open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Typical of Me

***Typical of Me*** er fyrsta EP-plata íslensku tónlistarkonunnar Laufeyjar, gefin út 30. apríl 2021. Stuttskífan var gefin út af Laufeyju og síðar gefin út á 12 tommu vínyl í gegnum AWAL.

## Lagalisti

## Tilvísanir
Kjörnir alþingismenn 2024

Í Alþingiskosningunum 30. nóvember 2024 náðu eftirfarandi þingmenn kjöri: 

## Nánar um kjörna alþingismenn
35 karlar náðu kjöri en 28 konur. Yngsti kjörni þingmaðurinn var Ingvar Þóroddsson en hann var 26 ára gamall. Elsti kjörni þingmaðurinn var Jónína Björk Óskarsdóttir en hún var 71 árs gömul. 

Starfsaldursforseti nýkjörins þings var Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir. 21 þingmenn voru nýliðar á móti 42 sem áður höfðu gegnt þingmennsku.

Mikil endurnýjun var á þingi í kosningunum en ríkisstjórnarflokkarnir misstu umtalsvert fylgi í kosningunum. Samfylkingin, Viðreisn, Flokkur fólksins og Miðflokkurinn bættu við sig umtalsverðu fylgi en Vinstri græn og Píratar þurrkuðust út af þingi í fyrsta skipti í sögu flokkanna.     

Nokkrir þingmenn sneru aftur á alþingi en það eru Karl Gauti Hjaltason, Sigríður Á. Andersen, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Pawel Bartoszek og Sigurjón Þórðarson. Þá hafa nokkrir nýkjörnir þingmenn áður tekið sæti á þingi sem varaþingmenn.    

Tveir fyrrverandi borgarstjórar Reykjavíkur náðu kjöri á þing þeir Jón Gnarr og Dagur B. Eggertsson í sitthvoru Reykjavíkurkjördæminu. Þá náðu Eiríkur Björn Björgvinsson fyrrverandi bæjarstjóri Akureyrar og Rósa Guðbjartsdóttir fráfarandi bæjarstjóri Hafnarfjarðar bæði kjöri í Suðvesturkjördæmi.

## Útstrikanir og breytingar áður en þing kom saman
: Dagur B. Eggertsson var í 2. sæti framboðslista Samfylkingarinnar en var strikaður út eða færður neðar á lista á 1.453 atkvæðisseðlum og féll því niður um eitt sæti.
:Í aðdraganda kosninga lýsti Þórður Snær Júlíusson því yfir að hann myndi ekki taka sæti á Alþingi vegna máls sem varðaði ósmekkleg gömul bloggskrif. Við það varð Dagur B. Eggertsson að fjórða þingmanni kjördæmisins, Dagbjört Hákonardóttir að áttunda þingmanni og Sigmundur Ernir Rúnarsson kom nýr inn á þing sem ellefti þingmaður þess.
:Þann 6. janúar 2025 lýsti Bjarni Benediktsson því yfir að hann myndi hætta sem formaður Sjálfstæðisflokksins og ekki taka sæti á Alþingi. Við það verður Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir að fyrsta þingmanni kjördæmisins, Bryndís Haraldsdóttir að fimmta og Rósa Guðbjartsdóttir að níunda. Jón Gunnarsson kemur þá inn á þing sem þrettándi þingmaður Suðvesturkjördæmis.

## Tilvísanir
Tjöruhúsið (veitingastaður)

**Tjöruhúsið** er íslenskur sjávarréttastaður á Ísafirði, staðsettur í samnefndu húsi í Neðstakaupstað. Hann var upphaflega starfræktur sem kaffihús yfir sumarmánuðina. Árið 2004 tók Magnús Hauksson við rekstrinum og fór fljótlega að bjóða upp á sjávarréttamatseðil og lengdi opnunartímann frá páskum fram í október.

## Tilvísanir
Tommi og Jenni mála bæinn rauðan

***Tommi og Jenni mála bæinn rauðan*** (enska: *Tom & Jerry: The Movie*) er bandarísk teiknimynd frá árinu 1992 í leikstjórn Phil Roman, skrifuð af Dennis Marks og framleidd af Live Entertainment, Turner Entertainment Co., WMG Film og Film Roman. Myndin var fyrst frumsýnd í Þýskalandi 1. október 1992 og kom fljótlega út í Bandaríkjunum ári síðar 30. júlí 1993.

Myndin var einnig frumsýnd í íslenskum kvikmyndahúsum 26. desember 1992 þar sem henni var dreift af Skífunni Hf og talsett á íslensku.

## Talsetning

## Tilvísanir
Paolo Di Canio

**Paolo Di Canio** er ítalskur fyrrverandi knattspyrnumaður og þjálfari, fæddur 9. júlí 1968 í Róm á Ítalíu. 

Di Canio hóf feril sinn í ítölsku Serie A deildinni hjá Lazio árið 1985 og var samningbundinn þeim fram til 1990. Hann fór á láni til Ternana í eitt ár tímabilið 1986-1987. Di Canio spilaði 587 leiki á ferlinum sem leikmaður og skorða 124 mörk. Hann spilaði fyrir U21 landslið Ítalíu þegar hann var 21 til 23 ára eða frá 1988 til 1990 og fyrir B landslið Ítalíu árið 1989. Ferill hans sem leikmaður náði frá árinu 1985 til ársins 2008 þegar Di Canio var 40 ára. Paolo Di Canio lék í fjögur ár með West Ham og spilaði 118 leiki og skoraði 47 mörk fyrir liðið. Tíminn hjá West Ham telst vera hápunktur ferils hans, þó Di Canio hafi spilað með stórliðum eins og Juventus, AC Milan o.fl.. Síðasta félagið sem Di Canio spilaði fyrir var Cisco Roma á arunum 2006-2008 en Cisco Roma var þá í Seriu C2.

## Stjórnmálaskoðanir
Paolo Di Canio hefur vakið athygli utan vallar fyrir umdeildar stjórnmálaskoðanir og fyrir aðdáun á fasisma. Hann sagði eitt sinn „Ég er fasisti ekki rasisti.“

Í leik Roma og Lazio árið 2005 heilsaði Di Canio áhangendum Lazio með útréttri hægri hendi, sem er kveðja sem varð alræmd eftir uppgang fasisma og nasisma í Evrópu.

## Tilvísanir
Náðunarvald forseta Bandaríkjanna

**[[Forseti Bandaríkjanna]]** hefur samkvæmt stjórnarskrá **heimild til að veita einstaklingum náðun** fyrir alríkisglæpi. Bandaríkin eru sambandsríki og er valdi skipt milli alríkis og ríkja og því hefur forsetinn eingöngu heimild til að náða einstaklinga sem hlotið hafa dóm fyrir alríkisglæp en ríkisstjórar hafa vald til að náða fyrir alla aðra glæpi.

Algengt er að náðanir séu umdeildar og margar þeirra eru af pólitískum toga. Gömul hefð er fyrir því að forsetar náði fjölda fólks í lok forsetatíðar sinnar en sú hefð þykir mjög umdeild. Eitt dæmi um slíkt var þegar Joe Biden náðaði elsta son sinn þrátt fyrir yfirlýsingar um annað. Fleiri dæmi um umdeildar náðanir var þegar Gerald Ford náðaði Richard Nixon í kjölfar Watergate hneykslisins og þegar Donald Trump náðaði fjölda fólks sem hlotið hafði dóm fyrir árásina á Bandaríkjaþing 6. janúar 2021.

## Tilvísanir
Ragnar Þór Ingólfsson

**Ragnar Þór Ingólfsson** (f. 17. maí 1973) er félags- og húsnæðismálaráðherra Íslands, þingmaður Flokks fólksins og fyrrum formaður VR frá 2017 til 2024. Hann fór að einbeita sér réttindum launþega og lífeyrismálum eftir efnahagshrunið 2008. Ragnar er uppalinn í Breiðholti, stundaði nám í Fjölbrautaskóla Breiðholts og á fimm börn.

Ragnar hlaut gagnrýni fyrir að þiggja biðlaun frá VR eftir að hann varð þingmaður.  Ragnar tók við af Ingu Sæland sem félags- og húsnæðismálaráðherra þegar Inga færði sig yfir í mennta- og barnamálaráðuneytið 11. janúar 2026.

