open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kosningar í Bandaríkjunum 1972

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 7. nóvember árið 1972.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1972
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1972
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1972
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1972
Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1972

**Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1972** fóru fram þriðjudaginn 7. nóvember 1972. Richard Nixon sitjandi forseti og Spiro Agnew sitjandi varaforseti unnu sigur á George McGovern öldungadeildarþingmanni fyrir Suður-Dakóta og Sargent Shriver sendiherra á Frakklandi.

## Niðurstöður

## Sjá einnig
* Kosningar í Bandaríkjunum 1972

## Tilvísanir
Njóla (bók)

**Njóla** er heimspekirit um leit að tilgangi heimsins eftir Björn Gunnlaugsson sem kom fyrst út í Reykjavík árið 1882. Verkið er í bundnu máli, fræðiljóð  eða fræðidrápa þar sem inntakið er náttúrufræði heimspeki og guðfræði. Njóla fjallar um tilgang  heimsins eða alheimsáformið (teleologia mundi) og reynir höfundur að ráða tilganginn af því hvert skipulag heimsins er. Njóla samanstendur af af 528 erindum sem flest eru ort undir ferskeyttum hætti en nokkur undir gagaraljóðum.

Njóla skiptist í  þessa fimm kafla:
*  Heimurinn skoðaður að nóttu
* Alheimsáformið uppleitast og finnst að vera lífið og ódauðleikinn
*  Prófun hins fundna alheimsáforms eða lífsglæðingin á vorum hnetti
*  Ný staðfesting hins fundna alheimsáforms eða tilgángur og myndun alls líkamlegs efnis fyrir mótspyrnu, samloðun og þýngd.
* Hátignin í alheimsáforminu.

Njóla var vinsæl meðal almennings og var nokkrum sinnum endurútgefin og hafði áhrif í bókmenntum. 
## Heimildir
* Gunnar Harðarsson, Njóla og íslensk heimspeki Skírnir - Vor (01.04.1990)
* Einar H. Guðmundsson. “Björn Gunnlaugsson og náttúruspekin í Njólu.” Ritmennt : 2003, pp. 9–78.
* Stefán Einarsson. “Um Upptök Njólu.” Skírnir, 1952, pp. 206–208.
* Björn Gunnlaugsson, and Jón Árnason. Njóla Eða Hugmynd Um Alheimsáformið. 2. útgáfa ed., 1853.
Callitris baileyi

***Callitris baileyi*** er barrtré af einisætt (*Cupressaceae*)

Það finnst einvörðungu í Ástralíu.

## Tilvísanir
Callitris columellaris

***Callitris columellaris*** er barrtré af einisætt (*Cupressaceae*)

Það finnst einvörðungu í Ástralíu.


Callitris columellaris foliage.jpg
Callitris columellaris bark.jpg
Callitris columellaris cone.jpg
Callitris columellaris WA 01.jpg
Callitris columellaris NSW1.JPG
Callitris columellaris tree.jpg


## Tilvísanir
Purkey

**Purkey** (hét til forna *Svíney*) er eyja í Hvammsfirði í Dalasýslu og þar var mikill búskapur áður fyrr. Purkey er stór eyja, skeifulaga, og veit opið á skeifunni að Klakkeyjum. Sagt er að írskir kaupmenn hafi til forna lagt skipum sínum í Purkey og eyjabændur og bændur af ströndinni hafi komið og verslað við þá.

Í Purkey er að finna athyglisvert stuðlaberg þar eð stuðlarnir liggja láréttir í berginu en ekki lóðréttir eins og í öðrum stuðlabergslögum á Íslandi. Að sjá er stuðlabergið einsog köflótt því rákirnar í því liggja bæði lárétt og lóðrétt.
Callitris macleayana

***Callitris macleayana*** er barrtré af einisætt (*Cupressaceae*)

Það finnst einvörðungu í Ástralíu.


Callitris macleayana 1.jpg
Forest Flora NSW Plate 46 Callitris macleayana.jpg


## Tilvísanir
Diselma

***Diselma*** er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae *(Grátviðarætt)* með eina núlifandi tegund: **Diselma archeri**. Hún er einlend í Tasmaníu.


D. archeri cones.png
Diselma RW.jpg


## Tilvísanir
Fitzroya

***Fitzroya*** er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae *(Grátviðarætt)* með eina núlifandi tegund: **Fitzroya cupressoides**. Hún er ættuð frá suðurhluta Andesfjalla. Hún nefnis "lawal" á máli innfæddra (Mapuche indíána).


Fitzroya cupressoides.JPG
Alerce milenario.jpg
Fitzroya cupressoides - branch - 02.JPG
Fitzroya cupressoides - branch - 01.JPG
Tejuelas de alerce-adornado.JPG
Fitzroya cupressoides tree 01.jpg


## Tilvísanir
Pilgerodendron

***Pilgerodendron*** er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae *(Grátviðarætt)* með eina núlifandi tegund: **Pilgerodendron uviferum**. Hún er ættuð frá suðurhluta Suður-Ameríku, og er eitt af suðlægustu barrtrjám í heimi. Viðurinn er verðmætur vegna þols gegn fúa.


Pilgerodendron uviferum.jpg
Pilgerodendron uviferum - Palmengarten Frankfurt - DSC01937.JPG
Pilgerodendron uviferum - Palmengarten Frankfurt - DSC01938.JPG


## Tilvísanir
Tetraclinis

***Tetraclinis*** er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae *(Grátviðarætt)* með eina núlifandi tegund: **Tetraclinis articulata**. Hún er ættuð frá Miðjarðarhafssvæðinu.


Alhucemas (11).JPG
Tetraclinis articulata8.jpg
Tetraclinis articulata.JPG
Tetraclinis articulata cartagena.jpg
Alhucemas (9).JPG
Tetraclinis articulata range.svg
Tetraclinis articulata MHNT.BOT.2007.52.39.jpg
Immature cones.jpg


## Tilvísanir
Kosningar í Bandaríkjunum 1968

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 5. nóvember árið 1968.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1968
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1968
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1968
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1968
Kosningar í Bandaríkjunum 1964

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 3. nóvember árið 1964.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1964
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1964
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1964
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1964
Kosningar í Bandaríkjunum 1960

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 8. nóvember árið 1960.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1960
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1960
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1960
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1960
Kosningar í Bandaríkjunum 1956

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 6. nóvember árið 1956.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1956
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1956
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1956
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1956
Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1964

**Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1964** fóru fram þriðjudaginn 3. nóvember 1964. Lyndon B. Johnson sitjandi forseti og Hubert Humphrey öldungadeildarþingmaður fyrir Minnesota unnu sigur á Barry Goldwater öldungadeildarþingmanni fyrir Arizona og William E. Miller fulltrúadeildarþingmanni fyrir New York.

## Niðurstöður

## Sjá einnig
* Kosningar í Bandaríkjunum 1964

## Tilvísanir
Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1968

**Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1968** fóru fram þriðjudaginn 5. nóvember 1968. Richard Nixon fyrrverandi varaforseti og Spiro Agnew fylkisstjóri Maryland unnu sigur á Hubert Humphrey varaforseta og Edmund Muskie öldungadeildarþingmanni fyrir Maine; og George Wallace fyrrverandi fylkisstjóra Alabama og Curtis LeMay flughershöfðingja.

Lyndon B. Johnson sitjandi forseti hugði uppaflega að endurkjöri en dró framboð sitt til baka í forvali Demókrata til baka í mars 1968. Þá lýsti varaforseti hans, Hubert Humphrey yfir framboði. Einnig var fyrrum dómsmálaráðherrann og bróðir fyrrum Bandaríkjaforseta John F. Kennedys, Robert F. Kennedy í framboði í forvalinu. Eugene McCarthy öldungardeildarþingmaður frá Minnesota sóttist einnig eftir tilnefningunni og voru Humphrey, Kennedy og McCarthy þrír stærstu frambjóðendurnir. Svo fór að Kennedy var myrtur í júní eftir að hafa leitt forvalið og endaði forvalið með því að Humphrey vann.

