open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
RC Strasbourg Alsace

**RC Strasbourg** er franskt Knattspyrnu lið frá Strasbourg . Heimavöllur félagsins heitir Stade de la Meinau . 

Strasbourg hefur einungis unnið Frönsku úrvalsdeildina 1 sinni, liðið hefur ákveðna sérstöðu í Frakklandi varðandi það að þeir hafa spilað í tveimur deildum, þ.e  þýsku deildunum og Ligue 1 frönsku. Það er vegna þess að borgin sem félagið kemur frá var um langa tíð hluti af Þýskalandi. Og hafa þeir þrisvar skipt um deild milli landa. Félagið er einnig eitt af 6 liðum frakklands til að hafa unnið 3 stærstu bikara landsins, þ.e Ligue 1, Coupe De ligue, sem er Deildarbikar þar í landi, og svo bikarinn sjálfan Coupe De France.
## Saga
Félagið var stofnað 1906 af hópi ungmenna í Neudorf sem þá var hluti af Strasbourg, sem þá var hluti af Þýskalandi, með hjálp skóla kennara stofnuðu þau lið sem hét "Erster Fußball Club Neudorf", enn var gjarnan bara kallað "FC Neudorf". Hið nýja félag  FC Neudorf var lítið félag á þeim tíma. Þau félög sem voru í grendinni voru sum hver stofnuð af þjóðverjum á svæðinu, FC Neudorf hóf að spila í neðri deildum Þýskalands árið 1909. Eftir einungis þrjú ár tókst þeim að sigra C Deildina,Alsace varð aftur hluti af Frakklandi eftir Fyrri heimsstyrjöldina og þann 11 Janúar 1919,skipti félagið yfir í nafnið "Racing-Club Strasbourg-Neudorf" Þangað til það var stytt í "Racing Club de Strasbourg"

## Heimstyrjaldarárin
Eftir að Þjóðverjar hertóku Alsace tók félagið nafnið "Rasensportclub Straßburg", Það stóð þó stutt yfir og lék félagið á þeim árum í neðri deildum Þýskalands, í leik gegn "SG SS Straßburg" voru leikmenn Rasensportclub bláum treyjum, hvítum stuttbuxum og rauðum sokkum til að sína Franska þjóðerniskennd. 
## Aftur hluti af Frakklandi
Eftir að bandamenn náðu aftur Alsace héraði af þjóðverjum, hóf félagið aftur að spila í frönsku úrvalsdeildinni, og hefur gert síðan. Gullaldar ár liðsins voru 1976-1980 enn á þeim árum tókst þeim  m.a að lyfta Ligue 1 Franska deildarmeistara titlinum . 
Síðan þá hefur gengið verið upp og ofan, en 2019 tókst þeim að verða deildarbikarmeistarar með því að sigra lið Guingamp 4-1 í vítaspyrnukepppni.

## Titlar
Ligue 1 1978–79

Ligue 2(2.deild)1976–77, 1987–88, 2016–17

Alsace Meistarar:1923, 1924, 1926

Bikarmeistarar1950–51, 1965–66, 2000–01

Deildarbikarmeistarar1963–64, 1996–97, 2004–05, 2018–19

UEFA Intertoto Cup1995
Abrothallus parmeliarum

***Abrothallus parmeliarum*** er tegund sjúkdómsvaldandi asksvepps. *Abrothallus parmeliarum* sýkir litunarskófir (*Parmelia*), að minnsta kosti snepaskóf (*P. saxatilis*) og hraufuskóf (*P. sulcata*). Tegundin finnst á Íslandi þar sem hann sýkir snepaskóf  á Suðurlandi og Austurlandi.

Margt er óljóst í fari tegundarinnar. Vitað er að hún tilheyrir skiptingu asksveppa en nánari flokkun er ekki ljós. Tegundin hefur ekki enn hlotið íslenskt heiti.

## Myndir

Mynd:2016-06-04 Abrothallus parmeliarum (Sommerf.) Arnold 624110.jpg|Gró *A. parmeliarum* séð í smásjá. Askurinn sést enn utan um gróin.
Mynd:Abrothallus parmeliarum (42199975310).jpg|*A. parmeliarum* sýkir fléttur í Bresku Kólumbíu og litar þal þeirra svart.
Mynd:2016-06-04 Abrothallus parmeliarum (Sommerf.) Arnold 624106.jpg|Sýktar snepaskófir af *A. parmeliarum*.


## Tilvísanir
LA Galaxy

**LA Galaxy** er bandarískt knattspyrnulið með aðsetur í Los Angeles í Kaliforníu. Liðið var stofnað 15. júní 1994 og leikur í vesturdeild Major League Soccer. 
Frægir leikmenn sem hafa spilað með félaginu eru meðal annara David Beckham, Zlatan Ibrahimović og Steven Gerrard og Jorge Campos

LA Galaxy er í eigu Anschutz Entertainment Group. Á upphafsárunum Lék félagið heimaleiki sína á Rose Bowl vellinum í Pasadena í Kaliforníu. Síðan árið 2003, hafa þeir hinsvegar leikið heimaleiki sína á Dignity Health Sports Park í  Carson. Félgið er með mikinn nágrannaríg við San Jose Earthquakes sem einnig eru frá Kaliforníu. Árið 2018 kom nýr nágranni til sögunnar, Los Angeles FC, og er sá rígur oft nefndur El Tráfico.
Chicago Fire

**Chicago Fire** er knattspyrnulið frá  Chicago í Illinois-Fylki í Bandaríkjunum. Liðið var stofnað 1997 og leikur í Major League Soccer. 

## Saga félagsins
Chicago Fire var stofnað 1997, og hefur haft frá upphafi tengingu við slökkviliðið. Frægir leikmenn voru keyptir til liðsins snemma, þar má nefna Jorge Campos mexíkóska markvörðinn. Fyrsti þjálfari liðsins var gamla brýnið Bob Bradley. Og þvert á flestar spár tókst því að vinna tvöfalt fyrsta árið með því að sigra D.C. United í úrslitaleik 1998 og svo U.S. Open Cup viku síðar.

Árið 2000 komst liðið í úrslitaleik enn töpuðu fyrir Kansas. Frægur búlgarskur markahrókur, Hristo Stoitchkov var fenginn til liðsins og ungir bandarískir leikmenn sem voru að stíga sín fyrstu skref í boltanum, nægir þar að nefna DaMarcus Beasley. Árið 2007 komu nýir eigendur til sögunnar Andell Holdings, fyrirtæki frá Los Angeles. Árið 2017 var þýski Markahrókurinn Bastian Schweinsteiger fenginn til liðsins sem telst með stærri kaupum í sögu bandarísks fótbolta.

### Titlar
* MLS bikarinn 1998
* U.S Open Cup 1998, 2000, 2003, 2006
Njósnavélardeilan

**Njósnavélardeilan** hófst þegar bandarísk njósnaflugvél af gerðinni Lockheed U-2 var skotin niður af sovéska loftvarnaliðinu þar sem hún var að ljósmynda sovéskt landsvæði 1. maí 1960. Flugmaðurinn var Francis Gary Powers. Flugvélin var skotin niður með S-75 Dvína-flugskeyti og hrapaði í nágrenni við Sverdlovsk (nú Jekaterínbúrg). Powers tókst að skjóta sér úr vélinni og lenda heilu og höldnu með fallhlíf. 

Upphaflega héldu bandarísk stjórnvöld því fram að vélin hefði verið borgaraleg veðurrannsóknavél á vegum NASA en neyddust til að viðurkenna sannleikann síðar þegar sovésk yfirvöld sýndu flugmanninn og hluta af njósnabúnaði vélarinnar þar sem meðal annars voru ljósmyndir af hernaðarmannvirkjum teknar í ferðinni. 

