open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ástand stofns

**Ástand stofns** lífveru gefur vísbendingu um það hversu líklegt er að tegundin eigi eftir að lifa af í náinni framtíð á tilteknu svæði eða í heiminum öllum. Mörg atriði eru tekin til greina þegar ástand stofns er metið; ekki aðeins hversu margir einstaklingar eru til, heldur líka aukning eða minnkun stofnsins á tilteknu tímabili, æxlunartíðni, þekktar ógnir, og svo framvegis. 

Þekktasti listinn yfir ástand stofna lífvera er Rauði listi IUCN, en til eru margir sérhæfðari listar, eins og CITES sem takmarkar milliríkjaverslun með tilteknar lífverur.

## Tenglar

* Hættuflokkar Alþjóðanáttúruverndarsambandsins , Náttúrufræðistofnun Íslands
Sjávarmál

**Sjávarmál** er meðalhæð sjávar miðað við hentugt yfirborðsviðmið. Sjávarmál er notað sem viðmið fyrir hæð landfræðilegra hluta á landi, t.d. hæð fjalla sem gefin er upp í metrum yfir sjávarmáli. Nákvæm mæling sjávarmáls er þó flókin og erfið. Viðmiðunarmörkin geta auk þess breyst í tíma, ýmist vegna breytinga á sjávarhæð eða landriss eða -sigs.
Upptökustjóri

**Upptökustjóri** er í tónlistarútgáfu sá sem hefur yfirumsjón með upptöku, hljóðblöndun og frumritun tónlistar fyrir framleiðslu hljómplötu. Yfirleitt er upptökustjórinn í mörgum hlutverkum, stjórnar upptökusessjónum og samræmir vinnu flytjenda. 

Upptökustjórar eru oft tengdir við vissan hljóm eða tónlistarstefnu og hafa mikil áhrif á það hvernig endanlega útgefin tónlist hljómar. Dæmi um fræga upptökustjóra eru Phil Spector, Alan Parsons, Nigel Godrich og Dr. Dre.
Tímarit

**Tímarit** er blað sem kemur reglulega út og inniheldur greinar um ýmis efni og stundum myndir. Tímarit sem koma út vikulega eða mánaðarlega eru venjulega fjármögnuð með auglýsingum og með lausasölu eða áskrift en fræðileg tímarit oftast aðens með síðarnefndu kostunum. Tímarit með glansandi kápu, sem innihalda greinar um dægurmál og tísku, nefnast oft einu nafni **glanstímarit**. 

Ólíkt dagblöðum, sem koma út á hverjum degi eða flesta daga vikunnar, eru tímarit gefin út vikulega, hálfsmánaðarlega, mánaðarlega, ársfjórðungslega, árlega eða jafnvel sjaldnar.
Henning Mankell

**Henning Mankell** (3. febrúar 1948 – 5. október 2015) var heimsþekktur sænskur sakamálarithöfundur og leikskáld. Hann er helst þekktur fyrir bækur sínar um lögregluforingjann Kurt Wallander.

Makell fæddist í Stokkhólmi en ólst upp í bæjunum Sveg og Borås. Hann var giftur Evu Bergman, dóttur sænska leikstjórans Ingmar Bergman.
Kazuo Ishiguro

**Kazuo Ishiguro** (カズオ・イシグロ Kazuo Ishiguro, upphaflega 石黒一雄 Ishiguro Kazuo, fæddur 8. nóvember 1954) er breskur rithöfundur af japönskum ættum. Hann fæddist í Nagasaki í Japan en fluttist ásamt fjölskyldu sinni til Englands á 7. áratug 20. aldar. Ishiguro útskrifaðist frá Háskólanum í Kent árið 1978 með BA-gráðu og meistaragráðu í ritlist tveimur árum síðar frá Háskólanum í East Anglia. Hann býr í London ásamt konu sinni og dóttur.

Ishiguro hlaut Whitbread-verðlaunin árið 1986 fyrir aðra skáldsögu sína, *An Artist of the Floating World*, og Booker-verðlaunin árið 1989 fyrir þriðju skáldsögu sína, *[[Dreggjar dagsins]]* (e. *Remains of the Day*).

Sjöunda bók hans, *[[Slepptu mér aldrei]]* (e. *Never Let Me Go*), náði inn á stutta listann til Booker-verðlaunanna.

Þann 5. október 2017 tilkynnti Sænska akademían að Kazuo Ishiguro hlyti Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 2017. Rökstuðningur nefndarinnar var að Ishiguro hafi „með tilfinningaþrungnum skáldsögum afhjúpað tómarúmið undir falskri upplifun okkar af tengingu við heiminn“.

## Skáldsögur
* (1982) *A Pale View of Hills*
* (1986) *An Artist of the Floating World*
* (1989) *The Remains of the Day* (*[[Dreggjar dagsins]]*)
* (1995) *The Unconsoled* (*[[Óhuggandi]]*)
* (2000) *When We Were Orphans* (*[[Veröld hinna vandalausu]]*)
* (2003) *The Saddest Music in the World* (handrit)
* (2005) *Never Let Me Go* (*[[Slepptu mér aldrei]]*)
* (2015) *The Buried Giant*

## Leikrit
* (1984) *A Profile of Arthur J. Mason* (frumsamið fyrir Channel 4)
* (1987) *The Gourmet* (frumsamið fyrir BBC; síðar útgefið í Granta 43)
* (2003) *The Saddest Music in the World* (kvikmyndahandrit)
* (2005) *The White Countess* (sjónvarpshandrit)

## Smásögur
* (1981) *Introduction 7: Stories by New Writers* (Faber and Faber): *A Strange and Sometimes Sadness*; *Waiting for J* og *Getting Poisoned*
* (1990) *A Family Supper* (Esquire)
* (2001) *A Village After Dark* (The New Yorker)
* (2009) *Nocturnes: Five Stories of Music and Nightfall* (Faber and Faber)

## Krækjur
Vefur ''Faber and Faber''-útgáfunnar um Ishiguro.
*NHK WORLD (December 2017). Exclusive Interview with Kazuo Ishiguro

## Tilvísanir
Slepptu mér aldrei

***Slepptu mér aldrei*** (e. *Never Let Me Go*) er skáldsaga eftir breska rithöfundinn Kazuo Ishiguro sem kom út árið 2005. Bókin var tilnefnd til Booker-verðlaunanna árið 2006 og kom út í íslenskri þýðingu Elisu Bjargar Þorsteinsdóttur sama ár, gefin út hjá Bjarti.
Pólýetýlenterefþalat

**Pólýetýlenterefþalat** (vanalega skammstafað **PET**, en einnig **PETE** og áður **PETP** og **PET-P**) er þermóplastsresín af flokki pólýestera sem notað er í ílát undir mat, drykki og ýmsa aðra vökva, og er einnig eitt mikilvægasta hráefnið sem notað er í gerviefni í fatnað (t.d. flís). Það er til bæði myndlaust (glært) og kristallað að hluta (hvítt, ógegnsætt), en það fer eftir vinnsluaðferðum. Efnið myndast við transestrunarhvarf milli etýlenglýkóls og dímetýlterefþalats. Það er framleitt undir vörumerkjunum **Arnite**, **Impet** og **Rynite**; **Ertalyte**, **Hostaphan**, **Melinex** og **Mylar** (filmur); og **Dacron**, **Terylene** og **Trevira** (þræðir).

Meginkosturinn við PET er að hægt er að endurvinna það fullkomlega. Ólíkt öðrum plastefnum er hægt að endurnýta fjölliður þess. PET hefur resínauðkennið 1, en það er notað til að flokka efnið til endurvinnslu.

## Heimildir
 Texti hefur verið þýddur úr ensku greininni.
Dreggjar dagsins

***Dreggjar dagsins*** (e. *Remains of the Day*) er skáldsaga eftir enska rithöfundinn Kazuo Ishiguro, en fyrir hana hlaut hann Booker-verðlaunin árið 1989. Sagan var þýdd á íslensku af Sigurði A. Magnússyni.
Pete Wentz

**Peter Lewis Kingston Wentz III** (fæddur 5. júní 1979 í Wilmette í Illinois í Bandaríkjunum) er bassaleikari, aukasöngvari og textahöfundur hljómsveitarinnar Fall Out Boy.

