не верь, не бойся* (2003)
* *30 Minutes* (2003)
* *[[All About Us]]* (2005)
* *[[Friend or Foe]]* (2005)
* *Люди инвалиды* (2005)
* *[[Gomenasai]]* (2006)
* *Loves Me Not* (2006)
* *Белый плащик* (2007)
* *220* (2008)
* *You And I* (2008)
* *Снегопады* (2009)
* *Snowfalls* (2009)
* *White Robe* (2009)
* *Sparks* (2010)

## Tenglar
* Vefsíða
Frelsisstyttan í Kaupmannahöfn

**Frelsistyttan í Kaupmannahöfn** er 20 m hár einsteinungur sem stendur á  Vesterbrogade við aðaljárnbrautastöðina í Kaupmannahöfn, Københavns Hovedbanegård. Styttan var reist til að minnast þess þegar vistarbandið var lagt af og endurbætur gerðar  í landbúnaði árið 1788. Friðrik krónprins (seinna  Friðrik  VI) lagði hornstein að styttunni  31. júlí 1792 og hún var tilbúin í september  1797. Styttan er á nánast sama stað of upprunalega en árið 1792 var sá staður fyrir utan borgarmúra Kaupmannahafnar.
Jennifer Lawrence

**Jennifer Shrader Lawrence** (f. 15. ágúst 1990) er bandarísk leikkona. Fyrsta stóra hlutverkið hennar var sem meðlimur leikaraliðs *[[The Bill Engvall Show]]* á TBS-sjónvarpsstöðinni á árunum 2007-2009. Síðar lék hún í óháðu kvikmyndunum *[[The Burning Plain]]* (2008) og *[[Winter's Bone]]* (2010), en fyrir þau hlutverk hlaut hún tilnefningar til Óskars-, Golden Globe-, Satellite-, Independent Spirit- og SAG verðlaunanna sem besta leikkona. Tvítug að aldri varð hún þriðja yngsta leikkonan til að vera tilnefnd til Óskarsverðlaunanna sem besta leikkona. 22 ára vann frammistaða hennar í *[[Silver Linings Playbook]]* (2012) henni Óskars-, Golden Globe-, Satellite- og Independend Spirit verðlaun fyrir bestu leikkonu, ásamt annarri hylli, sem gerði hana að yngsta einstaklingi sem hefur verið tilnefndur til tveggja Óskarsverðlauna. Hún er einnig næsta yngsta leikkonan til að hljóta Óskarsverðlaunin sem besta leikkona. 

Lawrence er einnig þekkt fyrir hlutverk sitt sem Raven Darkhölme/Mystique í kvikmyndinni *[[X Men: First Class]]* frá árinu 2011. Hún mun endurtaka hlutverk sitt í *[[X Men: Days of Future Past]]* árið 2014. Árið 2012 hlaut hún heimsfrægð fyrir hlutverk sitt sem Katniss Everdeen í fyrstu kvikmyndinni um *[[Hungurleikarnir (kvikmynd)|Hungurleikana]]* (e. *Hunger Games*) sem er byggð á samnefndum bókaþríleik eftir Suzanne Collins. Árið 2013 útnefndi tímaritið Time hana eina af 100 áhrifamestu einstaklingum veraldar og tímaritið ELLE útnefndi hana áhrifamestu konuna í skemmtanabransanum. 

Árið 2018 kynntist Lawrence núverandi eiginmanni sínum, listaverkasalanum Cooke Mar­oney. Parið trúlofaði sig í byrjun árs 2019 og giftu þau sig svo í október sama ár. Brúðkaupið var látlaust og leynilegt og var aðeins nánustu vinum og ættingjum boðið. Í september 2021 tilkynntu hjónin að þau ættu von á sínu fyrsta barni í byrjun ársins 2022. Í febrúar 2022 kom barnið í heiminn sem fékk nafnið Cy.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Volkhov (borg)

**Volkhov** (rússneska *Волхов*) er borg í Rússlandi. Árið 2010 bjuggu 47.344 manns í borginni.
Liam Hemsworth

**Liam Hemsworth** (fæddur 13. janúar 1990) er ástralskur leikari. Hann lék hlutverk Josh Taylors í sápuóperunni Nágrannar og einnig sem Marcus í barnaþáttunum The Elephant Princess. Hann lék í bandarísku myndinni The Last Song, sem kom út 31. mars 2010. Hemsworth á tvo eldri bræður, Luke og Chris, þeir eru einnig leikarar.
Adam og Eva

