open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Horst Köhler

**Horst Köhler** (22. febrúar 1943 – 1. febrúar 2025) var forseti Þýskalands frá 1. júlí 2004 - 31. maí 2010. Kohl vann áður hjá Þróunarbanka Evrópu frá 1998 til 2000 og var framkvæmdastjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins frá 2000 til 2004.

Köhler sagði af sér stuttu fyrir lok kjörtímabils síns árið 2010 vegna umdeildra ummæla sem hann lét frá sér um þátttöku þýskra hermanna í stríðinu í Afganistan. Ummælin voru á þá leið að beiting hervalds gæti verið nauðsynlegt til að verja efnahagslega hagsmuni Þýskalands, sem þótti ýja að því að hernaðaraðgerðirnar í Afganistan væru að hluta til af efnahagslegum toga.

## Tilvísanir
Mario Party 8

**Mario Party 8** er tölvuleikur frá 2007 sem var þróaður af Hudson Soft og gefinn út af Nintendo fyrir Wii leikjatölvuna. Hann er áttundi leikur tölvuleikjaraðarinnar og sá fyrsti sem kom út fyrir Wii.

Eins og fyrri leikir geta allt að fjórir leikmenn tekið þátt og spilað persónur úr Mario seríunni, sem er stjórnað annaðhvort af fólki eða gervigreind. Keppt er á borðspili sem inniheldur stutta leiki.

Mario Party 8 fékk blandaða dóma, þar sem gagnrýnendur voru ánægðir með notkun hreyfiskynjara til að stjórna persónum en voru óánægðir með úrelt útlit og eins manns spilun. Leikurinn var einnig innkallaður og frestað vegna móðgana í leiknum. Leikurinn seldist í 8 milljón eintaka og er tólfti best seldi leikur Wii. Mario Party 8 var framhaldið í Mario Party DS, leik fyrir handleikjatölvuna Nintendo DS, sem var gefinn út á sama ári og leikjatalvan.

## Heimildir
*
Super Smash Bros. Brawl

**Super Smash Bros. Brawl** er bardaga tölvuleikur frá 2008 í Super Smash Brothers seríunni fyrir Wii leikjatölvuna. Fjöldi spilanlegra persóna í Brawl hefur aukist frá því í Super Smash Bros. Melee. Þar með talið persónur úr öðrum leikjum og er fyrsti leikurinn í seríunni sem gerir það. Leikurinn er áttundi best seldi leikur Wii leikjatölvunnar.

Leikurinn er ólíkur öðrum bardagaleikjum að því leiti að takmarkið er að hindra andstæðingnum af skjánum í stað þess að gefa stig fyrir brögð. Leikurinn inniheldur leikjaheim með sögu. Hægt er að spila með öðrum spilurum í gegn um netið.

## Heimildir
Woody Allen

**Woody Allen** (fæddur 1. desember 1935 sem **Allen Stewart Königsberg**) er bandarískur leikari og leikstjóri. Allen skrifar og leikstýrir eigin kvikmyndum og hefur leikið í meirihluta þeirra. Hann leitar innblásturs í bókmenntum, heimspeki, sálfræði, gyðingdómi, evrópskri kvikmyndagerð og New York borg, þar sem hann er fæddur og hefur starfað allt sitt líf. Allen er kvæntur fyrrum stjúpdóttir sinni og hefur verið ásakaður um kynferðisofbeldi gagnvart ungri dóttur sinni.

## Kvikmyndaskrá

## Tenglar
*
Jón Helgason (aðgreining)

**Jón Helgason** getur átt við:

* Jón Helgason (1884 – 1968), stórkaupmann í Kaupmannahöfn. 
* Jón Helgason (1899 – 1986), prófessor í Kaupmannahöfn. 
* Jón Helgason (f. 1931), alþingismann og ráðherra.
Kevin Spacey

**Kevin Spacey** (fæddur 26. júlí 1959) er bandarískur leikari (kvikmyndir og leikhús) og leikstjóri. Spacey ólst upp í Kaliforníu og hóf feril sinn sem leikari á sviði á níunda áratugnum áður en hann hlaut aukahlutverk í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. Spacey skaust á stjörnuhimininn fyrir hlutverk sitt í kvikmyndinni The Usual Suspects árið 1995. Hann hefur einnig leikið í kvikmyndum á borð við Se7en, Pay It Forward, L.A. Confidential og Superman Returns.

## Kynferðisleg misneyting
Í lok árs 2017 komu fram ásaknir um að Spacey hafi áreitt sér yngri menn á ferlinum, allt niður í 14 ára börn. Í kjölfarið var honum sagt upp í House of Cards þar sem hann var í öðru aðalhlutverkinu og hefur ekki unnið síðan.
John Candy

**John Franklin Candy** (31. október 1950 – 4. mars 1994) var kanadískur grínisti og leikari. Þrátt fyrir að flestar af kvikmyndum hans hafi verið gamanmyndir, eins og Planes, Trains and Automobiles og Uncle Buck, lék hann einnig dramatísk hlutverk í kvikmyndum á borð við Only the Lonely, Cool Runnings og JFK. Candy lést í svefni þann 4. mars 1994 meðan tökum á myndinni Wagons East! stóð. Hann var 43 ára gamall og krufning leiddi í ljós að dánarorsök var hjartaáfall.
Þinghelgi

**Þinghelgi** vísar til þess að þingmenn eru undanþegnir lögsóknum eða setu í gæsluvarðhaldi og aðeins þingið getur svipt þá þessum rétti.

Á Íslandi er þessu réttur bundinn í Stjórnarskrá en 49. greinin hljómar svo:
: „Meðan Alþingi er að störfum má ekki setja neinn alþingismann í gæsluvarðhald eða höfða mál á móti honum án samþykkis þingsins nema hann sé staðinn að glæp.
: Enginn alþingismaður verður krafinn reikningsskapar utan þings fyrir það sem hann hefur sagt í þinginu nema Alþingi leyfi.“

Þinghelgin fellur niður þegar þingmaður missir kjörgengi, t.d. í kjölfar kosninga, og er þá hægt að höfða mál gegn honum.

## Tilvísanir
* Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands
Súðavíkurkirkja

**Súðavíkurkirkja** er kirkja í Súðavík sem er bær við Álftafjörð í Ísafjarðardjúpi. Hún var vígð á páskunum 1963. Þessi kirkja hafði upphaflega verið byggð norður á Hesteyri í Sléttuhreppi árið 1899 og stóð þar í sex áratugi, en nokkru eftir að sóknin var öll komin í eyði var kirkjuhúsið tekið niður, flutt sjóveg yfir Djúpið til Súðavíkur og endurbyggt þar. Kirkjuyfirvöld gáfu leyfi sitt, gegn andmælum Hesteyringa, að rífa kirkjuna og byggja hana upp að nýju í Súðavík. Hesteyringar litu svo á að verið væri að ráðstafa kirkju þeirra í leyfisleysi, og spunnust um þetta miklar deilur í blöðum.

## Tenglar
* Súðavíkurkirkja á kirkjukort.net 
* ''Súðavíkurkirkja hin forna''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1963 
* ''Enn um Hesteyrarkirkju''; grein í Morgunblaðinu 1960
* ''Súðavíkurkirkja 20 ára''; grein í Morgunblaðinu 1983
Úrsmiður

**Úrsmiður** er iðnaðarmaður sem framleiðir og setur saman ný úr en viðheldur og gerir líka við biluð úr og klukkur. Úrsmíði er lögvernduð iðngrein. 

## Nám

Námið tekur 4 ár. Ekki er hægt að læra úrsmíði á Íslandi nema að hluta. Nemar eru á iðnsamningi hjá úrsmíðameistara en sækja bóklegt og verklegt nám í úrsmíðaskólum erlendis. Flestir íslenskir úrsmiðir hafa sótt nám á danska úrsmíðaskólann í Ringsted í Danmörku allt í allt 80 vikur. 

Góður úrsmiður þarf að hafa eftirfarandi til að bera: Góða sjón og nákvæm vinnubrögð, þar sem verkefnið sem unnið er með er oftar en ekki frekar smátt.