## Tilvísanir
Arnar Sigurbjörnsson

**Arnar Sigurbjörnsson** (f. í Reykjavík 16. janúar, 1949). Hann er gítarleikari og hefur verið í all mörgum hljómsveitum. Þar ber að nefna: Strengi, Toxic, Flowers, Ævintýri og Brimkló.
Geir Gunnarsson

**Geir Gunnarsson** (12. apríl 1930 - 5. apríl 2008) var íslenskur stjórnmálamaður sem að var þingmaður Alþýðubandalagsins frá 1959 til 1991. Geir var fyrst meðlimur í Sósíalistaflokknum en færði sig svo yfir í Alþýðubandalagið þegar að fyrrnefndi flokkurinn var lagður niður. Hann var fyrst landskjörinn þingmaður fyrir Hafnfirðinga og varð síðan að kjördæmakjörnum þingmanni Reykjaneskjördæmis. Geir var aðstoðarríkissáttarsemjari frá 1991 til 2008. Geir gengdi embætti varabæjarstjórar Hafnarfjarðar á árunum 1954 til 1962.

Geir sat í tryggingaráði frá 1967 til 1978, í stjórn framkvæmdastofnunar ríkisins frá 1978 til 1987, í stjórn skipaútgerðar ríkisins frá 1989 til 1992 og í bankaráði Seðlabanka Íslands frá 1990 til 1993. Þar sem að Geir hafði mikla reynslu af fjármálum þá var reynt að gera Geir að fjármálaráðherra þegar að Alþýðubandalagið komst í ríkisstjórn, (1971, 1978, 1980, 1988) en að hans sögn hafði hann ekki áhuga á því.

## Heimildir
Bændaflokkurinn

**Bændaflokkurinn** getur átt við tvo stjórnmálaflokka á fyrri hluta 20. aldar:

* Bændaflokkurinn (fyrri), 1912-1916
* Bændaflokkurinn (síðari), 1933-1942
Sabrina Carpenter

**Sabrina Annlynn Carpenter** (f. 11. maí 1999) er bandarísk söngkona, lagahöfundur og leikkona. Hún varð fyrst þekkt fyrir að leika í ''Disney''-þáttunum *Girl Meets World* (2014–2017). Hún skrifaði undir hjá Hollywood Records og gaf út fyrstu smáskífuna sína „Can't Blame a Girl for Trying“ árið 2014. Með Hollywood gaf hún út fjórar breiðskífur: *Eyes Wide Open* (2015), *Evolution* (2016), *Singular: Act I* (2018), og *Singular: Act II* (2019).

Carpenter samdi við Island Records árið 2021 og gaf út smáskífuna „Skin“, sem varð fyrsta lagið hennar á ''Billboard'' Hot 100-listanum. Fimmta breiðskífan hennar, *Emails I Can't Send*, kom út árið 2022. Hún var opnunaratriði á tónleikaferðalaginu Eras Tour fyrir Taylor Swift árið 2023. Hún naut vinsælda með sjöttu breiðskífunni sinni *Short n' Sweet* (2024). Hún varð fyrsta plata Carpenter til að ná fyrsta sæti á ''Billboard'' 200 í útgáfuviku. Á henni má finna lögin „Espresso“ og „Please Please Please“.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Eyes Wide Open* (2015)
* *Evolution* (2016)
* *Singular: Act I* (2018)
* *Singular: Act II* (2019)
* *Emails I Can't Send* (2022)
* *Short n' Sweet* (2024)
* *Man's Best Friend (2025)*

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Kýrenæka

**Kýrenæka** (úr grísku: Κυρηναϊκή *Kyrenaike*) eftir borginni Kýrene, er fornt heiti á austurhluta Líbíu. Kýrenæka var upphaflega grísk nýlenda stofnuð um 630 af fólki frá eyjunni Þeru. Grikkir stofnuðu þar fimm borgir: Kýrene (sem var stærst), Apollóníu, Tákeira eða Arsinóe (nú Tocra), Evesperídes eða Bereníke (nú Benghazi) og Barke (nálægt núverandi Marj). Austan við borgirnar fimm var svæðið Marmaríka. Kýrenæka var helsta framleiðsluland kryddsins silfíums sem var mjög eftirsótt í Rómaveldi. Á 1. öld f.o.t. varð Kýrenæka hluti af rómverska skattlandinu Krít og Kýrenæka. Múslimar lögðu landið undir sig um miðja 7. öld og gerðu Barke að höfuðborg.

Ítalar lögðu Kýrenæku undir sig í Trípólístríðinu 1911. Árið 1919 var landið gert að ítalskri nýlendu. Árið 1934 voru ítölsku nýlendurnar Trípólítana, Kýrenæka og Fezzan sameinaðar í eina nýlendu sem var nefnd Líbía. Þar fóru fram harðir bardagar í síðari heimsstyrjöld og eftir stríð fóru Bretar með völd þar til 1951 þegar Konungsríkið Líbía var stofnað.

## Tilvísanir
Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir

**Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir** (f. 9. apríl, 1978) er alþingismaður fyrir Miðflokkinn frá 2024. Hún var áður varaþingmaður flokksins frá 2019. Nanna er systir Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar formanns Miðflokksins.

## Tenglar
*Um Nönnu á Alþingisvefnum
Ole Paus

**Ole Paus** (1947–2023) var norskur söngvari, lagahöfundur og skáld, oft álitinn einn af frumlegustu tónlistarmönnum Noregs á 20. öld og „merkasti trúbador Noregs við andlát sitt.“ Hann var hluti af endurvakningu norsku ballöðunnar (no:*visebølgen*) og lagði sitt af mörkum til að móta stefnu hennar. Á ferli sem spannaði fimm áratugi gaf hann út um 40 plötur, skrifaði skáldsögur, ljóðabækur og ferðalýsingar. Verk hans náðu yfir mótmælasöngva og satírískar ballöður sem og djúphugsuð sálmalög og ástarsöngva. Paus var þekktur fyrir sérstæða einstaklingshyggju sína, félagslega gagnrýni og uppreisnargirni, og stóð „óhræddur upp fyrir þeim veiku gegn þeim sterku.“ Oft kallaður „þjóðartrúbadúr Noregs“ varð lag hans "Mitt lille land" samstöðulag eftir árásirnar í Noregi árið 2011.

Hann fæddist í Ósló í aðalsfjölskyldu með tengsl við Henrik Ibsen og ólst upp sem sonur hershöfðingja í stundum erfiðri fjölskyldu sem einkenndist af missi, kvíða, óstöðugleika og tilfinningalegri fjarlægð. Eftir að móðir hans lést ung var hann alinn upp af ömmu sinni Ellu, sem kom til Noregs sem gyðingaflóttamaður frá Vín árið 1938. Árið 1967 hóf hann feril sem söngvari og lagahöfundur í Ósló, starf sem „var ekki til á þeim tíma,“ og var uppgötvaður árið 1969 af Alf Prøysen og Alf Cranner.

Hann gaf út sína fyrstu plötu árið 1970, *Der ute – der inne*, með 18 lögum um borgarlíf í Ósló. Að hvatningu Prøysen gaf hann út ljóðasafnið *Tekster fra en trapp* árið eftir. Snemma á ferlinum blandaði hann saman áhrifum frá þjóðlagatónlist, djassi og rokki, með einkennandi félagslegri gagnrýni og djúpstæðri samúð með útigangsfólki, —„okkur öllum sem áttum erfitt með tilveruna,“ eins og fram kemur í lögum eins og "Jacobs vise," "Merkelige Mira," "Blues for Pyttsan Jespersens pårørende," og "Kajsas sang." Á áttunda áratugnum starfaði hann með mörgum merkum listamönnum, þar á meðal Jens Bjørneboe og Ketil Bjørnstad, og skapaði verk sem fóru yfir hefðbundin mörk. Beitta satíra hans átti sér vettvang í *Paus-posten* seríunni, sem styrkti orðspor hans sem menningarlegur ögrari.

