open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Milton Obote

**Milton Obote** (28. desember 1925 – 10. október 2005) var stjórnmálamaður frá Úganda. Hann var forsætisráðherra frá því landið fékk sjálfstæði frá Bretum 1962 til 1966 þegar hann skipaði sjálfan sig forseta. Fyrri forseti, Edward Mutesa, flúði til Bretlands. Obote afnam stjórnarskrána og breytti stjórnarfari í forsetaræði. Fyrrum samherji hans, herforinginn Idi Amin, framdi valdarán þegar hann var á ráðstefnu í Singapúr árið 1971. Obote fékk hæli í Tansaníu. Hann komst aftur til valda eftir að Tansaníuher steypti Idi Amin af stóli árið 1980. Flokkur Obotes sigraði kosningar sem fylgdu í kjölfarið en ásakanir um kosningasvindl leiddu til skæruhernaðar stjórnarandstæðinga undir forystu Yoweri Museveni. Árið 1985 var Obote aftur steypt af stóli af herforingjum sínum og eftir nokkurra mánaða átök náði Museveni völdum. Amnesty International áætlaði í júlí 1985 að stjórn Obotes bæri ábyrgð á dauða yfir 300.000 almennra borgara í Úganda.

Eftir valdaránið flúði Obote til Tansaníu og þaðan til Sambíu. Hann lést á sjúkrahúsi í Jóhannesarborg.

## Tilvísanir
100 ára afmæli kosningaréttar kvenna á Íslandi

**100 ára afmæli kosningaréttar kvenna á Íslandi** var haldið þann 19. júní 2015 til að minnast þess áfanga að 100 árum fyrr undirritaði Kristján konungur X lög þess efnis sem áður höfðu verið til umræðu og staðfest á Alþingi Íslendinga, að konur og vinnumenn, 40 ára og eldri, fengu kosningarétt til Alþingis. Það aldurstakmark átti svo að minnka um eitt ár á ári þar til 25 ára aldurstakmarkinu yrði náð. Kosið var eftir þessum nýju lögum árið eftir eða 1916.

## Framkvæmdarnefnd
11. mars 2013 samþykkti Alþingi þingsályktunartillögu um hvernig minnast ætti 100 ára afmælis kosningaréttar og kjörgengis íslenskra kvenna 19. júní 2015. Forseti Alþingis boðaði til fundar þann 14. september 2013 með fulltrúum samtaka íslenskra kvenna og stofnana sem fást við jafnréttismál kynjanna. Á þeim fundi var kosið í framkvæmdarnefnd sem mótaði endanlegar tillögur og annaðist frekari undirbúning fyrir afmælisárið. 

Auður Styrkásdóttir var valin formaður, Siv Friðleifsdóttir varaformaður og með þeim í nefndinni voru Drífa Hjartardóttir, Erla Karlsdóttir, Ingimar Karl Helgason, Ólafía B. Rafnsdóttir og Steinunn Stefánsdóttir þá var Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir ráðin sem framkvæmdarstjóri.

## Undirbúningur og hátíðarhöld
Vel var staðið að undirbúningi sem hófst opinberlega með kynningarfundi á Hallveigarstöðum þann 15. október 2014. Afmælisárið (stundum kallað byltingarárið 2015) voru svo margir viðburðir til að minnast þessara tímamóta um land allt, erindi og ráðstefnur m.a. í Skagafirði, Stykkishólmi, Hveragerði, á Dalvík, Eyrarbakka og Akureyri. Hátíðarhöldin teygðu sig meira að segja til Kaupmannahafnar.  

Þá voru settir í sýningu örþættir í ríkissjónvarpinu, tileinkaður 100 ára afmæli kosningaréttar kvenna undir nafninu "Öldin hennar", þeir voru 52 talsins og sýndir á jafnmörgum vikum. 

Stærsti dagurinn er þó án efa afmælisdagurinn 19. júní þegar konur fögnuðu um land allt frá morgni til kvölds. Margir atvinnurekendur lögðu sitt til hátíðarhaldanna með því að gefa frí í tilefni dagsins. 

Afmælisárinu lauk svo formlega þann 20. janúar 2016 með málþinginu "Byltingin 2015 – og hvað svo?" þar sem m.a. fulltrúar stjórnmálaflokka á Alþingi og einstaklingar sem tóku þátt í afmælisárinu fóru yfir stöðuna og framtíð feminískrar baráttu.

## Tilvísanir
Ítalska þjóðarbandalagið

**Ítalska þjóðarbandalagið**, **Alleanza nazionale** eða **AN** var ítalskur íhaldssamur og þjóðernissinnaður stjórnmálaflokkur. Flokkurinn var stofnaður árið 1995 af Gianfranco Fini og fyrrum meðlimum Ítölsku félagshreyfingarinnar (MSI) sem var arftaki fasistaflokksins, og íhaldssömum fyrrum meðlimum Kristilega demókrataflokksins. Merki MSI var hluti af merki nýja flokksins. Á árunum fyrir stofnun AN hafði MSI smám saman verið að breytast úr fasistaflokki í hefðbundinn hægriflokk. AN hafnaði þannig stjórnmálahugmyndum forvera sinna. Fini lýsti því yfir í heimsókn í Ísrael árið 2003 að kynþáttalög fasistastjórnarinnar á Ítalíu frá 1938 hefðu verið skammarleg. Vegna þessa sögðu Alessandra Mussolini og fleiri harðlínumenn sig úr flokknum og stofnuðu smáflokkinn Azione sociale árið 2003. 

Flokkurinn bauð fram innan kosningabandalags hægriflokka, Hús frelsisins, undir forystu Silvio Berlusconi. Fini varð varaforsætisráðherra eftir kosningarnar 2001 og var utanríkisráðherra frá 2004 til 2006. Árið 2009 sameinaðist flokkurinn flokki Berlusconis, Áfram Ítalía, og myndaði Frelsisþjóðina. Margir af fyrrum meðlimum Ítalska þjóðarbandalagsins klufu sig úr Frelsisþjóðinni árið 2012 og mynduðu nýjan flokk, Bræður Ítalíu, sem viðhalda sumum af merkjum Ítalska þjóðarbandalagsins.

