open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrej Kolmogorov

**Andrej Níkolajevítsj Kolmogorov** (Андре́й Никола́евич Колмого́ров) (fæddur 25. apríl 1903 í Tambov, dáinn 20. október 1987 í Moskvu) var sovéskur stærðfræðingur sem gerði mikilvægar uppgötvanir í líkindafræði og grannfræði. Hann vann snemma á ferli sínum við rannsóknir á innsæisrökfræði og Fourier raðir. Hann rannsakaði einnig óróleika og klassíska aflfræði, og var einn upphafsmanna kenninga um tímaflækjur reiknirita.

Kolmogorov sagði að „kenningar um líkindi sem stærðfræðilegt rannsóknarsvið geta verið og ættu að vera þróuð frá frumsemdum á sama hátt og rúmfræði og algebra.“ Seinna þróaði hann sjálfur þessar frumsendur, sem nú eru þekktar sem frumsendur líkindafræðinnar, eða einfaldlega frumsendur Kolmogorovs.

## Tengt efni
* Frumsendur Kolmogorovs
* Kolmogorov-vídd
* Kolmogorov-flækja
* Kolmogorov-rúm
* Kolmogorov-Smirnov-próf
* Kolmogorov-Arnold-Moser-setningin
* 1-0 lögmál Kolmogorovs
* Chapman-Kolmogorov-jafnan
* Chaitin-Kolmogorov-slembni

## Heimildir
*
Frumsendur líkindafræðinnar

**Frumsendur líkindafræðinnar** (einnig kallaðar **frumsendur Kolmogorovs** eftir Andrej Kolmogorov, sem lagði þær fram) eru þrjár frumsendur sem notaðar eru til grundvallar allri líkindafræði.

Lögð eru til grundvallar mengi hugsanlegra útkoma, Ω, sigma-algebru F sem samanstendur af hlutmengjum í Ω, og fall P sem varpar stökum úr F yfir í rauntölur. Þá gildir fyrir sérhvern atburð E \in F:

# P(E) \ge 0. 
#:Það er að segja að líkurnar á hvaða atburði sem er, sem er stak í F, gildir að líkurnar á þeim atburði eru stærri en eða jöfn 0.
# P(\Omega) = 1
#:Það er að segja að það eru allar líkur á því að útkoman verði stak í útkomurúminu.
# Fyrir eitthvert safn sundurlægra atburða E_1, E_2, ..., þ.e., atburðir þar sem að E_i \cap E_j = \emptyset fyrir i \ne j, þá gildir:
#::P\left(\bigcup_{i=1}^\infty E_i\right) = \sum_{i=1}^\infty P(E_i)
#:Það er að segja að líkurnar á öllum atburðum sem eiga engar sameiginlegar útkomur, lagðar saman, verður sú sama og líkurnar á atburði sem samanstendur af öllum þeim sömu útkomum.

## Helstu afleiddu reglur
# P(\emptyset) = 0
# Ef að *A* og *B* eru sundurlægir atburðir þá er P(A \cup B) = P(A) + P(B)
# Á sama hátt, ef að A_1, A_2,..., A_n eru sundurlægir atburðir gildir P\left(\bigcup_{i=1}^n A_i\right) = \sum_{i=1}^n P(A_i)
# Ef að *A* og *B* eru atburðir, og A \subseteq B, þá er P(A) \le P(B)
# P(A) \le 1, sem afleiðing af reglu 4 og frumsendu 2.
# P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B).
# Boole ójafnan gildir um líkindi; \sum_{i=1}^n P(A_i) \ge P\left(\bigcup_{i=1}^n A_i \right).

## Heimildir
*
Þeremín

**Þeremín** er rafmagnshljóðfæri sem fundið var upp snemma á 20. öldinni.

## Saga þeremínsins

Rússneskur vísindamaður að nafni Léon Theremin fann upp **þeremínið** árið 1919 þegar hann var að rannsaka útvörp og útvarpsbylgjur á mismunandi tíðnum. Þá hafði ekkert rafmagnshljóðfæri verið fundið upp og var því **þeremínið** það fyrsta í heiminum. Theremin ferðaðist um heiminn og kynnti hljóðfærið við góðar undirtektir. Árið 1928 fékk Theremin einkaleyfi á tækinu en þetta sama ár kom Frakkinn Maurice Martenot fram með rafhljóðfæri sem hafði hljómborð. En hljóðfærið Ondes Martenot, þrátt fyrir útlit ólíkt þeremíninu, hafði sambærilega hegðun og hljóm og byggði á sömu tækni.

## Virkni þeremíns
Þeremínið er eina hljóðfæri í heiminum sem byggist á því að hljóðfæraleikarinn snertir ekki hljóðfærið.

Þeremín er monofónískt hljóðfæri.

Hljóð þeremínsins hefur oft verið líkt við háa kvennmannsrödd eða „draugahljóð“. Melódíur spilaðar á þeremín eru bundnar og flakkar hljóðfærið á milli nótna í stað þess að hafa skref eða högg (plokk) á nótum.

Þeremín hefur tvö loftnet sem gefa frá sér rafsegulsvið. Með því að færa hendurnar inní rafsegulsviðið breytist hljóðið. Annað loftnetið (sem vísar oftast upp og lítur út eins og útvarpsloftnet) stjórnar tíðni hljóðsins meðan hitt (sem er oftast hringlaga og liggur lárétt svo vinstri hendin svífi fyrir ofan) stjórnar styrk hljóðsins. Sitt hvor hendin stjórnar sitt hvoru loftnetinu til að framkalla hljóð, því fjær sem hendurnar eru því dýpra og/eða veikara verður hljóðið.
 
## Þeremín í tónlist
Þeremín fékk mikla viðurkenningu um allan heim sem tækniundur en náði þó ekki mikilli fótfestu í tónlist til að byrja með. Einhverjir klassískir tónlistarmenn skrifuðu verk fyrir þeremín en hljóðfærið hlaut mestar vinsældir í bíómyndum til að framkalla draugahljóð.

Þeremín var fyrst notað í dægurtónlist í *[[Good Vibrations]]* eftir Beach Boys árið 1956. Þar notar Brian Wilson tegund af þeremíni sérhannað af Robert Moog til að framkalla þeremínhljóðið.

### Íslenskar hljómsveitir sem notað hafa þeremín
* Stæner
* Coburn
* Bárujárn
* Berndsen
* Hermigervill

### Erlendar hljómsveitir sem notað hafa þeremín
* Beach Boys
* Garbage
* Goldfrapp
* Led Zeppelin
* Nine Inch Nails
* Queens of the Stone Age

### Erlendir tónlistarmenn sem hafa notað þeremín
* Barbara Buchholz
* Jean Ven Robert Hal
* Jean Michel Jarre
* Ector Zazou

### Klassískir þeramínleikarar
* Clara Rockmore
* Lydia Kavina
* Pamelia Kurstin
* Natalie Naveira
* Pietra Wexstun
Einradda

**Einradda** hljóðfæri er hljóðfæri sem getur aðeins spilað eina nótu í einu.

Einradda tónlist er þegar verk hefur eina rödd eða fleiri sem spila/syngja allir sömu laglínuna. Kaflar inni í verkum geta verið mónófónískir, en það er afskaplega sjaldgæft að finna heil mónófónísk verk í tónlist yngri en 500 ára. Samanber samröddun og fjölröddun.
Fjölnir (tímarit)

**Fjölnir** var íslenskt tímarit sem kom út í Kaupmannahöfn  á árunum 1835-1847, alls 9 sinnum.  Stofnendur Fjölnis hafa verið nefndir Fjölnismenn en þeir voru Brynjólfur Pétursson, Jónas Hallgrímsson, Konráð Gíslason og Tómas Sæmundsson, en á þeim tíma sem þeir stofnuðu Fjölni voru þeir allir við nám í Kaupmannahöfn. 