Fyrrum varaforseti Bandaríkjanna frá 1953 til 1961, Richard Nixon sem að tapaði kosningunum 1960 á móti John F. Kennedy ákvað að sækjast aftur eftir tilnefningu Repúblikanaflokksins og vann hana á móti Nelson Rockefeller, ríkisstjóra New York og Ronald Reagan, ríkisstjóra Kaliforníu.

## Niðurstöður

## Sjá einnig
* Kosningar í Bandaríkjunum 1968

## Tilvísanir
Actinostrobus

***Actinostrobus*** er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae (Grátviðarætt). 

## Tegundir
Þrjár tegundir eru í ættkvíslinni, allar frá Vestur-Ástralíu:

Nánustu ættingjar *Actinostrobus* eru *[[Callitris]]* og *[[Widdringtonia]]* frá Ástralíu.

## Tilvísanir og tenglar

*Farjon, A. (2005). *Monograph of Cupressaceae and Sciadopitys*. Royal Botanic Gardens, Kew. .
*Gymnosperm Database - ''Actinostrobus''
*Arboretum de Villardebelle - Photos of cones
Annalena Baerbock

**Annalena Baerbock** (f. 15. desember 1980) er þýsk stjórnmálakona og fyrrverandi utanríkisráðherra Þýskalands. Hún hefur verið annar tveggja leiðtoga þýsku Græningjanna ásamt Robert Habeck frá árinu 2018. Hún var jafnframt frambjóðandi Græningja til embættis kanslara Þýskalands fyrir þingkosningar landsins í september 2021 og var álitin fyrsta kanslaraefni Græna flokksins með raunhæfa möguleika á að ná kjöri í embættið.

Annalena Baerbock hefur setið á þýska sambandsþinginu fyrir Brandenborgarkjördæmi frá árinu 2013. Hún var meðlimur í flokksráði Græningjanna frá 2012 til 2015 og var leiðtogi landsdeildar flokksins í Brandenborg frá 2009 til 2013.

## Æviágrip
### Menntun
Baerbock nam stjórnmálafræði við Hamborgarháskóla frá 2000 til 2004 og útskrifaðist með mastersgráðu í þjóðarétti við Hagfræði- og stjórnmálafræðiháskólann í London árið 2005. Frá 2009 til 2013 bjó hún sig undir doktorsnám í þjóðarétti við Fríháskólann í Berlín en hefur til þessa dags ekki lokið gráðunni.

### Stjórnmálaferill
Baerbock var leiðtogi Sambandsins 90/Græningjanna í Brandenborg frá 2009 til 2013. Hún var kjörin á þýska sambandsþingið árið 2013 og endurkjörin árið 2017. Hún var talsmaður flokksins í loftslagsmálum.

#### Kjör í formennsku Græningjanna
Baerbock er talin tilheyra raunræisvæng Græningjaflokksins. Hún var kjörin annar formaður Sambandsins 90/Græningjanna þann 28. janúar 2018 með 97,1% atkvæðanna. Robert Habeck var kjörinn meðformaður flokksins ásamt Baerbock. Sem leiðtogar hafa Baerbock og Habeck reynst farsælt og vinsælt tvíeyki og undir þeirra stjórn hafa Græningjarnir mælst með þremur fylgishæstu stjórnmálaflokkum Þýskalands þökk sé raunsærri nálgun þeirra og sáttastefnu.

Kosningaárángur Græningja á formannstíð Baerbock og Habeck vakti mikla athygli og leiddi til umræðu um að þau gætu orðið eftirmenn Angelu Merkel á kanslarastól. Velgengni þeirra var tengd við aukið fylgi umhverfishreyfinga í Evrópu.

Þann 19. apríl 2021 var Baerbock formlega valin sem kanslaraefni Græningja í þingkosningum Þýskalands 2021.

## Skoðanir
Annalena Baerbock hefur reynt að staðsetja Græningjaflokkinn sem „borgaralegan flokk“. Hún skilgreinir sig hvorki til vinstri né hægri en styður bæði Evrópusambandið og markaðshagkerfið. Hún hefur einnig lýst yfir vilja til þess að mynda samsteypustjórn með Kristilegum demókrötum.

Baerbock hefur einkum sótt fylgi sitt til ungra kjósenda. Árið 2018 var einn af hverjum fjórum kjósendum Græningja á áldrinum 18 til 24 ára, sem var 12 % hlutfallshækkun á fimm árum.

Græningjarnir eru á móti lagningu olíuleiðslunnar Nord Stream 2 á milli Þýskalands og Rússlands og hafa látið þau orð falla að „aðeins kerfi Pútíns græði á henni“ og að hún „grafi undan utanríkisstefnu Þýskalands“.

## Umfjöllun
Árið 2021 taldi miðillinn *[[Politico]]* Baerbock meðal 28 voldugustu einstaklinga í Evrópu og þann þriðja voldugasta í flokknum *Dreamers* („dreymendur“).

## Einkahagir
Baerbock er gift stjórnmálaráðgjafanum Daniel Holefleisch og á með honum tvær dætur sem fæddar eru árin 2011 og 2015. Þau búa í Potsdam í Brandenborg.

## Tilvísanir
Calocedrus

***Calocedrus*** er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae (Grátviðarætt). 

## Tegundir
Fjórar tegundir eru í ættkvíslinni:

### Útdauðar tegundir

**[[Calocedrus huashanensis]]* var lýst 2012 út frá greinum og blöðum. Steingerfingarnir eru frá Ólígósen jarðlögum í suður Kína. 
**[[Calocedrus suleticensis]]* var lýst út frá köngli sem fannst í jarðlögum frá snemm-Ólígósen í Bæheimi í Þýskalandi

Nánasti ættingi *Calocedrus* er *[[Thuja]]*

## Tilvísanir og tenglar

*Farjon, A. (2005). *Monograph of Cupressaceae and Sciadopitys*. Royal Botanic Gardens, Kew. .
* Arboretum de Villardebelle - cone photos
* Gymnosperm Database - Calocedrus
Sólskin með vanillubragði

**[[Sólin|Sólskin]] með vanillubragði** er skáldsaga eftir Guðríði Baldvinsdóttur frá árinu 2019 sem fjallar um um sveitadýrin og lífið í sveitinni. 

## Söguþráður
Sagan byrjar með því að Tindra vaknar um maí morgun og hún á að flytja til Svíþjóðar en hún vill það ekki. Uppáhalds kindin hennar Drottning bar tveimur dauðum lömbum eða það er sem þau halda. Hún bar 3 lömbum eitt lifandi en það var pínu lítið.  svo kemur tölvusjúki frændi Tindru sem heitir Aron Freyr. Það tekur sinn tíma fyrir Aron að venjast sveitinni. Þegar hann er búinn að því lenda Tindra, Aron og Vanilla saman í sveita ævintýrum, til dæmis dettur Aron ofan í skíta kjallarann undir fjárhúsinu og það þurfti að toga hann upp úr honum. Hann var dálítið skítugur.  

## Aðalpersónur

### Tindra
Tindra Sól er aðalpersónan og er að verða ellefu ára. Hún þarf að  flytja til Svíþjóðar en hún vill það ekki. 

### Vanilla
Vanilla er litla forustu gimbrin sem er mikill prakkari. Hún og Tindra eru bestu vinir. 

### Dalrós
Dalrós er amma Tindru og á sauðfjárbú á Vothömrum. 

### Gauti
Gauti er frændi Tindru og kemur alltaf til að hjálpa ömmu með sauðburðinn. 

### Rauðhetta og Lappi
Rauðhetta er hesturinn hennar Tindru sem hjálpar henni að smala og Lappi er hundurinn þeirra á Vothömrum en hann er samt orðinn dálítið gamall. 

