Leifur Muller

**Leifur Muller** (fæddur **Müller** 3. september 1920, dáinn 24. ágúst 1988) var íslenskur kaupmaður, sem tekinn var til fanga af Nasistum í Noregi haustið 1942. Hann var fangi í   við  nálægt Berlín og var í haldi til stríðsloka. Fanganúmer hans var *68138*.

Leifur ritaði fyrst *Í fangabúðum nasista* (1945) um dvöl sína í fangabúðunum, og var hún ein af þremur fyrstu bókunum sem var skrifuð um Helförina. Síðar er bókin *Býr Íslendingur hér?* (1988), skráning Garðars Sverrirssonar á minningum Leifs gefin út.

Faðir Leifs var hinn norskættaði *Lorentz H. Müller*, sem rak íþróttaverslun að Austurstræti 17 um miðja 20. öld. Móðir hans hét *Marie Bertelsen* og var norsk. Þau bjuggu lengi vel á Stýrimannastíg 15.

## Barnæska
Leifur fæddist 3. september 1920 inn í ríka fjölskyldu í Reykjavík. Pabbi hans var af norskum ættum og seldi íþróttabúnað, aðallega  skíði. Móðir hans var norsk. Hann gekk í Landakotsskóla og þegar hann var 14 ára komst hann inn í gagnfræðideild í Menntaskólanum í Reykjavík. Eftir það tók hann inntökupróf inn í Verzlunarskóla Íslands en komst ekki inn. Síðan ákvað faðir hans að hann skyldi fara í menntaskóla í Noregi.

## Í Noregi

Leifur fór til Noregs sumarið 1939 þegar hann var 18 ára og gekk í  sem var viðskiptaskóli. Hann fór líka á nokkur námskeið í Kaupmannahöfn. Áður en hann var handtekinn vann hann sem afgreiðslumaður og bjó hjá frænku sinni, Idu Bertelsen sem bjó við Bydøy Allé og bjó í Gabels gate 41 í Osló. 

Leifur var handtekinn af Gestapó í Osló árið 1942 eftir að Ólafur Pétursson sagði til hans, og gert að sök að hafa ætlað að yfirgefa Noreg með ólögmætum hætti. Leifur hafði fengið inn í skóla í Svíþjóð og ætlaði að fara þaðan heim til Íslands.  

### Møllergaten

 voru fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var settur í. Fanganúmer hans þar var 3665. Hann kom til *Møllergaten 19* þann 21. október 1942 þar sem hann var settur í sóðalegan klefa með tveimur öðrum mönnum. Hann var þar í u.þ.b 3 mánuði frá október til janúar. 

Lífið í fangelsinu var hræðilegt. Hann mátti ekki hafa neitt til dægrastyttingar eins og blöð, bækur eða spil. Hann fékk lítið að borða og hann var lokaður inni í klefanum mest allan tíman þar sem  hann hafði ekkert að gera nema að veiða kakkalakka. 

### Grinir

Hann færðist til  23. janúar 1943 þar sem fanganúmer hans var 6041. Grinir voru allt annað en Mollergata. Hann var látinn vinna allan daginn, svaf í ísköldum skála og fékk næringarlítinn mat svo að hann átti erfitt með að vinna.

Þegar hann var búinn að vera í Grini í 1-2 mánuði fékk hann lungnabólgu þegar það átti að færa hann eina ferðina enn en því var frestað vegna óveðurs.

## Sachsenhausen

Leifur var fluttur til  28. júní 1943. Þegar hann kom þangað var hárið hans rakað af og öll líkamshár. Fanganúmer hans var 68138 og hann var með rauðan þríhyrning sem táknaði að hann var pólitískur fangi. Hann var heppinn að vera settur í bragga með Norðmönnum af því að Rússarnir, Úkraínumennirnir og Pólverjarnir stálu frá fólki.

Hann vann fyrst við skurðgröft en eftir sjúkralegu fékk hann vinnu sem sjúkraliði sem fólst í aðhlynningu á sjúkradeildinni og fékk þar betri mat. Hann fékk oft pakka frá Rauða krossinum sem eiginlega hélt honum á lífi. Honum var bjargað af Sænska Rauða krossinum í stríðslok. 

## Eftir stríð
Eftir stríðið þegar Leifur var kominn heim til Íslands átti hann erfitt með að segja fólki frá hörmungunum sem hann upplifði. Hann skrifaði bókina *Í fangabúðum nazista* og talaði ekki um tilfinningar sínar. Hann breytti líka nafninu sínu frá Müller yfir í Muller til þess að fólk héldi ekki að nafnið væri af þýskum uppruna. Hann giftist Birnu Sveinsdóttur og átti með henni fimm börn, Stefaníu, Björg, Maríu, Leifur og Svein. Hann tók við verslun foreldra sinna eftir andlát föður síns 1952 og stofnaði saumastofu. 

Leifur dó árið 1988 en átti alltaf erfitt vegna illrar meðferðar í fangabúðunum.

## Tilvísanir



## Tenglar
* ''Veldi nazista byggðist á fangabúðum''; grein í Morgunblaðinu 1980
* ''Leifur fyrirgaf aldrei''; viðtal við Garðar Sverrirsson í Dagblaðinu Vísi 1988