## Tilvísanir
Abies × umbellata

Abies × umbellata er annaðhvort blendingur á milli vætuþins (*A. firma*) og japansþins (*A. homolepis*), eða  undirtegund af japansþin: Abies homolepis var. umbellata. Enn sem komið er er það alveg óvíst.

## Tilvísanir
Abies × arnoldiana

Abies × arnoldiana er tilbúinn blendingur á milli hringaþins (A. veitchii) og kóreuþins (A. koreana). 

## Tilvísanir
Abies × vasconcellosiana

Abies × vasconcellosiana er blendingur á milli Abies pindrow og spánarþins (A. pinsapo). 

## Tilvísanir
Vaiana

***Vaiana*** (enska: *Moana*) er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Animation Studios og frumsýnd af Walt Disney Pictures. Myndin var frumsýnd þann 23. nóvember 2016 í Bandaríkjunum og 1. desember 2016 á Íslandi.

## Talsetning

## Lög í myndinni

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Sögur úr Andabæ: Leyndarmál Týnda Lampans

***Sögur úr Andabæ: Leyndarmál Týnda Lampans*** (enska: *DuckTales the Movie: Treasure of the Lost Lamp*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1990. *DuckTales* eða Andasögur voru sjónvarpsþættir um Andrés Önd og félagar.
Abies × vilmorinii

Abies × vilmorinii er tilbúinn blendingur af grikkjaþin og spánarþin. Hann kom fyrst fram um 1901 í Frakklandi.Hann var nefndur til heiðurs Pierre Louis François Lévêque de Vilmorin.

## Tilvísanir
Bridge Over Troubled Water

***Bridge Over Troubled Water*** er fimmta og síðasta stúdíóplata bandaríska dúettsins Simon & Garfunkel. Hún kom út 26. janúar 1970 hjá Columbia Records. Framleiðandi plötunnar var Roy Halee en Paul Simon samdi öll lög plötunnar nema eitt meðan Art Garfunkel lék í kvikmyndinni *[[Catch-22]]*. Eftir að tökum á kvikmyndinni lauk tóku þeir saman upp 14 lög en 11 af þeim enduðu á plötunni.

Platan náði inn á metsölulista í 11 löndum og á topp listans í 10 löndum. Hún var mest selda plata ársins árin 1970, 1971 og 1972 og var á þeim tíma talin mest selda hljómplata allra tíma. Platan fékk tvö Grammýverðlaun og titillagið fjögur að auki. Þrátt fyrir þessa velgengni ákváðu Simon og Garfunkel að hætta samstarfi sínu. Art Garfunkel sneri sér alfarið að kvikmyndaleik og Paul Simon hóf sólóferil sinn.
OpenCourseWare

**OCW - Opencourseware** er verkefni á vegum MIT tækniháskólans, sem er einkarekinn háskóli í Cambridge í Massachusetts í Bandaríkjunum. Þar er almenningi boðið upp á að sækja heilu fyrirlestrana og námskeiðin á internetinu. OCW er netlæg útgáfa af námi sem er opin almenningi. Námsefnið er frítt og þurfa notendur ekki að skrá sig sérstaklega á hvert námskeið auk þess sem hægt er að taka námskeiðin og fyrirlestrana hvenær sem er. Hinsvegar fást engar prófgráður eða skírteini fyrir þáttöku í MIT OCW. Boðið er upp á nánast allar námsgreinar sem kenndar eru í MIT á 11 mismunandi sviðum með yfir 110 námsgreinum. Þáttakendur í MIT OCW heimsækja kerfið í um tvær milljónir skipta í hverjum mánuði og kemur 56% prósent þessara heimsókna frá öðrum löndum en Bandaríkjunum.  Árið 2016 voru heimsóknir tæplega 226 milljónir. 

Árið 1999 hófu starfsmenn MIT að skoða hvernig hægt væri að nýta internetið til að miðla þekkingu og fróðleik til nemenda. Ári síðar komu þeir niðrá OCW og í apríl 2001 var það kynnt í New York Times og opnað fyrir almenningi.  Árið 2002 var búið að opna 50 námskeið, ári seinna voru þau orðin 500 og í árslok 2016 voru þau tæplega 2.400, þar af var búið að þýða rúmlega 1.000 á  um 10 önnur tungumál.  Meðal tungumála sem OCW hefur verið þýtt á eru spænska, portúgalska, kínverska, franska, þýska, víetnamska, úkraínska, tyrkneska, persneska og kóreska.  

MIT OCW inniheldur mjög breiða línu af efni, allt frá því að vera takmarkaðir listar af lesefni og prófum yfir í söfn af fyrirlestrarupptökum, gagnvirku námsefni og ókeypis kennslubókum. Rannsóknir MIT sýna að bæði kennarar og almennir námsmenn nota vefinn til að auka við þekkingu sína og bæta frammistöðu sína í námi eða kennslu.  

## Tilvísanir
The Dukes of Hazzard

***The Dukes of Hazzard*** var bandarísk gamanþáttaröð sem var sýnd á CBS-sjónvarpsstöðinni frá 26. janúar 1979 til 8. febrúar 1985. Sjö þáttaraðir voru framleiddar, alls 147 þættir. Þáttaröðin var undir áhrifum frá kvikmyndinni *[[Moonrunners]]* frá 1975 sem Gy Waldron skrifaði einnig handritið að. Þáttaröðin fjallar um tvo sveitastráka frá Georgíu á skilorði sem aka um á breyttum Dodge Charger og komast þannig undan spilltum lögreglustjóra sýslunnar. Á blómaskeiði sínu var *The Dukes of Hazzard* oft önnur vinsælasta þáttaröðin í bandarísku sjónvarpi á eftir *[[Dallas (sjónvarpsþættir)|Dallas]]*. 

