open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jarðhneta

**Jarðhneta** (*Arachis hypogaea*) er tegund í ertublómaætt. Hún er í raun og veru ekki hneta heldur belgjurt. Hún er einær jurt sem vex allt að 30 til 50 sm há. Laufblöðin eru gagnstæð og fjöðruð með fjórum smáblöðum. Hvert smáblað er 1 to 7 sm að lengd og 1 to 3 sm að breidd. Blómin eru gul með rauðu æðamynstri og 2 til 4 sm að breidd. Eftir frjóvgun lengist blómastilkurinn þangað til egglegið snertir jörðina. Þá heldur stilkurinn áfram að vaxa en egglegið grefst þar sem ávöxturinn þróast í belg. Belgirnir eru 3 til 7 sm að lengd og innihalda 1 til 4 fræ.

Talið er að jarðhnetan hafi fyrst verið ræktuð í dölunum í Paragvæ. Má borða ávextina hráa eða nota þá í rétti. Oft eru jarðhnetur borðaðar ristaðar og saltaðar. Þær geta líka verið pressaðar til að gera jarðhnetuolíu. Jarðhnetur eru aðalhráefnið í hnetusmjöri. Jarðhnetur innihalda ýmis næringarefni, meðal annars níasín, fólat, trefjar, E-vítamín, magnesín og fosfór. Þær innihalda enga transfitu og natrín, og getur verið allt að 25% prótein.

Sumir eru með jarðhnetuofnæmi sem getur verið allt frá mjög milt til alvarlegt og getur valdið bráðaofnæmisviðbragði. Jafnvel smá magn af jarðhnetum getur valdið viðbragði. Vegna þess að jarðhnetur eru notaðar í mörg unnin matvæli getur verið erfitt að forðast þær alveg. 


Peanut oil bottle.jpg|
PeanutButter.jpg
Peanuts (Arachis hypogaea) - in shell, shell cracked open, shelled, peeled.jpg|
Dragee_"Арахис_в_шоколаде"_02.jpg|


## Tengill
* Jarðhnetur eru baunir (Bændablaðið)
Aðblástur

Í hljóðfræði á **aðblástur** við smá óröddun eða fráblástur sem kemur fyrir lokhljóð, sem hljómar svolítið eins og . Þegar aðblásið lokhljóð er mælt er raddglufan opin í smástund fyrir henni er lokað. Aðblástur er táknað í Alþjóðlega hljóðstafrófinu með .

Aðblástur er ekki víða að finna í heimsins tungumálum, en hann er til í íslensku og færeysku. Það er hljóðið sem heyrist fyrir [k], [p] eða [t] í orðum eins og *hle*'kk**ur'', ''u**pp**'' og ''stu**tt*'ur*. Aðblástur er líka til í gelísku, mögulega vegna norræna áhrifa. 

## Tengt efni
* Fráblástur
Lífsgæði

**Lífsgæði**, eða **lífskjör**, er mælikvarði sem notaður er til að meta allar helstu lífsnauðsynjar, eins og tekjur, húsnæði, fæði, heilbrigði, menntun og neyslu, auk huglægra atriða eins og vellíðan.
Stafrænt sjónvarp á Íslandi

Fyrstu útsendingar á **stafrænu sjónvarpi á Íslandi** hófust árið 1998. Þann 2. september 2013 var slökkt á fyrstu hliðrænu sjónvarpssendunum á Íslandi. Það markaði byrjunina á því ferli að skipta frá hliðrænu yfir í stafrænt drefingarkerfi. Hliðrænar útsendingar á Íslandi voru lagðar niður 2. febrúar 2015 þegar slökkt var endanlega á hliðræna dreifikerfi RÚV.

RÚV og Vodafone unnu saman að uppbyggingu stafræns dreifingarkerfis. Vodafone rekur þetta kerfi í 15 ár frá fyrstu lokunum á hliðrænum sendingum. Til að ná útsendingunum þarf tæki sem getur skilið staðalinn DVB-T eða DVB-T2. 

## Innleiðing

Þann 5. nóvember 2002 skipaði þáverandi samgönguráðherra Sturla Böðvarsson starfshóp til að gera tillögu um innleiðingu á stafrænu sjónvarpi á Íslandi. Þá var sett skilyrði um að stafrænar útsendingar næðu til 99,9% landsmanna. Árið 2003 gaf Samgönguráðuneytið út skýrslu um stöðu stafræns sjónvarps á Íslandi og hvernig skyldi fara að innleiðingu þess. Í henni var mælt með því að sameiginlegt stafrænt dreifingarkerfi yrði stofnað og að tryggt væri að allir aðilar hefðu jafnan aðgang að því. 

Í skýrslunni voru ýmsir valkostir skoðaðir og ákveðið var að hagkvæmasta leiðin til að dreifa stafrænu sjónvarpi var með jarðbundnu útsendingarkerfi byggt á staðlinum DVB-T.

### Áfangaskipting
Verið er að slökkva á hliðrænum útsendingum í áföngum. Tímasetningar lokana er svona:

### Síðustu sendingar hliðræns sjónvarps
Þann 2. febrúar 2015 var slökkt á hliðræna dreifikerfi RÚV á Vatnsenda og með því lauk hin upprunalega aðferð sjónvarpsútsendinga á Íslandi sem hafði verið síðan Sjónvarpið var sett á laggirnar 1966. Stafrænar sjónvarpsútsendingar ná til 99,9 % landsmanna og veitti í fyrsta sinn aðgang að einkareknum stöðum og fjölbreyttari efni fyrir marga íbúa landsbyggðarinnar. 

## Heimildir
Sjónvarpsloftnet

**Sjónvarpsloftnet** er loftnet sem ætlað er til að taka á móti sjónvarpsútsendingum, sem sendar eru út á 41 til 250 MHz á VHF-tíðnibilinu, og 470 til 960 MHz á UHF-tíðnibilinu. Það fást tvær tegundir sjónvarpsloftneta: þau sem eru ætluð til noktunar innandyra, sem sett eru á eða við sjónvarp, og þau sem eru ætluð til noktunar utandyra, sem eru fest á mastur á þakinu.

## Tengt efni
* Jarðbundið sjónvarp
* Gervihnattasjónvarp
Loftnet

**Loftnet** er tæki sem breytir rafmagni í útvarpsbylgjur og öfugt. Þau eru oftast notuð ásamt senditæki og viðtæki. Við útsendingu gefur senditæki frá sér rafstraum sem sveiflast á útvarpstíðni sem er þá sendur áfram til skauta loftnetsins. Loftnetið gefur frá sér orkuna úr rafstraumnum sem útvarpsbylgjur. Við viðtöku fangar loftnetið orku útvarpsbylgja sem skapar smá spennu í skautunum, sem er þá send til viðtækis sem magnar þessa spennu.

Loftnet eru nauðsynleg í öllum útvarpstækum. Þau eru notuð við útvarpssendingu, sjónvarpsútsendingu, ratsjá, farasímanet og þráðlaus staðarnet. Fyrsta loftnetið var fundið upp árið 1888 af þýska eðlisfræðingnum Heinrich Hertz. Hann var að gera tilraunir til að sanna að útvarpsbylgjur væru til, eins og skoski eðlisfræðingurinn James Clerk Maxwell lagði fram. Hann skrifaði um uppgötvanir sínar í *[[Annalen der Physik und Chemie]]* (v. 36, 1889).

## Tengt efni
* Farsímamastur
* Rafsegulfræði
* Mótald
* Sjónvarpsloftnet
* Útvarpssjónauki
Hliðrænt sjónvarp

**Hliðrænt sjónvarp** (eða **flaumrænt sjónvarp**) er sjónvarp sem sent er út með hliðrænu merki. Það getur verið sent með mastri, gervihnetti eða kapli. Í mörgum löndum er búið að leggja hliðrænar sjónvarpsútsendingar af en stafrænar útsendingar hafa verið teknar upp í staðinn. Á Íslandi, eru aðeins stafrænar útsendingar, en í öðrum löndum eru eingöngu hliðrænt sjónvarp sent út. Síðasta útsending hliðræns sjónvarps á Íslandi var 2. febrúar 2015 þegar slökkt var endanlega á hliðrænt dreifikerfi RÚV.

