open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pamela Anderson

**Pamela Denise Anderson** (f. 1. júlí 1967 í Ladysmith) er bandarísk-kanadísk leikkona, söngkona og þúsundþjalasmiður. Hún er hvað þekktust fyrir hlutverk sitt í þáttaröðunum *[[Baywatch]]*. Hún hefur unnið mikið fyrir *[[Playboy]]* sem fyrirsæta og leikkona. Hún er grænmetisæta og styður dýraverndunarsamtökin Peta. Hún hefur verið gift þrisvar og hafa öll hjónaböndin verið ófarsæl. Fyrsta var við Tommy Lee. Það stóð yfir í um þrjú ár eða frá 1995-1998. Hin tvö entust bæði í eitt ár eða frá 2006-2007 og 2007-2008.
Verslun (búð)

**Verslun** eða **búð** er staður þar sem vörur og þjónustur eru seldar eða leigðar. Flestar verslanir eru smásalar en til eru líka heildsöluverslanir fyrir fyrirtæki. Verslanir er að finna í mörgum tegundum og stærðum, til dæmis er stórmarkaður stór verslun sem býður upp á mikið úrval af matvörum og heimilisvörum, oftast á lágu verði. Annað dæmi er deildaverslun, það er verslun sem skiptist í deildir og selur meðal annars föt, húsgögn og heimilistæki.

Oftast eru verslanir flokkaðar eftir vörunum sem eru seldar þar, til dæmis apótek, blómabúð, bókabúð eða matvöruverslun. Sumar verslanir eru sambland af veitingahúsum eða kaffihúsum og búðum, til dæmis bakarí, þar sem hægt er að kaupa brauðvörur að taka með eða borða á staðnum.

Í mörgum löndum eru verslanir staddar við verslunargötur í miðjum bæjum og borgum, dæmi um íslenska verslunargötu er Laugavegur. Samt sem áður er vinsælla í dag að byggja verslunarmiðstöðvar sem eru oftast ekki í miðbæ en skapa innanhússumhverfi þar sem versla má er í hverju veðri sem er. Vinsældir verslunarmiðstöðva hafa haft þannig áhrif að það sé minnkuð umferð um verslunargötur og sumar verslunarkeðjur vilja ekki opna útibú við þær.
Sóbek

**Sóbek** (fornegypska: sbk *Sebek*; forngríska: Σοῦχος *Súkos*) var Nílarguð í fornegypskum trúarbrögðum. Hann var bæði sköpunarguð (sem sá fyrsti sem skreið upp úr frumvötnunum við sköpun heimsins) og frjósemisguð. Hann er sýndur sem krókódíll eða maður með krókódílshöfuð. Dýrkun Sóbeks var mest áberandi í borginni Krókódílópólis í Neðra Egyptalandi þar sem nú er borgin Fajúm suðvestur af hinni fornu Memfis.

## Tenglar
Ynglinga saga

**Ynglinga saga** er saga Uppsalakonunga og byrjar á Óðni, sem talinn er forfaðir þeirra. Sagan er skráð af Snorra Sturlusyni og er að finna í Heimskringlu. Þar styðst Snorri við Ynglingatal, ættarsögu í ljóðum, sem sennilega er ort af norska skáldinu Þjóðolfi í Hvini, sem var hirðskáld Haraldar hárfagra.

## Tenglar

* Texti Ynglinga sögu með nútímastafsetningu
Criminal Minds (6. þáttaröð)

Sjötta þáttaröðin af ***[[Criminal Minds]]*** var frumsýnd 22. september 2010 og sýndir voru 24 þættir. 

## Leikaraskipti
Þann 25. júní 2010 birtust fréttir um að leikkonurnar A.J. Cook og Paget Brewster myndu yfirgefa þáttinn. A.J. Cook myndi koma fram í tveimur þáttum, á meðan Paget Brewster myndi yfirgefa þáttinn um mitt tímabilið. Þessi ákvörðun CBS kom ekki vel fyrir sjónir aðdáenda þar sem undirskriftunarlistar voru settir af stað til að halda leikkonunum inni. Þann 29. september 2010 var tilkynnt að leikkonan Rachel Nichols myndi bætast í hópinn og að hún kæmi í staðinn fyrir A.J. Cook.

## Leikstjórn
Leikarinn Matthew Gray Gubler leikstýrði þættinum *Lauren* sem var lokaþáttur Paget Brewster í þáttaröðinni. 

## Aðalleikarar
* Thomas Gibson sem Aaron Hotchner
* Joe Mantegna sem  David Rossi 
* Shemar Moore sem Derek Morgan
* Paget Brewster sem Emily Prentiss  (Þættir 1-18)
* Matthew Gray Gubler sem Dr. Spencer Reid
* A.J. Cook sem Jennifer *JJ* Jareau (Þættir 1-2, 18 og 24)
* Kirsten Vangsness sem Penelope Garcia
* Rachel Nichols sem Ashley Seaver (Þættir 10-12, 15-24)

## Aukaleikarar
* Jayne Atkinson sem Erin Strauss 

## Þættir

## Tilvísanir

## Heimild
* 
* 
* Sjötta þáttaröðin af Criminal Minds á Criminal Minds wikiasíðunni
* Sjötta þáttaröðin af Criminal Minds á CBS sjónvarpsstöðinni
Times Square

**Times Square** eru vegamót í Manhattan í miðri New York þar sem göturnar Broadway og 7. breiðstræti renna saman. Vegamótin hétu upprunalega Longacre Square en þeim var gefið nýtt nafn árið 1904 þegar dagblaðið *[[The New York Times|New York Times]]* opnaði höfuðstöðvarnar sínar þar í Times Building, sem nú heitir One Times Square.

Á byggingunum á Times Square eru margir auglýsingaskjáir og neonljósaskilti, og á gamlárskvöldi er hátíð haldin þar.
René Goscinny

**René Goscinny** (14. ágúst 1926 – 5. nóvember 1977) var franskur myndasöguhöfundur. Goscinny er þekktastur fyrir skrif sín í myndasögunum um Ástrík gallvaska sem hann skapaði ásamt teiknaranum Albert Uderzo. Goscinny skrifaði einnig fyrir aðrar myndasögur og á meðal þeirra voru *[[Lukku Láki]]* (myndskreytt af Morris), *[[Ævintýri Harúns hins milda|Fláráður]]* (sem hann skapaði ásamt teiknaranum Jean Tabary) og *[[Litli Lási]]* (sem hann skapaði ásamt teiknaranum Sempé).

## Ævi og störf
René Goscinny fæddist í París þann 14. ágúst árið 1926, sonur gyðingahjóna sem fædd voru í Póllandi og Úkraínu. Faðirinn var efnafræðingur og vegna starfa hans bjó fjölskyldan lengi í Rómönsku Ameríku, einkum í Argentínu þar sem teiknihæfileikar Goscinny komu fyrst í ljós.

Þegar hann var sextán ára gamall dó faðirinn snögglega úr heilablóðfalli. Goscinny réðst þá til starfa á auglýsingastofu og árið 1946 fluttist hann til Bandaríkjanna í von um að fá vinnu hjá Disney-fyrirtækinu. Sú von rættist ekki, en þess í stað fékk hann starf hjá litlu teiknistúdíói sem hafði meðal annars á að skipa teiknurum sem síðar hófu störf hjá hinu kunna MAD-tímariti.

Í Bandaríkjunum kynntist Goscinny belgíska þríeykinu Jijé, Morris og Franquin, sem einnig höfðu flutt vestur um haf í von um starf hjá Disney. Jijé sannfærði Goscinny um að hæfileikar hans lægju frekar í að semja myndasöguhandrit en sem teiknari. Engu að síður sendi hann frá sér fáeinar myndasögur sem birtust undir dulnefni í belgískum blöðum um miðjan sjötta áratuginn.