## Saga
Pete Wentz ólst upp í Wilmette, Illinois, úthverfi Chicago, Illinois. Hann gekk í New Trier Township High School og North Shore Country Day School þar sem hann var all-state fótbolta spilari. Eftir að hafa útskifast úr menntaskóla í 1997 gekk hann í DePaul háskólann og hætti til að einbeita sér að tónlistinni.

Hann hafði verið í mörgum hljómsveitum meðal annars xfirstbornx, Arma Angelus (með Tim McIlrath, söngvara Rise Against), 7 Angels of the Apocalypse / Culture of Violence, xBirthrightx, Extinction, Forever Ended Today, Yellow Road Priest, og Project Rocket. 2001 stofnaði hann Pop-Punk/Emo hljómsveitina Fall Out Boy með Joe Trohman og Patrick Stump en Andy Hurley kom í hljómsveitina seinna.

## Fyrirtæki o.fl.
Pete Wentz hefur skrifað bók sem ber nafnið „The Boy With the Thorn In His Side“ sem er byggð á martröðum sem hann fékk þegar hann var barn. Það er önnur bók eftir hann á leiðinni sem heitir „Rainy Day Kids“ það var áætlað að hún kæmi út 14. febrúar 2006 en henni var frestað. Þar að auki er hann að semja aðra bók með William Beckett sem er söngvari The Academy Is...

Hann á fyrirtæki sem heitir Clandestine Industries, sem gefur út bækur en mest föt, meðal annarra hluta. Hann á líka undirútgáfu(imprint) Fueled By Ramen, Decaydance Records, sem hefur þó nokkrar hljómsveitir á samning, þar á meðal : Panic! At The Disco, October Fall, Gym Class Heroes, The Hush Sound, Cobra Starship og Lifetime.

## Heimild
Frjálslyndisstefna

**Frjálslyndisstefna** er heiti á ýmsum stjórnmálakenningum og hugmyndum um stjórnarfar sem líta á frelsi einstaklingsins sem mikilvægt markmið út frá hugmyndum um réttindi einstaklinga. Í gegnum söguna hafa stjórnmálamenn og stjórnmálaflokkar sem kenna sig við frjálslyndisstefnuna lagt áherslu á athafnafrelsi (þar með talið frelsi frá afskiptum ríkisvalds), tjáningarfrelsi, trúfrelsi og afnám klerkaveldis, afnám sérréttinda yfirstéttarinnar og hugmyndina um réttarríki þar sem allir eru jafnir fyrir lögum. Þó er mjög mismunandi hver þessara atriða hafa verið sett á oddinn eftir því hvaða land, tímabil eða stjórnmálahreyfingar eru skoðaðar.

Frjálslyndisstefnan var afar víðfeðmt hugmyndakerfi. Helsti hugmyndafræðingur hennar var John Locke með kenningu sína um náttúruleg réttindi einstaklingsins og það sjónarmið að uppspretta valdsins lægi hjá þegnunum. Hann taldi einnig að í gildi væri samfélagssáttmáli milli þegna og þjóðhöfðingja, sem tryggði kjörnum fulltrúum þjóðarinnar rétt til áhrifa á landsjórnina.

Ólíkt íhaldsmönnum höfðu frjálslyndir skýra stefnu í efnahags- og atvinnumálum. Helsti hugmyndafræðingur þeirra í þeim efnum var Adam Smith (1729-1790).
## Tengt efni
* Frjálshyggja
Dans

**Dans** er samsetning líkamshreyfinga sem er oft ætluð til tjáningar, hvort sem er í tengslum við almenna afþreyingu í félagslegum aðstæðum, í trúarlegum tilgangi, sem sýningaratburður eða við aðrar aðstæður. Oft er tónlist notuð í tengslum við dans og er þá algengt að danshreyfingarnar séu lagaðar að hrynjandi tónlistarinnar.

Orðið getur einnig átt við um það þegar dýr eiga samskipti með líkamlegum hreyfingum, líkt og býflugur gera, og þá er orðið notað með tilvísun í dans manna. Það sama gildir um það þegar orðið er notað um dauða hluti, til dæmis þegar logar og norðurljós eru sagðir dansa.

## Dans á tímum Bítlaæðisins
Árið 1964 er Eggert Kristinsson í Hljómum spurður í Lesbók Morgunblaðsins hverjir eru vinsælustu dansarnir. Hann svarar þá: „*Shake* er auðvitað efst á blaði. Einnig má nefna *Slotzen*, *Monkey*, *Dog* og *T-bird*“. 

## Tenglar

* ''Hver fann upp dans?''; af Vísindavefnum
* ''Jón biskup og dansinn''; grein í Lögberg-Heimskringlu 1980
The Hush Sound

**The Hush Sound** er hljómsveit frá DuPage County í Illinois í Bandaríkjunum. Meðlimir eru Bob Morris (gítarleikari, söngvari), Greta Salpeter (píanóleikari, söngkona), Darren Wilson (trommuleikari) og Chris Faller (bassaleikari). 

## Heimild
Fall Out Boy

**Fall Out Boy** er bandarísk hljómsveit frá Chicago í Illinois í Bandaríkjunum. Meðlimir hljómsveitarinnar eru Patrick Stump (söngvari, gítarleikari), Pete Wentz (bassaleikari, textahöfundur), Andy Hurley (trommuleikari) og Joe Trohman (gítarleikari).

## Saga hljómsveitarinnar
Hljómsveitin Fall Out Boy var stofnuð árið 2001 af Joe Trohman og Pete Wentz.

## Plötur
*"Fall Out Boy's Evening Out with Your Girlfriend" 2003, Uprising Records 
*"Take This To Your Grave" 2003, Fueled By Ramen
*"From Under The Cork Tree" 2005, Island Records
*"Infinity on High" 2006, Island
*"Folie á Deux" 2008, Island

## Heimild
Alois Hitler

**Alois Hitler** (7. júní 1837 – 3. janúar 1903) var faðir Adolfs Hitler, en sonur hans var einræðisherra Þýskalands á 4. og 5. áratug 20. aldar. Hann var tollheimtumaður í Braunau am Inn í Austurríki.

Alois Hitler fæddist í sveitarhéraði norðan Vínarborgar í Austurríki. Móðir hans hét Maria Anna Schicklgruber. Hún var þá ógift. Johann Georg Hiedler var stjúpfaðir Alois og er af mörgum talinn hafa verið líffræðilegur faðir hans. Árið 1876, þá 39 ára gamall, tók Alois upp ættarnafn stjúpföður síns, sem þá hafði verið látinn í um tvo áratugi. Nafn hans var þá stafað ‚Hitler‘ en ekki ‚Hiedler‘. Óvíst er hvers vegna stafsetningu nafnsins var breytt en þýsk stafsetning var nokkuð á reiki á þessum tíma.
Leiklist

**Leiklist** er sú listgrein sem felur í sér að „leika sögur“ eða merkingarleysur, herma eftir látbragði annarra persóna (hluta eða dýra) fyrir framan áhorfendur. Oftast er sagan merkingarbær og skrifuð fyrirfram. Handrit að slíkum gangi verks - með sviðslýsingum, texta persóna o.s.frv. - nefnist leikrit. Yfirleitt fer leiksýning fram í leikhúsi, og er oftast notast við ýmsar samsetningar tals, látbragðs, svipbrigða, tónlistar, dans og annarra hluta til að gera söguna ljóslifandi fyrir augum áhorfenda.

Til viðbótar við hefðbundna leiklist, þar sem sagan er sögð í óbundnu máli og reynt er eftir fremsta megni að líkja eftir raunveruleika sögunnar, eru til ýmis stílfærð afbrigði leiklistar, svo sem ópera, ballett, og fleiri sýningarform.

