open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ghosts

**Ghosts** er tveggja manna borðspil hannað af Alex Randolph og gefið út af Milton Bradley árið 1982.

## Tenglar
* http://www.thegamesjournal.com/reviews/Ghosts.shtml 
* http://www.boardgamegeek.com/boardgame/2290/ghosts
Observatory Marine Park Eilat

**Observatory Marine Park Eilat** (hebreska: *פארק המצפה התת-ימי באילת*) er sjávardýrasafn, neðansjávarskoðunarstöð og skemmtigarður í Rauðahafinu. Safnið er staðsett á *Southern Beac* í Eilat í Ísrael.

## Gallery

Image:Orchidea.JPG
Image:PikiWiki Israel 29364 Underwater observatory in Eilat.JPG
Image:PikiWiki Israel 41800 Shark world in Eilat.JPG
Image:PikiWiki Israel 41804 Shark world in Eilat.JPG
Image:PikiWiki Israel 8789 Geography of Israel.jpg
Image:PikiWiki Israel 18170 Geography of Israel.jpg
Image:PikiWiki Israel 41807 Octopus.JPG
Image:PikiWiki Israel 8788 Geography of Israel.jpg


## Tenglar

*   Heimasíða Observatory Marine Park Eilat
Jordan Spieth

**Jordan Alexander Spieth** (f. 27. júlí 1993) er Bandarískur atvinnumaður í golfi og spilar á PGA mótaröðinni. Hann er númer eitt í heiminum samkvæmt Official World Golf Ranking í 45. viku 2015. Hann hefur unnið bæði Masters og Opna Bandaríska meistaramótið á þessu ári. Hann vann einnig Fedex stigalistann.

Fyrsta risamótið sem Jordan vann var Masters 2015 og þénaði hann 1,8 milljónir dollara á því. Hann lék á 270 höggum eða 18 höggum undir pari vallarins og sló þar með met Tiger Woods sem yngsti sigurvegari á Masters. Hann vann líka Opna Bandaríska 2015 á 5 höggum undir pari vallarins og er hann yngsti sigurvegarinn og sló þar með met Bobby Jones frá 1923. Hann fullkomnaði svo tímabilið með sigri á Tour Championship og þar með Fredex cup.
Fáni Frakklands

**Fáni Frakklands** er þrílitur fáni með þremur lóðréttum röndum, rauðri, hvítri og blárri. Á frönsku heitir hann *tricolore* (þrílitur). Litirnir þrír eru oft tengdir við frelsi, jafnrétti og bræðralag („liberté – égalité – fraternité“), sem voru kjörorð frönsku byltingarinnar, en táknar í raun konunginn (hvítur) og París (blár og rauður). Hlutföll fánans eru 2:3.

## Saga
Fyrir upptöku þrílitarins hafði konungsríkið Frakkland notast við einfaldan, hvítan fána, stundum skreyttan liljutáknum frönsku konunganna eða skjaldarmerkjum þeirra. Í frönsku byltingunni höfðu byltingarmenn farið að klæðast rauðum og bláum hattborðum og barmmerkjum eftir fall bastillunnar. Það var markgreifinn af Lafayette sem bætti hvíta litnum við til þess að gera einkennismerkin „þjóðlegri“ þar sem hvítur var „forn franskur litur“. Lafayette notaði þrílitinn síðan sem einkennismerki Þjóðvarðarliðsins (*Garde nationale*) sem hann leiddi en Jacques-Louis David hannaði síðar aðra útgáfu af fánanum sem varð þjóðfáni Frakklands.

Fáninn tók gildi 15. febrúar árið 1794 eftir stofnun fyrsta franska lýðveldisins. Hann var tekinn úr notkun árið 1814 eftir ósigur Napóleons og endalok fyrsta franska keisaraveldisins. Frakkland varð þá konungsríki á ný og gamli hvíti fáninn var aftur tekinn í notkun. Hvíti fáninn var notaður til ársins 1830, en eftir júlíbyltinguna og stofnun júlíríkisins var þríliti fáninn aftur tekinn upp og hefur æ síðan verið þjóðfáni Frakklands.

## Tilvísanir
Le Figaro

***Le Figaro*** er franskt dagblað sem kemur út daglega. Blaðið var stofnað árið 1826 og er gefið út í París. Það er oft borið saman við keppinaut sinn *[[Le Monde]]*. Ritstjórnarskoðun blaðins er miðhægrisinnuð.

Það er næststærsta blað í Frakklandi sem dreift er út um allt landið á eftir *[[Le Parisien]]* og á undan *[[Le Monde]]*, en sum svæðisbundin dagblöð hafa fleiri lesendur.
Þjóðarsorg

**Þjóðarsorg** er tímabil þar sem þjóð syrgir opinberlega saman. Þjóðarsorg er oft yfirlýst af stjórnvöldum til minningar um fólk sem var þjóðinni mjög mikilvægt, til dæmis forsætisráðherra, forseta, konunga og drottningar og aðra þjóðhöfðingja. Þjóðarsorg er í mörgum tilfellum yfirlýst á sama degi og jarðarför viðkomandi eða á minningarthöfn nokkrum árum síðar. Einnig er þjóðarsorg haldin eftir stóran harmleik, náttúruhamfarir eða hryðjuverkaárás, þar sem margt fólk fórst. 

Víða er fánum flaggað í hálfa stöng meðan á þjóðarsorg stendur.
Stade de France

**Stade de France** er þjóðarvöllur Frakklands, staðsettur í Saint-Denis í norðurhluta Parísar. Hann er fimmti stærsti íþróttavöllur Evrópu með 81.338 sæti. Bæði franska knattspyrnulandsliðið og franska rugbylandsliðið nota völlinn fyrir alþjóðleg íþróttamót. Völlurinn var upphaflega byggður vegna heimsmeistaramóts Alþjóðaknattspyrnusambandsins 1998.
Sprengjuárásirnar í Madrid 2004

**Sprengjuárásirnar í Madrid 2004** voru sprengjur sem sprungu næstum samtímis í lestarkerfi Madrid, höfuðborgar Spánar, að morgni hins 11. mars 2004, þremur dögum fyrir þingkosningar og tveimur og hálfu ári eftir hryðjuverkin í New York 11. september. 191 maður lést og 1.800 slösuðust við sprengingarnar. 

Í rannsókn spænska réttarkerfisins kom í ljós að hryðuverkahópur sem hermdi eftir al-Kaída hefði framkvæmt árásirnar, en engin merki um beina þátttöku al-Kaída fundust. Spænsku námuverkamennirnir sem seldu árásarmönnunum sprengiefni voru handteknir þó að þeir tækju ekki þátt í skipulagningu eða framkvæmd árásanna. Eftir 21 mánuðar rannsókn var Jamal Zougam dæmdur fyrir þátttöku sína í árásunum.

Árásirnar voru mannskæðustu hryðjuverkin í sögu Spánar og meðal þeirra mannskæðustu í Evrópu, aðeins á eftir Lockerbie-sprenguárásinni 1988 hvað varðar tölu látinna.
Myllumerki

**Myllumerki**, **myllutengi** eða **kassamerki**, er merki eða tagg sem er notað á samfélagsmiðlum og örbloggum sem auðveldar notendum að finna færslur um tiltekið þema eða umræðuefni. Myllumerki er lykilorð eða (stutt) lykilsetning sem fylgt er eftir með tákninu # (myllutákn). Myllumerkið er stafbila- og greinimerkjalaust og er samklesst myllutákninu. Það gerir fólki auðveldara að finna og tengjast því efni sem er tengt merkinu og taka þátt í umræðum um það með því að nota sama merki. 

Myllumerkið er ein tegund lýsisgagnamerkja sem notuð eru í bloggum og samfélagsmiðlum á netinu, til dæmis samfélagsmiðlinum X, Instagram og Facebook. Kassamerki eru mjög oft notuð í umræðum um samfélagsleg mál og til að sýna samstöðu með fólki sem hefur orðið fyrir fordómum eða harmleik. 

