open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peter Molyneux

**Peter Molyneux** er breskur tölvuleikjahönnuður. Molyneux var annar stofnanda tölvuleikjafyrirtækisins Bullfrog Productions þegar það var stofnað árið 1987 en hjá Bullfrog vann hann að leikjum eins og *[[Populous]]*, *[[Syndicate]]*, *[[Theme Park]]* og *[[Dungeon Keeper]]*. Molyneux hætti síðan störfum hjá Bullfrog árið 1997 til þess að stofna annað fyrirtæki, Lionhead Studios en á meðal þeirra leikja sem hann hefur unnið að þar eru *[[Black & White]]* og Fable-leikirnir.

## Tilvísanir
Aphrodite

***Aphrodite*** er ellefta breiðskífa áströlsku söngkonunnar Kylie Minogue. Hún var gefin út um allan heim í júlí 2010 og var á undan frysta lagið „All the Lovers“. Breiðskífan hefur fengið mestu jákvæða dóma frá gagnrýnendum tónlist á gefa út.

Breiðskífan náði fyrsta sæti í Bretlandi, eins og fyrstu breiðskífu hennar *Kylie*. Hún var fimmta breiðskífa hana til að ná fyrsta sæti í Bretlandi, og náði einnig Top 10 í yfir fimmtán Evrópulöndum. Hún varð annað hæsta breiðskífa hana á breiðskífalisti í Bandaríkjunum og náði nítján á Billboard 200. Breiðskífan náði öðru sæti í Ástralíu, þriðja sæti í Þýskalandi og Frakklandi, og ellefta sæti á Nýja-Sjálandi á fyrstu viku.

## Lagalisti

## Tilvísanir

## Tenglar
* Opinber vefsíða Kylie Minogue
Preston North End F.C.

**Preston North End Football Club**  er enskt knattspyrnulið frá Preston í Lancashire á Englandi. Liðið spilar í ensku meistaradeildinni. Það var stofnað árið 1880 og var eitt af 12 stofnliðum ensku deildarinnar árið 1888. Liðið hefur ekki verið í efstu deild síðan 1961.

Stefán Teitur Þórðarsson gerði samning við félagið sumarið 2024.

## Titlar
* Englandsmeistarar **2**
** 1888–89, 1889–90
* Enski bikarinn **2**
** 1888–89, 1937–38
* Enska önnur deildin **3**
** 1903–04, 1912–13, 1950–51
Publius Quinctilius Varus

**Publius Quinctilius Varus** (46 f.Kr. – 9) var rómverskur herforingi, sem þekktur er fyrir að hafa tapaði þremur herdeildum í orrustunni í Þjóðborgarskógi gegn Germönum undir stjórn Arminíusar. Í kjölfarið svipti Varus sig lífi.

## Tilvísanir
Strabon

**Strabon** (**Strabo** eða **Strabó**) (*Στράβων*; 63 f.Kr. – 24) var forngrískur landafræðingur, heimspekingur og sagnfræðingur sem bjó í Litlu-Asíu. Hann var uppi á tímum þegar  Rómverska lýðveldið var að umbreytast í Rómverska keisaraveldið.
Heródes Antípas

**Heródes Antípas** (fyrir 20 f.Kr. – eftir 39 e.Kr.) var sonur Heródesar mikla og var fjórðungshöfðingi Galíleu og Pereu. Eftir að Caligula varð keisari í Róm setti hann Heródes af og dæmdi hann til útlegðar. Hann var fluttur til Gallíu þar sem hét Lugdunum Convenarum, en heitir nú Saint-Bertrand-de-Comminges. Hann dó þar skömmu síðar. Einn sagnfræðingur, Cassius Dio, gaf í skyn að Caligula hefði látið drepa hann, en aðrir sagnfræðingar draga það í efa.
Kai Lun

::: *Þetta er kínverskt nafn: kenni- eða fjölskyldunafnið er Kai, eiginnafnið er Lun.*
**Kai Lun** (*蔡倫*; 50 – 121) var Kínverji sem fann upp pappír.
Kristsfræði

**Kristsfræði** eru þau fræði nefnd sem tekur til kenninga eða kennisetninga sem fjalla um persónu Krists, einkum og sér í lagi samruna mannlegs og guðlegs eðlis hans.
Sjötíumannaþýðingin

**Sjötíumannaþýðingin** (**Septuaginta**)  er grísk þýðing Hebresku biblíunnar, gerð í Alexandríu í Egyptalandi á 2. öld f.Kr. Hún inniheldur einnig rit sem ekki teljast til helgirita í gyðingdómi sem og rit sem innan kristindóms teljast apókrýf og önnur sem ekki teljast til reglurita þótt þau hafi helgigildi. Sjötíumannaþýðingin er Gamla testamenti grísku rétttrúnaðarkirkjunnar.
Meta Golding

**Meta Golding** er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Dark Blue, Day Break og Criminal Minds.

## Einkalíf
Golding er af haítískum uppruna og ólst upp í Bandaríkjunum, Indlandi, Frakklandi, Ítalíu og Haítí. Golding útskrifaðist frá Cornell-háskóla með gráðu í leikhúsfræðum og alþjóðlegumsamskiptum. Golding talar ensku, frönsku og ítölsku.

## Ferill
### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Golding var árið 1995 í *Loving*. Síðan þá hefur hún komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við *Malcolm & Eddie*, Ally McBeal, Crossing Jordan, Cold Case og JAG. Árið 2006 þá var henni boðið hlutverk í Day Break sem Jennifer Mathis, sem hún lék til ársins 2007. Frá 2008-2009, þá var Golding sérstakur gestaleikari í Criminal Minds sem Jordan Todd. Golding lék í Dark Blue frá 2009-2010, sem Melissa Curtis. 

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Golding var árið 1995 í *Converstations*. Síðan þá hefur hún komið fram í kvikmyndum á borð við Kiss the Girls, On Edge, Surrogates og The Carrier.  

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* Meta Golding á TVGuide.com síðunni
* Meta Golding á Criminal Minds wikiasíðunni
Nicholas Brendon

**Nicholas Brendon** (fæddur Nicholas Brendon Schultz, 12. apríl 1971 – 20. mars 2026) var bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í *[[Vampírubaninn Buffy|Vampírubananum Buffy]]*, *[[Kitchen Confidential]]* og *[[Criminal Minds]]*.

## Einkalíf
Brendon er fæddur og uppalinn í Los Angeles í Kaliforníu. Brendon spilaði hafnarbolta og ætlaði sér að verða atvinnumaður fyrir L.A. Dodgers en þurfti að hætta við þegar hann meiddist á handlegg.  Brendon tók upp leiklistina um tvítugt til þess að komast yfir stamið sem hann var með.  Brendon hætti sem leikari eftir aðeins tvö ár *því hann þoldi ekki pólitíkina í Hollywood*. Ákvað Brendon að fara í nám og læra læknisfræði, sem gekk ekki upp, prófaði hann síðan hin ýmsu störf á borð við aðstoðarmaður pípara, leikskólakennari, þjónn og sem aðstoðarmaður framleiðslustjóra við *Dave's World* sjónvarpsþáttinn. 
Brendon hefur unnið mikið fyrir *Stuttering Foundation of America* samtökin og var fyrsta perónan til þess að vera heiðursmaður við *Stuttering Foundation of America's Stuttering Awareness vikuna* þrjú ár í röð, frá 2000-2003.
Brendon á eineggjatvíbura bróður, Kelly Donovan sem einnig er leikari. Brendon giftist leikkonunni Tressa DiFiglia árið 2001 en þau skildu síðan árið 2006.