## Tenglar
* ''Leiklist í Reykjavík á 19. öld''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997 
* ''Íslensk leiklist er aldagömul''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1945
* ''Skólaleikir í 150 ár''; grein í Morgunblaðinu 1936
* ''Leiklistarvefurinn''; M.a. stærsta leikritasafn landsins með uppflettingu og leit og Leikhúsbúðin
Leikhús

**Leikhús** er bygging þar sem stunduð er leiklist. Í hefðbundnum vestrænum leikhúsum er yfirleitt skýr skipting á milli sviðsins, þar sem leikarar flytja leiksýninguna, og áhorfendasvæðisins, þar sem áhorfendar sitja og fylgjast með sýningunni. Einnig eru til önnur afbrigði, til dæmis hringleikahús þar sem áhorfendur sitja í kringum sviðið.

## Tengt efni
*Broadway-leikhús
Ryan Ross

**Ryan Ross** (fæddur 30. ágúst 1986) er gítarleikari og textahöfundur hljómsveitarinnar Panic! At The Disco.

## Saga
George Ryan Ross III er fæddur og uppalinn í Las Vegas í Nevada í Bandaríkjunum þar sem hann gekk í kaþólskan skóla. Þegar Ryan var tólf ára bað hann foreldra sína um gítar í jólagjöf, og þannig byrjaði samvinna hans með Spencer sem fékk trommusett. Á fyrstu árunum, voru Ryan og Spencer að spila Blink-182 lög með Ryan sem söngvara. Hljómsveitin þeitta var kölluð Pet Salamander á þeim tíma. Seinna safnaði Spencer liði með skólavini sínum Brent Wilson á bassa, og þeir spiluðu saman í hljómsveit sem hét *The Summer League*. Svo kom Brendon Urie í hljómsveitina, hinir heyrðu hann syngja og einróma ákváðu að hann myndi verða söngvarinn.

Tvö lög á A Fever You Can't Sweat Out frumraun Panic! At The Disco voru samin um föður hans sem var alkahólisti. Faðir hans dó svo 28. júlí 2006.

## Heimild
Hnútafræði

**Hnútafræði** er grein innan grannfræði sem, eins og nafnið gefur til kynna, felst í skoðun á hnútum. Þó það hjálpi til snýst fræðigreinin ekki eingöngu um það að leika sér með spotta. Hnútafræði skoðar hnúta fræðilega, sem í raun eru hringir í þrívíðu rúmi sem búið er að flækja.
Ian Rankin

**Ian Rankin** (fæddur 28. apríl, 1960, í Fife, Skotlandi) er einn vinsælasti og virtasti glæpasagnahöfundur heimsins, og helst þekktur fyrir glæpasögur sínar um lögregluforingjann John Rebus. Hann býr í Edinborg ásamt konu sinni og tveimur börnum.

## Rithöfundarferill

Rankin hóf rithöfundaferil skömmu eftir útskrift úr Edinborgarháskóla. Á árunum 1986 til 1990 sendi hann frá sér fjórar skáldsögur, sem hlutu mismikla athygli. Í þeim var lögð áhersla á spennandi og æsilega atburðarás, frekar en að um hefðbundnar morðgátur eða leynilögreglusögur væri að ræða.

Ein þessara bóka, *Knots and Crosses* frá 1987, gerðist í Edinborg og fjallaði um lögreglumann að nafni John Rebus, sem starfað hafði í sérsveitum breska hersins á Norður-Írlandi og orðið fyrir sálfræðilegu áfalli þar. Bókin fól í sér margvíslegar vísanir í söguna um doktor Jekyll og herra Hyde eftir Robert Louis Stevenson, einn kunnasta rithöfund Edinborgar.

Rankin varð sjálfur undrandi á gagnrýnendur og lesendur litu á bókina sem glæpasögu, þar sem hann taldi sjálfan sig ekki glæpasagnahöfund né áhugamann um þá tegund bóka.

Árið 1991 sendi Rankin frá sér aðra bók um Rebus, *Hide and Seek*. Í henni gerði höfundurinn aðra tilraun til að endurskapa söguna um Jekyll og Hyde í Edinborg nútímans. Með þessari sögu komst Rankin að þeirri niðurstöðu að Rebus væri sögupersóna sem vert væri að nýta í fleiri bókum.

Þriðja Rebus-bókin kom út árið 1992 og upp frá því ein eða tvær bækur á ári til 2007, þegar sautjánda og síðasta Rebus-bókin, *Exit Music*, kom í verslanir. Í henni fer lögregluforinginn Rebus á eftirlaun, enda hafði persónan elst í rauntíma milli bóka. Í síðustu bókunum fór samstarfskona Rebusar, Siobahn Clarke, að fá sífellt stærra hlutverk. Hefur það ýtt undir vangaveltur um hvort Rankin hyggist halda áfram bókaflokknum með hana sem aðalpersónu.

Frá 2008 hefur Ian Rankin sent frá sér nokkrar glæpasögur sem einnig gerast í Edinborg.
Kjördæmahagræðing

**Kjördæmahagræðing** nefnist það ferli þegar kjördæmamörk eru flutt til þannig að úrslit verði á annan veg en ef þau hefðu haldist óbreytt. Einkum á þetta við í einmenningskjördæmum.

## Í Bandaríkjunum

Bandaríska heitið yfir kjördæmahagræðingu * Gerrymandering* er samsuða af orðinu *Salamander* og nafninu *Gerry* nefnt eftir eftir Elbridge Gerry. Orðið kom fyrst fram í dagblaðinu Boston Gazette þann 26. mars árið 1812 en í kjölfarið á lagabreytingu er varðaði kjördæmaskipan í Massachusettsfylki þótti breytingin einkum henta flokki sitjandi ríkisstjóra, Elbridge Gerry. Auk þess þótti eitt kjördæmið líkjast salamöndru og nýttu andstæðingar Gerry's það til að hæða ríkisstjórann og til þess að draga réttmæti breytinganna í efa í huga kjósenda. Gagnrýnin hlaut byr undir báða vængi því í kjölfarið á þessum kosningum hélt flokkur Gerry sæti sínu í öldungadeild alríkisstjórnar Bandaríkjanna þrátt fyrir tap flokksins á Massachusetts-þingi jafnt og ríkisstjórasæti Elbridge Gerry.

Kjördæmahagræðing leitast til að tryggja að úrslit kosninga fari á ákveðin veg, það er að segja ákveðnum flokki í hag. Misræmi milli hvaða flokkur hlýtur meirihluta atkvæða og hvaða flokkur sigrar kosningar má oft skýra með kjördæmahagræðingu. Að auki hefur aðgerðin verið notuð til þess að jaðarsetja ákveðna þjóðfélagshópa innan fylkisins eins og hópa byggða á kynþætti, trúarbrögðum, stétt, tungumálanotkun sem dæmi. Kjördæmahagræðin er oftast sitjandi flokki í hag, og/eða stjórnmálaflokkinum sem stjórnmálamaðurinn tilheyrir. Þar sem einmenningskjördæmi og tveggja flokka kerfi ríkir innan stjórnmálakerfi bandaríkjanna hefur kjördæmahagræðing þar oft verið beitt. 

Stjórmálafræðarnir Norman Ornstein og Thomas Mann benda á nokkur dæmi í bandarísku miðkjörtímabilskosningunum árið 2002 þar sem sitjandi flokkar nutu góðs af kjördæmahagræðingu og héldu sætum sínum, minnihlutinn náði aðeins að fella þingmenn fjögurra ríkja - sem var markaði sögulegt lágmark.

