Naomi Klein

**Naomi Klein** (fædd 8. maí 1970) er kanadískur rithöfundur, aðgerðarsinni og kvikmyndagerðarkona sem er þekkt fyrir pólitíska greiningu sína og gagnrýni á kapítalisma, vörumerkjavæðingu og á hnattvæðingu í þágu fyrirtækja Frá september 2018 hefur hún unnið á launum hjá styrktarsjóði Gloriu Steinem sem fyrirlesari í fjölmiðla-, menningar- og kvennafræði við Rutgers-háskóla.

Klein varð þekkt á alþjóðavísu fyrir bókina *[[No Logo]]* (1999) og fyrir heimildarmyndina *[[The Take]]* (2004), sem hún skrifaði og eiginmaður hennar, Avi Lewis, leikstýrði. Í myndinni fjallaði Klein um verksmiðjur í Argentínu sem verkamenn höfðu tekið yfir og stýrðu sjálfir. Klein varð enn þekktari árið 2007 með útgáfu bókarinnar *[[The Shock Doctrine]]*, sem er gagnrýnin greining á sögu hagfræði í anda nýfrjálshyggju. Bókin var seinna gerð að sex mínútna langri stuttmynd af Alfonso og Jonás Cuarón og síðar að heimildarmynd í fullri lengd af Michael Winterbottom.

Árið 2014 gaf Klein út bókina *[[Þetta breytir öllu|Þetta breytir öllu: Kapítalisminn gegn loftslaginu]]*, sem komst á metsölulista *[[The New York Times]]* og hlaut verðlaun úr styrktarsjóði Hilary Westons í flokki fræðibókmennta sama ár og hún kom út. Árið 2016 hlaut Klein Sydney-friðarverðlaunin fyrir aðgerðir hennar í þágu baráttunnar gegn loftslagsbreytingum.

Klein birtist oft á alþjóðlegum og innlendum listum yfir áhrifamestu hugsuði samtímans. Árið 2014 birtist hún meðal annars á lista Gottlieb Duttweiler-stofnunarinnar yfir leiðandi hugsuði, könnun tímaritsins *Prospect* um áhrifamestu hugsuðina og lista tímaritsins *Maclean's* yfir áhrifamestu Kanadamennina. Klein er stjórnarmeðlimur baráttuhópsins 350.org, sem berst fyrir heftingu á losun gróðurhúsalofttegunda. 

## Fjölskylda
Naomi Klein er fædd í Montréal í Québec og alin upp í fjölskyldu gyðinga. Foreldrar hennar lýstu sjálfum sér sem „hippum“ og fjölskylda hennar hafði lengi tekið þátt í aðgerðum í þágu friðarhyggju. Foreldrar hennar höfðu flutt til Montréal frá Bandaríkjunum árið 1967 til þess að mótmæla Víetnamstríðinu. Móðir hennar, heimildarmyndargerðarkonan Bonnie Sherr Klein, er þekkt fyrir kvikmyndina *[[Not a Love Story]]*, sem gagnrýndi klámiðnaðinn. Faðir hennar, Michael Klein, er læknir og meðlimur samtakanna Physicians for Social Responsibility. Bróðir hennar, Seth Klein, er forstöðumaður bresk-kólumbískrar skrifstofu hugveitunnar Canadian Centre for Policy Alternatives.

## Verk
### ''No Logo''
### ''Fences and Windows''

*[[Fences and Windows|Fences og Windows]]* (2002) er safn af greinum og ræðum eftir Klein sem skrifaðar voru fyrir hönd andhnattvæðingarhreyfingarinnar. Allur ávinningur af bókinni fer til hagsmunastofnana aðgerðasinna í gegnum sérstakan styrktarsjóð. 

### ''The Take''
*[[The Take]]* (2004) er heimildarmynd sem Klein gerði í samstarfi við eiginmann sinn. Hún fjallar um verkamenn í verksmiðju í Argentínu sem tóku yfir lokað iðnaðarver og hófu framleiðslu á ný sem ein heild. Fyrsta sýning myndarinnar í Afríku var í Kennedy Road Shack-hverfinu í suður-afrísku borginni Durban, þar sem hústökuhreyfingin Abahlali baseMjondolo varð til. 

### ''The Shock Doctrine''

Þriðja bók Klein, *The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism*, var gefin út þann 4. september árið 2007. Í bókinni færir Klein rök fyrir því að frjálsa markaðsstefnan sem Nóbelsverðlaunahafinn Milton Friedman og Chicago-hagfræðingarnir stungu upp á hafi komist til valda í löndum eins og Síle á stjórnarárum Pinochets, Póllandi og í Rússlandi á stjórnarárum Jeltsíns. Bókin heldur því einnig fram að ýmis stefnumótunarverkefni (til dæmis einkavæðing í efnahagskerfi Íraks á stjórnartíð hernámsliðsins í kjölfar Íraksstríðsins) hafi verið þröngvað upp á ríki á meðan íbúar þeirra voru í losti vegna náttúruhamfara, samfélagsóeirða eða innrása. *The Shock Doctrine* varð metsölubók á heimsvísu, komst á metsölulista á *[[The New York Times]]*. og var þýdd á 28 tungumál.

## Listi yfir verk
### Kvikmyndir
* *[[Fyrirtækið|The Corporation]]* (2003) (viðtal) 
* *[[The Take (2004 film)|The Take]]* (2004) (rithöfundur) 
* *[[The Shock Doctrine]]* (2009) (rithöfundur) 
* *[https://www.imdb.com/title/tt2385027/?ref_=nv_sr_1 Catastroika]* (2012) (framkoma) 
* *[[This Changes Everything (2015 film)|This Changes Everything]]* (2015) 

## Ytri tenglar
* Opinber vefsíða
* Naomi Klein hjá TED
* Framkomur á C-SPAN
* Naomi Klein í *Charlie Rose* (og fleirum)

## Tilvísanir