## Heimildir
Hassan Rouhani

**Hassan Rouhani** (persneska: ; fæddur *Hassan Fereydoun* þann 12. nóvember 1948) er fyrrverandi forseti Írans og sjöundi maðurinn sem hefur verið í því embætti. Áður var hann löggjafi, fræðimaður og diplómat. Hann var kosinn í forsetaembætti 3. ágúst 2013 og endurkjörinn árið 2017. Hann er lögfræðingur og fyrrum ríkiserindreki. Hann hefur átt sæti í sérfræðingaráði Írans frá 1999 og í ráðgjafaráði æðsta leiðtogans frá 1991. Hann var ritari þjóðaröryggisráðsins frá 1989 til 2005 og lykilmaður í því að semja um kjarnorkuáætlun Írans við Bretland, Frakkland og Þýskaland. 

Rouhani hefur verið lýst sem hófsömum leiðtoga. Í kosningabaráttunni hét hann því að bæta samskipti við Vesturlönd og borgararéttindi innanlands.

## Tilvísanir
Manuel Valls

**Manuel Carlos Valls Galfetti** (fæddur 13. ágúst 1962) er fransk-spænskur stjórnmálamaður og fyrrum forsætisráðherra Frakklands. Hann gekk í það embætti þann 31. mars 2014 og gegndi því til ársins 2016. Hann var innanríkisráðherra Frakklands frá 2012 til 2014. Valls var meðlimur í Sósíalistaflokknum en sagði sig úr honum árið 2017. 

Hann fæddist í Barselóna, en faðir hans var spænsk-katalónskur og móðir hans svissnesk. Hann var borgarstjóri Évry frá 2001 til 2012, og var kosinn í öldungadeild Franska þingsins í fyrsta skiptið árið 2002. Hann tilheyrði frjálslyndu deild Sósíalistaflokksins, sem er svipuð skandinavískum félagslegum lýðræðisflokkum.

Valls sagði af sér sem forsætisráðherra í desember árið 2016 til þess að geta sóst eftir út­nefn­ingu Sósí­al­ista­flokks­ins sem frambjóðandi í frönsku forsetakosningunum 2017. Í forvali Sósíalistaflokksins tapaði Valls hins vegar fyrir Benoît Hamon. Eftir forsetakosningarnar 2017 sagði Valls sig úr Sósíalistaflokknum og lýsti yfir stuðningi við stjórnmálahreyfingu Emmanuels Macron, nýkjörins forseta Frakklands. Hann lýsti því yfir að Sósíalistaflokkurinn væri dauður í núverandi mynd og sóttist eftir því að bjóða sig fram á þing fyrir flokk Macrons, *La République en marche*, en hafði ekki erindi sem erfiði.

Í september árið 2018 lýsti Valls því yfir að hann hygðist gefa kost á sér sem borgarstjóri Barselóna. Kosningarnar voru haldnar þann 26. maí 2019, en Valls hlaut aðeins um 12% atkvæða og lenti í fimmta sæti. 
## Tilvísanir
Forsætisráðherra Frakklands

**Forsætisráðherra Frakklands** (franska: *Premier ministre français*) er undir fimmta franska lýðveldinu ríkisstjórnarleiðtogi og leiðtogi ráðherraráðsins. Undir þriðja og fjórða lýðveldunum bar embættið heitið **forseti ráðherraráðsins** (*Président du Conseil des Ministres*) eða **forseti ráðsins** (*Président du Conseil*) í daglegu tali. 

Núverandi forsætisráðherra Frakklands er Sébastien Lecornu.

## Tilvísanir
Listi yfir eldfjöll Íslands

Helstu eldfjöll Íslands eru hér skráð eftir svæðum.

## Á Reykjanesi
* Keilir
* Þorbjörn
* Sandfellshæð
* Þráinsskjöldur
* Heiðin há
* Brennisteinsfjöll
* Bláfjöll
* Selvogsheiði
* Leitin
* Vífilsfell
* Sveifluháls
* Hengill
* Fagradalsfjall

## Á Suðurlandi
* Eyjafjallajökull
* Katla (Mýrdalsjökull)
* Seyðishólar
* Kerið

### Á Suðurlandshálendinu
* Hekla 
* Torfajökull
* Vatnaöldur
* Veiðivötn
* Tindfjallajökull
* Laki
* Eldgjá

## Á Vesturlandi
* Grábrók
* Eldborg (Hnappadal)
* Ljósufjöll
* Ytri Rauðamelskúla
* Syðri Rauðamelskúla
* Snæfellsjökull

## Á Norðurlandi
* Krafla
* Hverfjall
* Leirhnjúkur
* Námafjall
* Vindbelgur
* Hlíðarfjall (Krafla)
* Þeistareykjarbunga
* Kverkfjöll

## Á Austurlandi
* Snæfell
* Breiðdalsgosstöðin

## Á Hálendinu
* Askja 
* Herðubreið
* Hofsjökull
* Kollóttadyngja
* Trölladyngja
* Hrossaborg
* Viðidalsfjöll
* Hveravellir
* Prestahnúkur
* Skjaldbreiður
* Hlöðufell
* Ok

### Undir Vatnajökli
* Grímsvötn
* Bárðarbunga
* Kverkfjöll
* Skaftárkatlar
* Esjufjöll
* Hamarinn (Vatnajökull)
* Öræfajökull (Hvannadalshnúkur)
* Þórðarhyrna
* Pálsfjall

## Á hafi úti
* Surtsey
* Eldfell
* Vestmannaeyjar
* Mánáreyjar
* Klakkeyjar

## Tengt efni
*Eldfjöll Íslands
Glúten

**Glúten** (eða **jurtalím**) er prótín sem finnst í korntegundum eins og  hveiti, byggi og rúgkorni. Glútenofnæmi er talið hrjá um 1% Evrópubúa. Glútenlaust mataræði hefur verið vinsælt meðal þeirsa sem jafnvel eru ekki með óþol við því. Mataræðið getur aukið líkur á offitu 

## Heimildir
*
* Glúten eða glútensnautt

## Tenglar
Glútenóþol

**Glútenóþol** (e. Non-celiac gluten sensitivity (NCGS)) er óþol fyrir glúteni í kornvörum.

## Tengt efni
* Glútenofnæmi

## Heimildir
*
Glútenofnæmi

**Glútenofnæmi** (líka nefnt **glúten garnamein** og **glúteniðrakvilli**) er bólgusjúkdómur í þörmum og sjálfsofnæmissjúkdómur sem lýsir sér þannig að þeir sem þjást af sjúkdómnum þola alls ekki mat sem inniheldur glúten. Sjúkdómurinn er sérlega algengur í fólki af norður-evrópskum uppruna.  Einkenni geta verið margvísleg en helstu einkenni eru langvinnur niðurgangur, þyngdartap, kviðverkir og skortseinkenni. Sjúkdómnum fylgir aukin áhætta á öðrum sjálfsofnæmissjúkdómum og krabbameini í meltingarvegi. Best er fyrir þá sem eru með sjúkdóminn að lifa á glútensnauðu fæði  og forðast afurðir sem innihalda hveiti, rúg og bygg.

## Tengt efni
* Glútenóþol

## Heimildir
* Sigurður Jón Júlíusson, Hallgrímur Guðjónsson, Glúten garnamein, Læknaneminn 2016 bls. 22-25
Sléttubönd

**Sléttubönd** eru dýrt kveðin ferskeytla sem hægt er að lesa bæði afturábak og áfram án þess að raska bragforminu. Merking vísunnar getur þó breyst. Þekkt dæmi um sléttubönd er þessi tvíræða mannlýsing, eignuð sr. Jóni Þorgeirssyni (1597-1674) á Hjaltabakka, föður Steins biskups:
:Grundar dóma, hvergi hann
:hallar réttu máli.
:Stundar sóma, aldrei ann
:illu pretta táli.

Tilbrigði við formið eru svokölluð vatnsheld sléttubönd þar sem orðin í fyrri vísupartinn ríma við orðin í seinni vísupartinn og vatnsheld sléttubönd með afslætti. Sá bragarháttur mun vera einn sá flóknasti í íslenskum kveðskap. Dæmi um slíkt er eftirfarandi vísa eftir sr. Sigurð Norland:

:Frauður kvikur hendist hátt,
:heitur skefur grunna,
:rauður vikur, endist átt,
:eitur kefur runna.