Seinna á ferlinum beindist Paus að íhugulli og andlegri þemum. Samstarf hans við Kirkju menningarvinnustofuna leiddi til eftirminnilegra túlkunar á sálmalögum, og lag hans "Innerst i sjelen" varð klassík í Noregi. Í samstarfi við son sinn, klassíska tónskáldið Marcus Paus, vann hann að óperu, óratoríum og framúrstefnutónlist. Alexander Z. Ibsen benti á að „Ole Paus skipaði einstaka stöðu meðal norska listamanna. Lögin sem hann skrifaði snertu marga, frá íhugulum sálmalögum til satírískra ballaða. Í ljósi margra virkra ára hans og margbreytilegrar vinnu verður hann að teljast merkasti trúbador Noregs við andlát sitt,“ en Håvard Rem kallaði hann fyrsta lagahöfund Noregs. Ævisaga hans *For en mann*, kom út eftir dauða hans árið 2024.

## Tilvísanir
Önnur ríkisstjórn Donalds Trumps

**Önnur ríkisstjórn Donalds Trumps** er sitjandi ríkisstjórn Bandaríkjanna frá 20. janúar 2025.

Fyrir og eftir forsetakosningarnar 2024 hafði Donald Trump tilkynnt um ýmsa sem hann hugðist skipa í ríkisstjórnarembætti, og má þar helst nefna Marco Rubio öldungadeildarþingmann Flórída sem utanríkisráðherra, Pete Hegseth sem varnarmálaráðherra, Robert F. Kennedy jr. sem heilbrigðisráðherra og Kristi Noem sem heimavarnarráðherra.

## Tilvísanir
Carles Puyol

**Carles Puyol Saforcada** (f. 13. apríl 1978) er spænskur fyrrverandi atvinnumaður í knattspyrnu sem lék allan sinn feril fyrir Barcelona. Hann lék aðallega sem miðvörður en gat einnig leikið í báðum bakvarðarstöðunum, oftast sem hægri bakvörður. Hann er almennt talinn einn besti varnarmaður í sögu knattspyrnunnar.

Puyol er þekktur fyrir varnarleik sinn og leiðtogahæfni sína og er talinn einn besti varnarmaður og fyrirliði allra tíma. Hæfni hans og leikni á vellinum færðu honum viðurnefnið „*El Tiburón*“ (*hákarlinn*) af liðsfélögum og aðdáendum. Hann var fyrirliði Barcelona frá ágúst 2004 uns hann lagði skóna á hilluna árið 2014, en hann spilaði 593 keppnisleiki fyrir félagið. Hann vann 18 merka titla, þar á meðal spænsku úrvalsdeildina sex sinnum og Meistaradeildina þrisvar.

Puyol lék yfir 100 leiki með spænska landsliðinu og var í hópnum sem vann EM 2008 og HM 2010. Í undanúrslitum HM 2010 skoraði hann eina mark leiksins gegn Þýskalandi.

## Tilvísanir
Heimsmeistarakeppni félagsliða í knattspyrnu 2025

**Heimsmeistarakeppni félagsliða í knattspyrnu 2025** varð 21. heimsmeistarakeppni félagsliða og sú langstærsta í sögunni með 32 þátttökuliðum í stað 6-8 í fyrri keppnum. Hún fór fram í Bandaríkjunum frá 15. júní til 13. júlí og lauk með sigri Chelsea. Þar sem umfang keppninnar var stóraukið frá fyrri mótum, keppt var um nýjan verðlaunagrip og ætlunin er að leikið verði á fjögurra ára fresti, lítur FIFA svo á að um nýja keppni sé að ræða og Chelsea því fyrstu eiginlegu heimsmeistararnir.
## Riðlakeppnin
### A-riðill

### B-riðill

### C-riðill

### D-riðill

Club León frá Mexíkó var vikið úr keppni vegna brota á reglum um eignarhald. Þess í stað var efnt til einvígis milli Los Angeles FC og Club América um lausa sætið, sem lauk með 2:1 sigri bandaríska liðsins.

### E-riðill

### F-riðill

### G-riðill

### H-riðill

## Útsláttarkeppni
### 16-liða úrslit

### Fjórðungsúrslit

### Undanúrslit

### Úrslitaleikur

## Heimildir
* Heimasíða mótsins
Scolytus multistriatus

**Scolytus multistriatus** er barkarbjalla sem er nokkur skaðvaldur í skógrækt og finnst aðallega í álmi í Evrópu. Lirfur hennar bora sig um innri börk trjánna og er mikilvæg smitleið fyrir álmsýki. 


File:01a Scolytus multistriatus Imago 40fach.jpg|kvendýr
file:01a Scolytus multistriatus Imago 40fach rechte Seite.jpg|kvendýr
file:01a Scolytus multistriatus Imago 20fach.jpg|kvendýr
file:01a Scolytus multistriatus Imago 20fach rechte Seite.jpg|kvendýr
file:04 Scolytus multistriatus Fraßbild.jpg|*Scolytus multistriatus*, lirfugöng í *[[Ulmus glabra|álmi]]*
file:Scolytus multistriatus InsectImages.jpg


## Tilvísanir
Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla 1970

**Afríkukeppni karla í knattspyrnu 1970** fór fram í Súdan 6. til 16. febrúar. Það var sjöunda Afríkukeppnin og lauk með sigri heimamanna eftir 1:0 sigur á Gana í úrslitum.

Þetta var fjórða skiptið í röð sem Gana lék til úrslita í Afríkukeppninni.
## Leikvangarnir

## Keppnin
### A-riðill

### B-riðill

	

	

## Úrslitakeppnin

### Undanúrslit
 
 
### Bronsleikur
 
### Úrslitaleikur

## Markahæstu leikmenn
51 mark var skorað í leikjunum 16.
;8 mörk
*  Laurent Pokou
;5 mörk
*  Hassan El-Shazly

## Heimildir
* RSSSF, Afríkukeppnin 19670 úrslitagrunnur
Eldskeggi

**Eldskeggi** (fræðiheiti: *Psilopogon pyrolophus*) er tegund spætufugla. Hann finnst í Vestur-Malasíu og Súmötru.

## Heimildaskrá
Stélhrani

**Stélhrani** (fræðiheiti: *Coracias caudatus*) er tegund hrana sem lifir í Afríku sunnan Sahara.

## Heimildaskrá
Ópalhrani

**Stélhrani** (fræðiheiti: *Coracias cyanogaster*) er tegund hrana sem finnst á svæði sem nær frá Senegal til norðausturhluta Austur-Kongó.

## Heimildaskrá
Þyrnihrani

**Þyrnihrani** (fræðiheiti: *Coracias naevius*) er tegund hrana sem finnst víða í Afríku sunnan Sahara.

## Heimildaskrá
Spaðahrani

**Stélhrani** (fræðiheiti: *Coracias spatulatus*) er tegund hrana sem finnst víðsvegar í suðurhluta Afríku.

## Heimildaskrá
Músakóli

**Músakóli** (fræðiheiti: *Urocolius macrourus*) er tegund músfugla. Hann finnst í þurrlendi Vestur- og Austur-Afríku sem og Sahel.

## Heimildaskrá
Fuglastríðið í Lumbruskógi

***Fuglastríðið í Lumbruskógi*** (danska: **') er [[Danmörk|dönsk]] [[teiknimynd]] frá [[1990]] í leikstjórn [[Jannik Hastrup]] og framleidd af [[Dansk Tegnefilm]]. Myndin var byggð á bókinni ''Fuglastríðinu'' (d. **') eftir handritshöfund myndarinnar, Bent Haller. Myndin var fyrst frumsýnd í kvikmyndahúsum í Danmörku 28. september 1990 þar sem henni var dreift af Kærne Film.

Myndin var frumsýnd í kvikmyndahúsum á Íslandi 2. nóvember 1991, þar sem henni var dreift af Skífunni hf., en hún var talsett á íslensku.

## Söguþráður
Í Lumbruskógi eru tveir munaðarlausir fuglsungar teknir í fóstur af vingjarnlegum þresti og kolruglaðari uglu. Allt virðist slétt og fellt, grænar grundir með blómum í haga, en þegar fuglsungarnir, Oliver og Ólafía frétta að þeir eru munaðarlausir vegna þess að skelfir skógarins, Hroði, át foreldra þeirra í morgunmat, ákveða þeir að gera uppreisn gegn harðstjóranum. Fuglastríðið í Lumbruskógi er saga um hvernig tveir litlir spörfuglar, með miklum látum og fjöri, ná að vinna á stórum ránfugli.

