open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Þurrabúð

**Þurrabúð** (eða **tómthús**) er búskaparform við sjávarsíðuna þar sem menn bjuggu en voru hvorki sjálfstæðir bændur né vistráðnir hjá bændum, eða m.ö.o. menn voru sjómenn eða daglaunamenn í verstöð eða sjávarbyggð en höfðu ekki afnot af jörð eða héldu húsdýr. Sett voru lög um þurrabúðarmenn árið 1888 sem komu í stað tilskipunar um lausamenn og húsmenn frá 1863. 

Utan kaupstaðar eða verslunarstaðar máttu menn ekki byggja þurrabúð, nema lóð fylgdi búðinni með matjurtagarði og húsakynni væru sæmileg. 

Árið 1894 var losað um vistarskylduna og árið 1907 var felld niður heimild sveitarstjórna til að synja manni um leyfi til að setjast í húsmennsku eða þurrabúð.

## Tengt efni
* Vistarband

## Heimild
* Björn S. Stefánsson, Ráðningarskilmálar í lok 19. aldar
Verstöð

**Verstöð** er staður þar sem stunduð var sjósókn og afli verkaður. Flestar hinar elstu verstöðvar eru frá árabátaöld og hafa að líkindum myndast á síðmiðöldum.  Vermenn komu í verið á ákveðnum tímum og bjuggu þar í verbúðum sem kallaðar voru sjóbúðir. Sjóbúðir voru þannig að byggt var útihús, stundum eitt sér, eða fleiri saman og veggir hlaðnir að innan úr grjóti og torfi eða grjóti eingöngu en að utan úr grjóti og torfi eða sniddu.

Það sem verstöð myndaðist þurfti að vera góð lending, skammt að róa á fiskimið og nógu mikið landrými til að reisa mætti verbúðir og verka fisk. Einnig þurfti að vera auðvelt að sækja rennandi vatn eða vatn í brunna.

Fjórar tegundir fiskivera voru algengust á fyrri tíð.
# Heimaver eða verstöðvar þar sem menn réru heiman frá sér
# Útver voru staðir þar sem menn fóru til með báta sína og skipshafnir og höfðust við meðan á veiðum stóð. Það kallast útræði að róa úr útveri og þeir sem réru voru útróðrarmenn, útversmenn eða vermenn. Útver voru nálægt fiskimiðum þar sem gott var að sitja fyrir fiskigöngum.
# Viðleguver voru verstöðvar þar einhverjir aðkomubátar voru en flestir bjuggu á bæjum
# Blönduð ver sem voru blanda af hinu.

Verstöðvar voru fjölmargar, um 320 verstöðvar eru þekktar frá árabátaöld, flestar í Vestfirðingafjórðungi. Meðal verstöðva voru Vestmannaeyjar, Dritvík, Oddbjarnarsker og Bolungarvík.

## Heimildir
* Saga sjávarútvegs á Íslandi, I. bindi 
* Í verinu, Eimreiðin, 1-2. Hefti (01.01.1923), Blaðsíða 17
* Ýmislegt um vermennsku á 19. öld,Eimreiðin, 2. Hefti (01.04.1937), Blaðsíða 187
Útræði

**Útræði** er  þegar róið var til fiskjar út frá  útveri en útver voru verstöðvar þar sem menn fóru til með báta sína og skipshafnir á árabátaöld. Útver voru nálægt fiskimiðum þar sem gott var að sitja fyrir fiskigöngum. Þau voru oft á annesjum fjarri byggð. 

## Heimild
Saga sjávarútvegs á Íslandi, I. bindi
Ósvör

**Ósvör** í Bolungarvík er endurgerð verstöð frá árabátaöld sem var smíðuð fyrir gerð heimildarmynda Erlends Sveinssonar *[[Verstöðin Ísland]]* og *[[Íslands þúsund ár]]* 1990. Þar er nú sjóminjasafn.

Ósvör stendur austast í Bolungarvíkinni, niður við sjóinn. Safnið saman stendur af tvöfaldri 19. aldar verbúð, salthúsi, fiskreiti og þurkhjalli. 

Þar er einnig sexæringur, dráttarspil, ýmis veiðarfæri og tæki og tól sem notuð voru við veiðar og fiskverkun á öldum áður. 

Safnverðir í Ósvör klæðast sjófötum árabátatímans og lýsa því sem fyrir augum ber.

## Tenglar

*Heimasíða safnsins 
* ''Sjómenn fortíðar heimsóttir í Ósvör''; grein í Morgunblaðinu 1995

*
Netsamfélag

**Netsamfélag** er vefsíða þar sem fólk getur haft samskipti við annað fólk í gegnum fréttabréf, síma, tölvupóst eða annað skilaboðakerfi eða spjallkerfi í staðinn fyrir að hafa samband augliti til auglitis. Samfélagsmiðlar eins og MySpace og Facebook eru dæmi um netsamfélög.
Íslands þúsund ár

***Ísland þúsund ár*** er leikin íslensk heimildarkvikmynd frá árinu 1997. Leikstjóri hennar er Erlendur Sveinsson en kvikmyndataka var í höndum Sigurðar Sverris Pálssonar. Kvikmyndin fjallar um sjósókn fyrri alda og gefur innsýn í lífsbaráttu íslenskra sjómanna á árabátatímanum þegar farið var í útróðra á opnum bátum. Kvikmyndin er sjálfstætt afsprengi heimildamyndarinnar *[[Verstöðin Ísland]]* frá 1991 og notar myndefni úr upphafsatriði þeirrar myndar. Í myndinni er sagt frá einum róðri sjö manna á sexæringi undir lok nítjándu aldar.   

Leikmyndin úr myndinni, endurgerð verstöð í Ósvör við Bolungarvík er vinsæll ferðamannastaður.

## Tenglar
* [''Íslands þúsund ár'' á [FLV]-sniði hjá Poppoli Pictures]
* ''Kvikmynd um árabátasjómanninn''; grein í Morgunblaðinu 1997 
* ''Baráttan við bárurnar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997
Skjaldbreiður

**Skjaldbreiður** er 1.060 m há dyngja á Íslandi. Skjaldbreiður myndaðist í eldgosi fyrir um 9000 árum síðan en í sama gosi myndaðist umgjörð Þingvallavatns.

Fjallið er fagurformaður hraunskjöldur norðaustur af Þingvallasveit og sést hann mjög vel frá útsýnispallinum hjá upplýsingamiðstöð Þjóðgarðsins á Þingvöllum.

Skjaldbreiður er önnur stærsta dyngja landsins. Uppi á háfjallinu er mikill og djúpur gígur, um 300 m að þvermáli og u.þ.b. 50 m djúpur.

Vel þekkt er kvæði Jónasar Hallgrímssonar *Fjallið Skjaldbreiður*.

## Jarðfræði
Fjallið myndaðist í langvinnu gosi fyrir rúmlega 9.000 árum.

Stuttu eftir að síðustu ísöld lauk, runnu frá Skjaldbreið mikil hraun sem náð hafa suður til Þingvallavatns. Hraunin eru nú hulin yngri hraunum sem runnu frá eldstöðvum austan Hrafnabjarga.Gríðarleg gosvirkni varð í kjölfar jöklahörfunar á Þingvallasvæðinu og mynduðust tvær umfangsmiklar dyngjur, Skjaldbreiður og Eldborgir, sunnan Hrafnabjarga. Hraunin fylltu upp í lægðina við norðanvert Þingvallavatnið og stífluðu aðkomu jökulvatnsins frá Langjökli. Upp frá því er það aðrennsli neðanjarðar.

Skjaldbreiður er líka mjög formfagurt fjall. Hlíðar þess ná mest um 8° halla við toppinn en meira dreifist úr neðri lögunum. Eins og þekkt er núna, t.d. frá gosum í Kilauea eða Surtsey, er í dyngjugosum yfirleitt ekki mikið flæði frá toppgígnum, sem er að mestu fylltur af hrauntjörnum, heldur renna hraunin neðanjarðar og koma upp víðs vegar um hlíðar fjallsins. Þannig myndast margföld lög af hrauntungum sem liggja hver yfir aðra og hlaða upp fjallið.