Atvikið átti sér stað í forsetatíð Dwight D. Eisenhower og aðalritaratíð Níkíta Krústsjev um tveimur vikum fyrir fyrirhugaðan leiðtogafund í París. Það olli Bandaríkjunum töluverðum álitshnekki og varð til þess að samband risaveldanna versnaði í Kalda stríðinu.
Gunnar Karlsson (sagnfræðingur)

**Gunnar Karlsson** (26. september 1939 – 28. október 2019) var íslenskur sagnfræðingur. Gunnar var einhver áhrifamesti sagnfræðingur landsins um langt skeið. Hann mótaði aðferðafræðilega kennslu í Háskóla Íslands þegar hann hóf störf þar á áttunda áratug síðustu aldar og skrifaði fjölda kennslubóka í sögu fyrir öll skólastig auk annarra rita.

Gunnar lauk kandídatsprófi frá Háskóla Íslands 1970 og doktorsprófi 1978. Hann kenndi við University College í London 1974 til 1976. Gunnar varð lektor í sagnfræði við Háskóla Íslands 1976 og prófessor árið 1980.  Doktorsritgerð Gunnars nefndist *Frelsisbarátta Suður-Þingeyinga og Jón á Gautlöndum*. Hann ritaði fjölda annarra bóka og bókarkafla, þar á meðal *Ástarsögu Íslendinga að fornu, Goðamenningu: stöðu og áhrif goðorðsmanna í þjóðveldi Íslendinga og Sögu Íslands*. 

Gunnar vann síðustu árin að ritun bókaflokks um íslenska miðaldasögu. Þrjú bindi komu út úr þeim flokki og var Gunnar langt á veg kominn með fjórðu bókina þegar hann andaðist.

## Einkalíf
Gunnar var kvæntur Silju Aðalsteinsdóttur og átti hann 3 börn.

## Tengill
*Svör Gunnars Karlssonar á Vísindavefnum 
## Tilvísanir
Á tali hjá Hemma Gunn

**Á tali hjá Hemma Gunn** var skemmtiþáttur sem var á dagskrá Ríkissjónvarpsins um árabil. Þátturinn hóf göngu sína 28. október 1987 og var sendur út í beinni útsendingu á miðvikudagskvöldum allt til 19. apríl 1995. Umsjónarmaður þáttanna var Hermann Gunnarsson.

Efnistók þáttanna voru af ýmsum toga og voru viðtöl við þekkt fólk, tónlistaratriði, falin myndavél og viðtöl við börn fastir liðir í þáttunum.

Þátturinn náði miklum vinsældum og hlaut mikið áhorf meðal allra aldurshópa. Í könnun á sjónvarpsáhorfi sem Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands gerði í mars árið 1988 kom fram að 60% landsmanna á aldrinum 15-70 ára hofðu á þáttinn sem sýndur var þann tíma sem könnunin var gerð.

## Tilvísanir
Lilý Erla Adamsdóttir

**Lilý Erla Adamsdóttir** (f. 19. júní, 1985 á Akureyri) er íslenskur myndlistarmaður. Hún lauk BA prófi í myndlist við Listaháskóla Íslands árin 2008 til 2011 og MA prófi listrænum textíl við Textilhögskolan í Borås í Svíþjóð árin 2014 til 2017.

Lilý er deildarstjóri textíldeildar Myndlistarskólans í Reykjavík ásamt því að gegna formannsstöðu í Textílfélagi Íslands. Hún hefur gefið út tvær ljóðabækur, framið gjörninga, haldið fjölda einkasýninga og tekið þátt í enn fleiri samsýningum.

Lilý heldur úti virkum Instagram reikningi þar sem hún sýnir frá ýmsu sem á vegi hennar verður. Þá heldur hún einnig úti heimasíðunni www.lilyerla.com þar sem er að finna nánari upplýsingar um verk hennar, störf og fleira.
Burðarlaupur

**Burðarlaupur** eða meis er rimlakassi til að flytja í hey eða annan varning. Laupar voru fyrr á öldum mikilvægt tæki til flutninga í Færeyjum vegna landshátta þar. Menn báru laupa á baki sem var bundinn með hrosshársreipum og bandi yfir höfuð svo hendur væru frjálsar á meðan gengið var. Þannig  var  hægt að flytja hey frá litlum heyskikum í bröttum hlíðum og  fisk, egg, ull og ýmsan varning annan. Laupur var líka mælieining og voru í notkun ýmsar stærðir af laupum og ýmsar gerðir. Afar algengt var að flytja mó til eldiviðar í laupum. Færeyska orðið fyrir laup er leypur.
Orðatiltækið „Að leggja upp laupana“ vísar til slíkra rimlakassa.

## Heimildir
* Með laup á baki fram á elliár - Færeysk burðartækni
* Føroyski leypurin (fyrri grein). Gerð og snið — Leypanóvn. Fróðskaparrit, 4. nummar (01.01.1955), Blaðsíða 32 
* Føroyski leypurin (seinni grein). Leypamál — Leypurin sum amboð.Fróðskaparrit, 5. nummar (01.01.1956), Bls.108 
* Heylaupur eða meis (mynd á sarpur.is)
Domino's Pizza

**Domino's Pizza, Inc.** oftast kallað **Domino's** er bandarísk skyndibitakeðja sem að selur pítsur. Keðjan var stofnuð árið 1960 þegar að bræðurnir Tom og James Monaghan tóku yfir rekstur *DomiNick's*, lítillar pítsustaðakeðju sem að hafði verið í eigu Dominick DiVarti. Fyrirtækið hefur höfuðstöðvar í Michiganríki. Domino's rekur yfir 5 þúsund útibú í 83 löndum. 

## Dominos á Íslandi
Fyrsta verslun Dominos Pizza á Íslandi var opnuð þann 16. ágúst 1993 að Grensásvegi 11 í Reykjavík.  Domino’s Pizza rekur 22 verslanir hér á landi. Tíu þeirra eru í Reykjavík, tvær í Kópavogi, Hafnarfirði og Reykjanesbæ og ein í Garðabæ, Mosfellsbæ, Akureyri, Akranesi og Selfossi. Auk þessara verslana rekur Dominos hráefnavinnslu og birgðastöð fyrir verslanir fyrirtækisins og þjónustuver. 

## Tilvísanir
Lokastígur

**Lokastígur** er þröng gata í Þingholtunum í Reykjavík. Hann tilheyrir Ásgarði og nær frá Njarðargötu að Týsgötu. 
Gatan heitir eftir ásnum Loka.
Hraufuskóf

**Hraufuskóf** (fræðiheiti: *Parmelia sulcata*) er tegund fléttna af litskófarætt. Hún vex á trjám og grjóti og er nokkuð útbreidd um landið. Hún vex lengra inn í landið en litunarskóf (*P. omphalodes*) og upp í allt að 700 metra hæð en er ekki jafnalgeng og snepaskóf (*P. saxatilis*).

## Útlit
Þal hraufuskófar er stórt, 10-25 cm eða meira. Bleðlarnir eru 2-8 mm breiðir og rætlingar 0,5-1,5 mm langir. Efra borðið er ljós- eða dökkgrátt en neðra borðið svart eða brúnt og stundum með örlitlum gljáa. Hraufuskóf hefur hraufur sem eru aflangar, dökkgráar og verða þéttari nær miðjunni þar sem þær geta runnið saman.

## Rannsóknir
Hraufuskóf var notuð sem tilraunalífvera í rannsókn sem sýndi fram á það að mengandi efni í lofti geta haft neikvæð áhrif á vöxt fléttna. Hraufuskóf hefur reynst vera heppileg til rannsókna á magni þungmálma í lofti í Portúgal og hefur hún verið notuð til að kortleggja mengun þar. Á Íslandi hefur náskyld flétta, snepaskóf, verið notuð til að fylgjast með loftmengun frá Grundartanga.

## Efnafræði
Snepaskóf inniheldur nokkur þekkt fléttuefni: atranórin, salazinsýru og consalazinsýru.

Þalsvörun snepaskófar er K+ barkarlag gult en miðlag rautt, KC-, C-, P+ miðlag laxagult.