## Ferill
Fyrsta hlutverk Brendons var árið 1993 í *Married with Children*. Árið 1996 þá var Brendon boðið hlutverk í *[[Vampírubaninn Buffy]]* sem Xander Harris, sem hann lék til ársins 2003. Síðan þá hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Without a Trace, *[[Private Practice]]* og *[[Criminal Minds]]*. Brendon hefur komið fram í kvikmyndum á borð við *[[Demon Island]]*, *[[Blood on the Highway]]* og *[[The Portal]]*.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Verðlaun og tilnefningar
**Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films**
*2000: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki í þemaseríu fyrir *[[Vampírubaninn Buffy]]*.
*1999: Tilnefndur sem besti leikari í þemaseríu fyrir *[[Vampírubaninn Buffy]]*.
*1998: Tilnefndur sem besti leikari í þemaseríu fyrir *[[Vampírubaninn Buffy]]*.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 
* Heimasíða Nicholas Brendons

## Tenglar
* 
* Heimasíða Nicholas Brendons
* Nicholas Brendon á Criminal Minds wikiasíðunni
Meredith Monroe

**Meredith Monroe** (fædd Meredith Leigh Monroe, 30. desember 1968) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í *[[Dawson's Creek]]* og *[[Criminal Minds]]*.

## Einkalíf
Monroe fæddist í Houston, Texas en aldist upp í Hinsdale, Illinois. Monroe kom fram í auglýsingum áður en hún tók upp leiklistina. Monroe stundaði nám við *Millikin háskólann*.

Monroe giftist Steven Kavovit árið 1999.    

## Ferill
### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Monroe var árið 1997 í *Dangerous Minds*. Síðan þá hefur hún komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Sunset Beach, Cracker, Joan of Arcadia, House, Cold Case, , Bones, Shark og Private Practice. Árið 1998 þá var Monroe boðið eitt af aðalhlutverkunum í unglingadramanu Dawson´s Creek sem Andie McPhee, sem hún lék til ársins 2003. Monroe hafði stórt gestahlutverk í Criminal Minds sem Haley Hotchner en persóna hennar var drepin í 100 þætti seríunnar. 

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Monroe var árið 1997 í *Norille and Trudy*. Síðan þá hefur hún komið fram í kvikmyndum á borð við Minority Report, *Manhood*, *Wake* og *The Lift*. 

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* Heimasíða Meredith Monroe 
* Meredith Monroe á Criminal Minds wikiasíðunni
Criminal Minds (1. þáttaröð)

Fyrsta þáttaröðin af ***[[Criminal Minds]]*** var frumsýnd 22. september 2005 og sýndir voru 22 þættir. 

## Aðalleikarar
* Mandy Patinkin sem Jason Gideon
* Thomas Gibson sem Aaron Hotchner
* Lola Glaudini sem Elle Greenaway
* Shemar Moore sem Derek Morgan
* Matthew Gray Gubler sem Dr. Spencer Reid
* A.J. Cook sem Jennifer *JJ* Jareau 

## Aukaleikarar
* Kirsten Vangsness sem Penelope Garcia

## Þættir

## Heimild
* 
* 
*  Fyrsta þáttaröð Criminal Minds á Criminal Minds wikiasíðunni
Cantino-himinfletjan

**Cantino-himinfletjan** er landakort. Kortið heitir í höfuðið á **Alberto Cantino** sem smyglaði kortinu frá Portúgal til Ítalíu árið 1502.
Wangari Maathai

**Wangari Muta Mary Jo Maathai** (1. apríl 1940 – 25. september 2011) var kenískur líffræðingur og handhafi friðarverðlauna Nóbels.

## Æviágrip
Wangari Maathai fæddist árið 1940 í héraðinu Nyeri í Keníu og var úr þjóðarbroti Kíkújúa. Hún nam líffræði í Bandaríkjunum, Þýskalandi og Keníu og varð árið 1971 fyrsta konan í Mið- og Austur-Afríku til að hljóta doktorsgráðu. Frá 1976 til 1977 var hún dósent í dýralækningum og deildarforseti dýralækningadeildar Háskólans í Naíróbí. 

Árið 1977 stofnaði Maathai kvennahreyfingu sem hún kallaði Grænabeltishreyfinguna sem hafði það að markmiði að vinna gegn eyðingu skóga og auka þátttöku alþýðu í stjórnmálum, sérstaklega fátækra kvenna. Samtökin urðu öflug grasrótarhreyfing og höfðu árið 2004 staðið fyrir gróðursetningu á um 30 milljónum trjáa.

Maathari varð jafnframt umdeild í heimalandi sínu vegna starfa sinna og lenti oft í útistöðum við kenísk stjórnvöld. Snemma á tíunda áratugnum vakti hún athygli þegar hún stóð fyrir mótmælum gegn byggingu skýjakljúfs í Frelsisgarðinum (e. *Uhuru Park*), stærsta almenningsgarði Naíróbí. Eyðilegging garðsins hefði kostað um 200 milljónir Bandaríkjadala sem Maathai taldi að ætti fremur að verja til að bæta menntun, fæðuöryggi og aðgang að heilsugæslu. Maathai sætti ofbeldi, niðurlægingu og barsmíðum fyrir þátt sinn í mótmælunum og þurfti um skeið að flýja land. Þáverandi forseti Keníu, Daniel arap Moi, kallaði hana „brjálaða konu“ og lýsti henni sem ógn við þjóðaröryggi.

Seinna um tíunda áratuginn leiddi Maathari mótmæli gegn því að stjórnvöld seldu einkaaðilum Karuru-skógarsvæðið nærri Naíróbí undir byggingaframkvæmdir. Mótmælin snerust upp í þriggja daga óeirðir í höfuðborginni og vöktu heimsathygli. Í þessum mótmælum var talið að um spillingu væri að ræða í stjórnkerfinu og að óeðlilega hefði verið staðið að úthlutun framkvæmdaleyfanna. Mótmælin fólu því í sér baráttu bæði fyrir bættu umhverfi og fyrir siðbót í stjórnkerfinu.

Maathai hlaut fjölda verðlauna og viðurkenninga fyrir störf sín í umhverfismálum og í baráttu gegn fátækt. Hún hlaut meðal annars afrísk leiðtogaverðlaun Sameinuðu þjóðanna árið 1991 og heiðursdoktorsnafnbót við Yale-háskóla árið 2004. Maathai og grasrótarhreyfing hennar áttu þátt í því að fjölflokkalýðræði var innleitt í Keníu árið 1992 og að frjálsar kosningar voru haldnar tíu árum síðar.

Árið 2002 var Maathai kjörin á keníska þingið fyrir Nyeri-hérað með miklum meirihluta atkvæða og árið 2003 varð hún aðstoðarumhverfisráðherra í ríkisstjórn Mwai Kibaki forseta.

Skoðanir Maathai á eyðni voru umtalaðar. Hún hélt því fram að eyðniveiran hefði verið búin til á Vesturlöndum til þess að útrýma svarta kynstofninum og dró í efa að notkun smokka gæti komið í veg fyrir útbreiðslu hennar.

Wangari Maathai lést árið 2011 á sjúkrahúsi í Naíróbí eftir baráttu við krabbamein.

## Einkahagir
Wangari Maathai skildi við eiginmann sinn á áttunda áratugnum. Eiginmaður hennar var þá í framboði til þings og skilnaður þeirra varð mjög umtalaður. Sagt er að hann hafi fengið skilnað á þeim forsendum að Wangari væri of menntuð, of sterk, of þrjósk og léti of illa að stjórn.

## Tilvísanir
Patrick Swayze

**Patrick Wayne Swayze** (18. ágúst 1952 – 14. september 2009) var bandarískur leikari, dansari, laga- og textahöfundur. Hann var þekktastur fyrir hlutverk sín sem „kaldi gæinn“ í kvikmyndunum *Dirty dancing* og *Ghost*. Ferill hans í kvikmyndum og sjónvarpi spannaði 30 ára tímabil og árið 1991 tilnefndi People magazine hann „kynþokkafyllsta karlmanninn“.