Aðalhlutverk voru í höndum John Schneider og Tom Wopat. Þeir sögðu upp árið 1982 vegna deilna um tekjur af sölu merkjavarnings og framleiðendur reyndu að fá aðra leikara í þeirra stað. Áhorf hrundi í kjölfarið þannig að aftur var samið við Schneider og Wopat. Þáttaröðin náði samt aldrei fyrri hæðum.
Lotus 1-2-3

**Lotus 1-2-3** var töflureiknir frá Lotus Software, sem síðar varð hluti af IBM. Lotus 1-2-3 var fyrsta lykilforrit IBM PC-tölvunnar og náði miklum vinsældum á 9. áratug 20. aldar rétt eins og VisiCalc hafði aukið vinsældir Apple II áður. Forritið var sett á markað 26. janúar 1983. Lotus 1-2-3 var markaðssett sem þrjár lausnir í einu forriti; töflur, gagnagrunnur og gröf, og þaðan dregið nafnið 1-2-3. 

Lotus 1-2-3 var staðalbúnaður á skrifstofuvélum fram á 10. áratuginn, ásamt gagnagrunninum dBase frá Ashton-Tate og ritvinnsluforritinu WordPerfect. Lotus Software tókst ekki að bregðast við ört vaxandi vinsældum Windows-stýrikerfisins á einkatölvum með töflureikninum Microsoft Excel. Árið 1995 eignaðist IBM Lotus og Lotus 1-2-3 varð hluti af Lotus SmartSuite.
Óperudraugurinn (söngleikur frá 1986)

***Óperudraugurinn*** er söngleikur með lögum eftir Andrew Lloyd Webber og texta eftir Charles Hart með viðbótum frá Richard Stilgoe. Lloyd Webber og Stilgoe sömdu líbrettó söngleiksins saman. Söngleikurinn er byggður á skáldsögunni *[[Le Fantôme de l'Opéra]]* eftir Gaston Leroux frá 1909. Sagan snýst um að dularfullur grímuklæddur tónlistarsnillingur verður ástfanginn af ungri sópransöngkonu. Sögusviðið er óperuhús og leynileg bækistöð óperudraugsins undir húsinu. 

Söngleikurinn var frumsýndur á West End í London 9. október 1986 og á Broadway 26. janúar 1988. Hann hlaut Olivier-verðlaunin 1986 og Tony-verðlaunin 1988 sem besti söngleikurinn. Michael Crawford og Sarah Brightman léku aðalhlutverkin í fyrstu uppsetningunni í Her Majesty's Theatre. Söngleikurinn er nú annar langlífasti söngleikur sögunnar á eftir *[[Vesalingarnir (söngleikur)|Vesalingunum]]* og þriðja langlífasta leikrit sögunnar á eftir *[[Músagildran (leikrit)|Músagildrunni]]*.

Söngleikurinn var sýndur í síðasta sinn á Broadway þann 16. apríl árið 2023. Hafði hann þá verið sýndur samfleytt í 35 ár og hafði verið settur á svið alls 13.981 sinnum.

## Sýningar á Íslandi
Leikfélag Akureyrar sýndi *Óperudrauginn* í leikstjórn Þórhildar Þorleifsdóttur árið 1993. Böðvar Guðmundsson þýddi textann og Bergþór Pálsson lék titilhlutverkið sem óperudraugurinn.

## Tilvísanir
Masóvía

**Masóvía** er sögulegt hérað staðsett þar sem nú er norðausturhluti Póllands. Héraðið skiptist í þrjár sýslur með höfuðstaðina Varsjá, Płock og Rawa Mazowiecka og er að stærstum hluta (en þó ekki öllu leyti) innan núverandi Masóvíuhéraðs. Þetta hérað var til frá miðöldum fram að skiptingum Póllands undir lok 18. aldar. Upphaflega var Płock aðalborg héraðsins en á árnýöld varð Varsjá mikilvægari. Á 12. öld varð Masóvía hertogadæmi Piastættar og varð ekki hluti af löndum pólsku krúnunnar fyrr en á 15. og 16. öld.
Vambar

**Vambar** (fræðiheiti: *Vombatidae*) eru stuttfætt, vöðvastælt, ferfætt pokadýr sem eiga heimkynni sín í Ástralíu. Þeir eru um 1 metri á lengd og með lítinn, snubbóttan hala. Þrjár tegundir eru til sem tilheyra allar ættinni **Vombatidae**. Vambar hafa mikla aðlögunarhæfni og finnast í skóglendi, fjalllendi og á heiðum í suðaustur-Ástralíu, þar á meðal Tasmaníu, sem og á afmörkuðu 740 hektara svæði í Epping-skógar þjóðgarðinum í Queensland.

## Tenglar
Mótmæli 31. desember 2008

Mótmæli voru haldin 31. desember 2008 en þau hófust við Stjórnarráð Íslands. Mótmælin færðust svo yfir á Hótel Borg þar sem fram fór bein útsending á sjónvarpsþættistöðvar 2 Kryddsíld. Talið er að hátt í 300 manns hafi tekið þátt í mótmælunum en forsprakkar mótmælanna gáfu út tilkynningu þar sem fram kom að þeir væru að mótmæla andvaralausum stjórnmála- og embættismönnum 

## Hvað gerðist við Hótel Borg
Starfsfólk Hótel Borgar og starfsfólk Stöðvar 2 hindruðu för mótmælenda þar til að lögreglan kom á svæðið. Mótmælendur ruddu sér leið inn í port sem er við Hótel Borg en reyndu svo einnig að komast inn um hliðardyr á hótelinu. Þeir köstuðu litlum sprengjum inn og myndaðist því reykur. Lögreglan brá á það ráð að nota piparúða til þess að stöðva för mótmælandanna sem að ætluðu sér að trufla útsendingu. Ekki voru allir á eitt sammála um hvort að þetta hafi verið friðsæl mótmæli áður en að lögreglan ákvað að grípa inn í. Einn mótmælandanna sem að var á staðnum sagði mótmælin hafa verið friðsæl þar til lögreglan hóf að spreyja piparúða yfir mótmælendurna. 