### Aron Freyr
Hann er leiðinlegi frændi hennar Tindru og fyrst eru  þau ekki góðir vinir en svo dettur Aron ofan í skítakjallarann og þau verðu vinir. 

### Þuríður
Þuríður er mamma Tindru og er í læknanámi í Svíþjóð og hún vill að Tindra komi til sín en Tindra vill það ekki. 

## Um höfundinn
Guðríður Baldvinsdóttir er höfundurinn og er skófræðingur og sauðfjárbóndi í Kelduhverfi. Þetta er fyrsta bókin hennar.
Laugavegur 21

**Laugavegur 21** er friðað hús við Laugarveg í Reykjavík. Húsið var byggt árið 1884, Magnús Pálsson múrari lét byggja húsið en yfirsmiður við bygginguna var Ole Johan Haldorsen (Óli  norski) og bjó Óli og fjölskylda hans í húsinu fram yfir 1970.  Húsið var einlyft og byggt af bindingi sem var múrað í með múrsteini. Óli stækkaði og hækkaði húsið. Hann stundaði vagnasmíði. Hann lét gera brunn í kjallara hússins sem var notaður til að leskja í honum kalk. Þorlákur R. Haldorsson sonarsonur Óla opnaði listagallerí í húsinu árið 1964. Kaffi Hljómalind var í húsinu um tíma. Margs konar starfsemi hefur verið í húsinu.

## Heimildir

* Laugavegur 21 (Minjastofnun) 
* Veröld sem var, Vikan - 2. Tölublað (13.01.1977)
* Johanne Karoline Haldorsen minningarorð, Morgunblaðið - 145. tölublað (30.06.1960)
* Þorlákur R. Haldorsen listmálari minningarorð, Morgunblaðið - 134. tölublað (16.06.1989)
* Freyja Jónsdóttir, Laugavegur 21, Dagur - Tíminn Reykjavík - 64. tölublað - Íslendingaþættir 
*Freyja Jónsdóttir, Laugavegur 21 Morgunblaðið  (23.04.2002)
* Mynd af Laugaveg 21 (Kaffi Hljómalind) á Europeana.eu
Augnhvíta

**Hvíta**  (fræðiheiti: *Sclera*) myndar stærsta hluta af bandvef sem myndar ysta lag augans. Hlutverk hvítunar er að halda formi augans og sjá til þess að ekkert sleppi inn eða út úr þessum hluta augans. Einnig er hvítan festing fyrir vöðvana sem sjá um hreyfingu á augnknettinum. Sjóntaugin fer líka út í gegnum hvítuna og flestar þær æðar sem liggja inn í augað fara í gegnum hvítuna aftan á augnknettinum. Hvítan er þykkst ca. 1mm og þynnst um 0,3 mm.

## Uppbygging/Staðsetning
Hvíta er bandvefur sem er mest úr kollagentrefjum sem liggja þétt saman. Hvíta er mjög vatnsrík eða 68% er vatn. Þetta saman myndar þennan þétta og sveigjanlega bandvef. Utan um hvítuna liggur *tára* (*conjunctiva*), sem heldur auganu röku og mjúku. Þar undir liggur svo *hvítuhýði*( *episclera*), sem er æðaríkur bandvefur. Æðarnar í hvítuhýðinu sjást vel í gegnum táru. Undir hvítuhýðinu er hvítan sjálf.

Neðsta lag hvítunar kallast *sámþynna* (*lamina fusca*) og þar rennur hvíta og æða (*choroid*) saman.

Hvítan liggur frá *glæru* (*cornea*)  og umvefur sjóntaugina aftan á auganu og tengist heilabastinu, (*dura mater*). Svæðið í hvítu þar sem sjóntaugin kemur inn kallast *lamina cribrosa* og er veikasti hluti hvítunar. Uppistöðuvefur (*stroma*) hvítunar rennur svo saman við uppistöðuvef hornhimnunar, það svæði kallast *limbus* (íslenskt þýðing brún/glærubrún). Undir limbus, liggur *Schlemms kanal* en í gegnum hann fer augnvökvi frá augnhólfunum út í hvítuhýðið. Augnvökvinn flytur bæði næringu og úrgang.

## Aldur og sjúkdómar
Hvítan er eins og nafnið gefur til kynna hvít á litinn en getur getur tekið á sig annara litabrigði sökum aldurs eða sjúkdóma. Í ungabörnum virkar hún bláleit því þá er hvítan þynnri og æðahimnan undir hvítu sést í gegn. Þetta getur líka sést hjá fólki með bandvefssjúkdóma sem orsakar að hvítan þynnist. Hvíta getur einnig orðið gulleit vegna fitusöfnunar, oftast vegna öldrunar eða lifrasjúkdóma.
 
## Næring og súrefni
Hvítan sjálf er bandvefur og hefur engar æðar, og hefur því mjög takmarkaðan aðgang af blóði. Einhverjar æðar fara í gegnum hvítuna en engin þeirra sendir blóð til hvítunar. Hvítan fær því næringu og súrefni frá hvítuhýðinu og frá háræðum sem koma frá æð sem liggur í fellingarbaug (*ciliary body*).

## Tilvísanir
Þjóðarmorðið í Kambódíu

**Þjóðarmorðið í [[Kambódía|Kambódíu]]** átti sér stað á árunum 1975-1979 undir stjórn Pol Pot og Rauðu khmerana. Talið er að á bilinu 1,5-2 milljónir manna hafi verið myrt. 

Þann 17.apríl árið 1975 tóku Rauðu khmerarnir völdin í Kambódíu undir stjórn Pol Pot. Samstundis hófst endurskipulagning á ríkinu og voru borgarbúar fluttir með valdi út í sveit til að starfa sem bændur og verkamenn í landbúnaði. Fjölskyldum var einnig skipt upp með valdi. Vegna þess að Rauðu khmerarnir vildu gera Kambódíu óháða umheiminum var innfluttningur bannaður, líka á nauðsynjum eins og mat og lyfjum. Þess vegna veiktist fjöldi fólks af sjúkdómum sem hægt hefði verið að koma í veg fyrir og hungri. börn voru ekki undanskilin harðræði og morðum.

Rauðu khmerunum var illa við skipurlögð trúarbrögð og voru kristnir og búddatrúar fyrir miklum ofsóknum, en Cham múslimar urðu þó verst úti. Um 70% þeirra voru drepnir. Helstu skotmörk stjórnarinnar voru menntamenn svo sem læknar, prestar, blaðamenn og stjórnarandstæðingar og gekk þetta hatur svo langt að jafnvel fólk með gleraugu var sjálfkrafa talið vera gáfað og varð fyrir barðinu og ofsóknum khmerana. 

Leiðtogi khamerana var Pol Pot en aðrir hátt samverkamenn hans voru Nuon Chea, Ieng Sary,  Son Sen og Khieu Samphan.

## S-21 fangabúðirnar
Toul Sleng fangelsið betur þekkt sem S-21 voru fangabúðir sem voru staðsettar í fyrrum menntaskóla í Phnom Penh en var breytt í fangelsi. Talið er að um 200.000 fangar hafi farið í þessar fangabúðir þar sem langflestir voru pyntaðir og myrtir. Fangabúðirnar voru reistar í þeim tilgangi að hýsa og refsa fyrrum félögum Rauðu khmerana grunaða um svik eða njósnir. Þegar fangarnir komu í S-21 voru teknar myndir af þeim og þeir neyddir til að þylja upp ævisögu sína frá æsku fram að handtöku. Klefarnir voru litlir og var tugum fanga troðið saman í klefa. Fangar voru iðulega yfirheyrðir og pyntaðir til að ná fram játningu. Þrengt var að öndunarvegi fangana og algengt var að þeim var gefið raflost og oft játuðu fangar glæpi sem þeir frömdu ekki til að bjarga lífi sínu.