**Adam og Eva** eru samkvæmt sköpunarsögu Biblíunnar fyrsta fólkið.  Þau lifðu í Edengarðinum.  Drottinn leyfði þeim að borða af öllum trjám í garðinum nema skilningstrénu.  Höggormur ginnti Evu til að borða hinn forboðna ávöxt skilningstrésins.  Eva át ávöxtinn og gaf Adam að borða með sér.  Drottinn brást illa við og sagði (1. Mósebók 3:22-3:24):
:„Nú er maðurinn orðinn sem einn af oss fyrst hann ber skyn á gott og illt. Bara að hann rétti nú ekki út hönd sína, taki einnig af lífsins tré og eti og lifi eilíflega.“ Og Drottinn Guð lét manninn fara úr aldingarðinum Eden til þess að yrkja jörðina sem hann var tekinn af. Og hann rak manninn burt og setti kerúbana fyrir austan Eden og loga hins sveipanda sverðs til þess að gæta vegarins að lífsins tré.

Algengur misskilningur er að Eva hafi borðað af trénu fyrst og síðan ginnt mann sinn til að borða líka.  Orðanna hljóðan í 1. Mósebók styður ekki þessa túlkun, heldur voru þau saman.  Það er áhugavert að athuga að Adam og Eva hefðu getað borðað af lífsins tré og lifað eilíflega.  Drottinn hafði ekki bannað þeim það.
Josh Hutcherson

**Joshua Ryan Hutcherson**, þekktastur sem **Josh Hutcherson** (fæddur 12. október 1992 í Union, Kentucky) er kvikmynda- og sjónvarpsleikari. Ferill hans byrjaði snemma á árinu 2000, þegar hann fékk lítil hlutverk í sjónvarpsþáttum og bíómyndum. Hann vann Teen Choice verðlaunin 2012.

## Kvikmyndir
* American Splendor (2003)
* Motorcross kids (2004)
* Kicking and screaming (2005)
* One last ride (2005)
* Little manhattan (2005)
* Zathura: A space adventure (2005)
* RV (2006)
* Brigde to the terabithia (2007)
* Firehouse dog (2007)
* Fragments (2008
* Journey to the center of the earth (2008)
* Cirque de freak: The Vampire's assistant (2009)
* The kids are all right (2010)
* Detention (2011)
* Journey 2(2012)
* The Hunger games (2012)
* 7 days in Havana (2012)
* The forger (2012)
* Red Dawn (2012)

* The hunger games: Catching fire (2013)
* Epic (2013)
* Paradise lost (2014)

## Heimildir
* Josh Hutcherson IMDb
Capellini

**Capellini** er tegund af pasta sem er mjög þunnar hveitilengjur, þvermál er milli  0,85 mm og 0,92 mm

**Capelli d'angelo** eða **englahár** með þvermál milli 0,78 og 0,88 mm er ennþá þynnra afbrigði af capellini. Englahár er oftast selt í lögun eins og hreiður. Það hefur verið vinsælt á Ítalíu frá 15. öld og passar vel í súpur og sem pasta asciutta með sjávarfangi.
Almannaréttur

**Almannaréttur**  er sá réttur sem  almenningi er áskilinn í lögum  til frjálsra afnota af landi og landsgæðum, til farar um land 
og vötn. Þessi réttur er mismunandi eftir löndum. 

Í Jónsbók er tekið fram að menn hafi rétt til að beita hestum í land annars manns ef það hefur eigi áður verið slegið og heimild var að höggva við sem hamlaði umferð og bændum var gert skylt að gera almannavegu um þver héruð og endilöng. Ákvæði í Jónsbók endurspegla fararétt almennings um land.

## Tengill
Umhverfisstofnun - Almannaréttur

## Heimild
* Almannaréttur (Umhverfisráðuneyti, hvítbók)
Friðrik Karlsson

**Friðrik Karlsson** er íslenskur gítarleikari sem þekktastur er fyrir verk sín fyrir hljómsveitina Mezzoforte.

Friðrik hefur gefið út marga slökunarskífur og samið og spilað á tónleikaferðalögum fyrir þekkta erlenda tónlistarmenn.

Hann tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992 sem hluti af Heart2Heart.
Aðaljárnbrautarstöðin í Kaupmannahöfn

**Aðaljárnbrautarstöðin í Kaupmannahöfn**, (danska: *Københavns Hovedbanegård*, *København H* eða í daglegu tali *Hovedbanegården*) er aðaljárnbrautarstöðin í Kaupmannahöfn. Þar tengjast lestir sem liggja um Danmörku en stöðin er einnig sú brautarstöð í Skandinavíu þar sem flestar lestir fara til áfangastaða erlendis. Á hverjum degi fara um 90 þúsund farþegar um Aðaljárnbrautarstöðina.