Tveir móbergshnjúkar, Karl og Kerling, eru sunnan í Skjaldbreið, nær kaffærðir í hraununum.

## Samgöngur
Til forna var farinn Skessubásavegur, Hellisskarðsleið frá Haukadal norður á Hlöðuvelli, en þaðan fyrir norðan Skjaldbreið vestur á Kaldadal. Þessi leið er aflögð.

En línuvegur er til í dag milli Árnessýslu og Borgarfjarðar sem fylgir meira og minna sömu slóðum.

Í dag er líka á góðum vetrardegi hægt að aka alveg upp á fjallið á snjósleða eða breyttum jeppa.

## Uppgangan
Leiðin á háfjallið er ekki erfið. Venjulega er farið frá stað þar sem línuvegurinn liggur sem hæst í Skjaldbreið við gíghólinn Hrauk (605m). Stutt ökuslóð liggur þaðan frá línuveginum.

## Tenglar

* Upplýsingar um Skjaldbreið á Stjörnufræðivefnum

## Tilvísanir
Kyndilmessa

**Kyndilmessa** (á latínu ***Praesentatio Domini***; þ.e. *Kynning Herrans*, einnig nefnd á latínu ***Missa Candelarum***, og *Purificatio Mariæ*) er kristinn helgidagur, einkum í kaþólsku og rétttrúnaðarkirkjunum, sem haldinn er hátíðlegur 2. febrúar. Nafnið er dregið af latneska orðinu *candelarium* sem merkir kerti. Hátíðin er haldin til minningar um þegar Jesúbarnið var fram borið í musterinu í Jerúsalem. Kyndilmessa er þess vegna hreinsunardagur Maríu meyjar, 40 dögum eftir fæðingu Krists. Á íslensku hefur hún einnig verið kölluð „hreinsunarhátíð blessaðrar Maríu meyjar”. 

## Tímasetning
Samkvæmt Móselögum (3. Mósebók 12, 2-4) og hefðum gyðinga er kona talin óhrein í fjörutíu daga eftir að hún hefur fætt sveinbarn. Samkvæmt Lúkasarguðspjallinu tóku María og Jósef Jesúbarnið til musterisins fjörutíu dögum eftir fæðingu hans. Upphaflega var hátíðin haldin 14. febrúar enda var fæðing Jesú í frumkristni talin hafa átt sér stað 6. janúar. Á fjórðu öld var fæðingardagurinn fluttur yfir á 25. desember. 

## Saga
Á fyrstu öldum kristni var hátíðin haldin til minnis um fund Símeons og Jesú í musterinu samkvæmt 2. kapítula Lúkasarguðspjalls 25-40 enda var hátíðin þá nefnd *Dagur heilags Símeons* eða *Hypapante* (úr grísku *fundur*). Elstu heimildir um hreinsunarhátíð Maríu eru frá Jerúsalem snemma á 4. öld, en er þá reyndar bundin við 14. febrúar, þar sem þá var fæðingardagur Jesú enn talinn 6. janúar. Hátíðin var svo fyrirskipuð árið 524 af Jústiníanusi keisara í Konstantínópel. Árið 690 skipaði Sergius I. páfi í Róm, að á hreinsunarhátíðinni skyldi vígja öll kerti sem ætlað væri til helgigjörða á árinu. Á þessum degi var á miðöldum farin skrúðganga utan og innan kirkjubyggingarinnar og einnig út í kirkjugarð. Báru prestar og söfnuður logandi kerti í göngunni.
Hátíðin fékk því nafnið *missa candelarum* á latínu en það þýðir kertamessa. Það sést oft í íslenskum fornbréfum frá 15. og 16. öld en eftir siðbreytingu er orðið kyndilmessa orðið allsráðandi.

## Kyndilmessa á Íslandi
Eftir siðaskipti lagðist hátíðin af eins og önnur Maríudýrkun en í kaþólskum sið og rétttrúnaðakirkjunni er ennþá haldið upp á daginn með ljósamessu. Á kyndilmessu er vetur hálfnaður en vetrarvertíð hófst áður fyrsta virka dag eftir kyndilmessu.

## Heimild

* Kyndilmessa
Verbúð

**Verbúð** var á árabátaöld bústaður sem skipshafnir bjuggu í á meðan á vertíð stóð. Þegar vertíð hófst komu vermenn til búðanna sem oft voru á verstöðvum þar sem margir bátar réru út. Vermenn voru oft marga daga á leið í búðirnar. Verbúðir voru oftast þannig að það voru tóftir sem tjaldað var yfir.

Yfirleitt rúmuðu verbúðir eina skipshöfn. Veggir voru hlaðnir úr torfi og grjóti, sperrur voru í loft sem annars var úr torfi. Meðfram veggjum voru bálkar hlaðnir úr grjóti og sváfu vermenn þar, oftast tveir og tveir saman. Á Stokkseyri er varðveitt gömul verbúð Þuríðarbúð sem er dæmigerð fyrir sunnlenskar verbúðir, en sú búð mun hafa rúmað skipshöfn af áttæringi.

Verbúð getur einnig átt við  húsnæði farandverkafólks í fiskvinnslu, oft húsnæði sem er í eigu útgerðar.

## Heimild
Saga sjávarútvegs á Íslandi, I. bindi
Maren orkustjórnunarkerfi

**Maren** er orkustjórnunarkerfi fyrir skip notað til að lágmarka olíunotkun, þar með minnka eldsneytiskostnað útgerða og draga úr mengun sjófara.  Það er þróað af fyrirtækinu Marorku.  Maren 2 kerfið var gefið út seinni hluta ársins 2005 og sýnt á Sjávarútvegssýningunni í Kópavogi það ár.  Maren 2 hlaut það árið verðlaun sem besta nýja varan á sýningunni.

Maren kerfið fylgist með mismunandi gerðum orkukerfa um borð í hinum ýmsu tegundum skipa.  Það sýnir skipsstjórnendum samhengi milli stýringa þessara kerfa og olíueyðslu skipsins.  Maren notar hermun og bestun til að koma með tillögur að bættri stýringu og tekur við það mið af hönnun skipsins og aðgerðum um borð.

## Tilvísanir
Samtök Iðnaðarins 
Marorku fréttir

## Tenglar
Heimasíða Marorku
Lucy Lawless

**Lucille Frances Ryan** (fædd 29. mars 1968 í Auckland) er bandarísk leikkona og poppsöngkona.

## Útgefið efni
* 1995: **
* 1999: *The Simpsons*
* 2002: *The X-Files*
* 2005: *Locusts!*
* 2005: *Vampire Bats*
* 2005: *Battlestar Galactica*

## Tenglar

* IMDB
Beygingarlýsing íslensks nútímamáls

**Beygingarlýsing íslensks nútímamáls**  er safn beygingardæma á rafrænu formi sem er aðgengilegt almenningi á netinu. Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi sér um viðhald og miðlun BÍN. Í BÍN eru nú um 350.000 uppflettiorð, og er enn í þróun.

Byrjað var að vinna við gerð BÍN árið 2002 hjá Orðabók Háskólans. BÍN var unnin í nokkrum áföngum og var sá fyrsti styrktur af tungutækniátaki menntamálaráðuneytisins og lauk honum þann 15. mars 2004 með um 173.000 orðum. BÍN var hýst á formi XML-skráa sem afhent voru á geisladiskum til máltækninota.

Beygingardæmin voru fyrst birt á vefsíðu Orðabókar Háskólans árið 2004. Árið 2005 fékkst styrkur úr Tækniþróunarsjóði til að búa til gagnagrunn fyrir BÍN og þá hófst samvinna við Spurl ehf. Ný vefsíða var opnuð árið 2007 þegar Orðabók Háskólans varð hluti af Stofnun Árna Magnússonar og Spurl varð hluti af Já ehf. Frá 11. nóvember 2009 var aðgangur að gögnum úr BÍN opinn á vefsíðu BÍN, með stuðningi Já sem hýsti gagnasafnið til hausts 2019. Árið 2017 fékkst styrkur úr Máltæknisjóði til nýrrar útgáfu af BÍN sem opnuð var 25. september 2019.