## Endalok þjóðamorðsins
Árið 1979 réðst víetnamski herinn inn í Kambódíu og fjarlægði Pol Pot og Rauðu khmerana frá völdum. Khmerarnir flúðu að landamærum Tælands og héldu áfram uppreisn en án árangurs. Árið 1977 á  meðan réttað var yfir Rauðu khmerunum flúði Pol Pot til norðaustur Kambódíu. Margir Rauðu khmerana sluppu með hjálp vestrænna landa yfir til Tælands. 

Eftir kosningar árið 1993 komst Sihanouk prins aftur til valda og þá snéru kambódísk flóttabörn sem höfðu flúið ásamt fjölskyldum sínum aftur til Phnom Penh. Alþjóðasamfélagið hefur lengi verið gagnrýnt fyrir að aðstoða ekki almenna borgara í Kambódíu á meðan þjóðarmorðinu stóð. 

## Tilvísanir
Æða

**Æða** (fræðiheiti: *Choroid*) eða **æðaþekja** er æðaríkur bandvefur fullur af litarefnum, sem liggur á milli hvítu (*sclera*) og nethimnu (*retina*) í auganu. Aðalhlutverk æðu er að sjá nethimnunni og skynfrumunum í henni fyrir næringu og súrefni. Í kringum 85% af blóðflæði augans fer í gegnum æðu. Æða er þykkust um 0,3 mm og þynnst  0,1 mm 

## Uppbygging
Æða er mjög þunnur bandvefur og er mjög ríkur af litarefni sem gefur honum dökkan lit og virkar sem aukin hindrun fyrir því að ljósgeislar sleppur út úr auganu. Hún skiptist í nokkur lög. Efsta lagið er *sámþynna (lamina fusca)*, þar tengist æðan og hvítan saman. Næst koma stórar æðar og *uppistöðuvefur* (*stroma*) , síðan fleiri æðar, háræðar og næst nethimnunni liggur *Bruch´s himnan* ( eða *grunnþynna*).

Sámþynna hefur eiginleika frá bæði hvítu og æðu. Hún er með kollagentrefjar frá hvítu og sortufrumur (*melanocyte*) frá uppistöðuvef æðu. Þessi bandvefur er mjög laus í sér en það gefur stóru æðunum sem koma næst, pláss til þess að þenjast og dragast saman. Uppistöðuvefurinn samanstendur af sortufrumum, trefjakímfrumum, átfrumum, eitilfrumum og kollagentrefjum. Uppistöðuvefurinn er einnig ríkur af æðum. Næst kemur háræðanet sem getur flutt meira af blóði í gegnum sig í einu, heldur en aðrar háræðar í líkamanum. Bruch's himnan liggur næst nethimnunni og er í eðli sínu bandvefur úr kollageni og trefjum og virkar sem varnarhimna fyrir nethimnuna. 

Æða liggur frá Laufarönd, O*ra serrata,* og alveg að sjóntauginni og liggur á milli Hvítu og Nethimnunar.
 
## Hlutverk
Aðalhlutverk Æðu er að sjá ytra lagi nethimnunar fyrir næringu og til þess að losa úrgang frá allri nethimnunni. Ekkert líffæri í líkamanum er með eins mikið blóðflæði pr. mm2. Einnig gleypa litarefnin í æðu í sig allt það ljós sem sleppur í gegnum nethimnuna. Æða er einnig notuð sem gangvegur fyrir þær æðar og taugar sem fara í gegnum augað að aftan og sinna sínu hlutverki fremst í auganu. Einnig sér æða um að kæla sjónhimnuna því mikil orka leysist úr læðingi við að ljós breytist í rafboð á nethimnunni.

## Öldrun og sjúkdómar
Sá sjúkdómur sem er líklegastur til að valda blindu á Vesturlöndum kallast hrörnun í augnbotnum, (enska: *age-related macular degeneration (AMD)*) Með aldri missir æða hluta af eiginleikum sínum með að flytja næringu til nethimnunar og úrgangur byrjar að safnast upp. Burch's himnan byrjar að losna frá nethimnunni og til þess að reyna að sjá henni ennþá fyrir næringu byrja nýjar æðar að myndast, en þær leka og vald því meiri skemmdum. Þetta afbrigði kallast *vot ellihrörnun* og er mun skæðara heldur en hitt afbrigðið sem er *þurr ellihrörnun*. Lækningu má finna við þurri ellihrörnun, en votri er hægt að halda niðri með lyfjagjöf og laser-meðferðum.  

Við nethimnulosun, (enska: *retinal detachment*), þá nær æða ekki að næra þann hluta nethimnunar sem er laus og þá deyja skynfrumurnar og vefurinn mjög fljótt.

## Tilvísanir
Securitate

**Securitate** var leynilögregluna í alþýðulýðveldinu Rúmeníu frá 1948-1989. Securitate hét fullu nafni Öryggisdeild ríkisins (á Rúmönsku: **Departamentul Securității Statului**). Securitate var stofnuð 30. ágúst 1948 með hjálp frá NKVD, innanríkisráðuneyti Sovétríkjanna. Fyrir Securitate starfaði leynilögregla undir nafninu Siguranța Statului í Rúmeníu. Eftir að forseta Rúmeníu Nicolae Ceaușescu var steypt af stóli árið 1989 tók ný ríkisstjórn við sem úthlutaði öllum verkefnum þeirra til nýrra stofnanna. Securitate var síðan endanlega leyst upp 30. desember 1989 aðeins 5 dögum eftir aftöku Nicolae Ceaușescu.

Þegar Securitate var hvað stærst störfuðu um 11.000 manns þar í fullu starfi og 500.000 sem uppljóstrarar. 

Aðferðir Securitate töldust vera harðar miðað við aðrar leynilögreglur. Þegar kolanámumenn fóru í verkfall í ágúst 1977 voru leiðtogar þeirra sendir í röntgenmyndatökur í þeim tilgangi að láta þá fá krabbamein. 

## Tilvísanir
Kosningar í Bandaríkjunum 1952

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 4. nóvember árið 1952.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1952
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1952
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1952
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1952
Kosningar í Bandaríkjunum 1948

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 2. nóvember árið 1948.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1948
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1948
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1948
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1948
Kosningar í Bandaríkjunum 1944

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 7. nóvember árið 1944.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1944
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1944
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1944
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1944
Kosningar í Bandaríkjunum 1940

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 5. nóvember árið 1940.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1940
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1940
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1940
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1940
Kosningar í Bandaríkjunum 1936

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 3. nóvember árið 1936.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1936
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1936
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1936
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1936
Kosningar í Bandaríkjunum 1932

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 8. nóvember árið 1932.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1932
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1932
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1932
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1932
Chloé Zhao

**Chloé Zhao** (kínverska: 赵婷; pinyin: Zhào Tíng; f. 31. mars 1982) er kínverskur kvikmyndagerðarmaður sem er einna helst þekkt fyrir störf sín í sjálfstæða kvikmyndaiðnaðinum í Bandaríkjunum.

Fyrsta kvikmynd hennar, *[[Songs My Brothers Taught Me]]* (2015) var frumsýnd á Sundance-kvikmyndahátíðinni þar sem hún hlaut mikið lof gagnrýnenda og var tilnefnd til Independent Spirit-verðlaunanna sem besta kvikmyndin. Önnur kvikmynd hennar, *[[The Rider]]*, (2017) hlaut einnig jákvæðar viðtökur og var tilnefnd til Independent Spirit-verðlauna sem besta myndin auk þess sem Zhao var tilnefnd til verðlauna fyrir bestu leikstjórnina.