Í janúar 2008 greindist hann með langt gengið krabbamein í briskirtli. Heilsu hans hrakaði í sífellu eftir það og sjúkdómurinn leiddi hann til dauða þann 14. september 2009. Síðasta hlutverk hans var í sjónvarpsþáttaröð sem hét The Beast sem var frumsýnd í janúar 2009. Hann gat ekki tekið þátt í auglýsingaherferð fyrir þættina vegna heilsuleysis og var sýningu þáttanna hætt í júní 2009.
Tom Cruise

**Thomas Cruise Mapother IV** (fæddur 3. júlí 1962) er bandarískur leikari. Hann hefur verið tilnefndur til þrennra Óskarsverðlauna og hefur unnið þrenn Golden Globe-verðlaun.

Fyrsta kvikmynd sem Cruise lék í var *[[The Outsiders]]* (1983) eftir Francis Ford Coppola leikstjóra en fyrsta kvikmynd þar sem hann lék aðalhlutverk var *[[Risky Business]]*, sem kom út ágúst sama árið. Hann lék hetjulegan sjóliðsflugmann í *[[Top Gun]]* (1986), sem var vinsæl og fjárhagslega farsæl mynd. Hann lék slíkt hlutverk í **'-myndunum sem komu út á tíunda áratugnum og fyrsta áratug [[21. öld|21. aldarinnar]]. Auk þessara mynda hefur hann leikið í öðrum farsælum kvikmyndum eins og ''[[Rain Man]]'' (1986), ''[[Days of Thunder]]'' (1990), ''[[A Few Good Men]]'' (1992), ''[[Jerry Maguire]]'' (1996), ''[[Magnolia]]'' (1999), ''[[Vanilla Sky]]'' (2001), ''[[Minority Report]]'' (2002), ''[[The Last Samurai]]'' (2003), ''[[Collateral]]'' (2004) and ''[[War of the Worlds (2005 kvikmynd)|War of the Worlds]]'' (2005) **' (2012).

Cruise er giftur Katie Holmes leikkonu síðan 2006 en áður var giftur Nicole Kidman frá 1990 til 2001. Fyrir það var hann giftur Mimi Rogers leikkonu. Cruise er meðlimur í Vísindakirkjunni.

Tom Cruise kom til Íslands í júní 2012 og hafði aðsetur að Hrafnabjörgum í Eyjafjarðarsveit. Hann ferðaðist milli tökustaðar og Eyjafjarðar í þyrlu.
Hann hélt vöku fyrir íbúum Reykjadals allan tíman. Hann flaug yfir á þyrlu sinni oft klukkan 00:00 um nóttina. 

Meðan á dvöl hans á Íslandi stóð kom Katie Holmes í heimsókn og var ein síðasta myndin af þeim tveimur saman tekin á Laugarveginum, því fyrir enda mánaðarins voru þau skilin. Til hafði staðið að hann héldi upp á 50 ára afmælið sitt á Íslandi en þess í stað fór hann af landi brott með syni sínum.
Markov ákvarðanaferli

**Markov ákvarðanaferli** er stærðfræðilegt líkan nefnt eftir Andrey Markov sem líkir eftir ákvarðanatöku þegar útkomur aðgerða eru að hluta til slembnar.

## Tilvísanir


## Tengt efni
* Markov-keðja
Þriggja hringja sleppikerfi

**Þriggja hringja sleppikerfi** er íhlutur fyrir fallhlíf sem gerir fallhlífastökkvara kleift að losa aðalfallhlíf frá.
Edward Norton

**Edward Harrison Norton** (fæddur 18. ágúst 1969) er frægur bandarískur leikari sem hefur leikið í mörgum bíómyndum. Hann ólst upp í Kólumbíu með föður sínum Edward Mower Norton og móður sinni Lydia Robinson. Edward Norton hóf leikferil sinn árið 1996 þegar hann lék í myndinni Primal Fear, þar sem hann fékk sína fyrstu Óskars-tilnefningu og var það eina Óskars-tilnefningin sem myndin Primal Fear fékk. Edward Norton er þekktastur í myndunum American History X sem kom út árið 1998 og Fight Club sem kom út árið 1999. Önnur Óskars-tilnefningin sem hann fékk var fyrir leik sinn í myndinni American History X og var það sú mynd sem kom honum verulega á kortið. 

Eftir myndina Fight Club hefur hann ekki leikið í mörgum öðrum frægum myndum. Myndirnar eru meðal annars: Red Dragon (2002), 25th Hour (2002), The Italian Job (2003), Kingdom of Heaven (2005), The Illusionist (2006) og The Painted Veil (2006).
Sumarlandið

***Sumarlandið*** er íslensk kvikmynd frá árinu 2010 eftir Grím Hákonarson.

## Heimildir
*Sumarlandið  á Kvikmyndavefnum.
Vísindakirkjan

Á íslensku hefur orðið *vísindakirkja* notað um tvær óskyldar trúarhreyfingar. Önnur kallast á ensku *Church of Scientology* þessi grein fjallar um hana. Hin hreyfingin er kölluð ''Church of Christ, Scientist'' eða ''Christian Science''.
**Vísindakirkjan** (enska: *Scientology*) er trúarhreyfing sem stofnuð var af L. Ron Hubbard vísindaskáldsagnahöfundi. Vísindakirkjan kom í kjölfar Dianetics sjálfbetrunartæknarinnar sem Hubbard hafði áður skrifað bók um. Kenningar Vísindakirkjunnar hafa lengi verið umdeilanleg „trúarbrögð“. Hubbard stofnaði Vísindakirkjuna í Camden í New Jersey árið 1953.

Vísindakirkjan kennir að menn séu ódauðlegar verur sem hafa gleymt eðli sínu. Markmið trúarinnar er að losa mann við slæmar minningar og atburði þannig að maður geti starfað eftir fullri getu. Þessi aðferð heitir *auditing* má þýða sem „endurskoðun líkamans“. Átrúendur geta keypt lesefni og fara á endurskoðunarnámskeið til að framkvæma þessa aðferð. Kenningar Vísindakirkjunnar eru viðurkennd trúarbrögð í Bandaríkjunum og sumum öðrum löndum. En víða, til dæmis í Bretlandi, Frakklandi og Þýskalandi, eru þær ekki viðurkennd trúarbrögð.

Dæmi um deilumál í kringum trúna er félagakostnaðurinn. Átrúendur verða að borga fyrir allt lesefni og öll námskeið, auk 200 bandaríkjadala árgjalds. Í hvert sinn sem látið er endurskoða mann þarf að borga 10.000 dali. Annað umdeilt mál er að sumir átrúendur trúa að geðlækningar séu vondar og það verði að leggja þær af.

## Heimildir

## Tengill
*
Rauðhetta

**Rauðhetta** (þýska: *Rotkäppchen*, franska: *Le Petit Chaperon rouge*) er ævintýri sem fyrst kom út á prenti í þjóðsagnasafninu *Contes de ma mère l'Oye* eftir Charles Perrault árið 1697.
Sigurður Pálsson (skáld)

**Sigurður Pálsson** (30. júlí 1948 - 19. september 2017) var íslenskur rithöfundur, ljóðskáld, þýðandi og leikskáld. Sigurður hlaut margvíslegar viðurkenningar fyrir störf sín og verk hans hafa verið þýdd á fjölda tungumála. Hann hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2007. 