## Tenglar
*Heimasíða Beygingarlýsingar íslensks nútímamáls
Crème brûlée

***Crème brûlée*** (Franska: „brenndur rjómi“) er eftirréttur úr saðsömum búðingi með karamelluskel sem gerð er með því að brenna sykur með gasbrennara eða öðru álíka. Rétturinn er vanalega borinn fram í litlum köldum keramík skálum, sem kallast ramekin.

Búðingurinn er oftast með vanillubragði, en líkjör, súkkulaði eða ávöxtum er oft bætt við.

## Tengt efni
* Crema catalana
* Crème caramel
Biti (tölvufræði)

**Biti** er tölustafur á tvítöluformi (tvítölustafur) og getur haft gildið 0 eða 1. Biti er grunneining upplýsinga á stafrænu formi. Fleiri tákn eru notuð yfir gildi bita heldur en núll og einn, til dæmis hár og lár, satt og ósatt, af og á.

Tölvur skilja Á- og AF-skipanir, og ein slík skipun í gögnum kallast biti. Þessum skipunum má líkja við hlið sem hleypir rafmagni í gegnum sig þegar það er opið (1) og hleypir ekki rafmagni í gegnum sig þegar það er lokað (0). Þegar bitum er raðað saman til að mynda stærri tölur, þá eru þeir settir saman í átta bita klasa sem nefnast bæti.

## Sjá einnig
* Bæti
* Skammtabiti, notaður í skammtatölvum
Atli Viðar Björnsson

**Atli Viðar Björnsson** (f. 4. janúar 1980) er íslenskur fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði legst af fyrir FH. Hann er Dalvíkingur að uppruna. Hann varð sá fjórði til að skora meira en 100 mörk í efstu deild.
Vilhjálmur Finsen

**Vilhjálmur Finsen** (7. nóvember 1883 – 11. október 1960) var blaðamaður og fyrsti ritstjóri Morgunblaðsins og einn af stofnendum þess, ásamt Ólafi Björnssyni.

Vilhjálmur Finsen var sonur Óla Finsen, sem lengi var póstmeistari í Reykjavík, af hinni frægu Finsensætt, sem kennir sig við nafn Finns Jónssonar Skálholtsbiskups. Vilhjálmur varð stúdent 1902 og lagði stund á málanám við Kaupmannahafnarháskóla en tók jafnframt að rita fréttapistla frá Íslandi í dönsk blöð sama vetur og hann kom til Hafnar. Árið 1904 varð Vilhjálmur íslenskur fréttaritari við *Politiken*. Hann var starfsmaður hjá Marconi-félaginu 1906 og tók próf í loftskeytafræði við skóla félagsins í Liverpool í apríl 1907 og varð fyrstur manna á Norðurlöndum til þess að taka loftskeytapróf. Um nokkurra ára skeið starfaði hann hjá Marconi-félaginu og ferðaðist víða á vegum þess. Á þessum árum stundaði hann jafnframt blaðamennsku. Hinn 2. nóvember 1913 stofnaði hann *Morgunblaðið* ásamt Ólafi Björnssyni ritstjóra en lét af ritstjórn blaðsins í árslok 1921. Þá fluttist hann til Noregs og starfaði meðal annars við stórblaðið *Tidens Tegn*. Vilhjálmur varð sendiherra í Svíþjóð og síðar í Þýskalandi en síðustu árin helgaði hann sig einkum blaðamennskunni og safnaði greinum sínum í bók. Á vegi hans varð margt merkra manna og segir hann frá kynnum sínum við þá í ævisögu sinni *Alltaf á heimleið*. Blaðaviðtöl átti hann meðal annars við Edison, Amundsen og Caruso.  

## Tenglar
Spore (tölvuleikur)

***Spore*** er tölvuleikur sem kom út í september 2008. Leikurinn var framleiddur af Maxis og gefinn út af Electronic Arts fyrir stýrikerfin Windows og Max OS X. Höfundur leiksins er Will Wright sem sem gerði einnig leikina SimCity og The Sims.

Í *Spore* fær spilarinn að skapa lífveru og stjórna þróun hennar frá upphafi sem smásæ lífvera, í greinda og félagslega veru þar til að veran fer út í geim að kanna ólíkar menningar á öðrum plánetum. Í *Spore* getur spilari einnig búið til eigin heim, bæi og farartæki. Leikurinn er einstaklingsleikur, en hægt er að skiptast á samfélögum og verum við aðra spilara í gegnum Sporepedia á netinu.

## Tengill
* Spore
Sigurbjörn Einarsson

Sr. **Sigurbjörn Einarsson** (30. júní 1911 – 28. ágúst 2008) var biskup Íslands frá árinu 1959 til ársins 1981. Sonur hans var Karl Sigurbjörnsson.

## Æska
Sigurbjörn Einarsson fæddist á Efri-Steinsmýri í Meðallandi, Vestur-Skaftafellssýslu. 

## Nám
Sigurbjörn lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1931 og nam almenn trúarbragðavísindi, klassísk fornfræði og sögu við Uppsalaháskóla. Hann lauk þaðan prófi í grísku, fornfræðum og sögu árið 1936 og hlaut cand. fil. gráðu frá heimspekideild Stokkhólmsháskóla árið 1937. Hann lauk guðfræðiprófi frá Háskóla Íslands 1938. Sigurbjörn stundaði framhaldsnám í nýja-testamentisfræðum við Uppsalaháskóla 1939, í trúfræði við Háskólann í Cambridge sumarið 1945 og framhaldsnám veturinn 1947-48, meðal annars í Basel.

## Starf
Séra Sigurbjörn Einarsson varð sóknarprestur í Breiðabólstaðarprestakalli á Skógarströnd  1938 og var veitt  Hallgrímsprestakall í janúar 1941 og þjónaði þar til 1944 þegar hann var skipaður dósent í guðfræði við Háskóla Íslands þar sem hann hafði verið settur kennari. Hann var skipaður prófessor í guðfræði 1949 og gegndi því starfi til 1959 er hann var vígður biskup Íslands. 

Hann þjónaði sem biskup Íslands til ársins 1981.

## Félags- og trúnaðarstörf
Sigurbjörn  var forseti Framtíðarinnar 1931, formaður Lilju frá stofnun 1943 og til 1959, formaður Þjóðvarnarfélags Íslendinga 1946 – 50, formaður Skálholtsfélagins frá stofnun þess 1949. Hann sat í stjórn Hins íslenska Biblíufélags frá 1948 og var forseti þess 1959 – 81, forseti Kirkjuráðs og Kirkjuþings 1959-81 og sat í stjórn Nordiska Ekumeniska Institutet 1959 – 81. Sigurbjörn var formaður sálmabókarnefndar 1962-72, formaður þýðingarnefndar Nýja testamentisins 1962-81 og sat í nefnd á vegum Lúterska heimssambandsins um trúariðkun og trúarlíf 1964-68. Hann var formaður Listvinafélags Hallgrímskirkju 1982-87 og Skólanefndar Skálholtsskóla 1972-81. 

Í heimsstyrjöldinni síðari var Sigurbjörn einn af þremur nefndarmönnum í Ástandsnefndinni sem fjallaði um samskipti íslenskra kvenna og hernámsliðsins.

## Ritstörf
Sigurbjörn samdi og þýddi mörg ritverk. Þar má nefna Trúarbrögð mannkyns, Opinberun Jóhannesar - skýringar, ævisögu Alberts Schweitzer og kennslurit um trúarbragðasögu og trúarlífssálfræði. Hann gaf einnig út fjölda bóka með greinum, predikunum og hugvekjum og samdi og þýddi fjölda sálma í Sálmabók kirkjunnar.

## Neðanmálsgreinar


## Tengt efni
* Listi yfir biskupa Íslands

## Tenglar
* ''Sigurbjörn Einarsson biskup látinn''; af mbl.is
Heiðni

**Heiðni** er notað um fjöltrú og eldri trúarbrögð sem tengjast ekki kristinni trú. Á Íslandi er það oftast notað um trú norrænna manna áður en þeir tóku upp kristna trú. Heiðni á Íslandi er stundum kölluð „ásatrú“ en það er tiltölulega ungt hugtak sem kom ekki fram fyrr en á 19. öld. 