Í námi er áhersla lögð á:

* Málmsmíði til að smíða verkfæri og varahluti
* Viðgerð á úrum og klukkum
* Fagteikning
* Rafmagnsfræði
* Sölutækni
* Gluggaútstilling
* Bókfærsla
Bart Simpson

**Bartholomew ,,Bart" Jojo Simpson** er skáldskapar-persóna í teiknimyndunum um Simpsonsfjölskylduna. Rödd hans kemur frá leikkonunni Nancy Cartwright. Bart er elsta barn Homer's og Marge og er bróðir Lisu og Maggie. Nafn hans er stafarugl á enska orðinu 'brat' sem þýðir óþekktarormur. Hann er eini fjölskyldumeðlimur Simpson-fjölskyldunnar sem er ekki skírður í höfuðuð á fjölskyldumeðlimum Matts Groenings.
Marge Simpson

**Marjorie „Marge“ Simpson** (fædd Bouvier) er skáldskapar-persóna í teiknimyndunum um Simpsonfjölskylduna og er með blátt langt hár. Leikkonan Julie Kavner ljáir Marge rödd sína. Marge er afar þolinmóð húsmoðir, stundum með vinnu, og eiginmaður hennar heitir Homer Simpson. Með honum á hún soninn Bart og dæturnar Lisu og Maggie. Nafn hennar er komið frá móður skapara þáttanna, Matt Groening.

Systur hennar eru Patty Bouvier og Selma Bouvier Terwilliger McClure Hutz Stu Simpson og móðir og faðir eru Jacqueline og Clancy Bouvier
Lisa Simpson

**Lisa Marie Simpson** er skáldskapar-persóna í teiknimyndunum um Simpson-fjölskylduna. Yeardley Smith ljáir Lisu rödd sína. Lisa er án efa gáfaðasti fjölskyldu meðlimurinn og spilar á saxafón en Lisa nafnið kemur frá systur Matt Groening, skapara þáttanna. Hún er 8 ára og er í 2. bekk.
Maggie Simpson

**Margaret ,,Maggie" Simpson** er skáldskapar-persóna úr teiknimyndunum um Simpson-fjölskylduna. Maggie er yngst af þremur systkinum og kemur minnst fram í þáttunum af þeim þremur. Þrátt fyrir það þá er hún aðallpersónan sem kemur oft til bjargar. Maggie er með gult hár eins og Lisa sem er eldri systir hennar. Maggie hefur aldrei talað en það hefur verið eitt þáttur þar sem hún segir "Daddy".
Þríhyrningsójafna

**Þríhyrningsójafna** (stundum kölluð **þríhyrningaójafnan**) er ójafna, sem segir að summa tveggja hliða þríhyrnings er stærri en lengd þriðju hliðarinnar. 
Framsetning, fyrir tölur:

|*x* +*y*| ≤ |*x*| + |*y*|,

þar sem *x* og *y* geta verið rauntölur, tvinntölur eða vigrar.

Fyrir sérhver tvö stök í firðrúmi (*M*,*d*) gildir:

*d*(*a*,*b*) ≤ *d*(*a*, *c*) + *d*(*c*,*b*),

þar sem *a*, *b* og *c* eru stök í (*M*,*d*).
Lögmál Hubbles

**Lögmál Hubbles** er lögmál í heimsfræði, sem segir að rauðvik vetrarbrauta sé í réttu hlutfalli  við fjarlægð þeirra. Lögmálið er kennt við stjörnufræðinginn Edwin Hubble og er sett fram með jöfnunni:

:v = H_0 \, D

þar sem *v* er hraðinn í km/s, *D* fjarlægðin í megaparsek (Mpc) og *H<sub>o</sub>* **Heimsfastinn**, sem er um 71 ± 4 (km/s)/Mpc. 

Rauðvik vetrarbrauta er talið stafa af úþenslu alheims allt frá dögum miklahvells.

## Tenglar
* Stjörnufræðivefurinn: Lögmál Hubbles
Ferhyrningur

**Ferhyrningur** er safnheiti yfir flöt með fjögur horn, m.ö.o.  tvívíð rúmmynd með fjórum hornum með hornasummuna 360°. Rétthyrningur er ein tegund ferhyrnings, en öll fjögur horn hans eru 90°. Ekki má rugla ferhyrningi saman við ferning en ferningur er samt sem áður ferhyrningur, en ferningur ekki safnheiti yfir eitt né neitt, heldur viss tegund af ferhyrningi. 

## Ýmsar tegundir ferhyrninga
* Ferningur
* Rétthyrningur
* Samsíðungur
* Tígull
* Trapisa
Viva La Bam

**Viva La Bam** er bandarískur raunveruleikaþáttur með Bam Margera í fararbroddi. Þátturinn æxlaðist út frá MTV þættinum Jackass, þar sem Margera og kunningjar hans komu fram. 

## Aðalhlutverk
* Bam Margera
* Phil Margera
* April Margera
* Vincent Margera
* Ryan Dunn
* Brandon DiCamillo
* Chris Raab
* Rake Yohn
* Brandon Novak
MTV

**MTV (Music Television)** er bandarísk sjónvarpsstöð með höfuðstöðvar sínar í New York-borg. Stöðin hóf útsendingar þann 1. ágúst 1981 og var aðal markmið sjónvarpsstöðvarinnar að sýna tónlistarmyndbönd. Í dag er MTV með fjölbreytta flóru af raunveruleikaþáttum og gamanþáttum, ásamt því að vera með sýningar á tónlistarmyndböndum.
Rétthyrningur

**Rétthyrningur** er ferhyrningur með öll fjögur horn 90°. Allir rétthyrningar eru jafnframt samsíðungar. Ferningur er rétthyrningur með jafnar hliðar.

## Formúlur

### Flatarmál

Flatarmál rétthyrnings er grunnur sinnum hæð.
:f = g\cdot h
Punktur (aðgreining)

**Punktur** getur átt við:
* Punkt í rúmfræði
* Punkt sem er greinarmerki og er notaður í lok setninga (.)

## Tengt efni
*Punktur punktur komma strik
Beagle

**Beagle** eða **bikkill** er hundategund sem á uppruna sinn að rekja til Englands. Beagle hundar eru þefhundar og hafa í gegnum tíðina verið notaðir við veiðar á hérum, kanínum og refum. Einnig hefur tegundin verið notuð við fíkniefnaleit vegna afar góðs lyktarskyns. Beagle-hundar eru vinsæl gæludýr vegna stærðar sinnar, jafnlyndisskaps og þess að vera lausir við arfeng heilsuvandamál. Þrátt fyrir að Beagle tegundin hafi verið til í yfir 2000 ár, var nútíma tegundin þróuð í Bretlandi á 19. öld frá mörgum öðrum hundategundum. Meðalþyngd Beagle hunds er um 15 – 20 kg og líftími þeirra er miðaður við 13 ár.
Forsetakjör á Íslandi 1988

**Forsetakjör á Íslandi 1988** fór fram þann 26. júní árið 1988 og endaði með yfirburðasigri Vigdísar Finnbogadóttur. Forsetakjörið vakti athygli fyrir það að þetta var í fyrsta skipti sem mótframboð kom gegn sitjandi forseta. Árið 1956 hafði Pétur Hoffmann Salómonsson gefið til kynna að hann hygðist bjóða sig fram gegn Ásgeiri Ásgeirssyni, en hann dró það til baka.

Sigrún Þorsteinsdóttir úr Flokki mannsins í Vestmannaeyjum var allþekkt úr ýmsum félagsmálum og hafði m.a. boðið sig fram til varaformanns Sjálfstæðisflokksins á landsfundinum 1983 þegar Þorsteinn Pálsson var kjörinn formaður, en Friðrik Sophusson hlaut yfirburðakosningu í varaformannsembættið. Hún og stuðningsmenn hennar lögðu áherslu á þá hugmynd að forsetaembættið ætti að vera pólitískt virkt og forseti ætti að nýta heimild sína til að synja tilteknum lögum staðfestingar.

