Hrísey

**Hrísey** er eyja við norðurhluta Íslands. Eyjan liggur í Eyjafirði nærri Dalvík. Hrísey er 8,0 km² að flatarmáli og er önnur stærsta eyjan við Ísland á eftir Heimaey.

Á eynni búa 164 manns (2024), flestir í þorpinu sem er syðst á eynni. Eyjan byggðist upp sem sjávarþorp og er nú vinsæll ferðamannastaður vegna náttúru og fuglalífs. Hrísey heyrir undir Akureyrarkaupstað. Nafn eyjunnar vísar í *hrís* (smávaxið birkikjarr, þaðan er orðið *hrísla* komið).

## Eyjarlýsing
Hrísey liggur í Eyjafirði austur af Dalvík og norðaustur af Árskógssandi. 

Hún er aflöng eyja frá norðri til suðurs, rúmlega 7 km löng og 2,5 km breið. Hún er láglend, rís hæst 110 metra yfir sjávarmál, og er vel gróin. Berggrunnur eyjarinnar er blágrýti, 11-12 milljón ára gamall.  

Jarðhiti er í eynni á tveimur stöðum og hitaveita. Borholurnar eru við ströndina við Kríunes um 1 km norðan við þorpið. Þar eru laugar í flæðarmálinu sem voru um 50°C áður en vinnsla hófst. Við Laugakamb á norðurenda eyjarinnar er laug sem fer á kaf í flóði, hitinn þar er yfir 60°C. 

## Saga
Samfelld byggð hefur verið í Hrísey allt frá landnámstíð. Hríseyjar-Narfi Þrándarson nam eyna. Hans er getið í Landnámabók og Víga-Glúms sögu.

Hrísey heyrði lengst af undir Árskógshrepp en var gerð að sérstökum hreppi, *Hríseyjarhreppi*, árið 1930 og myndaði upp frá því eigin hreppsnefnd. Þann 1. ágúst 2004 sameinaðist Hríseyjarhreppur Akureyrarkaupstað að undangenginni atkvæðagreiðslu í báðum sveitarfélögunum 26. júní 2004.

Norðmenn hófu síldarveiðar í Eyjafirði og á Austfjörðum á seinni hluta 19. aldar. Var það upphaf þess sem nefndist síldarævintýrið. Hrísey var meðal margra staða í Eyjafirði sem byggðust upp vegna útgerðar og síldarvinnslu Norðmanna og síðar Íslendinga og var síldarverksmiðja reist á eynni. Vegna ofveiðar hvarf síldin 1969 og síðasta fiskvinnslan lagðist af í Hrísey 1999.

Frá 1975 til 2015 var í Hrísey starfrækt einangrunarstöð á vegum landbúnaðarráðuneytisins fyrir dýr sem flutt voru inn til landsins svo tryggt væri að þau beri ekki með sér sjúkdóma til landsins. Fyrst var einangrunarstöðin fyrir nautgripi, en tekið var á móti gæludýrum eftir 1989. Svín hafa líka verið geymd þar.

Ferjan *Sævar* gengur á milli Hríseyjar og Árskógssands nokkrum sinnum á dag og tekur ferðin um 15 mínútur hvora leið.

Fuglaveiðar eru bannaðar í Hrísey. Engin villt rándýr er að finna þar og því hefur fuglalíf blómstrað og fuglaskoðun þar með. Norðurhluti eyjunnar, Ystabæjarland, er náttúruverndarsvæði í einkaeigu. Á eynni má finna um 40 fuglategundir, helst rjúpu, kríu, og æðarfugl.

## Bæir
* Hvatastaðir (í eyði)
* Krossatópt (í eyði)
* Miðbær (í eyði)
* Syðstibær
* Ystibær

## Tilvísanir

## Tenglar
*  Ferðasíða Hríseyjar
* Heimasíða Hríseyjar
* ''Sjálfbær Hrísey''; grein í Fréttablaðinu 2005
* ''Galloway og fuglaskoðun''; grein í Þjóðviljanum 1990
* ''Á slóðum Hákarla-Jörundar í Hrísey''; grein í Morgunblaðinu 1984
* ''Greifahöllin í Hrísey''; grein í Fréttablaðinu 2005
* ''Allt um Hrísey''; grein í Degi 1987
* ''Hrísey: Hjarta Eyjafjarðar''; grein í Morgunblaðið 1955
* ''Komið við í Hrísey, perla Eyjafjarðar''; grein í Morgunblaðinu 1990
*  ''Gengið inn í annan heim''; grein í DV 2000
* ''Byggð í Hrísey''; grein í DV 1992
* ''Hrísey í faðm Akureyrar''; grein í Fréttablaðinu 2004