## Heimildir
* 
*  (svar eftir Gunnlaug V. Snævarr)
* Ben Ax., Láttu ganga ljóðaskrá, *Vísir* (26.01.1974): bls. 9. Sótt frá timarit.is, 5. mars 2017.
Brynhildur Þórarinsdóttir

**Brynhildur Þórarinsdóttir** (f. 27. ágúst 1970) er íslenskur rithöfundur, barnabókahöfundur og bókmenntafræðingur. Hún lauk M.A. prófi í íslenskum bókmenntum frá Háskóla Íslands 2004. Brynhildur hefur starfað við fjölmiðla og sem pistlahöfundur fyrir útvarp og prentmiðla og sem lektor í íslensku við Háskólann á Akureyri. Hún er gift Þóroddi Bjarnasyni. 

## Verðlaun
Brynhildur hlaut fyrstu verðlaun í smásagnasamkeppni Samtaka móðurmálskennara árið 1997 fyrir söguna *Áfram Óli*. Hún hlaut Íslensku barnabókaverðlaunin árið 2004 fyrir söguna *Leyndardómur ljónsins* og Norrænu barnabókaverðlaunin 2007 fyrir endursagnir sínar á Íslendingasögunum Njálu, Eglu og Laxdælu.

## Ritaskrá

* Smáralindar-Móri (2023)
* Dularfulla hjólahvarfið (2022)
* Dularfulla símahvarfið (2020)
* Ungfrú fótbolti (2019)
* Gulbrandur Snati og nammisjúku njósnararnir (2017)
* Warriors of honour (2016, Oxford University press)
* Njálssona saga og Kára. Brennunjáls saga seinni hluti (2015)
* Hallgerðarsaga og Gunnars. Brennu-Njálssaga fyrri hluti (2015)
* Egils saga (2014)
* Blávatnsormurinn (2012)
* Óskabarn: Bókin um Jón Sigurðsson (2011)
* Gásagátan (2009)
* Nonni og Selma: Fjör í fríinu (2008)
* Nonni og Selma: Fjör í fyrsta bekk (2007)
* Laxdæla (2006)
* Egla (2004)
* Leyndardómur Ljónsins (2004)
* Njála (2002)
* Lúsastríðið (2002)

## Heimild
* Bókmenntir.is 
* https://skald.is/skaldatal/65-brynhildur-thorarinsdottir
Hreyfiseðill

**Hreyfiseðill** er meðferðarúrræði sem læknir skrifar upp á í samráði við sjúkling og er ávísun á hreyfingu eftir forskrift. Sjúklingi er vísað til hreyfistjóra eða samhæfingaraðila sem útbýr hreyfiáætlun í samráði við hann. Sjúklingurinn framfylgir áætluninni upp á eigin spýtur en undir eftirliti hreyfistjóra sem fylgist með árangri og meðferðarheldni. 

Meðal sjúkdóma sem hreyfiseðlar geta gagnast gegn eru: Hjarta- og æðasjúk­dóm­ar, lungna­sjúk­dóm­ar, stoðkerf­is­sjúk­dóm­ar, offita, kvíði, þung­lyndi, streita, fullorðinssykursýki og þrálátir verkir.
 
## Markmið og skipulag
Tilgangur hreyfiseðla er að draga úr áhrifum lífstílssjúkdóma og þar með lyfjanotkun, læknaheimsóknum og innlögnum. Þá dregur úr kostnaði heilbrigðisþjónustunnar.  Innleiðing hreyfiseðla hófst í Heilsugæslu höfuðborgasvæðisins sem tilraunaverkefni á fimm heilsugæslustöðvum í byrjun árs 2011 og hefur verið innleitt á Akureyri og fleiri heilbrigðisstofnunum síðan. Stefnt var að því að hreyfiseðlar yrðu komnir í almenna notkun á öllum heilbrigðisstofnunum landsins og hjá sérfræðilæknum í árslok 2016. Velferðarráðuneytið hefur komið að skipulagningu innleiðingarinnar. Markmiðið er að að gera hreyfiseðla hluta af al­mennri heil­brigðisþjón­ustu en til­rauna­verk­efni um notk­un hreyfiseðla telst vera lokið. Inn­leiðing hreyfiseðla á Íslandi bygg­ist á sænskri fyr­ir­mynd en þetta meðferðarform hef­ur náð mik­illi út­breiðslu þar og víðar um lönd á und­an­förn­um árum og þykir ár­ang­urs­rík.

Læknir leggur mat á hvort einstaklingurinn geti nýtt sér hreyfingu sem hluta af meðferð sinni. Hreyfistjóri eða samhæfingaraðili (sjúkraþjálfarar sem hafa fengið þjálfun í áhugahvetjandi samtali) aflar svo nauðsynlegra upplýsinga frá sjúklingi varðandi hreyfingu og velur þau úrræði sem henta sjúklingnum í samráði við hann og útbýr hreyfiáætlun.  Í viðtalinu er lagt faglegt mat á stöðu viðkomandi hvað varðar þol, getu, áhugahvöt og áhugasvið og síðan er lögð upp áætlun um hreyfingu, hvernig, hversu oft, hversu lengi og hversu mikil ákefð er hentug. Hann kennir þátttakanda að nota tölvuforrit til skráningar þegar hreyfing er stunduð. Eftirfylgnin á hreyfiseðlinum er síðan í höndum samhæfingaraðila og læknis.

## Reynsla
Á Íslandi var alls 360 hreyfiseðlum ávísað á 12 mánaða tímabili, frá maí 2013 til maí 2014. Verkefnið hefur gefist vel og eftir því sem skipulag og utanumhald hefur þróast hefur árangurinn batnað og meðferðarheldni aukist. Fyrstu fjóra mánuði ársins 2013 var meðferðarheldnin um 57% en fyrstu fjóra mánuði 2014 var hún um 78%.

Í Svíþjóð og Noregi hefur verið gefin út handbók af sérfræðingum;  *Fysisk aktivitet i sjukdomsprevention och sjukdomsbehandling (FYSS)*. Hún er ætluð sem stuðningur við heilbrigðiskerfið og að ávísa réttri tegund og magni af hreyfingu. Fylgni þess að sjúklingar fylgi almennu eða einföldu ráði um hreyfingu er lág, um 10-15%. En ávísun á hreyfingu (*Fysisk aktivitet på recept (FaR)*) sýnir fram á góða meðferðarfylgni (60-70%) og sú aðferð sem nú hefur verið innleidd í íslensku heilbrigðiskerfi er þróuð út frá þessari aðferð.

## Heimildir
Pressuger

**Pressuger** eða bökunarger er ger sem er notað til að hefa brauð og brauðvörur. Bökunarger er örverur af tegundinni  **Saccharomyces cerevisiae** sem er sama tegund en annað afbrigði  af örverums sem eru í ölgeri sem notað er í bjórframleiðslu.
Didda (skáld)

**Didda** (**Sigurlaug Jónsdóttir** - f. 29. nóvember 1964)  er íslenskt skáld, rithöfundur, textahöfundur og leikkona. Hún ólst upp í Reykjavík  og stundaði nám í London í tösku- og veskjagerð. Didda samdi texta fyrir ýmsar hljómsveitir, meðal annars pönkhljómsveitirnar Vonbrigði og Sogbletti. Hún lék aðalhlutverkið í kvikmyndinni *[[Stormviðri]]* eftir Sólveigu Anspach sem var frumsýnd 2003 og einnig í *[[Skrapp út]]* árið 2008. Hún fékk Edduverðlaunin fyrir leik sinn í fyrrnefndu kvikmyndinni. Árið 1995 kom fyrsta ljóðabók hennar út, *Lastafans og lausar skrúfur*. Árið 1997 kom fyrsta skáldsaga hennar, *Erta*, út og *Gullið í höfðinu* árið 1999. Didda hefur dvalið um lengri tíma í London og á Kúbu.