Áður fyrr kölluðu kristnir menn flesta sem voru annarrar trúar heiðingja. Þannig ritar Guðbrandur Þorláksson í þýðingu sinni á *[[Musculis bænabók]]* 1597: „en ekki í hjá Gyðingum, Tyrkjum eður öðrum heiðingjum“. Í samtímafrásögnum af Tyrkjaráninu er iðulega talað um þá sem heiðingja.

Á Íslandi er orðið heiðni samt oftast notað um trúarbrögðin sem talið er að meirihluti norrænna manna hafi aðhyllst áður en kristni var tekin upp á Norðurlöndum. Heiðni er líka kölluð hin norræna trú eða hinn forni siður. Landnáma og Íslendinga sögur eru mikilvægustu heimildirnar um heiðinn sið á Íslandi. Orðið heiðni er talið merkja að vera heiður eða skýr eins og skýlaus himinn, eða að trúarbrögðin séu trú heiðarbúa.

## Tilvísanir
SimCity

**SimCity** er sandkassatölvuleikur þar sem spilari býr til borg. Leikurinn gengur í grunninn út á að skipuleggja, byggja og reka borgina. Leikurinn kom fyrst út árið 1989 og var hannaður af Will Wright sem síðar þróaði tölvuleikinn Sims. Komið hefur út röð leikja sem byggjast á SimCity hönnun. Frumkóði SimCity var gefinn út með GNU höfundarleyfi þann 10. janúar 2008 undir nafninu Micropolis. Hægt er að spila leikinn á Windows , MAC og Playstation.

## Tilvísanir
Fjalldrapi

**Fjalldrapi** (**fjallhrapi** eða **drapi**) (Fræðiheiti: *Betula nana*) er lágvaxinn runni (1-1,2 metrar)) af birkiætt. Fjalldrapi vex í móum og votlendi. Áður fyrr var fjalldrapinn oftast notaður sem tróð undir torfið í þökum torfbæja, því börkur hans varðist mjög vel fúa og hlífði svo viðunum.

## Samband við aðrar tegundir
### Erfðablöndun við ilmbjörk
Fjalldrapi getur erfðablandast við ilmbjörk og myndað þrílitna afkvæmi sem nefnist skógarviðarbróðir.

### Samlífistegundir
Fjalldrapi lifir samlífi við margar tegundir sveppa í gegnum svepprótarsamband. Algengir fylgisveppir fjalldrapa á Íslandi eru birkiskjalda, dökklubbi og berserkjasveppur.

Dauður fjalldrapi getur verið fæða rotvera. Dæmi um rotverur sem lifa á dauðum viði fjalldrapa eru birkiskufsa (*Diaporthella aristata*), bládoppa (*Tapesia fusca*) *[[Melanomma pulvis-pyrius]]*, *[[Neotapesia graddonii]]*,, gullhnoðri (*Lachnum bicolor*) og vankynssveppurinn *[[Trimmatostroma betulinum]]*. Birkifrekna (*Atopospora betulina*) og *[[Plagiostoma campylostyla]]* vex á dauðum laufblöðum fjalldrapa. *[[Taeniolina scripta]]* vex á berki fjalldrapa.

### Ásætur
Fjalldrapi er hýsill fyrir fléttur. Kvistagrös vaxa á berki fjalldrapa um allt land, sérstaklega á mjóum greinum.

### Sjúkdómar
Fjalldrapi er þekktur hýsill fyrir sjúkdómsvaldandi sveppi. Meðal þeirra sem fundist hafa á Íslandi eru *[[Anisogramma virgultorum]]*, birkiryðsveppur (*Melampsoridium betulinum*), *[[Mycosphaerella harthensis]]* og nornasveppirnir hrísvendill (*Taphrina nana*), blásturvendill (*Taphrina carnea*) og *[[Taphrina bacteriosperma]]*.

### Dýr og fjalldrapi
Fjalldrapi er eina þekkta hýsiltréð á Íslandi fyrir hrískönguló (*Dictyna arundinacea*) sem kýs að spinna vef sinn á plöntunni. Hrískönguló finnst umhverfis Mývatn.

## Tilvísanir
Will Wright

**William Wright** (fæddur 20. janúar 1960 í borginni Atlanta) er bandarískur tölvuleikjahönnuður og einn af stofnendum tölvuleikjafyrirtækisins Maxis sem nú er hluti af Electronic Arts. 

Hann er þekktastur fyrir að hafa hannað SimCity og The Sims. Nýjasta verk hans er Spore.

Wright var sem barn í Montessori-skóla þar sem lögð var áhersla á sköpun, lausnaleit og frumkvæði. Hann hefur sagt að einmitt þessi tegund af námi hafi verið innblástur í sum atriði í SimCity.
Fenjakrókódíll

**Fenjakrókódíll** (eða **persneski krókódíllinn**) (fræðiheiti: *Crocodylus palustris*) er krókódílategund sem er að finna á Indlandi, Pakistan og Srí Lanka. Hann er einnig að finna í hluta Nepals og Írans. Á ensku nefnist fenjakrókódíllinn *Mugger Crocodile*, en „mugger“ er ensk ummyndun á orðinu *magar* á Hindí sem merkir „vatnaskrímsli“. Í Nýjum dýrheimum (*The Second Jungle Book*) eftir Rudyard Kipling, sem Gísli Guðmundsson þýddi á íslensku, kemur fyrir fenjakrókódíll. Gísli nefnir í þýðingu sinni tegundina **mugg** (nf. muggur). 

Fenjakrókódíll getur orðið allt að fimm metra langur. Hann hefur átt það til að ráðast á fólk, en þó aðallega börn.
Árabátaöld

**Árabátaöld** er tímabil í sögu fiskveiða við Ísland sem einkennist af því að róið var út á fiskimið á árabátum. Þetta á við tímabilið frá um 1300 fram til 1800. Fyrri hluti tímabilsins hefur verið nefndur „fiskveiðaöld“. Það tímabil einkenndist af mikilli eftirspurn eftir íslenskum sjávarafurðum, einkum skreið. Þegar kom fram undir miðja 16. öld hófst tímabil stöðnunar og hnignunar. Minnkandi eftirspurn eftir skreið í kjölfar siðaskiptanna olli verðfalli og breytt verslunarfyrirkomulag með verslunareinokun var sjávarútvegi óhagstætt.

Þilskipaútgerð („skútuöld“) tók við af árabátaöld. Skúli Magnússon landfógeti beitti sér fyrir að stofnað var félag um verksmiðjurekstur og þilskipaútgerð og keypti félagið, sem nefnt var Innréttingarnar,  tvær húkkortur *Friðriksósk* og *Friðriksvon* til að kenna Íslendingum  að nota segl og stýri. Skipin sigldu til Íslands árið 1752. Einnig lét Skúli smíða jakt í Örfirisey.

## Tilvísanir
Fötlunarfræði

**Fötlunarfræði** er þverfagleg undirgrein félagsfræði sem fæst við rannsóknir á fötlun. Á heimasíðu Rannveigar Traustadóttur, dósents í uppeldis- og menntunarfræðum við Háskóla Íslands, segir:

## Tilvísun

## Tenglar
* Háskóli Íslands - Rannsóknasetur í fötlunarfræðum
* Nordic Network on Disability Research
* Centre For Disability Studies 
* disabilitystudies.net 
* Society for Disability Studies
Hnísa

**Hnísa**, einnig nefnd **selhnísa**, (fræðiheiti: *Phocoena phocoena*) er sjávarspendýr af ætt tannhvala eins og höfrungar.  

