Lily Tomlin

**Lily Tomlin** (fædd Mary Jean Tomlin , 1. september 1939) er bandarísk leikkona, handritshöfundur, framleiðandi og uppistandari, sem er þekktust fyrir hlutverk sín í The West Wing, Rowan and Martin's Laugh-In, Nine to Five og *Nashville*. 

## Einkalíf
Tomlin fæddist í Detroit, Michigan en ólst upp í Paducah, Kentucky. Stundaði hún nám við *Wayne State-háskólann* þar sem áhugi hennar á leiklist og gjörningi hófst. Eftir nám þá byrjaði hún að koma fram sem uppistandari í næturklúbbum í Detroit og seinna meir New York-borg. Hún lærði leiklist við *HB Studio* í Greenwich Village í New York-borg.

Í mars 2009 fékk Tomlin *Fenway Healths - Dr. Susan M. Love-verðlaunin* fyrir framlag sitt til heilsu kvenna.

Þann 16. mars 2012 voru Tomlin og Jane Wagner heiðraðar með stjörnu á **Walk of Stars** í Palm Springs, Kaliforníu.

Tomlin er samkynhneigð og hefur verið í sambandi við Jane Wagner síðan 1971.

## Ferill
### Plötuútgáfa
Fyrsta grínplata Tomlin, *This Is A Recording*, kom út árið 1971. Á henni leikur hún persónuna Ernestine, sem er talsímadama og samskipti hennar við viðskiptavini gegnum símann. Tomlin fékk Grammy-verðlaunin fyrir grínplötu ársins. 

Önnur grínplata hennar, *And That's The Truth*, kom út árið 1972. Á henni er einleikur persónunnar Edith Ann. Var hún tilnefnd til Grammy-verðlaunanna fyrir bestu grínplötuna. 

Þriðja grínplata hennar, *Modern Scream*, kom út árið 1975, á henni koma fram fjölmargar persónur Tomlins. Var hún tilnefnd til Grammy-verðlaunanna.

Árið 1977 þá gaf Tomlin út *Lily Tomlin On Stage*, sem er byggt á Broadway sýningu hennar. Var hún tilnefnd til Grammy-verðlaunanna.

### Leikhús
Fyrsta hlutverk Tomlin í leikhúsi var árið 1964 í *World of Illusion*.  Árið 1977 kom Tomlin fyrst fram á *Broadway* í *Appearing Nitely* sem var skrifað og leikstýrt af Jane Wagner. 

Tomlin hefur einnig komið fram í *Arf/The Great Airplane Snatch*, *Below the Belt* og *My Trip Down the Pink Carpet*. 
Árið 1985 kom Tomlin fram á *Broadway* í einleiknum *The Search of Signs of Intelligent Life in the Universe* sem skrifaður var af Jane Wagner. Tomlin fór svo í ferðlag um Bandaríkin til að sýna einleikinn. Endurtók hún síðan leikinn árið 2000 á *Broadway*.  

Tomlin ferðist aftur um Bandaríkin árið 2004 til að sýna *The Search*. Leikritið var einnig sýnt á Broadway við frábærar viðtökur sem og í Los Angeles og San Francisco .

### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Tomlin var árið 1966 í *The Garry More Show*. Tomlin var kynnir í þættinum *Music Scene* árið 1969 og sama ár gerðist hún meðlimur þáttarins *Rowan & Martin´s Laugh-In*. Þar urðu til persónurnar; hin skapbráða talsímadama Ernestine og hin kvikindslega sex ára stelpa Edith Ann og urðu þær vinsælustu persónur Tomlin í þættinum. 

Tomlin var ein af fyrstu grínleikkonunum til að koma fram í karlkynsbúniningi sem persónurnar Tommy Velour og Rick í *Rowan & Martin´s Laugh-In*.

Á árunum 1973-1982, skrifaði Tomlin ásamt Jane Wagner sex grínþætti þar sem Tomlin lék aðalhlutverkið. Fyrir hlutverk sitt í þáttunum þá vann hún þrenn Emmy-verðlaun og *Writers Guild of America*-verðlaunin.