## Heimild
* Didda (Bókmenntir.is) 
* Didda á IMDB
Elísabet Jökulsdóttir

**Elísabet Kristín Jökulsdóttir** (f. 16. apríl 1958) er rithöfundur og skáld í Reykjavík. Fyrsta bók hennar kom út árið 1989 en það var ljóðabókin *Dans í lokuðu herbergi*. 

## Ævi og störf
Elísabet er dóttir Jóhönnu Kristjónsdóttur (1940-2017) blaðamanns og rithöfundar og Jökuls Jakobssonar (1933-1978) rithöfundar. Hún lauk stúdentsprófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík árið 1987, sótti námskeið í handritsgerð hjá Kvikmyndasjóði, tók þátt í Höfundasmiðju Leikfélags Reykjavíkur og lauk BA-prófi í sviðslistum frá Listaháskóla Íslands árið 2008.

Elísabet starfar sem rithöfundur en á fjölbreyttan starfsferil. Hún starfaði m.a. við afgreiðslu á BSÍ 1972-1974 og 1978. Var starfsmaður Kleppsspítala 1979, var blaðamaður á Tímanum 1980 og á Þjóðviljanum 1987-1988. Hún var verkakona í frystihúsinu í Hnífsdal 1982-1983 og módel við Myndlistarskólann í Reykjavík 1987 og 1999-2001. Hún hefur einnig starfað á veitingahúsi, verið ráðskona, háseti, afleysingakennari, lausráðinn blaðamaður við Nýtt líf, Morgunblaðið, Helgarpóstinn, Mannlíf og fleiri blöð og tímarit ásamt því að hafa verið með útvarpsþætti á Rás 1. Elísabet hefur verið ötul baráttukona fyrir verndun íslenskrar náttúru og var framarlega í mótmælum gegn Kárahnjúkavirkjun. Elísabet hefur skrifað ljóð, smásögur, örsögur, skáldsögur og leikrit. 

## Ritaskrá

### Ljóð

* *Dans í lokuðu herbergi* (1989)
* *Sjáðu, sjáðu mig. Það er eina leiðin til að elska mig* (1995)
* *Vængjahurðin. Yfir hundrað ástarljóð* (2003)
* *Englafriður* (2004)
* *Ástin ein taugahrúga: Enginn dans við Ufsaklett* (2014)
* *Næturvörðurinn* (2016)
* *Dauðinn í veiðarfæraskúrnum* (2017)

### Skáldsögur

* *Laufey* (1999)
* *Hringavitleysusaga: Villutrúarrit* (2003)
* *Síðan þessi kona varð trúuð hefur hún verið til vandræða í húsinu* (2005)
* *Aprílsólarkuldi* (2020)
* *Saknaðarilmur* (2022)

### Smásögur

* *Rúm eru hættuleg* (1991)
* *Mæður og dætur: söguþráður* (1994)
* *Aukaheiður: Þrjár sögur af Aðalheiði og borðinu blíða* (1998)
* *Fótboltasögur: Tala saman strákar* (2001)

### Ævisögur og endurminningar

* *Heilræði lásasmiðsins* (2007)

### Örsögur

* *Galdrabók Ellu Stínu: Hjartasögur* (1996)

* *Lúðrasveit Ellu Stínu* (1996)
* *Ísbjörninn á Hótel Viktoría* (2006)

## Forsetaframboð
Elísabet var á meðal frambjóðenda í forsetakosningunum árið 2016. Níu voru í framboði og hlaut Elísabet 0,7% atkvæða. 

## Viðurkenningar
Elísabet hlaut Fjöruverðlaunin árið 2008 fyrir bókina *Heilræði lásasmiðsins* og Menningarverðlaun DV árið 2015 fyrir bókina *Ástin ein taugahrúga: Enginn dans við Ufsaklett og* auk þess var sama bók tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs árið 2016. Hún hlaut viðurkenningu úr Rithöfundasjóði Ríkisútvarpsins árið 2018. Skáldsagan *Aprílsólarkuldi* hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2020 og var einnig tilnefnd til Fjöruverðlaunanna árið 2021.

## Tilvísanir
Jóhanna Kristjónsdóttir

**Jóhanna Kristjónsdóttir** (fædd 14. febrúar 1940, látin 11. maí 2017) var íslenskur rithöfundur og blaðamaður. 

## Menntun og starfsferill
Jóhanna lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1959. Ári síðar kom fyrsta skáldsaga hennar, *Ást á rauðu ljósi* út. Jóhanna gaf bókina út undir höfundarnafninu Hanna Kristjánsdóttir en fljótlega kom í ljós hver höfundurinn var. Jóhanna hóf blaðamannsferil sinn á Vikunni árið 1958 og starfaði um tíma sem blaðamaður á Tímanum. Frá 1967-1995 var hún blaðamaður á Morgunblaðinu og sinnti lengst af erlendum fréttum. Jóhanna stofnaði Félag einstæðra foreldra og gegndi þar formennsku um árabil. Að loknum starfsferli sínum á Morgunblaðinu hélt hún til náms til Egyptalands og lærði arabísku í eitt ár. Árið 1998 fór hún til Sýrlands í áframhaldandi nám í arabísku og þaðan til Jemen árið 2001. Auk þessa sinnti Jóhanna fararstjórn um Líbanon og Sýrland ásamt því að kenna námskeið í arabísku í Tómstundaskólanum Mími. Jóhanna stofnaði Fatímusjóðinn árið 2005, sem beitti sér fyrir menntun stúlkna í Jemen og fyrir margvíslegri neyðaraðstoð í Afríku og Mið-Austurlöndum. Sjóðurinn var m.a. í samstarfi við UNICEF og safnaði tugmilljónum króna fyrir börn í neyð.

Jóhanna var gift Jökli Jakobssyni leikritaskáldi og gaf út endurminningabókina *Perlur og steinar -* *Árin með Jökli,* um hjónaband þeirra*.* Árið 2014 gaf hún út aðra endurminningabók, *Svarthvítir dagar o*g sagði þar frá uppvaxtarárum sínum*.* Börn Jóhönnu og Jökuls eru Elísabet Kristín Jökulsdóttir skáld, Illugi Jökulsson blaðamaður og rithöfundur og Hrafn Jökulsson blaðamaður, rithöfundur og formaður Taflfélagsins Hróksins. Einnig átti Jóhanna dótturina Kolbrá Höskuldsdóttur.

## Ritverk Jóhönnu
* 1960 Á rauðu ljósi: Reykjavíkursaga
* 1963 Segðu engum
* 1967 Miðarnir voru þrír
* 1988 Fíladans og framandi fólk: á ferð með augnablikinu um fjarlæg lönd
* 1989 Dulmál dódófuglsins: á ferð með augnablikinu um fjarlæg lönd.
* 1991 Flugleiðin til Bagdad
* 1993 Perlur og steinar - Árin með Jökli
* 1996 Á leið til Timbúktú: ferðaljóð
* 1997 Kæri Keith
* 2001 Insjallah: Á slóðum Araba
* 2004 Arabíukonur: samfundir í fjórum löndum
* 2014 Svarthvítir dagar

## Heimildir

* Einmana skautadrottning með rithöfundardraum
* Jóhanna Kristjónsdóttir látin
Sjóveikur í München

**Sjóveikur í München** er skáldævisaga eftir Hallgrím Helgason en sagan lýsir einum vetri í lífi ungs manns og er rammi sögunnar dvöl Hallgríms við myndlistarakademíunni í München 1981-82. Sagan kom út hjá JPV forlagi 2015.

## Heimildir
* Gunnþórunn Guðmundsdóttir, Sjóveikur í München, nóvember 2015 (bókmenntir.is) 
* Umfjöllun í bókmenntaþættinum í Kiljunni um Sjóveikur í München  í nóvember 2015
* Um nauðgunina: „Ég var bálreiður fyrstu dagana á eftir“ (Stundin, nóvember 2015)
* Eins og sveskjusteinn á sálinni (Fréttatíminn, nóvember 2015)
Stúlka með fingur

**Stúlka með fingur** er skáldsaga eftir Þórunni Valdimarsdóttur. Bókin kom út árið 1999. Sögupersónan Unnur á margt sameiginlegt með Þórunni ömmu höfundar. Stúlka með fingur er fyrsti hluti af ættarsögu sem spannar einnig sögurnar Stúlka með maga (2013) og Stúlka með höfuð (2015).