Þeir gáfu ritið út til 1838 allir en 5. árganginn, 1839, gaf Tómas Sæmundsson út einn og á eigin kostnað og var Fjölnir það árið prentaður í Viðeyjarprentsmiðju. Tómas var þá fluttur heim og orðinn prestur á Breiðabólstað í Fljótshlíð. Síðan féll útgáfan niður um tíma en á því árabili dvaldist Jónas á Íslandi við náttúrurannsóknir.  1843 kom Fjölnir svo út að nýju en nú hafði félag nokkurt, Fjölnisfélagið eða Nokkrir Íslendingar, tekið við útgáfunni og voru þeir Gísli Magnússon fyrst og síðan Halldór Kr. Friðriksson ábyrgðarmenn.  Tímaritið kom ekki út 1846 en síðasta tölublaðið birtist 1847, helgað minningu Jónasar Hallgrímssonar sem látist hafði vorið áður. 

Fjölnir boðaði rómantísku stefnuna í íslenskum bókmenntum, mörg helstu kvæða Jónasar Hallgrímssonar birtust fyrst í Fjölni og hann var jafnframt vakningarrit í hreintungustefnu og þjóðfrelsis- og framfaramálum.  Fjölnir hlaut misjafnar móttökur, m.a. vegna sérviskulegrar stafsetningar og þess að ráðamönnum þótti gorgeir vera fullmikill í þeim Fjölnismönnum, en tímaritið stuðlaði mjög að endurnýjun íslensks ritmáls og hafði langvinn áhrif á menningar- og stjórnmálalíf Íslendinga.

## Tenglar
* Tímaritið Fjölnir á Timarit.is 
* ''Innblásnir menn, en stigu ofan á tærnar á mörgum''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1986
* ''Hverjir voru Fjölnismenn?''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1986
* Um Fjölni og Fjölnismenn. Borghildur Einarsdóttir, Birtingur 1. janúar 1965, bls. 2&ndash;35.
Brynjólfur Pétursson

**Brynjólfur Pétursson** (15. apríl 1810 – 18. október 1851) var íslenskur lögfræðingur og embættismaður og einn Fjölnismanna.  

Brynjólfur var fæddur á Víðivöllum í Skagafirði og var einn hinna þekktu Víðivallabræðra, sona Péturs Péturssonar prófasts og seinni konu hans, Þóru Brynjólfsdóttur Halldórssonar biskups, en hinir voru þeir Jón Pétursson háyfirdómari og Pétur Pétursson biskup. Hann útskrifaðist úr Bessastaðaskóla 1828 og lauk lögfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla 1837. Hann hóf þá störf í Rentukammerinu (danska fjármálaráðuneytinu), var skrifstofustjóri íslensku stjórnarskrifstofunnar í Kaupmannahöfn frá lokum einveldis 1848 til dauðadags og fulltrúi Íslands á stjórnlagaþingi Dana 1848-1849.

Á námsárum sínum var Brynjólfur einn Fjölnismanna ásamt þeim Jónasi Hallgrímssyni, Konráð Gíslasyni og Tómasi Sæmundssyni. Hann var í stjórn Hafnardeildar Hins íslenska bókmenntafélags og forseti þess 1848-1851.

Hann dó í Danmörku rúmlega fertugur og var ókvæntur og barnlaus.

## Heimildir
*
Konráð Gíslason

**Konráð Gíslason** (3. júlí 1808 – 4. janúar 1891) var íslenskur málfræðingur og einn Fjölnismanna. Hann var fæddur á Löngumýri í Skagafirði og var elsta barn hjónanna Gísla Konráðssonar sagnaritara og konu hans, Efemíu Benediktsdóttur. Hann fékk einhverja tilsögn hjá séra Jóni Konráðssyni og dóttur hans en naut engrar annarrar skólagöngu, gætti sauða föður síns á vetrum og sat yfir fé á sumrum.

Þegar hann var á átjánda ári fór hann suður til sjóróðra og vann um sumarið við grjóthleðslu á Álftanesi fyrir Hallgrím Scheving, kennara við Bessastaðaskóla, en Gísli faðir hans hafði látið hann prófa kunnáttu Konráðs tveimur árum áður. Brátt fór Hallgrímur að kalla vinnumanninn inn úr grjóthleðslunni og láta hann bera saman íslensk fornrit með sér og las síðan með honum latínu. Svo fór að Hallgrímur tók Konráð upp á sína arma, útvegaði honum ölmusu (skólastyrk) þegar hann hóf nám í Bessastaðaskóla, hafði hann í vinnu hjá sér á sumrin og með skólanum og styrkti hann á ýmsan hátt. Vorið 1831 lauk Konráð námi, sigldi til náms við Kaupmannahafnarháskóla um haustið og kom ekki aftur til Íslands.

Hann hóf nám í lögfræði en fljótlega náði áhugi hans á norrænum fræðum og íslenskri tungu yfirhöndinni. Þeir Jónas Hallgrímsson, Brynjólfur Pétursson og Tómas Sæmundsson voru skólabræður hans úr Bessastaðaskóla og í Höfn og 1834 stofnuðu þeir tímaritið Fjölni og gáfu fyrsta tölublað þess út ári síðar. Konráð vildi laga íslenska stafsetningu að framburði og innleiddi nýja stafsetningu í öðrum árgangi Fjölnis en hugmyndir hans á því sviði náðu aldrei fótfestu og hann hvarf frá henni síðar. Áhrif hans á íslenskt ritmál urðu þó mikil.

Konráð varð styrkþegi Árnasafns 1839 og vann næstu ár að orðabókargerð og rannsóknum á íslensku máli. Hann var brautryðjandi í íslenskri orðabókargerð, samdi meðal annars Danska orðabók (1851) og átti mikinn þátt í íslensk-enskri orðabók sem kennd er við R. Cleasby og Guðbrand Vigfússon. Hann rannsakaði fornmálið og gerði fyrstur grein fyrir muninum á íslensku fornmáli og nútímamáli í ritinu „Um frumparta íslenzkrar túngu í fornöld“ (1846). Þá gaf Konráð út fornrit, meðal annars Njálu (1875-1889) þar sem hann valdi saman texta úr ólíkum handritum eftir því sem honum þótti fara best.

Árið 1846 var honum veitt kennarastaða við Lærða skólann sem hann hafnaði þó stuttu seinna, enda hafði hann þá fengið vilyrði um kennarastöðu í norrænum fræðum við Kaupmannahafnarháskóla. Það embætti fékk hann 1848 og var gerður að prófessor 1853. Hann hélt þeirri stöðu til 1886.

Dönsk unnusta Konráðs dó 1846, skömmu fyrir fyrirhugað brúðkaup þeirra, og tók hann lát hennar mjög nærri sér. Níu árum síðar giftist hann systur hennar og bjuggu þau saman þar til hún lést árið 1877. Hann arfleiddi Árnasafn að eignum sínum og handritum eftir sinn dag.

## Heimildir
* 
* 

## Tengill
* Sýnisbók íslenzkrar tungu og íslenzkra bókmennta í fornöld útgefin af Konráð Gíslasyni, Kaupmannahöfn, 1860
* Orðabókarstörf Konráðs Gíslasonar. Aðalgeir Kristjánsson, Íslenskt mál og almenn málfræði, 1. janúar 1996, bls. 7&ndash;36.
Tómas Sæmundsson

**Tómas Sæmundsson** (7. júní 1807 – 17. maí 1841) var íslenskur prestur og einn Fjölnismanna. Tómas ferðaðist um Evrópu 1832 – 1834 og var prestur á Breiðabólsstað í Fljótshlíð frá 1835.  Tómas samdi meðal annars 5. árgang Fjölnis og Ferðasögu.

## Tenglar
* „Tómas Sæmundsson“, ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1941
* „Tómas Sæmunzson“, minningargrein í ''Fjölni'' 1843
Ögurhreppur

**Ögurhreppur (Ögursveit)** var hreppur sunnan Ísafjarðardjúps í Norður-Ísafjarðarsýslu, kenndur við bæinn og kirkjustaðinn Ögur.

Hinn 1. janúar 1995 sameinaðist Ögurhreppur Reykjarfjarðarhreppi og Súðavíkurhreppi undir merkjum hins síðastnefnda.

Jarðir í Ögurhreppi voru
* Vigur
* Hvítanes
* Eyri í Skötufirði
* Kleifar
* Borg 
* Kálfavík
* Hjallar
* Skarð 
* Ögur
* Garðstaðir,hjáleiga 
* Strandseljar
* Blámýrar
* Laugaból
* Efstidalur
* Eiríkstaðir
* Birnustaðir
* Hrafnabjörg 
* Hagakot,hjáleiga 
* Þernuvík

## Heimild

* Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 710
Hrófbergshreppur

**Hrófbergshreppur** (áður **Staðarhreppur** eða **Staðarsveit**) var hreppur við Steingrímsfjörð í Strandasýslu, kenndur við bæinn Hrófberg.

