open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karl 7. Frakkakonungur

**Karl 7.** (22. febrúar 1403 – 22. júlí 1461), kallaður **Karl sigursæli**, var konungur Frakklands frá 1422 til 1461. Hann var fimmti konungur Frakklands af Valois-ætt. Karls er gjarnan minnst vegna samskipta sinna við Jóhönnu af Örk og vegna þess að á hans tíma unnu Frakkar fullnaðarsigur í hundrað ára stríðinu.

Karl var sonur Karls 6. og Ísabellu af Bæjaralandi. Árið 1418 náði Karl, þá erfðaprins, að forðast handtöku þegar óvinir hans úr hópi Búrgúnda hertóku París. Hann flúði til Bourges og lýsti sig ríkisstjóra franska konungdæmisins þar sem faðir hans hafði misst vitið og var óhæfur til að stjórna ríkinu þar sem hann hafði orðið eftir í París þegar Jóhann óttalausi hertogi af Búrgúnd náði þar völdum. Karl erfðaprins stóð líklega fyrir því að Jóhann var myrtur þann 10. september 1419.

Með Troyes-sáttmálanum sem Karl 6. gerði árið 1420 var Karl sviptur erfðarétti sínum og hinni ensku Lancaster-ætt veitt konungsvald yfir Frakklandi. Karl 7. lýsti sig þó samt konung þegar faðir hans dó þann 21. október 1422. Ekki var nein sátt um þetta tilkall Karls og því varð hann einungis konungur í hluta af Frakklandi og var studdur í borgarastríðinu sem þá hafði brostið á af Armaníökum (Armagniac) gegn Búrgúndum sem studdu Valois-Búrgúnd-ættina á konungsstól. Karl var uppnefndur „konungurinn af Bourges“ af andstæðingum sínum. Staða hans batnaði þó til muna þegar Jóhönnu af Örk tókst í nafni Karls að hertaka Orléans og gerði Karli kleift að hljóta formlega krýningarathöfn í Reims.

Karl lét helga krýningu sína í Reims þann 17. júlí 1429 og studdi þannig lögmæti tilkalls síns til frönsku krúnunnar. Hann réðst til atlögu gegn Búrgúndum sem voru hliðhollir Englendingum en samdi jafnframt um vopnahlé við Filippus góða af Búrgúnd og skrifaði síðan með honum undir Arras-sáttmálann árið 1435. Þar með var endi bundinn á borgarastyrjöldina sem hafði geisað frá árinu 1407 milli Armaníaka og Búrgúnda. Upp frá því gat Karl einbeitt sér að stríðinu gegn Englendingum og tókst að reka þá út úr franska konungdæminu með lokasigri sínum í orrustunni við Castillon árið 1453. Þar með lauk hundrað ára stríðinu.

Karl einbeitti sér síðan að því að byggja upp vald krúnunnar með því að leggja áherslu á hlutverk konungsins sem verndara frönsku kirkjunnar. Síðustu valdaár Karls einkenndust af rígi milli hans og sonar hans, sem átti eftir að setjast á konungsstól sem Loðvík 11. Frakkakonungur.

## Heimild
*
Brandon Sanderson

**Brandon Sanderson** (f. 19. desember 1975) er bandarískur rithöfundur vísinda- og fantasíusagna.  Meðal bóka hans er bókaflokkurinn The Stormligh Archive. Brandon Sanderson lauk við fantasíuseríu Roberts Jordan, The Wheel of Time.

## Heimildir
* Tók við kyndlinum af Jordan, Morgunblaðið 01. maí (01.05.2011), bls 44
Alberto Fujimori

**Alberto Kenya Fujimori Inomoto** (26. júlí 1938 – 11. september 2024) var perúskur stjórnmálamaður sem var 62. forseti Perú frá 28. júlí 1990 til 22. nóvember 2000. Fujimori var afar umdeildur leiðtogi sem lauk stjórnartíð sinni með því að flýja til Japans í miðju stjórnmálahneyksli sem varðaði spillingu og mannréttindabrot. Ríkisstjórn hans er kennd við „fujimorisma“ og er þekkt fyrir að hafa sigrað uppreisn maóistahópsins Skínandi stígs og fyrir að hafa komið á efnahagslegum stöðugleika í Perú. 

Fujimori var af japönskum ættum og flúði því til Japans þegar hann var ákærður fyrir spillingu árið 2000. Þegar hann kom til Japans reyndi hann að segja af sér sem forseti með faxskilaboðum en afsögn hans var hafnað af perúska þinginu, sem vildi heldur leysa hann úr embætti með vantrauststillögu. Fujimori var eftirlýstur í Perú vegna ásakana um spillingu og mannréttindabrot og dvaldi því í sjálfskipaðri útlegð þar til hann var handtekinn í heimsókn til Síle árið 2005. Hann var framseldur til Perú svo hægt væri að rétta yfir honum næsta ár.

Í desember 2007 var Fujimori sakfelldur fyrir að skipa húsleit og eignatöku án leitarheimildar og var dæmdur í sex ára fangelsi. Hæstiréttur Perú staðfesti dóminn eftir áfrýjun. Í apríl 2009 var Fujimori sakfelldur fyrir frekari mannréttindabrot og dæmdur til 25 ára fangelsisvistar fyrir að hafa stuðlað að morðum og mannránum dauðasveitarinnar Grupo Colina á meðan ríkisstjórn hans barðist gegn vinstrisinnuðum skæruliðum á tíunda áratugnum.

Dómurinn, sem staðfestur var af þremur dómurum, var fyrsta skiptið sem lýðræðislega kjörinn þjóðhöfðingi var framseldur til heimalands síns og sakfelldur fyrir mannréttindabrot. Fujimori var sakfelldur fyrir morð, líkamsárás og tvenn mannrán. Í júlí 2009 var Fujimori dæmdur í sjö og hálfs árs fangelsi fyrir fjárdrátt eftir að hann viðurkenndi að hafa gefið forstjóra leyniþjónustu sinnar 15 milljónir Bandaríkjadala úr ríkissjóði Perú. Tveimur mánuðum síðar lýsti hann sig sekan í enn einum spillingarréttarhöldunum og var dæmdur til sex ára fangelsisvistar í viðbót. Samkvæmt perúskum lögum afplánaði Fujimori allar fangelsisvistirnar samtímis og kom því ekki til með að sitja inni lengur en 25 ár. Árið 2017 náðaði Pedro Pablo Kuczynski forseti Fujimori af mannúðarástæðum vegna veikinda hans en eftir áfrýjun var náðunin ógilt árið 2018 og svo fyrirskipað að Fujimori skyldi fangelsaður á ný. Fujimori var loks sleppt í desember 2023 eftir að stjórnlagadómstóll Perú staðfesti að náðun hans hefði verið gild að lögum.

Samkvæmt spillingarvísitölu Transparency International frá árinu 2004 er Fujimori sjöundi spilltasti þjóðhöfðingi nútímasögunnar. Dóttir Fujimori er Keiko Fujimori, sem er virk í perúskum stjórnmálum og tapaði naumlega kjöri til forseta árin 2011, 2016 og 2021.