## Ævi
Sigurður fæddist á Skinnastað í Norður-Þingeyjarsýslu þar sem faðir hans var prestur. Sigurður lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1967 og lauk námi í leikhúsfræði og bókmenntum í Sorbonne háskóla í París. Aðalstarf Sigurðar var við ritstörf og þýðingar en hann sinnti einnig ýmsum öðrum störfum, t.d. var hann fréttaritari, leiðsögumaður, kennari og starfaði við sjónvarp og kvikmyndir. Hann kenndi við Leiklistarskóla Íslands 1975–1978 en síðustu æviár sín sinnti hann kennslu við ritlistardeild Háskóla Íslands. 

Hann var forseti Alliance Française um tíma og formaður Rithöfundasambands Íslands frá 1984-1988. 

Eiginkona Sigurðar var Kristín Jóhannesdóttir leikstjóri og eignuðust þau einn son. 

## Verk Sigurðar

### Ljóð
* *[[Ljóð vega salt]]* (1975)
* *[[Ljóð vega menn]]* (1980)
* *[[Ljóð vega gerð]]* (1982)
* *[[Ljóð námu land]]* (1985)
* *[[Ljóð námu menn]]* (1988)
* *[[Ljóð námu völd]]* (1990)
* *[[Ljóðlínudans]]* (1993)
* *[[Ljóðlínuskip]]* (1995)
* *[[Ljóðlínuspil]]* (1997)
* *[[Ljóðtímaskyn]]* (1999)
* *[[Ljóðtímaleit]]* (2001)
* *[[Ljóðtímavagn]]* (2003)
* *[[Ljóðorkusvið]]* (2006)
* *[[Ljóðorkuþörf]]* (2009)
* *[[Ljóðorkulind]]* (2012)
* *[[Ljóð muna rödd]]* (2016) 
**[[Ljóð muna ferð]]* (2018)

### Endurminningarbækur

* *[[Minnisbók]]* (2007)
* ''Bernskubók'' (2011)
* *[[Táningabók]]* (2014)

### Skáldsögur

* *[[Parísarhjól (skáldsaga)|Parísarhjól]] (1998)*
* *[[Næturstaður|Blár þríhyrningur]]* (2000)
* *[[Næturstaður]]* (2002)

### Leikrit

* *Hvað er í kokinu á hvalnum* (1975)
* *Undir suðvesturhimni* (1976)
* *Hlaupvídd sex* (1977)
* *Húsið á hæðinni eða hring eftir hring* (1986)
* *Hótel Þingvellir* (1990)
* *Völundarhús* (1997)
* *Einhver í dyrunum* (2000)
* *Tattú* (2003)
* *Utangátta* (2008)
* *Blinda konan og þjónninn,* útvarpsleikrit (2014)
* *Segulsvið* (2015)

## Viðurkenningar
Sigurður var valinn borgarlistamaður Reykjavíkur á tímabilinu 1987-1990, hann hlaut riddarakross frönsku heiðursorðunnar árið 2007 og íslensku bókmenntaverðlaunin sama ár fyrir bók sína *Minnisbók*. Hann hlaut Grímuverðlaun árið 2008 fyrir leikrit sitt *Utangátta*, verðlaun Jónasar Hallgrímssonar á degi íslenskrar tungu árið 2016 og  riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu á nýársdag árið 2017.

## Heimildir
* 

## Tilvísanir
Brad Pitt

**William Bradley Pitt** (f. 18. desember 1963) er bandarískur leikari og kvikmyndaframleiðandi. Hann hefur framleitt myndir eins og The Departed (2006) og 12 years a slave (2013).

Pitt fæddist í Shawnee Oklahoma en fluttist síðar til Missouri. Hann á tvö yngri systkini. Hann var alinn upp í íhaldssamri suður-baptisma-kristni en gerðist síðar trúleysingi eða guðleysingi. Pitt fluttist til Los Angeles og spreytti sig í sápuóperum og aukahlutverkum fyrst en síðar kvikmyndum. Fyrsta alvöru hlutverk hans var í myndinni Thelma and Louise og sló hann fyrst í gegn í myndinni Interview with the Vampire.

Hann var giftur leikkonunni Angelinu Jolie frá 2004 til 2016. Saman eiga þau 6 börn. Árið 2016 skildu Jolie og Pitt vegna óyfirstíganlegs ágreinings. Þau hafa rekið hjálparsamtök saman sem aðstoða stríðshrjáð lönd.  Pitt hefur áður verið með leikkonunum Gwyneth Paltrow og Jennifer Aniston.

Pitt vann Óskarsverðlaun sem besti karlleikari í aukahlutverki árið 2020 fyrir leik sinn í kvikmyndinni *[[Once Upon a Time in Hollywood]]*.

## Heimild

## Kvikmyndir
*Thelma & Louise (1991)
*A River Runs Through It (1992)
*Kalifornia (1993)
*True Romance (1993)
*Interview with the Vampire (1994)
*Legends of the Fall (1994)
*Seven (1994)
*12 Monkeys (1995)
*Sleepers (1996)
*Seven Years in Tibet (1997)
*Meet Joe Black (1998)
*Fight Club (1999)
*Snatch (2000)
*The Mexican (2001)
*Spy Game (2001)
*Ocean's Eleven (2001)
*Troy (2004)
*Ocean's Twelve (2004)
*Mr. & Mrs. Smith (2005)
*Babel (2006)
*The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford (2007)
*Ocean's Thirteen (2007)
*The Curious Case of Benjamin Button (2008)
*Inglourious Basterds (2009)
*Tree of Life (2011)
*Moneyball (2011)
*World War Z (2013)
*12 Years a Slave (2013)
*Fury (2014)
*The Big Short (2015)
*Allied (2016)
*War Machine (2017)
*Once Upon a Time in Hollywood (2019)
*Ad astra (2019)
*The Lost City (2020)
*Bullet Train (2022)
*Babylon (2023)
*Wolves (2024)
*F1 (2025)

## Tilvísanir
Púsluspil

**Púsluspil** (eða **púsl**, stundum **raðspil** eða **raðþraut**) er spil þar sem smáir bitar eru settir saman, hver með hluta af stærri mynd. Bitarnir læsast saman með flipum og þegar allir þeirra hafa verið settir saman myndast fullkomin mynd. Spilið á rætur að rekja til Englands, þar sem það var notað sem kennsutæki í ýmsum fögum á 19. öld. Púsluspil urðu mjög vinsæl á 20. öld, sértaklega um tíma kreppunar á fjórða áratugnum.

Orðið *púsluspil* hefur danskan uppruna og er smiðað eftir orðinu *puslespil*. Þetta orð er dregið af orðtakinu *at pusle med noget*, sem þýðir „að dunda sér“.

## Heimildir
Bragi Kristjónsson

**Bragi Kristjónsson** (f. 17. júlí 1938) er eigandi fornbókaverslunarinnar *[[Bókin (verslun)|Bókarinnar]]* á horni Hverfisgötu og Klapparstígs í miðbæ Reykjavíkur. Bragi hefur birst reglulega í bókmenntaþættinum *[[Kiljan (sjónvarpsþáttur)|Kiljunni]]* og lagt til fróðleiksmola um eitt og annað því sem lýtur að bókmenntum Íslendinga. 

Árið 2011 sendi Bragi frá sér bókina *Sómamenn og fleira fólk* sem inniheldur mannlýsingar og minningabrot. Bókinni fylgir DVD diskur.

Foreldrar Braga voru Elísabet Engilráð Ísleifsdóttir, húsmóðir og gjaldkeri, (18.september 1910-16.nóvember 2001) á Sauðárkróki, og Kristjón Kristjónsson forstjóri, (8.október 1908-6.janúar 1984). Eiginkona Braga var Nína Björk Árnadóttir (f. 7. júní 1941, d. 16. apríl 2000). 