Árið 1942 var hreppnum skipt í tvennt og hét innri hlutinn nafninu áfram en sá ytri fékk nafnið Hólmavíkurhreppur. Hinn 1. janúar 1987 voru hrepparnir sameinaðir aftur, að þessu sinni undir nafni Hólmavíkurhrepps.

Jarðir í Hrófbergshreppi árið 1858:
* Hrófá
* Víðidalsá
* Þiðriksvellir
* Vatnshorn
* Skeljavík
* Kálfanes
* Ós
* Fitjar, hjáleiga 
* Hrófberg 
* Víðivellir
* Kirkjuból
* Hólar
* Staður í Sleingrímsfirði 
* Aratúnga, hjáleiga 
* Kleppstaðir
* Grænanes
* Geirmundarstaðir
* Gilsstaðir

## Heimild
* Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 715
Reykjarfjarðarhreppur

**Reykjarfjarðarhreppur** (áður **Vatnsfjarðarsveit**) var hreppur sunnan Ísafjarðardjúps í Norður-Ísafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Reykjarfjörð.

Hinn 1. janúar 1995 sameinaðist Reykjarfjarðarhreppur Ögurhreppi og Súðavíkurhreppi undir merkjum hins síðastnefnda.

Jarðir í Reykjarfjarðarhreppi 1858:
* Látur
* Eyri í Mjóafirði 
* Heydalur
* Galtarhryggur,hjáleiga
* Botn 
* Kleifarkot,hjáleiga 
* Hörgshlíð 
* Kelda 
* Skálavík innri
* Skálavík ytri 
* Vatnsfjarðarsel 
* Miðhús
* Vatnsfjörður
* Sveinshús 
* Hólshús 
* Þúfur
* Reykjarfjörður 
* Svansvík  
* Vogar
* Bjarnastaðir 
* Eyri í ísafirði
* Sviðgil

## Heimild
* Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 710
Akraneshreppur

**Akraneshreppur** var hreppur á utanverðu Akranesi í Borgarfjarðarsýslu, sunnan og vestan Akrafjalls. 

Árið 1885 var hreppnum skipt í tvennt, í Innri- og Ytri-Akraneshrepp. Hinn síðarnefndi fékk kaupstaðarréttindi árið 1942 og varð að Akraneskaupstað.
Sléttuhreppur

**Sléttuhreppur** var hreppur á Hornströndum í Norður-Ísafjarðarsýslu. Hann fór í eyði 1953 og var sameinaður Ísafjarðarkaupstað 19. desember 1995.

Sléttuhreppur afmarkaðist af úthafinu að norðan og vestan. Að sunnan eru Ísafjarðardjúp og Jökulfirðir. Á landi liggja hreppsmörkin frá Lás, eftir nesinu milli Hesteyrarfjarðar og Veiðileysufjarðar að fjallgarði sem skilur að Jökulfirði og Hornstrandir og eftir þeim fjallgarði austur í Breiðaskarðahnúk. Þaðan liggja mörkin norður fyrir Látravík. Áður fyrr mun Látravík hafa verið hluti af Sléttuhreppi, en eftir að hún byggðist var hún talin innan Grunnavíkurhrepps

Jarðir í Sléttuhreppi árið 1858:
* Hesteyri
* Lángivöllur
* Slétta
* Skáladalur í Aðalvík
* Sæból í Aðalvík
* Garðar í Aðalvík
* Lækur í Aðalvík
* Staður í Aðalvík
* Þverdalur í Aðalvík
* Miðvík efri 
* Miðvík neðri
* Stakkadalur í Aðalvík
* Látur í Aðalvík
* Rekavík bak Látur
* Túnga í Fljótavík
* Glúmstaðir í Fljótavík
* Átlastaðir í Fljótavík
* Kjaransvík
* Hlöðuvík
* Hælarvík
* Rekavík bak Höfn
* Höfn í Hornvík
* Horn í Hornvík

## Heimildir
Sardinía

**Sardinía** (ítalska: *Sardegna*; sardínska: *Sardigna*, *Sardinna* eða *Sardinnia*; forníslenska: *Sardínarey*) er ein eyja Ítalíu. Höfuðstaður hennar er borgin Cagliari. Sardinía er næststærsta eyja Miðjarðarhafs. Hæsti tindur er Perdas Carpìas, 1.834 metrar.

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Eyrarhreppur

**Eyrarhreppur** var hreppur sunnan megin Ísafjarðardjúps í Norður-Ísafjarðarsýslu, kenndur við Eyri í Skutulsfirði. Eldra nafn á hreppnum var **Skutulsfjarðarhreppur**.

1866 fékk verslunarstaðurinn Ísafjörður kaupstaðarréttindi og var skilinn frá sveitarhreppnum. 3. október 1971 sameinuðust sveitarfélögin aftur, þá undir nafni Ísafjarðarkaupstaðar.

Jarðir í Eyrarhreppi 1858:
* Búð
* Hnífsdalur neðri
* Hraun
* Hnífsdalur fremri
* Bakki
* Eyri við Skutulsfjörð
* Stakkanes, hjáleiga 
* Seljaland 
* Túnga 
* Hafrafell
* Engidalur
* Fossar 
* Kirkjuból
* Arnardalur fremri
* Arnardalur neðri
* Arnardalshús  fremri
* Arnardalshús ytri
* Skutulsfjarðareyrar verzlunarstaðarlóð 

## Heimild
* Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 712
Snæfjallahreppur

**Snæfjallahreppur** var hreppur á Snæfjallaströnd norðan megin Ísafjarðardjúps í Norður-Ísafjarðarsýslu.

1. janúar 1964 var Grunnavíkurhreppur sameinaður Snæfjallahreppi. 11. júní 1994 sameinaðist Snæfjallahreppur svo Ísafjarðarkaupstað.

Jarðir í Snæfjallahreppi 1858:
* Lónseyri   
* Bæir 
* Unaðsdalur
* Tirðilmýri
* Æðey
* Skarð 
* Sandeyri
* Snæfjöll
## Heimild
* Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 712
Grunnavíkurhreppur

**Grunnavíkurhreppur** var hreppur í Norður-Ísafjarðarsýslu, kenndur við Grunnavík í Jökulfjörðum.

Hreppurinn var sameinaður Snæfjallahreppi 1. janúar 1964.

Jarðir í Grunnavíkurhreppi 1858:
* Nes
* Kerlíngarstaðir
* Sútarabúðir, hjáleiga
* Staður í  Grunnavík
* Sætún,hjáleiga 
* Faxastaðir
* Kollsá
* Höfðaströnd 
* Höfði
* Dynjandi
* Leira
* Kjós
* Hrafnfjarðareyri
* Álfstaðir
* Kvíar
* Steig
* Steinólfstaðir
* Marðareyri
* Smiðjuvík
* Barðsvík 
* Bolúngarvík
* Furufjörður
* þaralátursfjörður
* Reykjarfjörður
* Kirkjuból 

## Heimild

* Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 710
Flateyrarhreppur

**Flateyrarhreppur** var hreppur í Vestur-Ísafjarðarsýslu, kenndur við Flateyri við Önundarfjörð.

Hreppurinn varð til árið 1922 þegar Mosvallahreppi var skipt í tvennt. Hinn 1. júní 1996 sameinaðist Flateyrarhreppur 5 öðrum sveitarfélögum á Vestfjörðum: Ísafjarðarkaupstað, Mosvallahreppi, Mýrahreppi, Suðureyrarhreppi og Þingeyrarhreppi, undir nafninu *[[Ísafjarðarbær]]*.
Mýrahreppur

**Mýrahreppar** getur áttt við eftirfarandi:

* Staðir á Íslandi:
** Mýrahreppur í Vestur-Ísafjarðarsýslu.  Frá 1. júní 1996 hluti Ísafjarðarbæjar.
** Mýrahreppur í Austur-Skaftafellssýslu. Frá 12. júní 1994 hluti Hornafjarðarbæjar.
Suðureyrarhreppur

**Suðureyrarhreppur** (áður **Súgandafjarðarhreppur**) var hreppur í Súgandafirði í Vestur-Ísafjarðarsýslu, kenndur við þorpið Suðureyri.