## Lýsing
Hnísan er minnsti tannhvalurinn við Ísland. Fullvaxin karldýr eru tæpir tveir metrar á lengd og vega u.þ.b. 70 kg.  Kvendýrin eru 1,4-1,9 m löng og vega 55-70 kg. Hnísan er dökkgrá að ofan, ljósari á síðum og hvít á kviði.  Dökkar rákir eru milli bægsla og munnvika.  Bakugginn er lágur, ávalur og afturhallandi.  Tennurnar eru 40-60 í hvorum skolti. Hnísurnar geta orðið um 30 ár gamlar.    

## Fæða
Helsta fæða hnísu eru ýmsir smáfiskar, síli, loðna og síld. Hnísur kafa ekki eins djúpt og aðrar tegundir og er köfunartími um 2-6 mínútur. Þær synda hægt og liggja oft hreyfingalausar í yfirborði í langan tíma.Talsvert er um það að hnísur festist í fiskinetum einkum hrognkelsanetum og drepist.

## Fjöldi og dreifing
Hnísa er minnsta hvalategundin hér við Ísland en er afar algeng. Stofninn við landið er líklega um 43 þúsund dýr. Hnísur eru hópdýr þó svo að stundum megi rekast á stök dýr. Hnísur er helst að finna inni á fjörðum og flóum enda veiða þær við botninn á fremur grunnu vatni. Hnísan heldur sig aðallega í Norðurhöfum, Atlantshafi og Kyrrahafi.  Kvendýr verða kynþroska 3-4 ára og fæða venjulega einn kálf á ári.  Meðgöngutíminn er 10-11 mánuðir.  Karldýrin verða kynþroska nokkru eldri.  Hnísan var áður veidd við Ísland einkum úti af Breiðafirði og Vestfjörðum en í dag eru einungis nýtt dýr sem fyrir slysni festast í netum. 


File:Ecomare - bruinvis Berend (berend3).jpg|
File:Ecomare - skelet bruinvis (bruinvis-skelet-sd).jpg|
File:Ecomare - bruinvis Michael met penis (michael-penis-4580-sd).jpg|


## Tenglar
* 
;erlendir
* ARKive - Myndir og annað efni um hnísur ''(Phocoena phocoena)'' 
* Whale & Dolphin Conservation Society (WDCS)

## Heimildir
Marabústorkur

**Marabústorkur** (fræðiheiti: *Leptoptilos crumeniferus*) er stórvaxinn vaðfugl af storkaætt. Marabústorkurinn  er hrææta og heldur til í Afríku suður af Saharaeyðimörkinni, og er algengur hvortveggja í votlendi sem og á þurrum landsvæðum. Hann er oft að finna nálægt mannabyggðum, sérstaklega ef þar er að finna öskuhauga.
Andeind

**Andeind** er öreind, sem deilir öllum eigninleikum með tiltekinni efniseind, nema rafhleðslunni, sem er öfug miðað við efniseindina. Dæmi: jáeind er andeind rafeindar. Andefni er eingöngu samsett úr andeindum, en fyrirfinnst ekki náttúrulega á jörðinni.

## Tengill
Montessori-aðferðin

**Montessori** er námsaðferð sem þróuð var af Maríu Montessori. Lögð er áhersla á að innleiða vísindi í skólastarfi og börn eigi að fræðast sjálf og læra að velja þroskandi viðfangsefni. 
Montessori prófaði uppeldishugmyndir sínar í Casa dei bambini í Róm og hóf að rit hennar í uppeldis- og menntunarfræðum voru þýdd á fjölda tungumála. Hún var einn af frumkvöðlum umbótauppeldisfræðinnar (reform education) í Evrópu á 20. öldinni. Hún lagði áherslu á að kennarar ungra barna fylgdust vel með börnunum og skráðu hjá sér námsleiðir þeirra til þess að þeir yrðu færir um að fylgja þeim eftir og styðja við nám barna.

Ungbarnakennarinn Guðrún Björnsdóttir frá Grafarholti varð fyrst Íslendinga til að kynna sér kennslu í aðferðinni og rak skóla í samræmi við stefnuna í Reykjavík á árunum 1922-34.

## Heimild

* Montessori
Leiðslubókmenntir

**Leiðslubókmenntir** eru frásagnir í bundnu eða óbundnu máli af því sem höfundar sáu í leiðslu eða draumsýn (latína: *visio*). Oftast er þar um að ræða lýsingar á öðrum heimi, bæði Víti og Himnaríki. Leiðslubókmenntir má rekja til frumkristni, og þær urðu vinsælar í bókmenntum kaþólsku kirkjunnar á miðöldum. Meðal frægustu verka af þessu tagi er *[[Divina Commedia]]* (*[[Gleðileikurinn guðdómlegi]]*) eftir Dante Alighieri. 

Leiðslubókmenntir bárust snemma til Íslands og voru nokkur slík verk þýdd á íslensku á 12. og 13. öld. Meðal þeirra eru:
* *[[Duggals leiðsla]]* – (Visio Tnugdali)
* *[[Gundelinus leiðsla]]* 
* *[[Páls leiðsla postula]]* – (Visio Pauli)

Einnig eru til leiðslubókmenntir af innlendum rótum, svo sem:
* *[[Rannveigar leiðsla]]*
* *[[Eiríks saga víðförla]]*
* *[[Sólarljóð]]*

Draumkvæðið norska telst einnig til leiðslubókmennta en það var þó ekki skrifað upp fyrr en á 19. öld.

## Heimildir
* Jakob Benediktsson (ritstj.): *Hugtök og heiti í bókmenntafræði*. Reykjavík 1983, 158-159.
* Hermann Pálsson: *Sólarljóð og vitranir annarlegra heima*. Reykjavík 2002.
Þórisvatn

**Þórisvatn** er stærsta stöðuvatn Íslands, um 86 ferkílómetrar. Það liggur milli Köldukvíslar og Hraunvatna á hálendi Rangárvallasýslu. Suður í vatnið gengur alllangur höfði, Útigönguhöfði, sem skiptir því í tvo flóa. Austan höfðans eru Austurbotnar en vestan við hann er stærsti hluti vatnsins.

Þórisvatn hefur verið miðlunarlón Vatnsfellsvirkjunar, sem er við suðurenda vatnsins, frá árinu 1971 en vatnið í það kemur úr Köldukvísl (og þar með Kvíslaveitum Þjórsár). Áður en Vatnsfellsvirkjun var byggð var Þórisvatn annað stærsta stöðuvatn landsins, á eftir Þingvallavatni, um 70 km², en í dag getur það orðið allt að 86 km². Þá var ekkert yfirborðsrennsli í vatnið heldur bara neðanjarðarlindir sem sytruðu í gegnum hraunið, mest í Austurbotn. 

Mesta dýpi vatnsins er 109 metrar. Yfirborðshæð þess sveiflast um 16,5 metra eftir árstímum, en er að jafnaði 571 meter.

## Tenglar
* NAT.IS - Þórisvatn 
* Þórisvatn, Stærsta stöðuvatn á öræfunum
Öskjuvatn

**Öskjuvatn** er næstdýpsta stöðuvatn Íslands en það er staðsett í Dyngjufjöllum í Ódáðahrauni í norðurhluta Vatnajökulsþjóðgarði. Það varð til við Öskjugos árið 1875 þegar landið seig og myndaði mikla gosöskju sem fylltist af vatni á fyrstu árunum eftir gosið. Vatnið var dýpsta stöðuvatn Íslands á árunum frá 1875-2009, 11 km² að stærð og 220 m á dýpt, en nýlegar mælingar hafa sýnt að Jökulsárlón er nú dýpsta vatn Íslands, um 280 m á dýpt.

## Tilvísanir


## Tenglar
* „„Óeðlilegt ástand“ í Öskjuvatni“; grein af Dv.is 2012
Júlíus Havsteen

**Júlíus Havsteen** (13. júlí 1886 – 31. júlí 1960) var lögreglustjóri á Siglufirði, en lengst af sýslumaður í Þingeyjarsýslu. Hann þýddi einnig *[[Moby Dick]]* eftir Herman Melville, en sú þýðing kom út árið 1970. 