Eftir að dvölinni í Bandaríkjunum lauk fluttist Goscinny til Frakklands þar sem hann tók við stjórn Parísarskrifstofu fréttastofunnar World´s Presse. Þar kynntist hann Albert Uderzo sem átti eftir að verða hans helsti samstarfsmaður ævina á enda. Þeir sömdu saman myndasögur um indíánastrákinn Oumpah-Pah, en þær sögur voru að mörgu leyti undanfari sagnanna um Ástrík gallvaska.

Morris höfundur bókanna um Lukku-Láka fékk Goscinny til að semja handrit fyrir sig, en upphaflega hafði Morris bæði samið og teiknað sögurnar sjálfur. Samstarfið reyndist heilladrjúgt og kom Goscinny að því að skapa flestar af eftirminnilegustu aukapersónum bókaflokksins. Eru sögurnar sem Morris og Goscinny unnu í sameiningu almennt taldar hápunktur sagnanna um Lukku-Láka. Á sama hátt skapaði Goscinny persónuna Fláráð stórvesír í samstarfi við Jean Tabary.

Rithöfundahæfileikar Goscinny voru ekki bundnar við gerð myndasöguhandrita. Hann samdi barnasögur um óþekktarangann Litla Lása (fr. *Le petit Nicolas*) sem myndskreyttar voru af Sempé. Það urðu geysivinsælar barnabækur sem segja frá uppátækjum ungs pilts og skólafélaga hans. Vinsælar kvikmyndir hafa verið gerðar eftir þessum sögum.

Kunnastur er Goscinny þó fyrir sögur þeirra Uderzo um Gallann Ástrík sem hófu göngu sína árið 1959. Vinsældir Ástríks jukust með hverri bók og seldust sögurnar í fáheyrðum upplögum í Frakklandi og víðar um heim. Samstarfi þeirra félaganna lauk þó sviplega árið 1977 þegar Goscinny lést skyndilega af völdum hjartaáfalls. Var fráfall hans reiðarslag fyrir fransk/belgíska myndasöguheiminn. Goscinny hvílir í kirkjugarði í borginni Nice.

## Tenglar
* Heimasíða

## Tilvísanir
Martinus Thomsen

**Martinus Thomsen** eða **Martinus** (11. ágúst, 1890 –  8. mars, 1981) var danskur rithöfundur og dulhyggjumaður.
Martinus fæddist inn í fátæka fjölskyldu og ólst hann upp hjá frænda sínum og frænku. Móðir hans var ógift ráðskona á herragarði og var vinnumaður að nafni Thomsen skráður faðir en Martinus taldi það faðerni ekki rétt og reyndi mikið  til að losna við Thomsen ættarnafnið. Hann var í nokkur ár í barnaskóla en naut ekki annarrar menntunar. Hann var lengi starfsmaður í mjólkurbúi.

Árið 1921, þegar Martinus var um þrítugt varð hann fyrir andlegri vakningu. Hann helgaði eftir það líf sitt því  að skapa alheimsvísindi (d. kosmologi) og skrifaði fjölda bóka og greina. Meginverk hans nefnist Livets Bog (Bók lífsins) i sjö bindum. Heildartverkið ber yfirtitilinn  "*Þriðja Testamentið"*.

Alheimsvísindi Martinusar er sýn á lífið og tilveruna. Alheimsvísindin innihalda tilvísanir í Jesú Krist en er frábrugðin hefðbundinni kristinni trú. Eitt af því sem einkennir verk hans eru úthugsaðar táknmyndir eða symbólískar teikningar sem finna má í bókum hans með nákvæmum útskýringum á þýðingu hverrar um sig.

Martinus kom fyrst til Íslands 1952 í boði Guðspekifélagsins og var það í fyrsta skipti sem hann fór út fyrir Danmörku. Hann kom sex sinnum til Íslands.

## Heimildir
* Martinus (íslenskt vefsetur) 
*  Martinus (danskt vefsetur) 
* Martinus og Ísland 
* Martinus sag pa Island Arnkell Sigtryggsson i Klint 2014 
*Livets Bog
Sjónþing

**Sjónþing** eru málþing um einstaka myndlistarmenn sem haldin hafa verið frá árinu 1996 í menningarmiðstöðinni Gerðubergi í Reykjavík. Þeim er  ætlað að gefa innsýn í íslenska samtímalist og  kynna viðhorf, áhrifavalda og lífshlaup  listamanna í máli og myndum.  Sjónþingin eru skipulögð þannig að listamaður situr fyrir svörum um líf sitt og list. Gefin hafa verið út rit eftir hvert sjónþing og eru þau frá 2003  gefin út á rafrænu formi.

Haldin hafa verið sjónþing um eftirfarandi listamenn
* 1996  Bragi Ásgeirsson, myndlistarmaður
* 1996  Ragnheiður Jónsdóttir, myndlistarmaður
* 1996  Hafsteinn Austmann, myndlistarmaður
* 1996  Birgir Andrésson, myndlistarmaður
* 1996  Brynhildur Þorgeirsdóttir, myndlistarmaður
* 1996  Helgi Þorgils Friðjónsson, myndlistarmaður
* 1996  Guðrún Kristjánsdóttir, myndlistarmaður
* 1997  Finnbogi Pétursson, myndlistarmaður
* 1997  Magnús Tómasson, myndlistarmaður
* 1998  Hulda Hákon, myndlistarmaður
* 1998  Kristinn G. Harðarson, myndlistarmaður
* 1998  Hannes Lárusson, myndlistarmaður
* 1999  Þorvaldur Þorsteinsson, myndlistarmaður og rithöfundur
* 1999  Eiríkur Smith, myndlistarmaður
* 2000  Anna Líndal, myndlistarmaður
* 2001  Þórunn E. Sveinsdóttir, búningahönnuður
* 2002  Manfreð Vilhjálmsson, arkitekt
* 2003  Kogga, keramiker 
* 2004  Reynir Vilhjálmsson, landslagsarkitekt
* 2005  Þórdís Zoëga, hönnuður
* 2006  Steinunn Sigurðardóttir, fatahönnuður
* 2007  Rúrí, myndlistarmaður
* 2008  Steina Vasulka, vídeólistakona

## Heimild
* Gerðuberg menningarmiðstöð
Steina Vasulka

**Steina** **Vasulka**  (fædd  **Steinunn Bjarnadóttir** 30. janúar 1940) er íslenskur vídeólistamaður. Hún ólst upp í Reykjavík og byrjaði ung að læra á fiðlu. Árið 1959 fékk hún námstyrk til að fara í framhaldsnám í tónlist í Prag . Þar kynntist hún  tilvonandi eiginmanni sínum Woody Vasulka (fæddur Bohuslav Vasulka árið 1939), sem lærði vélfræði og kvikmyndagerð. Steina og Woody fluttu til Íslands árið 1964 þar sem Steina starfði um tíma sem fiðluleikari við Sinfóníuhljómsveit Íslands. Árið 1965 fluttu þau til Bandaríkjanna og settust að í New York borg árið 1965. Steina starfaði fyrstu árin sem sjálfstætt starfandi fiðluleikari, en árið 1969 sneri hún sér að vídeói. Í upphafi fengust hún og Woody við heimildamyndagerð, en síðan breyttust viðfangsefni þeirra. Þau héldu fyrstu opinberu sýningu sína á vídeólist árið 1971 hjá Max Kansas City í New York. Sama ár stofnuðu þau sýningar- og tónleikastaðinn The Kitchen sem þau ráku í tvö ár. Árið 1973 var þeim boðið að taka þátt í stofnun deildar í miðlafræðum við SUNY- Ríkisháskólann í Buffalo í New York ríki. Frá árinu 1980 hefur Steina búið ásamt Woody í Santa Fe í Nýju Mexíkó. 