Hinn 1. júní 1996 sameinaðist Suðureyrarhreppur 5 öðrum sveitarfélögum á Vestfjörðum: Flateyrarhreppi, Ísafjarðarkaupstað, Mosvallahreppi, Mýrahreppi og Þingeyrarhreppi, undir nafninu *[[Ísafjarðarbær]]*.

Jarðir í Suðureyrarhreppi 1858:
* Staður í Súgandafirði
* Staðarhús,hjáleiga 
* Vatnadalur fremri
* Vatnadalur neðri
* Bær
* Suðureyri
* Laugar,hjáleiga
* Kvíarnes
* Botn og Klúka,hjáleiga 
* Gilsbrekka
* Selárdalur
* Norðureyri
* Göltur
* Keflavík

## Heimild
* Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 712
Þingeyrarhreppur

**Þingeyrarhreppur** var hreppur sunnan megin Dýrafjarðar í Vestur-Ísafjarðarsýslu, kenndur við  hinn forna þingstað Þingeyri. 1. apríl 1990 sameinaðist Auðkúluhreppur Þingeyrarhreppi og hélt hreppurinn síðarnefnda nafninu.

Hinn 1. júní 1996 sameinaðist Þingeyrarhreppur 5 öðrum sveitarfélögum á Vestfjörðum: Flateyrarhreppi, Ísafjarðarkaupstað, Mosvallahreppi, Mýrahreppi og Suðureyrarhreppi, undir nafninu *[[Ísafjarðarbær]]*.

Þessar jarðir voru í Þingeyrarhreppi samkvæmt jarðamati 1858:
 
* Svalvogar
* Höfn
* Hraun
* Skálará
* Saurar
* Arnarnúpur 
* Sveinseyri 
* Haukadalur
* Meðaldalur
* Hólar
* Kirkjuból 
* Hof
* Múli
* Sandar
* Sandhús
* þíngeyri
* Bakki 
* Grandi
* Brekka
* Hvammur
* Ketilseyri
* Kjaranstaðir
* Drángar

## Heimild
* Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 712
Mosvallahreppur

**Mosvallahreppur** var hreppur í Önundarfirði í Vestur-Ísafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Mosvelli.

Árið 1922 var hreppnum skipt í tvennt, sunnan fjarðar hét áfram Mosvallahreppur, en norðan hans Flateyrarhreppur.
Hinn 1. júní 1996 sameinuðust Mosvallahreppur og Flateyrarhreppur á ný auk fjögurra annarra sveitarfélaga: Ísafjarðarkaupstaðar,  Mýrahrepps, Suðureyrarhrepps og Þingeyrarhrepps, undir nafninu *[[Ísafjarðarbær]]*.

Jarðir í Mosvallahreppi árið 1858:
* Mosdalur
* Kirkjuból í Valþjófsdal
* Dalshús 
* Túnga 
* Grafargil
* Þorfinnstaðir
* Hjarðardalur ytri 
* Hjarðardalur innri
* Þórustaðir
* Holt í Önundarfirði 
* Vaðlar
* Tröð
* Kirkjuból í Bjarnadal
* Mosvellir
* Vífilsmýrar 
* Hóll í Firði
* Túnga í Firði
* Hafurshestur
* Hesthús  efri 
* Hesthús neðri
* Efstaból 
* Kroppstaðir
* Kirkjuból í Korpudal
* Kirkjubólshús 
* Tannanes 
* Veðrará innri
* Veðrará ytri 
* Breiðadalur fremri
* Breiðadalur neðri 
* Selakirkjuból
* Kaldá
* Hóll á Hvylftarströnd
* Garðar 
* Hvylft
* Eyri 

## Heimild
* Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 712-713
Mýrahreppur (V-Ísafjarðarsýslu)

**Mýrahreppur** var hreppur norðan megin Dýrafjarðar í Vestur-Ísafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Mýrar.

Hinn 1. júní 1996 sameinaðist Mýrahreppur 5 öðrum sveitarfélögum á Vestfjörðum: Flateyrarhreppi, Ísafjarðarkaupstað, Mosvallahreppi, Suðureyrarhreppi og Þingeyrarhreppi, undir nafninu *[[Ísafjarðarbær]]*.

Þessar jarðir eru taldar upp í Mýrahreppi í jarðamati 1858
* Botn
* Lambadalur innr
* Lambadalur  ytri
* Næfranes
* Höfði
* Hjarðardalur fremri 
* Hjarðardalur neðri. 
* Glora, hjáleiga
* Gemlufall
* Lækjarós
* Mýrar
* Garður meiri
* Garður minni
* Fell 
* Lækur
* Klukkuland
* Núpur
* Kotnúpur
* Ytri Hús
* Rani
* Innri Hús
* Alviðra
* Leiti
* Gerðhamrar
* Arnarnes
* Birnustaðir
* Fjallaskagi 
* Sæból
* Álfadalur
* Hraun
* Háls
* Brekka á Ingjaldssandi
* Villingadalur

## Heimild
* Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 712-713
Auðkúluhreppur

**Auðkúluhreppur** var hreppur norðan Arnarfjarðar í Vestur-Ísafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Auðkúlu. Hreppurinn var sameinaður Þingeyrarhreppi 1. apríl 1990 og hefur verið hluti af Ísafjarðarbæ frá 1996.

Tvær kirkjur voru í hreppnum, á Hrafnseyri og Álftamýri, en Álftamýrarkirkja skemmdist í ofviðri 1966 og var sóknin þá lögð niður og sameinuð Hrafnseyrarsókn. Þessar jarðir voru í Auðkúluhreppi árið 1858:

* Hokinsdalur  
* Laugaból
* Horn
* Skógar
* Kirkjuból
* Ós 
* Dynjandi 
* Borg 
* Rauðstaðir
* Hjallkárseyri
* Gljúfurá
* Karlstaðir 
* Rafnseyri, Rafnseyrarhús 
* Auðkúla 
* Tjaldanes
* Bauluhús
* Álftamýri
* Stapadalur
* Hrafnabjörg
* Lokinhamrar

## Heimild
* Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 705
Bíldudalshreppur

**Bíldudalshreppur** var hreppur við sunnanverðan Arnarfjörð í Vestur-Barðastrandarsýslu, kenndur við þorpið Bíldudal. 

Hreppurinn var stofnaður 1. júlí 1987 við sameiningu Ketildalahrepps og Suðurfjarðahrepps.
Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Bíldudalshreppur  svo Barðastrandarhreppi, Rauðasandshreppi og Patrekshreppi undir nafninu *[[Vesturbyggð]]*.
Ketildalahreppur

**Ketildalahreppur** (einnig kallaður **Dalahreppur**) var hreppur í Vestur-Barðastrandarsýslu, sunnan megin Arnarfjarðar. 

Hinn 1. júlí 1987 sameinaðist hann Suðurfjarðahreppi undir nafninu *[[Bíldudalshreppur]]*.
Suðurfjarðahreppur

**Suðurfjarðahreppur** var hreppur í Vestur-Barðastrandarsýslu, kenndur við Suðurfirði inn af Arnarfirði. 

Hinn 1. júlí 1987 sameinaðist hann Ketildalahreppi undir nafninu *[[Bíldudalshreppur]]*.
Ouagadougou

**Ouagadougou** (borið fram u.þ.b. "úagadúgú") er höfuðborg Búrkína Fasó. Ouagadougou er stærsta borg landsins, með um 2,4 milljónir íbúa (2019). Nafn borgarinnar er oft stytt í **Ouaga**. Borgin er staðsett nokkurn veginn í miðju landsins.

Borginni er skipt í 30 hluta. Helstu svæði innan borgarinnar eru Gounghin, Kamsaoghin, Koulouba, Moemmin, Niogsin, Paspanga, Peuloghin og Tiendpalogo.

Frá borginni er hægt að komast með lest til borgarinnar Kaya í norðurhluta landsins og Abidjan á Fílabeinsströndinni. Einnig liggur hraðbraut til Níamey í Níger.

Háskóli Ouagadougou var fyrsti háskóli landsins.