## Tenglar
* Stúlka með fingur (Bókmenntir.is)
Stúlka með maga

**Stúlka með maga** er skáldsaga eftir Þórunni Valdimarsdóttur. Bókin kom út árið 2013 hjá JPV-útgáfu. Sagan  byggir á ævi móður höfundar og er hluti skáldættarsögu þriggja kynslóða kvenna og sjálfstætt framhald sögunni af Stúlku með fingur sem kom út árið 1999.

## Tenglar
* Óvæntur skipsskaði við upphaf magnaðrar bókar
* Stúlka með maga – skáldættarsaga byggð á pappírum úr járnskápnum (Bókmenntir.is)
Ármann Höskuldsson

**Ármann Höskuldsson** (f. 30. júní 1960) er eldfjallafræðingur og jarðefnafræðingur við Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands. Hann er líka sérfræðingur í hafbotnsjarðfræði.

## Eldfjallafræðingur
Eftir 4.árs nám í jarðfræði við Háskóla Íslands, kláraði hann 1989 háskólaprófið Diplôme d'Etudes við franska háskólann Université Blaise Pascal í Clermont-Ferrand og 1992 fékk hann þaðan doktorsgráðu. Árið 1995 vann hann sem nýdoktor við University of Bristol.

Á næstum árum vann hann við Norræna Eldfjallasetrið, Háskóla Íslands og við háskóla í Madrid, Bristol og Stockholm meðan hann var líka með feltvinnu í Mexíkó og Réunion. Árið 2004 vann hann aftur á Íslandi við Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands, fyrst sem fræðimaður og siðan árið 2014 sem vísindamaður.

## Þingmaður
Ármann Höskuldsson var varaþingmaður Suðurlandskjördæmis í október 2001 og frá apríl til maí 2002 (Framsóknarflokkur).

## Ritaskrá (úrval)
### Fræðirit
*  Anja Schmidt, Thorvaldur Thordarson, Ármann Höskuldsson, etal.: ''Satellite detection, long-range transport, and air quality impacts of volcanic sulfur dioxide from the 2014–2015 flood lava eruption at Bárðarbunga (Iceland)'' (Sept. 2015) DOI: 10.1002/2015JD023638
*  Olgeir Sigmarsson, Níels Óskarsson, Þorvaldur Þórðarson, Guðrún Larsen and Ármann Höskuldsson: '' Preliminary interpretations of chemical analysis of tephra from Eyjafjallajökull volcano'', Institue of Earth Sciences - Nordic Volcanological Institute,‎ april 2010
* Ármann Höskuldsson, Richard Hey, Ásdís Benediktsdóttir, Fernando Martinez, Einar Kjartansson: ''Rekbeltastökk og Njörður, megineldstöð á Reykjaneshrygg. Vorráðstefna Jarðfræðafélags Íslands.''  28. April 2009, Reykjavík, 5.] (abstrakt) (pdf-skjal; 2,9&nbsp;MB)
* Thor Thordarson, Ármann Höskuldsson: ''Postglacial volcanism in Iceland'' (2008) (pdf-skjal)
* Höskuldsson, A., Hey, R., Kjartansson, E. and Gudmundsson, G. (2007.) ''The Reykjanes Ridge between 63°10’ N and Iceland.'' Journal of Geodynamics 43:73–86. (pdf-skjal)
*[ Höskuldsson, A., Vogfjord, K., Oskarsson N., Petersen, R. and Grönvold, K. (2007) ''The millennium eruption of [Hekla] in February 2000.* Bull Volcanol. 70:169–182.] (pdf-skjal)

===Bækur===
*Thor Thordarson, Ármann Höskuldsson: *Island. Classic Geology in Europe 3.'' Harpenden, Terra, 2002

## Tenglar
*Vísindavefurinn: Hvað hefur vísindamaðurinn Ármann Höskuldsson rannsakað? (6.5.2019)

## Tilvísanir
Gabríela Friðriksdóttir

**Gabríela Friðriksdóttir** (f. 1971 í Reykjavík) er íslensk listakona og skúlptúristi.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Heimasíða Gabríelu
Ragna Róbertsdóttir

**Ragna Róbertsdóttir** (f. 1945 í Reykjavík) er íslensk myndlistarkona. Hún er menntuð á Íslandi og í Svíþjóð.  

## Ævi og menntun
Ragna Róbertsdóttir stundaði nám við Myndlista- og handíðaskóla Íslands á sjöunda áratug síðustu aldar á tíma Kurt Zier og Harðar Ágústssonar. Þá var enn lögð mikil áhersla á teikningu í skólanum og var nemendum þar kennt grundvallaratriði í beitingu ólíkrar tækni og miðla. Eftir að hafa lokið framhaldsnámi við Konst-fac skólanum í Stokkhólmi á árunum 1970-1971, tók Ragna þátt í vakningu sem varð meðal kvenna í myndlist á áttunda áratugnum.

## Ferill
Ragna stofnaði, ásamt 11 konum, Gallerí Langbrók í Reykjavík en voru síðustu sýningarnar þar árið 1985. Þegar tók að líða á níunda áratuginn fór Ragna að gera list sína að þeirri sem hún er þekktust fyrir í dag. Þá urðu jarðefni ráðandi efniviður í verkum hennar en mörg þeirra eru gerð úr torfi og hraungrýti. Torf eru sett saman í stórar rúllur, sem mynda misstór rýmisverk eða hraungrýti lagt ofan á rýmisverkin en hraungrýtið hefur verið sagað niður í litlar einingar sem er síðan raðað upp. Hún hefur aðallega sýnt á Íslandi en einnig í öðrum löndum, eins og Frakklandi, Sviss, Þýskalandi, Danmörku, Bretlandi og Noregi.

## Helstu Sýningar
Listasafnið á Akureyri 2013: Um sýningu Guðrúnar Einarsdóttur og Rögnu Róbertsdóttur eftir Margréti Ólafsdóttur 

i8 Gallery ,17. janúar 2013: Ragna Róbertsdóttir 

Listasafn Íslands 2003: Á mörkum málverksins

Akademie Schloss Solitude 1999: Two landscapes

## Tilvísanir


## Heimildir
* Ragna Róbertsdóttir á vef umm.is 

## Tenglar
* http://i8.is/artist/ragna-robertsdottir-2/shortbio/
Keisaraskurður

**Keisaraskurður** er holskurður framkvæmdur til að ná lifandi barni úr líkama móður.

## Á Íslandi
Árið 1950 var tíðni fæðinga með keisaraskurði á Íslandi um 1%, en árið 2006 voru keisaraskurðir framkvæmdir í um 17,5% fæðinga. 

Fyrsti keisaraskurður á Íslandi var gerður árið 1865 af Jóni Hjaltalín landlækni en honum til aðstoðar voru Gísli Hjálmarsson læknir, tveir læknar af herskipinu Pandora og fjórir læknisfræðistúdentar. Barnið lifði en móðirin dó næstu nótt. Móðirin Margrét Arnljótsdóttir var dvergvaxin.

Fyrsti keisaraskurður á Íslandi þar sem bæði móðir og barn lifðu var gerður 1910.

## Tenglar
* Keisaraskurður 

## Tilvísanir
Stúlka með höfuð

**Stúlka með höfuð** er skáldsaga  eftir Þórunni Valdimarsdóttur. Bókin sem kom út árið 2015 er sjálfstætt framhald af Stúlku með fingur og Stúlku með maga. Í bókunum segir Þórunn sögu móður sinnar og formæðra og blandar saman heimildum og skáldlegri túlkun. Í bókinni Stúlka með höfuð segir Þórunn frá uppvexti sínum í Reykjavík á rokk og hippabilinu, skilnaði foreldra sinna og stúdentalífi í Lundi og Mexíkó. Sagan er uppvaxtar- og þroskasaga þar sem líkaminn er í forgrunni.