## Myndir

Mynd:Parmelia sulcata (26735233488).jpg|Hraufuskóf á trjábol.
Mynd:Parmelia sulcata - Lindsey.jpg|Ungt eintak hraufuskófar í Belgíu.
Mynd:Evernia prunastri and Parmelia sulcata (24886765906).jpg|Flathyrna (*Evernia prunastri*) vex upp úr hraufuskóf.
Mynd:Lichens on birch - Лишайники на берёзе.jpg|Skeggflétta (*Usnea*) vex upp úr hraufuskóf á birki.
Mynd:Parmelia sulcata BPN1 (2).jpg|Askhirslur hraufuskófar í Póllandi. Askhirslur hafa ekki sést á Íslandi.
Mynd:Parmelia sulcata-3.jpg|Svartir rætlingar hraufuskófar.


## Tilvísanir
Windermere

**Windermere** er vatn í Cumbria á norður-Englandi, nánar tiltekið í Lake District. Lengd þess er 18 kílómetrar og er mesta breidd 1,5 kílómetrar. Dýpt er mest 67 metrar. Windermere myndaðist þegar jökull hopaði fyrir 15-17.000 árum og er stærsta náttúrulega stöðuvatn Englands, 14.73 km2 . Bowness-on-Windermere er þorp við vatnið en nálæg þorp eru Windermere og Ambleside. Vatnið er vinsæll sumarleyfisstaður.

Eyjar vatnsins er kallaðar *holme* (hólmar)

## Heimild
Landfræðiflikra

**Landfræðiflikra** (fræðiheiti: *Rhizocarpon geographicum*) er fléttutegund af flikruætt. Landfræðiflikra er ein algengasta fléttan á Íslandi. Hún vex á basalti og finnst nánast á hverjum steini.

## Efnafræði
Landfræðiflikra inniheldur rhizócarpinsýru, psóróminsýru og barbatinsýru.

Þalsvörun landfræðiflikru er K- fyrir miðlag, C-, KC-, P+ gult og J+ blátt.

## Myndir

Mynd:Giardino Botanico Alpino Paradisia abc13.JPG|Gulur litur landfræðiflikru gerir hana áberandi innan um aðrar fléttur.
Mynd:Landkartenflechte Rhizocarpon geographicum Valais2.jpg|Hér er litur landfræðiflikrunnar skærgulur en hann getur verið daufari eða grænleitari.
Mynd:Map lichen.jpg|Hér hafa landfræðiflikrurnar breitt úr sér og byrjað að vaxa saman.
Mynd:Plantarum indigenarum et exoticarum icones ad vivum coloratae, oder, Sammlung nach der Natur gemalter Abbildungen inn- und ausländlischer Pflanzen, für Liebhaber und Beflissene der Botanik (15468100924).jpg| Teikning af landfræðiflikru frá árinu 1794.
Mynd:Rhizocarpon geographicum 01(js), Traill Island (Greenland).jpg|Miðjan er elsti hluti þals landfræðiflikru. Hér hefur miðjan eyðst en jaðrarnir tóra enn á steininum.
Mynd:Rhizocarpon geographicum-4.jpg|Nærmynd af reitaskiptu þali landfræðiflikru.
Mynd:Map Lichen NH.jpg|Hér er svo mikið af landfræðiflikru að hún litar skriðu gulleita.


## Tilvísanir
Pottur

**Pottur** er skálarlaga ílát úr málmi sem notað er til að elda mat á eldavél. Vanalega eru tvær höldur á potti. Skaftpottar eru þó með eitt aflangt skaft.

## Tengill
* Pottar, pönnur og skálar, Húsfreyjan, 1. tölublað (01.01.1966), Blaðsíða 31
860

Árið **860** (**DCCCLX** í rómverskum tölum) var 60. ár 9. aldar.

## Atburðir
* Múhameð 1. af Córdoba réðist inn í Pamplóna og tók krónprinsinn Fortún Garcés höndum ásamt dóttur hans Onneca Fortúnez.
* Karl sköllótti lét reisa víggirtar brýr yfir árnar Signu og Leiru.
* Sumarið - Víkingaforingjarnir Hásteinn og Björn járnsíða herjuðu á Ítalíu og rændu borgina Luna. Þeir sigldu upp Arnó og réðust einnig á Písa og Fiesole.
* 18. júní - Um 200 skipa floti frá Garðaríki sigldi inn Bospórus og hóf að herja á Konstantínópel.
* 21. desember - Aðalbert tók við konungdómi í Wessex.

## Fædd

## Dáin
* 20. desember - Aðalbaldur af Wessex lést.
Klyfberi

**Klyfberi** er sérstakur bogalaga búnaður úr tré með tveimur tréslám sem notaður var til að hengja klyfjar á hesta. Fyrir vélaöld var hey flutt á hestum og allur varningur í og úr kaupstað. Fyrst var settur á hestinn reiðingur úr mjúku efni sem hlífði baki hestsins. Ofan á reiðinginn var settur klyfberi. Tréslár á klyfberanum lögðust að síðum hestsins. Á miðjum klyfbera voru krókar eða lykkjur þar sem hey var fest í með ull eða hrosshári. Nauðsynlegt var að klyfjar væru álíka miklar báðum megin á hestinum.

Á Íslandi var reiðingur stundum gerður úr torfi.

## Heimildir
* Mynd af klyfbera (Sarpur Aðfang nr.787130) 
*
Ríkislögmaður

**Ríkislögmaður** er embætti á vegum íslenska ríkisins sem fer með rekstur dómsmála fyrir ríkið og stofnanir þess. 

Lög um embætti ríkislögmanns voru samþykkt á Alþingi árið 1985 en embættið tók formlega til starfa 1. janúar 1986. Í upphafi heyrði embættið undir fjármálaráðuneytið og heyrir nú undir forsætisráðuneytið.

Núverandi ríkislögmaður er Fanney Rós Þorsteinsdóttir hæstaréttarlögmaður og tók hún við embættinu 28. febrúar 2022.

## Ríkislögmenn
Gunnlaugur Claessen (1986-1994)

Jón G. Tómasson (1994-1999)

Skarphéðinn Þórisson (1999-2011)

Einar Karl Hallvarðsson (2011-2022)  

Fanney Rós Þorsteinsdóttir (2022- ) 

## Tenglar
Lög um ríkislögmann nr. 51/1985 (sótt 2. nóvember 2019)

Heimasíða embættis ríkislögmanns (sótt 2. nóvember 2019)


## Tilvísanir
Nafnaþjónn

**Nafnaþjónn** (e. Domain Name System, DNS) er internet þjónusta sem þýðir á milli IP-tölu og netslóðar.

Þegar notandi skrifar inn netslóð í vefskoðara eða annað forrit sem hefur samskipt á internetinu þá þarf tölvan að vita við hvaða tölvu hún á að tala. Tölvur nota IP-tölur til að tala saman, ekki netföng, og þegar notandi biður tölvuna sína um að senda skilaboð á ákveðið netfang þá spyr tölvan fyrirframtilgreindan nafnaþjón hver  IP-talan á þessu netfangi sé.

Nafnaþjónar geta verið almennir eins og t.d. nafnaþjónar hjá internet söluaðilum, Google er með opinn nafnaþjón á IP tölunni 8.8.8.8, Cloudflare er líka með nafnaþjón á IP tölunni 1.1.1.1. Einnig geta nafnaþjónar starfað innan staðarnets, t.d. innan fyrirtækja. Þetta er þægilegt þegar komnar eru margar tölvur á vinnustaðinn og kerfisstjórar nafngreina þá vélarnar til að stjórna þeim í stað þess að muna hvaða tölva hefur hvaða IP tölu.
Korean Air Lines flug 902

**Korean Air Lines flug 902** var áætlunarflug Korean Air Lines frá París til Seúl með viðkomu í Anchorage í Alaska 20. apríl 1978. Flugvélin var af tegundinni Boeing 707 og vegna bilunar í leiðsögubúnaði sneri hún af leið norðan við Grænland og flaug inn í lofthelgi Sovétríkjanna við Kólaskaga. Loftvarnarsveit Sovétríkjanna sendi Sukhoi Su-15-orrustuflugvél á móti vélinni. Sovétmenn héldu því svo fram að vélin hefði óhlýðnast fyrirmælum sem leiddi til þess að orrustuflugvélin skaut á hana. Afleiðingarnar urðu að tveir farþegar létust og vélin þurfti að nauðlenda á frosnu vatni nærri finnsku landamærunum.