## Talsetning

## Tilvísanir
Latakía

**Latakía** (arabíska: ٱللَّاذْقِيَّة) er helsta hafnarborg Sýrlands og höfuðstaður Latakía-héraðs. Árið 2023 bjuggu þar um 709.000 manns. Borgin er framleiðslumiðstöð fyrir nærliggjandi landbúnaðarhéruð. Alavítar eru mikilvægt þjóðarbrot í borginni

Íbúum fjölgaði vegna sýrlensku borgarastyrjaldarinnar. Rússar eru með herstöð í nágrenni Latakía.

## Heimild
*
Skógardýrið Húgó

***Skógardýrið Húgó*** (danska: *Jungledyret*) er dönsk teiknimynd frá 1993 í leikstjórn Stefan Fjeldmark og Flemming Quist Møller og framleidd af A. Film A/S. Myndin var byggð á samnefndri bók frá 1988 eftir meðleikstjóra myndarinnar, Flemming Quist Møller. Myndin var fyrst frumsýnd í kvikmyndahúsum í Danmörku 10. desember 1993 þar sem henni var dreift af Egmont Film.

## Íslensk útgáfa
Myndin var einnig frumsýnd í kvikmyndahúsum á Íslandi 4. mars 1995 þar sem henni var dreift af Skífunni Hf og talsett á íslensku. Í íslensku útgáfunni var talsett af Eddu Heiðrúnu Backman, Jóhanni Sigurðarsyni, Ólafíu Hrönn Jónsdóttur, Lísu Pálsdóttur, Magnúsi Ólafssyni, Ladda, Sigrúnu Eddu Björnsdóttur og Jóhönnu Jónasar. Talsetningunni var einnig leikstýrt af Ágúst Guðmundssyni.

## Tilvísanir
Tímabjögun

**Tímabjögun** er fyrirbæri í eðlisfræði þar sem tími getur liðið öðruvísi en við eðlilegar aðstæður. Algengt er að tíminn líði öðruvísi ef ferðast er nánast á ljóshraða eða ef ferðast er nálægt svartholi. Ekki er hægt að ferðast á ljóshraða en eftir því sem einstaklingur kemst nær ljóshraða eykst tímabjögunin til muna. Í kvikmyndinni Interstellar er leikið sér með þetta fyrirbæri en deilt er um hversu vísindalega nákvæm sú mynd er. 

## Tilvísanir
Björk (plata)

**Björk** er fyrsta stúdíóplata íslensku söngkonunnar Björk, gefin út í desember 1977 af Fálkanum. Flest lög plötunnar voru reyndar blanda af ábreiðum þýddum á íslensku eins og Bítlalagið „Fool On The Hill“ (“Álfur út úr hól”), „Alta Mira“ eftir Edgar Winter, „Christopher Robin“ eftir Melanie og „ Your Kiss Is Sweet“ eftir Stevie Wonder og Syreeta en innihélt einnig lög sérstaklega samin fyrir plötuna, eins og lagið "Arabadrengurinn" sem Sævar stjúpfaðir hennar samdi, og "Jóhannes Kjarval" sem er hljóðfærablokkflautuhylling til íslenska málarans Jóhannesar Kjarvals sem lést árið 1972, samið og flutt af Björk sjálfri.

## Lagalisti
Björk Guðmundsdóttir & tríó Guðmundar Ingólfssonar

**Björk Guðmundsdóttir & tríó Guðmundar Ingólfssonar** var íslensk djass-hljómsveit. Hljómsveitin var stofnuð árið 1990 þegar söngkonan og lagahöfundurinn Björk, sem söng fyrir Sykurmolana, vann með tríó Guðmundar Ingólfssonar sem samanstóð af Guðmundi Ingólfssyni píanóleikara, Guðmundi „Pappa Jazz“ Steingrímssyni trommuleikara og Þórði Högnasyni bassaleikara.

## Útgáfur

* *Gling-Gló* (1990)
Arna Lára Jónsdóttir

**Arna Lára Jónsdóttir** (f. 30. maí 1976) er íslensk stjórnmálakona og Alþingiskona fyrir Samfylkinguna. Hún var kjörin á Alþingi í Norðvesturkjördæmi í Alþingiskosningunum 2024.

Arna fæddist 30. maí 1976 á Ísafirði. Hún er með BSc-gráðu í stjórnmálafræði og meistaragráðu í alþjóðaviðskiptum og markaðsfræði. Hún hefur unnið í nýsköpun og atvinnuþróun og við byggðaþróunarverkefni hjá Atvinnuþróunarfélagi Vestfjarða og Nýsköpunarmiðstöð Íslands.

Arna var kjörin í bæjarstjórn Ísafjarðarbæjar í sveitarstjórnarkosningunum 2006 sem frambjóðandi Í-listans, kosningabandalags, Samfylkingarinnar, Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs og Frjálslynda flokksins. Hún jefur verið bæjarstjóri Ísafjarðar frá júní 2022. Arna var kjörin ritari Samfylkingarinnar í kosningum í október 2022 þar sem hún sigraði sitjandi ritarann Alexöndru Ýr van Erven. Hún hefur setið í stjórn Lánasjóðs sveitarfélaga og fjárfestingafélagsins Hvetjandi.

Arna hefur nokkrum sinnum tekið sæti á Alþingi sem varaþingmaður: Í febrúar 2010 og frá október til nóvember 2012 fyrir Ólínu Þorvarðardóttur, í janúar 2012 fyrir Guðbjart Hannesson og í september 2018, maí og október 2019 og frá janúar til febrúar 2020 fyrir Guðjón S. Brjánsson. Arna var kjörin á Alþingi í Alþingiskosningunum 2024. Áætlað er að Sigríður Júlía Brynleifsdóttir taki við af Örnu sem bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar í janúar 2025.

Sambýlismaður Örnu er Ingi Björn Guðnason. Hún á tvær dætur og einn son.

## Tilvísanir
Who Wants to Live Forever

**Who Wants to Live Forever** er lag með hljómsveitinni Queen frá árinu 1986. Lagið var samið fyrir bandarísku kvikmyndina *[[Hálendingurinn|Hálendinginn]]*, sem var frumsýnd sama ár.

## Tilvísanir
Vala Fannell

**Vala Fannell** (f. 4. apríl 1988) er íslenskur leikstjóri og leikkona. Hún lauk B.A. prófi í leiklist og leikstjórn frá háskóla í London árið 2014. Hún starfar nú sem verkefnastjóri samfélagsmála í Þjóðleikhúsinu, og er skólastjóri Leikhússkóla Þjóðleikhússins. 

## Heimildir
https://leikhusid.is/actors/vala-fannell/

## Tilvísanir
Gísli Jónsson (alþingismaður)

**Gísli Jónsson** (17. ágúst 1889 – 7. október 1970) var íslenskur stjórnmálamaður. Hann var alþingismaður Barðstrendinga 1942–1956 og 1959, alþingismaður Vestfirðinga 1959–1963 fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Hann var forseti efri deildar Alþingis 1953–1956. Hann átti sæti í Norðurlandaráði 1952–1956 og 1959–1963 og var á síðara tímabilinu formaður Íslandsdeildar ráðsins.

Gísli stofnaði og rak víða um land mörg fyrirtæki til útgerðar, fiskvinnslu og verslunar, og var sá atvinnurekstur hans mjög stór í sniðum um skeið. Hann átti um tíma miklar eignir á Bíldudal og kom hann á fót verksmiðjunni sem framleiddi *Bíldudals grænar baunir* og eftir þeirri afurð hefur fjölskylduhátíð á Bíldudal verið nefnd. Gísli var eigandi vélbátsins MS Þormóðs, sem sökk í óveðri árið 1943, svo kallað Þormóðsslys sem leiddi til dauða 31 farþega og áhafnar.