## Tengill
* Friðrikka Benónýsdóttir,Minnkaði höfuðið og stækkaði líkamann, Fréttatíminn 13. nóvember 2015
Stóri skjálfti

**Stóri skjálfti** er skáldsaga eftir Auði Jónsdóttur. Bókin kom út árið 2015. Bókin segir sögu af flogaveikri konu sem vaknar upp úr flogakasti og þá er barn hennar horfið. Eftir stórt flog man aðalpersónan Saga ekki lengur erfiða  hluti. Höfundur leikur sér með óljós mörk undirmeðvitundar og sjúkdóms  og hvað er ímyndun og hvað er sjúkdómur.

## Heimildir
* Lífið er okkar eigin hugarburður, Bókmenntaþátturinn Víðsjá 11. nóvember 2015
* ''Veruleikinn gliðnar'' - umfjöllun í Kiljunni
* Eftir flog kemur gat á raunveruleikann, Fréttatíminn 30. október 2015
Hvíti kúrekinn

**Hvíti kúrekinn** (franska: *Le Cavalier Blanc*) eftir Morris (Maurice de Bevere) og René Goscinny er 43. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1975, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Lucky Luke á árunum 1974-75. Bókin hefur ekki komið út á íslensku. 

## Söguþráður

Lukku Láki er á leið til bæjarins Einskisgils (e. Nothing Gulch) eftir að hafa rekið kúahjörð fyrir gamlan vin, Hank Wallace. Fámennur leikhópur undir forystu Whittaker nokkurs Baltimore verður fyrir tilviljun á vegi Lukku Láka. Leikhópurinn er á sýningarferðalagi um Texas og slæst með í för til Einskisgils þar sem hópurinn ætlar að setja upp leikritið "Hvíti kúrekinn" fyrir bæjarbúa. Við komu til bæjarins afhendir Lukku Láki Hank Wallace greiðsluna fyrir kýrnar og Hank leggur féð inn í banka bæjarins. Um kvöldið halda þeir félagar á krána til að sjá leikritið, en þegar bankinn er rændur í miðjum klíðum verður uppi fótur og fit. Bæjarbúar hefja þegar í stað leit að ræningjunum ásamt Lukku Láka, en engin slóð finnst. Morguninn eftir heldur leikhópurinn ferð sinni áfram til næsta viðkomustaðar, námubæjarins Miners Pass. Lukku Láka grunar að ekki sé allt með felldu og fylgir hópnum til bæjarins. Grunsemdir hans styrkjast þegar skrifstofa námunnar er rænd á meðan á leiksýningu stendur, en gamanið kárnar þegar grunur fellur óvænt á Lukku Láka sjálfan og öskureiðir námamennirnir taka hann höndum. Með hjálp Léttfeta tekst Lukku Láka naumlega að forðast hengingu og hann eltir leikhóp Whittaker Baltimore til næsta bæjar, staðráðinn í að fletta ofan af ræningjunum.

## Fróðleiksmolar

* Sagan um Hvíta kúrekann birtist upprunalega í hinu skammlífa tímariti Lucky Luke sem einungis kom út í um eitt ár. Hið sama á við um sögurnar sem birtust í næstu bók á undan, Allt um Lukku Láka.
* Hvíti kúrekinn er ein af örfáum bókum í bókaflokknum þar sem Lukku Láki fæst við kúrekstur. Þarf að leita allt aftur til Rangláta dómarans, sem kom út 16 árum fyrr, til að finna annað dæmi um það.
* Eins og í mörgum fyrri bókum skopstælir Morris frægar kvikmyndastjörnur í sögunni, að þessu sinni bandarísku leikarana John Barrymore (1882-1942) í gervi tuskuleikarans Whittaker Baltimore og Andy Devine (1905-1977) í gervi búgarðseigandans Hank Wallace.
Mímir (gosdrykkjagerð)

**Mímir** var gosdrykkjaverksmiðja sem var stofnuð í Reykjavík árið 1914, hún rann inn í Sanitas árið 1932.

Kaupmennirnir G. Copland og Jón Laxdal stofnuðu verksmiðjuna og var hún starfrækt að Nýlendugötu 3. Hófst starfsemi hennar seint á árinu 1914. Í frétt um stofnun hennar kom fram að verksmiðjan framleiddi ýmsar tegundir af gosdrykkjum og saft. Var sérstaklega til þess tekið að vegna þess hversu vel kolsýrunni væri bætt í drykkinn freyddi hann ekki við opnun. Þá kom fram að verksmiðjan framleiddi bæði engiferöl og kóla, sem hvort tveggja var sagt nýjung á Íslandi. Verksmiðjan auglýsti nokkuð í blöðum fyrstu misserin og voru viðskiptin í það minnsta næg til að ráðist var í stækkun árið 1919.

Ekki eru heimildir um að Mímir hafi bruggað öl, en árið 1917 sagði frá því í fregn í Morgunblaðinu að danskt skip hefði verið tekið með talsvert magn af áfengu öli sem ákveðið var að farga. Hafi tryggingafélag skipsins komið því til leiðar að Mími væri falið að þynna út ölið og selja landsmönnum. Árið eftir mátti sjá auglýsingu í einu Reykjavíkurblaðanna, þar sem fram kom að Mímir ætti ætíð fyrirliggjandi „óáfeng vín“, en ekki er ljóst hvers eðlis þær veigar hafa verið. Um svipað leyti auglýsti fyrirtækið „amerísk eplavín“, punch og portvín.

Árið 1926 hætti Jón Laxdal beinum afskiptum af rekstri verksmiðjunnar en leigði reksturinn Skafta Gunnarssyni, sem stýrt hafði Mími um skeið.

Gosdrykkjaverksmiðjan Sanitas festi kaup á Mími á árinu 1932 og sameinaði framleiðslu sinni.

## Heimildir
* Þórhildur Rán Torfadóttir: Öl og gosdrykkjagerð á Íslandi .
* Vísir, 17. desember 1914.
* Morgunblaðið 26. júní 1917.
* Fréttir 6. desember 1918.
* Morgunblaðið 20. desember 1918.
* Morgunblaðið 12. janúar 1926.
Grábjörn

**Grábjörn** (fræðiheiti: *Ursus arctos horribilis*) er undirtegund brúnbjarnar. Hann finnst í Norður Ameríku og er þekktur sem *grizzly bear* þar.
Brúnbjörn

**Brúnbjörn** eða **skógarbjörn** (fræðiheiti: *Ursus arctos*) er stórt bjarndýr sem finnst í Norður Ameríku og Evrasíu. Hann hefur langmesta útbreiðslu allra bjarndýra heimsins. 

Vegna þessarar miklu útbreiðslu eru skógarbirnir greindir niður í fjölda deilitegunda. Stærstu meðlimir þessarar tegundar eru svokallaðir alaskabirnir eða kódíakbirnir (*Ursus arctos middendorffi*), en stærstu karldýr tegundarinnar verða vel yfir 500 kg að þyngd og eru því meðal stærstu landrándýr heims. Risavaxin karldýr hafa veiðst sem hafa vegið allt að 850 kg. Kamtchatkabirnirnir (*Ursus arctos beringianus*) eru litlu minni. Meðal deilitegunda í Norður-Ameríku er grábjörninn sem á ensku er þekktur undir heitinu *grizzly bear*.

Almennt gildir um brúnbirni að því norðar sem deilitegundin finnst því stærri eru dýrin, og einnig verða evrasísku birnirnir stærri eftir því sem austar dregur.
 
Fæða skógarbjarna er meira úr dýraríkinu en hjá öðrum björnum að hvítabjörnum undanskildum. 