Til eru nokkrir staðlar fyrir kóðun hliðrænna útsendinga:
* PAL (Phase Alternating Line)
* NTSC (National Television Standards Committee)
* SECAM (Séquentiel Couleur avec Mémoire)

Hliðrænt sjónvarp er sent út á annaðhvort VHF-tíðnabili eða UHF-tíðnabili. Innan þessar tíðnabila eru ákveðnar sjónvarpsrásir sem eru mismunandi eftir löndum. Sjónvarps rás stendur saman af tveimur merkjum: upplýsingar um myndina eru sendar með sveifluvíddarmótun, en upplýsingar um hljóðið eru sendar með tíðnimótun á tíðni sem er ekki eins og myndartíðnin. Þegar UHF eða VHF tíðnibilum er úthlutað þarf að velja milli fjölda sjónvarpsrása og gæða þeirra, því það er takmarkað pláss á tíðnibilunum.

## Tengt efni
* Stafrænt sjónvarp
* Stafrænt sjónvarp á Íslandi
DVB-T

**DVB-T** (stendur fyrir *Digital Video Broadcasting — Terrestrial* „stafræn myndbandsútsending — jarðbundin“) er evrópskur staðall um útsendingu á stafrænu jarðbundnu sjónvarpi sem gefinn var út í fyrsta skiptið árið 1997. Fyrstu sjónvarpsútsendingin sem send var samkvæmt þessum staðli var á Bretlandi árið 1998. Staðallinn setur skilyrði um sendingu á þjöppuðu stafrænu hljóði, myndböndum og öðrum gögnum í MPEG-straumi með OFDM-mótun. DVB-T-sendar senda út á UHF-tíðnabili.

## Tengt efni
* Aðrir staðlar
** ATSC
** DVB-T2
** ISDB
* Stafrænt jarðbundið sjónvarp
Jarðbundið sjónvarp

**Jarðbundið sjónvarp** er sjónvarpsútsending þar sem notast er við hvorki gervihnött né kapal. Í staðinn er sjónvarpið sent út með útvarpsbylgjum í gegnum möstur og tekið er á móti þeim með loftneti. Jarðbundið sjónvarp er eins gamalt og sjónvarp sjálft. Fyrsta jarðbundna sjónvarpsútsendingin var í Washington D.C. þann 7. apríl 1927. Breska ríkisútvarpið hóf útsendingu á jarðbundu sjónvarpi árið 1929 og var með reglulega dagskrá með sjónvarpsþættum frá 1930. 

Engin önnur dreifileið fyrir sjónvarp var til fyrir sjötta áratuginn þegar kapalsjónvarp var fundið upp. Sjónvarpsútsendingar með gervihnetti hófust á sjöunda og áttunda ártugunum.

## Tengt efni
* Gervihnattasjónvarp
* Stafrænt jarðbundið sjónvarp
* Kapalsjónvarp
Gervihnattasjónvarp

**Gervihnattasjónvarp** er sjónvarp sem er sent út með gervihnetti. Tekið er á móti sjónvarpsmerkinu með loftneti, yfirleitt í formi gervihnattadisks. Merkið er þá afruglað með móttakara eða sjónvarpinu sjálfu. Oft er boðið upp á fleiri sjónvarpsstöðvum og öðrum þjónustum á fleiri svæðum en með jarðbundnu sjónvarpi eða kapalsjónvarpi.

Gervihnattasjónvarpsútsendingar geta annaðhvort verið hliðrænar eða stafrænar. Á mörgum stöðum er verið að skipta yfir í að senda út eingöngu stafrænar útsendingar, því gæðin eru betri.

Fyrsta gervihnattasjónvarpsútsendingin var árið 1962 og var send frá Evrópu til gervihnattarins Telstar yfir Norður-Ameríku. Fyrsti fjarskiptahnettinum, Syncom 2, var skotið á loft árið 1963. Fyrsti einkafjarskipthnettinum, Intelsat I, var skotið á loft 6. apríl 1965. Fyrsta gervihnattasjónvarpsnetið var sett upp í Sovétríkjunum árið 1967, en það hét Orbita. 

## Tengt efni
* Jarðbundið sjónvarp
* Kapalsjónvarp
Viðtæki

**Viðtæki** er tæki sem tekur á móti útvarpsbylgjum og breytir þeim í gagnlegar upplýsingar. Viðtæki er notað ásamt loftneti. Loftnetið fangar útvarpsbylgjur og breytir þeim í riðstraum sem er þá sendur áfram til viðtækisins. Viðtækið síar útvarpsbylgjurnar þannig að aðeins bylgjum á óskaðri útvarpstíðni er breytt í merki. Merkið er þá magnað og óskaðar upplýsingar eru þá unnar úr því með afmótun.

Upplýsingarnar sem viðtæki sendir frá sér getur verið hljóð, mynd eða gögn. Viðtæki getur verið aðskilið tæki eða innbyggt í öðrum tækjum. Tæki sem eru með viðtækjum eru meðal annars sjónvörp, ratsjár, farsímar, þráðlaus tölvunet, GPS-tæki, gervihnattadiskar, útvarpssjónaukar og barnatalstöðvar.

## Tengt efni
* Senditæki
Þráðlaust staðarnet

**Þráðlaust staðarnet** er staðarnet sem tengir tvö eða fleiri tæki saman með einhvers konar þráðlausri dreifileið. Yfirleitt er einhvers konar tenging við víðara internetið. Þráðlaust staðarnet gerir notendum leift að færa sig um á ákveðnu svæði án þess að missa samband við tölvunetið. Flest þráðlaus staðarnet eru byggð á staðlinum IEEE 802.11, betur þekkt sem Wi-Fi.

Þráðlaus staðarnet er víða að finna í heimilum og á almenningsstöðum.
Spenna (aðgreining)

**Spenna** getur átt við:

* hárspennu
* rafspennu
* spennu (eðlisfræði), togkraft sem einn hlutur beitir að öðrum
* spennu (festingu)
Wilhelm Ernst Beckmann

**Wilhelm Ernst Beckmann** (5. febrúar 1909 - 11. maí 1965) var þýsk-íslenskur tréskurðar- og höggmyndalistamaður. Hann var fæddur í Hamborg og lærði tréskurðarlist þar hjá hinum enska tréskurðarmeistara Peter Olde. Þegar nazistar komust til valda í Þýskalandi flúði hann land. Hann var eitt ár í Danmörku og sótti þar m.a. Kunstakademíuna en árið 1935 komst hann til Íslands með aðstoð Stefáns Jóhans Stefánssonar í Alþýðuflokknum. Hann varð síðar íslenskur ríkisborgari árið 1946. 

Lang flest verk hans voru helguð kristinni trú og kirkju. Gerði hann meðal annars skírnarfonta, altaristöflur, ljósastikur og fleiri muni, sem nú prýða kirkjur víða um land, t.d. Ólafsvíkurkirkju, Kolfreyjustaðarkirkju í Fáskrúðsfirði, Búðakirkju, Vatnsfjarðarkirkju, Villlingaholtskirkju, Gaulverjabæjarkirkju, Akraneskirkju, Kópavogskirkju, Fríkirkjuna í Reykjavfk o. fl. Að auki eru fjölda mörg listaverk eftir Wilhelm í eigu félaga og einstaklinga víða um land.
Eldheimar

**Eldheimar** eru gosminjasafn í Vestmannaeyjum sem var opnað formlega 23. maí 2014. Það stendur við rætur Eldfells, eldkeilunnar sem myndaðist við gosið, og er byggt utan um hús sem var grafið úr vikri þar sem áður var Gerðisbraut 10. Verkefnið nefndist upphaflega „Pompei norðursins“ og hófst árið 2005, en hugmyndin um að grafa upp hús sem höfðu horfið í gosinu kom fram nokkrum árum fyrr. Um 400 hús og byggingar grófust undir hrauni og vikri í hamförunum.