Eftir atvikið neituðu sovésk yfirvöld að hleypa alþjóðlegum sérfræðingum að rannsókn málsins. Flugmaður og siglingafræðingur vélarinnar voru handteknir en Forsætisnefnd Æðstaráðs Sovétríkjanna ákvað að náða þá og þeir voru leystir úr haldi 29. apríl.
Borgarastyrjöldin í Kambódíu

**Borgarastyrjöldin í Kambódíu** var borgarastyrjöld í Kambódíu þar sem áttust við Rauðu kmerarnir (Kommúnistaflokkur Kampútseu) studdir af Norður-Víetnam og Víet Kong, og stjórnarher Kambódíu studdur af Suður-Víetnam og Bandaríkjunum. Styrjöldin hófst með aðgerðum Rauðu kmeranna 17. janúar 1968.

Norodom Sihanouk konungur hafði áður skorið á stjórnmálatengsl við Bandaríkin 1965 og heimilað Alþýðulýðveldinu Kína að nota landið fyrir hergagnaflutninga til Norður-Víetnam. Samskiptin við Kína versnuðu hratt þegar Víet Kong-liðar tóku að nota landið fyrir herflutninga. Sihanouk snerist þá hugur og tók aftur upp samband við Bandaríkin. Hann heimilaði Bandaríkjaher að gera loftárásir á stór svæði í norðurhluta Kambódíu. 

Mótmæli gegn Víet Kong urðu til þess að Sihanouk var steypt af stóli 1970 og Lon Nol tók við völdum með herforingjastjórn. Bandaríkin studdu þessa stjórn með umfangsmiklum sprengjuárásum sem bitnuðu bæði á Rauðu kmerunum og almennum borgurum og með efnahagsaðstoð. Eftir fimm ára harða bardaga tókst Rauðu kmerunum að leggja höfuðborgina Phnom Penh undir sig. Lon Nol sagði af sér 1. apríl 1975 og Bandaríkjamenn hörfuðu með lið sitt frá landinu 12. apríl. Þann 17. var gefin út skipun um vopnahlé. Um leið hófst þjóðarmorðið í Kambódíu með fjöldaaftökum á pólitískum andstæðingum Rauðu kmeranna og fjöldamorðum á almennum borgurum.
Ullswater

**Ullswater** er vatn í Cumbria á norður-Englandi, nánar tiltekið í Lake District og er annað stærsta stöðuvatn þar á eftir Windermere. Lengd þess er um 11 kílómetrar og er mesta breidd um 1 kílómetrar. Dýpt er mest 63 metrar. Nokkur þorp eru við vatnið og er vinsælt að ganga í umhverfi þess og sigla.

Nafnið er talið vera komið af norræna orðinu úlfur.

## Heimild
Scafell

**Scafell** er fjall í Lake District á norðvestur-Englandi. Það er 964 metrar sem gerir það næsthæsta fjall Englands á eftir Scafell Pike en hryggurinn Mickledore aðskilur fjöllin.
Sophie Wilmès

**Sophie Wilmès** (f. 15. janúar 1975) er belgískur stjórnmálamaður og fyrrverandi forsætisráðherra Belgíu. Hún er fyrsta konan sem hefur verið forsætisráðherra landsins.

## Æviágrip
Wilmès fæddist í umdæminu Ixelles á stórborgarsvæði belgísku höfuðborgarinnar Brussel. Hún ólst upp í bænum Grez-Doiceau í Vallóníu og nam samskiptafræði og viðskiptastjórnun við Saint-Louis-háskóla í Brussel. Hún vann síðar sem fjármálarágðjafi við lögmannsstofu. 

## Einkahagir
Wilmès er gift áströlskum manni að nafni Christopher Stone og á með honum fjögur börn.

## Stjórnmálaferill
Wilmès varð héraðsráðgjafi í Uccle árið 2000. Frá 2007 til 2013 stýrði Wilmès fjármálum, frönskumælandi menntunarmálum, samskiptamálum og viðskiptamálum í bænum Sint-Genesius-Rode. Frá 2014 til 2015 var hún héraðsráðgjafi í Flæmska Brabant. Hún var kjörin á neðri deild belgíska þingsins árið 2014. 

Í október árið 2015 var Wilmès útnefnd fjármálaráðherra í ríkissjórn Charles Michel eftir að forveri hennar, Hervé Jamar, sagði af sér til að geta tekið við embætti fylkisstjóra Liège. Í desember 2018 varð hún fjármála-, stjórnsýslu-, þjóðarhappdrættis- og vísindamálaráðherra í annarri ríkisstjórn Michels. Þann 27. október 2019 tók Wilmès við sem forsætisráðherra Belgíu eftir að Michel sagði af sér til að geta tekið við embætti forseta leiðtogaráðs Evrópusambandsins. Stjórn Wilmès var í upphafi aðeins starfsstjórn sem átti að sitja þar til stjórnarmyndunarumræðum lyki en þann 17. mars 2020 fékk Wilmès umboð frá konunginum til að mynda fasta minnihlutastjórn til þess að takast á við kórónaveirufaraldurinn. Wilmès lét af embætti þann 1. október 2020 eftir að ný stjórn hafði verið mynduð. Hún tók við sem utanríkisráðherra og varaforsætisráðherra í ríkisstjórn eftirmanns síns, Alexanders De Croo.

## Tilvísanir
Hong Kong-dalur

**Hong Kong-dalur** (merki: HK$; kóði: HKD) er opinber gjaldmiðill í Hong Kong. Einn dalur skiptist í 100 sent. Gjaldeyrisráð Hong Kong hefur umsjón með gjaldmiðlinum og er í reynd seðlabanki fyrir Hong Kong.

Bankar sem hafa leyfi gjaldeyrisráðsins mega gefa út sína eigin seðla til almennra nota í Hong Kong. Bankarnir þrír, HSBC, Bank of China (Hong Kong) og Standard Chartered Hong Kong gefa út seðla með eigin hönnun með upphæðunum HK$20, HK$50, HK$100, HK$500 og HK$1000 þar sem seðlar með sömu upphæð líkjast hver öðrum. 10 dala seðlar og mynt er aðeins gefin út af stjórnvöldum Hong Kong.

Í apríl 2016 var Hong Kong-dalur 13. mest notaði gjaldmiðill heims í gjaldeyrisviðskiptum. Dalurinn er líka notaður í Maká samhliða Makápatökum. Lengst af hefur Hong Kong-dalur verið bundinn silfurfæti eða sterlingspundi. Frá 1983 hefur dalurinn verið bundinn við Bandaríkjadal með vikmörkum.
Coniston Water

**Coniston Water** er vatn í Cumbria á norður-Englandi, nánar tiltekið í Lake District og er þriðja stærsta vatn svæðisins (eftir Windermere og  Ullswater). Lengd þess er um 8,8 kílómetrar og er mesta breidd 800 metrar. Dýpt er mest 56 metrar.
Crake-fljót rennur úr vatninu til sjávar.

Feðgarnir Malcolm og Donald Campbell settu hraðamet á vatninu frá 1956 til 1966. Donald lést á vatninu árið 1967 þegar hann reyndi að bæta metið. Lík hans og bátur fundust árið 2001.

## Heimild
Yvette Lundy

**Henriette Yvette Lundy** (22. apríl 1916 – 3. nóvember 2019) var frönsk andspyrnukona sem var handtekin á tíma hernáms Frakklands í seinni heimsstyrjöldinni og fangelsuð í einangrunarbúðunum Ravensbrück og Buchenwald.