## Tilvísanir
Stimpill (vélfræði)

**Stimpill**, einnig nefndur **bulla**, er kringlóttur vélarhluti sem gengur upp og niður í strokk vegna bruna í brunaholi. Hann hefur það hlutverk í vél að færa afl frá brunaholi til stimpilstangar og þaðan til sveifaráss.
Hekla (gosdrykkjagerð)

**Hekla** var gosdrykkjaverksmiðja sem var stofnuð í Reykjavík árið 1925, hún rann inn í Sanitas árið 1927.

Gils Sigurðsson og Þorsteinn Þorsteinsson stofnuðu gosdrykkja- og aldinsafaverksmiðjuna Heklu í Templarasundi 3. Varð starfsemin skammlíf og mun samkeppnisaðilinn Sanitas hafa fest kaup á Heklu á árinu 1927, þótt raunar hafi verksmiðjan enn verið með skráð símanúmer í Símaskránni fyrir árið 1930.

Á skömmum líftíma sínum auglýsti Hekla meðal annars sódavatn sem sagt var sérstakla gott við nábít og magakvillum. Langkunnasta afurð Heklu var þó gosdrykkurinn Póló, sem framleiddur var um áratuga skeið undir merkjum Sanitas.

## Heimildir
* Þórhildur Rán Torfadóttir: Öl og gosdrykkjagerð á Íslandi .
* Alþýðublaðið 30. apríl 1933.
* Fálkinn 2. desember 1955.
Þorvaldur Þórðarson

**Þorvaldur Þórðarson**  (líka: **Thor(valdur) Thordarson**) er prófessor  í bergfræði og eldfjallafræði við Háskóla Íslands.

## Námsferill
Hann fékk Bachelor of Science gráðu í Háskóla Íslands 1984 og Master of Science gráðu 1990 í háskóla University of Texas í Austin. Dóktorsgráðu í eldfjallafræði fékk hann í háskólanum University of Hawaii. 

## Starfsferill
Seinna kenndi hann meðal annars í þessum háskólum: University of Texas (Arlington), University of Hawaii (Manoa), Université Blaise Pascal (Clermont-Ferrand), í Norræna Eldfjallasetrinu Háskóla Íslands og í University of Edinburgh. Hann vinnur enn að rannsóknum við báða síðastnefnda háskólar. 

Adaláhugamálin hans í vinnuni eru:  eldjallaefnafræði, bergefnafræði og sambönd á milli veðurfars og eldvirknis á Íslandi eins og á öðrum stórflæðigosasvæðum (á ensku: Large Igneous Provinces). 

Þorvaldur gegndi hlutverki ráðgjafa við uppsetningu eldfjallasýningarinnar Volcano Express, sem opnaði í Hörpu árið 2025.

## Ritaskrá (Úrval)
### Fræðirit
*Anne-Lise  Chenet, Thor Thordarson, etal. (2009): *Determination of rapid Deccan eruptions across the Cretaceous-Tertiary boundary using paleomagnetic secular variation: 2. Constraints from analysis of eight new sections and synthesis for a 3500-m-thick composite section.*
*Th. Thordarson • S. Self , etal. (1996):*Sulfur, chlorine, and fluorine degassing and atmospheric loading by the 1783-1784 AD Laki ([[Skaftáreldar|Skaftár Fires]]) eruption in Iceland*
*Margret E. Hartley, Thor Thordarson, etal.: (2014)*Reconstructing the deep CO2 degassing behaviour of large basaltic fissure eruptions*
*  Anja Schmidt, Thorvaldur Thordarson, Ármann Höskuldsson, etal.: ''Satellite detection, long-range transport, and air quality impacts of volcanic sulfur dioxide from the 2014–2015 flood lava eruption at Bárðarbunga (Iceland)'' (Sept. 2015) DOI: 10.1002/2015JD023638
*  Olgeir Sigmarsson, Níels Óskarsson, Þorvaldur Þórðarson, Guðrún Larsen and Ármann Höskuldsson: '' Preliminary interpretations of chemical analysis of tephra from Eyjafjallajökull volcano'', Institue of Earth Sciences - Nordic Volcanological Institute,‎ april 2010
* Thor Thordarson, Ármann Höskuldsson: ''Postglacial volcanism in Iceland'' (2008) (pdf-skjal)

### Bækur
*Thor Thordarson, Armann Hoskuldsson: *Iceland. Classic geology in Europe 3. * Harpenden, Terra, 2002.

## Tenglar
### Videos
*Viðtal um nornarhár í Holuhrauni: http://www.islandsbloggen.com/2014/10/vill-uppkalla-nya-utbrottet-efter.html  
*Interview (University of Edinburgh): *Explosive evidence: helping better understand natural hazards*
: https://www.youtube.com/watch?v=uqybZn4euVc (á ensku)

## Tilvísanir
Fabius Maximus

**Quintus Fabius Maximus Verrucosus Cunctator** (um 280 f.Kr. – 203 f.Kr.) var rómverskur stjórnmálamaður og hershöfðingi sem var áberandi í Öðru púnverska stríðinu, þar sem Rómverjar börðust við Karþagómenn.

Fabius var af *Fabii* ættinni sem var valdamikil á þessum tíma og hafði alið af sér marga ræðismenn. Fabius var kjörinn einræðisherra (*dictator*) tvisvar, fyrst árið 221 f.Kr. og í síðara skiptið árið 217 f.Kr., eftir ósigur Rómverja gegn Hannibal í orrustunni við Trasimene. Hannibal var þá staddur með her sinn á Ítalíu eftir óvæntan herleiðangur sinn frá Íberíu yfir Alpana. Fabius gerði sér grein fyrir því hversu snjall hershöfðingi Hannibal var og kaus því að mæta honum ekki í stórum bardögum heldur að beita frekar skæruhernaði. Hann einbeitti sér sérstaklega að því að ráðast gegn þeim sem sáu um byrgðaflutninga fyrir Hannibal og þeim sem stunduðu hvers kyns fæðuleit. Einnig tók hann upp á því að skilja eftir sviðna jörð á landsvæðum sem hann taldi að Hannibal myndi fara um og takmarka þannig möguleika hans á því að verða hermönnum sínum úti um vistir. Fyrir þessa herkænsku, sem upphaflega var óvinsæl á meðal Rómverja, var Fabius kallaður *Cunctator* sem þýða má sem tefjarinn eða frestarinn. Árið eftir síðara einræðisherraár Fabiusar, 216 f.Kr., lutu Rómverjar í lægra haldi fyrir Hannibal í Orrustunni við Cannae sem var versti ósigur Rómverja í stríðinu. Árið eftir var Fabius skipaður ræðismaður (*consul*) og beitti þá áfram skæruhernaði sínum gegn Hannibal og mæltist það nú vel fyrir hjá Rómverjum. Fabius var á móti áætlun Scipios Africanusar um að ráðast gegn Karþagómönnum á sínu heimalandi í Norður-Afríku. Árið 203 f.Kr. veiktist Fabius og lést. Ári síðar sigraði Scipio Africanus Karþagómenn í Norður-Afríku í Orrustunni við Zama og batt með því enda á Annað Púnverska stríðið. Síðari kynslóðir Rómverja álitu Fabius vera mikla hetju og var hann kallaður „Skjöldur Rómar.“
Félagsliði

**Félagsliði**  er fagheiti eða starfsstétt sem stofnuð var í kringum aldamótin 2000 fyrir starfsfólk sem vinnur á heilbrigðis- og velferðarsviðum.

Nám félagsliða er að ýmsu leyti sambærilegt við sjúkraliða og meðal faga sem kennd eru í félagsliðanámi má nefna: Aðstoð og umönnun, félagsfræði, félagsleg virkni, fjölskyldan og félagsleg þjónusta, heilbrigðisfræði, lyfjafræði, næringarfræði, siðfræði, fötlun, öldrun, sálfræði og skyndihjálp. Hægt er að taka svokallaða félagsliðabrú þar sem starfsreynsla fæst að einhverju leyti metin inn í námið.

Starfsvettvangur félagsliða getur verið innan öldrunarstofnana, geðdeilda, liðveislu, í félagslegri heimaþjónustu, skólaathvarfi, leikskóla, grunnskóla, framhaldsskóla, félagsmiðstöðum og á sambýlum fatlaðra.

Félag íslenskra félagsliða var stofnað árið 2003. Námið hefur verið kennt í Borgarholtsskóla, Mími símenntun og einnig á Akureyri, Egilsstöðum og Ísafirði. Námið tekur 4-5 misseri eða 2 til 2 og hálft ár miðað við fullt nám.