Nafnið Eldheimar var hluti af stefnu sem var mótuð í safnamálum árið 2007, þar sem byggðasafn Vestmannaeyja fékk heitið Sagnheimar og sædýrasafnið var nefnt Sæheimar. Safnahúsið var hannað af Margréti Kristínu Gunnarsdóttur, en sýningarhönnuður var Axel Hallkell Jóhannesson.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefur Eldheima
Breiðholtskirkja

**Breiðholtskirkja** er ein af þremur kirkjum í Breiðholti, hinar tvær eru Seljakirkja og Fella- og Hólakirkja. Breiðholtssöfnuður var stofnaður þann 14. janúar 1972 en bygging kirkjunnar hófst árið 1978 þegar sr. Lárus Halldórsson, þáverandi sóknarprestur og fyrsti prestur safnaðarins, tók fyrstu skóflustungu að kirkjunni.

Kirkjan er byggð eftir teikningu Guðmundar Kr. Kristinssonar og Ferdinands Alfreðssonar arkitekta og Harðar Björnssonar byggingarverkfræðinga. Steypuvinnu við kirkjuna lauk árið 1980 en kirkjan var vígð 13. mars 1988.

Þann 7. janúar 1973 var fyrsta guðsþjónustan í hátíðarsal Breiðholtsskóla. Þá var keypt rafmagnsorgel frá Hollandi. 14. apríl 1974 var safnaðarstjórn sent bréf frá borgarstjóra um úthlutun lóðar fyrir kirkjubyggingu í Mjóddinni. Kosin var byggingarnefnd og formaður kosinn Sigurður E. Guðmundsson. Í framhaldi af því var efnt til samkeppni um hönnun kirkju. Í júní 1977 lýkur samkeppninni og bárust 19 tillögur. Valin var teikning Guðmundar Kr. Kristinssonar og Ferdinands Alfreðssonar arkitekta og Harðar Björnssonar byggingaverkfræðings. 5. nóvember 1978 á allra heilagra messu, var fyrsta skóflustungan tekin af sr. Lárusi Halldórssyni. Byggingameistari við kirkjubygginguna var ráðinn Kristinn Sveinsson.

Steypuvinnu lauk árið 1980 við neðri hæð kirkjunnar, árið 1983 voru burðarstoðir kirkjunnar reistar. Árið 1986 lét sr. Lárus Halldórsson af störfum og sr. Gísli Jónasson kosinn sóknarprestur í hans stað. Þann 13. mars 1988 var kirkjan vígð af herra Pétri Sigurgeirssyni biskupi. Safnaðarheimilið var tekið í notkun 12. janúar 1992.

Dr. dr. Sigurjón Árni Eyjólfsson er héraðsprestur í Reykjavíkurprófastsdæmi eystra. Hann hóf störf sem héraðsprestur 1. apríl 1993. Hann hefur haft skrifstofuaðstöðu í Breiðholtskirkju frá árinu 2001 og þjónað Breiðholtssókn í leyfum presta kirkjunnar. 1. mars 2003 var sr. Lilja Kristín Þorsteinsdóttir sett sem prestur við kirkjuna en hún lét síðan af störfum 1. september 2005. Sr. Bryndís Malla Elídóttir kom til starfa við kirkjuna 1. september 2005 og var hún starfandi héraðsprestur við söfnuðinn til ársloka 2014. Sr. Sigurður Grétar Helgason var settur til prestsþjónustu í hlutastarfi í nokkra mánuði vorið 2015 og sr. Jón Dalbú Hróbjatsson í ágúst og september sama ár. Sr. Þórhallur Heimisson var settur sóknarprestur 1. október 2015 og gegndi því starfi til 31. desember 2017 í leyfi sr. Gísla. Sr. Magnús Björn Björnsson var settur sóknarprestur 1. janúar 2018. Hann lauk störfum vegna aldurs 30. nóvember 2022.

Breiðholtsprestakall og Fella- og Hólaprestakall sameinuðust árið 2019 í eitt prestakall – Breiðholtsprestakall, og varð þá sr. Guðmundur Karl Ágústsson sóknarprestur í hinu sameinaða prestakalli. Hann lauk störfum vegna aldurs 1. apríl 2022. Sr. Jón Ómar Gunnarsson var settur sóknarprestur 1. apríl 2022 og gegnir því starfi til 30. júní 2025. Sr. Pétur Ragnhildarson verður settur sóknarprestur í Breiðholtsprestakalli frá og með 1. júlí 2025.

## Heimildir
* Breiðholtskirkja, Breiðholtssókn 
* Breiðholtskirkja, Breiðholtssókn, 13. maí 2025.
Þingnes

**Þingnes** er sögustaður í nágrenni Reykjavíkur. Þar er talið að Kjalarnesþing hafi verið háð um hríð og að þar hafi stofnun Alþingis verið undirbúin. Samkvæmt frásögn Landnámu og Íslendingabókar stofnaði Þorsteinn Ingólfsson, sonur Ingólfs Arnasonar, til þings á Kjalarnesi áður en Alþingi var stofnað á Þingvöllum um 930.

Jónas Hallgrímsson rannsakaði rústir hins mögulega þingstaðar árið 1841 og Þjóðminjasafnið á árunum 1981-1986. "Hægt hefur verið að tímasetja rústirnar frá uppafi Íslandsbyggðar fram undir 1200. Ekki hefur að fullu verið úr því skorið með fornleifafræðilegum rökum hvort þarna hefur verið þingstaður, þó leiða megi að því sterkum líkum". Rannsóknirnar leiddu meðal annars í ljós hringlaga grjótgarð, um 18 m í þvermál. Einnig fundust merki um járnvinnslu á svæðinu. Árið 1938 var Þingnes friðlýst. 

Þingnes er tangi sem skagar út í Elliðavatn en nesið fór að hluta undir vatn þegar Elliðavatnsstífla var byggð á árunum 1924-26.

## Heimildir
* Skógræktarfélag Reykjavíkur, Heiðmörk, Þingnes
Starfsbraut FVA

## Starfsbraut FVA

Starfsbraut FVA var formlega stofnuð árið 1993 og er hún ætluð fötluðum nemendum auk nemenda sem hafa fengið mikla sérkennslu í grunnskóla (sbr. 34. gr. laga nr.92/2008 um framhaldsskóla, með vísun til 2. gr. laga nr. 59/1992 um málefni fatlaðra). Fyrstu árin var gert ráð fyrir að nemendur brautskráðust að loknu tveggja ára námi. Á haustönn 2001 var námstíminn lengdur og gert ráð fyrir að nemendur brautskráist eftir fjögurra ára nám.

### Skipan náms
Nám á Starfsbraut FVA er áætlað fjögur námssár. Námið er skipulagt í áföngum og er bæði bóklegt og starfstengt. Námsgreinar skiptast í einingabæra áfanga og er námið sniðið að sérþörfum hvers og eins og kostur er. Nemandi getur lagt stund á námsáfanga sem boðið er upp á innan starfsbrautarinnar (S – merktir áfangar) ásamt því að taka valda námsáfanga af almennum námsbrautum skólans, allt eftir þörfum hvers og eins. Í þeim tilfellum þegar nemendur starfsbrautar taka áfanga af almennum námsbrautum þá geta þeir fengið við það verulegan stuðning af starfsbrautinni (T – merktir áfangar).