Júlíus lauk stúdentsprófi í Reykjavík 1905 og embættisprófi í lögfræði við Kaupmannahafnarháskóla 1912. Sama ár, 12. júlí, kvæntist hann frændkonu sinni, *Þórunni Jónsdóttur* (10. ágúst 1888 - 28. mars 1939).  Júlíus var mikill áhugamaður um öflugri landhelgisgæslu og stækkun landhelgi Íslands. Mun þar að rekja rætur til viðureignar hans við erlenda yfirgangsmenn er hann var lögreglustjóri á Siglufirði á árunum 1914-1919. 

Júlíus Havsteen var skipaður sýslumaður í Þingeyjarsýslu 27. september 1920. Tók við embætti þar 1. apríl 1921 og gegndi því til 1. júní 1956. 

Árið 1921 fluttust þau hjónin búferlum til Húsavíkur ásamt 6 börnum og aldurhniginni móður Júlíusar. Árið 1925 varð Júlíus formaður vatnsveitunefndar, þeirrar fyrstu er sveitastjórnin kaus. Júlíus vann ötullega að því að síldarverksmiðja var reist á Húsavík 1937-38. Hann varð einnig formaður hafnarnefndar árið 1933 og allt til þess er hann lét af störfum sem sýslumaður 1956. 

Júlíus varði um árabil tómstundum sínum til að þýða Moby Dick á íslensku og lauk verkinu nokkru fyrir andlát sitt. 

## Tenglar
* ''Júlíus Havsteen, sýslumaður''; grein í Morgunblaðinu 1986
* ''Moby Dick hjá Almenna bókafélaginu''; grein í Morgunblaðinu 1970
Jón Sigurðsson frá Kaldaðarnesi

**Jón Sigurðsson frá Kaldaðarnesi** (18. febrúar 1886 – 31. október 1957) var skrifstofustjóri Alþingis í mörg ár og einn af helstu þýðendum á Íslandi á fyrri hluta 20. aldar. Hann er þekktastur fyrir þýðingar sínar á skáldsögum Knuts Hamsun. Halldór Laxness kallaði hann „doktor og meistara íslenskrar tungu“. Og hélt áfram: „Honum var léð slík list, að hann þurfti ekki á að halda nema hinum einföldustu og alþýðlegustu orðum til þess að mál hans yrði að dýrum skáldskap“. 

Jón lauk stúdentsprófi í Reykjavík 1906, stundaði síðan nám í norrænum fræðum við háskólann í Kaupmannahöfn, en hvarf brátt að öðrum störfum. Hann var ritari í skrifstofu stjórnarráðs Íslands í Kaupmannahöfn 1909-1912 og fulltrúi sýslumannsins í Árnessýslu 1912-1915. Á árinu 1916 gerðist hann starfsmaður í skrifstofu Alþingis og vann þar um 40 ára skeið, var skrifstofustjóri frá 1921, en lét af þeim störfum sökum aldurs á miðju ári 1956. 

## Tilvísanir


## Tenglar
* ''Jón Sigurðsson frá Kaldaðarnesi''; grein í Morgunblaðinu 1957
Jón Gíslason

:*Getur líka átt við [[Jón Gíslason (1917-1995)|Jón Gíslason]], póstfulltrúa og fræðimann.* 
**Dr. Jón Gíslason** (23. febrúar 1909 – 16. janúar 1980) var skólastjóri Verzlunarskóla Íslands og mikilsvirtur þýðandi. Hann þýddi t.d. nokkra af grísku harmleikjunum í óbundnu máli, s.s. *[[Persar (leikrit)|Persa]]*, *[[Sjö gegn Þebu]]*, *[[Prómeþeifur fjötraður|Prómeþeif fjötraðan]]*, *[[Agamemnon (Æskýlos)|Agamemnon]]*, *[[Sáttarfórn|Dreypifórnfærendur]]* og *[[Hollvættir|Refsinornir]]* eftir Æskýlos, *[[Ödípús konungur|Ödípús konung]]*, *[[Ödípús í Kólonos]]* og *[[Antígóna (Sófókles)|Antígónu]]* eftir Sófókles og *[[Medea (Evripídes)|Medeu]]*, *[[Hippolýtos (Evripídes)|Hippolýtos]]* og *[[Alkestis (Evripídes)|Alkestis]]* eftir Evripídes. Hann skrifaði einnig bók um gríska goðafræði sem nefndist *Goðafræði Grikkja og Rómverja: forsögualdir, trúarbragðaþróun, guðir og hetjur* og kom fyrst út árið 1944. 

## Tenglar
* ''Dr. Jón Gíslason''; minningargreinar í Morgunblaðinu 1980
* ''Evrípídes og Sófókles''; grein í Morgunblaðinu 1975
;Greinar eftir Jón Gíslason
* ''Synir Íslands, sækið fram!''; grein í Morgunblaðinu 1979
Asklepios

**Asklepios**, stundum kallaður **Æskulápur**, (gríska: *Ἀσκληπιός*) er í grískri goðafræði guð læknisfræðinnar og lækninga. Hann var sonur Apollons og faðir Hygieiu, heilbrigðisgyðjunnar. Kennimerki Asklepiosar eru stafur og slanga sem venjulega hlykkjast um stafinn og nefnist Asklepiosarstafurinn og er alþjóðlegt tákn læknavísindanna. 

## Foreldrar Asklepiosar
Apollon felldi ástarhug til Korónis, þessalskrar konungsdóttur, og þekktist hún guðinn, en var honum ekki trú. Hrafninn komst um ótryggð hennar og gerði Apollon aðvart. Skaut Apollon þá einni af sínum óskeikulu örvum í brjóst meyjarinnar. Áður en hún andaðist, barmaði hún sér sáran, þó ekki yfir sínum eigin örlögum, heldur barnsins sem hún gekk með undir belti. Apollon iðraðist, en það var um seinan. Lagði hann þá Korónis á bálköstinn, en tók ungbarnið og fékk það hinum lækningafróða kentár, Keiron, til fósturs. Þessi sonur Apollons var Asklepios. 

## Að vekja dauða til lífsins
Þegar Asklepios varð eldri fékk Aþena honum blóð úr Gorgóunum, en með því gat hann læknað sjúka og jafnvel vakið dauða til lífsins. Er Hades sá þannig gengið á yfirráð sín, bar hann sig upp við Seif. Laust hann Asklepios eldingu í refsingarskyni fyrir það að hann hafði dirfst að rjúfa lögmál náttúrunnar. Apollon hefndi dauða sonar síns með því að drepa Kýklópa sem höfðu smíðað eldingarnar handa Seifi. 

Asklepios átti frægt hof á eynni Kos. Í sambandi við það var merkilegur læknaskóli, er alveg sérstaklega stuðlaði að því að hefja grísku læknavísindin til þeirrar fullkomnunar sem þau náðu. Dýrkun Asklepiosar var annars mjög útbreidd. Til Aþenuborgar barst hún um árið 420 f.Kr. Í Róm var Asklepios (á latínu: *Aesculapius*) fyrst dýrkaður í mynd hinnar heilögu slöngu (292 f.Kr.). Var honum reist hof á Tíberey.

## Tengt efni
* Asklepiosarstafurinn

## Tenglar
*
Úrvalsdeild karla í körfuknattleik

**Úrvalsdeild karla í körfuknattleik** (*Subway deild karla*) er efsta deild karla í körfuknattleik á Íslandi en Körfuknattleikssamband Íslands fer með málefni íþróttarinnar á Íslandi.

## Fyrirkomulag
Í deildinni eru 12 lið. Liðin leika öll gegn hvort öðru tvisvar sinnum yfir tímabilið í deildarkeppni (heima og að heiman). Þar með leikur hvert lið 22 leiki á tímabili. Neðstu tvö liðin falla niður í 1. deild og næsta tímabil koma svo tvö nýliðu upp í deildina. Eftir að deildarkeppninni lýkur hefst svo átta liða úrslitakeppni. Þar mætast í 1. umferð 1. og 8. sætið, 2. og 7. sætið, 3. og 6. sætið og svo 4. og 5. sætið. Liðin keppast þá um að komast áfram í undanúrslit. Í undanúrslitum mætast svo það lið sem eftir er sem endaði efst í deildarkeppninni og það lið sem endaði neðst hins vegar. Síðan mætast hin tvö liðin einnig. Liðin sem vinna í þessari umferð fara svo áfram í úrslit þar sem sigurvegarinn þar verður krýndur Íslandsmeistari. Í öllum umferðum úrslitakeppninnar er spilað í svo kölluðu „best of 5“ fyrirkomulagi þar sem það lið sem er á undan að vinna 3 leiki kemst áfram í næstu umferð.