## Tilvísanir
La Grosse tête

**La Grosse tête** (*Stórhöfði*) er áttunda bókin í ritröðinni Sérstakt ævintýri um Sval... (franska *Série Le Spirou de…*) þar sem ýmsir listamenn fá að spreyta sig á að semja ævintýri um Sval og Val, sem þó teljast ekki hluti hinnar opinberu ritraðar. Bókin kom út árið 2015. Höfundar sögunnar eru Makyo og Toldac en listamaðurinn Tehem teiknaði.

## Söguþráður

Valur sendir frá sér bók um ævintýri þeirra Svals, en gerir sinn hlut í atburðarásinni stærri en efni stóðu til, sem veldur togstreitu þeirra á milli. Ekki bætir úr skák að bókin selst lítið sem ekkert, sem veldur Val sárum vonbrigðum.

Meðan á þessu stendur rænir herinn völdum í Bretzelburg og *Lárus konungur* og *Bogga prinsessa*, þjóðhöfðingi grannríkisins *Makabasta* (sjá: Neyðarkall frá Bretzelborg) eru sett af. Blaðakonan Bitla ákveður að efna til fjársöfnunar fyrir flóttamenn frá Bretzelborg. Svalur og Valur setja upp leikritog fá góða dóma. Í kjölfarið heimsækja þeir flóttamannabúðir Bretzelborgara og heyra um kúgunina í landinu, sem einkum felst í skefjalausu pylsuáti.

Kvikmyndaframleiðandi ákveður að koma á hvíta tjaldið bók Vals, sem byggð er á ævintýrinu úr La mauvaise tête og eru félagarnir ráðnir sem leikarar. Handritinu er þó breytt á þann hátt að Svalur verður aðalstjarnan og öðlast heimsfrægð og lifir í vellystingum en Valur verður sífellt bitrari.

Ákveðið er að ráðast í gerð framhaldsmyndar eftir sögunni Fanginn í styttunni, en af fjárhagslegum ástæðum er ákveðið að taka hana upp í Bretzelborg. Uppreisnarmenn ræna Sval og Val meðan á tökum stendur og þeir ákveða að ganga til liðs við uppreisnina með aðstoð Bitlu. Þeim tekst að brjóta herinn á bak aftur með hjálp töfralyfs frá Sveppagreifanum sem þeir byrla í matarskammt hermannanna og Lárus og Bogga taka aftur við valdataumunum.

## Fróðleiksmolar

* Sagan er full af vísunum í fyrri sögur bókaflokksins, einkum þó *Neyðarkall frá Bretzelborg* og *La mauvaise tête*.
* Sagan einkennist af mikilli togstreitu milli Svals og Vals, ekki síst eftir að Svalur verður unnusti frægrar sjónvarpskonu sem Valur var hugfanginn af.
Sagölur

***Alnus serrulata***, er runni af birkiætt. Það er ættað úr austur Norður Ameríku og finnst í vestur-Nova Scotia og suður-New Brunswick suður til Florida og Texas.

## Lýsing

*Alnus serrulata* er stór runni eða lítið tré sem getur orðið að 2,5 til 4m hátt og bolurinn 15 sm í þvermál. Það er yfirleitt margstofna frá rót. Börkurinn er grábrúnn, sléttur og er mjög bitur og herpandi á bragðið.

## Nytjar
Þar sem sagölur vex á árbökkum, verður hann oft til að gera þá stöðugri og frjósamari (niturbinding). Hann er einnig notaður í grasalækningum, svo sem við niðurgangi, hósta, tannpínu og munnangri.

## Tilvísanir

1.	Seiler, John R., Jensen, Edward C., and Peterson, John A.. "Alnus Serrulata Fact Sheet." VT Forest Biology and Dendrology. Virginia Tech. Department of Forest Resources and Environmental Conservation, 2010. Web. 9 May 2011. .

2.	Mohlenbrock, Robert H. "Plant Fact Sheet." USDA. USDA NRCS PLANTS, 30 Jan. 2002. Web. 25 Jan. 2011. .

3.	Tenaglia, Dan. "Alnus Serrulata Page." Missouri Flora Web Page. Missouriplants, 8 Feb. 2007. Web. 10 May 2011. .

4.	Seton, Ernest Thompson. "Betulaceae." The Forester's Manual; Or, The Forest Trees of Eastern North America ... 10th ed. Vol. 9. Garden City, NY: Doubleday, Page &, 1912. 57. Print.

5.	Fergus, Charles, and Amelia Hansen. Trees of New England: a Natural History. Guilford, CT: FalconGuide, 2005. 4. Print.

6.	Seton, Ernest Thompson. The Book of Woodcraft. Garden City, NY: Garden City Pub., 1921. 383. Print.

7.      Tatnall, Robert Richardson. Flora of Delaware and the Eastern Shore; an Annotated List of the Ferns and Flowering Plants of the Peninsula of Delaware, Maryland and Virginia. [Wilmington]: Society of Natural History of Delaware, 1946. 99. Print.

## Ytri tenglar
*USDA Plants Profile: ''Alnus serrulata''
Yosuke Ideguchi

**Yosuke Ideguchi** (fæddur 23. ágúst 1996) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 11 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Kenyu Sugimoto

**Kenyu Sugimoto** (fæddur 18. nóvember 1992) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 5 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Harry Kane

**Harry Edward Kane** (fæddur 28. júlí 1993) er enskur knattspyrnumaður sem spilar sem framherji fyrir Bayern München og enska landsliðið. Hann er 2. hæsti markaskorari ensku úrvalsdeildarinnar frá upphafi og sá markahæsti með landsliðinu. Kane hefur skorað 500 mörk í öllum keppnum í efstu stigum knattspyrnu og flest mörk fyrir sama úrvalsdeildarlið á Englandi.

## Tottenham Hotspur
Kane hóf að spila með aðalliði Tottenham árið 2011 en var þá ekki orðinn fastamaður og var lánaður til ýmissa liða (Leyton Orient, Millwall, Leicester City og Norwich City). Tímabilið 2014–15 var hann orðinn fastamaður í Tottenham og skoraði 21 mark í deildinni og alls 31 mark á tímabilinu. Tímabilin 2015–16, 2016–17 og 2020-2021 (og stoðsendingahæstur) varð Kane markakóngur úrvalsdeildarinnar. 

Árið 2017 sló hann 22 ára gamalt met Alan Shearer yfir mörk skoruð á einu ári og í byrjun árs 2018 náði hann þeim áfanga að skora 100 mörk í úrvalsdeildinni. Hann sló einnig met sitt yfir mörk skoruð á einu tímabil; 30 mörk (Mohamed Salah varð hins vegar markakóngur með 32 mörk).

Í byrjun tímabils 2020 lagði Kane upp 4 mörk á Son Heung-min í leik gegn Southampton sem er met í úrvalsdeildinni. Samspil þeirra tveggja hefur skilað um 40 mörkum og slógu þeir met Frank Lampard og Didier Drogba árið 2022.

Í maí 2021 lýsti Kane því yfir að hann vildi yfirgefa Spurs eftir tímabilið sem var að ljúka. Líkleg félög til að kaupa Kane voru Manchester City, Chelsea og Manchester United. Kane ákvað að lokum að halda kyrru hjá Spurs.