Löggjafavaldið í ýmsum ríkjum bandaríkjanna hefur kjördæmahagrætt sýslum eftir kynþætti íbúanna, bæði til þess að auka og minnka þáttöku og vægi atkvæða minnihlutahópa, í innan- og alríkisstjórnmálum. Í Ohio náðist á upptöku samtal milli repúblikana sem gengdu embættum í því ríki, þar sem þeir ræddu um yfirstandandi kjördæmahagræðingu á þann veg að verið væri að hjálpa repúblikönum. Að auki vóg kynþáttur fólksins í kjördæmunum þungt í ákvarðanaferli mannanna, þar sem svartir Ohiobúar voru líklegri til þess að kjósa demókrata. Repúblikanar færðu til kjördæmalínur þannig að 13.000 svartir Ohiobúar voru ekki lengur innan kjördæmis Jim Raussen, stjórnmálamanni sem var í framboði til fulltrúadeildar bandaríkjaþingsins, þar með var sigur Jim Raussen líklegri en fyrir breytingarnar. 

## Heimildir
Tómamengi

**Tómamengi** eða **tómt mengi** er mengi, sem inniheldur engin stök. Í frumsendulegri mengjafræði er það til samkvæmt frumsendunni um tómamengi og eru öll endanleg mengi búin til út frá því. 

Ýmsir eiginleikar í mengjafræði eru augljóslega sannir um tómamengið.

## Táknmál
Tómamengið er oft táknað með "\varnothing" eða "\emptyset" sem dregið er af stafnum Ø í Danska og Norska stafrófinu, innleit af Bourbaki hópnum (nánar tiltekið af André Weil) árið 1939 https://web.archive.org/web/19990220115724/http://members.aol.com/jeff570/set.html. Einnig oft táknað með "{}".

## Eiginleikar
* Fyrir öll mengi *A* er tómamengið hlutmengi í *A*:
*: ∀*A*: ∅ ⊆ *A*
* Fyrir öll mengi *A* er sammengi *A* og tómamengisins jafnt *A*:
*: ∀*A*: *A* ∪ ∅ = *A*
* Fyrir öll mengi *A* er sniðmengi *A* og tómamengisins tómt:
*: ∀*A*: *A* ∩ ∅ = ∅
* Fyrir öll mengi *A* er mengjamargfeldi *A* og tómamengisins tómt:
*: ∀*A*: *A* × ∅ = ∅
* Eina hlutmengið í tómamenginu er tómamengið sjálft:
*: ∀*A*: *A* ⊆ ∅ ⇒ *A* = ∅
* Fjöldi staka í tómamenginu (það er fjöldatala þess) er núll, þar með er tómamengið endanlegt:
*: |∅| = 0
* Fyrir sérhvern eiginleika gildir:
** fyrir sérhvert stak í ∅ gildir eiginleikinn (innihaldslaus sannleikur)
** það eru engin stök í ∅ sem eiginleikinn gildir um.
* Á hinn bóginn: ef um einhvern eiginleika gildir:
** um sérhvert stak í V gildir eiginleikinn
** það er ekkert stak í V sem eiginleikinn gildir um
:þá er V = ∅

Stærðfræðingar tala um "tómamengið" frekar en "tómt mengi". Í mengjafræði er tvö mengi jöfn ef þau innihalda sömu stök, þar af leiðandi getur einungis eitt mengi innihaldið engin stök. 

Sem hlutmengi í rauntalnalínunni (eða almennar, grannrúmi) er tómamengið bæði opið- og lokað mengi. Allir jaðarpunktar þess (sem eru engir) eru í tómamenginu og það er því lokað, en um alla punkta í því (sem eru jú engir) gildir að til er opin grennd sem er innihaldin í tómamenginu og það er því opið. Lokunin er því tómamengið sjálft. Einnig er tómamengið þjappað þar sem öll endanleg mengi (á rauntalnalínunni) eru þjöppuð. 

## Algeng vandamál
Tómamengið er ekki það sama og *ekkert*, það er mengið sem *inniheldur* ekkert en mengið sjálft er *eitthvað*. Þetta veldur oft misskilningi hjá þeim sem eru að kynnast tómamenginu í fyrsta skiptið. Stundum hjálpar að hugsa um mengi sem poka sem inniheldur þau stök sem eru í menginu, þá er tómamengið einfaldlega tómur poki, sem er svo sannarlega eitthvað.

## Heimildir
* Orðasafn Íslenska Stærðfræðafélagsins

## Tengt efni
* Tómastrengur

## Tilvísanir
Summumyndun

**Summumyndun** er stærðfræðileg aðgerð þar sem runa talna er lögð saman. Útkoman nefnist **summa** eða sjaldnar **samtala**. Dæmi um summumyndun þar sem summan er 20:

:\sum_{k=2}^6 k = 2 + 3 + 4 + 5 + 6 = 20     
og aðra sem gefur sömu summu:
:\sum_{k=2}^6 (k^2-14) = 2^2-14+3^2-14+4^2-14+5^2-14+6^2-14 = 20.

Röð í stærðfræði er summa af óendanlega mörgum liðum óendanlegrar runu.

## Tilvísanir


## Tengt efni
* Margfeldi
* Mismunur
Sjöundá

**Sjöundá** er afskekkt eyðibýli, austast á Rauðasandi í Vestur-Barðastrandarsýslu. Þar gerðust morðin á Sjöundá árið 1802, en þá var tvíbýli á staðnum. Sjöundá fór í eyði 1921.

Við Sjöundá fæddist Tómas Jónsson 26. apríl 1827. Hann fór til Kanada árið 1884 með syni sínum, sem þar varð þekktur sem Gisli Magnus Thompson, og nam land við Kross í Gimli í Manitoba.

Um Sjöundármálin ritaði Gunnar Gunnarsson skáldsöguna *[[Svartfugl (skáldsaga)|Svartfugl]]* (frumútgáfa á dönsku 1929, íslensk þýðing 1938).

## Tilvísanir
Steinkudys

**Steinkudys** var dys á Skólavörðuholti í Reykjavík, þar sem morðinginn Steinunn Sveinsdóttir var dysjuð eftir að hún lést í fangelsi á Arnarhóli 31. ágúst 1805. Hún var ásamt Bjarna Bjarnasyni sek um morðin á Sjöundá. Ummerki um Steinkudys sáust allt fram á 20. öld. Þegar grjótnám hófst á holtinu vegna framkvæmda við Reykjavíkurhöfn fannst trékista með illa fúnum beinum. Þau voru tekin upp og grafin í vígðri mold í Hólavallagarði en grjótið úr dysinni væntanlega flutt í hafnargarðana.

## Tenglar
* ''Þegar sú stund kemur, loka þú augunum óttalaust''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1971
Jonas Alströmer

**Jonas Alströmer** (7. janúar 1685 – 2. júní 1761) var sænskur athafnamaður sem hagnaðist í Englandi og varð frumkvöðull á sviði kartöfluræktar til manneldis í Svíþjóð og einnig á sviði sauðfjárræktar þar sem hann sýndi fram á að erfðir fremur en umhverfisaðstæður hefðu mest að segja um gæði ullarinnar. Hann flutti inn vefstóla og vélar frá Englandi. Hann var einn af stofnendum Konunglegu sænsku vísindaakademíunnar 1739.

Hann flutti Merinofé til Svíþjóðar frá Spáni og notaði til kynbóta til að bæta gæði ullarinnar á sauðfjárbúi hans í Alingsås í Svíþjóð. Hann menntaði líka fjárhirða til að sjá til þess að erfðaeiginleikar Merinofésins héldust í nýjum kynslóðum. Einn af þessum fjárhirðum var Jonas Botsach sem síðar fór með Friedrich Wilhelm Hastfer til Íslands og átti þar þátt í upphafi kartöfluræktar og kynbótatilraun með sauðfé á búi Skúla Magnússonar í Elliðaárdal.
Friedrich Wilhelm Hastfer

**Friedrich Wilhelm Hastfer** (1722 – 1768) var sænskur barón af þýskum ættum. Hann var einnig þekktur undir nafninu Hastfer barón eða hrútabarón á Íslandi. Árið 1752 gaf hann út ritgerðina „Utförlig och omständelig underrättelse om fullgoda fårs ans och skötsel“ sem hann tileinkaði sænskum frumkvöðli á sviði kynbóta í sauðfé, Jonas Alströmer. Friðrik 5. Danakonungur sendi Hastfer til Íslands 1756 og með honum í för var fjárhirðirinn Jonas Botsach sem verið hafði fjárhirðir hjá Alströmer. Verkefni þeirra var að gera kynbótatilraun með sauðfé á búi Skúla Magnússonar í Elliðaárdal, en til þeirra tilrauna má rekja upphaf fjárkláðans fyrri. Líklegt er að kynbótahrútar sem þeir fluttu inn frá Englandi hafi verið Merinofé líkt og Alströmer hafði notað með miklum árangri til kynbóta í Svíþjóð. Hastfer stóð einnig fyrir tilraun til kartöfluræktar á Íslandi á Bessastöðum 1758, fyrstur manna að því að talið er. 

