12. október

**12. október** er 285. dagur ársins (286. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 80 dagar eru eftir af árinu.

## Atburðir
* 1428 - Hundrað ára stríðið: Umsátrið um Orléans hófst.
* 1492 - Kristófer Kólumbus tók land á eyjunni San Salvador í Vestur-Indíum. Það markar upphafið að landvinningum Evrópubúa í Nýja heiminum.
* 1496 - Páll Jónsson sýslumaður á Skarði var drepinn á Öndverðareyri af Eiríki, syni Halldórs Ormssonar ábóta.
* 1581 - Á Patreksfirði var kveðinn upp dómur sem skyldaði alla Íslendinga til þess að eiga vopn. Kallaðist dómur þessi Vopnadómur en komst aldrei í framkvæmd nema á Vestfjörðum.
* 1609 - Vísan *[[Þrjár blindar mýs]]* eftir Thomas Ravenscroft kom út á prenti í London.
* 1617 - Gústaf Adolf 2. var krýndur konungur Svíþjóðar í Uppsölum.
* 1654 - Sprengingin í Delft í Hollandi eyðilagði stóran hluta borgarinnar.
* 1659 - Enska Afgangsþingið sagði John Lambert og öðrum herforingjum upp störfum.
* 1678 - Dómarinn Edmund Berry Godfrey fannst myrtur á Primrose Hill í London. Litið var á það sem staðfestingu á Páfasamsærinu.
* 1683 - Á Hvalfjarðarströnd fannst böðullinn Sigurður Snorrason látinn í læk og var bóndinn Jón Hreggviðsson skömmu síðar dæmdur fyrir að hafa myrt hann.
* 1798 - Írska uppreisnin 1798 endaði: Frönsk skip voru hindruð í að koma liðsstyrk til Írlands og Wolfe Tone, leiðtogi byltingarinnar, var handtekinn.
* 1869 - *Valborg*, 63 lesta briggskip, strandaði á Vatnsnesi í Húnaþingi. Það fórst í stormi sem síðar var kenndur við skipið og kallaður „Valborgarbylurinn“ eða „Valborgarveðrið“. Þrír fórust, en fjórir skipverjar komust lífs af. 
* 1905 - Verzlunarskóli Íslands var settur í fyrsta sinn.
* 1918 - Kötlugos hófst og stóð til 4. nóvember. Fylgdi því mikið jökulhlaup á Mýrdalssandi og myndaðist Kötlutangi í kjölfar þess.
* 1924 - Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1924 hófst í Úrúgvæ.
* 1926 - Verkfalli breskra kolanámumanna lauk.
* 1926 - Antonín Švehla tók við af Jan Černý sem forsætisráðherra Tékkóslóvakíu.
* 1928 - Járnlunga var notað í fyrsta skipti á sjúkrahúsi í Boston.
* 1929 - Borgin Coyhaique í Chile var stofnuð, en hét þá Baquedano. 
* 1946 - Áætlunarflug hófst frá Vestmannaeyjum til Reykjavíkur á vegum Loftleiða.
* 1949 - Óshlíðarvegur var opnaður á milli Hnífsdals og Bolungarvíkur. Fyrstu bifreið um veginn ók Sigurður Bjarnason alþingismaður en farþegar hans voru Hannibal Valdimarsson og Einar Guðfinnsson meðal annarra.
* 1951 - Körfuknattleiksdeild Njarðvíkur var stofnuð.
* 1956 - Körfuknattleiksdeild KR var stofnuð.
* 1956 - Körfuknattleiksdeild Tindastóls var stofnuð.
* 1961 - Dauðarefsing var afnumin á Nýja-Sjálandi.