Zhao náði frekari velgengni með kvikmyndinni *[[Nomadland]]* (2020), sem vakti alþjóðlega athygli og vann til fjölda verðlauna, meðal annars til Gullljónsins á Kvikmyndahátíðinni í Feneyjum, áhorfendaverðlaunanna á Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Torontó og Óskarsverðlauna sem besta kvikmyndin. Zhao vann Óskarsverðlaun sem besti leikstjórinn við 93. veitingu verðlaunanna árið 2021 auk þess sem hún var sæmd verðlaunum Samtaka bandarískra kvikmyndaleikstjóra, Golden Globe-verðlaunum og verðlaunum bresku kvikmyndaakademíunnar. Zhao er önnur konan sem hefur unnið Óskarsverðlaun sem besti leikstjórinn, á eftir Kathryn Bigelow sem vann árið 2010 fyrir *[[Sprengjusveitin]]a*. Zhao er fyrsta asíska konan sem hefur unnið verðlaunin. Fréttir um verðlaunin voru ritskoðaðar í Kína og á kínverskum samfélagsmiðlum. 

Zhao leikstýrði Marvel-ofurhetjumyndinni *[[Eternals]]* sem var frumsýnd í nóvember 2021.

## Deilumál
Chloé Zhao flutti frá Kína þegar hún var 15 ára til að nema í Bretlandi og settist síðan að í Bandaríkjunum. Brottflutningur hennar og gagnrýni hennar gegn kínverskum stjórnvöldum hafa leitt til þess að í Kína líta margir á Zhao sem „svikara“. Í viðtali sem Zhao veitti tímaritinu *Filmmaker Magazine* árið 2013 sagði Zhao að hún minntist þess að í Kína barnæsku hennar hefðu „lygar verið um allt“.

Árið 2021 varð viðtal Zhao við ástralska vefmiðilinn *News.com* umdeilt þegar textanum var breytt milli tveggja útgáfa. Í fyrri útgáfu viðtalsins var haft eftir henni: „Bandaríkin eru núna [now] mitt land“. Viðtalið var síðar leiðrétt og tilvitnunin varð: „Bandaríkin eru ekki [not] mitt land“.

Kvikmynd Zhao, *The Rider*, var ekki sýnd í Kína. *Nomadland* átti að koma út í landinu í apríl árið 2021 en þar var myndinni hótað ritskoðun.

## Kvikmyndir
* 2008 : *[[Post (kvikmynd) |Post]]* (stuttmynd)
* 2009 : *[[The Atlas Mountains]]* (stuttmynd)
* 2010 : *[[Daughters (kvikmynd)|Daughters]]* (stuttmynd)
* 2011 : *[[Benachin]]* (stuttmynd)
* 2015 : *[[Songs My Brothers Taught Me]]*
* 2017 : *[[The Rider]]*
* 2020 : *[[Nomadland]]*
* 2021 : *[[Eternals]]*
* 2023 : *[[The Graduates]]*
* 2025 : *[[Hamnet]]*

## Tilvísanir
Actinostrobus acuminatus

***Actinostrobus acuminatus*** er sígræn trjátegund frá suðvesturhluta Vestur-Ástralíu þar sem hún vex á árbökkum.

Hún verður um 1 til 4,5 m há.

## Tilvísanir

*Farjon, A. (2005). *Monograph of Cupressaceae and Sciadopitys*. Royal Botanic Gardens, Kew. .
Actinostrobus arenarius

***Actinostrobus arenarius*** er sígræn trjátegund frá Vestur-Ástralíu þar sem hún vex á sandsléttum.

Hún verður að 5 m há.

## Tilvísanir
Namangan

**Namangan** er borg í austurhluta Úsbekistan . Hún er stjórnsýslu-, efnahags- og menningarmiðstöð Namanganhéraðs. Namangan er staðsett í norðurjaðri Ferganadals, innan við 30 km frá landamærum Kirgistan. Namanganflugvöllur er við borgina.

Namangan hefur verið mikilvæg handverks- og verslunarmiðstöð í Ferganadalnum síðan á 17. öld. Margar verksmiðjur voru reistar í borginni á tímum Sovétríkjanna. Í síðari heimsstyrjöldinni fimmfaldaðist iðnaðarframleiðsla í Namangan samanborið við 1926–1927. Sem stendur er Namangan aðallega miðstöð fyrir léttan iðnað, sérstaklega í matvælaiðnaði. Skráðir íbúar borgarinnar voru 475.700 árið 2014.
Líffilma

**Líffilma** eða **örverufilma** er samnæringarsamfélag örvera sem loða saman á frumuveggjum og bindast alls konar yfirborði. Örverurnar mynda um sig net utanfrumufjölliða, sem eru venjulega blanda af fjölsykrum, próteinum, lípíðum og DNA. Þar sem þær hafa þrívíða byggingu og eru samfélagsform, eru líffilmur stundum kallaðar „örveruborgir“.

Líffilmur geta myndast á lifandi og dauðu yfirborði og koma fyrir í náttúrunni, í iðnaði og á sjúkrahúsum. Örverufrumur sem vaxa í líffilmum hegða sér á annan hátt en örverur sem svífa um stakstæðar í vökva. Tannsteinn er vel þekkt dæmi um líffilmu, og líffilmur er oft að finna innan í pípulögnum og á botni skipa.

## Tilvísanir
Calocedrus decurrens

***Calocedrus decurrens*** er sígrænt tré frá V-Bandaríkjunum, þar sem það vex upp í 50–2,900 metra hæð. 


Calocedrus decurrens MHNT.BOT.2004.0.810.jpg
Calocedrus decurrens 01 by Line1.jpg
Calocedrus_decurrens_7947.jpg
C.decurrens-sem-1.jpg
Cal.dec-frut-4.JPG
Cal.dec-sem-5.jpg
Calocedrus decurrens_CL_MHNT.jpg | *Calocedrus decurrens* 


## Tilvísanir
Calocedrus formosana

***Calocedrus formosana*** er sígrænt tré frá Tævan. 


Calocedrus macrolepis var formosana3.jpg
Calocedrus macrolepis var formosana2.jpg
Calocedrus macrolepis var formosana1.jpg


## Tilvísanir
Calocedrus macrolepis

***Calocedrus macrolepis*** er sígrænt tré (25–35 m hátt) frá suðvestur Kína (Guangdong vestur til Yunnan), norður Víetnam, norður Laos, nyrst í Tælandi og norðaustur Myanmar.


Calocedrus macrolepis needles.JPG


## Tilvísanir
Calocedrus huashanensis

***Calocedrus huashanensis*** er útdauð barrtrjártegund í grátviðarætt þekkt úr jarðlögum frá Ólígósentímabilsins.

## Tilvísanir
Tútsar

**Tútsar** eru einn af stærstu þjóðflokkum Rúanda. Þeir komu upphaflega frá Eþíópíu á 15. öld. Tútsar tala Bantú.

## Uppruni
Talið er að Tútsar séu upprunir við ána Níl. Þeir eru líka otf kallaðir Batusi, Tússi, Watusi eða Watutsi og búa nú flestir í Rúanda og Búrúndí. Tútsar koma fyrst til sögunnar á 14. eða 15. öld og komu þá  inn á núverandi landsvæði úr norðaustri. Þeir þóttu vera mjög hæfir stríðsmenn og náðu þeir völdum yfir Hútúum án mikilla átaka. Tútsar og Hútúar lifðu að mestu friðsamlega þrátt fyrir að Tútsar hefðu meiri völd þar sem þeir áttu flesta nautgripi landsins og nutu hernaðaryfirburða. Konungur Tútsa var kallaður Mwami og var hann talinn vera af guðlegum uppruna. Þjóðflokkur Tútsa stækkaði þangað til á nýlendutímabilinu í Evrópu sem var seint á 19. öld. 