## Saga

Núverandi aðaljárnbrautarstöð er sú þriðja í röðinni, opnuð árið 1911, en sú fyrsta var tekin í notkun 26. júní 1847 þegar lestarteinar voru lagðir til Hróarskeldu. Hún var í Dronningens Enghave og var kölluð *Københavns Station* og var þá eina brautarstöðin í borginni.
Absalon erkibiskup

**Absalon** (1128 – 21. mars 1201) var danskur biskup og erkibiskup. Hann var vinur og fóstbróðir Valdimars Knútssonar. Absalon varð biskup í Hróarskeldu árið 1158. Um 1160 fékk hann þorpið Höfn og nærliggjandi bæi sem lén frá konungi en það svæði varð seinna Kaupmannahöfn. Árið 1167 byggði hann borg á hólmi þar og liggja rústir af Absolons Borg undir Kristjánsborgarhöll. Árið 1178 varð hann erkibiskup í Lundi. Þegar Knútur 6. varð konungur árið 1182 var það í raun Absalon sem stjórnaði Danmörku.
PCR

**PCR** eða **pólýmerasa-keðjuhvarf** er aðferð sem notuð er til þess að fjölfalda hluta af DNA-streng, til dæmis ákveðin gen.

Það sem þarf til þess að fjölfalda DNA með þessari aðferð er:
* Það DNA sem á að fjölfalda, svokallað sniðmát eða „templat“.
* PCR-vísa, en það eru tvö fákirni (gjarnan um 20 til 30 kirni að lengd) sem basaparast geta við templatstrenginn og marka hvort sinn enda PCR-afurðarinnar. 
* Ensímið DNA pólýmerasa. Gjarnan er notaður hitavirkur pólýmerasi, til dæmis úr bakteríunni *[[Thermus aquaticus]]*.
* Óbundin kirni.
* Tölvustýrt hitabað sem hægt er að hita og kæla á víxl.
Pilote

***Pilote*** var franskt teiknimyndablað sem gefið var út á árunum 1959 til 1989. Það var á sínum tíma eitt áhrifamesta blað sinnar tegundar og barðist um hylli lesenda við teiknimyndablöðin *Tinna* og Sval. Ýmsir af kunnari teiknimyndasöguhöfundum Evrópu birtu verk sín í blaðinu.

## Sagan
Hópur teiknimyndasöguhöfunda hóf útgáfu *Pilote* á árinu 1959. Það voru höfundarnir René Goscinny og Jean-Michel Charlier og teiknararinn Albert Uderzo við fjórða mann. Útgáfa blaðsins lenti fljótlega í fjárhagslegum erfiðleikum og varð úr að útgáfufyrirtækið Dargaud keypti reksturinn.

Þeir Goscinny og Uderzo kynntu snemma til sögunnar Ástrík gallvaska sem varð flaggskip blaðsins. Árið 1968 barst blaðinu góður liðsauki þegar Lukku Láki færði sig um set frá teiknimyndablaðinu *Sval*.

Jean-Michel Charlier kynnti til sögunnar ævintýrin um einfarann Blástakk (f. Blueberry) úr Villta-vestrinu, sem þótti brjóta blað í sögu raunsæislegra teiknimynda. Lesendahópur *Pilote* var enda nokkru eldri en *Tinna* og *Svals*.

Minnkandi teiknimyndasala í Frakklandi á níunda áratugnum varð að lokum til þess að útgáfan varð aflögð.

## Kunnar teiknimyndasögur
Meðal kunnra teiknimyndasagna sem birst hafa í Pilote í gegnum tíðina má nefna: Ástrík gallvaska, Blástakk, Valerían & Lárelínu, Lukku-Láka, Mac Coy, Fláráð stórvesír og Alla Kalla.
Hugo Weaving

**Hugo Wallace Weaving** (fæddur 4. apríl 1960) er ástralskur-enskur leikari. Hann er þekktastur fyrir hlutverk sín í *[[The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert]]*, *[[Fylkið|Fylkinu]]*, *[[Hringadróttinssaga|Hringadróttinssögu]]*, *[[Hobbitinn|Hobbitanum]]* og *[[V for Vendetta]]*.
Vísindaskáldskapur

**Vísindaskáldskapur** er skáldskapargrein þar sem vísindi, sérstaklega ímynduð framtíðartækni, leika stórt hlutverk í sögunni. Meðal viðfangsefna sem koma fyrir í vísindaskáldskap eru tímaferðalög, vélmenni, geimferðir, hliðarheimar og geimverur. Vísindaskáldsögur gerast í náinni eða fjarlægri framtíð og/eða í geimnum. Söguheimur vísindaskáldsagna er gjarnan einhvers konar blanda af útópíu og dystópíu.