Vigdís kaus að halda sig til hlés og reka ekki hefðbundna kosningabaráttu og stuðningsmenn Sigrúnar gagnrýndu hana fyrir að vilja ekki mæta Sigrúnu í kappræðum í sjónvarpi. Fyrstu kannanir sýndu um 98% fylgi forsetans.

Á kjörskrá fyrir kosningarnar voru 174.732 og var kjörsókn 72%.

## Úrslit

## Tengill
* ''Úrslit kosninga''; grein í Morgunblaðinu 1988
Þyrla

**Þyrla** er loftfar með vélknúna spaða sem gera þyrlunni kleift að taka á loft og lenda lóðrétt, haldast kyrri á lofti og fljúga aftur á bak og áfram. Þyrlur hafa að minnsta kosti tvö sett af þyrluspöðum. Algengasta útfærslan er á þann veg að stórir láréttir spaðar á toppi þyrlunnar hefja hana til flugs og knýja hana áfram og á halanum eru láréttir minni spaðar sem vinna gegn tilheigingu búksins til að snúast með stærri spöðunum. 

Þyrlur eru mikið notaðar til björgunarstarfa, í hernaði og á svæðum þar sem fáir flugvellir eru. Eldri nöfn eru *kofti* og *þyrilvængja*.
Orðið þyrla, sem þýðing á enska orðinu helicopter, kom fyrst fram í Vísi þann 8. mars 1958.
Þyrilvængja

**Þyrilvængja** (enska: Autogyro) er loftfar sem svipar til þyrlu í útliti en virkar á allt annan hátt. Þyrilvængja notar þyrluspaða tengdar við rotor með engum mótor og snýst því frjálst en er með skrúfu að aftan knúin af mótor til að ýta henni áfram. Þegar þyrilvængja fer áfram myndast loftstreymi á spöðunum sem býr til lyftikraft (svipar til hvernig lyftikraftur myndast á flugvélum)
Ólíkt þyrlum getur þyrilvængja ekki sveimað kyrr í loftinu (enska: hover). 

Þyrilvængja þarf flugbraut til að taka á loft en þarf litla sem enga flug braut til að lenda, þyrilvængja þarf hinsvegar mun styttri flugbrautarlengd heldur en flugvél með föstum vængjum.
The King of Queens

**The King of Queens** (eða **Kóngur Queens**) er bandarískur gamanþáttur sem var sýndur á árunum 1998 til 2007. Þátturinn var sýndur á CBS sjónvarpsstöðinni og myndaður við framleiðsluver Sony Pictures í Culver borg, Kaliforníu.

Þátturinn segir frá hjónakornunum Doug og Carrie Heffernan (Kevin James og Leah Remini) sem búa í Queens, New York. Í kjallaranum hjá þeim býr faðir Carrie, Arthur Spooner (Jerry Stiller). Doug hefur að atvinnu að keyra út pakka hjá sendilsfyrirtækinu IPS og Carrie starfar sem ritari hjá lögfræðistofu. Arthur er hinsvegar komin á eftirlaun og fer reglulega í gönguferðir með Holly (Nicole Sullivan), sem hefur atvinnu á því að ganga með hunda. Vinir Doug eru Deacon Palmer (Victor Williams), Spence Olchin (Patton Oswalt) og frændi hans Danny Heffernan (Gary Valentine).

## Leikarar
* *Doug Heffernan* leikinn af Kevin James
* *Carrie Heffernan* leikinn af Leah Remini
* *Arthur Spooner* leikinn af Jerry Stiller
* *Deacon Palmer* leikinn af Victor Williams
* *Spence Olchin* leikinn af Patton Oswalt
* *Richie Iannucchi* leikinn af Larry Romano (þáttaraðir 1-3)
* *Danny Heffernan* leikinn af Gary Valentine 
* *Holly Shumpert* leikin af Nicole Sullivan
* *Sara Spooner* leikin af Lisa Rieffel (þáttaröð 1)
Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar

**Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar** (stundum kallað *„Stjórnin sem sprakk í beinni“*) sat frá júlí 1987 til september 1988 og var samsteypustjórn Alþýðu-, Framsóknar- og Sjálfstæðisflokksins. Ríksstjórnin sprakk í beinni útsendingu í umræðuþætti á Stöð 2 þann 17. september 1988.

## Ráðherrar

* Þorsteinn Pálsson, forsætisráðherra
* Steingrímur Hermannsson, utanríkisráðherra
* Birgir Ísleifur Gunnarsson, menntamálaráðherra
* Friðrik Sophusson, iðnaðarráðherra
* Guðmundur Bjarnason, heilbrigðisráðherra
* Halldór Ásgrímsson, sjávarútvegsráðherra
* Jóhanna Sigurðardóttir, félagsmálaráðherra
* Jón Baldvin Hannibalsson, fjármálaráðherra
* Jón Helgason, landbúnaðarráðherra
* Jón Sigurðsson, dóms- og kirkjumálaráðherra, viðskiptaráðherra og ráðherra Hagstofu Íslands
* Matthías Á. Mathiesen, samgönguráðherra

## Tenglar
*''Fjölmiðlamenn búa oft til söguna'', viðtal við Ingólf Margeirsson. Fréttablaðið, 2006.
Pivot Stickfigure Animator

**Pivot Stickfigure Animator** er forrit sem hannað var af Peter Bone. Það gerir notendum kleift að búa til teiknimynd þar sem spítukarlar eru notaðir. Í forritinu er hægt að búa til sína eigin spýtukarla og hreyfimyndir með þeim eða notast við spýtukarla sem fylgja forritinu. Meðal annars er hægt er að vista myndirnar sem GIF og .piv myndir. .piv myndir opnast sjálfkrafa í **Pivot** forritinu en GIF myndir er m.a. hægt að fella inní vefsíður vegna þess að margir vafrar styðja sniðið.

## Tengill
* Heimsíða '''Pivot'''
Kevin James

**Kevin George Knipfing** (fæddur 26. apríl 1965) er bandarískur gamanleikari og þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Doug Heffernan í sjónvarpsþáttunum *[[The King of Queens]]*. 

## Tenglar
*
Jerry Stiller

**Jerry Stiller** (fæddur 8. júní 1927; d. 11. maí 2020) var bandarískur leikari. Hann var þekktur fyrir hlutverk sín sem Frank Costanza, faðir George Costanza í sjónvarpsþáttunum Seinfeld og Arthur Spooner, faðir Carrie Heffernan í sjónvarpsþáttunum The King of Queens. Stiller er faðir leikarans Ben Stiller og leikkonunar Amy Stiller.
Braindead

**Braindead** (**Dead Alive**, **BNA**) er hryllingsmynd eftir Peter Jackson. Hún sýnir atriði sem eru öft kölluð ógeðslegustu atriði kvikmyndaiðnaðarins. Myndin kom út árið 1992. Önnur mynd eftir Peter Jackson heitir Bad Taste.
Kjúklingur

**Kjúklingur** er kjöt nytjahænsnisins. Matréttir úr kjöti þeirra kallast kjúklingur ef fuglinn er eldaður heill (stundum nefnt **kjúlli** í talmáli) eða kjúklingaréttir ef hann er matreiddur úr hlutum fuglsins, eins og læri eða bringu.
Gæsir

**Gæsir**  kallast fuglar af andaætt (fræðiheiti *Anatidae*). Þær hafa verið haldnar sem húsdýr í margar aldir. Gæsir eru grasbítar.
Dýrahringsmorðinginn

**Dýrahringsmorðinginn** (The Zodiac Killer) var raðmorðingi sem drap fólk í Norður-Kaliforníu seint á 7. áratugnum. Ekki er enn búið að finna hver Zodiac er og hafa rannsóknarskýrslur verið lokaðar almenningi síðan 2004. Hann sendi lögreglu San Fransisco bréf þar sem þrjú á eftir að leysa.