Hastfer barón mældi einnig upp hús á Íslandi, kirkju, bæi og útihús og skildi eftir sig merkar teikningar (sjá myndir í bókum Harðar Ágústssonar, Íslenskri byggingararfleifð I og Laufási við Eyjafjörð I).

## Rit
* Hastfer, F.W. 1752. Ütförlig och omständig underrättelse om fullgoda fårs ans och skjötsel, til det all männas tjänst sammanfalttad af Fried. W. Hastfer. Stockholm: J Merckell.
* Hastfer, F.W. 1761. Baron FRIDER. WILH. HASTFERS Hugleidingar og Aalit, Um Stiptan, Løgun og Medhøndlan eins veltilbwins Schæfferies, edur Gagnligrar Sauda Tyngunar og Fiaar Afla aa Iisslandi. Kaupmanna höfn: Efter þess Konungl. Cammer-Collegii Befaling. (Bækur.is)

## Tenglar
* „Fjárbúið á Elliðavatni“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1953
* „Um Hastfer barón“; grein í Morgunblaðinu 1974
Steinunn Sveinsdóttir

**Steinunn Sveinsdóttir** frá Sjöundá (1767 - 31. ágúst 1805) myrti ásamt Bjarna Bjarnasyni konuna hans og manninn hennar og var það upphafið að frægu morðmáli sem kallað er morðin á Sjöundá. Hún lést í tukthúsinu á Arnarhóli þegar hún beið þess að vera ásamt Bjarna flutt til Noregs til aftöku þar sem enginn böðull fékkst til verksins á Íslandi. Hún var dysjuð á Skólavörðuholti þar sem ummerki um Steinkudys sáust allt fram á 20. öld. Bein hennar voru þá grafin upp og flutt í Hólavallakirkjugarð.

Jón Espólín segir svo frá máli Steinunnar og Bjarna:

„Þá varð atburðr illr á Barðaströnd, á þeim bæ er heitir at Sjöundá, þar bjó sá maðr er Jón hét, kona hans Steinunn, ok þóttisiðlát ok sæmilega vel at sér; þar bjó á móti honum sá maðr er Bjarni hét, ok var Bjarnason, hann var með gildari mönnum og kallaðr gæflyndr ok óknyttalaus; hans kona hét Guðrún. Þat bar til, at Jón gekk inn í Skor á Rauðasandi, ok var at fara vestr yfir hlíðar brattar; í þeirri ferð hvarf Jón, ok ætluðu menn hann hrapat hafa; hann rak síðan af sjó, ok fannst á honum stíngr; var þá ok Guðrún kona Bjarna dáin, ok grafin; við þat kom upp grunr, ok var lík Guðrúnar grafit upp aptr, ok sá ummerki, at misþyrmt hefði verit; lét þá Guðmundr Skevíng taka Bjarna ok Steinunni, ok meðgekk Bjarni, at hann hefði farit eptir Jóni, at ráðum Steinunnar, ok lostið hann í rot með staf, ok hrundit honum síðan úr hlíðinni, en þau hefði kyrkt Guðrúnu. Steinunn með gekk mjök treglega, en þó varð allt sannat um síðir, ok gekk síðan frá hverjum rétti til annars, sem þá var tídt orðit við sakamanna mál, ok var þeim hvervetna dæmdr dauði báðum, ok Bjarna at klípast, sem lög stóðu til.“

## Tilvísanir
Bjarni Bjarnason

**Bjarni Bjarnason** á Sjöundá (11. janúar 1761 - 4. október 1805) er einn af þekktustu morðingjum í sögu Íslands en hann og Steinunn Sveinsdóttir myrtu í sameiningu maka sína. Var það upphafið að morðmáli sem kallað er morðin á Sjöundá. Þau voru bæði dæmd til dauða en enginn böðull fékkst til að höggva þau. Steinunn lést í fangelsinu, en Bjarni var fluttur til Noregs og tekinn af lífi í Kristianssand 4. október 1805 eftir misheppnaða flóttatilraun úr tukthúsinu á Arnarhóli í Reykjavík árinu áður.
Ólafur Jóhann Sigurðsson

**Ólafur Jóhann Sigurðsson** (26. september 1918 - 30. júlí 1988) var íslenskur rithöfundur sem skrifaði og gaf út bækur stöðugt frá árinu 1934. Útgefin verk efir hann eru fimm smásögur, sex skáldsögur, tvær smáskáldsögur, fjórar barnabækur og fjögur ljóðasöfn. Ritverk hans hafa verið þýdd á átján tungumál. Hann fékk Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs fyrir ljóðabækurnar *Að laufferjum* og *Að brunnum* 1976.

Sonur hans er Ólafur Jóhann Ólafsson, rithöfundur.

## Verk
### Skáldsögur
* *Skuggarnir af bænum*, 1936
* *Fjallið og draumurinn,* 1944
* *Gangvirkið*, 1955
* *Hreiðrið - Varnarskjal*, 1972
* *Seiður og hélog*, 1977
* *Drekar og smáfuglar*, 1983

## Tengt efni
* Tilnefningar til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs frá Íslandi
* Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs
Flæmska

**Flæmska** (hollenska og flæmska **Vlaams**) er mállýska af hollensku í Flæmingjalandi í Belgíu. Orð í flæmsku eru eins og í hollensku þó með tilbrigðum í bæði rituðu og töluðu máli.

Orðið *vlaams* kemur frá Belgum til forna. Til eru nokkrar mállýskur af flæmsku, þar á meðal austurflæmska, vesturflæmska og limburgs. Allar teljast flæmska nema að limburgs er stundum talið sér tungumál.

## Setningar og orð
***Hallo** - Halló
***Goedemorgen** - Góðan morgun
***Goeiendag** - Góðan dag
***Goedenavond** - Gott kvöld
***Goedenacht** - Góða nótt
***Dag** - Bless
***Ja** - Já
***Neen** - Nei
***Dank u** - Takk
***Hoe gaat het met jou?** - Hvað segirðu?
***Met mij gaat het goed.** - Ég hef það fínt
***Van waar bent u?** - Hvaðan ertu?
***Spreek je IJslands?** - Talarðu íslensku?
***Ik begrijp het niet** - Ég skil ekki

## Tengill
* Flæmska: setningar og orð (á ensku)
Lækjartorg

**Lækjartorg** er torg í Miðborg Reykjavíkur í Kvosinni sunnan við Reykjavíkurhöfn. Torgið er við gatnamót Bankastrætis, Lækjargötu og Austurstrætis. Við torgið stendur meðal annars Héraðsdómur Reykjavíkur í gamla Landsbankahúsinu. 

Lækjartorg var í kringum 1950 hringtorg fyrir strætisvagna.

## Tilvísanir


## Tengill
* ''Lækjartorg''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1979 
* ''Við bæjarlækin''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1951
* ''Íslandsbankahúsið við Lækjartorg''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1996
* ''Klukkan á Lækjartorgi: Tifað í áttatíu ár''; af Vísi.is 2010
Mólúkkaeyjar

**Mólúkkaeyjar** eða **Malukueyjar** eru eyjaklasi í Indónesíu, hluti Malajaeyja mitt á milli Indlandshafs og Kyrrahafs á Ástralíuflekanum austan við Súlavesí, vestan við Nýju Gíneu og norðan við Tímor. Eyjarnar voru áður þekktar sem **Kryddeyjar** en það heiti hefur líka verið notað um eyjarnar undan strönd Tansaníu.
Tomás Luis de Victoria

**Tomás Luis de Victoria** (1548 – 27. ágúst 1611) var spænskt tónskáld á síðari hluta endurreisnarinnar. Hann var frægasta tónskáld Spánar á 17. öld og er af mörgum talinn mestur á eftir Palestrina af tónskáldum þessa tíma.