## Tilvísanir
Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla 2017

**Afríkukeppni karla í knattspyrnu 2017** fór fram í Gabon 14. janúar til 5. febrúar. Það var 31. Afríkukeppnin og sú síðasta þar sem þátttökuliðin voru aðeins 16 talsins. Mótinu lauk með því að Kamerún varð meistari í fimmta sinn eftir sigur á Egyptum í úrslitum.
## Val á gestgjöfum
Til stóð að Afríkukeppnin 2017 færi fram í Líbíu en vegna borgarastyrjaldarinnar þar í landi var ákveðið í ágúst 2022 að finna nýja gestgjafa. Ýmis lönd lýstu áhuga sínum á verkefninu en Knattspyrnusamband Afríku ákvað að valið skyldi standa á milli Alsír, Egyptalands, Gana og Gabon. Egyptar heltust snemma úr lestinni og þann 8. apríl 2015 var gengið til atkvæða. Þar hlaut Gana ekkert atkvæði, Alsír fjögur en Gabon níu og fékk mótið því í sinn hlut í fyrsta skipti í sögunni.
## Forkeppni
Mesta athygli vakti að þrefaldir meistarar Nígeríu komust ekki í úrslitakeppnina. Auk heimamanna komust sigurvegarar í þrettán forriðlum í úrslitin og tvö stigahæstu liðin sem höfnuðu í öðru sæti. Hins vegar var ákveðið að þar kæmu einungis lið úr fjögurra liða forriðlum til álita og þar sem landslið Tjad dró sig úr keppni gátu Nígeríumenn ekki komist áfram út á annað sætið.
## Keppnin
### A-riðill

### B-riðill

### C-riðill

### D-riðill
Einungis sex mörk voru skoruð í jafnmörgum leikjum í D-riðlinum.

## Útsláttarkeppni
### Fjórðungsúrslit

### Undanúrslit

### Bronsleikur

### Úrslitaleikur

## Markahæstu leikmenn
66 mörk voru skoruð í leikjunum 32.
;3 mörk
*  Junior Kabananga
## Heimildir
* RSSSF, Afríkukeppnin 2017 úrslitagrunnur
*
Ragna Sigurðardóttir

**Ragna Sigurðardóttir** getur átt við:

* Ragna Sigurðardóttir (f. 1962), myndlistarkonu og rithöfund.
* Ragna Sigurðardóttir (f. 1992), lækni og alþingismann.
Múr (hljómsveit)

**Múr** er íslensk framsækin þungarokkssveit sem stofnuð var árið 2018. Lagasmíðar eru í lengra lagi og er sungið á íslensku.

Múr gaf út sína fyrstu plötu árið 2024, titluð *Múr*. Sveitin hlaut bjartsýnisverðlaun Íslensku tónlistarverðlaunanna 2025.

## Plötur
* *Múr* (2024) (Century Media)

## Meðlimir
*Ívar Andri Klausen: Bassi (2018-)
*Kári Haraldsson: Söngur og hljómborð (2018-), trommur (2018-2020)
*Jón Ísak Ragnarsson: Gítar (2018-)
*Hilmir Árnason: Gítar (2018-)
*Árni Jökull Guðbjartsson: Trommur (2022-)

## Tenglar
*Múr á Metal Archives
*Umsögn um plötuna Múr á Metal Hammer
Grímur Grímsson

**Grímur Grímsson** (f. 2. september 1961) er íslenskur lögreglumaður og Alþingismaður fyrir Viðreisn.

## Æviágrip
Grímur er menntaður í viðskiptafræði og er með meistarapróf í endurskoðun og reikningsskilum. Hann hóf upphaflega störf hjá lögreglunni í Reykjavík árið 1987. Hann var meðal annars í efnahagsbrotadeildinni en hætti í lögreglunni í eitt ár og starfaði á endurskoðunarskrifstofu.

Grímur hóf aftur störf hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu árið 2008. Þegar embætti sérstaks saksóknara var stofnað var Grímur ráðinn til starfa hjá því frá fyrsta degi, 1. febrúar 2009. Hann vann hjá embættinu þar til það var lagt niður í lok ársins 2015 en hóf þá störf hjá héraðssaksóknara. Grímur var yfirlögregluþjónn hjá embætti héraðssaksóknara þar til hann kom aftur til starfa hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu 1. nóvember 2016. Hann hlaut þá stöðu yfirlögregluþjóns og yfirmanns þess hluta miðlægu rannsóknardeildarinnar sem sér um rannsóknir á alvarlegri og skipulagðri brotastarfsemi. Hann tók við stjórn miðlægu rannsóknardeildarinnar þann 1. nóvember 2017.

Grímur varð þjóðkunnur á Íslandi árið 2017 þegar hann stýrði rannsókn lögreglunnar á morðinu á Birnu Brjánsdóttur. Málið vakti mikla athygli bæði fjölmiðla og almennings og Grímur uppskar töluverðar vinsældir með framgöngu sinni í málinu. Grímur var meðal annars valinn maður ársins af hlustendum *[[Bylgjan|Bylgjunnar]]* og lesendum *[[Vísir (vefmiðill)|Vísis]]* í lok árs 2017. Á árunum eftir morðrannsóknina var Grímur hins vegar einnig gagnrýndur af aðstandendum Birnu fyrir að hafa haft mikil samskipti við fjölmiðla á tíma rannsóknarinnar í nafni upplýsingaöflunar og hafa þannig sýnt ónærgætni. Grímur baðst afsökunar vegna þess árið 2022.

Frá 2017 til 2020 vann Grímur sem tengiliður Íslands hjá Europol. Hann sneri aftur til fyrri starfa hjá miðlægri rannsóknardeild lögreglunnar í apríl 2020.

Í október 2024 lýsti Grímur því yfir að hann yrði í framboði til Alþingis fyrir Viðreisn í Reykjavíkurkjördæmi norður í Alþingiskosningunum það ár. Hann sagðist meðal annars vilja leggja sitt af mörkum varðandi öryggismál og löggæslumál, auk efnahagsmála og heimilismála. Grímur komst inn á þing sem jöfnunarþingmaður undir lok talninga í kosningunum. 

## Tilvísanir
Otradalur

**Otradalur** er dalur í Vesturbyggð, rétt austur af Bíldudal. Í Otradal hefur líklega verið búið allt frá landnámi þótt ekki sé minnst á hann í Landnámu, en líklegt má telja að Otradalur hafi verið í landnámi Ketils ilbreiða, en hann nam alla dali frá Kópanesi til Dufansdals, en fluttist seinna til Breiðafjarðar og nam Berufjörð.

En á Otradalur og ábúendur hans er minnst á í að minnsta kosti tveimur Íslendingasögum. Líklega var þekktasti ábúandi Otradals, Eyjólfur hinn grái sem drap Gísla Súrsson  í Geirþjófsfirði. Í Njálu er svo minnst á barnabarn Eyjólfs, Eyjólf Bölverksson, sem tók  að sér vörn í brennumálinu á Alþingi. 

Í Jarðabók Árna Magnússonar, sem gerð var árin 1702-1714, er jörðinni lýst svo:  ”Jarðardýrleiki er óviss þar sem jörðin er tíundarfrí og presturinn nýtur staðarins frítt. Kúgildi eru alls 14, kvikfé 6 kýr, 1 naut veturgamalt, 1 kálfur, 32 ær, 3 sauðir tvævetrir, 16 veturgamlir, 25 lömb, 2 hestar. ”

Kirkja hefur verið í Otradal frá ómunatíð. Til eru máldagar frá 1324 og 1397 þar sem kirkjan helguð alsvaldandi Guði, heilagri móður Maríu, Bartalómeusi postula, Tómasi erkibiskup, Þorláki biskup, og Ceciliu meyju. 

Í presta- og prófastatali séra Sveins Níelssonar er Sveinn Sigurðsson skalli fyrsti presturinn sem minnst er á í Otradal en hann á að hafa komið einhvertíma fyrir 1346. Síðasti presturinn í Otradal var Jón Árnason, en hann var frá 1891 til 1906 en þá var sóknin flutt til Bíldudals.

Síðasta Otradalskirkjan var byggð 1876 en rifin á fyrri hluta 20. aldar en líkhússkofi reistur á hluta grunnsins.