Steina sýndi verk sín í fyrsta skipti á Íslandi árið 1984 þegar henni var boðið að taka þátt í sýningunni 10 gestir á Listahátíð í Reykjavík. Sýningarstjóri var Þóra Kristjánsdóttir listfræðingur. Steina kom aftur til Íslands til að taka þátt í sýningu norræna tvíæringsins Borealis 6 árið 1993 og sýndi þá verkið Borealis í Listasafni Íslands.  Sama ár áttu Steina og Woody verk á gjörninga- og vídeólistahátíð sem haldin var í Nýlistasafninu. Steina átti einnig verk á sýningunni Kvenna-vídeó sem var haldin á á Kjarvalsstöðum árið 1995. Ári síðar var fyrsta yfirlitssýningin á verkum Steinu á Íslandi sett upp á Kjarvalsstöðum. Steina var fyrsta konan til að vera fulltrúi Íslands á tvíæringnum í Feneyjum árið 1997 þar sem hún sýndi innsetninguna Orka. Frá því á tíunda áratugnum hafa verk Steinu verið sýnd reglulega á Íslandi, og  eru nú aðgengileg í Vasulka stofu sem var opnuð þann 16. október 2014 í Listasafni Íslands.

Vasulka stofa varðveitir verka- og heimildasafn Steinu og Woodys Vasulka. Deildarstjóri Vasulka stofu er Kristín Scheving.  

## Tenglar
* Vasulka vefur
* Vasulka á Listasafni Akureyrar
* http://www.fondation-langlois.org/html/e/page.php?NumPage=7
* Steina and Woody Vasulka  in the Video Data Bank

## Heimildir
Santa Fe (Nýju-Mexíkó)

**Santa Fe** er höfuðborg fylkisins Nýju-Mexíkó í Bandaríkjunum. Hún er fjórða stærsta borg fylkisins og höfuðstaður samnefndrar sýslu. Íbúar borgarinnar voru um 89.000 árið 2023. 

Þar sem borgin stendur voru áður nokkur þorp púeblóindíána, stofnuð í kringum árið 1000. Santa Fe-áin rann þá allt árið um kring en er nú árstíðabundið vatnsfall. Héraðið var hluti af Nýja Spáni og landstjórinn Juan de Oñate stofnaði héraðið Santa Fé de Nuevo México árið 1598 með höfuðstað í San Juan de los Caballeros norðan við núverandi borg. Annar landstjóri Nýju Mexíkó, Pedro de Peralta, stofnaði núverandi borg árið 1610 og gerði hana að höfuðborg. Púeblóindíánar ráku Spánverja úr borginni í Púeblóuppreisninni 1680-92. Þegar Mexíkó fékk sjálfstæði var Santa Fe áfram fylkishöfuðborg og 1848 varð hún hluti af Bandaríkjunum ásamt allri Nýju-Mexíkó.

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Kepler-22b

**Kepler-22b** er fyrsta fjarreikistjarnan sem Kepler-geimsjónauki NASA hefur fundið í lífbelti stjörnu sem líkist sólinni okkar. Ekki er vitað hvort þar þrífist líf.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Stjörnufræðivefurinn: Kepler-22b
* Stjörnufræðivefurinn: Fjarreikistjörnur
* Stjörnufræðivefurinn: Keplerssjónaukinn

### Erlendir
* "NASA Telescope Confirms Alien Planet in Habitable Zone" (Space.com)
* "Kepler 22-b: Earth-like planet confirmed" (BBC)
* "NASA's Kepler Confirms Its First Planet In Habitable Zone"  (NASA)
* Kepler discoveries: Kepler-22b "a yearly orbit of 289 days" (NASA)
* "View of Kepler 22-b Sky Location" (Worldwide Telescope)
Steinunn Sigurðardóttir (fatahönnuður)

**Steinunn Sigurðardóttir** (f. 18. mars 1960) er íslenskur fatahönnuður. Hún stundaði nám við listaháskóla í París og New York og lauk prófi frá Parson School of Design. Hún starfaði um árabil við tísku- og fatahönnun hjá erlendum tískuhönnuðum en stofnaði  árið 2000 fyrirtækið STEiNUNN og opnaði verslun sem núna er við Grandagarð í Reykjavík. Steinunn hlaut hönnunarverðlaun Torsten och Wanja Söderberg-verðlaunin árið 2008. Hún var borgarlistamaður Reykjavíkur 2009.
Steinunn Sigurðardóttir

Steinunn Sigurðardóttir getur átt við
* Steinunn Sigurðardóttir (rithöfundur)
* Steinunn Sigurðardóttir (fatahönnuður)
Goðakvæði

**Goðakvæðin** eru hluti af Eddukvæðunum, en þau skiptast í goðakvæði og hetjukvæði. Talið er að goðakvæðin séu samin á síðustu öldum heiðni á Íslandi sem og öðrum byggðum norrænna manna en hafi síðan lifað og mótast í munnlegri geymd eftir kristnitöku.

Goðakvæðin eru ein aðalheimild okkar um heiðna trú. Þau eru hvorki bænir né lofsöngur til goðanna heldur eru flest þeirra frásagnir af atvikum úr lífi þeirra og heimsmynd. Oft er dregin upp mannleg mynd af goðunum og það kemur fyrir að gert sé grín að þeim þegar þau sýna af sér mannlega breyskleika.

Af spássíumerkingum í handriti Konungsbókar, sem geymir flest þessarra kvæða, hafa menn ráðið að mögulega hafi sum þessarra kvæða verið skrifuð með það í huga að flytja þau í leikrænum flutningi á miðöldum. Til dæmis gætu þau hafa tengst tónlist á þann hátt að hægt er að nýta sér hljómræna þætti einsog hrynjanda og stuðlasetningu við flutning.

**Goðakvæði eddukvæða eru þessi:**
* Völuspá
* Hávamál
* Vafþrúðnismál
* Grímnismál
* Skírnismál
* Hárbarðsljóð
* Hymniskviða
* Lokasenna
* Þrymskviða
* Alvíssmál
* Baldurs draumar
* Rígsþula
* Hyndluljóð

## Heimildir
* Konungsbók Eddukvæða Árnastofnun (skoðað 20.3.2013)
*  (Skoðað 22.3.2013).
Jérôme Lejeune

**Jérôme Jean Louis Marie Lejeune** (fæddur 13. júní 1926 í Montrouge, dáinn 3. apríl 1994) var franskur erfðafræðingur og barnalæknir. Hann er þekktastur fyrir rannsóknir sínar á erfðagöllum í mönnum, einkum fyrir að hafa uppgötvað orsök Downs-heilkennis.

## Æviágrip

Jérôme Lejeune lærði barnalækningar og lagði hann stund á þær af mikilli kostgæfni. Snemma sýndi hann þó mikinn áhuga á erfðafræðilegum viðfangsefnum og helgaði  mestan hluta starfsævi sinnar rannsóknum á því sviði. Árið 1951 gekk Lejeune til liðs við rannsóknateymi  Raymonds Turpin þar sem sjónum var beint að því að finna  orsök „mongolisma“ (Downs-heilkennis). Að afloknu herþjónustuhléi í hverju hann kynntist og kvæntist ungri danskri konu að nafni Birthe Bringsted sneri hann aftur til liðs við teymi Turpins að herþjónustu lokinni og vann hann þá náið með ungri konu að nafni  Marthe Gautier. Það samstarf átti eftir að skila miklum framförum í rannsóknum hans á Downs heilkenni, en dr. Gautier kynnti honum nýja tækni til ræktunar bandvefsfrumna sem hún hafði kynnst við nám í Bandaríkjunum.S. Gilgenkrantz og E. M. Rivera (2003) „The history of cytogenetics: Portraits of some pioneers.“ *Annales de génétique* **46,** 433-442. Það var þessi samvinna sem varð til þess að árið 1959 birtust fyrstu greinar Lejeune um uppgvötun hans um þrístæði litnings 21J. Lejeune, M. Gautier og R. Turpin (1959) „Les chromosomes humains en culture de tissus.“ *Comptes rendus de l'Académie des sciences* **248,** 602–603.J. Lejeune, M. Gautier og R. Turpin (1959) „Étude des chromosomes somatiques de neuf enfants mongoliens“ *Comptes rendus de l'Académie des sciences* **248,** 1721–1722. Þessa uppgvötun sína hafði hann gert  þegar hann var með ungan dreng til meðferðar við Downs heilkenni árið 1958.J. de Grouchy (2004). „Jérôme Lejeune 1927-1994.“ Sótt 30. september 2011 af http://trisomie.21.free.fr/jerome_lejeune_ang.htm.