Victoria fæddist í Avila á Spáni í kringum 1548. Hann var  sjöunda barn Francisca Suarex de la Concha og Francisco Luis de Victoria sem voru af virtum ættum. Þau áttu þá eftir að eignast fjögur börn áður en að Francisco Luis de Victoria dó þegar Tomás Victoria var aðeins níu ára gamall. 

Victoria söng í kór við biskupskirkjuna í Avila þegar hann var ungur og lærði þar undirstöðuatriði tónlistar, hann gekk líka í Rómversk-kaþólskan tónlistarskóla þar sem formlegt tónlistarnám hans hófst. Á þessum tíma lærði hann hjá helstu tónskáldum Spánar svo sem Jeronimo de Espinar, Bernardino de Ribera, Juan Navarrro og Hernando de Isasi. Einnig hefur verið talið að hann hafi hitt Antonio de Cabezon á þessum tíma.

Þegar Victoria komst á unglingsár var hann sendur til Rómar í skólann Collegium Germanicum þar sem hann var  skráður sem söngvari. Í Róm hitti hann Palestrina og lærði hugsanlega hjá honum. 1569 fór Victoria frá Collegium Germanicum og gerðist organisti og söngvari við spænsku kapelluna Santa Maria de Monserrat. 1571 var honum svo boðið að gerast kennari við Collegium Germanicum og sama ár tók hann við af Palestrina sem stjórnandi við rómverska prestaskólann.

1572 kom út fyrsta mótettubók Victoria. Hann var þá 24 ára gamall.  Bókin var tileinkuð Otto von Truchsess von Waldburg sem var  erkibiskup af Ágsborg og mikill aðdáandi og stuðningsmaður Victoria.

1575 var Collegium Germanicum flutt af páfanum og var Victoria þá gerður að yfirstjórnanda skólans. Hann var yfir tónlistarmenntun kórdrengjanna, kenndi völdum nemendum kontrapunkt og tónsmíðar og hafði  yfirumsjón með allri tónlist í kirkjunum tengdum Collegium Germanicum.  Hann þurfti því að segja skilið við kirkjuna Santa Maria de Monserrat. Þetta sama ár nam hann til prests og var vígður sem slíkur 28. ágúst. 

1578 sagði Victoria upp störfum hjá Collegium Germanicum og settist að sem kapelluprestur við San Girolamo della Carità. Í sjö ár bjó hann með San Felipe Neri og var í djúpum trúarlegum hugleiðingum. Á þessum tíma bjó Victoria einnig með tveim merkum tónskáldum, spænska tónskáldinu Francisco Soto de Langa og ítalska tónskáldinu Giovanni Animuccia. Victoria sat ekki auðum höndum á þessum árum og frá honum komu margar messur og mótettur sem breiddu hróður hans um heiminn.

1587 sneri Victoria aftur heim til Spánar og varð prestur og kórstjóri við kapelluna Real Convento de las Clarisas Descalzas í Madrid. Hann gegndi því starfi til 1603. Á þessum tíma fór hann þó til Rómar 1592 til að hafa umsjón með flutningi á verki sínu *Missae liber secundus* og tveim árum síðar mætti hann í jarðarför Palestrina. Eftir að María Spánardrottning sem hafði ráðið Victoria til starfa dó 1603 varð Victoria að orgelleikara og dó 1611.

## Heimildir
* http://www.upv.es/coro/victoria/english-biografia.html
Þorsteinn Guðmundsson (f. 1967)

**Þorsteinn Guðmundsson** (fæddur 4. febrúar 1967) er íslenskur grínisti og sálfræðingur sem er þekktur fyrir leik sinn í námsmannalínu auglýsingum KB-Banka og í Fóstbræðraþáttunum. Þorsteinn heldur úti vefsíðu þar sem hægt er að nálgast mikið af grínefni með honum meðal annars. myndasöguna *Ömmu Fífí* og hljóðklippurnar *g.x.fni.is*.

## Tengt efni
* Fóstbræður (sjónvarpsþættir)
* Áramótaskaup 2006

## Tenglar
* Vefsíða 
*
Óendanleiki

**Óendanleiki** er hugtak, sem vísar til einhvers sem er ótakmarkað, þ.e. stærra en allt það, sem hugsanlegt er. Óendanleiki kemur fyrir í heimspeki, stærðfræði, eðlisfræði, heimsfræði og trúarbrögðum. Endanleiki er andheiti óendanleika og á við allt hitt, sem er takmarkað.

## Óendanleiki, sem heimspekilegt hugtak
E.t.v. er óendanleikinn fyrst og fremst heimspekilegt viðfangsefni, þ.e. spurningin um umfang og aldur alheims og þar sem gera má ráð fyrir að aldur og umfang hans er ótakmarkað.

## Óendanleiki í stærðfræði
Hugtakið óendanlegt gegnir mikilvægu hlutverki í stærðfræði og á við *stærðfræðileg fyrirbæri*, sem ekki eru endanlegt í stærðfræðilegum skilningi, táknuð með : \infty. Allar tölur eru endanlegar, en vöxtur t.d. runu, summu, heildis eða falls getur orðið óendanlegur þegar vísir eða háð breyta vex ótakmarkað, en þá er sagt að runan, o.s.frv. *stefni á óendanlegt*, táknað með \rightarrow \infty. Örsmæðareikningur grundvallast á markgildishugtaki, sem notast við stærðir, sem geta orðið ótakmarkaðar.

### Óendanleiki, sem hluti af útvíkkuðu talnalínunni
Til að mögulegt sé að meðhöndla stærðir, sem geta vaxið ótakmarkað þarf að víkka út talnalínuna (útvíkkaða talnalínan) með því að bæta við tveimur nýjum stökum, sem reyndar eru ekki tölur, þ.e. stakið *plús óendanlegt* (\infty), sem er stærra en allar aðrar (útvíkkaðar) rauntölur, og *mínus óendanleg*t (-\infty) sem er minna en allar aðrar (útvíkkaðar) rauntölur. Einnig þarf að auka við reiknireglur á talnalínunni, eftir að þessi tvö nýju stök bætast við.

### Óendanleg mengi
Mengjafræðin fæst gjarnan við mengi, sem innihalda ótakmarkað fjölda staka. Til þess að fást við þau hafa verið innleiddar s.k. fjöldatölur, sem þó eru ekki tölur, heldur mælikvarði á fjölda staka mengis. Slíkar fjöldatölur, geta þó haft eiginleika sem minna á tölur, þ.e. verið "misstórar" í einhverjum skilningi þ.a. framkvæma megi einfaldar reikniaðgerðir með þeim skv. algebru fjöldatalna.

## Óendanleiki í eðlisfræði
Eðlisfræðin fæst gjarnan við langdræga krafta (eða kraftsvið), þ.e. krafta sem verka milli hluta um allt rúmið, en verða að lokum núll, þegar fjarlægðin milli hlutanna er óendanleg. Einnig er fjallað um tímaháð kerfi og þau könnuð þegar tíminn verður óendanlega langur.

## Óendanlegir heimar heimsfræðinnar
Heimsfræðin fjallað um heima, sem eru ýmist opnir eða lokaðir og takmarkaðir að umfangi eða ótakmarkaðir, þ.e. óendanlegir. Einnig er fjallað um aldur alheims, sem getur verið óendanlegur.