Hin árlega kvikmyndahátíð FESPACO African fer fram í borginni annað hvert ár. Einn af stærstu mörkuðum Vestur-Afríku, Ouagadougou Grand Market, er einnig í borginni.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Opinber vefsíða Ouagadougou
Patrekshreppur

**Patrekshreppur** var hreppur norðan megin Patreksfjarðar í Vestur-Barðastrandarsýslu. 

Hreppurinn var stofnaður árið 1907 þegar Rauðasandshreppi var skipt í tvennt. Hinn 11. júní 1994 sameinuðust hrepparnir tveir á ný ásamt Bíldudalshreppi og Barðastrandarhreppi undir nafninu *[[Vesturbyggð]]*.
Rauðasandshreppur

**Rauðasandshreppur** var vestasti hreppur  Vestur-Barðastrandarsýslu. 

Árið 1907 var hreppnum skipt í tvennt við það að nyrsti hlutinn varð að Patrekshreppi. Hinn 11. júní 1994 sameinuðust hrepparnir tveir á ný ásamt Bíldudalshreppi og Barðastrandarhreppi undir nafninu *[[Vesturbyggð]]*.
Barðastrandarhreppur

**Barðastrandarhreppur** var hreppur suðaustan til í Vestur-Barðastrandarsýslu. 

Hinn 11. júní 1994 sameinaðist hreppurinn  Bíldudalshreppi, Patrekshreppi og Rauðasandshreppi undir nafninu *[[Vesturbyggð]]*. Sjá einnig Barðaströnd
Flatey

**Flatey** getur átt við eftirfarandi:
* Flatey á Breiðafirði
* Flatey á Skjálfanda
* Flatey, bæ á Mýrum
Flateyjarhreppur

**Flateyjarhreppur** hafa tveir hreppar heitið á Íslandi:
* Flateyjarhreppur í Austur-Barðastrandarsýslu.  Frá 4. júlí 1987 hluti Reykhólahrepps.
* Flateyjarhreppur í Suður-Þingeyjarsýslu. Stofnaður 1907, áður hluti Hálshrepps. Sameinaður Hálshreppi á ný 1. mars 1972.
Inhuman Rampage

***Inhuman Rampage*** er þriðja og nýjasta plata hljómsveitarinnar DragonForce. Hún var gefin út þann 6. janúar 2006.

## Lagalisti
#Through the Fire and Flames 
#Revolution Deathsquad
#Storming the Burning Fields
#Operation Ground and Pound
#Body Breakdown
#Cry for Eternity
#The Flame of Youth
#Trail of Broken Hearts

## Netleki
Platan lak út á netið einhvern tíma snemma októbers 2005, en að sögn Hermans Li, megingítarleikara DragonForce, voru lögin sem láku út „unmixed [and] unmastered“ http://forum.dragonforce.com/viewtopic.php?t=9357 .

## Sýnishorn
Fyrsta lag plötunnar, *Through the Fire and the Flames*, var klárað í nóvember 2005, og hægt er að hlaða því niður í gegnum heimasíðu DragonForce.

## Heimildir
* 
* Yfirlit yfir ''Inhuman Rampage''  á opinberri vefsíðu DragonForce. Sótt 13. janúar 2006.
Reykholt

**Reykholt** getur átt við eftirfarandi:

* Reykholt í Borgarfirði, kirkjustaður og gamalt höfuðból. Þar er Snorralaug
* Reykholt í Árnessýslu, þéttbýlisstaður í Bláskógabyggð
Reykholt (Árnessýslu)

**Reykholt** er þéttbýlisstaður í Bláskógabyggð í Árnessýslu. Þar er jarðhitasvæði og gufugoshver. 

Í Reykholti er Grunnskóli Bláskógabyggðar og félagsheimilið Aratunga. Í Reykholti bjuggu 368 íbúar 1. janúar 2024.

## Myndir

Mynd:Raflýst gróðurhús í Reykholti.jpg |Gróðurhús í Reykholti
Mynd:Grunnskóli Bláskógabyggðar í Reykholti.jpg |Grunnskóli Bláskógabyggðar í Reykholti
Mynd:Aratunga.jpg |Félagsheimilið Aratunga
Mynd:Reykholtshver.JPG|Reykholtshver


## Tilvísanir
Jörundur Garðar Hilmarsson

**Jörundur Garðar Hilmarsson** (15. mars 1946 – 13. ágúst 1992) var málfræðingur með samanburðarmálfræði indóevrópskra mála sem sérgrein.  Hann var stórvirkur fræðimaður og fékk fjölda greina birtar í ritum helguðum málvísindum.  Jörundur varði doktorsritgerð sína við háskólann í Leiden 4. september 1986, og bar hún titilinn:
*Studies in Tocharian Phonology, Morphology and Etymology <small>with special emphasis on the o-vocalism</small>*

Eitt helsta áhugamál Jörundar var indó-evrópska tungumálið tokkaríska.  Tók hann sér það verk fyrir hendur að rita ítarlega orðsifjabók fyrir tungumálið, verk sem hann vann að af mikilli elju.  Ótímabær dauði Jörundar varnaði honum þess að ljúka verkinu, en bróðurpartur þess var gefinn út 1996 í tímaritinu *Tocharian and indo-european Studies Vol 5.* undir heitinu:
*Materials for a Tocharian Historical and Etymological Dictionary*
Laugarás (Árnessýslu)

**Laugarás** er þéttbýlisstaður í Bláskógabyggð í Árnessýslu. Jarðhiti svæðisins er nýttur til garðyrkju og grænmetisræktar þar. Brú yfir Hvítá, Iðubrúin, er við Laugarás.

Íbúar Laugaráss voru 112 1. janúar 2024.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Laugarás.is Vefur um sögu Laugaráss
Iðubrú

**Iðubrú** kallast í daglegu tali brú yfir Hvítá í Árnessýslu sem tengir saman bæinn Iðu og þéttbýlið Laugarás. Brúin er einbreið og kennd við bæinn Iðu sem er á suður-bakka árinnar. Brúin var opnuð fyrir umferð árið 1958 og kostaði allt í allt 26 miljónir. 

## Tilvísanir


## Tenglar
* Iðubrú sextug, aðdragandi og bygging, fyrri hluti, Litli Bergþór - 1. tölublað (01.07.2017)
* Hvítábrú hjá Iðu sextug, seinni hluti, Litli Bergþór - 2. tölublað (des. 2017)
* ''Brúin hjá Iðu mesta brúarmannvirkið sem er í smíðum''; frétt í Morgunblaðinu 1956
* ''Góðu dagsverki lokið''; grein í Morgunblaðinu 1957
Tamningamaður

**Tamningamaður** er einhver sem hefur að atvinnu að temja eða kenna dýrum, oftast hrossum, að vinna með manninum.
Lágmarkspar

**Lágmarkspar** er í hljóðkerfisfræði pör orða eða orðasambanda í tilteknu tungumáli sem eru aðeins aðgreinanleg með einu fónemi, tónemi eða krónemi og hafa aðgreinda merkingu. Þau eru notuð til þess að sýna að tvö fón standa í aðgreindum fónemum í tungumálinu.

Dæmi um lágmarkspör í íslensku eru „hjól“ og „kjól“ eða „hestur“ og „bestur“.
Kirkja hins sanna Jesú

**Kirkja hins sanna Jesú** (真耶穌教會) er sjálfstæð kirkjudeild stofnuð í Peking í Kína árið 1917. Meðlimir kirkjunnar eru um 1,5 milljónir í öllum heimsálfum. Kirkjan er kínverskt afbrigði af Hvítasunnuhreyfingunni innan kristinnar trúar, sem kom fram á byrjun 20. aldar. Árið 1967 var Alþjóðaráð Kirkju hins sanna Jesú stofnað í Los Angeles í Bandaríkjunum.