### Markmið náms
* að nemendur fái einstaklingsmiðuð námstækifæri
* að nemendur fái tækifæri til þess að takast á við verkefni í samræmi við eigin færni og hæfileika
* að stuðla að bættri sjálfsmynd nemenda
* að auka sjálfstæði, ábyrgð og frumkvæði nemenda
* að nemendur fái aukin tækifæri til að komast út á vinnumarkað að loknu námi

### Heimildir
* Vefur starfsbrautar Fjölbrautaskóla Vesturlands
* Skólanámskrá Fjölbrautaskóla Vesturlands 13.útgáfa 2013
Geðhæð

**Geðhæð** (einnig **oflæti** eða **manía**) er alvarleg truflun á geðslagi sem einkennist af óeðlilegri spennu, aukinni orku og málgleði, auk þess sem sjálfstraust sjúklingsins eykst verulega. Hugurinn fer á miklum hraða og viðkomandi talar oft mikið, á erfitt með að einbeita sér og getur misst tengsl við raunveruleikann. Hegðun sjúklings getur orðið ör, eirðarlaus og jafnvel æst. Þetta ástand er andstætt þunglyndi og er eitt af megineinkennum tvískautaröskunar (geðhvarfasýki). Þótt sjúklingurinn upplifi gjarnan sælutilfinningu er þetta alvarlegt sjúkdómsástand og geðræn vanheilsa.
## Einkenni
Á meðan á geðhæð stendur verður sjúklingur mjög virkur og upplifir mikla orku, tekur að sér fleiri verkefni og finnst hann sérstaklega vel upplagður. Hugmyndir flæða og oft er hann fljótur að hefja framkvæmd þeirra. Umsvifin aukast stöðugt en hugmyndirnar verða meira og meira óraunhæfar, oft með mikilmennsku sem sjúklingurinn hefur ekki burði til að klára.

Í þessu ástandi getur viðkomandi talað mikið og hratt, verið nánast óðamála. Hann getur verið skemmtilegur og reytt af sér brandara, en getur einnig orðið mjög reiður og tekið illa í andmæli. Samskipti aukast, og viðkomandi getur hringt í vini og vinnufélaga hvenær sem er til að segja frá nýjum hugmyndum, jafnvel um miðja nótt.

Dómgreind og innsæi skerðist verulega meðan á geðhæð stendur. Þetta veldur því að sjúklingurinn getur ekki séð fyrir afleiðingar gjörða sinna og tekur slæmar ákvarðanir, eins og að sóa fé í eitthvað sem hann hvorki vantar né hefur efni á. Svefnþörf minnkar til muna og margir með yfirstandandi geðhæð sofa lítið eða ekkert, því þeir upplifa ekki þörfina til að sofa. Þeir geta verið fullvirkir um miðja nótt og haldið öðrum vakandi. 

Einstaklingar með geðhvarfasýki upplifa oft geðhæð yfir ákveðið tímabil sem lýkur síðan með miklu og djúpu þunglyndi (geðlægð).

## Tilvísanir

## Tenglar
* 
* 
*
Ewan MacColl

**James Henry Miller** (25. janúar 1915 – 22. október 1989), betur þekktur undir sviðsnafninu **Ewan MacColl**, var enskur þjóðlagasöngvari, lagahöfundur, leikari, kommúnisti og aðgerðasinni. Meðal þekktustu laga hans eru „Dirty Old Town“ og „Shoals of Herring“. Hann giftist þrisvar; fyrst leikstjóranum Joan Littlewood, síðan Jean Newlove og síðast bandarísku þjóðlagasöngkonunni Peggy Seeger sem var þá miklu yngri en hann. Söngkonan Kirsty MacColl var dóttir hans og Jean Newlove.
Kirsty MacColl

**Kirsty Anna MacColl** (10. október 1959 – 18. desember 2000) var ensk söngkona og lagahöfundur, dóttir þjóðlagasöngvarans Ewan MacColl og Jean Newlove. Hún er einna þekktust fyrir lagið „They Don't Know“ sem varð alþjóðlegur smellur í flutningi Tracey Ullman árið  1983 og fyrir að syngja kvenröddina í „Fairytale of New York“ í flutningi The Pogues. Hún söng inn á mikið af hljómplötum sem eiginmaður hennar, Steve Lillywhite, framleiddi með hljómsveitum á borð við The Smiths, Simple Minds og Talking Heads. Hún lést við köfun í Mexíkó þegar bátur sigldi á hana.
Stjórnsýsluvald

**Stjórnsýsluvald** er sá hluti ríkisvaldsins þar sem ákvarðað er um réttindi og skyldur tiltekinna aðila samkvæmt lögum. Þær ákvarðanir eru kallaðar stjórnsýsluákvarðanir. Þegar ákvarðanir eru teknar án þess að um sé að ræða tiltekna aðila kallast þær stjórnvaldsákvarðanir. Ákveðnir aðilar fari með stjórnsýsluvald þegar þeir hafa lagaheimild til að taka slíkar ákvarðanir. Í lögum er tilgreint hvaða aðilar geti tekið hvaða ákvarðanir og eru í flestum tilfellum ríkisaðilar, sveitarstjórnir eða embættismenn, eða aðilar sem framangreindir aðilar hafa veitt umboð til slíkra verka.

Stjórnsýsluákvarðanir þurfa að uppfylla ýmis skilyrði samkvæmt lögum og þeim réttarreglum sem gilda í viðkomandi ríki og vísað er í, kallaðar stjórnsýslureglur, en þær eru byggðar á stjórnsýslurétti.

## Framsal stjórnsýsluvalds
Venjulega er stjórnsýsluvald veitt tiltekinni stofnun og fer þá forstjóri hennar með stjórnsýsluvaldið. Hann framselur það í mörgum tilvikum til tiltekinna starfsmanna svo þeir geti tekið stjórnsýsluákvarðanir í umboði hans. Stjórnsýsluvald getur lent í höndum einstaklinga eða einkaaðila ef þeir þurfa að taka slíkar ákvarðanir við framkvæmd lagalegra skylda af hálfu hins opinbera.

## Handhafar stjórnsýsluvalds
Stjórnsýsluvald má finna í öllum þrem greinum ríkisvaldsins en er mest áberandi hjá framkvæmdavaldinu en er þá falið stofnunum, nefndum og embættismönnum. Innan löggjafarþinga má finna einkenni stjórnsýsluvalds þegar kemur að rekstri þeirra og sömuleiðis hjá dómstólum þó ekki sé alltaf kveðið á um það með berum orðum. Á Íslandi fer Hæstiréttur til dæmis með æðsta stjórnsýsluvald þegar kemur að afgreiðslu stjórnsýslukæra vegna framkvæmda forsetakosninga og annarra kosninga þar sem Hæstarétti er sérstaklega falið það vald.
Meðalhófsreglan

**Meðalhófsreglan** er réttarregla sem kveður á um að íþyngjandi ákvarðanir hins opinbera megi ekki ganga lengra en nauðsyn krefur til að ná lögmætu markmiði. Gildir hún sérstaklega við úrlausn stjórnsýslumála og dómsmála. Ef til er önnur vægari úrlausn sem nær hinu lögmæta markmiði skal ætíð beita henni.
Jafnræðisreglan

**Jafnræðisreglan** er réttarregla sem kveður á um að allir skuli vera jafnir fyrir lögunum. Nánar tiltekið felst hún í því að sambærileg mál skulu njóta sambærilegrar meðferðar. Reglan er ekki algild en spilar stórt hlutverk við túlkun réttarheimilda. Hvers kyns undanþágur þurfa að vera málefnalegar og uppfylla meðal annars skilyrði um meðalhóf.
Austurkarabískur dalur

**Austurkarabískur dalur** (kóði: **XCD**) er gjaldmiðill notaður í átta löndum af þeim níu sem eru meðlimir í samtökum austur-karabískra ríkja. Undantekningin er Bresku Jómfrúaeyjar þar sem bandaríkjadalurinn er notaður. 

Austurkarabíska gjaldmiðilssamstarfið er það minnsta af fjórum gjaldmiðlasamstörfum milli ríkja í heiminum (það stærsta er evran). Austurkarabíska gjaldmiðilssamstarfið var sett á laggirnar 1965 og leysti Vestur-Indíadalnum af hólmi. Austurkarabíski dalurinn er tengdur við bandaríkjadalinn á genginu 2,7 austkarabadalir = bandaríkjadalur.
Hvítanes

**Hvítanes** er bær, yst á samnefndu nesi milli Hestfjarðar og Skötufjarðar. Á árunum 1933 til 1946 var þar prestsetur í Ögurþingum og þar var landsímastöð um tíma.
Litlibær

**Litlibær** í Skötufirði er torfbær sem reistur var árið  1895. Þar var búið allt til ársins 1969. Þjóðminjasafn Íslands lét endurbyggja bæinn og er þar nú áningarstaður fyrir ferðamenn. Ábúendur á Hvítanesi hafa umsjón með bænum. Einar Guðfinnsson athafnamaður í Bolungarvík var fæddur og uppalinn í Litlabæ.
Valland

**Valland** var notað um landsvæði í Evrópu þar sem  fólk af keltneskum og rómönskum uppruna bjó. Í Íslendingasögunum er nokkrum sinnum getið um Valland. Í Ólafssögu helga segir: "Var þá svo komið að Aðalráður konungur hafði flúið landið og farið suður í Valland."