## Óendanleiki í trúarbrögðum
Í trúarbröðum er gjarnan fjallað um guði, sem eru eilífir og ótakmarkaðaðan alheim.
Gegnvirk vensl

Í stærðfræði eru tvíundavensl R yfir mengi X **gegnvirk** ef um þau gildir fyrir öll a, b og c í X að ef a er venslað við b og b er venslað við c, þá er a venslað beint við c, táknað á rökmáli með:
:\forall a, b, c  \in X,\ a  \,R\, b \land b \,R\, c \; \Rightarrow a \,R\, c

Einfalt dæmi um gegnvirk vensl eru *samasem* venslin:
:\ a = b  og  b = c \; \Rightarrow a = c
Sem dæmi með tölum má skoða:
:\ 3 + 2 = 5  og  5 = 10 / 2 \; \Rightarrow 3 + 2 = 10 /2
Almannagjá

**Almannagjá** er á gjá á Þingvöllum sem markar plötuskil Evrópuflekans og Ameríkuflekans að vestanverðu. Almannagjá er eitt þekktasta kennileiti Þingvalla og steypist Öxará niður í hana sem Öxarárfoss. Áður lá bílvegurinn frá Reykjavík til Þingvalla um Almannagjá en 1. nóvember 1967 var hún friðuð fyrir bílaumferð.
Hugsmíðahyggja

**Hugsmíðahyggja** er námskenning sem gengur út frá því að þekking sé afurð þess hvernig einstaklingar skapa merkingu úr reynslu sinni. Lögð er áhersla á að námsumhverfið sé opið og sem líkast raunverulegum aðstæðum og nemandinn sé virkur í að byggja upp eigin þekkingu. 

## Heimildir
* Um félagslega hugsmíðahyggju (Þuríður Jóhannsdóttir) 
* Vefsmíði fyrir ung börn  (Björg Vigfúsína Kjartansdóttir, Jóna Björk Jónsdóttir og Kirsten Lybæk Vangsgaard)
El Grillo

**El Grillo** var 10 þúsund lesta olíubirgðaskip Bandamanna sem þrjár þýskar flugvélar gerðu sprengjuárás á í síðari heimsstyrjöldinni á Seyðisfirði þann 10. febrúar 1944. Flugvélarnar vörpuðu sprengjum á skipið og hæfði ein þeirra skutinn svo það sökk að hálfu leyti. Áhöfnin sem í voru 48 menn slapp, en skipverjar á skipinu skutu á móti við árásina. Eftir árásina var skipið svo laskað að Bretar ákváðu að sökkva því, þó mikið magn olíu væri enn um borð. 

Skipið var vel vopnað, með tvær fallbyssur, fjórar loftvarnabyssur og fjórar rakettubyssur. Eins voru djúpsprengjur um borð. 

Olíumengunar frá flakinu hefur orðið vart öðru hverju á Seyðisfirði allt frá því að skipið sökk. Árið 1952 dældu Olíufélagið og Hamar 4500 lítrum af olíu úr El Grillo þar sem það liggur á 30-40 metra dýpi á botni Seyðisfjarðar. Árið 2001 var svo ráðist í viðamiklar hreinsunaraðgerðir af hálfu íslenska ríkisins til að ná afganginum af olíunni úr skipsflakinu. Árið 1983 vann Landhelgisgæslan í samstarfi við varnarliðið á Keflavíkurflugvelli við könnun á djúpsprengjum í flakinu.  Þá voru teknar upp 3 djúpsprengjur sem fluttar voru yfir í Loðmundarfjörð þar sem þær voru sprengdar á 7 metra dýpi til að kanna virkni sprenigefnis þeirra.  Árið 1985 tóku síðan sömu aðilar úr flakinu alls 25 djúpsprengjur auk mikils magns af 20 mm loftvarnarskotum ásamt stærri fallbyssuskotum sem var eytt í Seyðisfirði, en á tímabilinu frá 1972-2006 hafa yfir 500 sprengjur verið fjarlægðar úr því. Einni fallbyssunni hefur einnig verið lyft upp og er hún nú minnisvarði á Seyðisfirði.

Vinsælt er að kafa niður að skipinu, en það er ekki nema fyrir lærða kafara vegna dýpisins.
Peter Carey

**Peter Philip Carey** (fæddur 7. maí, 1943) er ástralskur rithöfundur. Hann fæddist í Bacchus Marsh, Viktoríu og fluttist síðar til Melbourne, London og Sydney. Hann er nú búsettur í New York. Í upphafi rithöfundarferils síns skrifaði Carey auglýsingatexta, auk þess að taka þátt í að skrifa kvikmyndahandrit. Hann hefur tvisvar sinnum unnið hin eftirsóttu Booker-verðlaun, í fyrra skiptið fyrir skáldsögu sína Oscar and Lucinda og í það síðara fyrir bókina True History of the Kelly Gang.
Alan Hollinghurst

**Alan Hollinghurst** (fæddur 26. maí, 1954 í Stroud, Gloucestershire) er breskur rithöfundur og höfundur fjögurra bóka. Hann vann Booker-verðlaunin árið 2004 fyrir bókina The Line of Beauty. Hollinghurst kenndi í Somerville College (Oxford).
John Banville

**John Banville** (fæddur 8. desember 1945) er írskur rithöfundur og blaðamaður. Áttunda bók hans, *[[The Sea]]*, vann Booker-verðlaunin árið 2005.
David Gilmour

**David Jon Gilmour** (f. 6. mars 1946) er fyrrum gítarleikari hljómsveitarinnar Pink Floyd. Hann er af mörgum talinn vera einn af bestu gítarleikurum allra tíma. Gilmour er þekktur fyrir að nota mikið af gítareffektum og er hann frumkvöðull á því sviði. 

Gilmour samdi m.a. gítarsólóið í *[[Comfortably Numb]]*, Money, Time og fleiri lögum. Hann spilar yfirleitt á Fender Stratocaster, en gítarsafn hans telur nú yfir 100 gítara.

Gilmour fæddist og ólst upp í Grantchester Meadows í Cambridge. Faðir hans var fyrirlesari í dýrafræði við háskólann í Cambridge og móðir hans var kennari.

Áður en Gilmour byrjaði í Pink Floyd var hann í hljómsveitinni Joker's Wild.

Hann var fenginn til að taka við sem aðalgítarleikari Pink Floyd eftir að Syd Barrett fór yfir um á neyslu LSD ofskynjunarlyfsins. Upphaflega átti Gilmour bara að vera sviðsgítarleikari sem átti að hlaupa í skarðið ef Syd forfallaðist. Hinir meðlimir Pink Floyd vildu halda í Syd sem var aðallagahöfundur sveitarinnar og hafði m.a. samið 10 af 11 lögum á fyrstu plötu Pink Floyd, The Piper at the Gates of Dawn. Fljótlega gerðu meðlimir Pink Floyd sér ljóst að ekki þýddi lengur að halda í Syd því hann var oftast óvinnufær vegna neyslu ofskynjunarlyfja.

David og Roger Waters áttu í talsverðum deilum á áttunda og fyrri hluta níunda áratugarins sem átti vissan þátt í því að Pink Floyd hætti árið 1985. Það var síðan Gilmour sem endurvakti sveitina tveimur árum síðar (1986) og tók við forystuhlutverkinu af Roger Waters sem vildi ekki ganga í sveitina aftur. Með David Gilmour í forystuhlutverki gaf Pink Floyd síðan út 2 plötur ( A Momentary Lapse of Reason og The Division Bell) og tvo tónleika, Pulse og A Delicate Sound of Thunder sem voru gefnir út á spólu.