## Meistarasaga

Tímabilið 1970 og svo samfleitt frá 1983-1984 hefur verið spiluð úrslitakeppni um Íslandsmeistaratitilinn og því bæði annars vegar um deildarmeistara að ræða og hinsvegar Íslandsmeistara

## Íslandsmeistaratitlar
Feitletrað i úrslitakeppni

*1*ÍKF sameinaðist [[Ungmennafélag Njarðvíkur]] árið  [[1969]] og varð að körfuknattleiksdeild þess. Félagið vann 4 Íslandsmeistaratitla undir heiti ÍKF og 13 undir heiti Njarðvíkur.*
**Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]*

## Viðurkenningar

## Tilvísanir
Fendt

**Fendt** er þýskur dráttarvélaframleiðandi. Það hefur verið í eigu AGCO-samsteypunnar frá 1997 sem meðal annars á Massey Ferguson og Valtra. Fendt framleiðir tratkora í 200-, 300-, 400-, 700-, 800- og 900-línunum. Þá voru þeir fyrstir með svokallaða Vario-gírkassa, en þeir eru stiglausir. Í dag eru flestir Fendt-traktorar með Deutz-vél.

## Tengill
*Vefsíða Fendt (þýska/enska)
New Holland

**New Holland** getur átt við eftirfarandi:

*New-England-eyju í Sankti Pétursborg
*New Holland í Georgíufylki
*New Holland í Illinois
*New Holland í Ohio
*New Holland í Pennsylvaníu
*New Holland, New Lincolnshire á Englandi
*New Holland North America Inc., dótturfyrirtæki CNH Global (Case-New Holland) sem framleiðir dráttarvélar
*New Holland Brewing Company, bruggfyrirtæki í Michigan
New Holland Ag

**New Holland** er bandarískt fyrirtæki sem framleiðir landbúnaðar- og jarðvinnsluvélar. Það var stofnað í Pennsylvaníu árið 1895 og er í dag hluti af CNH Global.

## Saga
* Abe Zimmerman stofnaði fyrirtækið 1895 í New Holland-fylki í Pennsylvaníu.
* Árið 1947 sameinaðist það svo Sperry Corporation og kallast þá Sperry New Holland.
* Það keypti svo meirihluta í belgíska fyrirtækinu Claeys sem framleiddi þreskivélar, árið 1964.
* 1974 seldi Sperry New Holland hluta framleiðslunnar, sem hafði með garðsláttuvélar og fleira, til Ariens svo framleiðsla þeirra féll niður um hríð hjá Sperry New Holland.
* Árið 1986 kom Sperry New Holland í hlut Ford og tók upp nafið Ford New Holland.
* Öll samsteypan var seld til Fiat árið 1991. Þá varð til N.H. Geotech. Dráttarvélar sem seldar voru frá fyrirtækinu á árabilinu 1991 til 1993 voru í tveimur flokkum; þekktust á rauðbrúnum lit (Fiat New Holland) og bláum lit (Ford New Holland). 
* 1991 keypti Ford New Holland Versatile Farm Equipment Company í Kanada.
* Tveimur árum síðar skipti N.H. Geotech svo um nafn; tók nú upp New Holland N.V.
* 1999: Fiat keypti Case IH, sameinaði það New Holland N.V. og skipti á ný um nafn; CNH Global N.V. Þó voru Case IH og New Holland-traktorar áfram seldir undir sér merkjum. Til að fulltryggja kaupin var Versatile selt til Buhler Industries í Winnipeg. Dráttavélaverksmiðjurnar í Doncaster á Englandi voru seldar ARGO og með því fór McCormick.
* Frá árinu 2000 hafa allar dráttarvélar verið bláar og bara merkið New Holland notað. Þreskivélarnar eru hins vegar gular og bláar en bindivélar rauðar og gular.

Þjónustu- og söluaðili fyrir New Holland landbúnaðartæki á Íslandi eru Kraftvélar ehf.
* Vefsíða Kraftvéla

## Tengill
* Vefsíða New Holland
John Michael Talbot

**John Michael Talbot** (fæddist 8. maí árið 1954 í Oklahoma City, Oklahoma, Bandaríkjunum) er bandarískur rómversk-kaþólskur munkur, söngvari, tónlistarmaður og lagahöfundur. Hann er mjög vinsæll í kaþólsku kirkjuni. Hann stofnaði einnig klaustrið *The Brothers and Sisters of Charity* í Eureka Springs, Arkansas, Bandaríkjunum.

## Plötur
* 1. Reborn (1972) með Terry Talbot 
* 2. John Michael Talbot (1976)
* 3. The New Earth (1977)
* 4. The Lord's Supper (1979)
* 5. Beginnings / The Early Years (1980)
* 6. Come to the Quiet (1980)
* 7. The Painter (1980) með Terry Talbot
* 8. For the Bride (1981)
* 9. Troubadour of the Great King (1981)
* 10. Light Eternal (1982)
* 11. Songs For Worship Vol. 1 (1982)
* 12. No Longer Strangers (1983) með Terry Talbot
* 13. The God of Life (1984)
* 14. Songs For Worship Vol. 2 (1985)
* 15. The Quiet (1985)
* 16. Be Exalted (1986)
* 17. Empty Canvas (1986)
* 18. The Heart of the Shepherd (1987)
* 19. Quiet Reflections (1987)
* 20. The Regathering (1988)
* 21. Master Collection (1988)
* 22. The Lover and the Beloved (1989)
* 23. Come Worship the Lord Vol. 1 (1990)
* 24. Come Worship the Lord Vol. 2 (1990)
* 25. Hiding Place (1990)
* 26. The Birth of Jesus (1990)
* 27. The Master Musician (1992)
* 28. Meditations in the Spirit (1993)
* 29. Meditations from Solitude (1994)
* 30. Chant from the Hermitage (1995)
* 31. The John Michael Talbot Collection (1995)
* 32. The Talbot Brothers Collection (1995)
* 33. Brother to Brother (1996) með Michael Card
* 34. Our Blessing Cup (1996)
* 35. Troubadour for the Lord (1996)
* 36. Table of Plenty (1997)
* 37. Hidden Pathways (1998)
* 38. Pathways of the Shepherd (1998)
* 39. Pathways to Solitude (1998)
* 40. Pathways to Wisdom (1998)
* 41. Quiet Pathways (1998)
* 42. Spirit Pathways (1998)
* 43. Cave of the Heart (1999)
* 44. Simple Heart (2000)
* 45. Wisdom (2001)
* 46. Signatures (2003)
* 47. City of God (2005)
* 48. Monk Rock (2005)
* 49. The Beautiful City (2006)
* 50. Living Water 50th (2007)
* 51. Troubadour Years (2008)

## Heimildir


## Tengt efni
* Kaþólska kirkjan á Íslandi

## Tenglar
* Heimasíða
* ''The Brothers and Sisters of Charity''
Ungmennafélagið Skallagrímur

**Ungmennafélagið Skallagrímur** er ungmennafélag í Borgarnesi. Félagið er bæði íþróttafélag og leikfélag í senn. Íþróttir sem stundaðar eru innan félagsins eru badminton, frjálsar íþróttir, körfuknattleikur, knattspyrna og sund. Félagið er svo í samstarfi við Íþróttafélagið Kveldúlf, sem er íþróttafélag fatlaðra í Borgarbyggð og er félagið með öflugt starf fyrir fatlaða og aldraða þar sem æft er boccia. Körfuknattleiksdeild Skallagríms og Háskólinn á Bifröst gerðu samning, þann 4. nóvember 2010 að þeir nemendur sem eru samningsbundnir Skallagrími fái niðurfelld skólagjöld. Þetta er í fyrsta sinn sem þessi aðferð hefur verið farin á íslandi.