Otradalur var gerður að þingstað Suðurfjarðahrepps 1832 en fluttur til Bíldudals 1895.https://timarit.is/page/2003906#page/n9/mode/2up

## Tilvísanir
Taye Atske Selassie

**Taye Atske Selassie Amde** (amharíska: ታዬ አጽቀሥላሴ, f. 13. janúar 1956) er eþíópískur erindreki og stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Eþíópíu frá 7. október 2024. Hann hefur mörgum sinnum unnið sem sendiherra hjá Sameinuðu þjóðunum. Áður en hann tók við forsetaembætti var Taye utanríkisráðherra Eþíópíu.

## Æska og menntun
Taye fæddist í Debarq í Gondar í Begemder-héraði. Hann lauk námi við Háskólann í Addis Ababa og Háskólann í Lancaster í stjórnmálafræði, alþjóðasamskiptum og herkænskufræði.

## Ferill í utanríkisþjónustu
Taye hefur unnið sem fastafulltrúi Eþíópíu hjá Sameinuðu þjóðunum frá 2018. Áður en hann hóf störf hjá Sameinuðu þjóðunum var Taye aðalræðismaður Eþíópíu í Los Angeles og hafði gegnt mikilvægum embættum í alþjóðasamskiptum landsins í Washington, D.C. og Stokkhólmi, auk þess sem hann hafði verið sendiherra Eþíópíu í Egyptalandi. Þann 18. janúar 2023 var Taye útnefndur ráðgjafi forsætisráðherra Eþíópíu í utanríkismálum.

Þann 8. febrúar 2024 tók Taye við af Demeke Mekonnen sem utanríkisráðherra Eþíópíu eftir afsögn Demeke þann 26. janúar.

## Forsetatíð

Þann 7. október 2024 var Taye skyndilega útnefndur forseti Eþíópíu. Hann tók við af Sahle-Work Zewde, sem lét af embætti undir kringumstæðum sem deilt hefur verið um. Taye tók við embættinu á tíma mikilla áskorana í utanríkismálum Eþíópíu og átaka innanlands.

## Tilvísanir
François Bayrou

**François René Jean Lucien Bayrou** (f. 25. maí 1951) er franskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forsætisráðherra Frakklands. Hann var skipaður í embætti af Emmanuel Macron forseta þann 13. desember 2024 eftir afsögn Michels Barnier.

Bayrou er formaður frönsku Lýðræðishreyfingarinnar og hefur verið virkur í frönskum stjórnmálum í marga áratugi. Foreldrar hans voru bændur í Bearn í suðvesturhluta Frakklands og hann sótti ekki menntun í hina hefðbundnu háskóla frönsku valdastéttarinnar. Bayrou var bókmenntakennari áður en hann hóf feril í stjórnmálum. Hann var kjörinn á franska þingið árið 1986 og var menntamálaráðherra Frakklands frá 1993 til 1997.

Bayrou hefur þrisvar sinnum gefið kost á sér í forsetakosningum Frakklands, árin 2002, 2007 og 2012. Hann hlaut 18 prósent atkvæða í forsetakosningunum 2007. Hann ákvað að bjóða sig ekki fram að nýju í forsetakosningunum 2017 og lýsti yfir stuðningi við Emmanuel Macron, sem vann kosningarnar.

Bayrou var skipaður dómsmálaráðherra í ríkisstjórn Macrons árið 2017 en sagði af sér einum mánuði síðar vegna rannsóknar á flokknum hans. Frá árinu 2020 var Bayrou borgarstjóri borgarinnar Pau.

Eftir að Michel Barnier forsætisráðherra féll fyrir vantrauststillögu á þingi í desember 2024 bauð Macron forseti Bayrou að mynda nýja ríkisstjórn. Bayrou tók við embætti forsætisráðherra þann 13. desember. Hann kynnti nýja ríkisstjórn sína á aðfangadag 2024.

Þar sem Bayrou hafði ekki meirihlutastuðning á franska þinginu greip hann til stjórnarskrárákvæðis til að þvinga fram samþykkt fjárlaga án stuðnings þingsins. Barnier hafði áður gripið til sama úrræðis áður en vantrauststillaga var samþykkt gegn honum. Í kjölfarið lögðu þingmenn Óbugaðs Frakklands fram vantrauststillögu gegn Bayrou en hún var felld með miklum meirihluta. 

Í september 2025 boðaði Bayrou til atkvæðagreiðslu á þingi um traustsyfirlýsingu á stjórn sína. Hann vildi leysa úr pattstöðu sem komin var upp á þingi vegna fjárlagafrumvarp hans, sem gerði ráð fyrir nærri því 44 milljarða evra niðurskurði í ríkisútgjöldum. Niðurstaðan varð hins vegar sú að 364 þingmenn kusu að lýsa yfir vantrausti á stjórn Bayrou en aðeins 194 lýstu yfir trausti á hana.

## Tilvísanir
Ragna Sigurðardóttir (f. 1992)

**Ragna Sigurðardóttir** (f. 31. ágúst 1992) er þingmaður fyrir Samfylkinguna og læknir. Hún var kjörin á þing fyrir Reykjavíkurkjördæmi suður í Alþingiskosningunum 2024.

Ragna fæddist 31. ágúst 1992 í Reykjavík. Hún er dóttir læknisins Sigurðar Einarssonar. Þegar hún var sex ára flutti hún ásamt fjölskyldu sinni til Madison, Wisconsin, þar sem faðir hennar var í sérnámi í meltingarlækningum. Fjölskyldan fór reglulega aftur til Íslands í frí. Ragna gekk í Madison West High School frá 2006 til 2007 og hlaut bandarískan ríkisborgararétt. Fjölskyldan flutti aftur til Íslands árið 2008, sem Ragna var ekki ánægð með. Hún gekk í Kársnesskóla í Kópavogi og Menntaskólann við Hamrahlíð, þaðan sem hún útskrifaðist með ágætiseinkunn árið 2012.

Ragna útskrifaðist með BS-gráðu í læknisfræði frá Háskóla Íslands árið 2017 og með M.D.-gráðu árið 2022. Hún var formaður stúdentasamtakanna Röskvu frá 2014 til 2015 og einn af stofnendum geðfræðslufélagsins Hugrúnar. Hún var stúdentaráðsliði við Stúdentaráð HÍ frá 2015 til 2017 og formaður stúdentaráðs frá 2017 til 2018. Ragna var læknir við heilsugæslustöðina í Garðabæ og var í sérnámi í skurðlækningum við Landspítala.

Ragna var kosningastýra Samfylkingarinnar í Reykjavík í sveitarstjórnarkosningunum 2018. Hún var í stjórn Samfylkingarfélagsins í Reykjavík frá 2020 til 2021. Hún var forseti Ungs jafnaðarfólks frá 2020 til 2022. Hún var fulltrúi í borgarstjórn Reykjavíkur frá 2020 til 2022. Hún tók sæti á Alþingi sem varaþingmaður fyrir Dagbjörtu Hákonardóttur í nóvember 2023. Ragna var kjörin á Alþingi í Alþingiskosningunum 2024.

## Tilvísanir
Tölvuárás

**Tölvuárás** er árás sem beinist að tölvukerfum og hugbúnaðarkerfum. Misjafnt er hvers eðlis árásirnar eru en algengast er að þær beinist að opinberum aðilum svo sem ríkisstofnunum eða stórfyrirtækjum. Í kjölfar innrásar Rússa í Úkraínu hafa rússneskir tölvuþrjótar stundað ítrekaðar tölvuárásir á innviði bæði á Íslandi og í Evrópu. Má þar nefna að gerðar voru nokkrar tölvuárásir á íslenskar stofnanir þegar leiðtogafundur Evrópuráðsins var haldinn í Reykjavík vorið 2023. 