Vísindaskáldskapur tilheyrir grein furðusagna eins og fantasíur, en hann á sér fornar rætur. Elsta vísindaskáldsagan er talin vera *Sönn saga* eftir Lúkíanos frá Samosötu sem var uppi á 2. öld. Vísindabyltingin á 17. öld og Upplýsingin á 18. öld gátu af sér skáldsögur sem fengust við möguleika hinna nýju raunvísinda og uppgötvanir í stjörnufræði, oft í þeim tilgangi að gagnrýna samtímamenningu höfundanna. Meðal þessara sagna eru *[[Somnium]]* Johannesar Keplers og *[[The Blazing World]]* eftir Margaret Cavendish. Iðnbyltingin á 19. öld og örar tækniframfarir höfðu áhrif á rithöfunda eins og Mary Shelley (*[[Frankenstein]]*) og Edgar Allan Poe (*[[Ævintýri Artúrs Gordons Pym]]*). Franski rithöfundurinn Jules Verne var sá fyrsti sem gerði vísindaskáldskap að eins konar sérgrein. Hann er stundum kallaður „faðir vísindaskáldsögunnar“, ásamt hinum afkastamikla H. G. Wells og útgefandanum Hugo Gernsback.

Meðal annarra þekktra höfunda vísindaskáldsagna má nefna Edgar Rice Burroughs, Isaac Asimov, Frank Herbert, Philip K. Dick, Ursula K. Le Guin og William Gibson.

Fjölmargar vinsælar kvikmyndir hafa fengist við vísindaskáldskap. Meðal þeirra þekktustu eru *[[Tunglferðin (kvikmynd frá 1902)|Tunglferðin]]* (1902), *[[Metropolis (kvikmynd frá 1927)|Metropolis]]* (1927), *[[2001: A Space Odyssey]]* (1968), *[[Apaplánetan]]* (1968), *[[Solaris (kvikmynd frá 1972)|Solaris]]* (1972), *[[Stjörnustríð]]* (1977), *[[Óvætturin (kvikmynd)|Óvætturin]]* (1979), *[[Blade Runner]]* (1982), *[[Fylkið]]* (1999) og *[[Interstellar]]* (2014). Vinsælar sjónvarpsþáttaraðir sem fást við vísindaskáldskap eru meðal annars *[[Í ljósaskiptunum]]* (frá 1959), *[[Doctor Who]]* (frá 1963), *[[Star Trek]]* (frá 1966), *[[Battlestar Galactica]]* (1978-2012) og *[[The X-Files]]* (1993-2002).
Agnes M. Sigurðardóttir

**Agnes M. Sigurðardóttir** (f. 19. október 1954) er íslenskur prestur sem var biskup Íslands í tólf ár. Hún tók við embættinu árið 2012, fyrst kvenna. Agnes gegndi embættinu til 1. september 2024.

Foreldrar hennar eru sr. Sigurður Kristjánsson, sóknarprestur á Ísafirði og prófastur í Ísafjarðarprófastsdæmi, og Margrét Hagalínsdóttir, ljósmóðir.

Agnes lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Ísafirði árið 1975, cand.theol. prófi frá Guðfræðideild Háskóla Íslands árið 1981. Var hún vígð til prestsþjónustu 20. september sama ár. Sóknarprestur í Hvanneyrarprestakalli í Borgarfirði 1986 – 1994. Sóknarprestur í Bolungarvíkurprestakalli 1994 – 2012, prófastur í Vestfjarðaprófastsdæmi 1999 - 2012.

Árið 2018 mældist 14% ánægja með störf Agnesar. og árið 2023 aðeins 11%.  Síðan hefur Agnes sagst ekki ætla að gefa kost á sér í biskupskjöri 2024 vegna heilsubrests. 

Hún vakti umtal haustið 2019 þegar hún nefndi að siðrof hafi orðið í samfélaginu þegar hætt var að kenna kristinfræði í skólum. 

## Tilvísanir


## Tenglar
* Um Agnesi M. Sigurðardóttur á biskup.is  (skoðað 16.11.2113)
Þegn

**Þegn** er sá maður sem heyrir stjórnarfarslega undir þjóðhöfðingja konungsríkis. 

Dæmi um orðnotkun: „þegnar Danakonungs“, „allir þegnar landsins eiga að njóta sömu réttinda“, „konungur var vanur að ávarpa þegna sína á þjóðhátíðardaginn“.

Í lýðveldi er borgari sambærilegt hugtak.
Leifur Breiðfjörð

**Leifur Agnarsson Breiðfjörð** (fæddur 24. júní 1945 í Reykjavík) er íslenskur listamaður. Hann hefur starfað í eigin glerstúdói síðan 1968. Leifur er giftur Sigríði Jóhannsdóttur og eiga þau tvo drengi.