Tútsar eru minnihlutahópur í báðum löndumum og voru þeir um það bil 19% íbúa Rúanda og 14% í Búrundí fram til 1990. Tútsum fækkaði gríðarlega í þjóðarmorðinu í Rúanda árið 1994.

## Tilvísanir
Rocky IV

***Rocky IV*** er kvikmynd sem var frumsýnd þann 21. nóvember 1985. Sylvester Stallone skrifaði handritið, leikstýrði og lék aðalhlutverkið. Auk hans lék Talia Shire, Adrian Balboa konu Rockys, Burt Young lék Paulie Pennino, mág hans og Dolph Lundgren lék Ivan Drago, höfuðandstæðing Rockys.

## Efni

Rocky IV er ein vinsælasta mynd allra tíma. Myndin þykir vera erkitýpan af kaldastríðsmynd. Stallone lét Rocky sem er bandarískur alþýðumaður,  vera hjartahreinan og með ríka réttlætiskennd á meðan Rússar eru svikulir og falskir. Ivan Drago hafði áður drepið Apollo Creed, besta vin Rockys í hringnum og ákveður hann að hefna fyrir vin sinn með því að berjast í Moskvu. 

Í einu atriði myndarinnar eru sýndar mismunandi aðstæður Ivans og Rockys þegar þeir undirbúa sig fyrir bardagann. Rocky æfir sig úti í snjónum, hann notar það sem hann finnur í náttúrunni til að styrkja sig. Hann dregur trjádrumba og losar snjósleða en notar lítinn hefðbundinn lyftingabúnað. Á meðan er sýnt hvernig Drago notar vísindin til að ná árangri. Hann notar stera, æfingasvæðið er fullt af vísindamönnum sem nota nýjustu tækni til að mæla framgang hans og hvernig hægt er að gera hann enn sterkari. Með þessu myndmáli er verið að sýna hver er sterki aðilinn og hver er veiki aðilinn bæði í bardaganum og í kalda stríðinu.

## Tilvísanir
Libocedrus austrocaledonica

***Libocedrus austrocaledonica*** er sígræn trjátegund af einisætt sem er einlend á Nýju-Kaledóníu.

## Tilvísanir
Libocedrus bidwillii

***Libocedrus bidwillii*** er sígræn trjátegund af einisætt sem er einlend á Nýja-Sjálandi.


LibocedrusBidwillii.jpg
Leith saddle.jpg
Leith saddle cloudy.JPG
Libocedrus bidwillii 2.JPG
Leith_saddle.jpg


## Tilvísanir
Hútúar

**Hútúar** eru þjóðflokkur sem er upphaflega frá Stóru vötnunum í Afríku, þar sem í dag eru löndin Búrundi og Rúanda.

## Uppruni

Hútúar eru einnig kallaðir Bahutu og Wahutu, af bantútalandi fólki í  löndunum. Seint á 20. öld voru Hútúar um það bil níu og hálf milljón talsins og voru flestir í  Rúanda og Búrundi undirlagðir Tútsi-þjóðflokknum. Þegar Hútúarnir komu fyrst inn á svæðið fundu þeir að það var byggt af Twa, Pygmy veiðimönnum sem þeir neyddu til að hörfa. Hútú lifnaðarhættir miðuðust að litlum landbúnaði og félagsleg skipulag byggðist á ættinni þar sem smákóngar réðu yfir takmörkuðum lénum. Tútsar komu svo á svæðið á 14. og 15. öld og smám saman tóku þeir yfir og neyddu Hútúa í herrasamband og voru Tútsar við völd í Rúanda til 1959. (britannica T. e., 2021).
Sultartangalón

**Sultartangarlón** er lón á hálendi Íslands, norður af Heklu, sem sér Sultartangastöð fyrir raforku. Lónið myndaðist 1982–1984 þegar Þjórsá og Tungnaá voru stíflaðar. Það er um 20 km².
Krókslón

**Krókslón** eða **Sigöldulón**er lón á sunnanverðu hálendi Íslands sem sér Sigölduvirkjun fyrir raforku. Það þekur um 14 km².
Á Saltkráku

**Á Saltkráku** (Vi på Saltkråkan á frummálinu) er barnabók frá 1964 eftir sænska rithöfundinn Astrid Lindgren. 

## Söguþráður
Bókin fjallar um rithöfundinn og ekkjumanninn Melker Melkersson sem býr með fjórum börnum sínum, Jóhanni 13 ára, Nikka 12 ára, Palla 7 ára og Malín 19 ára í Stokkhólmi. Í sumarfríinu sigla þau til eyjarinnar Saltkráku, þar sem þau dveljast í gamla smiðshúsinu þar sem rignir gegnum þakið. Þau verða brátt vinir fólksins sem býr á eyjunni: Grankvist fjölskyldunnar, sem samanstendur af Nisse og Mörtu og þremur börnum þeirra: Teddý 13 ára, Freddý 12 ára, Skottu, 6 ára og bernhardiner hundinum Bátsmanni. 

Á eyjunni búa einnig Sigurður gamli, sem býr í litlu rauðu húsi með Stínu litlu, bændunum Jansson og Vesterman og kennararnum Birni sem verður ástfanginn af Malín. Melker, Jóhann, Nikki og Palli eru hræddir um að Malín giftist og flytji burt og þess vegna hæðast þeir að hverjum þeim sem sýnir þess merki að vera skotinn í Malín, en mest þó að hinum heimska og montna Krister. Stína og Skotta eru sammála um að Malín ætti að giftast prinsi, þess vegna kyssa þær frosk, og pæng! Allt í einu birtist ungur og myndarlegur vísindamaður Pétur Malm að nafni og þau Malín verða ástfangin. 

Skotta fær lítinn kóp að gjöf frá Árna Vesterman, og nefnir hann Móses. En Árna vantar peninga og þegar hann fréttir að Pétur Malm sýnir áhuga á að kaupa kópinn af Skottu reynir hann að taka kópinn aftur til sín. Krakkarnir ákveða því að fela Móses fyrir honum.  

Seinna verður mikil sorg á Saltkráku þegar Jokki, litla kanínan hans Palla, er bitinn til bana og lambið hennar Stínu særist. Hundurinn Bátsmaður er grunaður um verknaðinn, þannig að Nisse hyggst fara með hann út í skóg og skjóta hann. Á síðustu stundu kemur í ljós að ekki var við hundinn að sakast heldur stóran ref sem hundurinn hafði reynt að hræða burt. Maður að nafni Karlsberg ætlar að kaupa Smiðshúsið með stelpunni sinni Lottu, og þegar Melker er viss um að Karlsberg geti keypt Smiðshúsið af eigandanum Önnu Sjöblom, kemur í ljós að Palli og Skotta höfðu keypt Smiðshúsið fyrir eina krónu. 

## Aðalpersónur
Aðalpersónur eru Melker Melkersson, rithöfundur. Malín Melkersson, 19 ára, Jóhann Melkersson, Nikki Melkersson, 12 ára, Páll Melkersson, 7 ára og Grankvist fjölskyldan.
Sólsýprus

**Sólsýprus** (fræðiheiti: *Chamaecyparis obtusa*) er barrtré í Cupressaceae (Grátviðarætt), ættað frá mið-Japan, og víða ræktað á norðurhveli vegna gæða timburs. Á Japönsku heitir tegundin "hinoki".

## Lýsing
Þetta er sígrænt tré, fullvaxta um 35m hátt og að 1 m í stofnþvermál. Börkurinn er dökk-rauðbrúnn.

## Ræktun
*Chamaecyparis obtusa* þrífst best í rökum jarðvegi með góðu frárennsli, í góðu skjóli og birtu. Yfir 200 ræktunarafbrigði með mismunandi vaxtarlag, vaxtarhraða og lit á barri hafa verið valin til ræktunar. 