Tomlin hefur komið fram sem gestaleikkona í þáttum á borð við Saturday Night Live, Sesame Street, Desperate Housewives, NCIS, Frasier og Will & Grace.

Árið 1994 – 1997 talaði Tomlin inn á teiknimyndaþáttinn *The Magic School Bus* sem Ms. Valerie Frizz. 

Tomlin lék forsetaritarann Debroah Fiderer í dramaþættinum The West Wing árin 2002 – 2006.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Tomlin var árið 1972 í *Scarecrow in a Garden of Cucumbers*. Árið 1975 þá var henni boðið hlutverk í mynd Robert Altmans **Nashville** þar sem hún lék Linnea Reese. Fyrir hlutverk sitt í myndinni þá var Tomlin tilnefnd til Óskarsverðlaunanna. Síðan árið 1980 þá lék hún í Nine to Five á móti Dolly Parton og Jane Fonda. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við *Big Business*, *Short Cuts*, *Getting Away with Murder*, Tea with Mussolini, *A Praire Home Companion* og The Pink Panther 2.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Leikhús

**World of Illusion* (24. júní 1964 – 23. ágúst 1964) – ónefnt hlutverk (Actors´ Playhouse). 
**Below the Belt* (21. júní 1966 – 8. október 1966) –  ónefnt hlutverk (Downstairs at the Upstairs). 
**Arf/The Great Airplane Snatch* (27. maí 1969 – 31. maí 1969) – Farþegi nr. 3/Erlend kona/Flugþjónn/Ung kona (Stage 73). 
**Appearing Nitely* (24. mars 1977 – 12. júní 1977) – ónefnt hlutverk (Biltmore Theatre). Leikstýrði og skrifaði handritið líka.
**The Search for Signs of Intelligent Life in the Universe* (26. september – 5. október 1986) –  Mörg hlutverk  (Plymouth Theatre)
**The Search for Signs of Intelligent Life in the Universe* (16. nóvember 2000 – 20. maí 2001) –  Mörg hlutverk  (Booth Theatre)
**My Trip Down the Pink Carpet* (19. apríl 2010 – 3. júlí 2010) –  (Midtown Theatre at HA!). Framleiðandi leikrits.

## Verðlaun og tilnefningar
### Academy of Science Fiction, Fantasty & Horror Films verðlaunin
*1982: Tilnefnd sem besta leikkona fyrir *The Incredible Shrinking Woman*.

### American Comedy  verðlaunin
*1996: Tilnefnd sem fyndnasta leikkona í aukahlutverki fyrir *Blue in the Face*.
*1994: Verðlaun sem fyndnasta leikkona í aukahlutverki fyrir *Short Cuts*.
*1992: Verðlaun sem fyndnasta leikkona í aðalhlutverki fyrir *The Search for Signs of Inteligent Life in the Universe*.
*1991: Verðlaun sem fyndnasta leikkona í sjónvarpi fyrir *An Evening With...Friends of the Environment*.
*1988: Verðlaun sem fyndnasta kvenn uppistandari.
*1987: Verðlaun sem fydnnasta kvenn uppistandari.
*1987: Lifetime Achievement verðlaunin í gamanleik.

### BAFTA verðlaunin
*1978: Tilnefnd sem besta leikkona fyrir *The Late Show*.
*1976: Tilnefnd sem upprennandi byrjandi í kvikmynd fyrir *Nashville*.

### Berlin International Film Festival verðlaunin
*1977: Verðlaun sem besta leikkona fyrir *The Late Show*.

### Broadcast Film Critics Association verðlaunin
*2007: Tilnefnd sem besti leikhópur fyrir *A Prairie Home Companion*.

### CableICE verðlaunin
*1995: Tilnefnd sem besta leikkona í kvikmynd eða míniseríu fyrir *And the Band Played On*.
*1994: Verðlaun fyrir drama eða leikhús sérþátt fyrir *The Search for Signs of Inteligent Life in the Universe.
*1994: Tilnefnd fyrir besta flutning í gamanþætti fyrir *The Search for Signs of Inteligent Life in the Universe*.
*1993: Tilnefnd fyrir besta flutning í gamanþætti fyrir *10th Annual Montreal Comedy Festival*.