### Læti og skemmdir
Það gekk erfiðlega fyrir þáttastjórnendur og viðmælendur að halda uppi samræðum þar sem mikil læti bárust frá mótmælendum sem að börðu húsið að utan og hrópuðu slagorð. 
Miklar skemmdir urðu á búnaði Sagafilm og Hótel Borgar. En Stöð 2 leigði búnað fyrir útsendinguna af Sagafilm. Kaplar voru sprengdir og hurðar brotnar. Sigmundur Ernir Rúnarsson stýrði Kryddsíldinni þegar að mótmælin áttu sér stað  

### Áverkar og handtökur
Um 10 til 15 mótmælendur þurftu á aðhlynningu að halda vegna piparúða. Einn lögreglumaður slasaðist í mótmælunum en hann kinnbeinsbrotnaði einnig slasaðist starfsmaður Stöðvar 2. Þrír menn voru handteknir í mótmælunum en þeim var sleppt seinna sama dag eftir yfirheyrslur. Þeir voru handteknir fyrir að neita að hlýða fyrirmælum lögreglu. 

## Tlvísanir


## Heimildir
* Óþekktur höfundur. „Útsending Kryddsíldar rofin“, *Fréttablaðið*, 1 (2009, 2. janúar):6
* Baldur Guðmundsson. „Íhugar að stefna mótmælendum“, *DV*, 3 (2009, 6. janúar):6
* Lögreglan (2008, 31. desember), „Mótmælin við Hótel Borg- þrír handteknir“ http://www.logreglan.is/motmaeli-vid-hotel-borg-thrir-handteknir/  Lögreglan. Skoðuð 26. janúar 2017
Abies chengii

**Abies chengii** er sígrænt tré af þallarætt sem er einlent í Kína.

## Lýsing
Abies chengii er sígrænt tré, sem verður 20 metra hátt eða meira. Grár börkurinn er fyrst sléttur og svo sprunginn í eldri trjám. Sprotarnir eru hárlausir, fyrst mahoníbrúnir, og svo rauðgulbrúnir. Brumin eru keilulaga til egg-keilulaga, 3 mm. Þau eru ljós brún á litinn og með trjákvoðu. Barrið er undið neðst, 1,5 til 6 cm langt og 2,5 til 3 mm á breidd. Nálin er á efri hlið er gljáandi dökk grænt. Á nálinni neðanverðri sjást tvær ljósgrænar til grænhvítar loftaugarásir. Nálarnar liggja í V-lögun á greinum. Könglarnir eru egglaga til sívalir, 6 til 9 sm langir, fjólubláir óþroskaðir, og verða brúnir við þroska.

## Útbreiðsla
Náttúrulegt útbreiðslusvæði er ekki að fullu þekkt, utan að það er í Yunnan í Kína. Í raun er tegundin aðeins þekkt af nokkrum trjám sem eru í trjásafni í Englandi.

## Tilvísanir

* Rushforth, K. (1983). Abies chengii - A Previously Overlooked Chinese Silver Fir. *Notes Roy. Bot. Gard. Edinb.* 41 (2): 333-338.
Dagmerki

**Dagmerki** eru merki sem gefa stöðu skips til kynna meðan dagsbirtu nýtur við, til dæmis hvort það liggur við ankeri eða er strandað. Dagmerkin eru fjögur einföld form: keila, kúla, sívalningur og tígull. Þau eru oftast fest á línu sem er hengd í siglutopp skipsins hvert upp af öðru í þeirri röð sem kveðið er á um í alþjóðlegu siglingareglunum C-hluta. Hverju dagmerki samsvarar tiltekin samsetning siglingaljósa sem á að nota frá sólarlagi til sólarupprásar, en þá taka dagmerkin við.

Dagmerkin eru svört að lit og stærð þeirra er skilgreind í viðauka við siglingareglurnar. Þar er til dæmis tekið fram að kúla skal vera að minnsta kosti 0,6 metrar í þvermál og að fjarlægðin milli merkjanna skuli vera að minnsta kosti 1,5 metrar, en skip undir 20 metrum mega notast við minni merki. Algengt er að dagmerkin séu gerð úr léttri grind sem strigi er strekktur yfir til að auðvelt sé að fella þau saman fyrir geymslu. 

Algengustu dagmerkin eru:

## Tengt efni
* Siglingaljós
* Alþjóðareglur til að koma í veg fyrir árekstra á sjó
Jerry Cantrell

**Jerry Fulton Cantrell Jr.** (fæddur 18. mars, 1966) er bandarískur tónlistarmaður og aðallagasmiður grugg-hljómsveitarinnar Alice in Chains. Á miðjum 9. áratugnum var Cantrell í hljómsveit sem hét Diamond Lie. Síðar hitti hann Layne Staley og gekk hann í hljómsveitina sem varð Alice 'N Chainz og síðar Alice in Chains. Eftir að hljómsveitin var óvirk um tíma eftir fíkniefnaneyslu og andlát söngvarans Staley gaf Cantrell út tvær sólóplötur. Cantrell telur meðal áhrifavalda í gítarleik: Ace Frehley, Tony Iommi, Angus Young, Jimmy Page, Glenn Tipton, K.K. Downing, David Gilmour og Eddie Van Halen. 
Cantrell átti á milli 2009 og 2010 rokkbar sem heitir *Dead Man's Hand* í Las Vegas með gítarleikara Anthrax, Scott Ian.

## Sólóskífur
* Boggy Depot (1998)
* Degradation Trip (2002)
* Degradation Trip Volumes 1 & 2 (2002)
* Brighten (2021)
* I Want Blood (2024)

## Tengill
* Jerry Cantrell á Allmusic

## Tilvísanir
Eva Hauksdóttir

**Eva Hauksdóttir** (fædd 1. júlí 1967) er íslenskur lögmaður, aðgerðarsinni, rithöfundur, norn, álitsgjafi og áhugamanneskja um samfélagsmál.  