* 1962 - Kvikmyndin *[[79 af stöðinni]]* eftir skáldsögu Indriða G. Þorsteinssonar var frumsýnd í Reykjavík.
* 1964 - Sovétríkin sendu mannaða geimfarið *[[Voskhod 1]]* út í geim með þremur geimförum.
* 1964 - Robert Moog sýndi frumgerð Moog-hljóðgervilsins.
* 1965 - Vínlandskortið, meint landakort frá 15. öld sem sýnir strönd Ameríku fyrir landafundi Kólumbusar, var sýnt opinberlega við Yale-háskóla.
* 1967 - Bókin *[[Nakti apinn]]* eftir enska dýrafræðinginn Desmond Morris kom út.
* 1968 - Miðbaugs-Gínea fékk sjálfstæði frá Spáni.
* 1968 - Sumarólympíuleikar settir í Mexíkóborg.
* 1973 - Jóhann Hafstein sagði af sér formennsku í Sjálfstæðisflokknum vegna heilsubrests og Geir Hallgrímsson, varaformaður, tók við.
* 1983 - Fyrrum forsætisráðherra Japan Kakuei Tanaka var dæmdur í 4 ára fangelsi fyrir mútuþægni.
* 1984 - Brighton-hóteltilræðið: 5 létust og 11 særðust þegar meðlimir Írska lýðveldishersins reyndu að myrða Margaret Thatcher, forsætisráðherra Bretlands.
* 1985 - 22 punda vatnableikja, 88 sentimetra löng, veiddist í Skorradalsvatni og var þetta stærsta bleikja sem veiðst hafði á Íslandi.
* 1986 - Elísabet 2. og Filippus prins fóru í opinbera heimsókn til Kína.
* 1988 - Blóðbaðið í Birchandra Manu: Yfir 13 stuðningsmenn Kommúnistaflokks Indlands (marxistanna) voru drepnir af stuðningsmönnum Kongressflokksins.
* 1991 - Vélbáturinn *Jóhannes Gunnar* GK fórst við Reykjanes. Björgunarbáturinn Oddur V. Gíslason frá Grindavík bjargaði tveggja manna áhöfn úr gúmmíbjörgunarbáti. Báðir skipverjar voru kaldir og þrekaðir auk þess sem annar var með áverka á brjóstholi. Áhöfn *Odds V. Gíslasonar* var heiðruð fyrir björgunina.
* 1991 - Askar Akajev var skipaður forseti Kirgistan.
* 1992 - Jarðskjálfti reið yfir Kaíró í Egyptalandi með þeim afleiðingum að 543 fórust.
* 1994 - NASA missti samband við geimfarið *[[Magellan (geimfar)|Magellan]]* þegar það fór inn í andrúmsloft Venusar.
* 1995 - Sænska kvöldblaðið *[[Expressen]]* sagði frá því að Mona Sahlin, fyrrum atvinnumálaráðherra, hefði notað greiðslukort ríkisins til að greiða fyrir einkaneyslu.
* 1997 - 43 voru myrtir í Sidi Daoud-fjöldamorðunum í Alsír.
* 1998 - Íslenska heimildarmyndin *[[Popp í Reykjavík]]* var frumsýnd.
* 1999 - Hópur pakistanskra herforingja undir stjórn Pervez Musharraf framdi valdarán og steypti Nawaz Sharif af stóli.
* 2000 - Tveir sjálfsmorðssprengjumenn á vegum Al-Kaída ollu dauða 17 áhafnarmeðlima bandaríska herskipsins *[[USS Cole]]* í Aden í Jemen.
* 2002 - Liðsmenn Jemaah Islamiyah stóðu fyrir sprengjutilræðum við tvo næturklúbba í Kuta á Balí með þeim afleiðingum að 202 létust.
* 2003 - Myndvinnsluhugbúnaðurinn *[[Hugin]]* kom fyrst út.