===Daytime Emmy verðlaunin===
*1998: Tilnefnd fyrir besta flutning í teiknimyndaþætti fyrir *The Magic School Bus*.
*1997: Tilnefnd fyrir besta flutning í teiknimyndaþætti fyrir *The Magic School Bus*.
*1996: Tilnefnd fyrir besta flutning í teiknimyndaþætti fyrir *The Magic School Bus*.
*1995. Verðlaun fyrir besta flutning í teiknimyndaþætti fyrir *The Magic School Bus*.
*1985: Tilnefnd fyrir besta flutning í barnaþætti fyrir *Pryor´s Place*.

===Drama Desk verðlaunin===
*2001: Tilnefnd fyrir endurupptöku á leikriti fyrir *The Search for Signs of Intelligent in the Universe*.
*1986: Verðlaun sem besta leikkona í leikriti fyrir *The Search for Signs of Intelligent in the Universe*.
*1986: Verðlaun sem besta leikhúsreynslan fyrir *The Search for Signs of Intelligent in the Universe*.

===Emmy verðlaunin===
*2010: Tilnefnd sem besta leikkona í gestahlutverki í dramaseríu fyrir [[Damages]].
*1996: Tilnefnd sem besta leikkona í gestahlutverki í dramaseríu fyrir .
*1996. Tilnefnd fyir besta upplýsinga sérþátt fyrir *The Celluloid Closet*.
*1994: Tilnefnd fyrir einstaklingsframmistöðu í variety/tónlistar þætti fyrir *The Search for Signs of Inteligent Life in the Universe*.
*1993: Tilnefnd fyrir besta tónlistar/gaman sérþátt fyrir *The Search for Signs of Inteligent Life in the Universe*.
*1984: Tilnefnd fyrir einstaklingsframmistöðu í variety/tónlistar þætti fyrir *Live...and in Person*.
*1981: Verðlaun fyrir besta tónlistar/gaman þátt fyrir *Lily: Sold Out*.
*1978: Verðlaun fyrir besta handrit í gaman/tónlistar sérþætti fyrir *The Paul Simon Special*.
*1976: Verðlaun fyrir besta handrit í gaman/tónlistar sérþætti fyrir *The Lily Tomlin Special*.
*1976: Tilnefnd fyrir besta tónlistar/gaman sérþátt fyrir *The Lily Tomlin Special*.
*1975: Tilnefnd fyrir besta tónlistar/gaman sérþátt fyrir *Lily*.
*1975: Tilnefnd fyrir besta handrit í tónlistar/gaman sérþætti fyrir *Lily*.
*1974: Verðlaun fyrir besta handrit í tónlistar/gaman sérþætti fyrir *Lily*.
*1974: Verðlaun fyrir besta tónlistar/gaman sérþátt fyrir *Lily*.
*1973: Tilnefnd fyrir bestu frammistöðu í aukahlutverki í tónlistar/variety þætti fyrir Rowan & Martin´s Laugh-In*.
*1973: Tilnefnd fyrir besta handrit í tónlistar/gaman þætti fyrir *The Lily Tomlin Show*.
*1972: Tilnefnd fyrir besta afrek leikkonu í tónlistar/variety þætti fyrir Rowan & Martin´s Laugh-In.
*1971: Tilnefnd fyrir einstaklingsframmisöðu í klassískum sérþætti – einstaklingar fyrir Rowan & Martin´s Laugh-In.

### Fantafestival verðlaunin
*1981: Verðlaun sem besta leikkona fyrir *The Indcredible Shrinking Woman*.

### Golden Globe verðlaunin
*1994: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir *Short Cuts*.
*1985: Tilnefnd sem besta leikkona í gaman/söngleikja kvikmynd fyrir *All of Me*.
*1978: Tilnefnd sem besta leikkona í gaman/söngleikja kvikmynd fyrir *The Late Show*.
*1976: Tilnefnd fyrir frumraun sína í kvikmynd fyrir *Nashville*.
*1976: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir *Nashville*.
*1972: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki í sjónvarpi fyrir Rowan & Martin´s Laugh-In.