Eva er íslensku- og bókmenntafræðingur að mennt frá Háskóla Íslands og lauk lögfræðinámi í alþjóðlegri mannréttindalöggjöf frá Strathclyde-háskóla í Glasgow. Hún er gift , prófessor. 

Eva rekur lögmannsstofuna Hlít.

## Ferill
### Aðgerðarsinninn Eva
Eva Hauksdóttir var mjög virk í mótmælum búsáhaldabyltingarinnar frá miðjum nóvember 2008 og út janúar 2009 og var þar í hópi aðgerðarsinna. Krafa Evu og annara aðgerðasinna/anarkista var að reka ríkisstjórnina í burtu og koma á beinu lýðræði í framhaldinu. 

#### Aðkoma Evu í áhlaupinu á lögreglustöðina 22. nóvember 2008.

Sonur Evu, Haukur Hilmarsson, var handtekinn 21. nóvember 2008 fyrir að draga bónusfána að húni efst á þaki Alþingis í miðjum mótmælum. Síðar kom í ljós að ástæða handtökunnar var ekki vegna fánaatviksins heldur vegna fangelsisdóms sem Haukur hafði hlotið en átti eftir að afplána. Í kjölfarið réðst fjöldi fólks í áhlaup á lögreglustöðina við Hlemm.
Eva Hauksdóttir hélt ræðu fyrir utan lögreglustöðina hvar hún fór fram á frelsi sonar síns. Eftir að engin viðbrögð fengust frá lögreglu hófu mótmælendur áhlaup inn í húsið í gegnum læstar aðaldyr höfuðstöðvar lögreglunnar. Á meðan mótmælunum stóðu beitti lögreglan piparúða og fjölmargir leituðu sér aðhlynningar á slysadeild, meðal annars Eva Hauksdóttir sem þótti mótmæla friðsamlega.

### Bloggari, pistlahöfundur og hlaðvarpsstjórnandi
Eva var afkastamikill bloggari. Hún er nú pistlahöfundur þar sem hún lætur sig varða ýmis konar samfélagsmál, og heldur úti eigin heimasíðu norn.is. Eftir að Eva varð lögmaður hóf göngu sína hlaðvarpið *Til hlítar með Evu Hauks* á Brotkast.is.

### Lögmaður
Eva lauk BA námi í lögfræði frá Háskóla Íslands vorið 2017 og LLM prófi í alþjóðlegri mannréttindalöggjöf frá Strathclyde háskóla í Glasgow árið 2019. Hún vann á lögmannsstofunni Lausnum með skóla og að námi loknu en stofnaði lögmannsstofuna Hlít árið  2021. Á vef Hlítar er að finna fjölda greina um lögfræðileg álitaefni.

## Heimildir
Abies hidalgensis

***Abies hidalgensis*** er sígrænt tré í þallarætt. Hann er einlendur í Mexíkó, þar sem þekkist eingöngu í Hidalgo.

Honum var fyrst vísindalega lýst 1995. Hann vex í þokuskógum ásamt *[[Buddleja cordata]]*, *[[Cupressus lusitanica]]*, og *[[Pinus patula]]*. 

Hann hefur yfirleitt einn stofn með greinum sem fyrst eru nokkuð upp og svo niður. Krónan er keilulaga. Börkurinn er sléttur og ljósgrár á ungum trjám, springur í skífur og sést í "blóðrauðan" börkinn undir á eldri eintökum. Hærðirs sprotarnir eru fyrst ljósbrúnir, síðar grábrúnir. Könglarnir verða að 8 sm langir og 4 sm breiðir.

## Tilvísanir
Folafótur

**Folafótur** er nes og jörð í Súðavíkurhreppi á Vestfjörðum. Þar var í kringum aldamótin 1900 allstór byggð þurrabúðarfólks. Folafótur liggur undir fjallinu Hesti við Ísafjarðardjúp og dregur nafn sitt af Hestinum því það  er nes á milli Hestfjarðar og Seyðisfjarðar. Ysti hluti nessins er kallað Fótartá. Árið 1850 var íbúatala þurrabúðarfólks á Folafæti 36, árið 1901 eru íbúar 81 og árið 1910 eru íbúar 101 en fækkar eftir það þegar miðin brugðust og vélbátaöld hófst. Þurrabúðarfólkið byggði afkomu sína á sjósókn og fengsælum miðum skammt undan landi sem nefndust Gullkistan. Seyðisfjarðarmegin við Fótinn var þurrabúðin Salahús en austanmegin voru  Tjaldtangi og Sigga Sala-hús. Ábúendur í eynni Vigur fluttu fé sitt til Folafótar á afrétt.

Talið er að Folafótur sé fyrirmynd af uppvaxtarstað Ólafs Kárasonar ljósvíkings í skáldverkinu Heimsljós eftir Halldór Laxness.

Jörðin er nefnd Fótur eða Folafótur.

## Heimildir
* Morgunblaðið, 57. tölublað (27.02.2004), Blaðsíða 37
*  Rannsókn og leiðrjettingar á nokkrum bæjarnöfnum á Íslandi – Árbók Hins íslenzka fornleifafélags, Megintexti (01.01.1923), Bls. 1-96
* Örnefnapistlar Hestur (Árnastofnun)
Skellinaðra

**Skellinaðra** (upprunalega haft yfir snákategundina 'rattlesnake' eða skröltorm) er létt bifhjól minna en mótorhjól en stærra en vespa.
Layne Staley

**Layne Thomas Staley** (fæddur 22. ágúst árið 1967 – látinn 5. apríl árið 2002) var bandarískur tónlistarmaður og þekktastur sem söngvari grugg-hljómsveitarinnar Alice in Chains.