## Heimild
* Heimskringla
Umsnúin erfðafræði

**Umsnúin erfðafræði** eða öfug erfðafræði er aðferð eða nálgun  við að rannsaka virkni gena með DNA-raðgreiningu.
Samtvinnun

**Samtvinnun** (á ensku *intersectionality*) er kenning um hvernig pólitískar og félagslegar mismunabreyta tvinnast saman og mynda mismunandi jaðarsetningar.  Hugtakið var sett fram af fræðikonunni Kimberlé Williams Crenshaw árið 1989, en hennar helsta fræðasvið er svartur feminismi.  Síðan þá hefur hugtakið samtvinnun verið notað innan feminískra fræða. Dæmi um mismunabreytur sem geta tvinnast saman, tvær eða fleiri, eru kynvitund, kyneinkenni, kynþáttur, stétt, trúarbrögð, fötlun, aldur og útlit. Samtvinnun mismunabreyta margfalda þætti kúgun og fordóma sem jaðarsettir einstaklingar mæta.  Til dæmis mætir svört kona ekki aðeins kvenfyrirlitningu og rasisma í samfélaginu, heldur mætir hún einnig fordómum og kúgun vegna samsetningar þessara tveggja mismunabreyta. 

## Tilvísanir
Fjöldamorð

**Fjöldamorð** á sér stað þegar einhver aðili myrðir margt varnarlaust fólk eða almenna borgara, án dóms og laga, í einu eða með stuttu millibili á tilteknum stað. Þetta hugtak er notað á íslensku jafnt yfir fjöldaskotárásir í skólum þar sem þrír eða fleiri deyja, hryðjuverk þar sem margir tugir láta lífið, fjöldaaftökur án dóms og laga og þjóðarmorð þar sem fórnarlömbin skipta þúsundum.
Mínoísk byggingarlist

**Mínósk byggingarlist** er byggingarlist Krítarmenningarinnar svonefndu á eynni Krít á mínóskum tíma. Mínóska menningartímabilið stóð frá um 3100 f.Kr – 1400 f.Kr. Þessu tímabili skipti fornleifafræðingurinn Sir Arthur Evans í þrjú megintímabil sem hann nefndi frummínóskt (3100 – 2100 f.Kr.), miðmínóskt (2100 – 1600 f.Kr.) og síðmínóskt (1600 – 1400 f.Kr.)

Á frummínóskum tíma bjuggu Krítverjar í smáum sveitasamfélögum sem stjórnað var af höfðingjum. Húsin voru gerð ú tígulsteini og verkfæri voru ýmist úr steini eða bronsi.

Á miðmínóska tímanum fóru Krítverjar að byggja risa stórar hallir. Árið 1898 hóf breski fornleifarfræðingurinn Sir Arthur Evans fornleifauppgröft á allmikilli hæð skammt frá borginni Heraklíon á Krít. Hann og félagar hans höfðu ekki unnið lengi þegar þeir komu niður á rústir stórrar byggingar. Á næstu árum grófu þeir upp gríðarmikla höll með um 800 herbergjum skreyttum freskum. Krítverjar lögðu mikla áherslu að gera íbúðarhús sem glæsilegust. Þau voru ríkmannlega skreytt og máluð í skærum litum. Hallirnar þjónuðu ekki aðeins einum tilgangi. Þær voru til dæmis notaðar undir samkomur og hátíðarhöld, geymslustöð fyrir uppskeru og sem verkstæði fyrir listamenn. Hallirnar voru búnar holræsa- og vatnleiðslukerfum, birgðageymslum og fleiru sem gerði það að verkum að þær voru mjög tæknilega þróaðar. Hallirnar voru byggðar á nokkrum hæðum með innan- og utandyra stiga og státuðu ljósbrunnum, þykkum og stórum súlum, skjalageymslum og stórum útivistarsvæðum. Byggingar aðferð þeirra samanstóð af grófum steinum og keramik múrsteinum sem var blandað saman í steypu kubba sem var síðan staflað í veggi hallana. Þekktust mínóskra halla er án efa Knossos en aðrar þekktar hallir eru Malia, Zakros og Fæstos.

## Tilvísanir
Þoþ

**Þoþ** er guð sem Egyptar til forna trúðu á. Hann var guð tunglsins, ímynd vísinda, bókmennta, visku og uppfinninga. Þoþ var einnig talsmaður allra egypsku guðanna og varðmaður skráa guðanna. 

Þoþ var túlkaður á myndum egyptanna annaðhvort sem maður með höfuð flæmingja eða sem api með hunds höfuð. 

Til eru margar mismunandi sögur sem segja frá því hvernig Þoþ varð til. Ein þeirra segir að Þoþ hafi verið elsti sonur Ra. Önnur segir að hann hafi verið sonur Geb og Nut, sem gerir hann að systkini Ísis, Set, Nefþys og Osiris. Vanalega er hann hins vegar ekki hluti af Osiris fjölskyldunni heldur aðeins hirðmaður Osiris þar sem hann starfar sem heilagur skrásetjari. Eftir að Osiris var myrtur af Set var Þoþ enn þá trúr meistara sínum og hjálpaði mikið til við endurlífgun hans, við það notaði hann göldrum gædda rödd sína til að gæða galdraþulurnar meiri krafti. Þegar Ísis er að ala upp Hórus hjálpar Þoþ einnig með uppeldið með því að vernda Hórus. Þegar Hórus var stunginn af sporðdreka dróg Þoþ eitrið úr líkama hans, Hann greip inn í miskunnarlaus slagsmál milli Hórus og Set og læknaði svo sár beggja. Þoþ var oft túlkaður sem hjálpsamur guð, í annarri sögu er okkur til dæmis sagt frá því þegar Ra bannaði Nut að eignast börn á öllum dögum dagatalsins. Þoþ vorkenndi Nut svo að hann vann hluta af ljósi tunglsins af því í spilum og notaði ljósið til þess að búa til fimm nýja daga. Þessir dagar voru ekki hluti af dagatalinu svo að Þoþ hafði gert Nut kleift að eignast fimm börn á þessum fimm dögum. 

Eftir að Hórus dróg sig til baka frá hásætinu tók Þoþ við því. Þoþ réð yfir jörðinni sem fryðsæll stjórnandi í 3226 ár, á þessum tíma fann Þoþ upp allar listir og öll vísindi til dæmis stjörnufræði, galdra, lyfjafræði, skurðlækningar, tónlist, teikningar og var sértaklega lofaður fyrir að hafa fundið upp skriftina. Þar sem Þoþ fann upp letrið var hann kallaður herra hinna heilögu orða. Þegar Þoþ hætti að ríkja yfir jörðinni reis hann upp til himna þar sem hann sinnti mörgum störfum. Fyrst af öllu var hann guð tungslins, það ganga þó mismunandi sögur um það hvernig samband hans og tunglsins voru. Ein sagan segir að hann hafi aðeins verið varðmaður tunglsins og það að tunglið hafi verið annar guð sem hét Aah-te-huti. Önnur saga segir að Ra hafi skipar Þoþ að taka yfir sínum stað á himnum á daginn á meðan Ra sjálfur ferðaðist um undirheiminn. Önnur hlutverk Þoþ á himnum voru til dæmis varðmaður himneskra skráa og dómari guðanna. 

Í egypsku borginni Hermopolis trúði fólk því að Þoþ væri skapari heimsins, að hann væri guðdómlegur flamingói sem verpti heimsegginu.

## Tilvísanir


'
Undrahundurinn

***Undrahundurinn*** (enska: *Underdog*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2007. Myndinni var aðeins dreift á mynddiski.
Svampur Sveinsson myndin

***Svampur Sveinsson myndin*** (enska: ***The SpongeBob SquarePants Movie***) er bandarísk teiknimynd frumsýnd 2004. Hún er byggð á sjónvarpsþáttunum *[[Svampur Sveinsson|Svampi Sveinssyni]]* á Nickelodeon-sjónvarpsstöðinni.