Að loknu námi í Myndlista- og handíðaskóla Íslands hélt hann utan til Skotlands og lagði stund á glerlistanám í The Edinburgh College of Art í Edinborg og síðar í Englandi.

Leifur hefur verið brautryðjandi í íslenskri glerlist og er þekktur hérlendis sem og erlendis fyrir verk sín og hlaut riddarakross Hinnar Íslensku fálkaorðu árið 1995. Sem dæmi um verk hans má nefna steinglersmyndina í Fossvogskapellu sem ber nafnið Píslargangan.

## Tenglar
* Heimasíða Leifs
Linguine

**Linguine** er ítölsk pastategund. Linguine er flatt eins og fettuccine og trenette. Það er breiðara en venjulegt spagettí, um það bil 4 mm, en ekki jafn breitt, eins og fettuccine. Nafnið linguine merkir „litlar tungur“ á ítölsku. Linguine er stundum kallað *trenette* eða *bavette*. Linguettine er þynnri tegund af linguine. 

Linguine koma upprunalega frá borginni Genúa í Lígúríuhéraði á Norðvestur-Ítalíu. *Linguine alle vongole* (linguine með freyjuskel) og *Trenette al [[pesto]]* eru vinsælir réttir þar sem linguine eru notuð. 

Þar sem linguine kemur frá strandbæ er það oftast eldað með sjávarfangi eða pestó en ekki með kjöt- og tómatréttum eins og hefðbundið spagettí. Linguine er vanalega gert bæði úr hveiti og heilhveiti en það síðarnefnda er oftast notað á Ítalíu. Linguine er þykkara en venjulegt spagettí og þarf þess vegna lengri eldunartíma.

## Heimild
*
Tommy Thayer

**Thomas Cunningham Thayer** (f. 7. nóvember 1960) er gítarleikari í bandarísku rokkhljómsveitinni Kiss.
Hægt og hljótt

„**Hægt og hljótt**“ var framlag s til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1987. Halla Margrét Árnadóttir söng lagið.
Fílípp Kírkorov

**Fílípp Bedrosov Kírkorov** (f. 30. apríl 1967) er rússneskur söngvari af búlgarskum uppruna.

Hann keppti fyrir hönd Rússlands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995 með laginu „Kolybel'naya dlya vulkana“. Hann náði 17. sæti af 22, með 17 stig.

## Tenglar
* Heimasíða
Pjotr Nalítsj

**Pjotr Andrejevítsj Nalítsj** (f. 30. apríl 1981) er rússneskur söngvari.

Hann keppti fyrir hönd Rússlands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2010 með laginu „Lost and Forgotten“. Hann náði 11. sæti af 25, með 90 stig.
The Unit (4. þáttaröð)

Fjórða þáttaröðin af ***[[The Unit]]*** var frumsýnd 28. september 2008 og sýndir voru 22 þættir. 

## Leikaraskipti
Tveir nýir leikarar bættust í hópinn, Nicole Steinwedell sem Bridget Sullivan og Wes Chatham sem Sam McBride, sem nýjir meðlimir sérsveitarinnar. Einnig bættist leikkonan Bre Blair við sem Joss Grey.

## Aðalleikarar
* Dennis Haysbert sem Yfirliðsþjálfinn Jonas Blane 
* Scott Foley sem  Liðsþjálfi Fyrsta Stig Bob Brown 
* Max Martini sem Master Liðsþjálfi Mack Gerhardt 
* Michael Irby sem Liðsþjálfi Fyrsta Stig Charles Grey 
* Robert Patrick sem Stórfylkishershöfðingjinn Thomas Ryan

## Aukaleikarar
* Regina Taylor sem Molly Blane
* Audrey Marie Anderson sem Kim Brown
* Abby Brammell sem Tiffy Gerhardt
* Rebecca Pidgeon sem Charlotte Ryan
* Kavita Patil sem Liðsþjálfinn Kayla Medawar
* Nicole Steinwedell sem Réttarliðsforingjinn Bridget Sullivan
* Wes Chatham sem Starfsliðsþjálfinn Sam McBride
* Bre Blair sem Joss Grey

## Gestaleikarar
* Angel M. Wainwright sem Betsy Blane 
* Susan Matus sem Liðþjálfinn Sarah Irvine

## Þættir

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 
* Fjórða þáttaröðin af The Unit á The Unit heimasíðunin á CBS sjónvarpsstöðinni
* Fjórða þáttaröðin af The Unit á TV.com síðunni
Ásgeir Þór Magnússon

**Ásgeir Þór Magnússon** (fæddur 22. maí 1991) er knattspyrnumaður hjá Val. Hann byrjaði knattspyrnuferilinn sinn hjá Leikni Reykjavík og spilaði upp yngri flokka félagsins. Hann spilaði einn meistaraflokksleik fyrir Leikni þegar Leiknir heimsótti Hauka í VISA-bikarnum árið 2007 þegar hann var aðeins 16 ára. Hann skipti yfir í Val árið 2008. Þar var hann varamarkmaður fyrir Kjartan Sturluson áður en hann fór í lán til Hattar árið 2011.  Þar var hann í liði Hattar sem vann sér þátttökurétt í 1. deildinni árið 2012.  Hann var valinn besti leikmaður Hattar það ár, besti leikmaður annara deilar  og í liði ársins.