Kane varð markahæsti leikmaður Spurs þegar hann skoraði sitt 200. mark í úrvalsdeildinni í febrúar 2023.

## Bayern München
Í byrjun ágúst 2023 bárust fréttir þess efnis að Kane væri á leiðinni til þýsku meistaranna en félagið gerði a.m.k. fjögur tilboð í Kane en Spurs samþykktu loks 100 milljón evrur fyrir hann.  Hann gerði 5 ára samning við félagið.

Kane byrjaði vel og skoraði 7 mörk í fyrstu 5 leikjunum, þar á meðal þrennu í 7-0 sigri gegn Bochum. Hann setti met þegar hann skoraði 17 mörk í fyrstu 11 deildarleikjum sínu og bætti met Robert Lewandowski.  Í lok tímabils hafði Kane skorað 36 mörk í 32 leikjum og varð markakóngur auk þess að hreppa gullskó Evrópu. Þó vann hann ekki titil með Bayern það tímabil.

Kane vann Bundesliga með liðinu tímabilið 2024-2025 og varð aftur markahæstur í deildinni.

## Landsliðsferill

Kane hefur spilað með aðallandsliðinu síðan 2015. Hann varð markakóngur á HM 2018 með alls 6 mörk. Hann skoraði 3 mörk úr vítaspyrnum og þrennu í leik gegn Panama. Kane sló met í nóvember 2019 þegar hann skoraði þrennu tvo leiki í röð á Wembley. 
Auk þess skoraði hann í öllum átta leikjum undankeppni EM 2020 og varð markahæstur með 12 mörk.

Sumarið 2022 skoraði Kane 50. landsliðsmark sitt í 1-1 jafntefli gegn Þýskalandi í Þjóðadeildinni.

Árið 2023 varð hann markahæsti landsliðsmaður Englands þegar hann tók fram úr Wayne Rooney.

## Tilvísanir
Junya Ito

**Junya Ito** (fæddur 9. mars 1993) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Markaðssetning

**Markaðssetning** er regnhlífarhugtak sem nota má til að lýsa allri þeirri starfsemi sem fyrirtæki eða samtök taka þátt í til að koma hugmynd, vöru eða þjónustu á framfæri. Kjarni markaðssetningar er að greina og svara þörfum viðskiptavinarins og snertir marga þætti í rekstri fyrirtækja svo sem vöruþróun, markaðsrannsóknir, verðlagningu, vörudreifingu, samkeppni, auglýsingar, almannatengsl og margt fleira.

## Tengt efni
* Framboð og eftirspurn
* Vörumerki
* Stafræn markaðssetning
Edu Coimbra

**Edu Coimbra** (fæddur 5. febrúar 1947) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Toninho Cerezo

**Toninho Cerezo** (fæddur 21. apríl 1955) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 57 leiki og skoraði 5 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Milton Queiroz da Paixão

**Milton Queiroz da Paixão** (fæddur 1. apríl 1958) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 31 leik og skoraði 6 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Roberto Rivellino

**Roberto Rivellino** (fæddur 1. janúar 1946) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 91 leik og skoraði 26 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
José Oscar Bernardi

**José Oscar Bernardi** (fæddur 20. júní 1954) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 59 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Carlos Renato Frederico

**Carlos Renato Frederico** (fæddur 21. febrúar 1957) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 22 leiki og skoraði 3 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Lukas Podolski

**Lukas Podolski** (fæddur 4. júní 1985) er þýskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 130 leiki og skoraði 49 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Horst Köppel

**Horst Köppel** (fæddur 7. maí 1948) er þýskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 11 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Sigfried Held

**Sigfried Held** (fæddur 7. ágúst 1942) er fyrrum þýskur knattspyrnumaður og þjálfari. Hann spilaði 41 leik og skoraði 5 mörk með landsliðinu.

Held gerðist síðar knattspyrnuþjálfari og stýrði m.a. Íslenska karlalandsliðinu frá 1986 til 1989.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Mihailo Petrović

**Mihailo Petrović** (fæddur 18. október 1957) er serbneskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Ivica Osim

**Ivica Osim** (fæddur 6. maí 1941; d. 1. mai 2022) var Bosníaskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 16 leiki og skoraði 8 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Boško Gjurovski

**Boško Gjurovski** (fæddur 28. desember 1961) er norður-makedónskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 11 leiki og skoraði 3 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
David Babunski

**David Babunski** (fæddur 1. mars 1994) er norður-makedónskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 7 leiki með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Pedro Rocha

**Pedro Rocha** (fæddur 3. desember 1942, dáinn 2. desember 2013) var úrúgvæskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 54 leiki og skoraði 17 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
José Alberto Costa

**José Alberto Costa** (fæddur 31. október 1953) er portúgalskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 24 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Friedrich Koncilia

**Friedrich Koncilia** (fæddur 25. febrúar 1948) er austurrískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 85 leiki með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
O Direito dos Filhos

***O Direito dos Filhos*** er brasilískur sjónvarpsþáttur.

## Leikendur
* Leila Diniz - Ana Lúcia
* Carlos Zara - Paulo
* Henrique Martins - Maurício
Steve Perryman

**Steve Perryman** (fæddur 21. desember 1951) er enskur fyrrum knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leik með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Gordon Milne

**Gordon Milne** (fæddur 29. mars 1937) er enskur fyrrum knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri. Hann spilaði 13 leiki með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
O Caminho das Estrelas

***O Caminho das Estrelas*** er brasilískur sjónvarpsþáttur.

## Leikendur
* Agnaldo Rayol - Carlos Dória
* Arlete Montenegro - Sílvia
* Procópio Ferreira - Gabriel
* Geny Prado - Ivone
* Wálter Forster - Eduardo
* Fernando Baleroni - Martino
* Maria Estela - Célia
* Maria Aparecida Alves - Augusta
* Nilo D'Almeida - Tito
* Silvana Lopes - Carmem
* Vicente Cordo - Padre
* Vanda Marchetti - Irmã Angélica
Juan Esnáider

**Juan Esnáider** (fæddur 5. mars 1973) er argentínskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Jorge Solari

**Jorge Solari** (fæddur 11. nóvember 1941) er argentínskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 10 leiki með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Osvaldo Ardiles

**Osvaldo Ardiles** (fæddur 3. ágúst 1952) er argentínskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 51 leik og skoraði 8 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Antonio de la Cruz

**Antonio de la Cruz** (fæddur 7. maí 1947) er spænskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 6 leiki með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Wim Jansen

**Wim Jansen** (fæddur 28. október 1946; d. 25. januar 2022) var hollenskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 65 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Alfred Jermaniš

**Alfred Jermaniš** (fæddur 21. janúar 1967) er slóvenskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 29 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Primož Gliha

**Primož Gliha** (fæddur 8. október 1967) er slóvenskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 28 leiki og skoraði 10 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Július Bielik

**Július Bielik** (fæddur 8. mars 1962) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 18 leiki með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Weverson Leandro Oliveira Moura

**Weverson Leandro Oliveira Moura** (fæddur 12. maí 1993) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leik og skoraði 1 mark með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Abdeljalil Hadda