## Trúin og skoðanir
Jérôme Lejeune  var alinn upp í kaþólskri trú og átti sú trú eftir  að fylgja honum allt hans líf og móta skoðanir hans á hinum ýmsu málefnum. Til að mynda var hann mjög mótfallinn því að leyfa notkun getnaðarvarnarlyfja, en lög þess efnis tóku gildi í Fraklandi árið 1967. Honum þótti slík lyfjanotkun ganga í bága við kristið siðferði, og þegar umræða um lögleiðingu fóstureyðinga, meðal annars á fóstrum með Downs heilkenni, hófst upp úr 1970 stóð hann fyrir undirskriftasöfnun gegn henni. Hann taldi Jóhannes Pál páfa II meðal persónulegra vina sinna og útnefndi sá síðarnefndi hann til setu í Vísindaakademíu Páfagarðs (*Pontificia Academia Scientiarum*)F. Hecht (1994) „Jérôme Lejeune (1926–94): In Memoriam.“ *American Journal of Human Genetics.* **55,** 201–202.

## Heimildir
Mímisbrunnur

**Mímisbrunnur** var viskubrunnur sem í norrænni goðafræði stendur undir einni af rótum heimstrésins, Asks Yggdrasils í Jötunheimum. Mímir gætir brunnsins og heitir hann eftir honum. Sá sem drekkur vatn úr brunninum verður margs vísari í hvert sinn. Mímir drekkur af honum dag hvern og er þess vegna afar fróður. Aðrir verða að gjalda dýru verði fyrir sopann. Þannig þurfti Óðinn að gefa annað auga sitt fyrir og liggur það á botni Mímisbrunns.
Dunganon

**Dunganon** eða **Karl Einarsson Dunganon** (skírður **Karl Kjerúlf Einarsson**) (6. maí 1897 – 24. febrúar 1972) var listmálari, skáld og landshornaflakkari. Dunganon þóttist frá miðjum aldri vera hertoginn af St. Kildu. Fullur titill var: „Cormorant XII Imperator av Atlantis, Hertogi af Sankta Kilda“. 

Karl Kjerúlf Einarsson fæddist á Vestdalseyri við Seyðisfirði Foreldrar hans voru Magnús Einarsson kaupmaður og kona hans Kristjana Guðmundsdóttir á Vestdalseyri. Hann fluttist ungur að árum með foreldrum sínum til Færeyja. Þar tók hann upp nafnið Dunganon. Auk þess gekk hann undir mörgum öðrum nöfnum, svo sem Carolus Africanus gandakallur og próf. Emarson. Liðlega tvítugur strauk hann frá verslunarnámi til Spánar. Þar hóf hann landshornaflakk sem stóð yfir mest alla ævi hans. Hann bjó þó lengst af í Friðriksborg í Danmörku. Dunganon dó í Kaupmannahöfn og arfleiddi Íslenska ríkið að öllum eigum sínum og listaverkum. 

## Tenglar
* „Karl Einarsson Dunganon“; grein í Morgunblaðinu 1972
* „Hann gerði draumaheiminn raunverulegan“; grein í Vísi 1976
* „Lífsreyndur og djúpvitur öldungur“; grein í Helgarpóstinum 1980
* „Jaðraði við að vera spekingur“; grein í Alþýðublaðinu 1992
Karl Einarsson

**Karl Einarsson** getur átt við: 

* Dunganon, listamálara og skáld. 
* Karl Einarsson, alþingismann.
Níðhöggur

**Níðhöggur** heitir ormurinn (eða drekinn) sem nagar rætur Yggdrasils í norrænni goðafræði. Samkvæmt Völuspá drekkur hann blóð dauðra og étur nái. Milli hans og arnarins sem situr í greinum asksins ber íkorninn Ratatoskur ófriðarorð. Snorri Sturluson segir frá því að Níðhöggur kvelji hina dauðu í brunninum Hvergelmi, og er þar með orðinn þáttur í refsivist í víti eins og í kristnum leiðslubókmenntum. Nafnið merkir væntanlega „hinn hatursfulli sem heggur“.  Níðhöggur ber nái í fjöðrum sér.
Michael Kelly

**Michael Kelly** (fæddur Michael Joseph Kelly, 22. maí 1969) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Kojak og Criminal Minds: Suspect Behavior. 

## Einkalíf
Kelly fæddist í Philadelphia í Pennsylvaníu en ólst upp í Lawrenceville í Georgíu. Kelly ætlaði sér að stunda lögfræði við *Coastal  í Carolina háskólann* í Suður-Karólínu en eftir að hafa tekið námskeið í leiklist þá skipti hann um fag.

## Ferill
### Leikhús
Kelly hefur kom fram í leikritunum *Major Crimes* og *Miss Julie*. Kom hann einnig fram í *In Search of Strindberg* í Stokkhólmi, Svíþjóð.

### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Kelly var árið 1994 í *Lifestories: Families in Crisis*. Árið 2000 þá var Kelly boðið hlutverk í *Level 9* sem Wilbert 'Tibbs' Thibodeaux, en aðeins 12 þættir voru framleiddir. Kelly lék rannsóknarfulltrúann Bobby Crocker í Kojak árið 2005. Hefur kom fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Fringe, The Sopranos, , Law & Order og The Good Wife. Árið 2010 þá var Kelly boðið hlutverk í Criminal Minds: Suspect Behavior sem Jonathan 'Prophet' Simms en aðeins 13 þættir voru framleiddir.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Kelly var árið 1998 í *Origin of the Species*. Hefur hann síðan þá kom fram í kvikmyndum á borð við Man on the Moon, Dawn of the Dead, *Broken English*, Changeling, *Law Abiding Citizen* og *The Adjustment Bureau*.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* Michael Kelly á Filmreference.com síðunni
* Michael Kelly á Criminal Minds: Suspect Behavior heimasíðunni á CBS sjónvarpsstöðinni
Île-de-France

**Île-de-France** (framburður: / il də fʁɑ̃s /) er franskt stjórnsýsluhérað. Það er fjölmennasta hérað landsins með 12 milljónir íbúa árið 2023 og það þéttbýlasta (1022 íbúar á ferkílómetra árið 2017). Höfuðborgin París er þar.

## Heimildir
Beau Garrett

**Beau Garrett** (fædd Beau Jesse Garrett, 28. desember 1982) er bandarísk leikkona og módel sem er þekktust fyrir hlutverk sín í  og Criminal Minds: Suspect Behavior. 

## Einkalíf
Garrett fæddist í Beverly Hills, Kaliforníu en ólst upp í Topanga Canyon í Kaliforníu.
Garrett byrjaði módelferil sinn hjá Guess á seinni hluta níunda áratugsins og er talsmaður fyrir Revlon. 

## Ferill
### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Kelly var árið 2004 í *North Shore* og komið síðan fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Entourage, *Wildfire* og House. Árið 2010 þá var Garrett boðið hlutverk í Criminal Minds: Suspect Behavior sem Gina LaSalle, en aðeins 13 þættir voru framleiddir.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Garrett var árið 2006 í *Turistas*. Hefur hún síðan þá kom fram í kvikmyndum á borð við *4: Rise of the Silver Surfer*, *Poolside* og *Tron: Legacy*. 

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* Beau Garrett á Criminal Minds: Suspect Behavior heimasíðunni á CBS sjónvarpsstöðinni
Matt Ryan

**Matt Ryan** (fæddur Matthew Ryan, 11. apríl 1981) er welskur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sitt í Criminal Minds: Suspect Behavior. 

## Einkalíf
Ryan fæddist í Swansea, Wales og stundaði nám við *Bristol Old Vic Theatre School* í Bristol, Englandi. Ryan gerðist meðlimur **Royal Shakespeare Company** árið 2004.