Hann er einnig markmaður undir 21 landsliðs Íslands og hefur spilað tvo leiki leiki fyrir landsliðið. Þar af auki hefur hann spilað 4 leiki fyrir undir 19 ára landsliðið og fimm leiki fyrir undir 17 ára landsliðið.

## Tilvísanir
Rafael Nadal

**Rafael** „**Rafa**“ **Nadal Parera** (fæddur 3. júní 1986) er  spænskur fyrrum atvinnumaður í tennis.
Nadal lagði spaðann á hilluna árið 2024.
Kerry King

**Kerry Ray King** (fæddur 1964) er bandarískur gítarleikari sem þekktastur er fyrir að hafa verið í hljómsveitinni Slayer. Hann var stuttan tíma í hljómsveitinni Megadeth árið 1984. King safnar snákum í frístundum sínum.

Eftir Slayer samdi King nýja tónlist og stofnaði nýja hljómsveit í ætt við Slayer. Útgáfa og tónleikar töfðust vegna COVID-19. Paul Bostaph fyrrum trommari Slayer er meðlimur. Einnig fékk hann Phil Demmel (Machine Head) á gítar, Mark Osegueda (Death Angel) með söng og Kyle Sanders (HellYeah) á bassa (bróður Troy Sanders úr Mastodon). 
Platan *From Hell I Rise* kom út árið 2024.

## Sólóskífur
* From Hell I Rise (2024)

## Tilvísanir
Suzi Quatro

**Susan Kay „Suzi“ Quatro** (fædd 3. júní 1950) er söngkona, lagahöfundur, bassaleikari og leikkona. Hún varð fyrsti kvenbassaleikarinn til að verða rokkstjarna upp úr 1970 og hafði mikil áhrif sem slík á aðrar konur í rokkheiminum sem og utan hans.
Wachowski-systur

**Lana Wachowski** (fædd 21. júní 1965; áður þekkt sem **Larry Wachowski**) og **Lilly Wachowski** (fædd 29. desember 1967; áður þekkt sem **Andy Wachowski**) eru bandarískir leikstjórar, handritshöfundar og upptökustjórar sem eru þekktastar fyrir kvikmyndaröðina *[[The Matrix]]*. Systurnar eru báðar trans konur.

## Ferill
Systurnar fæddust og ólust upp í Chicago. Þær fóru báðar í Whitney Young High menntaskóla, sem er þekktur fyrir að einbeita sér að sviðslistum. Eftir það fóru þær báðar í háskóla en hættu báðir þar. Áður en þær komu inn í veröld kvikmyndagerðar áttu þær saman teppaverslun um leið og þær teiknuðu myndasögur í frítíma sínum. 

Fyrsta verkefni þeirra í kvikmyndagerð var handritið fyrir kvikmyndina *[[Assassins]]* með Sylvester Stallone sem kom út árið 1995. Aðeins einu ári síðar kom fyrsta kvikmynd þeirra *[[Bound]]* út en hún naut ekki mikillar velgengni. Hæfileikar þeirra til kvikmyndagerðar sást samt í þeirri mynd.

Eftir það fengu þær grænt ljós til að búa til myndina *[[The Matrix]]*. Kvikmyndin naut mikilla vinsælda þökk sé frumlegum tæknum sem voru meðal annars svokallaði skottíminn (bullet time).

Vinsældir *The Matrix* stuðluðu að því að Warner Brothers gaf grænt ljós á tvær framhaldsmyndirnar *[[The Matrix Reloaded]]* og *[[The Matrix Revolutions]]* sem systurnar höfðu þegar skrifað handrit fyrir. Myndirnar tvær voru framleiddar á sama tíma og frumsýndar árið 2003 með nokkra mánaða millibili. *The Matrix Reloaded* var mjög vinsæl í bíó og var lengi vinsælasta bíómynd allra tíma með svokallað "R-rating" (bönnuð börnum yngri en 17 ára). *The Matrix Revolutions* var ekki jafn vinsæl þótt hún hafi verið arðbær.