**Abdeljalil Hadda** (fæddur 23. mars 1972) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 41 leik og skoraði 19 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Tomasz Frankowski

**Tomasz Frankowski** (fæddur 16. ágúst 1974) er pólskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 22 leiki og skoraði 10 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
*90minut.pl
Kim Grant

**Kim Grant** (fæddur 25. september 1972) er ganverskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 7 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Alfredo Anderson

**Alfredo Anderson** (fæddur 31. október 1978) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 12 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Murilo de Almeida

**Murilo de Almeida** (fæddur 21. janúar 1989) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 7 leiki og skoraði 6 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Wellington Rocha

**Wellington Rocha** (fæddur 4. október 1990) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 4 leiki með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Wan Zack Haikal

**Wan Zack Haikal** (fæddur 28. janúar 1991) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 25 leiki og skoraði 3 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Chanathip Songkrasin

**Chanathip Songkrasin** (fæddur 5. október 1993) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 33 leiki og skoraði 5 mörk með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Víctor Ibarbo

**Víctor Ibarbo** (fæddur 19. maí 1990) er kólumbískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 15 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Branko Ilić

**Branko Ilić** (fæddur 6. febrúar 1983) er slóvenskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 63 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Milos Degenek

**Milos Degenek** (fæddur 28. apríl 1994) er ástralskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 15 leiki með landsliðinu.

## Tölfræði

## Tenglar
*National Football Teams
Kirk Douglas

**Kirk Douglas** (fæddur undir nafninu **Issur Danielovítsj** þann 9. desember 1916 – 5. febrúar 2020) var bandarískur leikari, framleiðandi, leikstjóri og rithöfundur. Douglas lést 103 ára gamall og var einn af síðustu eftirlifandi leikurum úr gullöld kvikmyndaiðnaðarins í Hollywood. Douglas ólst upp í fátækri innflytjendafjölskyldu ásamt sex systrum en birtist fyrst á hvíta tjaldinu árið 1946 í kvikmyndinni *The Strange Love of Martha Ivers* ásamt Barböru Stanwyck. Douglas varð brátt að kvikmyndastjörnu sem birtist í fjölmörgum stórmyndum á sjötta og sjöunda áratugnum, þar á meðal mörgum vestrum og stríðsmyndum. Á ferli sínum birtist hann í fleiri en nítutíu myndum og var þekktur fyrir kraftmikinn leikstíl sinn.

Douglas varð stjarna á alþjóðavísu eftir að hafa leikið aðalhlutverk sem óforskammaður boxari í myndinni *Champion* árið 1949 og fékk fyrir hana sína fyrstu Óskarsverðlaunatilnefningu sem besti leikarinn. Hann lék líka í *Young Man with a Horn* árið 1950 á móti Lauren Bacall og Doris Day,  í *Ace in the Hole* á móti Jan Sterling árið 1951 og í *Detective Story* árið 1951. Hann var aftur tilnefndur til Óskarsverðlauna árið 1952 fyrir leik sinn í myndinni *The Bad and the Beautiful* og í þriðja sinn fyrir að leika Vincent van Gogh árið 1956 í myndinni *Lust for Life*.

Árið 1955 stofnaði Douglas kvikmyndafyrirtækið Bryna Productions sem framleiddi margvíslegar myndir á borð við *Paths of Glory* (1957) og *Spartacus* (1960). Í þessum tveimur myndum lék Douglas aðalhlutverkið og vann með leikstjóranum Stanley Kubrick, sem þá var lítið þekktur. Douglas átti þátt í því að brjóta niður Hollywood-svartlistann með því að ráða Dalton Trumbo til að skrifa handritið að *Spartacus* og nefna hann á nafn í kreditlista myndarinnar. Fjölskylda Trumbos hélt því þó fram að Douglas hefði ýkt þáttöku Daltons í handritsgerðinni. Douglas framleiddi og lék aðalhlutverkið í *Lonely are the Brave* árið 1962 og *Seven Days in May* árið 1964 á móti Burt Lancaster, sem hann vann að sjö myndum með. Árið 1963 lék Douglas aðalhlutverkið í Broadway-leikritinu *One Flew Over the Cuckoo's Nest* og keypti kvikmyndaréttinn að sögunni. Hann eftirlét syni sínum, Michael Douglas, síðar réttinn að sögunni og honum tókst að gera úr henni kvikmynd sem vann til Óskarsverðlauna.

Sem leikari og mannvinur var Douglas þrisvar tilnefndur til Óskarsverðlauna og vann Óskarsverðlaun fyrir ævistörf sín. Hann var jafnframt sæmdur frelsisorðu Bandaríkjaforseta. Sem rithöfundur skrifaði hann tíu skáldsögur og endurminningar. Eftir að hann slapp með naumindum með líf sitt í þyrluslysi árið 1991 einbeitti Douglas sér að sálar- og trúarlífi sínu. Kirk Douglas varð hundrað ára þann 9. desember 2016.

## Tilvísanir
Strandölur

**Strandölur** (fræðiheiti: *Alnus maritima*) er elritegund frá Bandaríkjunum, og finnst á þremur aðskildum svæðum; í Oklahoma, Georgíu, og í Maryland og Delaware á Delmarva-skaga.  Árið 2002 voru þessir þrír hópar viðurkenndir sem mismunandi undirtegundir, og gefin nöfnin *Alnus maritima* subsp. *oklahomensis*, *Alnus maritima* subsp. *georgiensis*, og *Alnus maritima* subsp. *maritima*.  Á meðan sumir telja undirtegundina *maritima* vera þá upprunalegustu og að hinar séu frávik sem hafi myndast vegna fjarlægðar, þá benda morphometric (greining á formi) og phylogeographic rannsóknir til að Oklahoma undirtegundin (subsp. *oklahomensis*) sé í raun sú upprunalegasta að tegundin hafi áður haft mun víðari útbreiðslu í Bandaríkjunum.

*Alnus maritima* er talinn vera stór runni eða lítið tré og er eina haustblómstrandi tegund ættkvíslarinnar upprunnin í Norður Ameríku.  Allar aðrar N-Amerískar elritegundir blómstra að vori.  Haustblómstrunin sem er einkennandi fyrir *Alnus maritima* er deilt með tvemur gamlaheims elri-tegundum; *Alnus nitida* og *Alnus nepalensis*, sem eru einlendar í suðaustur Asíu.  Þessi mikli munur á blómgun við aðrar tegundir hefur leitt til að þær séu taldar til eigin undirættar; *Clethropsis*.

## Heimildir
* http://www.iucnredlist.org/search/details.php/34053/all *Alnus maritima*].   2016 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 22 September 2017.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*''Alnus maritima'' - Seaside alder
Hagtækni

**Hagtækni** er teiknistofa og tækniþjónusta og var stofnuð árið 1984 í Borgarnesi af Ingólfi Margeirssyni, byggingatæknifræðingi. 

Verkefnin eru á sviði húsahönnunar, skipulagsgerðar, gatnahönnunar, mælinga og kostnaðarreikninga.
Agnar Friðriksson

**Agnar Friðriksson** (f. 14. júlí 1945) er Íslenskur fyrrum körfuknattleiksmaður sem lék með ÍR þar sem hann var lykilleikmaður. Hann er sigursælasti leikmaðurinn í sögu efstu deildar karla í körfuknattleik á Íslandi með 11 Íslandsmeistaratitla. Hann á að baki 41 landsleiki fyrir hönd Íslands.