## Tenglar
*
Óskrifað blað

***Óskrifað blað*** er sú hugmynd innan heimspekinnar að fólk fæðist ekki með hugmyndir heldur komi öll þekking frá upplifun einstaklingsins og skynjun hans. Þessi hugmynd hefur lengi verið til en er í sinni nútímalegu mynd eignuð breska raunhyggjumanninum John Locke.
Konungsríkið Ísland

**Konungríkið Ísland** var konungsríki í Norður-Evrópu sem var til 1918-1944. Landamæri þess voru þau sömu og núverandi landamæri lýðveldisins Íslands. Þann 1. desember árið 1918 var Konungsríkið Ísland stofnað sem fullvalda ríki með eigin þjóðfána með setningu sambandslaganna í konungssambandi við Danmörku. Alþingi fékk óskorað löggjafarvald en Danir fóru áfram með utanríkismál og  varnarmál, þar á meðal landhelgisgæslu. Konungsríkið var lagt niður árið 1944 þegar Íslendingar stofnuðu lýðveldi. Konungur lagðist gegn þeirri áætlunargerð en sendi íslendingum heillaóskaskeyti við lýðveldisstofnun.  Lýðveldi var þannig stofnað á Þingvöllum 17. júní 1944 og féll þá samband Íslands við Danmörku alfarið úr gildi. Eftir að lýðveldið var stofnað kaus Alþingi Svein Björnsson sem ríkisstjóra sem fór með þau völd sem konungur hafði áður haft á tímum konungsríkisins.

Hæstiréttur Íslands kom fyrst saman árið 1920 og sama ár var stjórnarskránni breytt þannig að þingmönnum var fjölgað í 42 og ákveðið að Alþingi skyldi koma saman árlega. Árið 1930 var haldið upp á þúsaldarafmæli alþingis með Alþingishátíðinni. Kreppan mikla hafði skollið á haustið 1929 og náði nú til Íslands. Atvinnuleysi á landinu jókst og til óeirða kom 9. nóvember 1932 við Góðtemplarahúsið við Tjörnina, sem hefur jafnan verið nefnt Gúttóslagurinn. Meirihluti fjórða áratugarins var erfiður Íslendingum, togaraútgerðin var rekin með tapi sem leystist ekki fyrr en gengi íslensku krónunnar var fellt árið 1939 og krónan aftengd breska pundinu og þess í stað tengd bandaríska dollaranum. Seinni heimsstyrjöldin hófst með innrás Þýskalands í Pólland í september 1939 en nokkrum mánuðum síðar, í apríl 1940, réðust Þjóðverjar á Danmörku og hertóku.

Meðal áhrifamestu manna í íslensku þjóðlífi á fyrri hluta 20. aldarinnar var Thor Jensen, kaupmaður og útgerðarmaður, sem rak fyrirtækið Kveldúlf. Synir hans urðu margir hverjir þjóðþekktir, má þar helst nefna Ólaf Thors, sem varð formaður Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra Íslands, Kjartan Thors sem varð framkvæmdastjóri Kveldúlfs, og Thor Thors, fyrsta fastafulltrúa Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum. Tengdasynir Thors voru líka kunnir og áhrifamiklir, til dæmis Guðmundur Vilhjálmsson, forstjóri Eimskipafélags Íslands, Gunnar Viðar, bankastjóri Landsbanka Íslands, og Hallgrímur Hallgrímsson, forstjóri olíufélagsins Skeljungs. Sonur Ólafs Thors, Thor Ó. Thors, varð framkvæmdastjóri Íslenskra aðalverktaka og tengdasonur Ólafs, Pétur Benediktsson, bankastjóri Landsbankans. 

Aðrir áhrifamenn í konungsríkinu voru meðal annars Hermann Jónasson forsætisráðherra Íslands, Héðinn Valdimarsson athafnamaður, þingmaður Alþýðuflokksins og formaður verkalýðsfélagsins Dagsbrúnar, Einar Olgeirsson þingmaður Kommúnistaflokksins og Jónas frá Hriflu formaður Framsóknarflokksins og ráðherra. 

## Tilvísanir

## Tengill
* Konungsríkið Ísland. Aðdragandi þess og þjóðhöfðingi, meistaraprófsritgerð í sagnfræði eftir Magnús Kjartan Hannesson
Pollapönk

**Pollapönk** er íslensk hljómsveit sem stofnuð var árið 2006 og hefur sent frá sér þrjár plötur. Fyrsti geisladiskurinn hét í höfuð hljómsveitarinnar, *Pollapönk*, og var útskriftarverkefni hafnfirsku leikskólakennaranna Heiðars Arnar Kristjánssonar og Haralds F. Gíslasonar frá Kennaraháskóla Íslands.

Stuttu síðar gengu Arnar Gíslason, sem er líka Hafnfirðingur, og Norðfirðingurinn Guðni Finnsson til liðs við sveitina, en þeir eru báðir einnig í hljómsveitunum Dr. Spock og Ensími. Heiðar og Haraldur eru líka í hljómsveitinni Botnleðju og hluti af Hafnarfjarðarmafíunni, Stuðningsveit Fimleikafélags Hafnarfjarðar.

Lagið „Enga fordóma“ sigraði í keppninni um framlag Íslands til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2014 sem haldin var í Danmörku. Lagið er eftir Harald og Heiðar og er hluti textans þýddur yfir á ensku af John Grant.

## Heimildir
* Grein á RUV um þátttöku þeirra í Eurovision er: http://www.ruv.is/undanurslit/enga-fordoma-900-9906 
* Facebook síðan þeirra er: https://www.facebook.com/pollaponk
* Þeir eru hluti af inspiredbyiceland auglýsingaátakinu http://www.inspiredbyiceland.com/inspiration/iceland-airwaves/pollaponk/
York-háskóli

:*Um breska skólann, sjá [[háskólinn í York|háskólann í York]].*

**York-háskóli** (enska: *York University*, oft nefndur **YU**) er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Toronto, Ontario, Kanada.

Skólinn var stofnaður árið 1959.

## Tilvísanir


## Tenglar

*York University – opinber vefsíða skólans
Langa-Edda

**Langa-Edda** (**AM 738 4to**) er íslenskt pappírshandrit frá um 1680. Handritið er alls 135 blöð og geymir efni úr Snorra-Eddu og kvæði, meðal annars eddukvæði, rúnakvæði og Aldarhátt Hallgríms Péturssonar. Nokkrar vísur í handritinu eru skrifaðar með villuletri, meðal annars stutt ástarvísa ónafngreinds skálds.

## Tilvísanir
Police

**Police** (Þýska *Pölitz*) er hafnarborg í Pólland, Vestur-Pommern. Hún liggur við ána Odru á milli Szczecin og Świnoujście. 

Borgin er fræg fyrir efnaiðnað og höfn. Verksmiðjan *Zakłady Chemiczne Police* (nú *Grupa Azoty Police*) framleiðir áburð og litarefni.

* Íbúafjöldi (2014): 33.571 

## Ferðamannastaða, menning og vísindi
* Kapella (15. öldin), torg
* Kirkja (19. öldin)
* Kirkja í hverfi Jasienica (14. öldin)
* Klaustur í hverfi Jasienica (14. öldin), rústir
* Hydrierwerke Pölitz – Aktiengesellschaft, rústir. Verksmiðju ferðina - alla laugardaga 13:00, Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Polickiej "SKARB" 
* Łarpia Sail Festival
* Bókasafn, torg
* Sjúkrahús af *Pomorski Uniwersytet Medyczny* (enska: *Pomeranian Medical University*), Siedlecka stræti


File:POL Police COA.svg|Skjaldarmerki Police
File:Pce Wik SDC16431.JPG|Kapella (15. öldin), torg
File:Police Jasienica ruiny klasztoru augustianow 1.jpg|Klaustur í hverfi Jasienica, rústir
File:Pce Wik SDC16439.JPG|Bókasafn, torg
File:Wik 2 police, szpital pam.JPG|Sjúkrahús, Siedlecka stræti


## Tengt efni
* Szczecin
* Nowe Warpno
* Świnoujście

## Tenglar

* Police 
* Pomorski Uniwersytet Medyczny (Pomeranian Medical University)
Odra

**Odra** (pólska *Odra*, þýska *Oder*, tékkneska *Odra*, latína *Viadua*) er fljót í Tékklandi, Póllandi og Þýskalandi. Það rennur 854,3 km langa leið. Upptök eru við Ostrava í Tékklandi, áin rennur svo út í Eystrasalt.