## Sólóskífur
*David Gilmour (1978)
*About Face (1984)
*On an Island (2006)
*Rattle That Lock (2015)
*Luck and Strange (2024)

## Tenglar
* [Comfortably Numb á [Radio.blog]]
* www.davidgilmour.com 
* www.gilmourish.com 
* www.pinkfloyd.com
Thalía

**Thalía** er leikfélag Skólafélags Menntaskólans við Sund sem stofnað var árið 1973. Mörg 
margbreytileg leikrit hafa verið sýnd, auk þess hafa mörg leikrit verið samin sérstaklega fyrir hópinn. Það var ekki ráðist á garðinn þar sem hann var lægstur 
því fyrsta leikritið sem frumsýnt var, var leikritið *Afmælisveislan* eftir Harold Pinter í þýðingu Sverris Hólmarssonar þáverandi enskukennara skólans, en meðal leikenda var Rúnar Guðbrandsson,síðar leikari og leikstjóri en framkvæmdastjóri sýningarinnar var formaður Thalíu Ingibjörg Sólrún Gísladóttir. Eftir þetta leikrit hafa verið sýnd mörg önnur sígild leikrit þar á meðal *[[Lýsistrata]]* eftir Aristófanes og *Mutter Courage* eftir Berthold Brecht og Kirsubergjagarðurinn eftir Tjeckov. Á dagskrá leiklistasviðisins hafa oftast verið leikrit af erlendum uppruna, en þó hafa nokkur íslensk verk verið sett upp af leikfélagi MS, s.s. Galdra–Loftur eftir Jóhann Sigurjónsson.

Af kennurum skólans hafði Sverrir Hólmarson, sem starfaði við skólann um árabil, mest afskipti af þessum þætti skólalífsins og að auki hafa margir leiðbeinendur og leikstjórar komið til við sögu leiklistasviðs MS. 

Veturinn 1977-1978 er skv. leikskrá 2. leikár Thalíu, leiklistarsviðs MS. Nafnið Thalía kemur þá væntanlega fyrst fyrir þegar nafni skólans er breytt úr MT í MS haustið 1976. Á fyrsta og öðru leikári Thalíu var Gísli Rúnar Jónsson fenginn til að leikstýra hópnum. Fyrra árið (1976-77) var sett upp leikritið Sandkassinn eftir sænskan höfund, Kent Anderson. Ári síðar var settur upp skopleikur eftir þá Arnold og Bach sem heitir *Stundum bannað og stundum ekki*. Á þriðja ári voru *Eðlisfræðingarnir* eftir Dürrenmatt settir á svið í leikstjórn Þóris Steingrímssonar.Árið 1980-81 var starfsemin óvenju öflug en þá kom fyrrum nemandi og stofnfélagi Thalíu Rúnar Guðbrandsson leikstjóri ferskur til starfa eftir leiklistarnám erlendis og setti upp tvö verk Erpinghambúðirnar eftir Joe Orton sem hann og bekkjarfélagar hans höfðu þýtt undir handleiðslu Sverris Hólmarssonar á sínum tíma í M.T. og sína eigin þýðingu á Gum og Goo eftir Howard Brenton. Hann leikstýrði einnig gjörning Thalíu á Kjarvalsstöðum sem stóð í heilan dag. Rúnar leikstýrði síðar Woyzek eftir Georg Büchner hjá Thalíu (1992).

Árið 2006 sýndi Thalía leikritið *Sódóma* sem var byggt á kvikmyndinni Sódóma Reykjavík. Leikstjórar voru Hrefna Hallgrímsdóttir og Aino Freyr Järvelä.

Leikritið árið 2007 hét *Rómeó og Júlíus* og var eftir þá Arnþór Gíslason, Karl Sigurðsson og Eyþór Snorrason ásamt Sigurjóni Kjartanssyni sem jafnframt leikstýrði verkinu.

Árið 2011 var sett upp leikritið *Hairspray* eftir Broadway söngleiknum Hairspray, í þýðingu Karls Sigurðssonar og Inga Björns Grétarssonar. Leikstjóri var Pétur Einarsson.

## Heimildir
D.B.C. Pierre

**DBC Pierre** (fæddur 1961) er ástralskur rithöfundur. Pierre var skírður Peter Warren Finlay og hlaut viðurnefnið Pierre þegar hann var ungur, í höfuðið á teiknimyndapersónu. DBC hluti nafns hans (vanalega skrifað þannig) stendur fyrir *Dirty But Clean*. Pierre hlaut Booker-verðlaunin árið 2003 fyrir bókina Vernon G. Little (e. Vernon God Little), þriðji ástralinn til að hljóta þau (þrátt fyrir að hann hafi tilkynnt að hann líti fremur á sig sem mexíkana).

## Tenglar
*
Margaret Atwood

**Margaret Eleanor Atwood** (fædd 18. nóvember, 1939) er kanadískur rithöfundur, ljóðskáld, gagnrýnandi og femínisti sem hefur hlotið margvísleg verðlaun fyrir skrif sín, þar með talin Booker-verðlaunin.
J. M. Coetzee

**John Maxwell Coetzee** (fæddur 9. febrúar, 1940) er suðurafrískur rithöfundur og bókmenntafræðingur. Hann er ástralskur ríkisborgari og býr í Adelaide í Suður-Ástralíu. Coetzee hefur hlotið margvísleg verðlaun á rithöfundarferli sínum, þ.á m. Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 2003 og bresku Booker-verðlaunin en hann var fyrsti rithöfundurinn til að hljóta Booker-verðlaunin tvisvar. 

## Verk

### Skáldsögur
* *[[Dusklands]]* (1974). 
* *[[In the Heart of the Country]]* (1977)
* *[[Waiting for the Barbarians]]* (1980)
* *[[Life & Times of Michael K]]* (1983)
* *[[Foe (novel)|Foe]]* (1986) 
* *[[Age of Iron (book)|Age of Iron]]* (1990)
* *[[The Master of Petersburg]]* (1994)
* *[[The Lives of Animals]]* (1999) 
* *[[Disgrace (novel)|Disgrace]]* (1999), þýdd á íslensku sem Vansæmd
* *[[Elizabeth Costello]]* (2003) 
* *[[Slow Man]]* (2005) 
* *[[Diary of a Bad Year]]* (2007)

### Skáldævisögur
* **' (1997), þýdd á íslensku sem [[Barndómur: Svipmyndir frá uppvaxtarárum í Suður-Afríku]]
* **' (2002)
* *[[Summertime (novel)|Summertime]]* (2009)

### Önnur verk
* *[[White Writing: On the Culture of Letters in South Africa (book)|White Writing: On the Culture of Letters in South Africa]]*
* *[[Doubling the Point: Essays and Interviews (book)|Doubling the Point: Essays and Interviews]]* (1992)
* *[[Giving Offense: Essays on Censorship]]* (1996)
* *[[Stranger Shores: Literary Essays, 1986–1999]]* (2002)
* *[[Inner Workings: Literary Essays, 2000–2005]]* (2007)
Mál (stærðfræði)

**Mál** í stærðfræði er vörpun frá mengi hlutmengja í gefnu mengi yfir í rauntölurnar. Mál á mengi getur verið túlkað sem stærð, rúmmál eða líkindi þess. Hugtakið mál hefur þróast útfrá vilja til þess að geta heildað föll yfir almenn mengi í staðin fyrir bil eins og venjulega er gert, og er mjög mikilvægt í stærðfræðigreiningu og  líkindafræði.

## Málfræði
**Málfræði** er grein innan raunfallagreiningar sem fæst við það að rannsaka sigma algebrur, mál, mælanleg föll og heildi. Málfræði er mikilvæg í líkindafræði og tölfræði.

## Formleg Skilgreining
Formlega er mál μ vörpun skilgreind á ''σ''-algebru Σ yfir mengi *X* sem tekur gildi á útvíkkaða rauntalnaásnum eða útvíkkaða bilinu [0, ∞] þannig að eftirfarandi eiginleikar eru uppfylltir:

* Tómamengið hefur mál núll:
::  \mu(\varnothing) = 0; 
*Teljanlegt sammengi er stak: Ef E_1, E_2, E_3,\,\! ... er teljanleg runa af mengjum í Σ sem eru sundurlæg tvö og tvö, þá er mál sammengis þeirra jafnt summu af máli hvers mengis fyrir sig:

::\mu\left(\bigcup_{i=1}^\infty E_i\right) = \sum_{i=1}^\infty \mu(E_i). 

Þrenndin (*X*,Σ,*μ*) er þá kölluð **málrúm**, og stökin í Σ eru **mælanleg mengi**.

## Heimildir

*