## Æviágrip
Yvette Lundy fæddist til bændafjölskyldu frá Beine (nú Beine-Nauroy), nærri Reims. Hún átti tvær systur (Berthe og Marguerite) og fjóra bræður (André, René, Georges og Lucien). Í fyrri heimsstyrjöldinni neyddist fjölskylda hennar til þess að flýja þorpið, sem var nærri víglínunum í orrustunni um Champagne. Fjölskyldan settist að í Oger á meðan á stríðinu stóð.

Árið 1938 tók Yvette Lundy við kennarastöðu í Gionges og vann jafnframt sem ritari bæjarstjórans í þorpinu. Yvette flúði frá svæðinu í maí árið 1940 þegar orrustan um Frakkland hófst en sneri aftur í júlí sama ár.

Eftir að Þjóðverjar hertóku Frakkland sá Yvette um að útvega strokuföngum úr fangabúðum nasista í Bazancourt fölsk skilríki. Hún gerði slíkt hið sama fyrir fjölskyldu Gyðinga að beiðni vinkonu sinnar í París. Yvette veitti Frökkum skjól sem voru á flótta undan nauðungarvinnu Þjóðverja ásamt andspyrnumönnum úr frönsku andspyrnusveitinni Possum.

Þann 19. júní árið 1944 handtóku Gestapo-liðar Yvette í Gionges. Til þess að hylma yfir systkinum sínum laug hún því í yfirheyrslu að hún væri einkabarn foreldra sinna. Yvette var sett í fangelsið í Châlons-sur-Marne og síðan flutt í fangabúðir í Romainville. Mánuði síðar var hún flutt í pyntingarbúðirnar Neue Bremm og síðan til Ravensbrück, þar sem hún hlaut fanganúmerið 47.360.

Þann 16. nóvember árið 1944 var Yvette flutt til Buchenwald undir fanganúmerinu 15.208 og skráð í Kommando-þrælkunarbúðirnar í Schlieben. Rússneski herinn frelsaði Yvette og aðra fanga í búðunum úr haldi þann 21. apríl árið 1945. Yvette og aðrir fangar úr hópnum hennar gengu að minnsta kosti 200 kílómetra til Halle og fengu flug þaðan til Parísar, þar sem þau hlutu gistingu í boði stjórnvalda á glæsihótelinu Lutetia.

Eftir stríðið varð Yvette Lundy ein af hetjum andspyrnuhreyfingarinnar í Marne. Frá árinu 1959 fór hún að tjá sig í auknum mæli um þátttöku sína í andspyrnuhreyfingunni og um fangavist sína í Þýskalandi. Hún heimsótti meðal annars skóla til að segja sögu sína og varð afar vinsæl meðal franskra nemenda.

Yvette gaf út sjálfsævisöguna *Le Fil de l’araignée* árið 2012. Yvette var ein fyrirmyndin að persónunni Mademoiselle Lundi í kvikmyndinni *Liberté*, sem kom út árið 2009. Hún lést í Épernay þann 3. nóvember árið 2019.

## Tilvísanir
Pridi Banomyong

**Pridi Banomyong** (taílenska: ปรีดี พนมยงค์; 11. maí 1900 – 2. maí 1983) var tælenskur stjórnmálamaður og prófessor. Hann var forsætisráðherra og háttsettur ríkismaður Tælands og aldarafmæli fæðingar hans var fagnað af UNESCO árið 2000.
Ásdís Halla Bragadóttir

**Ásdís Halla Bragadóttir** (f. 6. júlí 1968) er íslenskur stjórnmálafræðingur, rithöfundur og ráðuneytisstjóri í Háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðuneytinu. Hún hefur m.a. starfað sem blaðamaður á Morgunblaðinu, framkvæmdastjóri þingflokks Sjálfstæðisflokksins, bæjarstjóri í Garðabæ, forstjóri BYKO og verið stjórnarformaður EVA Consortium ehf. sem er fyrirtæki á sviði einkarekinnar velferðar- og heilbrigðisþjónustu.

Ásdís Halla ólst upp í Ólafsvík til níu ára aldurs en fluttist þá ásamt foreldrum sínum og systkinum til Svíþjóðar og Noregs. Fjölskyldan fluttist aftur til Íslands árið 1979 og settist þá að á Akranesi. Ásdís Halla lauk stúdentsprófi frá Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi árið 1988, BA prófi í stjórnmálafræði frá Háskóla Íslands árið 1991, MA gráðu í opinberri stjórnsýslu frá Harvard háskóla árið 2000 og MBA gráðu frá Háskólanum í Reykjavík árið 2008. Hún starfaði sem blaðamaður á Morgunblaðinu frá 1991-1993, var framkvæmdastjóri þingflokks Sjálfstæðisflokksins frá 1993-1995, aðstoðarmaður Björns Bjarnasonar menntamálaráðherra frá 1995-1999 og framkvæmdastjóri nýsköpunar- og þróunarsviðs Háskólans í Reykjavík árið 2000. Hún var ráðin bæjarstjóri í Garðabæ árið 2000 og gegndi starfinu í fimm ár, eða til ársins 2005 er hún var ráðin forstjóri BYKO. Hún starfaði hjá BYKO í tvö ár og lét af störfum haustið 2007. Í gegnum fyrirtækið EVA Consortium ehf. var Ásdís Halla einn eigenda fyrirtækjanna Sinnum og Klínikin sem eru einkarekin fyrirtæki á sviði heilbrigðis- og velferðarþjónustu. 

Í desember árið 2021 var Ásdís Halla ráðin verkefnastjóri við undirbúning stofnunar nýs ráðuneytis vísinda, iðnaðar og nýsköpunar og í apríl 2022 var hún skipuð ráðuneytisstjóri Háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðuneytisins. 

Ásdís Halla var formaður Sambands ungra sjálfstæðismanna frá 1997-1999 en hún var fyrsta konan til að gegna þeirri stöðu. Hún var einnig formaður Frjálsíþróttasambands Íslands um tíma. 

Eiginmaður Ásdísar Höllu er Aðalsteinn Jónasson lögfræðingur og dómari við Landsrétt og eiga þau þrjú börn.

## Bækur
* *Í hlutverki leiðtogans - líf fimm forystumanna í nýju ljósi* (2000)
* *Tvísaga. Móðir, dóttir, feður* (2016)
* *Hornauga* (2018)
**Ein* (2020)
**Læknirinn í Englaverksmiðjunni* (2021)

## Tilvísanir
Mamma Gógó

**Mamma Gógó** er íslensk kvikmynd frá árinu 2010 eftir Friðrik Þór Friðriksson. Aðalpersóna myndarinnar er fullorðin kona að nafni Gógo sem leikin er af Kristbjörgu Kjeld. Gógó greinist með alzheimer sjúkdóminn og á sama tíma glímir sonur hennar við fjárhagsörðugleika vegna kvikmyndar sinnar sem fær litla aðsókn í kvikmyndahúsum á Íslandi. Leikstjóri og handritshöfundur myndarinnar er Friðrik Þór Friðriksson og byggir handritið að hluta til á ævi hans sjálfs.

## Tilvísanir
Frostaveturinn mikli

**Frostaveturinn mikli** getur átt við eftirfarandi:
* Frostaveturinn mikla árið 1880-81
* Frostaveturinn mikla árið 1881-82
* Frostaveturinn mikla árið 1917-18
Hildur Knútsdóttir

**Hildur Knútsdóttir** (f. 16. júní 1984) er íslenskur rithöfundur. Hún hlaut íslensku bókmenntaverðlaunin í flokki barnabóka árið 2016 fyrir bók sína *Vetrarhörkur.*

Hildur hefur lokið BA-prófi í bókmenntum og skapandi skrifum frá Háskóla Íslands. Hún hefur starfað sem verkefnastjóri í loftslagsmálum hjá Náttúruverndarsamtökum Íslands, bókavörður á Borgarbókasafni Reykjavíkur og texta- og hugmyndasmiður. Hildur var um tíma varaþingmaður Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs og tók sæti á Alþingi í mars 2017.