## Borgir og bæir
* Ostrava
* Racibórz
* Kędzierzyn-Koźle
* Opole
* Wrocław
* Frankfurt (Oder)
* Schwedt/Oder
* Gryfino
* Szczecin
* Police
Pommern-bókasafnið í Szczecin

**Pommern-bókasafn í Szczecin** (pólska: *Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica w Szczecinie*) er pólskt bókasafn í Szczecin, það stærsta í Vestur-Pommern. Bókasafnið er staðsett á Podgorna stræti í Szczecin.

Bókasafnið geymir um 1,5 milljón bóka- og tímaritstitla. Síðan 2009 hefur bókasafnið einnig rekið stafrænt bókasafn á netinu.

## Link
*Heimasíða Pommern bókasafnsins í Szczecin 
*Stafrænt bókasafn Vestur-Pommern
Hertogakastalinn í Szczecin

**Hertogakastalinn í [[Szczecin]]** (pólska: Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie), Póllandi, var aðsetur hershöfðingjanna í Pomerania-Stettin, sem réðu yfir hertogardæmi Pomerania frá 1121 til 1637. Kastalinn var byggður í gotneskum stíl af prinsinum Barnim þriðja á fjórtándu öld. 

## Tenglar
* Heimasíða Hertogakastalans í Szczecin
Nowe Warpno

**Nowe Warpno** (Þýska: *Neuwarp*) er borg með smábátahöfn í Pólland, Vestur-Pommern. Hún liggur nálægur Police, við Szczecin Lón (pólska: Zalew Szczeciński, Þýska: Stettiner Haff).

* Íbúafjöldi (2014): 1.223 

## Ferðamannastaða
* Kirkja (15. öldin)
* Ráðhús (17. öldin), torg
* Smábátahöfn nálægt torg
* Kirkja (18. öldin) í hverfi Karszno


File:POL Nowe Warpno COA.svg|Skjaldarmerki Nowe Warpno 
File:Nowe Warpno Karszno kosciol (2).jpg|Kirkja í hverfi Karszno
File:0906 Port Nowe Warpno ZPL 1.jpg|Smábátahöfn
File:Hans Hartig Im Hafen von Neuwarp 1918.jpg|Hans Hartig: Im Hafen von Neuwarp 1918
File:Karszno palac (4).jpg|Höll í hverfi Karszno


## Tengt efni
* Police
* Szczecin
* Świnoujście

## Tenglar

* Nowe Warpno
Háskólinn í York

:*Um kanadíska skólann, sjá [[York-háskóli|York-háskóla]].*

**Háskólinn í York** er háskóli í borginni York á Englandi. Hann var stofnaður árið 1963 en samanstendur af yfir þrjátíu deildum og rannsóknamiðstöðvum. Háskólinn í York hefur verið dæmdur 7. besti háskólinn í heimi yngri en 50 ára (og besti yngri en 50 ára á Bretlandi). Ásamt London School of Economics er hann eini breski háskólinn sem hefur einhvern tíma ýtt Oxford-háskóla í annað sæti í listanum yfir bestu bresku háskólana en í fyrsta sæti er Cambridge-háskóli. Háskólinn í York hefur sérstaklega strangar inntökukröfur fyrir grunnnám og hefur honum verið lýst sem „alvöru stofnun á heimsmælikvarða“.

Námsmennirnir eru fjölbreyttir (yfir 41.000 nemendur sóttu um árið 2010/11) en koma margir þeirra úr útlöndum til að læra þar. Við háskólann er stærra hlutfall nemenda úr ríkisskólum miðað við aðra háttsetta háskóla samkvæmt niðurröðun *[[The Times]]*.

Háskólinn í York er staðsettur í suðausturhluta borgarinnar en háskólalóðin er um það bil 0,81 ferkílómetrar að flatarmáli. Á lóðinni er mikill trjágróður og dýralíf, ásamt nokkrum tjörnum. Háskólinn á líka nokkrar byggingar í miðborginni. Nemendur tilheyra einum af átta undirskólum (e. *colleges*), eins og hefðbundið er við háskólana í Oxford, Cambridge og Durham. Árið 2007 fékk háskólinn leyfi til að stækka lóðina sína, en þar eru þrír undirskólar og þrjár deildir. Verið er að byggja níunda undirskóla.

## Heimildir
Koszalin

**Koszalin** (Þýska *Köslin*) er borg í Vestur-Pommern héraði, Póllandi. Hún liggur við ána Dzierżęcinka, nálægt Eystrasalti. Íbúafjöldi borgarinnar árið 2014 var 109.165 manns.


File:POL Koszalin COA.svg|Skjaldarmerki Koszalin
File:Kościół katedralny p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP 2012.09.29.2.jpg|Dómkirkju
File:Koszalin poczta.jpg|Pósthús
File:KBP lato.JPG|Bókasafn
File:Muzeum koszalińskie..jpg|Safnið
File:Koszalin - amfiteatr 1.jpg|Hringleikahús
File:Dzierżęcinka-River-Koszalin-Poland.JPG|Áin Dzierżęcinka


## Tengt efni
* Szczecin
* Kołobrzeg
* Świnoujście

## Tenglar

* Koszalin
Kołobrzeg

**Kołobrzeg** (Þýska *Kolberg*) er hafnarborg í Póllandi. Hún liggur við Eystrasalt nálægt Koszalin. Íbúafjöldi borgarinnar árið 2014 var 46.830 manns.


File:POL Kołobrzeg COA.svg|Skjaldarmerki Kołobrzeg
File:Kołobrzeg - Ratusz 3 2019 r.jpg|Ráðhús
File:Kolobrzeg_katedra_korona_Schlieffenow_(1).jpg|Dómkirkja
File:Kolberg Leuchtturm.jpg|Viti
File:Kolobrzeg at the pier 2005-07.jpg|Bryggja


## Samgöngur
* vegur til Koszalin og Poznań (Pólland) 
* vegur til Karlino og Białogard (Pólland)
* vegur til Trzebiatów og Gryfice (Pólland)
* vegur til Świdwin (Pólland)
* járnbrauta tengingar til Goleniów og Szczecin (Pólland)
* járnbrauta tengingar til Koszalin og Poznań (Pólland)
* ferja til Nexø (Borgundarhólmur, Danmörk)

## Tenglar
* Kołobrzeg á átta tungumálum: pólsku, ensku, þýsku, dönsku, norsku, sænsku, ítölsku og úkraínsku
* Raunverulegur skoðunarferð um borgina Kołobrzeg
Stargard

**Stargard Szczeciński** (þýska: *Stargard in Pommern*, *Stargard an der Ihna*) er borg í Vestur-Pommern héraði, Póllandi. Hún liggur við ána Ina nálægt Szczecin. Íbúafjöldi borgarinnar árið 2014 var 69.251 manns.


File:POL Stargard COA.svg|Skjaldarmerki Stargard Szczeciński
File:Rathaus Stargard.jpg|Ráðhús (13. öldin), á torgi í gamla borgarhlutanum
File:Stargard Kolegiata6.JPG|Kirkja (13. öldin) í gamla borgarhlutanum
File:Stargard Szczec Brama Mlynska (1).jpg|Myllu hlið (15. öldin) í gamla borgarhlutanum
File:Stargard 15 Południk.JPG|Minnismerki 15. lengdarbaugar


## Tenglar

* Stargard Szczeciński
Goleniów

**Goleniów** (Þýska: *Gollnow*) er borg í Vestur-Pommern héraði, Póllandi. Borgin er mikilvæg samgöngumiðstöð umdæmisins. Hún liggur við ána Ina á milli Szczecin, Stargard Szczeciński, Police, Świnoujście, Koszalin og Kołobrzeg. Borgin er fræg fyrir *Szczecin-Goleniów-Alþjóðaflugvöllinn*, með áfangastaði til Varsjár, London Stansted, Liverpool, Dyflinnar, Osló Gardermoen, Osló Torp og Stavanger. Íbúafjöldi borgarinnar árið 2014 var 22.777 manns.