* 2003 - Michael Schumacher sló met Juan Manuel Fangio þegar hann sigraði Formúlu 1-kappaksturinn í sjötta sinn.
* 2006 - Tyrkneski rithöfundurinn Orhan Pamuk hlaut Bókmenntaverðlaun Nóbels.
* 2010 - Alþingi kaus saksóknara til að fara með mál á hendur Geir H. Haarde fyrir Landsdómi.
* 2014 - Nagoya-bókunin við samning Sþ um líffræðilega fjölbreytni tók gildi.
* 2017 - Bandaríkin og Ísrael tilkynntu að þau hygðust hætta þátttöku í UNESCO.
* 2023 - Alþjóðaólympíunefndin ákvað að útiloka rússnesku ólympíunefndina frá þátttöku á Ólympíuleikunum vegna innrásar Rússa í Úkraínu.

## Fædd
* 1537 - Játvarður 6. Englandskonungur (d. 1553).
* 1558 - Maximilían 3. erkihertogi af Austurríki (d.1618).
* 1785 - Grímur Jónsson, amtmaður norðan og vestan (d. 1849).
* 1798 - Pedro 1. Brasilíukeisari (d. 1834).
* 1799 - Hannes Stephensen, íslenskur prestur og alþingismaður (d. 1856).
* 1864 - Guðmundur Björnsson, landlæknir Íslands (d. 1937).
* 1865 - Stefán Th. Jónsson, útgerðarmaður á Seyðisfirði (d. 1937).
* 1866 - Ramsay MacDonald, forsætisráðherra Bretlands (d. 1937).
* 1891 - Edith Stein, þýskur heimspekingur (d. 1942).
* 1893 - Páll Ísólfsson, íslenskt tónskáld (d. 1974).
* 1896 - Eugenio Montale, ítalskt skáld (d. 1981).
* 1913 - Gunnar S. Gestsson, íslenskur myndlistarmaður (d. 1982).
* 1929 - Magnús Magnússon, íslensk-skoskur sjónvarpskynnir (d. 2007).
* 1935 - Luciano Pavarotti, ítalskur óperusöngvari (d. 2007).
* 1944 - Kuniya Daini, japanskur knattspyrnumaður.
* 1947 - Guðmundur Ólafsson, íslenskur hagfræðingur.
* 1966 - Hanna Birna Kristjánsdóttir, íslenskur stjórnmálamaður.
* 1967 - Saara Kuugongelwa, forsætisráðherra Namibíu. 
* 1969 - Martie Maguire, bandarískur tónlistarmaður.
* 1969 - Željko Milinovič, slóvenskur knattspyrnumaður.
* 1970 - Cody Cameron, bandarískur leikstjóri.
* 1977 - Ólafur Egill Egilsson, íslenskur leikari.
* 1981 - Indriði Sigurðsson, íslenskur knattspyrnumaður.
* 1983 - Alex Brosque, ástralskur knattspyrnumaður.
* 1992 - Josh Hutcherson, bandarískur leikari.
* 1993 - Adolf Smári Unnarsson, íslenskur rithöfundur.
* 1998 - Anton Karl Kristensen, íslenskur leikstjóri.
* 1998 - Guðrún Katrín Þorbergsdóttir, íslensk stjórnmálakona (f. 1934).
* 2000 - Kristín Sesselja Einarsdóttir, íslensk söngkona.

## Dáin
* 638 - Honóríus páfi. 
* 642 - Jóhannes 4. páfi.
* 1320 - Mikael 9. Palaíológos, keisari í Býsans (f. 1277).
* 1328 - Klementía af Ungverjalandi, Frakklandsdrottning (f. 1293).
* 1496 - Páll Jónsson, íslenskur sýslumaður (f. um 1445).
* 1576 - Maxímilían 2., keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. 1527).
* 1646 - François de Bassompierre, franskur hirðmaður (f. 1579).
* 1730 - Friðrik 4. Danakonungur (f. 1671).
* 1870 - Robert E. Lee, bandarískur herforingi (f. 1807).
* 1896 - C. E. Frijs, danskur forsætisráðherra (f. 1817).
* 1915 - Edith Cavell, ensk hjúkrunarkona (f. 1865)
* 1924 - Anatole France, franskur rithöfundur (f. 1844).
* 1953 - Hjalmar Hammarskjöld, sænskur stjórnmálamaður (f. 1862).
* 1961 - Eugene Bullard, bandarískur orrustuflugmaður (f. 1895).
* 1980 - Guðrún Stefánsdóttir, íslenskt skáld (f. 1893).
* 1987 - Fahri Korutürk, forseti Tyrklands (f. 1903).
* 1991 - Gregory Vlastos, fornaldarheimspekingur (f. 1907).
* 1998 - Ásta B. Þorsteinsdóttir, íslenskur stjórnmálamaður (f. 1945).
* 1998 - Guðrún Katrín Þorbergsdóttir, forsetafrú (f. 1934).
* 2006 - Wendell Clausen, bandarískur fornfræðingur (f. 1923).
* 2011 - Dennis Ritchie, bandarískur tölvunarfræðingur (f. 1941).
* 2011 - Hidemaro Watanabe, japanskur knattspyrnumaður (f. 1924).
* 2024 - Alex Salmond, skoskur stjórnmálamaður (f. 1954).