## Ritverk
* *Sláttur* (2011)
* *Spádómurinn* (2012)
* *Ævintýraeyjan: þrautir, leikir, gátur og skemmtun!* (2014)
* *Draugaljósið* (2015)
* *Vetrarfrí* (2015)
* *Vetrarhörkur* (2016)
** 
** 
* *Doddi: Bók sannleikans* með Þórdísi Gísladóttur (2016)
* *Doddi: Ekkert rugl!* með Þórdísi Gísladóttur (2017)
* *Ljónið* (2018)
* *Orðskýringar* (2018)
* *Nornin* (2019)
* *Hingað og ekki lengra* með Þórdísi Gísladóttur (2020)
* *Skógurinn* (2020)
* *Nú er nóg komið!* með Þórdísi Gísladóttur (2021)
* *Myrkrið milli stjarnanna* (2021)
** 
* *Urðarhvarf* (2023)
* *Hrím* (2023)
* *Mandla* (2024)
* *Kasia og Magdalena* (2024)
* *Gestir* (2025)

## Viðurkenningar
* 2015: Íslensku bókmenntaverðlaunin, tilnefning: *Vetrarfrí*
* 2016: Fjöruverðlaunin: *Vetrarfrí*
* 2016: Íslensku bókmenntaverðlaunin: *Vetrarhörkur*
* 2016: Íslensku bókmenntaverðlaunin, tilnefning: *Doddi: Bók sannleikans*
* 2018: Íslensku bókmenntaverðlaunin, tilnefning: *Ljónið*
* 2019: Íslensku bókmenntaverðlaunin, tilnefning: *Nornin*
* 2020: Íslensku bókmenntaverðlaunin, tilnefning: *Skógurinn*
* 2023: Íslensku bókmenntaverðlaunin, tilnefning: *Hrím*
* 2024: Íslensku bókmenntaverðlaunin, tilnefning: *Kasia og Magdalena*
* 2026: Íslensku bjartsýnisverðlaunin

## Tilvísanir
Mersey

**Mersey** er fljót í norðvestur-Englandi. Uppruni þess er þar sem Tame- og Goyt-fljót renna saman við Stockport. Ósar þess eru við Liverpool þar sem hún tæmist í Liverpool-flóa. Í dægurmenningu var talað um Merseybeat þ.e. tónlist úr Liverpool eftir miðja 20. öld (Bítlarnir voru frægastir úr þeirri senu).

Mersey myndaði sögulega landamörk Lancashire og Cheshire.
Warrington

**Warrington** er bær í Cheshire, Englandi, á bökkum Mersey-fljóts. Warrington er 32 km austur af Liverpool og 32 km vestur af Manchester. Íbúar voru um 210.000 árið 2017.
Regierungsbezirk

**Regierungsbezirk** er þýsk stjórnsýslueining sem tekur saman nokkrar sýslur á ríkisstjórnarstiginu í sumum sambandslöndum.
Veiðarfæri

Veiðarfærum má skipta upp í ýmsa flokka. Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna skiptir veiðarfærum upp í 12 flokka og Emil Ragnarsson skiptir þeim upp í fjóra flokka. Það eru dregin veiðarfæri, umlykjandi veiðarfæri, kyrrstæð veiðarfæri og svo ýmis hreyfanleg veiðarfæri. Einfaldari flokkun er að skipta þeim einungis upp í hreyfanleg og staðbundin veiðarfæri. Hreyfanleg veiðarfæri eru dregin að eða í kringum væntanlegan afla á meðan fiskar eru blekktir að eða inn í staðbundin veiðarfæri. Botnvörpur og dragnót eru dæmi um hreyfanleg veiðarfæri, en lína og handfæri dæmi um staðbundin. Hvernig sem fólk flokkar veiðarfæri, þá er mikill munur á olíunotkun eftir flokkum veiðarfæra. Veiðarfæri sem eru dregin á eftir skipi eyða mun meiri olíu en staðbundin veiðarfæri, og þá sérstaklega botnvarpa.

## Tilvísanir

## Tengt efni
* Fiskinet
Melvil Dewey

**Melville Louis Kossuth „Melvil“ Dewey** (f.10. desember 1851 – d. 26. desember 1931) var bandarískur bókasafnsfræðingur og kennari sem fann upp Dewey-flokkunarkerfið fyrir bókasafnsflokkun og var stofnandi Lake Placid-klúbbsins.

 
## References
Spænski sósíalíski verkamannaflokkurinn

**Spænski sósíalíski verkamannaflokkurinn** (sp. *Partido Socialista Obrero Español*; skammstafað **PSOE**), oft kallaður **Sósíalistaflokkurinn** í daglegu tali, er spænskur stjórnmálaflokkur. Flokkurinn var stofnaður árið 1879 og er elsti starfandi stjórnmálaflokkur á Spáni.

PSOE er aðili að Flokki evrópskra sósíalista og Alþjóðasambandi sósíalista.

## Saga flokksins
Pablo Iglesias stofnaði flokkinn þann 2. maí árið 1879 með það í huga að tala máli og gæta hagsmuna verkalýðsstéttar Spánar. Flokkurinn var stofnaður á grundvelli sósíalisma og marxískra kenninga. Árið 1936 gekk flokkurinn í ríkisstjórn ásamt öðrum vinstriflokkum spænska lýðveldisins. Eftir að herforinginn Francisco Franco gerði tilraun til valdaráns ásamt spænskum íhaldsöflum síðar sama ár klofnaði PSOE í þrjár fylkingar: í marxískan byltingarflokk, í miðvinstrisinnaðan stjórnmálaflokk og í umbótaflokk.

Eftir að Franco og stuðningsmenn hans unnu spænsku borgarastyrjöldina og komu á einræði var spænski sósíalíski verkamannaflokkurinn bannaður. Flokknum var ekki leyft að starfa á ný fyrr en árið 1977, eftir dauða Francos og endalok einræðisstjórnarinnar. Flokkurinn vann sigur í þingkosningum árið 1982 og stofnaði ríkisstjórn þar sem aðalritari flokksins, Felipe González, varð forsætisráðherra. González var forsætisráðherra Spánar fyrir flokkinn til ársins 1996, en þá bað flokkurinn ósigur í þingkosningum fyrir Þjóðarflokknum og borgaraleg hægristjórn undir forsæti José María Aznar tók við völdum á Spáni.

Árið 2004 tókst flokknum að vinna sigur gegn Þjóðarflokknum og mynda nýja ríkisstjórn með flokksleiðtogann José Luis Rodríguez Zapatero sem forsætisráðherra. Stjórn Zapateros hélt velli eftir kosningar árið 2008 en árið 2011 hlaut Sósíalistaflokkurinn sína verstu kosningu frá tíma borgarastyrjaldarinnar og Þjóðarflokkurinn vann hreinan meirihluta á þingi.

Á öðrum áratugi 21. aldar var sósíalíski verkamannaflokkurinn lengst af stærsti stjórnarandstöðuflokkurinn ásamt Borgaraflokknum og vinstriflokknum Podemos. Frá árinu 2014 hefur Pedro Sánchez verið aðalritari flokksins. Hann varð forsætisráðherra Spánar árið 2018 eftir að hafa leitt vantrauststillögu gegn stjórn Mariano Rajoy. Í kosningum sem haldnar í apríl árið 2019 vann flokkurinn um 30 prósent atkvæða og varð stærsti flokkurinn á spænska þinginu. Sánchez tókst þó ekki að mynda meirihlutastjórn og því var aftur haldið til kosninga þann 10. nóvember sama ár. Í þeim kosningum viðhélt flokkurinn svipuðu fylgi.