## Fimm grunnkenningar
Kirkja hins sanna Jesú byggir á fimm grunnkenningum. Þær eru eftirfarandi:
# *[[Heilagur andi]]*: "Að öðlast hinn lofaða Heilaga Anda, sem sjá má er menn tala tungum, er trygging þess að eiga sess í Himnaríki."
# *[[Skírn]]*: "Vatnaskíring er sakramenti syndaaflausna og endurfæðingu. Skírt er í lifandi vatni, svo sem á, sjó eða lind. Skírandinn, sem þegar hefur fengið skírn úr vatni og Heilögum Anda, framkvæmir skírnina í nafni Jesú Krists, og skal sá sem lætur skírast vera algerlega umlukinn vatni, með höfuð hneight og andlit fram."
# *[[Altarissakramenti]]*, til að minnast Jesú og komast nær guði.
# *Fótaþvottur*, til að nálgast Jesú og minna sig á mikilvægi ástarinnar, heilagleikans, fyrirgefningarinnar og þjónustunnar.
# Hvíldardagur, á laugardegi, minnast sköpunar guðs.
# „Jesús Kristur, orðið, sem varð að hold, dó á krossinum fyrir endurlausn syndara, reis upp á þriðja degi og steig upp til himna. Hann er eini lausnari mannkynsins, skapari himnanna og jarðar og hinn eini sanni guð“. 
# „Friðþæging er gefin af gæsku guðs með trú. Trúendur verða að vera háðir heilögum anda til að eltast eftir heilagleika, til að heiðra guð og til að elska mannkynið“. 
# „Seinni koma drottins mun verða á efsta degi þegar hann stígur af himninum til að dæma heiminn: þau réttlátu munu öðlast eilíft líf, meðan þau illu munu verða fordæmd að eilífu“.

## Tenglar
* Vefsíða Alþjóðaráðs Kirkju hins sanna Jesú 
* Trúboðunarsíða Kirkju hins sanna Jesú
Laugarás

**Laugarás** getur átt við
*Laugarás í Árnessýslu, þéttbýlisstaður
*Laugarás í Reykjavík, friðlýstar ísaldarmenjar
Forseti Úganda

**Forseti Úganda** er þjóðhöfðingi landsins. Í fyrstu var titillinn bara formsatriði og valdið var í höndum forsætisráðherrans. Fyrsti forsetinn var þáverandi konungur Búganda. Árið 1966 setti Milton Obote forsætisráðherra af svokallaða Forsetanefnd og tók við forsetaembættinu sjálfur, ásamt því að vera forsætisráðherra landsins. Upp frá þessu varð forsetaembættið valdamesta embætti landsins.

## Forsetar Úganda

## Heimildir
* Uganda's Rulers Past and Present 
*
Brian Wilson

**Brian Wilson** (fæddur 20. júní 1942 í Hawthorne í Kaliforníu, d. 11. júní 2025) var bandarískur tónlistarmaður. Hann stofnaði hljómsveitina The Beach Boys með tveimur yngri bræðrum sínum, frænda og skólabróður.
Wilson samdi flest af frægari lögum sveitarinnar eins og *Good Vibrations, Surfin' USA, California Girls, God only knows* og * Get Around* 
Eftir árið 1967 varð Wilson hlédrægari og var með minni framlög til sveitarinnar. Eftir langt tímabil af fíkn og geðrænum veikindum gaf Wilson út sína fyrstu sólóplötu árið 1988. 

## Sólóskífur
*Brian Wilson (1988)
*I Just Wasn't Made for These Times (1995)
*Orange Crate Art (1995) (með Van Dyke Parks)
*Imagination (1998)
*Gettin' In over My Head (2004)
*Brian Wilson Presents Smile (2004)
*What I Really Want for Christmas (2005)
*That Lucky Old Sun (2008)
*Brian Wilson Reimagines Gershwin (2010)
*In the Key of Disney (2011)
*No Pier Pressure (2015)
*At My Piano (2021)

## Tilvísanir
Oh, Inverted World

***Oh, Inverted World*** er fyrsta breiðskífa The Shins, þ.e. í þeirra nafni. Á plötunni eru nöfn á borð við „Caring is Creepy“ og „New Slang“ sem bæði komu fram í myndinni *[[Garden State]]*.

## Lagalisti
Öll lögin eru skrifuð af James Mercer.

# „Caring is Creepy“ - 3:20
# „One By One All Day“ - 4:09
# „Weird Divide“ - 1:58
# „Know Your Onion!“ - 2:29
# „Girl Inform Me“ - 2:21
# „New Slang“ - 3:51
# „The Celibate Life“ - 1:51
# „Girl on the Wing“ - 2:50
# „Your Algebra“ - 2:23
# „Pressed in a Book“ - 2:55
# „The Past and Pending“ - 5:24
Chutes Too Narrow

***Chutes Too Narrow*** er önnur breiðskífa The Shins. Eins og á Oh, Inverted World var það James Mercer sem samdi öll lögin.

## Lagalisti
# „Kissing the Lipless“ - 3:19  
# „Mine's Not A High Horse“ - 3:20 
# „So Says I“ - 2:48
# „Young Pilgrims“ - 2:47 
# „Saint Simon“ - 4:25 
# „Fighting In a Sack“ - 2:26 
# „Pink Bullets“ - 3:53 
# „Turn a Square“ - 3:11   
# „Gone For Good“ - 3:13  
# „Those to Come“ - 4:24
When You Land Here It's Time to Return

***When You Land Here It's Time to Return*** er fyrsta og eina breiðskífa Flake Music, sem nú eru þekktir sem The Shins. Platan telst sem ein af The Shins plötunum.

## Lagalisti
# „Spanway Hits“
# „Blast Valve“
# „Roziere“
# „Structo“
# (Ótitlað)
# „Deluca“
# (Ótitlað)
# „Mieke“
# (Ótitlað)
# „The Shins“
# „Vantage“
Hrungnir

**Hrungnir** var einn af konungum jötna  í norrænni goðafræði.  Ríki hans í Jötunheimi voru Grjóttúnagarðar.  Eins og margir aðrir jötnar féll hann fyrir Ása-Þór.
The Magic Numbers

**The Magic Numbers** er bresk rokkhljómsveit frá Ealing, hverfi nokkru í London. Tvenn systkinapör eru í hljómsveitinni, systkinin Romeo og Michele Stodart og systkinin Sean og Angela Gannon. Árið 2005 hitaði hljómsveitin meðal annars upp fyrir Brian Wilson, The Doves og Athlete. Á Glastonbury-hátíðinni spilaði hún síðan við miklar vinsældir.

10. ágúst 2005 átti hljómsveitin að koma fram í sjónvarpsþættinum "Top of the Pops" en þegar þáttastjórnandinn Richard Bacon lét orð falla um líkamslögun hljómsveitarmeðlima, ákváðu þau að koma ekki fram í þættinum.

## Meðlimir
* Romeo Stodart, gítar og söngur.
* Michele Stodart, bassi og söngur.
* Sean Gannon, trommur.
* Angela Gannon, trommur og söngur.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* The Magic Numbers (2005)
* Those The Brokes (2006)

### Smáskífur
* Hymn For Her/Oh Sister - 7" (gefin út í 500 eintökum) 
* Forever Lost (23/05/05) **15**
* Love Me Like You (08/08/05) **12**
* Love's A Game (24/10/05) **24**
* I See You, You See Me (13/02/06)
Angurboða

**Angurboða** var gýgur í Jötunheimum í norrænni goðafræði. Hún var frilla Loka, en með henni gat hann sín ferlegustu afkvæmi; Fenrisúlf, Miðgarðsorm og Hel.
Gro Harlem Brundtland

**Gro Harlem Brundtland** (fædd 20. apríl 1939) er norskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Noregs árin 1981, 1986–1989, og 1990–1996, og framkvæmdastjóri Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar frá 1998 til 2003.

## Ævi
Gro fæddist í Bærum og gekk snemma til liðs við Verkamannaflokkinn. Hún útskrifaðist sem læknir frá Háskólanum í Osló 1963 og fékk meistaragráðu í lýðheilsu frá Harvard háskóla árið 1965.

Gro var umhverfisráðherra Noregs á árunum 1974 til 1979 en í febrúar 1981 fram í október tók hún sér sæti í forsætisráðherrastólnum, fyrst kvenna. Ríkisstjórn hennar vakti líka mikla athygli, því af 18 ráðherrum ríkisstjórnarinnar voru 8 konur – mun meira en áður hafði tíðkast.

Hún var einnig forsætisráðherra á árunum 1986 til 1989 og 1990 til 1996. Hún hætti sem formaður norska verkamannaflokksins árið 1992.

Frá 1998 til 2003 var Gro framkvæmdarstjóri Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar.