## Tenglar
* Heimasíða Bókarinnar
Gianni Versace

**Gianni Versace** (2. desember 1946 – 15. júlí 1997) var ítalskur tískuhönnuður. Hann stofnaði fyrirtæki sitt Versace sem hannaði föt, húsinnréttingar, ilmvötn og fleira.
 
Versace var myrtur árið 1997 á Miami Beach fimmtugur að aldri. Antonio D'Amico var maki hans.

Versace átti ýmsa fræga vini eins og  Eric Clapton, Díönu prinsessu, Naomi Campbell, Duran Duran, Kate Moss, Madonnu, Elton John, Cher, Sting, Tupac og The Notorious B.I.G..
Dennis Hopper

**Dennis Hopper** (1936 – 2010) var bandarískur leikari. Hann varð frægur fyrir hlutverk sitt í kvikmyndinni *[[Apocalypse Now]]* árið 1979.
## Tenglar
Baku Crystal Hall

**Baku Crystal Hall** (aserska: *Bakı Kristal Zalı*) er leikvangur í Bakú, Aserbaísjan sem hýsti Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2012.
Body Language

***Body Language*** er níunda breiðskífa áströlsku söngkonunnar Kylie Minogue. Hún kom út 20. nóvember 2003 og var tekin upp sumarið 2003 í Bretlandi, Írlandi og á Spáni.

Kylie Minogue vann að breiðskífunni með fyrri samstarfsaðilum, þeim Richard Stannard, Julian Gallagher, Cathy Dennis, Johnny Douglas, Karen Poole, Emilíönu Torrini og Dan Carey. Henni var fylgt eftir með tónleikum 15. nóvember 2003 í London. Minogue flutti á tónleikunum sjö ný lög, ásamt nokkrum eldri lögum hennar. Tónleikarnir voru gefnir út á DVD í júlí 2004. Breiðskífan náði 42. sæti á Billboard 200 vinsældarlistanum og hefur selst í 177.000 eintökum til þessa.

## Lagalisti

## Tenglar
* Opinber vefsíða Kylie Minogue
Efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis

**Efnahags- og viðskiptanefnd** er ein af átta fastanefndum Alþingis. Nefndin fjallar almennt um efnahagsmál eins og þau mál er varða viðskipti, skatta og tolla.

## Nefndarmenn

Í efnahags- og viðskiptanefnd sitja:

* Óli Björn Kárason formaður 
* Jón Steindór Valdimarsson
* Brynjar Níelsson
*Bryndís Haraldsdóttir
*Oddný G. Harðardóttir
*Ólafur Þór Gunnarsson
*Sigmundur Davíð Gunnlaugsson
*Smári McCarthy
*Willum Þór Þórsson

## Tilvísanir


## Tenglar

* Efnahags- og viðskiptanefnd á vef Alþingis
Infocom

**Infocom** var bandarískt tölvuleikjafyrirtæki sem var einkum þekkt fyrir textaleiki (gagnvirk ævintýri) á borð við Zork, Leather Goddesses of Phobos og Hitchhiker's Guide to the Galaxy. Fyrirtækið var stofnað árið 1979 í Cambridge, Massachusetts af nokkrum starfsmönnum og nemendum við MIT. 1986 keypti Activision Infocom og lagði það niður sem sérstaka deild árið 1989.
Id Software

**id Software** er bandarískur tölvuleikjaframleiðandi sem er þekktastur fyrir fyrstu persónu skotleiki á borð við Wolfenstein, Doom og Quake. Fyrirtækið var stofnað árið 1991 af fjórum starfsmönnum tölvufyrirtækisins Softdisk. Það er nú með höfuðstöðvar í Richardson, Texas. 

## Tengt efni
Sjósvala

**Sjósvala** (fræðiheiti: *Oceanodroma leucorhoa*) er sjófugl sem tilheyrir ættbálki pípunefja. Hún er dökk með hvítan bakhluta og klofið stél. Nefið er stutt og svart. Sjósvalan er um 22 cm löng og vegur á milli 40-50 g. Vænghaf hennar er 48 cm. Sjósvalan nærist á dýrasvifi, smákrabbadýrum og seiðum. Sjósvalan er alger sjófugl og kemur bara á land til þess að verpa en hún verpir í háum björgum eða klettum. Sjósvalan er náttfugl og sést sjaldan á sjó og hún sést aldrei nema augnablik í senn.

Á varptíma er sjósvalan mjög félagslynd, hún verpir í mjög þéttum byggðum oft innan um aðra fugla. Hjúskapur sjósvölunnar er ævilangt einkvæni, makar endurnýja hjúskapinn árlega og kemur lyktarskyn hennar að góðum notum til að finna réttan maka. Varptími sjósvölu er um miðjan maí og verpir fuglinn einu eggi og tekur útungunin um sex vikur, eða um 42 daga. Eggjaskurnið er hvítt og eru stundum smá fjólubláar yrjur á því. Fyrstu fimm dagana eftir að unginn skríður úr eggi er honum sinnt allan sólarhringinn, en þegar hann er að stálpast er honum einungis sinnt á nóttunni. Þegar unginn nálgast það að vera fleygur minnkar matargjöfin og foreldrarnir koma ekki við á hverju kvöldi, en þó er unginn aldrei yfirgefinn fyrr en hann er floginn úr hreiðrinu.

## Heimildir
Blik 1939, 5. tbl./Stóra sjósvalan

## Tenglar
Lego

**Lego** er danskur leikfangaframleiðandi í eigu fjölskyldu, með höfuðstöðvar í Billund. Upprunalega framleiddi fyrirtækið hágæðaleikföng úr tré en síðustu fjörutíu ár hefur það framleitt plastkubba. Fyrirtækið var stofnað árið 1932.

Nafnið „Lego“ er stytting á dönsku orðunum „**LE**g **GO**dt“ (*leikið vel*). Það þýðir líka „ég vel“ (eða „ég safna“ eða „ég les“) á latínu. Þessar víðari þýðingar fengu fyrst merkingu þegar fyrirtækið byrjaði að framleiða plastkubba með tökkum, sem hægt var að setja saman.

## Kvikmynd
* Lego-myndin (2014)
* The Lego Batman Movie (2017)
* The Lego Ninjago Movie (2017)
* Lego-myndin 2 (2019)
* Piece by Piece (2024)

## Heimild
*
Skírdagsslagurinn

**Skírdagsslagurinn** getur átt við: 

* Skírdagsslaginn í Vestmanneyjum árið 1930.
* Skírdagsslaginn í Kaupmannahöfn 2. apríl 1801.
Eddie Murphy

**Edward Regan Murphy** (f. 3. apríl 1961 í New York) er bandarískur leikari og uppistandari.
## Tenglar
*
Flokkunarkerfi Aarne-Thompson

**Flokkunarkerfi Aarne-Thompson** er flokkunarkerfi fyrir þjóðsögur, ævintýri og sagnir byggt á söguefnum og minnum sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska þjóðfræðingnum Antti Aarne og kom út í litlu kveri árið 1910. Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum Stith Thompson sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum. Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). Vladimír Propp gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins. 

Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn Hans-Jörg Uther út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.