Sósíalistar lentu í öðru sæti á eftir Þjóðarflokknum í kosningum í júlí 2023 en enginn flokkur náði meirihluta á þinginu. Stjórnarkreppa ríkti næstu mánuði á Spáni en í nóvember gerði Sánchez samkomulag við flokk aðskilnaðarsinna í Katalóníu um að þeir myndu styðja áframhaldandi stjórn sósíalista. Sánchez náði fram samkomulaginu með því að lofa að veita leiðtogum katalónskra sjálfstæðissinna sem höfðu staðið að ólöglegri sjálfstæðisyfirlýsingu Katalóníu árið 2017 sakaruppgjöf.

## Aðalritarar flokksins
*Felipe González 1974–1997
*Joaquín Almunia 1997–2000
*José Luis Rodríguez Zapatero 2000–2012
*Alfredo Pérez Rubalcaba 2012–2014
*Pedro Sánchez 2014–2016, 2017–

## Tilvísanir
Play

**Play** var íslenskt lággjaldaflugfélag sem starfaði frá 2019 til 2025. 

## Saga
Tveir stjórnarmenn WOW air, Arnar Már Magnússon og Sveinn Ingi Steinþórsson lýstu því yfir í júlí 2019 að nýtt flugfélag væri í bígerð og var vinnuheitið *WAB (We are back)*. Fjármögnun félagsins kom 80 prósent erlendis frá en 20 prósent frá Íslandi.

Play ætlaði sér upphaflega að hefja flug vorið 2020. Í nóvember 2020 hafði félagið enn ekki fengið flugrekstrarleyfi en lýsti yfir því að það hefði í hyggju að hefja flug á öðrum ársfjórðungi 2021. Flugfélagið áætlaði upphaflega að það hefði 14 áfangastaði í Evrópu og Bandaríkjunum 
og að fyrstu áfangastaðirn­ir yrðu Kaupmannahöfn, London, París, Berlín, Alicante og Tenerife.
Play hóf að selja fyrstu flugmiðana í maí 2021. Athygli vakti að kjarasamningar félagsins sýndu laun undir lágmarkslaunum á Íslandi. ASÍ hvatti í kjölfarið til sniðgöngu á flugfélaginu.  Félagið var síðar með tugi áfangastaða í Evrópu, Bandaríkjunum, Marokkó og Tyrklandi.

Þann 29. september 2025 tilkynni stjórn félagsins að það myndi hætta starfsemi vegna langvarandi rekstrarerfiðleika og lýsa sig gjaldþrota með þeim afleiðingum að 400 manns misstu vinnuna.
## Tilvísanir
Brynstirtla

**Brynstirtla** eða **Atlantshafs-brynstirtla,** stundum nefnd í daglegu tali **hrossamakríll,** (fræðiheiti *Trachurus trachurus*) er uppsjávarfiskur af brynstirtluætt. Hún er algeng víða í Norður-Atlantshafi og lifir þar í stórum torfum frá yfirborði en þó aðallega á 100 til 200 metra dýpi. Brynstirta er frekar lítill fiskur með stutta trjónu og lítinn kjaft. Fiskurinn hefur áberandi samfellda röð af stórum beinplötum eftir endilangri rákinni og skýrir það heitið brynstirtla. 

Í Afríku er svokölluð *[[höfða-brynstirtla]]* notaðuð til manneldis, bæði reykt, þurrkaðuð og til annarar vinnslu. Í Evrópu hefur brynstirtla aðallega verið veidd til bræðslu. Brynstirla hefur fundist í íslenskri lögsögu en aldrei hrogn hennar, svo þar hafa verið um flækingsfiska að ræða.

## Nafnið hrossamakríll
Nokkur ruglingur hefur verið varðandi nafnið *hrossamakríll* því það er oft í daglegu máli notað eingöngu um brynstirtlu eina og sér en einnig um nokkrar aðra tegundir fiska af ættkvíslunum *Trachurus* og *Caranx.*

Hérlendir fiskifræðingar aftur á móti nota ekki heitið hrossmakríll heldur einungis brynstirtla. Til aðgreiningar þeirra tegunda sem sameiginlega eru oft nefndar hrossamakríll er notast við viðskeyti eftir búsetusvæðum. 

Sem dæmi er brynstirtla einnig nefnd Atlantshafs-brynstirtla út frá búsetusvæði sínu í Norður-Atlantshafi. Önnur tegund sem einnig hefur verið nefnd hrossamakríll er höfða-brynstirtla (*Trachurus capensis*, e. Cape horse mackerel) en hún aftur á móti lifir við syðsta odda Afríku, Góðrarvonarhöfða og dregur af honum höfða viðskeytið sitt. Á ensku er það eins að notað er viðskeytið *cape* eftir  *Cape Horn* sem er enska heiti Góðrarvonarhöfða.

## Tenglar

## Heimildir
* Brynstirtla, Sjaldgæfir fiskar, Ægir, 2. tölublað (01.02.2013), Blaðsíða 11
SKEMA Business School

**SKEMA Business School** er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í Lille, Suresnes, Sophia Antipolis, Suzhou, Raleigh, Belo Horizonte og Höfðaborg. Hann er stofnaður 2009. SKEMA býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og  ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 45 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Alain Dinin (Framkv.stj. (CEO) Nexity) auk Jean-Philippe Courtois (Framkv.stj. (CEO) Microsoft).

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
* Opinber vefsíða
Samherjaskjölin

**Samherjaskjölin** (e. *Fishrot Files*) eru  gögn um starfsemi Samherja í Namibíu sem birt voru á netinu og í fjölmiðlum í nóvember 2019. Skjölin sýna  hvernig Samherji komst yfir fiskveiðikvóta við strendur Afríku og hvernig fjármálum vegna kvóta og arðs af veiðunum  var háttað.

## Tengill
* Samherjaskjölin á WikiLeaks
## Heimildir
* [Samherjaskjölin (greinaflokkur í fréttaþættinum  Kveikur á [RÚV])]
* Samherjaskjölin (greinaflokkur á Stundin.is)
Makrílaætt

**Makrílaætt** (fræðiheiti *Scombridae*) er ætt uppsjávarfiska  og innan ættarinnar eru margir mikilvægir matfiskar svo sem makrílar, túnfiskar og bonito fiskar. Innan ættarinnar eru 51 tegund sem allar nema ein eru í ættkvíslinni Scombrinae en ein tegund tilheyrir ættkvíslinni Gasterochismatinae. Fiskar af makrílaætt eru frá 20 sm eyjamakríl  og allt upp í 4,58 m bláuggatúnfisk.
Bury

**Bury** er enskur bær á stórborgarsvæði Manchester og liggur við ána Irwell. Bury er um 12 km norðvestur af Manchester. 
Tæp 80.000 búa í Bury (2015) en nær 190.000 á svæðinu *Metropolitan Borough of Bury* (2011).

Bury þýðir það sama og virki eða kastali samanber *borg* á íslensku og *burg* á þýsku.

Bury F.C. knattspyrnulið bæjarins spilaði síðast í League One en liðið varð gjaldþrota árið 2019.

## Þekktar persónur frá Bury
*Sir Robert Peel, fyrrum forsætisráðherra Englands.
*Cherie Blair, kona Tony Blair fyrrum forsætisráðherra. 
*Kieran Trippier, knattspyrnumaður.
*Gary Neville og Phil Neville, knattspyrnumenn og bræður.
*Ian Wallace, trommari sem spilað hefur með King Crimson og Bob Dylan meðal annarra.

## Heimild
*
Boston (Lincolnshire)

**Boston** er bær í Lincolnshire á austurströnd Englands, um 160 kílómetra norður af London.
Íbúar eru um 35.000 en sveitarfélagið hefur um 67.000 íbúa (2015).

Borgin var mikilvæg verslunarborg á tímum Hansasambandsins. Frá henni komu pílagrímar sem stofnuðu til samnefndrar borgar í Bandaríkjunum, Boston.
Fáni Hong Kong

**Fáni Hong Kong** sýnir stílfærð hvít krónublöð Hong Kong-orkídeu á rauðum grunni. Fáninn er héraðsfáni sérstjórnarhéraðsins Hong Kong innan Alþýðulýðveldisins Kína. Hann var tekinn upp á þingi Kína árið 1990 en var fyrst dreginn að húni í Hong Kong þegar Kínverjar tóku við stjórn héraðsins frá Bretum árið 1997.