## Tilvísanir
Múlahreppur

**Múlahreppur** (einnig kallaður **Skálmarnesmúlahreppur**) var hreppur í Austur-Barðastrandarsýslu.

Múlahreppur er nú allur í eyði. Áður voru eftirfarandi bæir í byggð: Litlanes, Kirkjuból á Litlanesi (eða vestra), Vattarnes, Fjörður (áður Kerlingarfjörður), Deildará, Hamar, Ingunnarstaðir, Skálmarnesmúli (Múli), Skálmardalur, Illugastaðir, Selsker, Svínanes, Kvígindisfjörður, Kirkjuból (á Bæjarnesi) og Bær á Bæjarnesi.

Kirkja var á Skálmarnesmúla og á fyrri öldum þjónaði prestur staðnum. Á síðari öldum var Skálmarnesmúlasókn þjónað frá Flatey. Kvígindisfjörður, Kirkjuból á Bæjarnesi og Bær tilheyrðu þó Gufudalssókn.

Föst búseta lagðist af í sveitinni 1975, en þá voru allir bæir sveitarinnar farnir í eyði, síðastur Fjörður á Múlanesi.

Hinn 4. júlí 1987 sameinaðist hreppurinn hinum fjórum hreppum sýslunnar:  Reykhólahreppi, Geiradalshreppi, Gufudalshreppi og Flateyjarhreppi undir nafni *Reykhólahrepps*.
Flateyjarhreppur (A-Barðastrandarsýslu)

**Flateyjarhreppur** var hreppur í Austur-Barðastrandarsýslu, kenndur við Flatey á Breiðafirði.

Hinn 4. júlí 1987 sameinaðist hreppurinn hinum fjórum hreppum sýslunnar:  Reykhólahreppi, Gufudalshreppi, Geiradalshreppi og Múlahreppi undir nafni *Reykhólahrepps*.
Kosher

**Kosher** (כשר), er hugtak í Gyðingdómi yfir þær fæðutegundir sem eru hreinar í trúarlegum skilningu og leyfilegar til neyslu. Fæðutegundir sem hins vegar eru bannaðar eru kallaðar *treifah* (einnig *treif*,* טרפה*). 

Upphaf kosher-reglanna er að finna í 3. Mósebók 11 og 5. Mósebók 14. Þessar reglur þróuðust síðan í munlegri hefð sem safnað var í Mishnah og Talmúd.

Kosher bannar meðal annars að nota sömu ílát fyrri kjöt og mjólkurafurðir sem byggir á boði Guðs í 5. Mósebók 14:21: "Þú skalt ekki sjóða kið í mjólk móður sinnar". Þetta túlkast sem að neysla kjöts og mjólkurafurða í sömu máltíð er einnig bannað. Skeldýr og svín eru einnig stranglega bönnuð til neyslu og kjöt má einungis neyta ef dýrið hefur verið slátrað með því að skera það á háls.
 
Slátrun samkvæmt reglum Gyðingdóms eru bannaðar í Noregi, Svíþjóð og Sviss af dýraverndunarástæðum. 

Að mörgu leiti eru kosher-reglurnar náskildar halal-reglum múslima.

## Heimildir
* James M. Lebeau, *The Jewish Dietary Laws: Sanctify Life*, United Synagogue of Conservative Judaism, New York, 1983
* Samuel Dresner, Seymour Siegel and David Pollock *The Jewish Dietary Laws*, United Synagogue, New York, 1982
* Isidore Grunfeld, *The Jewish Dietary Laws*, London: Soncino, 1972
* Isaac Klein, *A Guide to Jewish Religious Practice*, JTSA, 1992
* *Shechita: Religious, Historical and Scientific Perspectives*, Munk, Feldheim Publishers, New York, 1976 nd Scientific Perspectives'', Munk, Feldheim Publishers, New York, 1976

## Tengt efni
* Badatz Kosher Certification 
* Guide to keeping kosher
* Shehitah- The Laws 
* Studies on pain during slaughter
* Conservative Judaism viewpoints on which methods should be considered kosher  
* Campaign against all ritual slaughter
Halal

**Halal** (arabíska: &#1581;&#1604;&#1575;&#1604;, **hal&#257;l**, **halal**) er íslamskt hugtak sem þýðir "leyfilegt," samsvarandi "kosher" í Gyðingdómi. Hugtakið er ekki notað á sama hátt hjá arabískumælandi múslimum og þeim sem ekki hafa arabísku að móðurmáli. Íslamska slátrunaraðferðin á dýrum er nefnd *thabiha halaal*.

## Notkun

Hugtakið halal hefur bæði sérhæfa og almenna merkingu. Í arabískumælandi samfélögum er hugtakið notað yfir allt sem er leyfilegt samkvæmt íslömskum lögum og reglum og er andstætt hugtakinu haram, sem þýðir það sem er bannað. Undir þetta fellur hegðun, klæðnaður og orðafar. 

Í múslimskum samfélögum sem ekki nota arabísku er hugtakið oftast notað einungis yfir matarreglur múslima.

## Matarræði

### Bannað fæði
Fjöldi fæðutegunda er samkvæmt þessum reglum álitið vera haram (bannað), meðal annars: svín, blóð, dýr slátruð í nafni einhvers annars en Guðs, hræ (og sjálfdauð dýr), rándýr önnur en fiskar og sjávardýr, og allir vímugjafar (sérstaklega áfengi). Mörg múslimsk samfélög telja að fiskar án tálkna og einnig skeldýr séu haram. 

### Halal-slátrun
Halal-slátrun allra dýra (einnig fiska) fellst í því að stinga á með einni stungu á slagæðina á hálsinum og tæma dýrið á öllu blóði, enda er blóð með öllu bannað til matar. Meðan dýrinu er að blæða út má ekki meðhöndla það á neinn hátt. Aðferð þessi er kölluð *thabiha*. Slátrun er álitin trúarleg athöfn og áður en stungið er á slagæðinni er þessi setning höfð yfir: "Í nafni Guðs, hins náðuga, hins miskunnsama." (&#1576;&#1616;&#1587;&#1618;&#1605;&#1616; &#1575;&#1604;&#1604;&#1607;&#1616; &#1575;&#1604;&#1585;&#1617;&#1614;&#1581;&#1618;&#1605;&#1606;&#1616; &#1575;&#1604;&#1585;&#1617;&#1614;&#1581;&#1616;&#1610;&#1605;&#1616;, *bismill&#257;h, i-rahman, i-rah&#299;m*).
Sums staðar, til að mynda í Bretlandi, er meirihluti dýranna lamaður með raflosti áður en skorið er á slagæð. 

## Tengt efni

* Halaal and Haraam  (Islamic.co.uk) About halaal and haraam foods, ingredients, and behavior **Information**
* Halal Industry Center 
* Halaal: An explanation 
* Halaal and Haraam
* Muslim method of slaughtering 
* The Quran and Hadith about Halal and Haram food 

## Tilvísanir
Árið sem Ricardo Reis lést

**Árið sem Ricardo Reis lést** (á portúgölsku: O Ano da Morte de Ricardo Reis) er skáldsaga eftir portúgalska nóbelsverðlaunahafann José Saramago. Sagan fjallar um síðasta árið í lífi Ricardo Reis, sem var eitt af dulnefnum portúgalska ljóðskáldsins Fernando Pessoa.
Ritgerð um blindu

**Ritgerð um blindu**, eða **Blinda** (á portúgölsku: Ensaio sobre a cegueira) er skáldsaga eftir portúgalska nóbelsverðlaunahafann José Saramago, fyrst útgefin í Portúgal árið 1995.
Öll nöfnin

**Öll nöfnin** (á portúgölsku: *Todos os nomes*) er skáldsaga eftir portúgalska nóbelsverðlaunahafann José Saramago, skrifuð árið 1997.
John le Carré

**John le Carré** (19. október 1931 í Poole – 12. desember 2020) er dulnefni enska rithöfundarins **David John Moore Cornwell**, sem einkum er þekktur fyrir spennusögur sínar sem gjarnan snúast um samskipti vesturs og austurs á tímum kalda stríðsins og skáldsöguna *Njósnarinn sem kom inn úr kuldanum*.