File:POL Goleniów COA 1.svg|Skjaldarmerki Goleniów
File:Poczta Goleniów.jpg|Pósthús
File:Brama Wolińska w Goleniowie.jpg|Wolin Hlið (15. öldin)
File:StrugaGoleniowskaPuszkina.jpg|Struga Goleniowska. Þverá Inu
File:PlywalniaFalaWGoleniowie.jpg|Fala sundlaug


## Tenglar

* Goleniów heimasíða borgarinnar, með sjálfvirka þýðingar á íslensku (velja tungumál - wybierz język)
* Szczecin-Goleniów-Alþjóðaflugvöllurinn Samstaða
Manuel Neuer

**Manuel Neuer** (fæddur 27. mars 1986) er þýskur knattspyrnumaður sem leikur með Bayern München og þýska landsliðinu.

## Titlar
***Bayern München**
***[[Bundesliga]]**: 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020-2021, 2021-2022
***Þýska Bikarkeppnin**: 2012–13, 2013–14, 2015–16, 2018–19, 2019–20
*Meistaradeild Evrópu:  2012–13, 2019–20 
***HM Félagsliða**: 2013
***Þýskaland**: Gull HM 2014

## Tenglar
* https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/84774/manuel-neuer
* https://web.archive.org/web/20191206135930/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF
Vetrarólympíuleikarnir 1924

**Vetrarólympíuleikarnir 1924** voru fyrstu vetrarólympíuleikar sögunnar, haldnir frá 25. janúar til 5. febrúar árið 1924 í Chamonix við rætur Mont Blanc í Frönsku Ölpunum. Leikarnir voru skipulagðir af frönsku ólympíunefndinni og voru formlega viðurkenndir sem Ólympíuleikar af Alþjóðaólympíunefndinni eftir á. Keppt var í níu greinum og sextán lönd tóku þátt. Norðmenn og Finnar voru langsigursælastir á leikunum með fjögur gullverðlaun hver. 

Keppt var í bobbsleðabruni, krullu, íshokkíi, skíðahlaupi hermanna, listhlaupi á skautum, skautahlaupi, skíðagöngu, norrænni tvíþraut og skíðastökki.
Vetrarólympíuleikarnir 1928

**Vetrarólympíuleikarnir 1928** voru aðrir vetrarólympíuleikar sögunnar, haldnir frá 11. til 19. febrúar árið 1928 í St. Moritz í Sviss. Í raun var um að ræða fyrstu sjálfstæðu vetrarleikana þar sem Sumarólympíuleikarnir 1928 voru haldnir í Hollandi. 

Alls tóku 25 lönd þátt í leikunum og varð Noregur þeirra sigursælast með sex gullverðlaun. Keppt var í átta greinum: bobbsleðabruni, tobogganbruni, íshokkíi, listdansi á skautum, skautahlaupi, skíðagöngu, norrænni tvíþraut og skíðastökki. 

Á leikunum vann norska skautakonan Sonja Henie sín fyrstu gullverðlaun fyrir listdans á skautum á ólympíuleikum. Hún endurtók leikinn síðan næstu tvö skipti.
Markdown

**Markdown** er  textaforsnið  sem er hannað þannig að því  má umbreyta í HTML með að nota verkfæri sem einnig heitir Markdown. Markdown er vinsælt form til að skrifa leiðbeiningarskrár eða skilaboð í umræðum eða í textaritlum til að vera fljótur að skrifa texta skjöl. Markdown var búið til árið 2004 af John Gruber með aðstoð  Aaron Swartz og var markmiðið að gera fólki kleift að skrifa textasnið sem auðvelt væri að lesa og skrifa og breyta í   XHTML eða HTML.
Vefir eins og  GitHub, reddit, Diaspora, Stack Overflow, OpenStreetMap og  SourceForge nota afbrigði af  Markdown til að auðvelda samskipti milli notenda.

Markdown er núna notað á ýmis bloggkerfi, Ghost bloggkerfið notar Markdown og Wordpress bloggkerfið verður með möguleika til að nota Markdown. Mun einfaldara og fljótlegra er að nota Markdown til að skrifa HTML skjöl heldur  en að skrifa HTML skjal beint og Markdown hentar vel til að setja fram efni sem á að vera aðgengilegt í gegnum vafra á ýmsum mismunandi gerðum tölva og snjalltækja.

## Dæmi
Hér fyrir neðan er dæmi þar sem dálkur til vinstri sýnir rithátt í Markdown, í miðju er hvaða HTML skipanir Markdown býr til og til hægri hvernig textinn birtist í vafra. 



```
Fyrirsögn 
=======
 
Undirfyrirsögn
-----------
 
Skipt er milli málsgreina með
að setja auða línu
 
Texti getur verið  *skáletraður*,
**feitletraður**, `jafnstórir stafir`.
 
[link].
 
Innkaupalisti:
 
   * epli
   * appelsínur
   * perur
 
Númeraður listi:
 
   1. epli
   2. appelsínur
   3. perur
 
The rain---not the reign---in
Spain.
```



```html
<h1>Fyrirsögn</h1>

<h2>Undirfyrirsögn</h2>

<p> Skipt er milli málsgreina
 með að setja auða línu.</p>

<p>Texti getur verið<em>skáletraður</em>,
<strong>feitletraður</strong>,
<code>jafnstórir stafir</code>.</p>

<p>A <a href="http://example.com">link</a>.</p>

<p>Innkaupalisti:</p>

<ul>
<li>epli</li>
<li>appelsínur</li>
<li>perur</li>
</ul>

<p>Númeraður listi:</p>

<ol>
<li>epli</li>
<li>appelsínur</li>
<li>perur</li>
</ol>

<p>The rain&mdash;not the
reign&mdash;in Spain.</p>
```

Fyrirsögn
 
Undirfyrirsögn

Skipt er milli málsgreina með
að setja auða línu.

Texti getur verið *skáletraður*,
feitletraður,
`jafnstórir stafir`.

A link.

Innkaupalisti:
 

epli
appelsínur
perur


Númeraður listi:
 

epli
appelsínur
perur


The rain&mdash;not the
reign&mdash;in Spain.
Vetrarólympíuleikarnir 1932

**Vetrarólympíuleikarnir 1932** voru þriðju vetrarólympíuleikarnir sem haldnir voru í Lake Placid í New York-fylki í Bandaríkjunum frá 4. til 15. febrúar árið 1932. 

Sautján lönd tóku þátt í leikunum og voru Bandaríkin sigursælust með sex gullverðlaun. Keppt var í sjö greinum: bobbsleðabruni, íshokkíi, listdansi á skautum, skautahlaupi, skíðagöngu, norrænni tvíþraut og skíðastökki.
Vetrarólympíuleikarnir 1948

**Vetrarólympíuleikarnir 1948** voru vetrarólympíuleikar sem haldnir voru í St. Moritz í Sviss 30. janúar til 8. febrúar árið 1948. Þetta voru fyrstu ólympíuleikarnir sem haldnir voru eftir lok Síðari heimsstyrjaldar. Tólf ár voru þá liðin frá síðustu vetrarólympíuleikum. Á leikunum var að stórum hluta notast við sömu íþróttamannvirki og reist höfðu verið fyrir Vetrarólympíuleikana 1928. 

Alls tóku 28 lönd þátt í leikunum og urðu Noregur og Svíþjóð sigursælust með fern gullverðlaun hvort. Keppt var í níu greinum: bobbsleðabruni, íshokkíi, listdansi á skautum, skautahlaupi, alpagreinum, skíðagöngu, magasleðabruni, norrænni tvíþraut og skíðastökki.