## Tenglar
* Heimasíða félagsins 

## Tilvísanir
Ungmennafélagið Snæfell

**Ungmennafélagið Snæfell** er íþróttafélag í Stykkishólmi. Íþróttir sem stundaðar eru innan félagsins eru körfuknattleikur, knattspyrna, frjálsar íþróttir, sund, siglingar og blak.

## Tenglar

* Heimasíða félagsins
Ungmennafélagið Tindastóll

**Ungmennafélagið Tindastóll** er íþróttafélag á Sauðárkróki sem stofnað var árið 1907. Íþróttir sem stundaðar eru innan félagsins eru körfuknattleikur, sund, frjálsar íþróttir, skíði, knattspyrna og rafíþróttir.

Árið 2023 vann félagið sinn fyrsta íslandsmeistaratitil í körfubolta.

## Tengt efni
*Ungmennasamband Skagafjarðar (UMSS)

## Tenglar
* Heimasíða félagsins
FSu

**FSu** er körfuknattleiksakademía á Selfossi sem samanstendur af leikmönnum úr Fjölbrautaskóla Suðurlands sem keppa fyrir hans hönd.

## Tenglar

Heimasíða Akademíunar
Fellibylurinn Gustav

**Fellibylurinn Gustav** var 4. stigs fellibylur sem myndaðist í Karíbahafi árið 2008. Gustav olli alvarlegum skemmdum og mannfalli á Haítí, í Dóminíska lýðveldinu, á Jamaíka, Caymaneyjum, Kúbu og í Bandaríkjunum.
Akureyri handboltafélag

**Akureyri handboltafélag** er handknattleiksfélag frá Akureyri. Félagið var stofnað árið 2006 þegar handknattleiksdeildir Íþróttafélagsins Þórs og Knattspyrnufélags Akureyrar ákváðu að hefja samstarf sín á milli. Í Nóvember 2010 skrifuðu svo formenn bæði Þórs og KA undir nýjan samning sem innihélt samkomulag um samvinnu liðanna til ársins 2015.

Eftir ellefu ára veru í efstu deild féll Akureyri úr Olís-deildinni vorið 2017 og í kjölfarið urðu töluverðar breytingar á starfsemi félagsins. KA sagði sig úr samstarfinu og stofnaði nýtt lið og léku bæði Akureyri handboltafélag og KA í Grill66-deildinni tímabilið 2017-2018.

Akureyri vann deildina og leikur í Olís-deildinni 2018-2019.

## Titlar og gengi Akureyrar
* **[[Úrvalsdeild karla í handknattleik|Deildarmeistarar]] 1: **
** 2011
* '''1. deild karla í handknattleik | Sigurvegarar í 1.deild 
1: 2018

## Tenglar
	
* Heimasíða félagsins
Límóna

**Límóna** (eða **súraldin**) (fræðiheiti: *Citrus aurantifolia*) er grænn ávöxtur límónutrésins sem er hitabeltistré af glóaldinætt. Límóna er sítrusávöxtur, og hvortveggja súr og mjög C-vítamínríkur. Límónur eru mikið kreistar yfir salöt og límónusneiðar eru vinsælt bragðskraut út í áfenga drykki, t.d. gin og tónik. Í Mexíkó er víða til siðs að  bjór sé borinn fram með límónubáti sem er stungið ofan í flöskustútinn.
Arkiv for nordisk filologi

**Arkiv for nordisk filologi** var fyrsta tímaritið, sem eingöngu var helgað norrænni textafræði, með rannsóknum á norrænum tungumálum og bókmenntum fyrri alda. Hugmyndin að tímaritinu kom fram á öðru þingi norrænna textafræðinga, 1881. Fjögur fyrstu bindin komu út á árunum 1883–1888 í Kristjaníu, og var Gustav Storm þá ritstjóri. 

Árið 1889 var tímaritið endurreist í Lundi, undir forystu Axel Kock, sem varð ritstjóri. Var þá nafninu gefið sænskt yfirbragð: **Arkiv för nordisk filologi**. Tímaritið hefur komið út í Lundi til þessa dags. Ritstjórar hafa verið:
* 1883–1888: Gustav Storm – (fjögur bindi)
* 1889–1928: Axel Kock
* 1929–1937: Emil Olson
* 1939–1942: Erik Noreen
* 1944–1967: Karl Gustav Ljunggren
* 1968–1978: Ture Johannisson
* 1979–1987: Sven Benson
* 1988–1996: Bengt Pamp og Christer Platzack
* 1997–2007: Göran Hallberg og Christer Platzack
Þegar Axel Kock lét af ritstjórn 1929, kom út sérstakt heiðursrit til að minnast framlags hans til fræðanna. Tímaritið er nú gefið út með styrk frá ***Axel Kocks fond för nordisk filologi***.

Fyrstu áratugina birtist í ritinu talsvert af greinum eftir íslenska fræðimenn. Á síðustu árum hefur tímaritið færst meira yfir í það að vera vettvangur sænskra textafræðinga, enda hefur fjölgað tímaritum á þessu sviði. Meðal þeirra eru:
* Gripla, gefið út af Árnastofnun í Reykjavík.
* Opuscula, sem er hluti af ritröðinni Bibliotheca Arnamagnæana, gefið út af Árnasafni í Kaupmannahöfn.

## Tenglar
* Arkiv for nordisk filologi, grein í *[[Salmonsens konversationsleksikon]]*
* Arkiv for nordisk filologi, byrjun á netútgáfu frá heimskringla.no
* Arkiv för nordisk filologi, netútgáfa, frá Prosjekt Runeberg.
Oklahomaborg

**Oklahomaborg** (enska: *Oklahoma City*) er höfuðborg og stærsta borg fylkisins Oklahoma í Bandaríkjunum. Um 702.767 manns búa í borginni (2023).

## Íþróttalið
*Oklahoma City Thunder - Körfubolti

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Pálmi Haraldsson

**Pálmi Haraldsson** getur átt við:

* Pálmi Haraldsson, athafnamann frá Reykjavík (f. 1960)
* Pálmi Haraldsson, knattspyrnumann frá Akranesi
Borgarísjaki

**Borgarísjaki** eða borgarís er ísjaki sem hefur brotnað úr jöklum sem skríða í sjó fram eða liggja meðfram strönd. Stærsti hluti af borgarísjaka er neðansjávar. Hafís getur annaðhvort verið borgarís sem kemur úr jöklum eða frosið vatn á yfirborði sjávar.

## Borgarís við Ísland
Borgarís sem flýtur á hafinu við Ísland kemur úr jöklum Grænlands og berst með Austur-Grænlandsstrauminum hingað vestan úr Grænlandssundi eða beint úr norðri á norðausturhluta Íslands. 

## Uppbygging
Eðlisþyngd borgarísjaka er 920 kg/m³. Vegna lítils munar við eðlisþyngd sjávar sem er 1025 kg/m³ er eingöngu 1/9 hluti ísjakans sem nær upp fyrir yfirborð sjávar. Erfitt er að dæma lögun hans undir sjávarmáli með því að horfa á hann ofansjávar. Þetta vandamál hefur leitt af sér máltækið "toppurinn á ísjakanum".

Algeng stærð ísjaka er 1-75 metrar yfir sjávarmáli og 100.000 - 200.000 tonn. Heimsmetið yfir stærsta borgarísjaka er að finna á Norður-Atlantshafi, en þar fannst ísjaki með 168 metra yfir sjávarmáli sem greint var frá ísbrjót árið 1958. Þessi hæð er jöfn 55 hæða byggingu. Ísjakar eins og þessi eiga uppruna sinn frá jöklum vestur Grænlands og innra hitastig þeirra er -15 til 20&nbsp;°C.

## Tenglar

* Veðurstofa Íslands, Hafís við Ísland
;erlendir
* Iceberg Finder Service for east coast of Canada
* Icebergs of The Arctic and Antarctic 
* Iceberg Google maps  - South Georgia
* 2007 Newfoundland Icebergs