Í mars 2016 skoraði félag íslenskra félagsliða á Heilbrigðisráðherra að löggilda starfsheitið. Árið 2016 störfuðu hátt í 1000 manns sem félagsliðar.

Sambærilegt nám er til í Danmörku og heitir fagstéttin þar *sosial- og sundhedsassistent* (skammstafað *SOSU-assistent*). Á ensku hefur það verið þýtt sem *social- and health service assistant*.

## Tenglar
Félag íslenskra félagsliða 
## Tilvísanir
Baka

**Baka** er bakkelsi með botni úr deigi, fyllingu og oft deigloki ofan á.

## Fylling
Bökur sem eru fylltar með ávöxtum, berjum eða öðru sætu eru yfirleitt bornar fram sem eftirréttir. Bökur fylltar með kjöti og grænmeti eru oftast hafðar sem aðalréttur. Með sumar bökur er aðeins botninn bakaður, sem er svo fylltur með einhvers konar kaldri fyllingu. Vissar fyllingar hafa fengið sérstök nöfn.

## Bökudeig
Deigið sem er yfirleitt notað í bökur kallast mördeig, sem samanstendur af smjöri, hveiti, vatni, salti og eggjum. Bökudeig getur líka innihaldið sykur, hafragrjón og önnur bragðefni svo sem vanillu, kakó og kanil. 

Sumar bökur eru með deigskreytingum eða deigloki ofan á fyllinguna sem er yfirleitt úr sama deiginu og botninn. 

## Mylsnubaka
Myslnubökur eru botnlausar bökur enda fyllingunni er hellt bara út í smurt bökuform. Smjör, hveiti og sykur eru hrærð saman þangað til þau taka á sér mylsnukennda áferð. Síðan er mylsnublöndunni stráð yfir fyllinguna þangað til hún er vel þakin. Blandan getur líka innihaldið hafragrjón. Mylsnubökur eru yfirleitt bornar fram heitar með ís, þeyttum rjóma eða vanillusósu.

Þess konar baka er yfirleitt höfð sem eftirréttur.

## Tengt efni
* Pítsa
* Samloka
* Smurbrauð
* Terta

## Heimild
*
Basísk kvika

**Basísk kvika** er frumstæð kvika úr möttlinum.

## Jarðfræði
### Myndun
Möttullinn er misheitur og vegna mismunandi efnismassa rís efnið sums staðar og sekkur annars staðar í þessum hluta jarðar. Bergið lendir þá á svæðum þar sem sumar steindir byrja að bráðna, basíska efnið fyrst. Svo er það léttara en umhverfið og berst upp úr möttlinum.

Basísk bergbráð inniheldur minni kísil () en aðrar kvikutegundir og myndar basalt eða djúpbergið gabbró við storknun. "*Þegar kvika er flokkuð í súra, ísúra og basíska er fyrst og fremst litið til efnasamsetningar hennar og þá hversu kísilrík hún er.*" Basaltkvika:
Sjúkraliði

**Sjúkraliði** er fagstétt á heilbrigðissviði. Sjúkraliðar starfa bæði við almenna og sérhæfða umönnun sjúklinga og við þau hjúkrunarstörf sem þeir hafa menntun og faglega færni til að sinna. Sjúkraliðar starfa innan heilbrigðiskerfisins og starfa til dæmis á sjúkrahúsum, öldrunarheimilum, heilsugæslustöðvum og sambýlum fyrir fatlaða, svo að dæmi séu tekin.
## Saga
Sjúkraliðanám var fyrst sett á stofn á Íslandi árið 1965 að danskri fyrirmynd. Sjúkraliðaskóli Íslands var stofnaður árið 1975. Sjúkraliðaskólinn var lagður niður árið 1990 og námið flutt í Fjölbrautaskólann við Ármúla/Heilbrigðisskólann og hefur síðar verið aðgengilegt á fleiri menntastofnunum. Framhaldsnám fyrir sjúkraliða hófst við Fjölbrautaskólann við Ármúla/Heilbrigðisskólann janúar 1992 .

## Störf
Sjúkraliðar  starfa undir stjórn þess hjúkrunarfræðings sem fer með stjórn á viðkomandi stofnun eða deild. Sjúkraliðar tileinka sér þekkingu á ákveðnu sérsviði hjúkrunar og taka þátt í hjúkrun og við að aðstoða og leiðbeina sjúklingum í athöfnum daglegs lífs. Þeir þurfa einnig að hafa eftirlit með og fyrirbyggja fylgikvilla sem geta komið upp í kjölfar rúmlegu sem og að leiðbeina sjúklingum við endurhæfingu. Einnig leiðbeina þeir aðstoðarfólki við aðhlynningu og aðstoða við aðlögun nýrra starfsmanna þegar það á við.
## Nám
Sjúkraliðanám er viðurkennt starfsnám og nemendur hljóta löggildingu að því loknu samkvæmt reglugerð Heilbrigðisráðuneytisins. Sjúkraliðanám er 120 eininga nám og meðalnámstími á sjúkraliðabraut er 3 ár í skóla auk starfsþjálfunar á launum í 16 vikur.

Meðal áfanga sem kenndir eru má nefna: Heilbrigðisfræði, hjúkrunarfræði bókleg, hjúkrunarfræði verkleg, líffæra- og lífeðlisfræði, líkamsbeiting, lyfjafræði, næringarfræði, sálfræði, siðfræði, sjúkdómafræði, skyndihjálp, sýklafræði og upplýsingatækni. Einnig fer fram vinnustaðatengt nám og starfsnám.

Þeir skólar sem bjóða upp á sjúkraliðabraut eru: Fjölbrautaskólinn við Ármúla, Fjölbrautaskólinn í Breiðholti, Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra, Fjölbrautaskóli Suðurnesja, Fjölbrautaskóli Vesturlands, Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum, Menntaskólinn á Ísafirði og Verkmenntaskólinn á Akureyri. 

## Sjúkraliði á ýmsum málum

Enska: Licensed practical nurse  
Danska: Social og sundhedsassistent
Sænska: *Undersköterska*.
Norska: Helsefagarbeider
Franska: *Aide-soignant.*
Þýska: *Gesundheits- und Krankenpflegehelfer*.

## Tengt efni
Félagsliði
## Tenglar
Sjúkraliðafélag Íslands

## Tilvísanir
Jón Birgir Valsson

**Jón Birgir Valsson** (f. 20. september 1970) er íslenskur glímukappi. Hann vann Grettisbeltið árið 2006.
Ingibjörg Stefanía Pálmadóttir

**Ingibjörg Stefanía Pálmadóttir** (f. 1961) er íslensk viðskiptakona. Ingibjörg er dóttir Pálma Jónssonar stofnanda Hagkaups og erfði það ásamt þremur systkinum sínum. Ingibjörg er eiginkona Jóns Ásgeirs Jóhannessonar.
Vísitölufjölskyldan

**Vísitölufjölskyldan** með hljómsveitinni Facon frá Bíldudal er í raun flutningur þeirra á laginu *The Gnome* eftir Syd Barrett með íslenskum texta Péturs Bjarnasonar og var eitt fjögurra laga af hljómplötu þeirra, Ég er frjáls sem út kom 1969. 

Upprunalega lagið er á fyrstu plötu Pink Floyd, The Piper at the Gates of Dawn, sem kom út 1967.
Írski lýðveldisherinn

**Írski lýðveldisherinn (IRA)** er heiti á nokkrum frelsishreyfingum á 20. og 21. öld sem voru stofnaðar í þeim tilgangi að berjast fyrir sjálfstæði Írlands.

Hann hefur verið til í ýmsum myndum frá 1916:

* Írski lýðveldisherinn (1916-1922)
* Írski lýðveldisherinn (1922-1969)
* Órofa írski lýðveldisherinn (Continuity IRA) frá 1994
* Opinberi írski lýðveldisherinn (Official IRA) 1969-1972
* Bráðabirgða írski lýðveldisherinn (Provisional IRA) 1969-2005
* Raunverulegi írski lýðveldisherinn (Real IRA) frá 1997