Ilmandi viðurinn er léttur en sterkur og þolinn gegn fúa. Hann er oft notaður í musteri í Japan.

## Myndir

沢尻の大ヒノキ - panoramio (1).jpg
Chamaecyparis obtusa2.jpg
Chamaecyparis obtusa 01.jpg
Periparus ater on Chamaecyparis obtusa.jpg
Chamaecyparis obtusa 02.jpg
Chamaecyparis obtusa 04.jpg
大智寺 (岐阜市)-樹齢約700年の大ヒノキdaichiji008.jpg
Tokai Nature Trail in Mt.Shiro 04.jpg


## Tilvísanir

## Tenglar
Ertusýprus

**Ertusýprus** (fræðiheiti: *Chamaecyparis pisifera*) er barrtré í Cupressaceae (Grátviðarætt), frá mið og suður Japan, á eyjunum Honshū og Kyūshū.

## Lýsing
Þetta er hægvaxta sígrænt tré, fullvaxta um 35 til 50 m hátt, allt að 2m í stofnþvermál. Börkurinn er rauðbrúnn, með sprungur lóðrétt.

## Ræktun
*Chamaecyparis pisifera* þrífst best í rökum jarðvegi með góðu frárennsli, í góðu skjóli og birtu. Fjöldi ræktunarafbrigði með mismunandi vaxtarlag, vaxtarhraða og lit á barri hafa verið valin til ræktunar. Í Lystigarðinum Akureyri er ein planta í beði síðan 2001, hefur kalið stöku sinnum.

Viðurinn er með sítrusilmi og ljósleitur, léttur en sterkur og þolinn gegn fúa. Hann er þó ekki eins góður og viðurinn af *C. obtusa*.

## Myndir

Mountains in Oze National Park.JPG
Sawara Falsecypress Chamaecyparis pisifera Sprig 3008px.jpg
Sawara Falsecypress Chamaecyparis pisifera Tree 2000px.jpg
Sawara Falsecypress Chamaecyparis pisifera Bark 2000px.jpg|Börkur
Chamaecyparis Pisifera bonsai.JPG|Bonsai 
Boulevard cypress.jpg|Barr afbrigðisins 'Boulevard'
Chamaecyparis pisifera golden charm sawara cypress MN 2007.JPG|afbrigðið 'Golden Charm'
Filifera aurea.jpg|afbrigðið 'Filifera aurea'
Felifera Aurea leaves 201601 JAPAN.jpg|Barr 'Filifera aurea'
2019-04-30 16 25 42 New spring needles on a Sungold Threadleaf Falsecyrpress along Tranquility Court in the Franklin Farm section of Oak Hill, Fairfax County, Virginia.jpg|afbrigðið 'Sungold'


## Tilvísanir

## Tenglar
* Conifers Around the World: Chamaecyparis pisifera - sawara cypress.
Hvítsýprus

**Hvítsýprus** (fræðiheiti: *Chamaecyparis thyoides*) er barrtré í Cupressaceae (Grátviðarætt), frá austurhluta Bandaríkjanna, innan 160 km frá ströndinni, en frá suðurströnd Georgíu norður til suður Maine.

## Lýsing
Þetta er sígrænt tré, fullvaxta um 28m hátt, 0,8 til 2m í stofnþvermál. Börkurinn er öskugrár til rauðbrúnn.

## Ræktun
*Chamaecyparis thyoides* þrífst best í rökum jarðvegi, í góðu skjóli og birtu. Nokkur ræktunarafbrigði með mismunandi vaxtarlag, vaxtarhraða og lit á barri hafa verið valin til ræktunar. Í Lystigarðinum Akureyri eru tvær plöntur sem hafa kalið fyrstu árin, þó ekkert síðar.

Viðurinn er léttur en sterkur og þolinn gegn fúa.

## Myndir

Atlantic White Cypress Chatsworth NJ 5.jpg
Atlantic White Cedar Seedling.jpg
Atlantic White Cypress Chatsworth NJ 6.jpg
Bark of Chamaecyparis thyoides, Blue Hills Reservation, Boston.jpg
Chamaecyparis thyoides 001.jpg
White Cypress swamp.jpg
Chamaecyparis thyoides PAN.JPG
Chamaecyparis thyoides Batsto NJ.jpg
Lake Atsion 4.jpg
Atlantic White Cypress Chatsworth NJ 1.jpg


## Tilvísanir
Sunnusýprus

**Sunnusýprus** (fræðiheiti: *Chamaecyparis taiwanensis*) er barrtré í Cupressaceae (Grátviðarætt), frá fjöllum Tævan.
Tegundin er oft talin undirtegund af  *[[Chamaecyparis obtusa]]*, en aðrir, sérstaklega tævanskir grasafræðingar meina að þetta sé sjálfstæð tegund. Önnur skyld og lík tegund er í Tævan; *[[Chamaecyparis formosensis]]*.

## Tilvísanir
Chamaecyparis formosensis

**Chamaecyparis formosensis** er barrtré í Cupressaceae (Grátviðarætt), frá Tævan> Viðurinn er ilmríkur og fúaþolinn.

## Myndir

Chamaecyparis formosensis 4trees.jpg
Alisan 2000years tree.JPG
Chamaecyparis formosensis foliage.jpg
Chamaecyparis formosensis tree.jpg
Smangus Chamaecyparis formosensis.jpg
鹿林神木（遠景）.jpg
Chamaecyparis formosensis karlostachys 2.jpg
紅檜 (比扁柏分枝多) 1 Chamaecyparis formosensis.jpg


## Tilvísanir
Chamaecyparis eureka

***Chamaecyparis eureka*** er útdauð barrtrjártegund í grátviðarætt þekkt úr jarðlögum mið-Eósentímabilsins á Axel Heiberg eyju í Nunavut. Hún mun hafa líkst mest *[[Chamaecyparis pisifera]]*.

## Tilvísanir
Sequoiadendron chaneyi

***Sequoiadendron chaneyi*** er útdauð barrtrjártegund í grátviðarætt þekkt úr jarðlögum Míósentímabilsins í Nevada. Hún mun líklega hafa verið ái *[[Sequoiadendron giganteum]]*.

## Tilvísanir
Bobbysocks

**Bobbysocks** var norskur dúett sem stofnaður var árið 1983 og sigraði söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið 1985 með laginu *La det swinge*. Dúettinn skipuðu norska söngkonan Hanne Krogh (f. 1956) og norsk-sænska söngkonan Elisabeth Andreassen (f. 1958).

Bæði Hanne og Elisabeth eru reyndir keppendur í Eurovision. Hanne hefur þrisvar tekið þátt í keppninni fyrir hönd Noregs, 1971, 1985 með Bobbysocks og árið 1991 sem hluti af *Just 4 Fun*. Elisabeth tók þátt fyrir hönd Svíþjóðar sem helmingur Chips árið 1982, með Bobbysocks árið 1985, árið 1994 söng hún ásamt Jan Werner Danielsen og í keppninni árið 1996 söng hún einsöng. 

Fyrsta plata Bobbysocks var *I Don't Wanna Break My Heart* sem var gefin út árið 1984 í bleikum vínyl. Hugmyndin á bak við Bobbysocks var að endurgera lög frá sjötta áratugnum með sveiflustemningu og gefa þeim nútímalegt yfirbragð. Þeirri hugmynd var að fullu beitt á fyrstu breiðskífu sveitarinnar sem var blanda af nýjum og eldri lögum.

Eftir sigurinn í Eurovision náði lagið *La det swinge* miklum vinsældum og var m.a. í efsta sæti á smáskífulistum í Noregi og Belgíu. Það náði á topp tíu lista í Svíþjóð og Írlandi og á topp 20 lista í Hollandi og Austurríki. Lagið kom inn á breska smáskífulistann þann 25. maí 1985 og var þar í fjórar vikur. Það náði einnig vinsældum í löndum eins og Þýskalandi, Japan og Ástralíu.