## Ferill
### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Ryan var árið 2000 í *Nuts and Bolts*. Hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við *The Tudors*, *Torchwood* og *Collision*. Árið 2010 þá var Ryan boðið hlutverk í Criminal Minds: Suspect Behavior sem Mick Rowson en aðeins þrettán þættir voru framleiddir.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Ryan var árið 2002 í *Pocket Money*. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við *Miss Pettigrew Lives for a Day*, *Layer Cake* og *Flypaper*. 

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 
* Matt Ryan á Criminal Minds: Suspect Behavior heimasíðunni á CBS sjónvarpsstöðinni

## Tenglar
* 
* Matt Ryan á Criminal Minds: Suspect Behavior heimasíðunni á CBS sjónvarpsstöðinni
Karmelfjall

**Karmelfjall** (stundum kallað **Fjall Drottins**) er fjallgarður í Norður-Ísrael sem teygir sig frá Miðjarðarhafinu til suðausturs. 

## Tenglar
* „Frá Karmelfjalli til Síonsborgar“; grein í Morgunblaðinu 1965
San Teódóros

**San Teódóros** er skáldað Mið-Ameríkuland sem kemur fyrir í nokkrum Tinnabókum eftir Hergé. Ekkert eitt land er fyrirmynd San Teódóros en í því má finna vísanir í Bólivíu, El Salvador og Mexíkó. Landinu var fyrst lýst í myndasögunni *[[Skurðgoðið með skarð í eyra]]* sem birtist sem framhaldssaga í *[[Le Petit Vingtième]]* frá 1935 til 1937.

San Teódóros er sagt stofnað af José Olivaro hershöfðingja (hugsanleg vísun í Simón Bolívar og José de San Martín). Landið er bananalýðveldi undir herforingjastjórn þar sem ólíkar herforingjaklíkur fremja regluleg valdarán ýmist undir forystu vinar Tinna Alkasars eða Tapíóka, erkióvinar hans.

## Tinnabækur þar sem San Teódóros kemur fyrir
* *[[Skurðgoðið með skarð í eyra]]*
* *[[Sjö kraftmiklar kristallskúlur]]*
* *[[Kolafarmurinn]]*
* *[[Tinni og Pikkarónarnir]]*
Ævintýri Tinna (sjónvarpsþættir)

***Ævintýri Tinna*** eru fransk-kanadískir teiknimyndaþættir fyrir sjónvarp sem byggja á bókaflokknum *[[Ævintýri Tinna]]* eftir Hergé. Þættirnir voru frumsýndir árin 1991 og 1992. Þeir byggja náið á bókunum og nota jafnvel óbreytta myndaramma beint úr sögunum, en eldri sjónvarpsþættir byggðir á Tinnabókunum sem belgíska fyrirtækið Belvision gerði á 6. áratugnum, byggðu mjög lauslega á sögum Hergés.

## Þættir
Þættirnir eru 39 talsins:
### 1. þáttaröð
* *Krabbinn með gylltu klærnar* (2 þættir)
* *Leyndardómur Einhyrningsins* (2 þættir)
* *Fjársjóður Rögnvaldar rauða*
* *Vindlar faraós* (2 þættir)
* *Blái lótusinn* (2 þættir)
* *Svaðilför í Surtsey* (2 þættir)
* *Leynivopnið* (2 þættir)

### 2. þáttaröð
* *Dularfulla stjarnan*
* *Skurðgoðið með skarð í eyra* (2 þættir)
* *Veldissproti Ottókars konungs* (2 þættir)
* *Tinni í Tíbet* (2 þættir)
* *Tinni og Pikkarónarnir* (2 þættir)
* *Svarta gullið* (2 þættir)
* *Flugrás 714 til Sidney* (2 þættir)

### 3. þáttaröð
* *Kolafarmurinn* (2 þættir)
* *Sjö kraftmiklar krystallskúlur* (2 þættir)
* *Fangarnir í sólhofinu* (2 þættir)
* *Vandræði Valíu Veinólínó* (2 þættir)
* *Eldflaugastöðin* (2 þættir)
* *Í myrkum mánafjöllum* (2 þættir)
* *Tinni í Ameríku*

Bókunum *Tinni í Sovétríkjunum*, *Tinni í Kongó* og *Tinni og hákarlavatnið* var sleppt af ýmsum ástæðum.

## Útgáfur og raddsetning
### Ísland
Þættirnir voru þýddir af Ólöfu Pétursdóttur og raddsettir af Felix Bergssyni og Þorsteini Bachmann. Þeir voru sýndir í Ríkissjónvarpinu frá 1993 til 1996. Árið 2006 voru þættirnir endurútgefnir á DVD af fyrirtækinu Bergvík.
Lifrarbræðsla

**Lifrarbræðsla** er staður þar sem lifur úr fiski er brædd í lýsi. Úrgangur við lifrarbræðslu er grotti eða grútur. Lifrarbræðsla fór oft fram í skúrum og húsum í eigu útgerðarmanna og var staðsett nálægt sjó. Mengun þótti af stafa af bræðslunni. Árið 1915 voru þrjár lifrarbræðslur starfræktar í Reykjavík en sú fjórða fékk ekki starfsleyfi nema í Fossvogi: „Þorst. Jónsson vildi fá leyfi til að hafa lifrarbræðslu í Austurkoti í Kaplaskjóli, en fasteignanefnd þótti sem þá færi helst til mikið að kreppa að Reykjavíkurbæ, ef grútnum ætti að veita að honum úr öllum höfuðáttum, en nú er lifrarbræðsla í norðri, austri og suðri og því varla andandi í bænum nema í vestanátt, lagði nefndin því til, að beiðni þessari yrði synjað.“ Bæjaryfirvöld reyndu að koma öllum bræðslum fyrir saman í Fossvogi en það gekk ekki eftir því ekki mátti úthluta landi þar til einstakra manna. Grútarbræðslur voru þá í Örfirisey, á Þormóðsstöðum og inni í Vatnagörðum. Lifrarsamlag var stofnað í Vestmanneyjum árið 1932 og tók yfir starfsemi þeirra sex bræðslna sem þar voru starfræktar.

Óskar Halldórsson hóf árið 1916  lifrarbræðslu í Herdísarvík og Selvogi og eftir 2 ár voru lifrarbræðslur hans 12 víðs vegar um Ísland. Haustið 1916 var Óskar Halldórsson með lifrarbræðslu á Naustum við Ísafjörð. Að lokinni vertíð fyrir vestan, fylgdi Óskar Ísafjarðarbátunum til Sandgerðis og á vertíðinni þar keypti hann lifur af þeim. Aðstöðu hafði Óskar á Borgarkletti við Sandgerði, sem er eyja í Bæjarskerseyri og syðst í Sandgerðishverfi.

## Tilvísanir
Þormóðsstaðir

**Þormóðsstaðir** var býli sem byggt var úr landi Skildinganess. Það var nálægt Lambhól og Görðunum. Fiskveiðifélagið Alliance átti Þormóðsstaði. Þar var rekið kúabú og á 2. og 3. áratug 20. aldar var rekin þar fiskverkun og lifrarbræðsla. Lifur var seinna brædd út á sjó í togurum Alliance  og lifrarbræðslan í landi lagðist af en saltfiskverkun var rekin áfram. Þormóðsstaðir tilheyrðu Seltjarnarneshreppi til 1932 en voru þá ásamt Skildinganesi lagðir undir Reykjavík. Lifrarbræðslumaður Alliance byggði  hús á Þormóðsstöðum árið 1925 en það er húsið Túnsberg sem nú stendur nú við Starhaga 5. Það var skráð á Þormóðsstaðaveg alveg til ársins 1994.