## Titlar
***Íslandsmeistari (11)**: 1961, 1962, 1963, 1964, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1975, 1977

## Tilvísanir
Ferdinand Marcos

**Ferdinand Emmanuel Edralin Marcos eldri** (11. september 1917 – 28. september 1989) var filippeyskur stjórnmálamaður sem var forseti Filippseyja frá 1965 til 1986. Hann réð sem einræðisherra með herlögum frá 1972 til 1981. Ríkisstjórn hans var alræmd fyrir spillingu, eyðslusemi og hrottaskap gagnvart borgurum.

Marcos barðist í seinni heimsstyrjöldinni með Bandaríkjunum og kvaðst vera „heiðraðasta stríðshetja Filippseyja“. Þó hefur komið í ljós að margar sögur sem Marcos sagði af stríðsferli sínum voru uppspuni og margar skýrslur Bandaríkjahers lýstu því yfir að frásagnir hans af hlutverki sínu í stríðinu væru „falskar“ og „fáránlegar“.

Marcos var í fyrstu héraðslögmaður og vann á fulltrúadeild filippseyska þingsins frá 1949 til 1959 og á öldungadeildinni frá 1959 til 1965. Hann var kjörinn forseti árið 1965 og ríkti við mikinn hagvöxt við byrjun tuttugu ára valdatíðar sinnar. Við lok valdatíðar hennar var hins vegar mikil fátækt í Filippeyjum og ríkið umvafið erlendum skuldum. Marcos lýsti yfir herlögum í Filippseyjum þann 23. september 1972, endurritaði stjórnarskrána, þaggaði niður í fjölmiðlum og beitti ofbeldi gegn andófsmönnum, múslimum, kommúnistum, og almennum borgurum. Herlögin voru staðfest af 90.77% kjósenda í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1973 en deilt hefur verið um lögmæti atkvæðagreiðslunnar.

Almenn óánægja leiddi til þess að kallað var til kosninga árið 1986. Ásakanir um kosningasvindl, pólitísk óreiða og mannréttindabrot leiddu til þess að Macros var komið frá völdum í febrúar 1986. Ronald Reagan Bandaríkjaforseti ráðlagði Marcos að segja af sér til þess að forðast vopnuð átök í Manila á milli stuðningsmanna og andstæðinga Marcosar. Marcos flúði í kjölfarið til Havaí. Við Marcos tók Corazon Aquino sem forseti, en hún var ekkja stjórnarandstöðuforingjans Benigno Aquino sem hafði verið myrtur eftir að hafa snúið aftur til Filippseyja.

Heimildir greina frá því að Marcosarfjölskyldan hafi á stjórnartíð sinni stolið andvirði um fimm til tíu milljarða Bandaríkjadala úr ríkissjóði Filippseyja. Marcosarfjölskyldan lifði lúxuslífi með almannafénu frá 1965 til 1986. Eiginkona Marcosar, Imelda Marcos, varð einnig alræmd vegna eyðslusemi hennar og samstarfs síns við eiginmanninn. Börn þeirra, Imee Marcos og Bongbong Marcos, eru enn virk í filippeyskum stjórnmálum. Bongbong var kjörinn forseti landsins árið 2022.

## Tilvísanir
Ludwig Erhard

**Ludwig Wilhelm Erhard** (4. febrúar 1897 – 5. maí 1977) var þýskur stjórnmálamaður úr Kristilega demókrataflokknum og annar kanslari Vestur-Þýskalands frá 1963 til 1966. Hann er þekktur fyrir störf sín í efnahagsuppbyggingu („*Wirtschaftswunder*“ eða efnahagsundri) Þýskalands eftir seinni heimsstyrjöld sem fjármálaráðherra í ríkisstjórn Konrads Adenauer frá 1949 til 1963. Á þeim tíma var Erhard málsvari blandaðs, félagslegs markaðshagkerfis (*soziale Marktwirtschaft*) sem hagkerfi Þýskalands byggist enn þann dag í dag á. Sem kanslara tókst Erhard þó ekki að viðhalda trausti almennings vegna fjárhagshalla og óvinsællar utanríkisstefnu og vinsældir hans döluðu fyrir vikið. Hann sagði af sér sem kanslari þann 1. desember 1966.

## Tilvísanir
Kurt Georg Kiesinger

**Kurt Georg Kiesinger** (6. apríl 1904 – 9. mars 1988) var þýskur stjórnmálamaður sem var kanslari Vestur-Þýskalands frá 1. desember 1966 til 21. október 1969. Áður en hann varð kanslari var hann forseti Baden-Württemberg frá 1958 til 1966 og síðar forseti þýska sambandsþingsins frá 1967 til 1971.

Kiesinger var lögmenntaður og vann sem lögmaður í Berlín frá 1935 til 1940. Til þess að komast hjá herkvaðningu vann hann hjá þýska utanríkisráðuneytinu og gerðist aðstoðarformaður útvarpsdeildar hennar. Á meðan hann vann í utanríkisráðuneytinu sökuðu tveir samstarfsmenn hans um að hafa andnasískar skoðanir. Kiesinger gekk engu að síður til liðs við Nasistaflokkinn árið 1933 en var að mestu óvirkur meðlimur. Árið 1946 gekk hann í Kristilega demókrataflokkinn. Hann var kjörinn á sambandsþingið árið 1949 og var meðlimur til ársins 1958 og aftur frá 1969 til 1980. Hann hætti í stjórnmálum sambandsríkisins í átta ár á meðan hann var forseti Baden-Württemberg en varð síðan kanslari Þýskalands árið 1966 í stjórnarsambandi við Sósíaldemókrataflokkinn undir stjórn Willy Brandt.

Sem kanslari sætti Kiesinger gagnrýni fyrir að hafa verið meðlimur í Nasistaflokknum. Árið 1968, á ráðstefnu Kristilegra demókrata, gekk nasistaveiðarinn Beate Klarsfeld upp að honum, gaf honum kinnhest og kallaði hann nasista. Á meðan öryggisverðir vísuðu henni út úr samkomunni hrópaði hún hvað eftir annað: „Kiesinger! Nasisti! Segðu af þér!“ („*Kiesinger! Nazi! Abtreten!*“) Kiesinger tjáði sig aldrei um málið en neitaði því að hafa skráð sig í Nasistaflokkinn af hentistefnu árið 1933.

Kiesinger þótti afburðagóður ræðumaður og samningamaður og var gjarnan kallaður „silfurtunga“. Hann samdi einnig ljóð og ýmsar bækur og stofnaði háskóla í Konstanz og Ulm á meðan hann var forseti Baden-Württemberg.

## Heimild
*
Grænölur

**Grænelri** eða **Grænölur** (fræðiheiti: *Alnus viridis ssp. crispa*) er margstofna runni af birkiætt. Það er ljóselsk tegund og nær að 2 m á hæð. 