Í tilefni sigursins í Eurovision veitti norska stórþingið sveitinni Peer Gynt-verðlaunin árið 1985.

Eftir að hafa starfað saman í fjögur farsæl ár, leystist Bobbysocks upp árið 1988. Söngkonurnar hafa síðan komið fram saman við ýmis tækifæri, t.d. á 50 ára afmælistónleikum Eurovision tónleikanna í Kaupmannahöfn í Danmörku í október 2005.

Í maí 2010 kom Bobbysocks stuttlega saman aftur til að fagna því að 25 ár voru liðin frá sigri þeirra í Eurovision og gáfu af því tilefni út safnplötuna *Let It Swing - The Best Of Bobbysocks* sem innihélt tvö ný lög þeirra.

## Heimildir

* Fyrirmynd greinarinnar var „*Bobbysocks*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Skoðað 30. apríl 2021.
Diljá Mist Einarsdóttir

**Diljá Mist Einarsdóttir** (f. í Reykjavík 21. desember 1987) er lögfræðingur og alþingismaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Reykjavíkurkjördæmi norður. Áður var hún aðstoðarmaður Guðlaugs Þórs Þórðarsonar utanríkisráðherra Íslands. 1. maí 2021 tilkynnti Diljá Mist um framboð sitt í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík þar sem hún sóttist eftir þriðja sæti á lista flokksins.

Diljá Mist lauk stúdentsprófi frá Verzlunarskóla Íslands árið 2006, BA-prófi í lögfræði frá Háskóla Íslands árið 2009, MA-prófi í lögfræði árið 2011 og LL.M. gráðu í auðlindarétti og alþjóðlegum umhverfisrétti árið 2017 frá sama skóla. Hún öðlaðist héraðsdómslögmannsréttindi árið 2012 og hæstaréttarlögmannsréttindi árið 2018 og starfaði sem fulltrúi á lögmannsstofunni Lögmáli frá árinu 2011 til ársins 2018 þegar hún gerðist aðstoðarmaður utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra. Störf Diljár innan ráðuneytisins hafa m.a. snúið að þróunarsamvinnu sem er orðinn veigamikill hluti af utanríkismálum Íslands og leiddi hún starfshóp um innleiðingu mannréttindamiðaðrar þróunarsamvinnu í tvíhliða samstarfi ásamt því að starfa í starfshópi um stuðning utanríkisþjónustunnar við útflutningsgreinar.

Diljá hefur tekist á hendur ýmis verkefni á vettvangi Sjálfstæðisflokksins frá 17 ára aldri. Hún hefur gegnt stöðu ritara og varaformanns Heimdallar, annars varaformanns Sambands ungra sjálfstæðismanna, setið í stjórn hverfafélags Sjálfstæðisflokksins í Grafarvogi, setið í stjórn Varðar, fulltrúaráðs Sjálfstæðisflokksins og átti sæti í endurskoðunarnefnd Reykjavíkurborgar. Diljá var á lista Sjálfstæðisflokksins fyrir Alþingiskosningarnar 2009 og situr sem vararborgarfulltrúi flokksins í Reykjavík.

## Tilvísanir
Öxarfjarðarskóli

**Öxarfjarðarskóli** er grunnskóli í Lundi í Öxarfirði sem er á Norðausturlandi. Árið 2021 voru 29 nemendur í skólanum.  

## Saga skólans
Öxarfjarðarskóli varð til haustið 2000 þegar Grunnskólinn í Lundi og Grunnskólinn á Kópaskeri voru sameinaðir. Skólinn starfaði áfram á báðum stöðum til vorsins 2008 þá var deildunum á Kópaskeri og í Lundi skipt upp í sjálfstæða skóla. Haustið 2009 var svo grunnskólastarf við Öxarfjörð sameinað á einn stað, í Lundi undir nafninu Öxarfjarðarskóli, sem er samrekinn leik- og grunnskóli. Leikskóladeildir skólans voru á Kópaskeri og í Lundi. Árið 2021 eru 29 nemendur í skólanum. Það eru margir nemendur sem eru ættaðir frá öðrum löndum til dæmis Þýskalandi, Englandi, Póllandi, Spáni, Svíþjóði og Taílandi. Svo eru líka kennarar sem eru frá öðrum löndum eins og Þýskalandi, Svíþjóð og Englandi. Allir kennarar sem eru frá öðrum löndum eiga börn í skólanum.  

## Kennsla
Kennslan fer fram í 3 deildum sem eru yngri deild, miðdeild og unglingadeild. Það sem er sérstakt við kennslu Öxarfjarðarskóla er að það er kennd 5 tungumál sem eru íslenska, enska, þýska, sænska og danska. Svo er líka ein kennslustund sem krakkar ráða hvað þeir læra um sem heitir Sprotaverkefni þar sem nemendur nota ímyndunaraflið til þess að búa til, t. d. spil, tölvuleiki, teikna, baka og margt fleira. Önnur kennslustund er tæknistofa þar sem miðdeildingar og unglingar eru í sömu kennslustund, þar eru prófuð öpp, raunveruleikagleraugu og margt annað tæknilegt.  

## Leikskóladeildir
Leikskólinn á Kópaskeri byrjaði árið 1985 og þar eru 6 krakkar og 2 kennarar. Í upphafi var leikskólinn rekinn af foreldrum barnanna, en árið 1990 tók sveitarfélagið við. Maturinn sem börnin borða í leikskólanum kemur frá Stóru Mörk. Kópaskersleikskólinn kallast Krílakot. Leikskóladeildir Öxarfjarðarskóla eru tvær, í Lundi og á Kópaskeri. Leikskólinn í Lundi var stofnaður árið  1993 og þar eru14 börn og 3 kennarar sem vinna þar alltaf og 5 enn sem leysa af þegar þess þarf. Deildirnar voru sameinaðar þannig að það var bara ein stjórn árið 2003. Nú til dags er leikskólinn hluti af Öxarfjarðarskóla sem er samrekinn leik- og grunnskóli. Í leikskólanum er einn kennari sem er frá Noregi. Í Lundi er leikskólinn í sama húsi og skólinn, það er skógur allt í kringum skólann. Leikskólinn notar sama matsalinn, eldhús, íþróttasalinn og skólinn notar.  

## Árshátíð
Árshátíðin er haldin á vorin í mars eða apríl. Á árshátíðinni eru haldin leikrit og sungið og spilað á hljóðfæri. Árshátíðirnar eru oftast haldnar í Skúlagarði en árið 2021 var hún haldin á Raufarhöfn. Allar deildir leika í leikritunum, fyrst yngri deild, svo miðdeild, svo er borðað, drukkið og skemmt sér, á eftir því kemur unglingadeild. Áhorfendur eru foreldrar, ættingjar og vinir. Sviðið hefur alltaf leikmuni og bakgrunni og leikritin eru oftast einhver ævintýri.
Ráðherrann (sjónvarpsþáttur)

**Ráðherrann** er íslensk pólitískt drama sem fjallar um forsætisráðherra með geðræn vandamál. Þættirnir voru frumsýndir á Rúv haustið 2020.

Þann 8. Júlí 2023 var tilkynnt að önnur þáttaröð væri í vinnslu og að tökur myndu hefjast á næstunni.

## Tilvísanir
Kexverksmiðjan

**Kexverksmiðjan** voru íslenskir grínþættir sýndir á RÚV haustið 2011. Leikstjóri var Gísli Rúnar Jónsson og aðalleikar voru Þröstur Leó Gunnarsson, Hallgrímur Ólafsson og fleiri. Þeir voru endursýndir árið 2019.