## Morðin
Zodiac fullyrti að hafa drepið allt að því 37 manns, en rannsóknarlögreglumenn fullyrða að fórnarlömbin hafi verið níu þar sem tvö fórnarlamba hans lifðu af.
* David Arthur Faraday, 17 ára og Betty Lou Jensen, 16 ára: Skotin til bana þann 20. desember 1968 á Lake Herman Road rétt utan við Benicia
* Michael Mageau, 19 ára og Darlene Elizabeth Farren: Skotin til bana þann 4. júlí 1969 á Blue Rock Springs Golf Course bílastæðinu rétt við Vallejo.
* Bryan Calvin Hartnell, 20 ára og Cecelia Ann Shepard, 22 ára: Stungin 27. september 1969 við Lake Berryessa í Napa sýrslu. Hartnell lifði af 6 stungur, en Shepard dó 2 dögum seinna.
* Paul Lee Stine, 29 ára: Skotinn til bana þann 11. október 1969 í Presidio Heights í San Fransisco.

## Mennirnir
* Robert Graysmith er höfundur bókarinnar ,,Zodiac" og hélt úti eigin rannsókn á morðingjanum.
* Dave Toschi var rannsóknarlögreglumaður sem vann að málinu.
* Paul Avery vann hjá San Fransisco Chronicles og vann við Zodiac málið. Hann lést árið 2000.

## Arthur Leigh Allen
Arthur Leigh Allen var maðurinn sem talið er hafa verið Zodiac morðinginn en hann dó 1992, áður en hann var sakaður um morðin. Þegar spurt var hann um The Most Dangerous Game sagðist hann hafa lesið hana og það hafi haft áhrif á hann. Hann neitaði aðild aðild að.

Lögreglan gat ekki staðfest grun sinn um að Allen var Zodiac morðinginn, þó hann hafi verið kynferðisafbrotamaður og vopn og sprengiefni fundust heima hjá honum árið1991.
Ágúst Ólafur Ágústsson

**Ágúst Ólafur Ágústsson** (fæddur 10. mars 1977) lögfræðingur og hagfræðingur var þingmaður Samfylkingarinnar í Reykjavíkurkjördæmi suður frá 2003 til 2009 og aftur 2017-2021. Hann var varaformaður Samfylkingarinnar frá 2005 til 2009.

Ágúst Ólafur tók sér tveggja mánaða launalaust leyfi frá þingstörfum í lok ársins 2018 eftir að trúnaðarnefnd Samfylkingarinnar gaf honum áminningu fyrir að verða sér „til háborinnar skammar“ í samskiptum við Báru Huld Beck, blaðamann hjá *[[Kjarninn|Kjarnanum]]*. Í yfirlýsingu sem Ágúst gaf út sagði hann að hann hefði látið særandi orð falla eftir að hún neitaði honum tvívegis um koss. Bára sagði hann síðar hafa dregið úr eigin áreitni í yfirlýsingunni og hann hafi í reynd ítrekað reynt að kyssa hana þrátt fyrir mótmæli hennar.

## Tilvísanir

## Tenglar

* „Ágúst Ólafur sækist ekki eftir endurkjöri til Alþingis“ á Vísi.is.
* „Ágúst Ólafur hættir“ á Mbl.is.
Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir

**Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir** er fyrrverandi forseti Alþingis og fyrrverandi félags- og tryggingamálaráðherra. Hún var þingmaður Samfylkingarinnar í Reykjavíkurkjördæmi suður. Hún var fyrst kjörin á þing 1995 fyrir Þjóðvaka.
Jersey (aðgreining)

**Jersey** getur átt við eftirfarandi:

* Eyjuna Jersey á Ermarsundi
* Jersey City í New Jersey-fylki
* Kanadísku ska-hljómsveitina Jersey
* Kúakynið Jersey
* New Jersey-fylki í Bandaríkjunum
Gaoming

**Gaoming** (高明, Pinyin:Gāomíng) er sýsla í Guangdong héraði í Kína. Borgin Gaoming liggur vestur af Foshan borg, með 276.000 íbúa (2003) og er 967,4 km² að flatarmáli. 
 
## Efnahagur
Gaoming er auðugt af Gulli, Kopar, Volfram og fleiri málmum. Landbúnaður og matvælaframleiðsla er stór þáttur í Gaoming og hvers konar iðnaður hefur vaxið gríðalega þar sem og annars staðar í Kína. Luiysi sturtuklefar og baðker sem mikið er selt á Íslandi eru framleitt í Gaoming.

## Stjórnsýsla
Valdastjórn Gaoming er í Foshan. Nágrannasýslur eru Gaoyao í norður, Xinxing í vestur, Heshan í suður, Nanhai og Sanshui í austur.

## Samgöngur
Gaoming er ekki vel í sveit sett með járnbrautarsamgöngur, en vegakerfið er mjög gott og skip geta siglt upp með á sem rennur til sjávar við Macau. Góð höfn er í ánni við Gaoming.

## Heimildir
Victor Williams

**Victor L. Williams** (fæddur 19. september 1970) er bandarískur leikari og þekktastur fyrir hlutverk sem sem Deacon Palmer, besti vinur Doug Heffernan's í gamanþáttunum The King of Queens.
Gary Valentine

**Gary Valentine** (fæddur 22. nóvember 1961) er bandarískur leikari og grínisti. Valentine hét upphaflega Gary Joseph Knipfing og er bróðir leikarans Kevin James. Valentine er þekktastur fyrir hlutverk Danny Heffernan, frænda Doug's Heffernan í gamanþáttunum The King of Queens.
Gísli Rúnar Jónsson - Algjör sveppur

**Gísli Rúnar Jónsson - Dagur í lífi stráks**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni flytur Gísli Rúnar Jónsson eigið efni - Dagur í lífi stráks. Hljóðritun fór fram hjá Tóntækni hf., tæknimaður: Sigurður Árnason. Hljómblöndun: Sigurður Árnason og Sigurður Rúnar Jónsson. Ljósmynd á framhlið umslags tók Studio 28 en teikningar á bakhlið gerði Gísli Rúnar.

## Lagalisti
#Vorið er komið - *Lag - texti: Jón Thoroddsen - NN*
#a Smábarnagaman - *Lag - texti: Höfundar ókunnir* - b Lag um lítinn drykk - *Lag - texti: Gísli Rúnar - Greenway*
#Bessi, Bósi og Lassi eða Þrír svalir sveppir - *Lag - texti: Gísli Rúnar - Livingstone* 
#Högni hrekkvísi - *Lag - texti: Gísli Rúnar - Stanford*
#a Bílavísur - *Lag - texti: Höfundar ókunnir* - b Sjóþorskastríðið - *Lag - texti: Börnin á Ósi - NN*
#Mest er nestið bezt eða Draumamatseðillinn - *Lag - texti: Gísli Rúnar - Arndt/Burns* 
#Maríus, Karíus og Baktus eða Tannpína og raunir — Túkall - *Lag - texti: Gísli Rúnar - Tafman*
#Umferðarfræðsla - *Lag - texti: Gísli Rúnar - I. Berlin*
#Í strætó eða allir út að aftan - *Lag - texti: Gísli Rúnar - Joplin*
#Afa og ömmubæn eða Gamanvísa fyrir tvö gamalmenni - *Lag - texti: Jenni Jóns og Gísli Rúnar - Jenni Jóns*
#Sveita-hveiti-geit - *Lag - texti: Gísli Rúnar - Charling/Ohman*
#Afmæli - *Lag - texti: Gísli Rúnar - J. Kander* 
#Pappírstungl eða Fantasía með augun lokuð - *Lag - texti: Gísli Rúnar - Rose/Harb./Allen*
#Sofðu rótt - *Lag - texti: Gísli Rúnar - Joplin*
#Í draumalandi - *Lag - texti: Gísli Rúnar - P. Kjöller*
Kristín Lilliendahl - Jólaplata

**Kristín Lilliendahl - Jólaplata**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG-hljómplötum árið 1976. Á henni flytur Kristín Lillendahl jólalög. Kristinn Sigmarsson útsetti alla tónlist og stjórnaði hljómsveitarundirleik og kórsöng. Hann og félagar hans í hljómsveitinni Pónik sjá um hljóðfæraleik (og söng í nokkrum lögum. m a í *Jólasveinasöngnum*). Auk þess syngur Kirkjukór Neskirkju í tveimur lögum og allmargir hljóðfæraleikarar úr Sinfóníuhljómsveit Íslands aðstoða í nokkrum lögum. Hljóðritun fór fram hjá Tóntækni h.f. Tæknimaður: Sigurður Árnason. Hljóðblöndun Sigurður Árnason og Kristinn Sigmarsson. Ljósmynd á framhlið: Stúdíó 26.