## Ferill
### Fyrri ár
Staley ólst upp í Kirkland, Washingtonfylki. Hann var 7 ára þegar foreldrar hans skildu og lýsti því yfir seinna að skilnaðurinn hafi haft mikil áhrif á hann og að faðir hans hafi horfið sjónum fjölskyldunnar. Stayle spilaði á trommur 12 ára gamall og sem unglingur stofnaði hann hljómsveitir í glysrokk-stíl.

Árið 1984 stofnaði Staley í hljómsveitina Sleze með skólafélögum. Hljómsveitin breytti nafninu í Alice N' Chains árið 1986 og spilaði aðallega ábreiðulög úr þrassi. Hljómsveitin leystist upp og Staley gekk í funk-hljómsveit. Hann hafði hitt gítarleikarann Jerry Cantrell í æfingahúsnæði og þeir urðu fljótt vinir. Staley bað Cantrell um að ganga í funk-hljómsveitina og féllst hann á það ef Staley gengi í sína eigin nýstofnuðu hljómsveit. Staley leysti funk-hljómsveitina upp og eftir varð ný hljómsveit sem tók upp nafn fyrra bands Staleys með eilítið breyttu sniði; Alice in chains. Þetta var árið 1987.

### Seinni ár
Alice in chains átti velgengni að fagna með smáskífunni *Man in the Box* árið 1990 og síðar varð platan *Dirt* (1992) vinsæl með grugg-bylgjunni sem tröllreið tónlistarheiminum þá. 

Staley hvarf úr sviðsljósinu eftir mitt ár 1996 þegar hann hafði meðal annars spilað á Unplugged MTV tónleikum með Alice in Chains. Hann spilaði aldrei aftur á tónleikum. Hann var einnig á seinni tíma tónlistarferils sínum í hliðarhljómsveitunum Mad Season með meðlimum Pearl Jam og Screaming Trees og  sveitinni Class of '99 ásamt Tom Morello. 

Árið 1998 tók Staley upp tvö ný lög með Alice in Chains í tilefni útgáfu safnskífunnar Music Bank. En þá var orðið ljóst að hann var djúpt sokkinn í vímuefnaneyslu heróíns og krakks og vó hann einungis um 40 kíló.  Næstu ár einangraði hann sig að mestu frá fólki og hélt sig í íbúð sinni.

Þann 19. apríl árið 2002, var farið að grennslast fyrir um Staley þar sem hann hafði ekki tekið út pening í tvær vikur. Haft var samband við fyrrum umboðsmann hans Susan Silver (fyrrum eiginkonu Chris Cornell) og hún hafði samband við lögreglu sem fann hann látinn á heimili sínu. Hann hafði tekið of stóran skammt af efnum (*speedball*) og verið látinn í tvær vikur þegar hann fannst.

Alice in Chains hætti formlega eftir dauða hans en sveitin hafði verið þó verið nær óvirk í um 6 ár fram að því. Árið 2005 ákvað sveitin að koma saman aftur á styrktartónleikum með nýjum söngvara og hefur starfað upp frá því.

## Heimild
Loch Ness

**Loch Ness** er stórt djúpt ferskvatns-stöðuvatn í skosku hálöndunum. Yfirborð þess er 16 metra fyrir ofan sjávarmál. Loch Ness er best þekkt fyrir goðsagnakennt skrímsli sem ekki hefur þó tekist að sanna að sé til.

Loch Ness er annað stærsta stöðuvatn í Skotlands með flatarmál 56 km2. Einungis Loch Lomond er stærra. En þar sem Loch Ness er mjög djúpt er rúmmál þess meira en nokkurs annar stöðuvatns á Bretlandseyjum. Það hefur að geyma meira ferskvatn en öll stöðuvötn á Englandi og í Wales til samans. Mesta dýpi þess er 230 metrar sem aftur gerir það að því öðru dýpsta í Skotlandi eftir Loch Morar.

## Heimild
Breksía

**Breksía** er bergtegund, storkuberg sem gert er úr bergbrotum og millimassa
af fínna efni sem getur verið
meira eða minna glerkennt. Sumir nota
orðið brotaberg í stað breksíu. Orðið
þursaberg er yfirleitt notað um basaltbreksíu
þar sem millimassinn er móbergsgler. Súr breksía er berg sem hefur
að geyma bergbrot af súru bergi.
Breksía myndast vegna sprengivirkni í
eldgosum.
Abies gamblei

Abies gamblei er sígrænt tré af þallarætt. Hann hefur löngum verið talinn til A. pindrow, en nýrri rannsóknir gefa skýrt til kynna að þetta eru aðskildar tegundir.

## Tilvísanir

* *Bull. Soc. Dendrol. France* 70: 38 (1929).
Clemens von Pirquet

**Clemens Peter Freiherr von Pirquet** (12. maí 1874 – 28. febrúar 1929) var austurrískur vísindamaður og barnalæknir, einkum þekktur fyrir framlög sín til bakteríufræði og ónæmisfræði. Bróðir hans, Guido, var einnig merkur vísindamaður, verkfræðingur og eldflaugafræðingur sem á stóran gíg á tunglinu nefndan eftir sér.

## Starfsferill
Pirquet var fæddur í Vín. Hann lagði stund á nám í guðfræði við háskólann í Innsbruck og heimspeki við kaþólska háskólann í Leuven áður en hann skráði sig til náms við háskólann í Graz þar sem hann útskrifaðist árið 1900 með læknispróf. Hann hóf þá störf sem barnalæknir í Vín.

Árið 1906 tók hann eftir að sjúklingar sem áður höfðu fengið sprautu af bólusetningu gegn hlaupabólu sýndu skjótari og verri viðbragð við annari eins sprautu. Hann varð fyrstur til að skilgreina ofnæmi ónæmisfræðilega og bjó til alþjóðlega orðið fyrir ofnæmi „allergie“ ásamt Bela Schick. Orðið bjó hann til úr grísku orðunum *allos* sem merkir „annað“ og *ergon* sem merkir áhrif eða viðbragð.