### Gotham verðlaunin
*2006: Tilnefnd sem besti leikhópur fyrir *A Prairie Home Companion*.

### Grammy verðlaunin
*1977: Tilnefnd sem besta grínplatan fyrir *Lily Tomlin On Stage*.
*1975: Tilnefnd sem besta grínplatan fyrir *Modern Scream*.
*1973: Tilnefnd sem besta grínplatan fyrir *And That´s The Truth*.
*1972: Verðlaun sem besta grínplatan fyrir *This Is A Recording*.

### Independent Spirit verðlaunin
*1997: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir *Flirting with Disaster*.

### Kansas City Film Cirtics Circle verðlaunin
*1976: Verðlaun sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir *Nashville*.

### Lucy verðlaunin
*2003: Heiðruð fyrir störf sín í sjónvarpi.

### Mark Twain Prize for American Humor verðlaunin
*2003: Verðlaun fyrir framlag sitt til Amerísk spaugs (gríns).

### Michigan Women´s Hall of Fame
*1998: Heiðruð fyrir vinnu sína gagnvart listum og skemmtanaiðnaðinum.

### National Society of Film Critics verðlaunin
*1975: Verðlaun sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir *Nashville*.

### New York Film Critics Circle verðlaunin
*1975: Verðlaun sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir *Nashville*.

### Outer Critics´ Circle verðlaunin
*1985-1986: Verðlaun sem besta leikkona fyrir *The Search for Signs of Intelligent in the Universe*.

### Óskarsverðlaunin
*1976: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir *Nashville*. 

### Peabody verðlaunin
*1996: Verðlaun fyrir *The Celluloid Closet* sem kynnir og meðframleiðandi,  ásamt *Telling Pictures*, *HBO*, *Channel 4* og *ZDF-Arte*.
*1996: Verðlaun fyrir *Edith Ann´s Christmas – Just Say Noël* sem *Tomlin and Wagner Theatricalz*, ásamt *ABC* og *Kurtz & Friends*.

### Province International Film Festival verðlaunin
*2000: Lily verðlaunin.

### Satellite verðlaunin
*2006: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir *A Prairie Home Companion*.

### Screen Actors Guild verðlaunin
*2005: Tilnefnd sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir The West Wing.
*2003. Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir The West Wing.
*2003: Tilnefnd sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir The West Wing.

### Seattle International Film Festival verðlaunin
*1991: Verðlaun sem besta leikkona fyrir *The Search for Signs of Inteligent Life in the Universe*.

### Tony verðlaunin
*2001: Tilnefnd fyrir endurupptöku á leikriti fyrir *The Search for Signs of Intelligent in the Universe*.
*1986: Verðlaun sem besta leikkona í leikriti fyrir *The Search for Signs of Intelligent in the Universe*.
*1977: Sérstök verðlaun.

### U.S. Comedy Arts Festival verðlaunin
*2002: Career Tribute verðlaunin.

### Venice Film Festival verðlaunin
*1993: Verðlaun með leikhópi fyrir *Short Cuts*.

### WinFemme Film Festival verðlaunin
*2002: WIN Lifetime Achievement verðlaunin.

### Women in Film Crystal verðlaunin
*1992: Crystal verðlaunin.

### Writers Guild of America verðlaunin
*1974: Tilnefnd fyrir besta handritið fyrir *Lily*.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 
* Ævisaga og ferill Lily Tomlin á heimasíðu hennar
* Leikhúsferill Lily Tomlin á Internet Broadway Database síðunni
* Lily Tomlin á The Internet Off-Broadway Database síðunni  

## Tenglar
* 
* Ævisaga og ferill Lily Tomlin á heimasíðu hennar
* Leikhúsferill Lily Tomlin á Internet Broadway Database síðunni
* Lily Tomlin á The Internet Off-Broadway Database síðunni