## Lagalisti
# Jólasveinasöngurinn  - *Lag - texti: R Bagdasarian - Ólafur Gaukur*
# Ég sá mömmu kyssa jólasvein  - *Lag - texti: T Connor - Hinrik Bjarnason*
# Skín og skín - *Lag - texti: Miller/O. Malley - Ólafur Gaukur * 
# Óskin um gleðileg jól - *Lag - texti: Torme/Wells - Ólafur Gaukur*
# Pabbi, komdu heim um jólin - *Lag - texti: B. & .F Danoff - Ólafur Gaukur*
# Eitt lítið grenitré - *Lag - texti: Miller/Wells - Ólafur Gaukur* 
# Ég fæ jólagjöf - *Lag - texti: J. Feliciano - Ólafur Gaukur*
# Hátíð í bæ - *Lag - texti: Bernhard - Ólafur Gaukur*
# Þú ert hér - *Lag - texti: Brown/Yarian/Meitzenh - Ólafur Gaukur*
# Það heyrast jólabjöllur - *Lag - texti: L. Anderson - Ólafur Gaukur* 
# Yfir fannhvíta jörð - *Lag - texti: Miller/Wells - Ólafur Gaukur*
# Jólin koma - *Lag - texti: Spielman/Torre - Ómar Ragnarsaon*

## Það heyrast jólabjöllur
:Það heyrast jólabjöllur og ofan úr fjöllunum fer 
:flokkur af jólaköllum til að gantast við
:krakkana hér. 
:Beint niður fjallahlíðar þeir fara' á
:skíðum með söng 
:og flestir krakkar bíða með óþreyju
:síðkvöldin löng.

:Komdu fljótt, komdu fljótt, kæri jólasveinn,
:það kveða við hróp
:og börnin litlu bíða í stórum hóp,
:komdu fljótt, komdu fljótt, kæri jólasveinn,
:er kallað á ný,
:í glugga er látinn einn skór, kannski  gott
:hann kemur í.

:Svo dynja hlátrasköllin svo hristast fjöllin af því 
:hópur af jólaköllum er að tygja sig ferðina í. 
:Það bíða spenntir krakkar, sem kátir
:hlakka svo til, 
:því kannski berast pakkar og gjafir um
:miðnæturbil.

:Miklar annir eru á heimilinu, allt á ferð 
:því að elda skal nú krásirnar af beztu gerð, 
:bæði hangikjöt, steik og rjúpur, svo er rauðkál
:afbragðs gott, 
:þykkur rúsínugrautur settur er í pott.

:Og á jólatrénu loga skæru ljósin smá
:þar í löngum röðum bæði fagurgræn og blá.
:Nú er stundin að renna upp og koma
:aðfangadagskvöld 
:og allir það finna svo glöggt, nú er
:gleðin ein við völd.

:Það heyrast jólabjöllur og ofan úr fjöllunum fer 
:flokkur af jólaköllum til að gantast við
:krakkana hér. 
:Beint niður fjallahlíðar þeir fara' á
:skíðum með söng
:og flestir krakkar bíða með óþreyju
:síðkvöldin löng.

:*[[Ólafur Gaukur]]*
Lisa Kudrow

**Lisa Valerie Kudrow** (fædd 30. júlí 1963) er bandarísk leikkona og þekktust fyrir hlutverk sitt sem Phoebe Buffay í gamanþáttunum Friends. Eftir Friends þáttaröðina, lék Kudrow Valerie Cherish, aðalpersónu þáttanna The Comeback er sýndir voru á HBO sjónvarpsstöðinni. Þátturinn lifði einungis af eina þáttaröð.

## Einkalíf
Kudrow átti á sínum tíma í sambandi við Conan O'Brien, þangað til hann flutti til New York til að stjórna spjallþætti sínum árið 1993. Þann 27. maí 1995, varð Kudrow fyrsti Friends meðlimurinn til að gifta sig þegar hún giftist Michel Stern. Þau eiga einn son, Julian Murray (fæddur 7. maí 1998).
Matt LeBlanc

**Matthew Steven LeBlanc** (fæddur 25. júlí 1967) er bandarískur leikari og þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Joey Tribbiani í gamanþáttunum Friends (1994 – 2004) og Joey (2004 – 2006).
Matthew Perry

**Matthew Langford Perry** (19. ágúst 1969 – 28. október 2023) var kanadískur/bandarískur leikari og þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Chandler Bing í gamanþáttunum *[[Friends]]*. Hann lék einnig persónuna Matt Albie í þáttunum *[[Studio 60 on the Sunset Strip]]*. 

Perry fannst látinn í heitum potti á heimili sínu þann 28. október árið 2023. Hann lést úr afleiðingum ketamínneyslu, drukknunar og kransæðastífla. Í kjölfar dauða Perry voru fimm manns ákærð fyrir að útvega honum mikið magn af ketamíni þrátt fyrir að vita af því að lyfið gæti stofnað lífi hans í hættu.

## Helstu hlutverk í kvikmyndum

## Tilvísanir
David Schwimmer

**David Lawrence Schwimmer** (fæddur 2. nóvember 1966) er bandarískur leikari og leikstjóri. Hann öðlaðist frægð sína sem persónan Dr. Ross Geller í gamanþáttunum Friends.
Ítölsk líra

**Ítölsk líra** (ítalska: *lira*, fleirtala *lire*) var gjaldmiðill Ítalíu frá 1861 til 2002. Fram að lokum Síðari heimsstyrjaldar skiptist hún í 100 hundraðshluta (*centesimi*) en útgáfu slíkra senta var hætt þegar útgáfa hennar var aftur tekin upp eftir stríð. Ítalska líran var tengd evrunni árið 1999. Árið 2002 var síðan evran sjálf tekin upp sem gjaldmiðill og þá var gengið fest í 1 EUR = 1.936,27 ITL. Nafnið líra er dregið af latneska orðinu *libra* sem merkir vog.

Líran var einnig gjaldmiðill hins skammlífa konungsríkis Ítalíu frá 1807 til 1814.
Líra

**Líra** (táknað ₤, £ eða L) er nafn sem er notað yfir núverandi gjaldmiðil Tyrklands, Líbanons, Sýrlands og Jórdaníu og fyrrverandi gjaldmiðil fleiri landa sem skiptu henni flest út fyrir evru árið 2002.

## Fyrrverandi gjaldmiðilar
* Ísraelsk líra
* Ítölsk líra
* Ítölsk-Austurafrísk líra
* Ítölsk-sómalísk líra
* Neopolitísk líra
* Sammarínisk líra
* Trípolitönsk líra
* Vatíkönsk líra
Lighthouse Family

**Lighthouse Family** var breskur dúett sem lék hæglætis tónlist („easy listening“) og var virkur frá miðjum tíunda áratugnum til ársins 2000. Hljómsveitin var stofnuð árið 1993 í Newcastle á England. Stofnendur voru Tunde Baiyewu og Paul Tucker, en þeir hittust fyrst í háskóla. Frysta breiðskífa þeirra, *[[Ocean Drive (Lighthouse Family breiðskífa)|Ocean Drive]]* seldist í 1,6 miljónum eintaka í Bretlandi. Hljómsveitin lagði upp laupana áraið 2003 eftir að breiðskífan *[[Whatever Gets You Through the Day]]* kom út.
Ocean Drive (Lighthouse Family breiðskífa)

**Ocean Drive** er fyrsta stúdíóplata bresku hljómsveitarinnar Lighthouse Family og kom hún út árið 1996.

## Lagalisti

# *Lifted* – 4:31
# *Heavenly* – 3:47
# *Loving Every Minute* – 4:10
# *Ocean Drive* – 3:48
# *The Way You Are* – 5:01
# *Keep Remembering* – 4:01
# *Sweetest Operator* – 4:03
# *What Could Be Better* – 3:57
# *Beautiful Night* – 4:48
# *Goodbye Heartbreak* – 4:11
Heimdallur (félag)

**Heimdallur** er félag ungra sjálfstæðismanna í Reykjavík. Félagið var stofnað 16. febrúar 1927 og er elsta svæðisfélag íslensks stjórnmálaflokks.