Skömmu eftir uppgötvunina um hlaupabóluna áttaði Pirquet sig á að túberkúlín, sem Robert Koch hafði einangrað út frá bakteríum sem orsaka berklaveiki árið 1890, gæti valdið álíka viðbrögðum. Charles Mantoux greip þessar athuganir Pirquet og bjó til svonefnt Mantoux-próf, þar sem túberkúlíni er sprautað inn í húðina. Þetta varð að greiningarprófi fyrir berklaveiki árið 1907.

Árið 1909 afþakkaði Pirquet stöðu hjá Pasteur-stofnuninni í París til að taka við prófessorstöðu við Johns Hopkins-háskóla. Rúmu ári síðar árið 1910 kom hann til baka til Evrópu til að taka við störfum í Breslau og síðar Vín.

Þann 28 febrúar 1929 frömdu Clemens von Pirquet og eiginkona hans sjálfsmorð með inntöku blásýru.
Netla veftímarít um uppeldi og menntun

Netla er veftímarit um uppeldi og menntun. Þar eru birtar fræðilegar greinar bæði á íslensku og ensku. Viðtöl, umræðugreinar, hugleiðingar, pistlar o.fl. um uppeldis- og menntamál birtast einnig á síðunni. Kostir vefsins sem miðils eru nýttir eins og hægt er með hljóðdæmum og lifandi myndum. Það eru gefin út sérrit sem eru tengt ákveðnu þema eins og ráðstefnum um menntavísindi. 

Öllum er heimilt að senda efni í ritið en það þarf að vera tengt uppeldi og menntun. Ritnefnd fer yfir efnið og metur hún hvort það sé tekið til birtingar. Nefnd þessa skipa starfsmenn  við Menntavísindasvið Háskóla Íslands. 

Netla er ekki með fastan útgáfutíma heldur birtist efni um leið og það er tilbúið. 

Áhugahópur um útgáfu veftímarits við Kennaraháskóla Íslands eru upphafsmenn um Netlu – Veftímarit um uppeldi og menntun. Það var stofnað 9. Janúar 2002 en dagsetning er valinn með hliðsjón af sextugsafmæli Ólafs Proppé þáverandi rektors skólans. 

Það er breytt svið sem innihald veftímaritið Netla hefur, það er aðgengilegt öllum sem vilja og er ótæmandi fróðleikur sem snýr að menntamálum að finna á síðunni. Þetta er án efa mikill fengur í flóru opins menntaefnis þar sem efni síðunnar er afar vandað og mikill metnaður er lagður í að birta efni sem ræðst af fræðilegum efnistökum og gildi rannsókna. Það er þægilegt og auðvelt að finna efni á síðunni. Góður leitargluggi er og þar að auki efninsorðarlisti. 

Greinar sem ekki uppfylla þær kröfur sem ritnefnd hefur sett er hafnað. Þar geta verið að efnistök eru ekki góð og framsetning stenst ekki kröfur. 
Það eru góðar upplýsingar um höfunda með ritrýndum greinum, greinarnar eiga að vera vandaðar að málfari, og fara að opinberum reglum um stafsetningu og greinarmerki. 

## Tilvísun
Netla, veftímarit um uppeldi og menntun. (e.d.) sótt af https://netla.hi.is/
Cape Town-yfirlýsing

Í september árið 2007 varð hin svokallaða **Cape Town yfirlýsing** um opið nám til, hún varð til á litlum en áhrifaríkum fundi sem haldinn var í Cape Town í Suður Afríku. Á fundinum voru þrjátíu helstu talsmenn opins menntaefnis. Eftir fundinn voru gefin út drög að yfirlýsingunni en síðan þá hefur hún verið betrumbætt af mörgum. 

Markmið fundarins var að stuðla að opnari aðgangi á allskyns auðlindum, svo sem tækni og kennsluefni. Cape Town yfirlýsingin er í raun beiðni til menntasamfélagsins að deila með öðrum því efni sem þeir hafa undir hendi. Tilgangurinn er að gera námsgögn opinber, aðgengileg og án kostnaðar. Yfirlýsingin var síðan gerð opinber í janúar árið 2008. 

Yfirlýsingin hefur þegar verið undirrituð af hundruðum manna um allan heim. Þar á meðal nemendum, kennurum, útgefendum og öðrum sem tengjast menntamálum á einhvern hátt. 

Yfirlýsingin er ekki löng en í henni má meðal annars lesa að við séum á mörkum alþjóðlegrar byltingar hvað varðar kennslu og lærdóm. Er því haldið fram þar sem mun auðveldara er að nálgast efni en það var áður fyrr. Einnig kemur fram að nú sé skólafólk farið að deila með öðrum miklu magni námsefnis. Námsefnið er frítt og opið öllum sem gerir það auðveldara að auka við þekkingu sína. Með þessu verður kennslan áhrifaríkari þar sem samstarf myndast. Kennarar deila efninu á netið í þeirri trú að það verði skoðað, notað og jafnvel betrumbætt. Með þessu ætti menntun að verða áhrifaríkari og aðgengilegri. Lesa má yfirlýsinguna í heild sinni hér. 

Yfirlýsingin er í heild sinni áskorun þess efnis að menntafólk deili með öðrum þeim menntaauðlindum sem það býr yfir. Stefnt er að því að fólk geti gengið að efninu í gengum internetið sama hvar það er statt í heiminum, bæði til þess að auka við eigin þekkingu ásamt því að bæta við það sem er þegar til staðar. 