## Kvikmyndir
* *[[The Matrix Resurrections]]* (2021) (Lana skrifaði og leikstýrði)
* *[[Jupiter Ascending]]* (2015) (skrifuðu og leikstýrðu)
* *[[Cloud Atlas]]* (2012) (skrifuðu og leikstýrðu ásamt Tom Tykwer)
* *[[Ninja Assassin]]* (2009) (framleiddu)
* *[[Speed Racer]]* (2008) (skrifuðu og leikstýrðu)
* *[[V for Vendetta (kvikmynd)|V for Vendetta]]* (2006) (skrifuðu, byggð á samnefndu myndasögunni af Alan Moore og David Lloyd)
* *[[The Matrix Revolutions]]* (2003) (skrifuðu og leikstýrðu)
* *[[The Matrix Reloaded]]* (2003) (skrifuðu og leikstýrðu)
* *[[Fylkið]]* (e. *The Matrix*, 1999) (skrifuðu og leikstýrðu)
* *[[Bound]]* (1996) (skrifuðu og leikstýrðu)
* *[[Assassins]]* (1995) (handrit)
* *Carnivore* – ekki framleidd
* *Plastic Man* – ekki framleidd

## Heimild
* 

## Tilvísanir
Curtis Mayfield

**Curtis Lee Mayfield** (3. júní 1942 – 26. desember 1999) var bandarískur sálar-, R&B og fönktónlistarsöngvari, lagahöfundur og upptökustjóri.
Allen Ginsberg

**Allen Ginsberg** (1926 – 1997) var bandarískt skáld og einna þekktastur þeirra skálda sem kend hafa verið við Beat-kynslóðina (* e. Beat Generation*).
Georg 5.

**Georg 5.** fullu nafni **George Frederick Ernest Albert** (3. júní 1865 – 20. janúar 1936) var konungur Bretlands og breska heimsveldisins og Keisari Indlands, frá 6. maí 1910 og fram yfir fyrri heimstyrjöldina til dauðadags.

Georg fæddist á valdatíð ömmu sinnar, Viktoríu drottningar, og var þá þriðji í erfðaröð bresku krúnunnar á eftir föður sínum, Albert Játvarði, prinsi af Wales, og eldri bróður sínum, Albert Viktori prinsi. Georg gegndi herþjónustu í konunglega breska sjóhernum frá 1877 til 1891, en árið 1892 lést eldri bróðir hans öllum að óvörum. Georg varð þá annar í erfðaröðinni að bresku krúnunni á eftir föður sínum. Eftir dauða Viktoríu varð faðir Georgs konungur breska heimsveldisins sem Játvarður 7. og Georg varð ríkisarfi sem prins af Wales. Georg tók við krúnunni eftir dauða föður síns árið 1910. Hann var eini keisari Indlands sem var viðstaddur eigin krýningarathöfn á Indlandi.

Valdatíð Georgs 5. spannaði uppgang sósíalisma, kommúnisma, fasisma, írskrar lýðveldishyggju og indversku sjálfstæðishreyfingarinnar. Allar þessar hreyfingar gerbreyttu stjórnmálasviði Bretlands. Lagasetning árið 1911 staðfesti að hin lýðræðislega kjörna neðri deild breska þingsins hefði þaðan af yfirburði yfir hinni ókjörnu lávarðadeild. Vegna fyrri heimsstyrjaldarinnar hrundu heimsveldi náfrænda Georgs, Nikulásar 2. Rússakeisara og Vilhjálms 2. Þýskalandskeisara. Árið 1917 varð Georg fyrsti breski einvaldurinn af Windsor-ætt. Valdaættin hafði áður heitið Sachsen-Coburg-Gotha-ætt en andúð almennings á öllu sem þýskt var á meðan á heimsstyrjöldinni stóð varð til þess að nafni hennar var breytt. Árið 1924 útnefndi Georg fyrstu ríkisstjórn Verkamannaflokksins í sögu Bretlands og árið 1931 viðurkenndu Bretar yfirráðasvæði heimsveldisins sem sjálfstæð og fullvalda ríki innan breska samveldisins. Georg 5. var heilsuveill seint á valdatíð sinni vegna reykinga. Eftir dauða hans tók elsti sonur hans við krúnunni og varð Játvarður 8. Bretlandskonungur.