## Tenglar
* Um Heimdall á vefsíðu SUS
* ''Stofnun heimdallar''; grein í Morgunblaðinu 1982
Skólahljómsveit Kópavogs - Skólahljómsveit Kópavogs

**Skólahljómsveit Kópavogs - Skólahljómsveit Kópavogs**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1977. Á henni flytur Skólahljómsveit Kópavogslög leikin lög. Hljómsveitarstjóri: Björn Guðjónsson

## Lagalisti
#Kópavogur - *Lag: Jón S. Jónsson* - Útsetning: Jan Morávek
#Gleðiforleikur - *Lag: Kélar Bela* - Útsetning: Charles J. Roberts
#Mars úr óperunni Tannhauser - *Lag: Wagner* - Útsetning: Cor Mellema 
#Lagasyrpa - *Lag: Sigfús Halldórsson* - Litla flugan - Við Vatnsmýrina - Hvers vegna - Dagný - Hálfgleymd serenaða - í dag er ég ríkur - Þín hvíta mynd - Við eigum samleið - Tondeleyjó - Litla flugan. Útsetning: Magnús Ingimarsson
#Hoch Heidecksburg - *Lag: R. Herzer* - Útsetning: Richard Hubert
#Trumpet Voluntary - *Lag: Henry Purcell* - Útsetning: S. Tiemersma 
#Úr útsæ rísa Íslands fjöll - *Lag: Páll Ísólfsson* - Útsetning: Björn Guðjónsson

## Hljóðfæraleikarar
*Flauta: Íris Sigmarsdóttir, Ívar Eiríksson, Margrét Pálsdóttir, Þóra Davíðsdóttir 

*Klarinett: Anna Kristín Guðbrandsdóttir, Bera Pálsdóttir, Elín Rósa Guðmundsdóttir, Hallfríður Ólafsdóttir, Helga Jósefsdóttir, Hildisif Björgvinsdóttir, Hrafnhildur Björgvinsdóttir, Kristbjörg Konráðsdóttir, Ólafur Atli Sigurðsson, Sigrún Sæmundsdóttir, Sólveig Pétursdóttir, Þórunn Björnsdóttir

*Saxófónn: Jóhann Morávek, Sigurður Hafsteinsson, [Þorkell Guðmundsson]

*Cornet: [Anna María Ragnvaldsdóttir, Anna Steinsen, Gróa Ragnvaldsdóttir, Guðrún Lóa Jónsdóttir, Ingi Bragason, Jónas Björnsson, Karl Vernerson, Kristinn Jón Guðmundsson, Magnús Jóhannsson, Pétur Jónsson, Ragnheiður Steinsen, Þórhildur Björnsdóttir, Þorsteinn Sæberg Sigurðsson 

*Horn: Brynjar Konráðsson, Ellert Ingi Harðarson, Páll Þorsteinsson

*Bariton: Gunnar Guðni Tómasson, Konráð Konráðsson, Skarphéðinn Garðarsson

*Básúna: Haraldur Ólafsson, Karl Davíðsson, Pálmi Einarsson, Sveinn Andri Sveinsson, Össur Geirsson

*Túba: Ari Jóhannsson, Konráð Gylfason, Sigurður Jónsson

*Slagverk: Birgir Baldursson, Indriði Þórisson, Jónas Björnsson, Sigurður Sigurðsson
 
:Hafsteinn Guðmundsson og Gunnar Ormslev leika meö á saxófóna í lagasyrpu Sigfúsar Halldórssonar

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Guðjón Friðriksson

**Guðjón Friðriksson** (f. 9. mars 1945) er íslenskur sagnfræðingur og rithöfundur.

## Ferill
Guðjón lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1965 og BA-prófi í íslensku og sagnfræði frá Háskóla Íslands árið 1970. Hann var kennari í Gagnfræðaskólanum við Laugalæk 1970 - 1972 og íslenskukennari í Menntaskólanum á Ísafirði 1972 - 1975. Blaðamaður á Þjóðviljanum í Reykjavík 1976 - 1985, þar af ritstjóri Sunnudagsblaðs Þjóðviljans 1980 - 1984. Árið 1985 var Guðjón ráðinn af Reykjavíkurborg sem einn af ritstjórum Sögu Reykjavíkur og var í því starfi til 1991. Síðan hefur hann verið sjálfstætt starfandi rithöfundur og sagnfræðingur og liggja eftir hann fjölmörg ritverk. Starfandi í Reykjavíkurakademíunni 2001-2015. Guðjón var kosinn heiðursfélagi í Sagnfræðingafélagi Íslands 2025.

## Bækur
**Forsetakjör 1980* (1980)
**Vigdís forseti* (1981)
**Togarasaga Magnúsar Runólfssonar* (1983)
**Á tímum friðar og ófriðar 1924-1925.Heimildaljósmyndir Skafta Guðjónssonar* (1983)
**Reykjavík bernsku minnar. Viðtalsbók* (1985)
**Bærinn vaknar. Saga Reykjavíkur 1870-1940* (tvö bindi 1991 og 1994)
*Saga Jónasar Jónssonar frá Hriflu:
**Með sverðið í annari hendi og plóginn í hinni* (1991)
**Dómsmálaráðherrann* (1992)
**Ljónið öskrar* (1993)
**Indæla Reykjavík. Þingholt og sunnanvert Skólavörðuholt* (1995)
**Indæla Reykjavík. Gamli Vesturbærinn* (1996)
**Einar Benediktsson. Ævisaga* (þrjú bindi 1997, 1998 og 2000)
**Nýjustu fréttir! Saga fjölmiðlunar frá upphafi til vorra daga* (2000)
**Jón Sigurðsson. Ævisaga* (tvö bindi 2002 og 2003)
**Ég elska þig stormur. Ævisaga Hannesar Hafstein* (2005)
**Saga af forseta. Forsetatíð Ólafs Ragnars Grímssonar* (2008)
**Hér heilsast skipin. Saga Faxaflóahafna* (tvö bindi) (2013)
**Kaupmannahöfn sem höfuðborg Íslands* (ásamt Jóni Þ. Þór)(tvö bindi) (2013)
**Reykjavik Walk. Explore the Old City Centre and Neighbourhood. Six illustrated 1-2 hour walks* (2014)
**Úr fjötrum. Saga Alþýðuflokksins* (2016)
**Litbrigði húsanna. Saga  Minjaverndar og endurgerðra húsa um allt land* (2017)
**Halldór Ásgrímsson. Ævisaga* (2019)
**Samvinna á Suðurlandi I-IV. Héraðssaga kaupfélaga og annarra samvinnufyrirtækja í Árnessýslu, Rangárvallasýslu, Vestur-Skaftafellssýslu og Vestmannaeyjum* (2020)
**Cloacina. Saga fráveitu* (2021)
*R*auði krossinn á Íslandi. Hundrað ára saga.* (2024)
**Börn í Reykjaví*k (2024)

## Helstu félagsstörf
Í Stúdentaráði Háskóla Íslands 1966 - 1967, menningarráði Ísafjarðar 1974 - 1975, stjórn Torfusamtakanna frá 1985, formaður þeirra 1988 - 1996, stjórn Minja og sögu 1988-2016, stjórn Búseta um tíma, stjórn Rithöfundasambands Íslands 1996 - 2002, stjórn, Minjaverndar 1997 - 2000, menningaráði Hannesarholts 2012-2016 og stjórn Hollvinasamtaka Þjóðskjalasafns Íslands 2022-2024..