## Heimild
* Starhagi 5, Túnsberg (Mbl. 12. febrúar 2002)
Seltjarnarneshreppur

**Seltjarnarneshreppur** hinn forni náði frá Gróttu, sem þá var breitt nes en ekki eyja, að Elliðaám og austur með þeim til fjalla. Hreppurinn náði þvert yfir nesið, frá Kollafirði suður í Skerjafjörð. Jörðin Kópavogur var í Seltjarnarneshreppi og það var Reykjavík vitaskuld einnig. Nú eru bæjarmörk Seltjarnarness og Reykjavíkur um Eiðisvík að norðan og Lambastaðamýri að sunnan.
Skuldakreppan í Evrópu

**Skuldakreppan í Evrópu** á við efnahagskreppu í Evrópu sem hófst í byrjun ársins 2010. Kreppan varð til þegar Grikkland, Írland og Portúgal fóru í björgunaraðgerð og verulega var dregið úr greiðslugetu þessara landa. Fjármálaráðherrar Evrópusambandsins skrifuðu undir 750 milljarða evra björgunarsamning þann 9. maí 2010 og stofnuðu björgunarsjóð Evrópu (e. *EFSF*). Annar björgunarsamningur var samþykktur október 2011 til að hindra fall hagkerfa aðila Evrópusambandsins. Í þessum samningi var samþykkt að sleppa helmingi skulda Grikklands og björgunarsjóðurinn var stækkaður upp í níu milljarða evra. Stungið var upp á að ríkisfjárlagasamband yrði stofnað á milli landa á evrusvæðinu.

## Tengt efni
* Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2010
Evrusvæðið

**Evrusvæðið** á við hóp 21 evrópskra landa sem eru í efnahags- og gjaldmiðilssambandi. Öll löndin eru í Evrópusambandinu og nota evruna (€) sem gjaldmiðil. Eins og er samstendur evrusvæðið af Austurríki, Belgíu, Búlgaríu, Eistlandi, Finnlandi, Frakklandi, Grikklandi, Hollandi, Írlandi, Ítalíu, Króatíu, Kýpur, Lettlandi, Litáen, Lúxemborg, Möltu, Portúgal, Slóvakíu, Slóveníu, Spáni og Þýskalandi. Flest aðildarríki Evrópusambandsins eru skuldbundin til að taka upp evruna sem gjaldmiðill í framtíðinni. Aldrei hefur ríki gengið úr evrusvæðinu og það er engin leið að framkvæma þetta.

Seðlabanki Evrópu sér um peningamálastefnu svæðisins en honum er stjórnað af stjórnarformanni og nokkrum nefndum, sem samanstanda af seðlabankastjórum aðildarríkjanna. Evrusvæðið er ekki ríkisfjárlagasamband en efnt er til þess að stofna slíkt samband í ljósi skuldakreppunar.

Nokkur lönd sem ekki eru í Evrópusambandinu nota evruna sem gjaldmiðill, t.d. San Marínó, sem hefur gert samning við evrusvæðið um notkun gjaldmiðilsins og gefur út sínar eigin myntir. Önnur lönd, eins og Svartfjallaland, hafa tekið upp evruna en gefa ekki út sínar eigin myntir. Þessi lönd eru ekki aðildarríki evrusvæðisins og hafa ekkert umboð hjá Seðlabanka Evrópu.
Michael Bublé

**Michael Steven Bublé** (fæddur 9. september 1975), oftast nefndur **Michael Bublé**, er kanadískur söngvari og leikari. Hann hefur unnið til fjölda verðlauna, þar á meðal þrenna Grammy-verðlauna. Fyrsta platan hans, *[[It's Time]]*, náði topp tíu í bæði Kanada og Bretlandi. Platan kom út 2005 og naut mikilla vinsælda um allann heim. Önnur plata hans, *[[Call Me Irresponsible]]* kom út 2007 og naut hún enn meiri velgengi. Hún náði topp sætinu á flestum stærstu plötulistum heims. Michael Bublé hefur selt meira en 30 milljónir plötur um allan heim.

## Saga
Michael Bublé fæddist í Burnaby, Bresku Kólumbíu, Kanada. Foreldrar hans Lewis og Amber Bublé eignuðust tvær dætur auk Michael, þær Crystal og Brandee. Í viðtali við Oprah er haft eftir Michael segja að hann hafi dreymt um að verða frægur söngvari síðan hann var tveggja ára.

## Tónlistarferill
Bublé var að spila í fyrirtækjapartíi þegar Michael McSweeney, aðstoðarmaður Brian Mulroney, fyrrum forsetisráðherra Kanada, sá Bublé syngja og fékk eintak af disk Bublé. McSweeney sýndi forsetisráðherranum diskinn og var Bublé boðið að syngja í brúðkaupi dóttur forsetisráðherrans. Í brúðkaupinu var Bublé kynntur fyrir David Foster, margverðlaunuðum Grammy verðlauna hafa. Foster starfar sem útgefandi og hefur unnið með tónlistarmönnum á borð við Madonna, Whitney Houston, Michael Jackson, Kenny G, Josh Groban, Andrea Bocelli, Céline Dion, Cher og Barbra Streisand.
Röst

**Röst** (ru: верста, *versta*) er úrelt rússnesk mælieining fyrir fjarlægð sem jafngildir 1,0668 kílómetrum.
Hollywoodskiltið

**Hollywoodskiltið** er frægt kennileiti í Hollywood-hæðum sem er hverfi í Los Angeles. Hæðirnar eru hluti af hlíðum Lee-fjalls (*Mount Lee*) sem er hluti af Santa Monica-fjallgarðinum. Sérhver stafur er 14 metra hár og lengd skiltisins í heild sinni er um 110 metrar. 

Undir lok 8. áratugarins leiddi Alice Cooper átak til að bjarga skiltinu frá niðurníðslu. 

## Tilvísanir
Mynt

**Mynt** er skífa úr málmi sem hefur fjárhagslegt virði, þannig að hægt er að nota hana sem greiðslumáta.

Fyrstu myntirnar voru gerðar úr náttúrulegri blöndu af gulli og silfri sem heitir elektrum. Virði myntar réðst af þyngdinni á henni en hún hafði líka svokallað raunvirði, það er virði á efninu sem hún var gerð úr. Síðar voru myntir gerðar úr hreinu gulli eða silfri. Í dag hafa myntir ekki talsvert raunvirði en eru þess í stað tákn á virðinu. 

Sumir hafa áhuga á að safna myntum en fræðigreinin sem fjallar um myntir heitir myntfræði.

## Tengt efni
* Íslensk króna
* Peningaseðill
Goddastaðir

**Goddastaðir** eru sveitabær í Laxárdal í Dalasýslu sem kemur við sögu í Laxdælu. Þórður goddi bjó á Goddastöðum. Hann fóstraði Ólaf páa Höskuldsson frá sjö ára aldri og bjó Ólafur þar uns hann flutti í Hjarðarholt. Bærinn er enn í byggð og er þar rekið sauðfjárbú. Jóhannes úr Kötlum fæddist einnig á Goddastöðum. Katlarnir sem hann kenndi sig við eru þarna fyrir vestan.

Til er orðtækið „Nú er stand á Goddastöðum!“, haft um það þegar mikið gengur á eða mörg óhöpp ríða yfir samtímis, og er það sagt þannig til komið að húsfreyjan á bænum hafi eitt sinn heilsað gesti með orðunum: „Það er stand á Goddastöðum núna; drepinn eldurinn, kolyst í pottinum, og Loftur dauður inni í rúmi!"
Riddaraþokan

**Riddaraþokan** (**Hesthöfuðþokan** eða **Barnard 33**) er skuggaþoka (*gleypiþoka*) í stjörnumerkinu Óríon og er í um 1.500 ljósára fjarlægð frá jörðinni. 

## Tenglar
* „Riddaraþokan“; grein af Sjörnufræði.is
Richard Schiff

**Richard Schiff** (fæddur 27. maí 1955) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Toby Ziegler í The West Wing. 

## Einkalíf
Schiff fæddist í Bethesda, Maryland. Schiff byrjaði háskólanám við City College of New York (CCNY) árið 1973 en hætti vegna áhugaleysis. Fluttist hann til Colorado þar sem hann bjó í tvö ár áður en hann fluttist aftur til New York og hóf nám við City College of New York (CCNY) í leiklistardeildinni. Schiff líkaði ekki leikaranámið og lærði leikstjórn í staðinn. Hann tók upp leiklistina um miðjan áttunda áratuginn eftir að hafa komist yfir sviðsskrekkinn.