## Tilvísanir
Rígur Dassler-bræðra

**Rígur Dassler bræðra** var langvarandi rígur á milli bræðranna Adolf Dassler stofnanda Adidas og Rudolf Dassler stofnanda Puma. Á yngri árum ráku þeir bræður saman skóverksmiðju en eftir seinni heimstyrjöldina ákváðu þeir að skipta fyrirtækinu í tvennt og ráku sitthvort vörumerkið. Adolf nefndi fyrirtækið sitt Adidas sem er stytting á nafninu hans en Rudolf nefndi fyrirtækið sitt Puma þar sem hann hafði mikið dálæti af fjallaljónum. Rígur þeirra bræðra var oft til umræðu og eitt alræmdasta augnablikið var þegar Armin Dassler sonur Rudolf Dassler gerði skósamning við Pelé fyrir heimsmeistaramót karla í knattspyrnu 1970 en hann hafði stuttu áður gert samning við frænda sinn Horst Dassler (son Adolf Dassler) um að fyrirtækin myndu ekki bjóða Pelé samning en það átti að vera lausn á hatrammri deilu fyrirtækjanna.

## Tilvísanir
Utanþingsráðherra

**Utanþingsráðherra** er ráðherra í þingræðisríki sem ekki situr á þjóðþingi landsins. Á Íslandi sitja ráðherrar í umboði meirihluta Alþingis og því er algengast að ráðherrar séu valdir úr röðum alþingismanna en þó eru alltaf dæmi þess að skipaðir séu ráðherrar sem eiga ekki sæti á Alþingi, algengt er að utanþingsráðherrar nái síðar kjöri á þing eftir að hafa setið sem ráðherra.  Utanþingsráðherrar hafa rétt til að flytja frumvörp á Alþingi og taka til máls í þingsal en hafa ekki atkvæðisrétt þegar Alþingi greiðir atkvæði um mál. Í sumum löndum er ráðherrum óheimilt að sitja á þingi. Í Hollandi er ráðherrum heimilt að ná kjöri á þing en mega ekki sitja á þingi meðan þeir gegna ráðherraembætti. Í Bandaríkjunum ríkir forsetaræði og þar er ráðherrum óheimilt að gegna þingmennsku.  

## Tilvísanir
Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla 1992

**Afríkukeppni karla í knattspyrnu 1992** fór fram í Senegal 12. til 26. anúar. Það var 18. Afríkukeppnin og lauk með því að Fílabeinsströndin varð meistari í fyrsta sinn, eftir sigur á Gana í maraþon-vítaspyrnukeppni.
## Leikvangarnir

## Keppnin
### A-riðill

### B-riðill

### C-riðill

### D-riðill

## Útsláttarkeppni
### Fjórðungsúrslit

### Undanúrslit

### Bronsleikur

### Úrslitaleikur
Í fyrsta sinn í knattspyrnusögunni gerðist það í úrslitaleik í stórmóti að grípa þurfti til vítakeppni þar sem allir leikmenn beggja liða komu við sögu.

### Markahæstu menn
34 mörk voru skoruð í leikjunum 20.
;4 mörk
*  Rashidi Yekini
;3 mörk
*  Abedi Pele

## Heimildir
* RSSSF, Afríkukeppnin 1992 úrslitagrunnur
Árni Samúelsson

**Árni Samúelsson** (fæddur 12. júlí 1942) einnig þekktur sem **Árni Sam** er íslenskur viðskiptamaður og stofnandi Sambíóana.

## Tilvísanir
Eydís Ásbjörnsdóttir

**Eydís Ásbjörnsdóttir** (f. 22. júní 1973) er íslensk stjórnmálakona og Alþingiskona. Hún er meðlimur í Samfylkingunni og var kjörin á þing í Norðausturkjördæmi í Alþingiskosningunum 2024.

Eydís er fædd 22. júní 1973. Hún er frá Eskifirði. Hún lauk sveinsprófi í hársnyrtiiðn árið 1998 og lauk mastersgráðu í sömu grein árið 1999. Hún hlaut kennsluréttindi frá Háskólanum á Akureyri árið 2006. Eydís hóf að kenna við Verkmenntaskóla Austurlands árið 1999. Hún varð skólameistari skólans í desember árið 2022 eftir að hafa verið útnefnd af Ásmundi Einari Daðasyni, mennta- og barnamálaráðherra. Hún hefur einnig rekið eigið fyrirtæki.

Eydís var kjörin í bæjarstjórn Fjarðabyggðar í sveitarstjórnarkosningunum 2010 fyrir Fjarðalistann. Hún sat á Alþingi sem varaþingmaður fyrir Loga Einarsson í nóvember 2022. Eydís var kjörin á þing í Alþingiskosningunum 2024.

## Tilvísanir
Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla 1994

**Afríkukeppni karla í knattspyrnu 1994** fór fram í Túnis 26. mars til 26. anúar. Það var 19. Afríkukeppnin og lauk með því að Nígería varð meistari í annað sinn, eftir sigur á Sambíu í úrslitum.
## Leikvangarnir

## Keppnin
### A-riðill

### B-riðill

### C-riðill

### D-riðill

## Útsláttarkeppni
### Fjórðungsúrslit

### Undanúrslit

### Bronsleikur

### Úrslitaleikur

### Markahæstu menn
44 mörk voru skoruð í leikjunum 20.
;5 mörk
*  Rashidi Yekini
;4 mörk
*  Joël Tiéhi

## Heimildir
* RSSSF, Afríkukeppnin 1994 úrslitagrunnur
Neisti (tímarit)

**Neisti** var íslenskt tímarit sem gefið var út frá 1963 fram til 1985. Fyrstu árin kom tímaritið út fjórum sinnum á ári en lengst af var það gefið út mánaðarlega með mjög misjöfnum blaðsíðufjölda. Neisti var alla tíð málgagn sósíalisma af ýmsum tegundum, þau samtök sem stóðu að útgáfunni skiptu um nafn fjórum sinnum á útgáfutímanum. Einnig breyttist innihald tímaritsins, frá sterku ívafi af menningarefni til harðlínu kommúnisma sem ekki síst snérist um deilur um réttan skilning á fræðikenningunni.  

Æskulýðsfylkingin – Samtök ungra sósíalista, sem var ungliðahreyfing Sósíalistaflokksins, stóð að tímaritinu frá 1963 þar til að nafninu var breytt í „Fylkingin - baráttusamtök sósíalista“ árið 1970. Hafði Æskulýðsfylkingin þá sagt skilið við Alþýðubandalagið sem var arftaki Sósíalistaflokksins. Þegar trotskíistar höfðu náð meirihluta í samtökunum 1976 var nafninu breytt í „Fylking byltingarsinnaðra kommúnista“. Því var síðan endanlega breytt í „Baráttusamtök sósíalista“ árið 1984.

## Ritstjórar Neista voru:
*Magnús Jónsson
*Hallveig Thorlacius
*Úlfur Hjörvar
*Eyvindur Eiríksson
*Leifur Jóelsson
*Franz A. Gíslason
*Bergþóra Gísladóttir
*Vernharður Linnet
*Haraldur S. Blöndal
*Guðmundur Hallvarðsson
*Tryggvi Aðalsteinsson
*Ragnar Stefánsson – skráður ábyrgðarmaður
*Ragnhildur Óskarsdóttir
*Birna Þórðardóttir – skráð ábyrgðarmaður
*Árni Sverrisson
*Már Guðmundsson

## Tengill
* Stafrænt aðgengi að öllum tölublöðum Neista hjá Landsbókasafninu
Ingvar Þóroddsson

**Ingvar Þóroddsson** er íslenskur stjórnmálamaður sem var kjörinn á Alþingi árið 2024. Hann er yngsti þingmaðurinn sem var kjörinn á þessu kjörtímabili. 

## Lífshlaup
Ingvar er fæddur 25. júní 1998 á Akureyri. Foreldar hans eru Aðalheiður Rósa Jóhannesdóttir og Þóroddur Ingvarsson. Hann ólst að mestu upp í Reykjavík en líka í Svíþjóð og Noregi. Hann fluttist heim til Akureyrar þar sem hann stundaði nám í Menntaskólanum á Akureyri. Á lokaári sínu í MA var Ingvar Inspector scholae . Ingvar fluttist til Reykjavíkur eftir menntaskóla og stundaði nám í Háskóla Íslands. Í HÍ sat Ingvar í stúdentaráði fyrir hönd Röskvu. Í alþingiskosningunum árið 2021 skipaði Ingvar 3. sæti á lista Viðreisnar í Norðausturkjördæmi . Hann hefur þar að auki verið kosningastjóri Viðreisnar í borgarstjórnarkosninginum í Reykjavík 2022 og var varaformaður Uppreisnar - Ungliðahreyfingar Viðreisnar starfsárið 2021-2022.