## Viðurkenningar
Vitrúvíski maðurinn

***Vitrúvíski maðurinn*** er fræg pennateikning ásamt athugasemdum eftir Leonardo da Vinci. Hann teiknaði myndina árið 1492 eins og kemur fram í dagbókum hans. Nafnið dregur teikningin af því að hún er tilraun til að sýna fullkomin hlutföll mannslíkamans í tengslum við grunnform byggingarlistar eins og rætt er um í verkinu *[[De Architectura]]* eftir rómverska arkitektinn Vitrúvíus. Verkið er varðveitt í Listaakademíunni í Feneyjum.
San Severo

**San Severo** er bær í sýslunni Foggia í Apúlíu á Suður-Ítalíu. Íbúafjöldi er um 56 þúsund. Bærinn var stofnaður á 11. öld og byggðist upp umhverfis kirkju sem Benediktínar frá klaustrinu á Montecassino reistu. Árið 1627 hrundi nær allur bærinn til grunna í jarðskjálfta og áttahundruð íbúar fórust. Enduruppbygging gekk hægt, meðal annars vegna farsótta, en bærinn var endurreistur í barokkstíl.
Torremaggiore

**Torremaggiore** er bær í sýslunni Foggia í Apúlíu á Ítalíu. Íbúafjöldi er um sautján þúsund. Bærinn stendur á hæð, 169 metra yfir sjávarmáli. Hann er einkum frægur fyrir vín og ólífurækt. Hann er einnig frægur sem dánarstaður Friðriks 2. keisara árið 1250. 30. júlí 1627 hrundi bærinn næstum því til grunna í jarðskjálfta, líkt og nágrannabærinn San Severo.
La Rochelle

**La Rochelle** er hafnarborg í Frakklandi og stendur við Biskajaflóa. Hún er höfuðstaður Charente-Maritime. Borgin er tengd við Réeyju um brú sem lokið var við að reisa árið 1988. Íbúafjöldi er tæp 80 þúsund. Borgin var stofnuð á 10. öld og varð mikilvæg höfn á 12. öld. 1137 fékk hún réttindi sem fríhöfn og sjálfstætt sveitarfélag. Til 15. aldar var La Rochelle stærsta höfnin á Atlantshafsströnd Frakklands. Á 16. öld tóku íbúar borgarinnar upp hugmyndir mótmælenda og borgin varð miðstöð fyrir húgenotta. Í Frönsku trúarbragðastyrjöldunum var setið um borgina en í valdatíð Hinriks 4. naut hún mikils frelsis. Eftir að Loðvík 13. tók við lenti borgin í andstöðu við konungsvaldið sem leiddi til nýs umsáturs undir stjórn Richelieu kardinála sem tókst að loka borgina af þar til hún gafst upp eftir fjórtán mánuði 1628. Í kjölfarið flúðu margir húgenottar frá borginni til Nýja heimsins. 

Borgin er heimili La Rochelle Business School viðskiptaskólans.
Sker

**Sker** er klettur nálægt yfirborði sjávar. Þau standa oft upp úr sjónum og sjást þá gjarnan vel, til dæmis þegar öldur brotna á þeim, en stundum eru þau undir yfirborðinu og kallast þá **blindsker**.

## Tengt efni
*Skernár
Fóstbróðir

**Fóstbróðir** er sá sem hefur gengið í **fóstbræðralag** með öðrum manni. Þegar menn gengu í fóstbræðralag sóru þeir meðal annars að hefna hvor annars ef hinn yrði drepinn. Því fylgdi sérstök athöfn að sverjast í fóstbræðralag. Ristu menn þá „jarðmen“ sem þeir gengu undir, þar sem þeir blönduðu blóði sínu. Fóstbræðralög koma mjög við sögu í Íslendingasögum, og eftir þeim að dæma þótti mikil skömm að því að efna ekki heit sitt um hefnd fyrir fóstbróður. Margar Íslendingasögur fjalla að miklu leyti um mannvíg þar sem fóstbræður koma við sögu. Gísli Súrsson hefndi t.d. fóstbróður síns Vésteins Vésteinssonar eftir að sá síðarnefndi var drepinn og í Laxdæla sögu gerist sá fáheyrði viðburður að Bolli Þorleiksson drepur Kjartan Ólafsson fóstbróður sinn.

## Tengt efni
* Fóstbræðra saga
Reykjalínsætt

**Reykjalínsætt** er íslensk ætt kennd við Reykjahlíð í Mývatnssveit í Suður-Þingeyjarsýslu. Ættina mynda niðjar Jóns Jónssonar Reykjalín, sem var fæddur þar þann 4. mars 1787 og lést þann 7. ágúst 1857.

Jón var sonur hjónanna Jóns Þorvarðarsonar (1763 – 1848) prests og Helgu Jónsdóttur (1761-1846). Jón Reykjalín var aðstoðarprestur í Glæsibæ í Kræklingahlíð í Eyjafirði frá 1810 til 1817 og sóknarprestur þar frá 1817 til 1824. Hann var síðan prestur á Fagranesi á Reykjaströnd í Skagafirði og á Ríp í Hegranesi. Áður en hann hlaut prestsskap var hann bóndi í Tungu á Svalbarðsströnd og ræktaði þar kartöflur, fyrstur manna í Suður-Þingeyjarsýslu.

Sigríður Snorradóttir (1772 – 1847) giftist Jóni 2. maí 1810. Hún var dóttir séra Snorra Björnssonar (1744 – 1807) á Hjaltastöðum í Skagafirði og Steinunnar Sigurðardóttur (1734 – 1808) konu hans. Þegar Sigríður dó kvæntist Jón aftur, Helgu Guðmundsdóttur (f. 1803) en þeim varð ekki barna auðið.

Elsti sonur Jóns og Sigríðar, Jón, var faðir Jóhannesar Jónssonar Reykjalín sem Kussungsstaðaætt er komin af. Hún telst því vera kvísl af Reykjalínsætt.

## Afkomendur Jóns og Sigríðar
Jón og Sigríður áttu fjögur börn saman, og Jón átti auk þess einn son (Stefán Ólaf) utan hjónabands, með Sigríði Hallgrímsdóttur (1794 – 1843):

# Jón Jónsson Reykjalín (1811 – 1892)
# Helga Jónsdóttir (1812 – 1888)
# Sigurbjörg Jónsdóttir (1813 – 1882)
# Snorri Jónsson (1816)
# Stefán Ólafur Reykjalín (1819 – 1859)
Þorgeirsboli

**Þorgeirsboli** nefnist þjóðsagnatengdur draugur og illvígur sem „Galdra-Geiri“ (Þorgeir Stefánsson, fæddur um 1716, látinn 1802) vakti upp með bróður sínum Kvæða-Stefáni og móðurbróður þeirra, Andrési Þorgeirssyni (f. 1699) nálægt miðri 18. öld, eftir því sem þjóðsögur herma.

## Draugurinn vakinn upp
Þorgeir er sagður hafa ákveðið að vekja drauginn upp til þess að senda hann til konu sem vildi ekki ganga að eiga hann. Fékk hann sér nýborinn nautkálf sem hann skar og fló aftur á malir og vakti hann svo upp með fjölkynngi. Í sárið, þar sem kálfurinn var fleginn, létu þeir „af átta hlutum, af lofti og af fugli, af manni og af hundi, af ketti og af mús og enn af sjókvikindum tveimur, svo níu voru náttúrur bola með nautseðlinu.“ Átti boli því að geta brugðið sér í allra þessara kvikinda líki og farið jafnt „loft sem lög og láð og komið fyrir sjónir í öllum þeim myndum sem í honum voru náttúrur og eftir því sem honum þóknaðist.“ Loks steypti Þorgeir sigurkufli af nýfæddu barni yfir drauginn, og átti hann þannig að verða svo gott sem ósigrandi. Aðrir segja að Þorgeir hafi notað flegið kálfshöfuð eða klauf af nauti, kveðið yfir galdra og magnað „með fjandans krafti“.