## Tilvísanir
Roddy Doyle

**Roddy Doyle** (fæddur í Dyflinni 1958) er írskur rithöfundur. Nokkrar af bókum hans hafa ratað á hvíta tjaldið, þ.á m. The Commitments sem Alan Parker leikstýrði árið 1991.
Salman Rushdie

**Salman Rushdie** (fæddur: **Ahmed Salman Rushdie**, أحمد سلمان رشدی á arabísku (þann 19. júní 1947 í Bombay) er bresk-bandarískur rithöfundur af indverskum uppruna. Rushdie blandar gjarnan töfraraunsæi við sagnfræðilegar staðreyndir og gerast flestar skáldsögur hans á Indlandi og í Pakistan.

Salman ólst upp í miðstéttarfjölskyldu í Bombay á Indlandi. Á unglingsaldri fluttist hann ásamt fjölskyldu sinni til Pakistan og seinna til Bretlands. Margar af bókum hans hafa verið þýddar og gefnar út á íslensku.

Vegna meints guðlasts í bókinni *[[Söngvar Satans|Söngvum Satans]]* eftir Salman hefur klerkastjórn Írans lýst Salman réttdræpan meðal múslima.

Árið 2022 var ráðist á Rushdie og hann stunginn í hálsinn og á fleiri staði þegar hann var að flytja fyrirlestur í New York. Rushdie lifði árásina af en missti sjón á öðru auga og allan mátt í annarri hendi vegna áverka eftir hnífsstungurnar. 

Rushdie hlaut bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness árið 2024. 

## Verk
* *Grimus* (1975)
* *Midnight's Children* (Miðnæturbörn, 1981 (kom út í íslenskri þýðingu Árna Óskarssonar 2003))
* *Shame* (1983)
* *The Jaguar Smile: A Nicaraguan Journey* (1987)
* *The Satanic Verses* (Söngvar satans, 1988)
* *Haroun and the Sea of Stories* (Harún og sagnahafið, 1990)
* *Imaginary Homelands: Essays and Criticism, 1981–1991* (1992)
* *East, West* (1994)
* *The Moor's Last Sigh* (Síðasta andvarp Márans, 1995)
* *The Ground Beneath Her Feet* (Jörðin undir fótum hennar, 1999 (kom út í íslenskri þýðingu Árna Óskarssonar 2001))
* *Fury* (2001)
* *Step Across This Line: Collected Nonfiction 1992–2002* (2002)
* *The East is Blue* (ritgerð, 2004)
* *Shalimar the Clown* (2005)
**Two Years Eight Months and Twenty-Eight Nights* (2015)
**The Golden House* (2017)
**Quichotte* (2019)
**Victory* (2023)

## Heimildir
Italo Calvino

**Italo Calvino** (1923 – 1985) var ítalskur rithöfundur, fæddur á Kúbu.

## Bækur og ritgerðir á íslensku eftir Italo Calvino
* Litleysið - í þýðingu Sjónar, 1989
* Riddarinn sem var ekki til (*Il cavaliere inesistente*, 1959) - í þýðingu Árna Sigurjónssonar, 1991
* Herra Palomar (*Palomar*, 1983) - í þýðingu Guðbjarnar Sigmundssonar, 2002.
* Ef að vetrarnóttu ferðalangur (*Se una notte d'inverno un viaggiatore*, 1979) - í þýðingu Brynju Cortes Andresdóttur, 2015
* Ævintýri ljósmyndara - í þýðingu Ingibjargar Þorsteinsdóttur, 2015.
Primo Levi

**Primo Levi** (f. 31. júlí 1919 - d. 11. apríl 1987) var ítalskur efnafræðingur og rithöfundur. Hann er best þekktur fyrir verk sín um helförina og fjallar þekktasta verk hans, *Ef þetta er maður*, um fangavist hans í Auschwitz.
Graham Greene

**Henry Graham Greene** (1904 – 1991) var afkastamikill enskur rithöfundur, leikritaskáld og gagnrýnandi.

## Ævi
Graham Greene er fæddur í Hertfordshire og fór í skóla í Berkhamsted þar sem faðir hans var skólameistari og seinna meir Balliol Háskólann. Eftir útskrift fór hann að vinna hjá tímaritinu The Times, snerist til rómversk kaþólskrar trúar og giftist Vivien Dayrell-Browning árið 1927. Hann var mikið í sviðsljósinu og umdeildur í Bandaríkjunum, sérstaklega eftir að hafa gefið út bókina The Quiet American. Greene kom einni við sögu í Mið-ameríku þar sem hann umgengst menn eins og Fidel Castro og Manuel Noriega. Hann bjó víðsvegar um heiminn um ævina, á stöðum eins og London, Frönsku Rívierunni og Kaprí. Hann bjó Vevey í Sviss þegar hann dó árið 1991.

## Ritferill

Fyrsta bókin hans heitir The Man Within(1929); söguleg spennusaga sem hafði mörg af hans einkennum sem seinna meir áttu eftir að marka bækur hans; Eltingaleikir, svik, sektarkennd og mistök. Hans fyrsta bók sem átti einhverjum vinsældum að fagna var Stamboul train (1932), önnur spennusaga sem var pólitískari og sú fyrsta í röð bóka sem Greene kallaði „entertainments“eða skemmtisögur. Hann hélt áfram á þessari braut með bækur eins og It´s a battlefield(1934), England made me (1935), A Gun for sale (1936), Brighton Rock, The Confidential Agent (1939), Loser Takes it all (1955) og Our Man in Havana (1958). 

Rómversk kaþólsk trú hans hafði áhrif á skrif hans. Áhugi hans á miskunn Guðs (The Apalling Strangeness of the Mercy of God) birtist í sögum eins og Brighton Rock, The Power and The Glory (1940), The Heart of the Matter (1948), The End of the Affair (1951) og The Quiet American (1955). 

Greene gaf einnig út léttar bókmenntir eins og ferðasöguna Travels with my Aunt (1969) og smásögur: The Basement Room and Other Stories (1935), Nineteen Stories (1947), Twenty-One Stories (1954) og May We Borrow Your Husband? (1967). Einnig skrifaði hann leikrit eins og The Living Room (1953), The Potting Shed (1957), the Complaisant Lover (1959) og Carving a Statue (1964).

## Kvikmyndir

Margar frægar kvikmyndir hafa verið gerðar eftir sögum Grahame Greene. Myndir eins og *The Quiet American*, *The End of The Affair*, *The Power and The Glory* og *The Tenth Man*. Einnig skrifaði Graham Greene sjálfur handrit að, ef til vill, frægustu mynd kennda við hann; *The Third Man* með Orson Welles í aðalhlutverki.
Ástkær

**Ástkær** (enska: *Beloved*) er bók eftir bandaríska Nóbelsverðlaunahafann Toni Morrison. Bókin fjallar um þrælahald í Bandaríkjunum og fyrir hana hlaut höfundurinn Pulitzer-verðlaunin árið 1988. Bókin var þýdd á íslensku af Úlfi Hjörvari árið 1987.
Alexandre Dumas (aðgreining)

**Alexandre Dumas** getur átt við:
* Thomas-Alexandre Dumas (1762–1806), franskan hershöfðingja
* Alexandre Dumas eldri (1802–1870), franskan rithöfund og son hershöfðingjans
* Alexandre Dumas yngri (1824–1895), franskt leikskáld og son rithöfundarins
William Faulkner

**William Cuthbert Faulkner** (25. september 1897 – 6. júlí 1962) var bandarískur rithöfundur frá Mississippi. Faulkner hlaut Bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1949.

## Helstu verk
* *Sanctuary* (ísl. *Griðastaður*) 
* *Light in August* (ísl. *Ljós í ágúst*)
* *As I lay dying* (ísl. *Sem ég lá fyrir dauðanum*)
* *The wild palms*
* *Absalom, Absalom*
* *Mosquitoes*
* *Intruder in the dust*
* *The Sound and The Fury*

## Lesefni
* „Kvöldstund með Faulkner“; birtist í *Regn á rykið* - Thor Vilhjálmsson, Helgafell 1960. 

## Tengill
* ''Ég er ekki bókmenntamaður, hugsa ekki um hver les hvað''; grein í Morgunblaðinu 1955
* ''Ríkisstjórnir eru ekki ósvipaðar verksmiðjum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1971
* ''William Fulkner og skinnbækurnar''; grein af Rúv.is