## Tilvísanir
Kristín Jónsdóttir (listmálari)

**Kristín Jónsdóttir**  (f. 25. janúar  1888 d. 24. ágúst 1959) var íslenskur listmálari. Hún fæddist í Arnarnesi við Eyjafjörð. Kristín stundaði nám við kvennaskóla og húsmæðraskóla á Íslandi og myndlistarnám í Tegne- og Kunstindustriskolen for Kvinder og við Konunglegu listaakademíuna í Kaupmannahöfn 1911-1916.

Kristín er þekktust fyrir kyrralífsmyndir af blómum og ávöxtum, en hún málaði einnig myndir af konum við dagleg störf. 

Kristín giftist 17. maí 1917 Valtý Stefánssyni ritstjóra *[[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]*. Dætur þeirra eru Helga Valtýsdóttir leikkkona og Hulda Valtýsdóttir blaðamaður og borgarfulltrúi. 

## Tilvísanir
Orrustan um Frakkland

**Orrustan um Frakkland** eða **fall Frakklands** var innrás Þjóðverja í Frakkland úr Niðurlöndum í seinni heimsstyrjöldinni. Á sex vikum frá 10. maí 1940 tókst Þjóðverjum að sigra hersveitir bandamanna og leggja undir sig Frakkland, Belgíu, Lúxemborg og Holland. Vopnuð átök á vesturvígstöðvum Evrópu enduðu þar með með sigri Þjóðverja þar til bandamenn gerðu innrás í Normandí þann 6. júní 1944. Ítalía gekk einnig inn í stríðið þann 10. júní 1940 á meðan á innrásinni stóð og reyndi að gera innrás í Frakkland úr suðri.

Áætlun Þjóðverja fyrir innrásina skiptist í tvær aðgerðir: Í *Fall Gelb* („gulu aðgerðinni“) héldu brynvarðar þýskar hersveitir í gegn um Ardennafjöll og síðan meðfram Somme-dalnum og umkringdu þannig heri bandamanna sem höfðu haldið inn í Belgíu til að mæta innrásarhernum. Þjóðverjar ráku breskar, belgískar og franskar herdeildir út að hafinu og neyddu Breta til að flýja með landher sinn og nokkrar franskar herdeildir til Bretlands frá Dunkerque í „Dynamo-aðgerðinni“ svokölluðu.

Eftir undanhald breska hersins hófu Þjóðverjar *Fall Rot* eða „rauðu aðgerðina“ þann 5. júní. Sextíu herdeildir Frakka sem eftir voru á meginlandinu börðust heiftarlega gegn Þjóðverjum en tókst ekki að vinna bug á innrásarhernum þar sem Þjóðverjar nutu mikilla yfirburða í lofti og bryndeildir þeirra voru mun hreyfanlegri. Þjóðverjum tókst að komast í kringum Maginot-varnarlínuna og ráðast djúpt inn í Frakkland. Þýski herinn hertók París átakalaust þann 14. júní eftir að franska stjórnin var flúin og franski herinn hruninn. Þýskir herforingjar hittu síðan franska embættismenn þann 18. júní og neyddu nýju frönsku ríkisstjórnina að samþykkja vopnahléssáttmála sem jafngiltu í raun skilyrðislausri uppgjöf.

Þann 22. júní var vopnahléssáttmáli undirritaður við Compiègne á milli Frakka og Þjóðverja. Fyrir vikið var Frakklandi skipt upp. Vichy-stjórnin sem Philippe Pétain marskálkur hafði stofnað leysti upp þriðja lýðveldið og Þjóðverjar hertóku norður- og austurhluta Frakklands. Ítalir hertóku lítið svæði í suðausturhluta Frakklands en Vichy-stjórnin fékk áfram að ráða yfir suðurhlutanum sem var kallaður *zone libre*. Þjóðverjar hertóku frjálsa suðurhlutann í nóvember 1942 þar til bandamenn frelsuðu Frakkland sumarið 1944.

## Heimildir
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Neðanmálsgreinar


## Tilvísanir
Sólbjörn

**Sólbjörn** getur átt við:

#tilvísun Sólbjörn (mannsnafn)- íslenska mannanafnið
#tilvísun Sólbjörn (dýr)- tegund af ætt bjarndýra
Inga Sæland

**Inga Sæland** (f. 3. ágúst 1959) er íslensk stjórnmálakona sem hefur verið frá mennta- og barnamálaráðherra Íslands frá árinu 2026 og formaður Flokks fólksins frá 2016. Hún hefur setið á Alþingi fyrir Reykjavíkurkjördæmi suður frá Alþingiskosningunum 2017. Hún var félags- og húsnæðismálaráðherra Íslands frá 2024 til 2026. 

## Æviágrip
Inga Sæland er fædd árið 1959 á Ólafsfirði og er næstyngst fjögurra systkina. Inga var blind fyrstu tvö æviár sín vegna skemmda í heilastöð þar sem henni voru ekki gefin rétt sýklalyf þegar hún sýktist af hlaupabólu og heilahimnubólgu. Hún er í dag lögblind með 10% sjón. Inga ólst upp á fátæku heimili á Ólafsfirði og segir pólitísk viðhorf sín hafa litast af því. 

Inga hlaut BA-gráðu í lögfræði við Háskóla Íslands árið 2016 og nam þar áður stjórnmálafræði í skólanum frá 2003–2006.

Áður en Inga hóf þátttöku í stjórnmálum hafði hún orðið þjóðkunn sem keppandi í íslenskri útgáfu hæfileikaþáttanna *[[X-Factor]]* á árunum 2006-2007. Sem stjórnmálamaður hefur Inga lýst sjálfri sér sem popúlista og líkt sjálfri sér við frönsku stjórnmálakonuna Marine Le Pen. Sem þingmaður hefur Inga gjarnan verið málsvari öryrkja og hinna fátæku á Íslandi.

Eftir Alþingiskosningarnar 2024 myndaði Flokkur fólksins ríkisstjórn ásamt Samfylkingunni og Viðreisn. Inga varð félags- og húsnæðismálaráðherra í ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur þann 21. desember 2024.

Inga tók við embætti mennta- og barnamálaráðherra eftir að Guðmundur Ingi Kristinsson sagði af sér 8. janúar 2026. Ragnar Þór Ingólfsson tók við af henni sem félags- og húsnæðismálaráðherra.

## Einkahagir
Inga á fjögur börn og fimm barnabörn.

## Tilvísanir
Anarhichas orientalis

**Anarhichas orientalis** er  steinbítstegund.

## Lýsing
Líkt og aðrir steinbítar er hann með langar útstæðar vígtennur.
Hann verður 112 sm langur og 15 kg að þyngd.. 

## Útbreiðsla
*Anarhichas orientalis* er með óreglulega útbreiðslu. Hann finnst frá norðaustur Kyrrahafi frá Hokkaido til Okhotskhafs, til Alaska. Hann hefur einnig fundist (ekki nógu vel staðfest) í norðvestur Kyrrahafi, Beringshafi og Atlantshafi.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
*Fruge, D.J., and Wiswar, D.W. 1991. *First records of the Bering Wolffish, Anarhichas orientalis, for the Alaskan Beaufort Sea.* Canadian Field-Naturalist 105(1):107-109.
*Kobayashi, K. 1961. *Young of the wolf-fish Anarhichas orientalis Pallas.* Bulletin of the Faculty of Fisheries, Hokkaido University, 12(1): 1-4.
*Smith, T.G. 1977. *The Wolffish, cf. Anarhichas orientalis, new to the Amundsen Gulf Area, Northwest Territories, and a probable prey of the Ringed Seal.* Canadian Field-Naturalist 91(3):288.
*Houston, J., and D.E. McAllister. 1990. *Status of the Bering Wolffish, Anarhichas orientalis, in Canada.* Canadian Field-Naturalist 104 (1): 20-23.