## Draugagangur af völdum Þorgeirsbola
Eftir að hafa látið drauginn gera út af við konuna sem ekki vildi eiga hann, hafði Þorgeir bola sér til fulltingis þegar honum fannst hann eiga sökótt við aðra, sem kom ekki sjaldan fyrir. Þorgeir kvæntist svo og hóf búskap á Végeirsstöðum í Fnjóskadal og seinna að Leifshúsum á Svalbarðsströnd, og þótti heimamönnum í báðum sveitum sem reimleikar fylgdu honum og börnum hans. Þóttust menn heyra í bolanum svo dimmt baul að jörð nötraði, og þegar hann sást þótti mönnum höfuðið vera flegið og blóðrisa og skrokkurinn allur líka, og húðin dragast á eftir honum svo að holdrosinn sneri út. Eftir því sem árin liðu þótti atgangurinn minnka, svo að á efri árum er Þorgeir sagður hafa magnað drauginn upp að nýju. Var bolanum kennt um veikindi, meiðsl og voveiflegan dauða fólks og búfénaðar. Þótti það jafnan fyrirboði válegra tíðinda þegar sást til Þorgeirsbola, en einnig var hann sagður fylgja ættmönnum Þorgeirs og afkomendum og gera vart við sig á bæjum áður en þá bar að garði. Þykjast sumir afkomendur hans hafa orðið varir við bola svo seint sem á tuttugustu öld.

Sagt var að tveir aðrir draugar, Húsavíkur-Lalli og Eyjafjarðar-Skotta (sumir segja Hleiðrargarðs-Skotta) fylgdu Þorgeirsbola oft, og sætu þau þá á húðinni sem hann dró þá á eftir sér eins og sleða.

### Heimild
* „Um Þorgeirsbola“, úr Þjóðsögum Jóns Árnasonar, netútgáfa Snerpu.
Sanngjörn viðskipti

**Sanngjarnir viðskiptahættir** (Fair trade) eru hreyfing og hugmyndafræði sem byggjast á því að milliliðir taki sem minnst til sín af verðmæti vöru þegar verslað er með hana og að framleiðandinn eigi að fá sanngjarnan hlut af því verði sem neytandinn borgar. Jafnframt er reynt að láta framleiðsluna fara fram á eins sjálfbæran og umhverfisvænan máta og hægt er. Aðaláhersla hreyfingarinnar er á útflutning frá þróunarlöndum til þróaðra landa, að landbúnaðarafurðir og handverk komist til kaupenda þannig að sneitt sé hjá stórfyrirtækjum.

Meðvitaða viðleitni til að koma á hnattrænu kerfi sanngjarnra viðskiptahátta má rekja til fimmta og sjötta áratugarins, þegar góðgerða- og hjálparstofnanir byrjuðu að þreifa fyrir sér með milligöngu um viðskipti án milliliða.

Þótt sanngjörnum viðskiptaháttum sé ætlað að gera líf fólks bærilegra, eru þeir gagnrýndir bæði frá hægri og vinstri. Sumir hægrimenn gagnrýna þá fyrir að vera ein tegund niðurgreiðslu eða góðgerðastarfsemi sem hamli hagvexti og hindri eðlilegan vöxt eða þróum hagkerfisins. Sumir vinstrimenn gagnrýna kerfið fyrir að miða að yfirborðskenndum og ófullnægjandi lausnum í stað þess að ráðast á hagkerfið sem slík, sem sé hin eiginlega rót vandans.

Í sanngjörnum viðskiptaháttum er miðað við nokkur grundvallaratriði: Að skapa tækifæri fyrir fólk sem hefur þau ekki; að viðskipta- og framleiðsluferlið sé gegnsætt; að framleiðendur séu sjálfstæðir; að sanngjarnt verð sé greitt fyrir vöruna; að jafnréttis kynjanna sé gætt; að framleiðslan fari fram við mannsæmandi skilyrði og að ekki sé gengið um of á umhverfið.

Sanngjörn viðskipti eru vottuð af nokkrum áháðum alþjóðlegum samtökum: Fairtrade International, The International Fair Trade Association (IFTA), The Network of European Worldshops (NEWS), The European Fair Trade Association (EFTA) og samstarfsstofnun þessara fjögurra, FINE.
Heba

**Heba** (forngríska: ) er í grískri goðafræði gyðja æskunnar. Hliðstæða hennar í rómverskri goðafræði er gyðjan **Juventas**. Heba er dóttir Seifs og Heru og þjónaði guðunum til borðs á Ólympstindi og færði þeim guðaveigar en síðar hefur hún verið nefnd hreinlætisgyðjan en arftaki hennar í þjónustu guðanna var tróverski prinsinn Ganýmedes.
Björgvin Gíslason - Öræfarokk - 1977

**Björgvin Gíslason - Öræfarokk**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1977. Á henni flytur Björgvin Gíslason gítarleikari ásamt félögum eigin lög við texta Albert Icefield. Útsetnnigar og stjórnun: Björgvin, Albert, Sigurður og Ásgeir. Hljóðritun fór fram hjá Tóntækni h.f. Tæknimaður: Sigurður Árnason. Hljóðblöndun: Sigurður Árnason og Björgvin Gíslason. Plötupressun: Soundtek Inc, New York,USA.
Alfreð Flóki gerði mynd á hljómplötuumslag. Hönnun umslags SG og Grafik hf. Prentun umslags Grafik hf.

## Lagalisti
# Day - *Lag - texti: Björgvin Gíslason - Albert Icefield* - Finnur Jóhannsson söngur - Björgvin Gíslason gítarar, orgel, píanó og moog - Sigurður Árnason, bassi - Ásgeir Óskarsson trommur - Áskell Másson ásláttarhljóðfæri
# Og svo framvegis - *Lag: Björgvin Gíslason* - Björgvin Gíslason gítarar - Sigurður Árnason bassi - Ásgeir Óskarsson trommur - Pétur Hjaltested píanó og elka - Áskell Másson ásláttarhljóðfæri - Halldór Pálsson altó-saxófónn
# Remain the same - *Lag - texti: Björgvin Gíslason - Albert Icefield* - Jóhann G. Jóhannsson söngur - Björgvin Gíslason gítarar - Sigurður Árnason bassi - Ásgeir Óskarsson trommur
# Doll in a dream - *Lag - texti: Björgvin Gíslason - Albert Icefield* - Jóhann Helgason söngur - Björgvin Gíslason gítarar, clavinet, píanó, moog og elka - Sigurður Árnason bassi - Ásgeir Óskarsson trommur og ásláttarhljóðfæri - Lárus Grímsson flautur
# Ef þú getur - *Lag - texti: Björgvin Gíslason - Albert Icefield* - Jóhann G. Jóhannsson söngur - Björgvin Gíslsson gítarar, píanó, elka og moog - Sigurður Árnason bassi - Ásgeir Óskarsson trommur og ásláttarhljóðfæri - Pétur Hjaltested orgel - Björgvin, Albert og Ásgeir syngja í niðurlagi lagsins
# Could it be found - *Lag - texti: Björgvin Gíslason - Albert Icefield* - Pétur Kristjánsson söngur - Björgvin Gíslason gítarar - Sigurður Árnason bassi - Ásgeir Óskarsson trommur - Helgi Guðmundsson munnharpa
# Hear me - *Lag - texti: Björgvin Gíslason - Albert Icefield* - Albert Icefield söngur - Björgvin Gíslason gítar - Ásgeir Óskarsson ásláttarhljóðfæri - Helgi Guðmundsson munnharpa - Vinir og kunningjar annast hópsöng
# Öræfarokk - *Lag: Björgvin Gíslason* - Björgvin Gíslason gítarar, píanó, clavinet og Yamaha-orgel - Sigurður Árnason bassi - Ásgeir Óskarsson trommur - Pétur Hjaltested orgel 
# Ambrósía - *Lag: Björgvin Gíslason* - Björgvin Gíslason píanó og sítar - Áskell Másson ásláttarhljóðfæri
# Don't ever go down - *Lag - texti: Björgvin Gíslason - Albert Icefield* - Björgvin Gíslason söngur, gítarar og píanó - Sigurður Árnason bassi - Ásgeir Óskarsson trommur - Helgi Guðmundsson munnharpa - Vinir og kunningjar annast hópsöng
# It makes me wonder - *Lag - texti: Björgvin Gíslason - Albert Icefield* - Jóhann Helgason söngur - Björgvin Gíslsson gítarar - Sigurður Árnason bassi - Ásgeir Óskarsson trommur - Finnur Jóhannsson og Jóhann Helgason söngraddir.