## Sagngerðir og dæmi um flokkun
### Dýrasögur
*Villt dýr 1-99
*Villt dýr og húsdýr 100-149
: AT124 *[[Grísirnir þrír]]*
*Villt dýr og menn 150-199
*Húsdýr 200-219
*Önnur dýr og hlutir 220-299
### Ævintýri
*Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399
: AT310 *[[Garðabrúða (ævintýri)]]*
: AT327A *[[Hans og Gréta]]*
*Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459
: AT410 *[[Þyrnirós (ævintýri)]]*
*Yfirnáttúruleg verkefni 460-499
*Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559
*Töfragripir 560-649
: AT561 *[[Alladín og töfralampinn]]*
*Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699
*Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749
: AT709 *[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]*
### Trúarsagnir
*Guð launar og refsar 750-779
: AT777 *[[Gyðingurinn gangandi]]*
*Sannleikurinn kemur í ljós 780-791
*Himnaríki 800-809
*Fjandinn 810-826
*Aðrar trúarsögur 827-849
### Raunsæjar sögur eða smásögur
*Maður giftist konungsdóttur 850-869
: AT853 *[[Hans klaufi]]*
*Kona giftist konungssyni 870-879
*Trúmennska og sakleysi sannað 880-899
*Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909
: AT900 *[[Þrastarskeggur konungur]]*
*Góðar lífsreglur 910-919
*Snjöll orð og athafnir 920-929
*Forlagasögur 930-949
: AT930 *[[Ödipus konungur]]*
*Ræningjar og morðingjar 950-969
*Aðrar raunsæjar sögur 970-999
### Sögur um heimsku risa, trölla eða púka
*Starfssamningur 1000-1029
*Félag manns og risa 1030-1059
*Keppni milli manns og risa 1060-1114
*Maður drepur eða særir risa 1115-1144
*Maður hræðir risa 1145-1154
*Maður snýr á kölska 1155-1169
*Sálum bjargað frá kölska 1170-1199
### Gamansögur
*Sögur um kjána 1200-1349
*Sögur um hjón 1350-1439
*Sögur um konur 1440-1524
*Sögur um karla 1525-1724
: AT1620 *[[Nýju fötin keisarans]]*
: AT1635* *[[Ugluspegill]]*
*Gamansögur um klerka 1725-1849
*Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874
*Ýkjusögur 1875-1999
### Formúlusögur
*Endurtekningasögur 2000-2100
: AT2035 *[[Gamla myllan]]* (*This is the house that Jack built*)
*Gildrusögur 2200-2299
*Aðrar formúlusögur 2300-2399
### Óflokkað
*Óflokkaðar sögur 2400-2499

## Tenglar
* Verzeichnis der Märchentypen eftir Antti Aarne.
Frumkvöðull

**Frumkvöðull** er kallast sá sem hrindir í framkvæmd nýstárlegri hugmynd, t.d. á sviði viðskipta. Frumkvöðullfyrirtæki kallast *[[sprotafyrirtæki]]s*.

## Tegundir frumkvöðla
* Félagslegur frumkvöðull – frumkvöðull sem er hvattur til að bæta samfélagið, umhverfið, menntunarkerfið eða hagkerfið. Hvatning rennur frá löngun að leysa samfélags- og fjárhagsmál
* Framhaldsfrumkvöðull – frumkvöðull sem heldur áfram að þróa nýjar hugmyndir og stofna ný fyrirtæki
* Lífstílsfrumkvöðull – frumkvöðull sem stofnar fyrirtæki og þróar hugmyndir í sambandi við áhugamál sín

## Þekktir frumkvöðlar
* Bill Gates, setti á markað notendavænt stýrikerfi fyrir einkatölvur
* Björn Halldórsson, frumkvöðull í garðrækt og tókst fyrstum manna að rækta kartöflur á Íslandi
* Bríet Bjarnhéðinsdóttir, fumkvöðull í réttindabaráttu kvenna á Íslandi
* Florence Nightingale, frumkvöðull í hjúkrun og menntun hjúkrunarkvenna
* Ingvar Kamprad, fumkvöðull í hönnun ódýrra húsgagna, sem seld eru ósamsett undir vörumerkinu IKEA
* James Watt, endurbætti gufuvélina
* Mark Zuckerberg, hannaði samskiptavefinn *[[Facebook]]*
* Skúli Magnússon landfógeti, frumkvöðull í verksmiðjurekstri á Íslandi
* Steve Jobs, setti á markað einkatölvu með myndrænu viðmóti og tölvumús
* Þóra Melsteð, frumkvöðull á sviði menntunar kvenna

## Heimildir og ítarefni
* Deakins, D. og M. Freel. *Entrepreneurship and Small Firms*, 5. útg. (McGraw Hill, 2009).
* Minniti, Maria og Moren Lévesque. „Entrepreneurial types and economic growth“, *Journal of Business Venturing*, 25 (3) (2010): 305-314 .
* Zahra, Gedajlovic, Neubaum, Shulman „A typology of social entrepreneurs: Motives, search processes and ethical challenges“, *Journal of Business Venturing*, 24 (5) (2009): 519–532.

## Tengt efni
* Áhættufjárfesting
* Einkaleyfi
* Fjárfestir
Oddur Björnsson (leikskáld)

**Oddur Björnsson** (25. október 1932 – 21. nóvember 2011) var íslenskt leikritaskáld og einn helsti módernistinn í íslenskri leikritun. Hann er hvað þekktastur fyrir verk sitt *[[13. krossferðin]]* sem frumsýnt var 1993. Oddur fékk menningarverðlaun DV árið 1981 fyrir leikstjórn á *[[Beðið eftir Godot]]* og heiðursverðlaun Grímunnar í júní 2011 fyrir ómetanlegt framlag sitt til íslenskra sviðslista.

## Tenglar
* „Látinn er Oddur Björnsson leikskáld. Módernistinn í íslenskri leikritun“; grein af Eyjunni 2011
EasyJet

**EasyJet** er breskt lággjaldaflugfélag með höfuðstöðvar á London Luton-flugvelli. EasyJet er næststærsta lággjaldaflugfélag í Evrópu eftir Ryanair en árið 2004 flugu yfir 24 milljónir ferðamanna með þeim. EasyJet flýgur til fleiri en 100 áfangastaða í Evrópu.

EasyJet var stofnað árið 1995 af breska frumkvöðlinum Stelios Haji-Ioannou (yfirleitt þekktur sem „Stelios“). Síðar stofnaði Stelios önnur fyrirtæki undir nafninu „easy“, til dæmis EasyMobile og EasyCar. EasyJet aðgreinir sig frá Ryanair með því að fljúga til stórra flugvalla, þar sem Ryanair flýgur til smærri flugvalla sem eru kannski ekki svo nálægt áfangstaðnum. Þar að auki eru takmarkanir á farangi hjá EasyJet minni en hjá Ryanair og nokkrum öðrum lággjaldaflugfélögum.

Árið 2011 tilkynnti EasyJet að flogið yrði til Íslands frá London frá 27. mars 2012. Flugfélagið hafði ekki flogið til Íslands áður.

## Tenglar
* Vefsíða EasyJet

## Heimild
* 

## Tilvísanir
Dómínóspil

**Dómínóspil** er spil leikið með kubbum með fjölda punkta á báðum endum. Flestir dómínókubbar eru ekki með fleiri en sex punktum á öðrum enda, en þeir geta stundum verið með fleiri. Dómínókubbar geta verið notaðir í mörgum ólíkum spilum, en tilgangur í dómínóspilinu sjálfu er að setja saman kubba með sama fjölda punkta á annaðhvort öðrum endanum eða hinum. Sá sem nota alla kubbana sína fyrst vinnur.

## Kubbar
Dómínokubbar eru ílangir og tvisvar sinnum lengri en þeir eru breiðir. Á miðjum hverjum kubbi er lína sem skiptir honum í tvennt og virði hvers enda fer eftir fjölda punkta. Dómínókubbar fást í settum.

Kubbarnir eru nefndir eftir virði punktanna á þeim, t.d. gæti 2-5 eða 5-2 á við um kubb sem er með fjölda tveggja punkta á öðrum enda og fimm punkta á hinum. Kubbar sem eru með sama fjölda punkta á báðum endum heita „tvöfaldir“ kubbar.

