Nosferatu

***Nosferatu – Eine Symphonie des Grauens*** er þýsk þögul hryllingsmynd frá árinu 1922 sem F. W. Murnau leikstýrði. Myndin er lauslega byggð á skáldsögunni *[[Drakúla]]* eftir Bram Stoker frá 1897. Kvikmyndagerðarmennirnir höfðu hins vegar ekki leyfi höfundarréttarhafa til að kvikmynda bókina og því var nöfnum allra persónanna breytt. Drakúla greifi heitir í myndinni Orlok greifi og orðið *nosferatu* er notað frekar en vampíra. Max Schreck fór með aðalhlutverkið sem Orlok greifi en Gustav von Wangenheim lék fasteignalögmanninn sem heimsækir hann.

*Nosferatu* er talin ein áhrifamesta hryllingsmynd allra tíma og ein þekktasta kvikmynd þýsks expressjónisma. Tímaritið *[[Empire (tímarit)|Empire]]* setti myndina í 21. sæti á lista yfir bestu kvikmyndir allra tíma á öðrum tungumálum en ensku.

Árið 1979 leikstýrði Werner Herzog endurgerð af myndinni með titlinum *[[Nosferatu – Phantom der Nacht]]*. Endurgerðin hlaut góða dóma og var kölluð „ljóðræn endurupptaka“ á kvikmynd Murnau. Árið 2024 kom út bandarísk endurgerð af myndinni í leikstjórn Robert Eggers með Bill Skarsgård í hlutverki Orloks greifa og Willem Dafoe og Aaron Taylor-Johnson í aukahlutverkum. 

## Söguþráður

Sagan hefst í (skáldaða) þýska bænum Wisborg. John Hutter (Jonathan Harker í *Drakúla*) er ungur og efnilegur fasteignamiðlari sem er falið að ferðast til Transylvaníu til að hitta kaupanda að nafni Orlok greifa (Drakúla). Hutter fær ýmis ill jarteikn og viðvaranir sveitamanna á leiðinni en hann lætur ekki hjátrú koma í veg fyrir að hann vinni sitt verk. Eftir að hann kemur í kastala Orloks fer fyrst allt samkvæmt áætlun þar til hann sker óvart á sér þumalfingurinn yfir kvöldverði. Þegar Orlok sér blóð tryllist hann og reynir að sjúga blóðið úr Hutter en Hutter bælir honum frá sér.

Þegar Orlok kemur síðan auga á mynd af Ellen (Mina), eiginkonu Hutters, skrifar hann undir kaupsamninginn og leggur af stað til Wisborg til þess að bíta á henni hálsinn og sjúga úr henni blóðið. Komu hans fylgir rottufaraldur í Wisborg sem veldur banvænni farsótt í bænum. Hutter lendir i kapphlaupi við Orlok til að verða fyrstur til Ellenar og tryggja öryggi hennar áður en Orlok nær henni. Hutter er sjálfur með bitsár eftir Orlok á hálsinum og því er vafamál hvort hann getur sjálfur haldið ráði og rænu.

## Um kvikmyndina
### Framleiðsla
Ýmis erfiðleikar komu fram við gerð myndarinnar. F. W. Murnau fékk ekki leyfi frá ekkju Brams Stoker, Florence, til að gera kvikmynd upp úr sögu *Drakúla*. Hann brá á það ráð að breyta titlinum í „Nosferatu“ og breyta nöfnum allra persónanna í von um að fara í kringum höfundarréttinn að bókinni. Eftir frumsýningu myndarinnar lögsótti Florence Stoker hann fyrir brot á höfundarrétti. Hún vann málið og því var fyrirskipað að öllum eintökum af *Nosferatu* skyldi fargað. Öll eintök sem fundust voru brennd árið 1925 nema eitt sem varðveittist í Frakklandi. Kvikmyndafélagið Prana Film lýsti sig gjaldþrota vegna málaferlanna.

Murnau beitti ýmsum nýjungum í kvikmyndinni, sérstaklega með notkun ljóss og skugga. Atriðin sem eiga að gerast í Transylvaníu voru meðal annars tekin upp í Slóvakíu.

### Móttökur
Kvikmyndin hlaut jákvæða dóma, bæði þegar hún kom út og í seinni tíð. Bandaríski gagnrýnandinn Roger Ebert skrifaði um hana árið 1997: „Hún hræðir okkur ekki, heldur ásækir hún okkur. Hún sýnir ekki að vampírur geti stokkið út úr skuggunum, heldur að illskan geti vaxið í þeim, nærst á dauðanum.“

Túlkun Max Schreck á hlutverki Orloks er gjarnan talin ein besta túlkun leikara á hlutverki vampíru í kvikmyndasögunni. Sú flökkusaga fór á kreik að Max Schreck væri í raun og veru vampíra. Þessi saga varð að hugmyndinni að bandarísku kvikmyndinni *[[Shadow of the Vampire]]* árið 2000.

## Tilvísanir