## Heimild
*
Ransom E. Olds

**Ransom Eli Olds** (3. júní 1864 – 26. ágúst 1950) var frumkvöðull í Bandarískum bílaiðnaði. Meðal annars eru tegundirnar *Oldsmobile* og *REO* nefndar eftir honum.
Snú snú

**Snú snú** er leikur með einu bandi eða tveimur. Hann gengur út á það að leikmaður hoppar yfir bandið og ná flestum hoppum sá sem vinnur er með flestu hoppinn
Mycobacterium leprae

**Mycobacterium leprae** er nauðháð loftsækin baktería sem veldur holdsveiki.

Hún tilheyrir fylkingu geislagerla og flokkast því sem gram-jákvæð þó hún litist illa eða ekki með hefðbundinni gramlitun vegna vaxkennds efnis, mýkóliksýru sem er tengt við peptidoglycan. Það er hætt að lita hana með basísku „fuchsin“ sem bindst við sýrurnar og þær eru síðan þolnar gegn aflitun með alkóhóli eða með svokallaðri sýrufastri litun eða Ziel-Nielsen litun og er því gjarnan sögð sýruföst.

Þær vaxa hægt, líklega vegna vatnsfælni þeirra sem hindrar hraða upptöku á næringarefnum. Talið er að millihýsill sé beltisdýr.
Erfðaefni holdsveikibakteríunnar hefur ekki breyst í þúsundir ára en víða þar sem hún var mjög algeng þá hefur hún horfið.

## Sjá einnig
* Holdsveiki
* Holdsveikraspítali
* Holdsveikraspítalinn í Laugarnesi

## Tengill
* Derfor findes spedalskhed stadigvaek
Sapporo

**Sapporo** er fimmta stærsta borg Japan og stærsta borgin á eyjunni Hokkaido. Íbúar Sapporo voru 1.919.684 þann 31. mars 2014. 

Sapporo bruggverksmiðjurnar eru í borginni.

Í Sapporo eru fjölmargir háskólar, þar á meðal Hokkaido-háskóli, Kennaraháskóli Hokkaido, Háskóli Sapporo-borgar, Sapporo-háskóli, Hokkai-viðskiptaskólinn, Læknaskólinn í Sapporo, Tækniskóli Hokkaido og margir fleiri.

Vetrarólympíuleikarnir árið 1972 voru haldnir í Sapporo.

## University
* Hokkaido University , 北海道大学
* Hokkaido University of Education , 北海道教育大学
* Sapporo City University, 札幌市立大学
* Sapporo Medical University, 札幌医科大学
Ian Hunter

**Ian Hunter Patterson** (fæddur 3. júní 1939) er enskur söngvari og lagahöfundur. Hann var aðalsögnvari rokkhljómsveitarinnar Mott the Hoople frá stofnun hennar 1969 þar til hún var leyst upp 1974. Hann leiddi hljómsveitina síðan aftur þegar hún kom saman á ný 2009.
Skjal

**Skjal** getur átt við: 
* handskrifað eða prentað pappírskjal
* tölvuskrá, skrá í tölvu sem er notuð til að geyma efni. 
* sjúkdóm (ofholdgun) í munni hesta

Samkvæmt ÍST 15489-staðlinum, sem fjallar um skjalastjórn, skilgreinist skjal sem upplýsingar sem orðið hafa til, verið mótteknar og viðhaldið til sönnunar af skipulagsheild eða einstaklingum vegna lagaskyldu eða í viðskiptalegum tilgangi.

## Tenglar
* Tímamót í skjalastjórn: alþjóðlegur staðall um skjalastjórn tekur gildi, Jóhanna Gunnlaugsdóttir
* Staðlar á íslensku um skjalastjórnun - ÍST ISO 15489
London Stansted-flugvöllur

**London Stansted-flugvöllur** (IATA: **STN**, ICAO: **EGSS**) er flugvöllur staðsettur í Stansted Mountfitchet í sýlsunni Essex. Flugvöllurinn liggur 48 km norðaustan við Mið-London. Mörg evrópsk lággjaldaflugfélög eiga höfuðstöðvar á flugvellinum, til dæmis Ryanair, sem flýgur þaðan til 100 áfangastaða.

Árið 2011 var hann fjórði fjölsóttasti flugvöllur á Bretlandi eftir á Heathrow, Gatwick og Manchester. Einkaflugfélög á borð við Harrods Aviation nota flugbrautir flugvallarins og eiga flugstöðvarbyggingar þar. Þessi flugfélög sjá um einkaþotur og stundum opinbera gesti.

Fyrirtækið BAA á flugvöllinn og rekur hann, ásamt fimm öðrum breskum flugvöllum. Fyrirtækið er sjálft í eigu annars fyrirtækis, FGP TopCo Limited, sem er dótturfyrirtæki spænska fyrirtækisins Ferrovial Group, ásamt Caisse de dépôt et placement du Québec og GIC Special Investments. Hins vegar kvað breska ríkisstjórnin upp úrskurð að BAA yrði að selja flugvöllinn innan tveggja ára. Þessi ákvörðun var dregin svo til baka en hefur síðan verið ítrekuð.