Hver kubbur tilheyrir röð, t.d. 0–3 kubbur tilheyrir bæði 0-röðinni og 3-röðinni. Undantekning frá þessu er tvöfaldir kubbar, sem tilheyra sérhópi.

## Reglur
Þarf að minnsta kosti tvær manneskjur í dómínóspili. 

### Undirbúningur
* Allir kubbar eru lagðir á borðið með bakhliðinni uppi.
* Hver leikmaður tekur sér 7 kubba (9 ef aðeins tvær manneskjur taka þátt).

### Leikurinn
* Leikmaðurinn sem er með hæsta tvölfalda kubbinn byrjar með því að leggja hann á borðið.
* Eftir það skiptast leikmenn á að leggja kubba við þá sem eru á borðinu. Virðin á kubbunum verða að vera eins, t.d. má leggja 7-7 kubbur við 7-2 kubb.
* Má leggja tvöfalda kubba eftir annaðhvort styttri eða lengri hliðinni. Má aðeins liggja nýjan kubb við styttri hlið hina kubbana, en nýjan tvöfaldan kubb má liggja hvernig sem er.
* Sé maður ekki með kubb sem passar með hinum kubbunum tekur maður nýja kubba þangað til maður sé með gildan kubb.

### Vinningur
* Fyrsti leikmaðurinn sem nota alla kubbana sína vinnur.

## Tengt efni
* Dómínóáhrif
* Dómínókenningin

## Heimildir
*
Aðfararveð

**Aðfararveð** eru þau veðréttindi sem stofnast fyrir atbeina handhafa opinbers valds, sem liður í fullnustugerðum skuldheimtumanna.

## Tilvísanir
Colin McRae

**Colin Steele McRae** (5. ágúst 1968 – 15. september 2007) var skoskur fyrrverandi heimsmeistari í kappakstri. Hann lést í flugslysi þegar þyrlan hans brotlenti við bæinn Lanark í Skotlandi.
Sidney Sheldon

**Sidney Sheldon** (11. febrúar, 1917 – 30. janúar, 2007) var bandarískur rithöfundur, handritshöfundur og leikstjóri. Hann er þekktastur sem rithöfundur en hann hóf að skrifa skáldsögur um fimmtugt. Bækur hans seldust svo vel að hann var kallaður „mister Bestseller“. Hann er talinn vera í sjötta sæti yfir þá rithöfunda á enska tungu sem mest hafa selt í heiminum. Meðal þekktustu verka hans eru *[[Í tvísýnum leik]]* (*Master of the Game*, 1982), *[[Fram yfir miðnætti]]* (*The Other Side of Midnight*, 1973) og *Verndarenglar* (*The Rage of Angels*, 1980).
Dósóþeus Tímóteusson

**Dósóþeus Tímóteusson**  (f. 9. september 1910] - 13. mars 2003) var skáld, búfræðingur, fagurkeri og lífsspekingur. Hann var áberandi á meðal skálda fyrir og eftir seinni heimsstyrjöld í hópi þeirra Steins Steinars og rithöfundanna sem stunduðu Hressingarskálann á þeim árum. 

Dósóþeus stundaði nám á Núpi í Dýrafirði og lauk búfræðinámi frá Bændaskólanum á Hvanneyri árið 1929. Að námi loknu starfaði hann við kaupavinnu í Borgarfirði og á Korpúlfsstöðum hjá Thor Jensen. Einnig vann hann í fjölmörg ár hjá Landsímanum við línulagnir víða um landið. Síðustu árin dvaldi Dósóþeus í Arnarholti á Kjalarnesi.

## Tenglar
* Grein í Mbl. 1997
MH-Kvennó-dagurinn

**MH-Kvennó dagurinn** er árlegur viðburður sem á sér stað á haustin þegar Menntaskólinn við Hamrahlíð og Kvennaskólinn í Reykjavík keppa saman í vináttukeppni. Keppt er í ýmsum íþróttaviðburðum á Klambratúni og endar dagurinn með ræðukeppni í hátíðarsal MH.

## Tilvísanir
Þvag

**Þvag** eða **piss** er vökvi sem líkaminn notar til að skilja út aukaafurðir efnaskipta líkamans. Þvagið er myndað í nýrunum. Það fer í gegnum þvagpípurnar yfir í þvagblöðruna, og þaðan í gegnum þvagrásina út úr líkamanum.

Yfirleitt er þvag gult á lit en ýmislegt getur haft áhrif á litinn, til dæmis hversu mikið maður drekkur og borðar. Sumar matvörur geta líka haft áhrif á litinn, til dæmis ef mikils af rauðrófu er neytt þá getur þvagið orðið rautt. Ef blóð er í þvaginu getur það bent á sjúkdóma eins og nýrnasteina eða nýrnabólgu.

Með þvagi skilar líkaminn út vatnsleysanlegum efnum, þá sér í lagi efnum sem innihalda nitur eins og þvagefni, þvagsýru, og kreatínín.

Þvag samanstendur af vatni (yfir 95 %), þvagefni 9,3&nbsp;g/L, klóríði 1,87&nbsp;g/L, natríni 1,17&nbsp;g/L, kalíni 0,750&nbsp;g/L, og öðrum uppleystum jónum, ólífrænum og lífrænum efnasamböndum.

## Heimildir
Veldissproti Ottókars konungs

**Veldissproti Ottókars konungs** er áttunda bókin í ritröðinni um Ævintýri Tinna. Hún kom út hjá Fjölva-útgáfunni árið 1974 og á vegum Frosks útgáfu árið 2023 sem *Veldissproti Ottókars*.
Svaðilför í Surtsey

**Svaðilför í Surtsey / Myrkey** er sjöunda bókin í bókaflokknum um Ævintýri Tinna. Bókin kom fyrst út hjá Fjölva útgáfu árið 1971 í þýðingu Lofts Guðmundssonar og í nýrri þýðingu Anítu K. Jónsdóttur hjá Froski útgáfu árið 2022.

## Söguþráður

Tinni sér á gönguferð sinni um hinar belgísku sveitir flugvél nauðlenda. Hann fer til þess aðstoða og veitir því eftirtekt að flugvélin hefur ekki neitt skrásetningarnúmer. Þegar hann nálgast flugvélina er hann skotinn af flugmanninum. Eftir að hafa náð bata á sjúkrahúsi greina lögreglumennirnir Skafti og Skapti Tinna frá því að önnur álíka flugvél hafi nauðlent á engi í Sussex á Englandi. Tinni ákveður að rannsaka þetta mál sjálfur.

Tinni tekur lest frá Brussel í áttina að ströndinni til Oostende og síðan ferju í áttina Dover á Englandi. Á meðan á siglingunni stendur er Tinni sakaður um árás og rán á samferðamanni sínum (sem er í raun meðlimur í glæpagenginu sem Tinni er kominn í kast við). Skafti og Skapti handtaka Tinna, en hann nær að flýja með því að handjárna þá báða við hvorn annan á meðan þeir eru sofandi.

Eftir komuna til Englands er Tinna rænt af glæpagenginu sem komu sökinni á hann. Þeir halda með hann að klettabrún, þar sem þeir ætla henda honum fyrir björg, en Tinna tekst að sleppa úr klóm þeirra með hjálp Tobba. Smátt og smátt berast böndin í rannsókninni að Dr. J.W. Müller sem, ásamt bílstjóra sínum, Ivan, er hluti af hópi peningafalsara. Leiðtogi þess hóps er Puschov, hið meinta fórnarlamb Tinna á ferjunni.