Schiff giftist leikkonunni Sheila Kelly árið 1996 og saman eiga þau tvö börn.

## Ferill
### Leikhús
Schiff leikstýrði leikritinu *[[Antígóna (Sófókles)|Antígónu]]* árið 1983 með hinni nýútskrifuðu Angelu Bassett. Í byrjun ársins 2006 þá kom Schiff fram í leikritinu *Underneath the Lintel* eftir Glen Berger við George Street Playhouse í New Brunswick, New Jersey. Í febrúar 2007 kom hann fram í West End uppfærslunni af *Underneath the Lintel*  við Duchess Theatre í London, Englandi. Schiff lék í útvarpsútgáfunni af *Underneath the Lintel* sem var útvarpað á BBC Radio 4 þann 5. janúar 2008. Schiff lék í leikritinu *Talley's Folly* við *McCarter Theatre Center* í Princeton, New Jersey haustið 2008. 

### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Schiff var árið 1989 í sjónvarpsmyndinni *Trenchcoat in Paradise* og hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við  *L.A. Law*, *Murphy Brown*, Chicago Hope, NYPD Blue, Ally McBeal, Burn Notice, Monk, White Collar og *Up All Night*. Árið 1999 þá var Schiff boðið eitt af aðalhlutverkunum í The West Wing sem Toby Ziegler, sem hann lék til ársins 2006. Schiff kom fram sem gestaleikari í Criminal Minds: Suspect Behavior sem Jack Fickler yfirmaður alríkislögreglunnar en aðeins þrettán þættir voru framleiddir.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Schiff var árið 1987 í *Arena Brains*. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við *Young Guns II*, *Malcolm X*, *Speed*, *Se7en*, *Volcano*, The Lost World: Jurassic Park, *Deep Impact*, *I am Sam*, Ray og *Johnny English Reborn*.  

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar

* 
* Richard Schiff á The West Wing wikiasíðunni
Víkurskarð

**Víkurskarð** er skarð í Suður-Þingeyjarsýslu milli Eyjafjarðar og Fnjóskadals. Um Víkurskarð lá lengi Þjóðvegur 1. Vegurinn var tekinn í notkun 1983 þótt vegagerðinni væri ekki að fullu lokið fyrr en 1986. Hann leysti af hólmi veginn yfir Vaðlaheiði, sem þekktur var fyrir fjölmargar beygjur og sveigjur og lá hæst í um 520 metra hæð. Þótti því Víkurskarðsvegurinn mikil samgöngubót á sínum tíma. Oft er ófært um Víkurskarð þegar snjóar mikið. Árið 2018 opnuðu Vaðlaheiðargöng og var þá Víkurskarð ekki lengur hluti af Þjóðvegi 1 og er vegurinn núna skráður vegur 84.

## Tenglar
* Víkurskarð - Umferðarkönnun 21., 23. júlí, 13. og 15. október 2005
* Laumast inn í Vaðlaheiðargöng, grein FÍB
Lacuna Coil

**Lacuna Coil** er ítölsk þungarokkhljómsveit stofnuð í Mílanó árið 1994. Meðlimir hennar eru Cristina Scabbia (söngkona), Andrea Ferro (söngvari), Cristiano Migliore (bassagítar), Marco Biazzi (gítar), Marco Coti Zelati (bassagítar) og Cristiano Mozzati (trommur). Lacuna Coil er ein frægasta þungarokkhljómsveit Ítalíu.

## Útgefið efni
* *[[In a Reverie]]* (1999)
* *[[Unleashed Memories]]* (2001)
* *[[Comalies]]* (2002)
* *[[Karmacode]]* (2006)
* *[[Shallow Life]]* (2009)
* *[[Dark Adrenaline]]* (2012)
* *[[Broken Crown Halo]]* (2014)
* *Delirium* (2016)
* *Black Anima* (2019)
* *Sleepless Empire* (2025)

## Tenglar
*
Truro

**Truro** (IPA: , kornbreska: *Truru*) er borg í sýslunni Cornwall á Englandi. Borgin er miðstöð sveitarstjórnar, þjónustu og verslunar í Cornwall en íbúarnir voru 17.431 árið 2001. Með úthverfunum voru íbúar 19.134 manns árið 2010. Truro er eina borgin í sýslunni og er syðsta borg Bretlands. Á ensku heitir fólk frá borginni *Truronians*.

Truro hefur löngu verið mikilvæg miðstöð verslunar í Cornwall og borgin óx úr höfninni sinni. Síðan varð borgin þekkt fyrir tinnámuna sína. Dómkirkjan í Truro er líka vel þekkt en henni var lokið árið 1910. Margar götur í borginni eru lagðar brústeinum og það eru mörg opin svæði og dæmi um georgískan arkitektúr. Konunglega minjasafnið í Cornwall er staðsett í Truro.
Georgískur arkitektúr

**Georgískur arkitektúr** er á Bretlandi og í öðrum enskumælandi löndum nafn á byggingarstíl sem vinsæll var á tímabilinu 1720 til 1830, það er að segja á ríkisárum konunganna Georgs 1. til Georg 4. Stíllinn fylgdi enska barokkinu. Hugtakið felur í raun í sér nokkur tímabil í röð, eins og palladíanskan arkitektúr, rókokó og nýklassík.

Georgískur arkitektúr einkennist af hlutföllum og jafnvægi; sambandinu á milli hæðar og breiddar á byggingarhlutum, sem réðst af ákveðnum stærðfræðilegum hlutföllum, og áhersla er lögð á samhverfu og farið er eftir klassískum reglum. Raðir af húsum voru byggðar með svipuðum framhliðum sem snúast að götunni. Georgískur arkitektúr tilheyrir klassíska stílnum og felur í sér skreytingaþætti frá Grikklandi hinu forna og Rómaveldinu.

## Heimild
*
Ozzfest

**Ozzfest** var þungarokkshátíð sem var starfrækt frá árinu 1996 til 2018. Fyrst var hún í Bandaríkjunum en hún var í Evrópu síðar meir. Hátíðin var stofnuð af Ozzy Osbourne og konu hans Sharon Osbourne. Sharon ákvað að búa til eigin tónlistarhátíð eftir að Ozzy var hafnað á hátíðinni Lollapalooza. 
 
Meðal hljómsveita sem spilað hafa margsinnis á hátíðinni eru: Ozzy Osbourne, Black Sabbath, Slipknot, Slayer,  Pantera, Black Label Society, Marilyn Manson, Fear Factory, Rob Zombie, Incubus, Linkin Park, System of a Down og Hatebreed.

## Tilvísanir
Century Media Records

**Century Media Records** er þýsk tónlistarútgáfa sem sérhæfir sig í þungarokki. Hún var stofnuð í Dortmund árið 1988 en Sony Music keypti hana árið 2015 fyrir 17 milljón bandaríkjadali. Meðal hljómsveita sem hófu ferilinn hjá útgáfunni eru Devin Townsend, Nevermore og Iced Earth.
Þvottavél

**Þvottavél** er heimilistæki notað til að þvo föt og aðrar vefnaðarvörur, eins og handklæði og sængurfatnað. 

Í þvottavél er tromla, annaðhvort lárétt eða lóðrétt, og er þvotturinn settur inn í hana. Í eldri þvottavélum voru lóðréttar tromlur algengari og er þá þvotturinn settur í tromluna um lúgu sem er ofan á vélinni en ekki á framhliðinni eins og nú er algengast. Þegar lúgunni er lokað og vélin sett í gang hálffyllist tromlan af vatni, ásamt þvottaefni sem sett hefur verið í þar til gert hólf, og snýst fram og tilbaka. Vatnið hitnar upp í það hitastig sem stillt hefur verið á stjórnborðinu. Eftir nokkra stund dælir vélin vatninu úr tromlunni og fyllir hana svo á ný af vatni, án þvottaefnis, og skolast þá þvottaefnið sem situr eftir í tauinu í burtu. Oftast skolar vélin þvottinn nokkrum sinnum í röð og í síðustu skolun er stundum bætt mýkingarefni í vatnið. Að lokum dælir vélin öllu vatni úr tromlunni og fer að vinda þvottinn samkvæmt stillingunum. Tromlan snýst mjög hratt til að þrýsta vatninu úr tauinu.