Árið 2023 flutti Ingvar til Bandaríkjanna þar sem hann stundaði nám við Berkeley. Áður en hann náði kjöri til Alþingis starfaði Ingvar sem kennari við sinn gamla skóla MA.

Í maí 2025 tilkynnti Ingvar að hann tæki sér leyfi frá þingstörfum til þess að sækja sér áfengismeðferð. Hann tók aftur sæti í september 2025.

## Tilvísanir
Ása Berglind Hjálmarsdóttir

**Ása Berglind Hjálmarsdóttir** (fædd 30. júlí 1984) er íslensk stjórnmálakona. Hún hefur setið á Alþingi fyrir Samfylkinguna í Suðurkjördæmi frá Alþingiskosningum 2024.

## Tilvísanir
Mannlíf

**Mannlíf** er íslenskur fjölmiðill sem var stofnaður árið 1984 af útgáfufélaginu Fjölni og var Herdís Þorgeirsdóttir fyrsti ritstjórinn. Þremur árum seinna keypti útgáfufélagið Fróði tímaritið. Árið 2025 eignaðist Sameinaða útgáfufélagið ehf., sem gefur m.a. út Heimildina og Vísbendingu, Mannlíf og breytti ritstjórnarstefnu og útliti miðilsins.
## Ritstjórar
*Herdís Þorgeirsdóttir 1984-1986
*Árni Þórarinsson 1986-1988
*Svanhildur Konráðsdóttir 1988-1990
*Bjarni Brynjólfsson og Ragnheiður Davíðsdóttir 1990
*Árni Þórarinsson 1990-1994
*Kristján Þorvaldsson og Bjarni Brynjólfsson 1994-1996
*Þórarinn Jón Magnússon 1996
*Hrafn Jökulsson 1997-1998
*Gerður Kristný 1998-2004
*Reynir Traustason 2004-2006
*Kristján Þorvaldsson 2006-2007
*Reynir Traustason 2007
*Þórarinn Þórarinsson 2007
*Sigurjón M. Egilsson 2008-2009
*Reynir Traustason 2009-2010
*Brynjólfur Þór Guðmundsson 2010
*Karl Steinar Óskarsson 2010-2011
*Hrund Þórsdóttir 2011-2012
*Karl Steinar Óskarsson 2012-2014
*Roald Viðar Eyvindsson 2017-2020
*Reynir Traustason 2020-2025
*Jón Trausti Reynisson 2025–
Heimild

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefsíða Mannlífs
María Rut Kristinsdóttir

**María Rut Kristinsdóttir** (fædd 17. maí 1989) er íslensk stjórnmálakona. Hún hefur setið á Alþingi fyrir Viðreisn í Norðvesturkjördæmi frá Alþingiskosningum 2024.

## Tilvísanir
Fjörulalli

**Fjörulalli** er kynjadýr sem umtalað er í íslenskum þjóðsögum. Fjörulalli gengur stundum á land og er þá helst á ferli að næturlagi en hún heldur sig helst í sjónum. Önnur heiti eru *fjörudýr, fjörulabbi, lalli* og *skeljalabbi* eða *skeljalalli.*  Oftast sjást til fjörulalla á Breiðafirði og Vestfjörðum, og nokkur dæmi eru um að sést hafi til þeirra á Norðurlandi.

Fjörulallar voru yfirleitt ekki taldir sérstaklega hættulegir, nema ef þeir kæmust í sauðfé, þá áttu þeir til að rífa undan kindunum júgrin. Sumar heimildir segja að fjörulallinn sé settur hrúðurköllum og skeljum, og því skrjáfi í honum þegar hann hreyfi sig. Óléttar konur eru sagðar þurfa að vara sig sérstaklega á fjörulöllum, þar sem þeir geti skaddað fóstrið í móðurkviði.

Fjörulalla hefur verið lýst svo í frásögu í tímaritinu Breiðfirðingur 1. tbl. 1991:

*“Skepnan var rétt neðan undir stofuglugganum svo birtan frá glugganum féll á hana. Hún stóð þá upp svo við sáum greinilegaalla lögun á henni.  Hún var svört eða mjög dökk, loðin og lubbaleg, stutt og digur og engin rófa eða hali; segja má að hún hafi verið kassalöguð á skrokkinn. Hálsinn var mjög stuttur, hausinn lítill og hnöttóttur og eins og kýttur við búkinn. Niður úr lubbanum voru fjórir loðnir fætur og ekki hærri en sem svarar þverhönd.”*

## Heimildir

* Jón Árnason, Árni Böðvarsson og Bjarni Vilhjálmsson. *Íslenzkar þjóðsögur og ævintýri,* þriðja bindi. Reykjavík: Bókaútgáfan Þjóðsaga, 1954.
* Jón Baldur Hlíðberg og Sigurður Ægisson. *Íslenskar kynjaskepnur.* Reykjavík: JPV útgáfa, 2008.
* Þorvaldur Friðriksson, 2023. Skrímsli í sjó og vötnum á Íslandi. Söguútgáfan, ISBN 9789935312099
Daði Már Kristófersson

**Daði Már Kristófersson** (fæddur 22. október 1971) er íslenskur hagfræðingur og núverandi fjármála- og efnahagsráðherra. Daði starfaði frá 2016 sem prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands en auk þess hefur hann gegnt stöðu deildarforseta Félagsvísindasviðs HÍ.         

Daði Már var kjörinn varaformaður Viðreisnar árið 2020. Hann var varaþingmaður fyrir Viðreisn kjörtímabilið 2021-2024.  Daði lauk doktorsgráðu í hagfræði frá Norwegian University of Life Sciences árið 2005. Meistaragráðu frá Agricultural University of Norway árið 2000 og BS.c. gráðu í landbúnaðarfræðum frá landbúnaðarháskóla Íslands, Hvanneyri árið 2000.      

Faðir Daða var Kristófer Már Kristinsson varaþingmaður fyrir Bandalag jafnaðarmanna á 9. áratug 20. aldar. Fósturmóðir hans var Valgerður Bjarnadóttir fyrrum alþingismaður fyrir Samfylkinguna. Móðir Daða var Margrét Gunnarsdóttir hjúkrunarfræðingur og maður hennar og fósturfaðir Daða er Halldór Kjartansson rafeindavirki.     

## Tilvísanir
Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur

**Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur** er núverandi ríkisstjórn Íslands og tók við völdum 21. desember 2024, eftir Alþingiskosningarnar 2024. Hún samanstendur af Samfylkingunni, Viðreisn og Flokki Fólksins. Kristrún Frostadóttir, formaður Samfylkingarinnar, er forsætisráðherra og leiðir ríkistjórnina. Ríkistjórnin tók við völdum af öðru ráðuneyti Bjarna Benediktssonar og er þetta í annað sinn á þessari öld sem það eru hrein stjórnarskipti.  

Hafa ríkisstjórnarflokkarnir meirihluta á Alþingi með 36 af 63 þingmönnum. Í ríkisstjórninni eru ellefu ráðherrar og fækkar um einn. Samfylkingin hefur fjóra, Viðreisn fjóra og Flokkur fólksins þrjá. Þórunn Sveinbjarnardóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, varð forseti Alþingis. 

## Ráðherraskipan

## Tilvísanir
Kommúnistasamtökin

**Kommúnistasamtökin** voru stofnuð árið 1980 með samruna samtakana Kommúnistaflokkur Íslands marxistarnir-lenínistarnir (KFÍ m-l) og Einingarsamtök kommúnista marx-lenínistarnir. (EIk ml)  

Kommúnistasamtökin gáfu út málgagnið *Verkalýðsblaðið/Stéttabaráttan* seinnihluta 1980 en nefndu síðar *málgagnið* einungis Verkalýðsblaðið þar til að var lagt niður 1983.
Eitt tölublað af Verklýðsblaðinu var endanlega gefið út í byrjun árs 1985.

Formaður Kommúnistasamtakanna var Ari Trausti Guðmundsson og varaformaður Gunnar Andrésson.

Kommúnistasamtökin voru lögð niður endanlega í mars 1985
## Heimildir