## Ytri tenglar
* Illustration
Sæúlfar (fiskar)

***Anarhichas*** er ættkvísl steinbíta ættaðir frá norður Atlantshafi og Kyrrahafi.

## Tegundir
Eins og er eru fjórar viðurkenndar tegundir í þessari ættkvísl:
* *[[Anarhichas denticulatus]]* Krøyer, 1845 (Blágómma)
* *[[Anarhichas lupus]]* Linnaeus, 1758 (Steinbítur)
* *[[Anarhichas minor]]* Ólafsson, 1772 (Hlýri)
* *[[Anarhichas orientalis]]* Pallas, 1814 (Beringhlýri)

## Tilvísanir
Sýrlandsbjörn

**Sýrlandsbjörn** (*Ursus arctos syriacus*) er tiltölulega smá undirtegund af skógarbirni ættaður frá Mið-Austurlöndum.

## Wojtek
Einn af "hermönnunum" í seinni heimsstyrjöldinni í bardögunum við Monte Cassino, var björn frá Íran, nefndur Wojtek. Uppalinn og skráður í 22ðra "Artillery Supply Company of the Polish II Corps", bar hann skothylki í fallbyssur í bardögum.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* Syrian brown bear camera trap footage in the Caucasus Wildlife refuge, Armenia from World Land Trust
Vegklæðing

**Vegklæðing** eða **klæðing** (oft einnig kallað klæðning) er gerð af bundnu slitlagi sem lagt er á vegi.
Hún er frábrugðin malbiki að því leyti að hún er svo að segja eins og samþjappað malarslitlag sem er bundið með olíublönduðu asfalti. Klæðing er mikið notuð á þjóðvegum á Íslandi en hlutfall hennar er um 90% af öllu bundnu slitlagi á íslenskum þjóðvegum. Klæðing er upprunin í Noregi á 7. áratug 20. aldar og er þar kölluð Ottadekke þar sem fyrsti vegarkaflinn sem lagður var klæðingu er að finna í Ottadalnum í Noregi.

## Útlögn klæðingar
Venjan er að þegar klæðing er lögð út er hún lögð með lausamöl í efsta lagi sem haft er á veginum í 3-4 vikur. Á því tímabili er umferðarhraði tekinn niður á kaflanum sem nýlögnin nær yfir vegna hættu á steinkasti sem getur skemmt bílrúður. Að því loknu er lausamölin fjarlægð og eftir stendur fast slitlag sem minnir á malbik en er hrjúfara á yfirborðinu.

## Kostnaður og viðhald
Sá kostnaður sem fer í útlögn á klæðingu er langt um lægri samanborið við útlögn á malbiki. Sú staðreynd hafði mikið um það að segja að farið var að leggja út klæðingar á Íslandi. Þegar kemur að viðhaldi er ending klæðingar þó um helmingi styttri en endingartími malbiks þannig að nýja klæðingu þarf að að leggja út með jöfnu millibili. Annað vandamál við klæðingar eru tjörublæðingar sem koma fram í snöggum hitabreytingum á vegyfirborði en slíkt getur skemmt bíla sem aka um veginn.

## Klæðingar á Íslandi
Klæðing var fyrst lögð á íslenskan veg í tilraunarskyni árið 1978. Lagðir voru þrír kaflar: Á Þingvallaveg í og við þjóðgarðinn á Þingvöllum og Hringveginn annars vegar undir Hafnarfjalli og hins vegar rétt sunnan Blönduóss. Fram að því hafði verið notuð svokölluð olíumöl í sparnaðarskyni í stað malbiks en viðhaldskostnaður hennar var svipaður og á malbiki. Þótti tilraunin takast vel og næstu árin á eftir var fyrir alvöru farið að leggja klæðingar á Íslandi. Var það upphafið að mikilli útbreiðslu bundins slitlags á vegum en fyrir 1980 voru innan við 300 kílómetrar vega lagðir bundnu slitlagi á Íslandi. Það jókst upp í yfir 2.000 kílómetra 10 árum síðar. Gerðar voru nokkrar tilraunir með útlögn einbreiðs lags af klæðingu í sparnaðarskyni en þeir kaflar voru taldir varasamir og voru smám saman lagðir tvíbreiðri klæðingu þegar fram liðu stundir.
Pinus driftwoodensis

***Pinus driftwoodensis*** er útdauð tegund barrtrjáa í Þallarætt einvörðungu þekkt frá snemm-Eósene jarðlögum í suðurhluta mið-British Columbia.  Tegundinni var lýst eftir stökum steingerfingi af köngli ásamt bút af viði, nálum og karlreklum.  

## Tilvísanir
Yunnanfura

***Pinus yunnanensis***, **Yunnanfura**, er tegund af furum í þallarætt. Hún vex í kínversku héruðunum Yunnan, Sichuan, Guizhou, og Guangxi.

## Tilvísanir
* Conifer Specialist Group 1998.  Pinus yunnanensis.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.
Pinus luchuensis

***Pinus luchuensis*** er tegund af furu sem er einlend í og staðbundið algeng í Ryukyu eyjum í Japan.

## Tilvísun
Rjómabú

**Rjómabú** er mjólkurvinnslufyrirtæki sem voru um tíma algeng og eru fyrirrennarar mjólkurbúa nútímans. Mörg rjómabú voru starfandi á Íslandi frá 1900 og fram að fyrri heimsstyrjöldinni og seldu þau smjör sem selt var innanlands eða flutt erlendis. Fyrsta rjómabúið tók til starfa árið 1900 en það  Áslækjarbúið í Hrunamannahreppi. Árið 1901 voru 3 ný bú stofnuð; árið 1902 stofnuð 5 ný bú; árið 1903 aftur stofnuð 5 ný, og árin 1904 og 1905 stofnuð 10 ný bú, hvort árið, svo við árslok 1905 voru rjómabúin orðin 34. Flest voru rjómabúin í Árnessýslu og Rangárvallasýslu. Veitt voru lán á hagstæðum kjörum  úr Viðlagasjóði til stofnunar rjóma- og ostabúa. Mjólkurskóli var stofnaður á Hvanneyri haustið 1900 og starfaði hann til ársins 1918, lengst af á Hvítárvöllum. Mjólkurskólinn var eingöngu ætlaður konum og voru það konur sem unnu á rjómabúunum. 

## Áslækjar-rjómabúið
Upphaf rjómabúa á Íslandi má rekja til þess að sumarið 1900 gerðu 5 bændur í Hrunamannahreppi félag með sér og fluttu nýmjólkina saman á einn stað (að SyðraSeli), skildu hana þar í stórri skilvindu, fluttu undanrennu og áir aftur heim til sín, en létu strokka smjör úr rjómanum. Strokkað var með handafli. Smjörið var selt til útflutnings.