Fyrir 1997 hafði fáni Hong Kong verið ýmsar útgáfur af breska flotafánanum líkt og í fleiri nýlendum Breta.
Merki Hong Kong

**Merki Hong Kong** var tekið upp árið 1997 eftir að Alþýðulýðveldið Kína tók við stjórn sérstjórnarhéraðsins Hong Kong. Merkið er eins og fáni Hong Kong, með orkídeu í miðjum hring en umhverfis hringinn er nafn héraðsins „Hong Kong“ ritað með hefðbundnum kínverskum táknum og latínuletri.
Talgreining

**Talgreining** er svið innan máltækni sem þróar aðferðir og tækni til að greina og þýða talað mál yfir í stafrænan texta.  Skammstafanir eins og ASR (Automatic Speech Recognition) og STT (Speech to Text) eru einnig notuð um þetta svið. Talgreining samtvinnar þekkingu og rannsóknir úr málvísindum, tölvufræðum og rafmagnsverkfræði.

Talgreinir fyrir íslenskt mál hefur verið þróaður af Google. Annar talgreinir fyrir íslenskt mál hefur verið þróaður í Háskólanum í Reykjavík í samstarfi við Alþingi  og er sá talgreinir gefinn út með opnu hugbúnaðarleyfi.

Íslenskur talgreinir var tekinn formlega í notkun á Alþingi á Degi íslenskrar tungu 16. nóvember 2019. Talgreinirinn greinir ræður þingmanna.

## Tilvísanir
Robert Reich

**Robert Bernard Reich** (f. 24. júní 1946)  er bandarískur hagfræðingur, háskólakennari, rithöfundur og þjóðfélagsrýnir. Hann vann fyrir ríkisstjórnir Gerald Ford, Jimmy Carter og Bill Clinton. Hann var atvinnumálaráðherra frá 1993 til 1997.  Hann var í ráðgjafahópi Barack Obama um efnahagmál. Reich var prófessor við  Berkley-háskóla frá 2006 og áður var hann prófessor við Harvard-háskóla og prófessor við Heller School for Social Policy and Management við Brandeisháskólann. Hann hefur verið í ritstjórn  ýmissa tímarita svo sem  *[[The New Republic]]*, *[[The American Prospect]]* , *[[Harvard Business Review]]*, *[[The Atlantic]]*, *[[The New York Times]] og [[The Wall Street Journal]]*.

Reich hefur gefið út 18 bækur, þar á meðal eru metsölubækurnar  *The Work of Nations*, *Reason*, *Saving Capitalism*, *Supercapitalism*, *Aftershock: The Next Economy and America's Future og Beyond Outrage*. Hann stýrir félagasamtökunum Common Cause og skrifar eigin hugleiðingar um þjóðfélgsmál og hagfræði á  Robertreich.org.  Fræðslukvikmyndirnar  *Saving Capitalism*  frá 2017 og  *[[Inequality for All]]*  frá 2013 sem hann stóð að ásamt öðrum hafa hlotið viðurkenningar.

## Heimild
* Greinin Robert Reich á ensku wikipedia
Ramsar-sáttmálinn

**Ramsar-sáttmálinn** eða **Ramsar-samningurinn** (enska: *Ramsar Convention on Wetlands of International Importance especially as Waterfowl Habitat*)
er alþjóðlegur samningur um varðveislu og sjálfbæra nýtingu votlenda. Samningurinn var undirritaður árið 1971 í borginni Ramsar í Íran. Fundað er þriðja hvert ár varðandi málefni hans.
Alls eru 2.331 sem falla undir verndun samkvæmt samningnum (2018) og gera það alls 2,1 milljón ferkílómetra. Það land með mest flatarmál sem er verndað er Bólivía eða 140.000 ferkílómetrar. Flest svæði eru á Bretlandi eða 170.
 
Aðildafélög að Ramsar-sáttmálanum eru:

*Birdlife International
*International Union for Conservation of Nature (IUCN)
*International Water Management Institute (IWMI)
*Wetlands International
*WWF International
*Wildfowl & Wetlands Trust (WWT)

## Ramsar svæði á Íslandi
*Andakíll
*Eyjabakkar
*Grunnafjörður
*Guðlaugstungur
*Mývatn/Laxá
*Þjórsárver

## Heimild

## Tengill
Heimasíða
Bjarnalaug

**Bjarnalaug** er innisundlaug á Akranesi sem teiknuð er af Guðjóni Samúelssyni. Hún var opnuð árið 1944.

Á sjómannadaginn árið 1944 var laugin afhent fullbúin í sinni fyrstu gerð. Þeir sem stóðu að byggingu laugarinnar voru minningarsjóður Bjarna Ólafssonar, Skipstjórafélagið Hafþór og sjómanna og vélstjóradeild Verkalýðsfélags Akraness. Minningarsjóður Bjarna Ólafssonar var stofnaður árið 1939 í kjölfar slyss sem átti sér stað í febrúar það ár, er fjórir sjómenn drukknuðu nánast við fjöruna við Teigavör þegar alda reið yfir bátinn sem þeir voru munstraðir á. Einn þeirra var Bjarni Ólafsson skipstjóri. Mennirnir voru ósyndir og varð það kveikjan að því að farið var að safna fjármagni til byggingar sundlaugar. 

Bjarnalaug er staðsett að *Laugabraut 6* og er hún orðin meira en 70 ára gömul.
Brothættar byggðir

**Brothættar byggðir** er verkefni Byggðastofnunar sem hófst árið 2014. Markmiðið er að styðja við byggð og stöðva fólksfækkun í smærri byggðakjörnum og sveitum á Íslandi.

Meðal staða sem flokkaðir hafa verið undir brotthætta byggð eru:
*Árneshreppur
*Borgarfjörður eystri
*Grímsey
*Hrísey
*Raufarhöfn
*Skaftárhreppur
*Þingeyri
*Öxarfjörður

## Tenglar
*Leggja í línurnar fyrir brothættar byggðir - Rúv
*Byggðastofnun, brothættar byggðir - veittir verkefnastyrkir
*Byggðastofnun - verkefnislýsing
CF Montreal

**Club de Foot Montreal**  er kanadískt knattspyrnulið með aðsetur í Montreal í  Québec-fylki. Liðið var stofnað 1. janúar 2010 og leikur í austurdeild Norður-Ameríku deildarinnar Major League Soccer. Félagið tekur einnnig þátt í  Concacaf Champions League

CF Montreal var upphaflega stofnað 1992 sem Montreal Impact og spilaði 2011 í  North American Soccer League áður en það voru teknir inn í MLS. Það spilar heimaleiki sína á  Saputo Stadium (franska: Stade Saputo) leikvanginum sem var byggður árið 2008. Meðal þjálfara liðsins hefur verið gamla Arsenal goðsögnin Thierry Henry.

Árið 2021 skrifaði íslenski leikmaðurinn Róbert Orri Þorkelsson undir samning hjá félaginu og lék með því til 2024 þegar hann var lánaður til norska félagsins Konsvinger.
Kristinn G. Jóhannsson

**Kristinn G. Jóhannsson** (f. 1936) er Akureyringur .Nam myndlist á Akureyri, Reykjavík og Edinburgh College of Art. Lauk kennaraprófi 1962 og starfaði síðan við myndlist, skólastjórn og kennslu á Patreksfirði, Ólafsfirði og á Akureyri.  Hann hefur haldið fjölda einkasýninga heima og erlendis og tekið þátt í samsýningum.  Síðasta sýning hans var Listasafninu á Akureyri 2022- 2023. Hann hefur myndskreytt bækur m.a. "Nonnabækur" í nýrri útgáfu og einnig þjóðsögur auk ljóðabóka og bóka af fjölbreyttum toga. Hann fékk viðurkenningu úr "Bókasafnssjóði höfunda" árið 2003.