Eltingarleikur Tinna við Müller og Ivan endar í flughrapi í afskekktri byggð í Skotlandi, þar sem vingjarnlegur bóndi gefur Tinna pils til að klæðast. Hann heimsækir krá eina í strandbænum Kiltoch, þar sem honum eru sagðar skuggalegar sögur af Surtsey. Þar á að hafast við grimmilegt skrímsli sem ræðst á og drepur fólk. Tinni kaupir bát frá þorpsbúa einum og heldur í átt til eyjarinnar. Þar er hann næstum drepinn af górillunni Ranko og bátnum stolið. Hann er því strandaður á eyjunni, en uppgötvar að hún er felustaður peningafalsarahóps þeirra Puschovs og Müllers.

Tinna tekst tímabundið að koma böndum á hópinn (sem tekst þó að losna um síðir) og hringir í lögregluna með loftskeytatæki falsaranna, eftir að hafa horft á Skafta og Skapta óafvitandi vinna verðlaun í flugsýningarkeppni. Eftir mikið umsátur (þar sem Ranko handleggsbrotnar), næst að handsama peningafalsarana, og Tinni heldur aftur til lands þar sem górillan Ranko vekur athygli blaðamanna. Peningafölsurunum er komið fyrir í steininum en Ranko, sem er öllu friðsælli nú en áður, fær vist í dýragarði í Glasgow. Tinni ákveður að halda heim á leið í flugvél, en Skafti og Skapti, sem hafa nú sæst við Tinna, eru enn skelkaðir eftir síðustu flugferð og ákveða að fara heldur landleiðina.
Lilja Nótt Þórarinsdóttir

**Lilja Nótt Þórarinsdóttir** (6. júní 1979) er íslensk leikkona. .

## Kvikmyndir
Lilja Nótt hefur leikið í eftirfarandi kvikmyndum:
* Reykjavík-Rotterdam
* Strákarnir okkar
* 101 Reykjavík

## Heimildir
* http://www.imdb.com/name/nm1022304/
Demore Barnes

**Demore Barnes** (fæddur 26. febrúar 1976) er kandadískur leikari, sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í The Associates, The Unit og Supernatural.

## Einkalíf
Barnes er fæddur og uppalinn í Toronto, Kanada. 

## Ferill
Barnes byrjaði feril sinn í kanadíska skopgrínþættinum *Squawk Box*. Fyrsta sjónvarpshluverk hans var árið 1998 í sjónvarpsmyndinni *White Lies*. Hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við *Relic Hunter*, *Doc*, Fringe, Supernatural og *Being Erica*. Árið 2001 þá var Barnes boðið hlutverk í The Associates sem Benjamin Hardaway sem hann lék til ársins 2002. Síðan árið 2006 þá var Barnes boðið hlutverk í The Unit sem Hector Williams sem hann lék til ársins 2009. 

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* Demore Barnes á Supernatural Wiki.com síðunni 
* Demore Barnes á Fringe wikiasíðunni 
* Demore Barnes á The Unit wikiasíðunni
Avatar

***Avatar*** er bandarísk vísindaskáldskapar kvikmynd frá árinu 2009. Henni var leikstýrt og framleidd af James Cameron. Í aðalhlutverkum eru Sam Worthington, Zoe Saldana, Stephen Lang, Michelle Rodriguez og Sigourney Weaver. Myndin gerist á 22. öldinni þegar mennirnir eru að hertaka Pandora, lífvænlegt tungl gasplánetu í Alpha Century stjörnukerfinu, til þess að grafa fyrir unobtanium, efni sem leiðir rafmagn mjög vel við herbergishitastig. Stækkun námunar er ógn við tilvist ættbálksins Navi, mannlega tegund sem eru frumbyggjar plánetunar. Titill kvikmyndarinnar á við erfðafræðilegan Navi líkama sem stjórnast af heila manns úr fjarlægð til að hafa samskipti við frumbyggja Pandoru.

Þróun Avatars hófst 1994, þegar Cameron skrifaði 80 blaðsíðna uppkast að myndinni. Byrja átti á myndinni eftir að lokið var við myndina Titanic og gefa átti hana út 1999, en samkvæmt Cameron var nauðsynleg tækni ekki til á þeim tíma. Vinna við tungumál verana byrjaði 2005 og Cameron byrjaði á handriti og umhverfi myndarinnar 2006. Avatar hafði 237 milljón bandaríska dali í ráðstöfunarfé. Aðrar áætlanir segja kostnaðinn vera $280 milljónir og $310 milljónir fyrir framleiðslu og $150 milljónir fyrir markaðssetningu.
 Kvikmyndin notaði nýjar aðferðir til að festa hreyfingu á filmu og var gefin út fyrir hefðbundnar sýningar, 3D sýningar og í 4D fyrir suðurkóresk kvikmyndahús.

## Heimildir
*


## Tenglar
Avatar á Internet Movie Database
Hoffell

**Hoffell** er bóndabær í Austur-Skaftafellssýslu. Í landi Hoffells var lengi unnið silfurberg úr námu, sem nú er friðuð. Frumkvöðull að silfurbergsnáminu var Guðmundur Jónsson Hoffell (f. 1875), bóndi á Hoffelli, sem einnig safnaði þjóðlegum fróðleik og þjóðsögum. Söfnun hans varð uppistaðan að ritinu *Skaftfellskar þjóðsögur og sagnir* (Akureyri 1946), sem Þorsteinn M. Jónsson ritstýrði og Marteinn Skaftfells gaf út. Sú bók geymir miklar upplýsingar um sögu og staðhætti að Hoffelli.
Colin Ford

**Colin Ford** (fæddur 12. september 1996) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Supernatural, *Jake and the Neverland Pirates* og *Can You Teach My Alligator Manners*.

## Einkalíf
Ford fæddist í Nashville í Tennessee. Þegar Ford var fjögra ára þá kom hann fram í auglýsingum.  

## Ferill
### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Ford var árið 2005 í Smallville. Hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við *Close to Home*,  og Family Guy. Árið 2008 var hann með gestahlutverk í *Can You Teach My Alligator Manners* sem Mickey. Ford hefur verið með stórt gestahlutverk í Supernatural sem ungur Sam Winchester sem hann hefur leikið með hléum frá 2007. Árið 2011 þá lék hann aðalhlutverkið í *Jake and the Neveraland Pirates* sem Jake.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Ford var árið 2002 í Sweet Home Alabama. Lék fimm ára gamlan Lloyd í Dumb and Dumberer: When Harry Met Lloyd árið 2003. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við *The Wokd and the Glory*, *In the Name of the King: A Dungeon Siege Tale* á móti Jason Statham, *Dog Days of Summer*, *Lake City* og *Push*. 

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Verðlaun og tilnefningar
**Young Artist-verðlaunin**
* 2010: Verðlaun sem besti ungi leikari undir þrettán ára fyrir Supernatural.
* 2009: Tilnefndur sem besti ungi leikari í aukahlutverki fyrir *Lake City*.
* 2009: Tilnefndur sem besti ungi leikari fyrir talsetningu fyrir *Christmas Is Here Again*.
* 2008: Tilnefndur sem besti ungi gestaleikari í sjónvarpsseríu fyrir *Journeyman*.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* Colin Ford á Supernatural Wiki.com síðunni 
* Colin Ford á Supernatural wikiasíðunni
Úthafsloftslag

**Úthafsloftslag** er tegund af loftslagi sem einkennist af miklu regni, sem dreifist fremur jafnt yfir árið, svölum sumrum (miðað við hnattstöðu) og svölum vetrum. Meðalhiti hlýjasta sumarmánaðar er sjaldan meiri en um 20° C, en kaldasta vetrarmánaðarins sjaldan undir 0° C. Árstíðasveifla í hitafari er því fremur lítil. Úthafsloftslag er útbreiddast í Evrópu, þar sem það nær mun lengra inn frá ströndum en í öðrum heimsálfum.