James Klingeberg fann upp fyrstu þvottavélina með tromlu sem snýr þvottinum árið 1951. Árið 1958 fann Hamilton Smith upp þvottavél sem hringsnerist. William Blackstone uppfinningamaður fann upp eina fyrstu þvottavélina sem einföld var í notkun árið 1974 en fyrsta rafmagnsþvottavélin var sett á markaðinn árið 1908.

## Heimild

*
Dasít

**Dasít** er ísúr bergtegund og er sjaldgæf á Íslandi.

## Lýsing
Dulkornótt og dökk eða gráleit á litinn. Kísilmagnið er á bilinu 52-67%. Dílar fáir en þó aðallega feldspatar. Grunnmassi er glerkenndur með smásæjum kristöllum

## Steindir
Helstu steindir eru
* Feldspat
* Pýroxen
* Magnetít
* Kvars

## Útbreiðsla
Dasít er mjög sjaldgæft á Íslandi en hefur fundist með öðru djúpbergi í Lýsuhóli á Snæfellsnesi. Finnst í miklu magni í rótum fellingafjalla í Skotlandi, Mið-Evrópu og Noregi.

## Heimildir
* Kristján Sæmundsson og Einar Gunnlaugsson (1999) *Íslenska steinabókin*. ISBN 9979-3-1856-2
* Þorleifur Einarsson (1994) *Myndun og mótun lands: Jarðfræði*. ISBN 9979-3-0263-1
Koparkís

**Kopakís** eða **kalkópýrít** tilheyrir hópi málmsteina.

## Lýsing
Gulleitur að lit og myndar áttflötunga. 

* Efnasamsetning: CuFeS2
* Kristalgerð: Tetragónal
* Harka: 3½-4
* Eðlisþyngd: 4,2
* Kleyfni: Ógreinileg

## Myndun og útbreiðsla
Myndast úr kvikuvessum og finnst aðallega í æðum nærri jöðrum innskota og hefur helst fundist við Össurá í Lóni.

## Heimild
* Kristján Sæmundsson og Einar Gunnlaugsson (1999) *Íslenska steinabókin*. ISBN 9979-3-1856-2
Zinkblendi

**Zinkblendi** er algengasta tegund zinksteinda og tilheyrir hópi málmsteina.

## Lýsing
Myndar gulleitar og brúnar hálfgegnsæjar flögur. Hefur fitu-eða málmgljáa og er zinkblendi algengast á bilinu 0,5-1 cm á stærð.

* Efnasamsetning: ZnS
* Kristalgerð: Kúbísk
* Harka: 3½-4
* Eðlisþyngd: 3,4-4,1
* Kleyfni: Góð

## Myndun og útbreiðsla
Myndast úr kvikuvessum og finnst aðallega í stórum innskotum.

## Heimild
* Kristján Sæmundsson og Einar Gunnlaugsson (1999) *Íslenska steinabókin*. ISBN 9979-3-1856-2
Blýglans

**Blýglans** er algengasta tegund blýsteinda og tilheyrir hópi málmsteina. Blýglans er blýgrár á litinn, glansandi og myndar teningslaga kristalla. Blýglans er ógegnsær og með sterkan málmgljáa. Blýglans myndast úr kvikuvessum og finnst í æðum stórra innskota.

Þetta er þyngsta steindin sem hefur fundist á Íslandi.

## Eiginleikar
* Efnasamsetning: PbS
* Kristalgerð: Kúbísk
* Harka: 2½-3
* Eðlisþyngd: 7,5
* Kleyfni: Góð

## Tilvísanir
Covellít

**Covellít** tilheyrir hópi málmsteina.

## Lýsing
Kristallar eru þunnir, plötulaga og málmgljáandi. Litur þeirra er blár eða fjólublár en einnig hafa fundist ljósbláir og svarbláir. 

* Efnasamsetning: CuS
* Kristalgerð: Hexagónal
* Harka: 1½-2
* Eðlisþyngd: 4,7
* Kleyfni: Góð

## Myndun og útbreiðsla
Algengasta koparsúlfíðsteindin og myndast við veðrun á öðrum koparsúlfíðum. Finnst þar sem koparkís er nærri innskotum og einnig sem útfelling úr gosgufum á eldstöðvum og á hverasvæðum. 

## Heimild
* Kristján Sæmundsson og Einar Gunnlaugsson (1999) *Íslenska steinabókin*. ISBN 9979-3-1856-2
Malakít

**Malakít** (eða **berggræna**) tilheyrir hópi málmsteina og er kopar-hydroxíð karbónat.

## Lýsing
Fagurgrænt hrúður eða skán á koparkís. Kristallar lögóttir og þráðóttir, er ógegnsætt með daufan glergljáa.

* Efnasamsetning: Cu2(OH)2CO3
* Kristalgerð: Mónóklín
* Harka: 3½-4
* Eðlisþyngd: 4
* Kleyfni: Greinileg

## Myndun og útbreiðsla
Myndast við veðrun á koparsteindum og finnst með koparkís.

## Heimild
* Kristján Sæmundsson og Einar Gunnlaugsson (1999) *Íslenska steinabókin*. ISBN 9979-3-1856-2
Rosasít

**Rosasít** tilheyrir hópi málmsteina og er kopar-, zink- og karbónat steind.

## Lýsing
Blágræn á lit og kemur fyrir sem skán eða hnúður og er þráðótt í brotsári. Hálfgengsætt og með glergljáa. 

* Efnasamsetning: (Cu,Zn)2CO3(OH)2
* Kristalgerð: Mónóklín
* Harka: 4-4½
* Eðlisþyngd: 4-4,2
* Kleyfni: Góð í eina átt en greinist illa

## Myndun og útbreiðsla
Finnst með koparkís og zinkblendi og þá á jöðrum stórra innskota.

## Heimild
* Kristján Sæmundsson og Einar Gunnlaugsson (1999) *Íslenska steinabókin*. ISBN 9979-3-1856-2
Epidót

**Epidót** er háhitasteind.

## Lýsing
Kristalar oftast smáir og finnst sem gulgræn eða græn slikja í holu-og sprunguveggjum. Glergljái og er hálf-eða ógegnsætt.

* Efnasamsetnig: Ca2(Fe,Al)Al2Si3O12(OH)
* Kristalgerð: Mónóklín
* Harka: 6-7
* Eðlisþyngd: 3,3-3,5
* Kleyfni: Góð á einn veg

## Myndun og útbreiðsla
Myndast bæði í basískum og súrum bergtegundum við um og yfir 230°C hita. Finnst aðallega í rofnum og útkulnuðum megineldstöðvum og fornum háhitasvæðum. 

## Heimild
* Kristján Sæmundsson og Einar Gunnlaugsson (1999) *Íslenska steinabókin*. ISBN 9979-3-1856-2
Prehnít

**Prehnít** er háhitasteind.

## Lýsing
Myndar smáar hnöttóttar, glerljáandi kristalþyrpingar. Fjölgræn, hvít eða gráleit á lit. 

* Efnasamsetning: Ca2Al2Si3O10(OH)2
* Kristalgerð: Rombísk
* Harka: 6-6½
* Eðlisþyngd: 2,9
* Kleyfni: Greinileg

## Myndun og útbreiðsla
Finnst í basísku bergi í megineldstöðvum eða rofnum háhitasvæðum. Byrjar að myndast við 250°C hita og finnst neðarlega í háhitabeltinu.

## Heimild
* Kristján Sæmundsson og Einar Gunnlaugsson (1999) *Íslenska steinabókin*. ISBN 9979-3-1856-2