## Hjalla-búið
Félagið var stofnað af 16 bændum og tók til starfa sumarið 1902

## Rauðalækjar-búið
Rjómabúið var stofnað vorið 1902 af 24 mönnum, 13 úr Ásahreppi, 8 úr Holtahreppi og 3 Rangvellingum. Byggt var hús fyrir búið sunnarlega í Holtahreppi við Rauðalækinn og notað vatnsafl.

## Rjómabú Skeiðahrepps
Rjómabúið var  stofnað vorið 1903 af 31 félagsmönnum. Búið framleiddi mest á dag 140 pd. af smjöri. 

## Tengt efni
* Rjómabúið á Baugsstöðum
* Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum

## Heimildir
* Rjómabúin I, Ísafold, 7. tölublað (13.02.1904), Bls 25
* Rjómabúin II, Ísafold, 9. tölublað (27.02.1904), Bls. 34
* Rjómabúin í Þingeyjarsýslu og Eyjafjarðar, Tímarit kaupfjelaga og samvinnufjelaga, 2. Tölublað (01.06.1907), Bls. 104
* H.J. Grönfeldt, Skýrsla um mjólkurskólann og mjólkurbúin 1903, Búnaðarrit, 1. Tölublað (01.01.1904), Bls. 56
Hayden Christensen

**Hayden Christensen** (f.19 april 1981 í Kanada) er kanadísk-bandarískur leikari.  Hann lék Svarthöfða eða Anakin Geimgengil í Stjörnustríðskvikmyndunum *[[Stjörnustríð: Annar hluti — Árás klónanna|Árás klónanna]]* (2002) og *[[Stjörnustríð: Þriðji hluti — Hefnd Sithsins|Hefnd Sithsins]]* (2005). Christensen lék í sjónvarpsþættinum Higher Grounds frá 2000.
Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum

**Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum** var skóli sem kenndi vinnslu og meðferð mjólkurafurða og bjó nemendur undir störf á rjómabúum. Mjólkurskólinn tók til starfa árið 1900 og var þá staðsettur í kjallara skólahússins á Hvanneyri. Þann 6. október 1903 brann Mjólkurskólahúsið og íbúðarhús Búnaðarskólans. Búnaðarskólinn var þá fluttur í Aðalstræti 18 í Reykjavík og Barónshúsið á Hvítárvöllum var keypt fyrir starfsemi Mjólkurskólans og jafnframt stofnað rjómabú þar. Mjólkurskólinn var svo starfræktur á Hvítárvöllum þangað til veturinn 1918-1919 en þá féll kennslan í skólanum niður vegna þess að mjólk og rjómi fékkst ekki frá bændum og næsta ár sótti enginn um skólavist. Árið 1921 var skólastjóra Mjólkurskólans sagt upp og nokkrum  árum síðar seldi Búnaðarfélagið eignir sínar á Hvítárvöllum.
 
## Heimildir
* ''Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994
* Bjarni Guðmundsson,Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum - Hundrað ára minning -fyrri hluti, Freyr 97. árg. 1.tbl. 2001, bls. 35-39
* Bjarni Guðmundsson,Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum - Hundrað ára minning - seinni hluti, Freyr 97. árg. 2.tbl. 2001, bls. 33-39
* H. Grönfeldt, Mjólkurskólinn, Búnaðarrit, 1. Tölublað (01.01.1904), Bls. 277
Fausto Cercignani

Fausto Cercignani (fæddur 21. mars 1941) er ítalskur fræðimaður, ritgerðarhöfundur og ljóðskáld.

## Starfsemi
Fausto Cercignani hefur kennt á ýmsa ítalska háskóla sem prófessor í ensku, germönskum málvísindum og þýska bókmenntum. Helstu svið rannsókna hanns hafa verið enska framburður á tímum Shakespeare, germönsk tungumál og þýskar bókmenntir.

## Valið verk
### Enskar rannsóknir
* *Shakespeare's Works and Elizabethan Pronunciation*, Oxford, University Press (Clarendon Press), 1981.
* *English Rhymes and Pronunciation in the Mid-Seventeenth Century*, í "English Studies", 56/6, 1975, 513-518.
* *The Development of */k/ and */sk/ in Old English*, í "Journal of English and Germanic Philology", 82/3, 1983, 313-323.

### Germanskar rannsóknir
*  *The Consonants of German: Synchrony and Diachrony*. Milano, Cisalpino, 1979.
*  *The Development of the Gothic Short/Lax Subsystem*, í "Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung", 93/2, 1979, 272-278.
*  *Early «Umlaut» Phenomena in the Germanic Languages*, í "Language", 56/1, 1980, 126-136.
*  *Zum hochdeutschen Konsonantismus. Phonologische Analyse und phonologischer Wandel*, í "Beiträge zur Geschichte der deutschen Sprache und Literatur", 105/1, 1983, 1-13.
*  *The Elaboration of the Gothic Alphabet and Orthography*, í "Indogermanische Forschungen", 93, 1988, 168-185.
*  *Saggi linguistici e filologici. Germanico, gotico, inglese e tedesco*, Alessandria, Edizioni dell'Orso, 1992.

### Þýskar rannsóknir
#### Bækur
* F. Cercignani, *Existenz und Heldentum bei Christa Wolf. «Der geteilte Himmel» und «Kassandra»*, Würzburg, Königshausen & Neumann, 1988.
* F. Cercignani, *Studia trakliana. Georg Trakl 1887-1987*, Milano, Cisalpino, 1989.
* F. Cercignani, *Studia büchneriana. Georg Büchner 1988*, Milano, Cisalpino, 1990.
* F. Cercignani, *Studia schnitzleriana* (Arthur Schnitzler 1991), Alessandria, Edizioni dell'Orso, 1991.
* F. Cercignani, *Novalis*, Milano, CUEM, 2002.

#### Ritgerðir
* *Dunkel, Grün und Paradies. Karl Krolows lyrische Anfänge in «Hochgelobtes gutes Leben»*, í "Germanisch-Romanische Monatsschrift", 36/1, 1986, 59-78.
*  *Zwischen irdischem Nichts und machtlosem Himmel. Karl Krolows «Gedichte» 1948: Enttäuschung und Verwirrung*, í "Literaturwissenschaftliches Jahrbuch", 27, 1986, 197-217.
*  *E. T. A. Hoffmann, Italien und die romantische Auffassung der Musik*, í S. M. Moraldo (ed.), *Das Land der Sehnsucht. E. T. A. Hoffmann und Italien*, Heidelberg, Winter, 2002, 191-201.

## Ljóðlist
Ljóðum Cercignanis hefur verið safnað í eitt bindi, *Scritture. Poesie edite e inedite*, Torino 2015.
Cercignani hefur einnig tilraunir með að þýða eigin ljóð.

## Smásögur
* *Five Women* (e-book), 2013.

## Verðlaun

Österreichisches Ehrenkreuz für Wissenschaft und Kunst I. Klasse - Milano, 1996

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
* "Studia austriaca" og "Studia theodisca" (ed. Fausto Cercignani) 
* CV og útgáfur