## Heimildir
D’Antoni, Susan. (2009). Open Educationl Resources: reviewing initiatives and issues. Open Learning, 24(1), 3-10. Sótt af http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02680510802625443

Deacon, Andrew og Wynsculley, Catherine. (2009). Educators and the Cape Town Open Learning Declaration: Rhetorically reducing distance. International Journal of Education and Development using information and Communication Technology. 117-129. Sótt af http://search.proquest.com/docview/887962459/fulltextPDF/29C56B299D2F43EEPQ/1?accountid=135701

The Cape Town Open Education Declaration. (e.d.). Home. Sótt af http://www.capetowndeclaration.org

The Cape Town Open Education Declaration. (e.d.). Read the Declaration. Sótt af http://www.capetowndeclaration.org/read-the-declaration

## Tilvísanir
Katrín Oddsdóttir

**Katrín Oddsdóttir**  er fædd 22. ágúst 1977 og er íslenskur lögfræðingur.

## Menntun
Katrín lauk stúdentsprófi af eðlisfræðibraut Menntaskólans í Reykjavík árið 1997 og BA. gráðu í blaðamennsku og fjölmiðlafræði frá Dublin City University árið 2001. Hún stundaði meistaranám í Understanding and Securing Human Rights við Institute of CommonWealth Studies árin 2006-2007 og útskrifaðist með BA gráðu í lögfræði frá Háskólanum  í Reykjavík árið 2010. Katrín öðlaðist Héraðsdómslögmannsréttindi síðar það ár.

## Starfsferill
Katrín starfaði sem sjálfstæður blaðamaður á árunum 1997 – 2002 og skrifaði m.a. greinar fyrir Morgunblaðið, Rás 2 og ýmis tímarit. Katrín kenndi fjölmiðlafræði í stundakennslu við Verkmenntaskóla Austurlands frá 2002 til 2003 og var á sama tíma blaðakona á Austurglugganum – Héraðsfréttablaði. Katrín starfaði einnig sem blaðamaður hjá Fróða útgáfu frá 2003 til 2004. 

Á tímabilinu 2004 - 2006 vann Katrín hjá Fíton auglýsingastofu og annaðist hugmynda- og textagerð. Með námi vann Katrín hjá Prison Reform Trust - hagsmunasamtökum sem berjast fyrir bættum réttindum fanga í Bretlandi. Hún starfaði á fyrirtækjasviði Landsbanka Íslands sem verkefnastjóri að verkefnum tengdum þróun og stefnum bankans varðandi umhverfismál og samfélagslegri ábyrgð og hefur starfað sem lögfræðingur hjá lögmannsstofunni Rétti – Aðalsteinsson and Partners.  Katrín var fulltrúi í stjórnlagaráði sem skilaði tillögum að nýrri Stjórnarskrá Íslands árið 2011.

## Annað
Katrín Oddsdóttir vakti athygli þegar hún hélt ræðu 22.nóvember á mótmælafundi 7 sem var haldinn í kjölfar efnahagskreppunnar. Ræðan var kröftug og komu upp gagnrýnisraddir í kjölfarið frá samnemendum Katrínar  í Háskólanum í Reykjavík þar sem þeir gagnrýndu ræðuna og sögðu að hún hefði farið með rangt mál í ræðu sinni og drógu það í efa að hún væri laganemi.  Katrín svaraði því á þann hátt að lög mætti túlka og hver myndi gera það á sinn hátt og að hún léti ekki gagnrýnisraddir segja sér hvort hún mætti kalla sig laganema eða ekki.

## Tilvísanir
Abies delavayi

***Abies delavayi*** er tegund af þin, ættuðum frá Yunnan í suðvestur Kína og nálægum landamærasvæðum í suðaustur Tíbet, lengst í norðaustur Indlandi, norður Myanmar, og lengst í norðvestur Víetnam. Þetta er háfjallatré, vex í 3000 til 4000 metra hæð (einstaka sinnum niður til 2,400 metrum og upp að 4,300 metrum), oft í trjálínu.

Tegundin er nefnd eftir finnanda sínum, föður Pierre Jean Marie Delavay, sem safnaði honum í 3,500 til 4,000 metra hæð á Cang fjalli nálægt Dali (Yunnan).

Þetta er lítið til meðalstórt sígrænt tré (7 til 40 metra hátt, oft minna við trjálínu. Sprotarnir eru purpurabrúnir til dökk rauðbrúnir, hárlausir eða fínhærðir. Barrið er nálarlaga, 15 til 30 mm langt og 1 til 2 mm breitt, með , með áberandi upprúlluðum jaðri. Efra borð er gljáandi dökk grænt, án loftauga, neðri hlið er snæhvít með loftaugun þakin hvítu vaxi; þetta er talið vera aðlögun til að halda frá sér rakanum í mosoon veðráttunni. Könglarnir eru dökk purpurabláir, 6 til 12 sm langir og 3 til 4.5 sm breiðir, með fjölda smárra köngulskelja og með útstæðar hreisturblöðkur; þeir sundrast við þroska 6 til 8 mánaða gamlir til að losa vængjuð fræin.

Tré neðar á útbreiðslusvæðinu (2,400 til 3,000 metrum) eru frábrugðin í að barrið er minna upprúllað í jaðarinn, og eru aðskilin sem afbrigðið *Abies delavayi* var. *nukiangensis* (Cheng & Fu) Farjon.

Trén í suðaustur Tíbet hafa verið aðgreind sem *Abies delavayi* var. *motuoensis* Cheng & Fu, og eru frábrugðin í að vera með ljósari, þétthærðum sprotum.

Víetnamski stofninn, með aðgreinda útbreiðslu á Fansipan (með 3,143 metra er það hæsta fjall í Víetnam), er frábrugðið með fölari rauðbrúnum sprotum og að könglarnir eru með styttri hreisturblöðkum (ekki útstæðar), og er greint sem undirtegundin *Abies delavayi* subsp. *fansipanensis* (Q.P.Xiang) Rushforth (syn. *Abies fansipanensis* Q.P.Xiang).

*Abies delavayi* er stundum ræktaður sem prýðistré, en velheppnuð ræktun ar takmörkuð við svöl sumur og mikla úrkomu, svo sem vestur Skotland og Kyrrahafsströnd Kanada. Hálf-dverg form (verður 3 til 4 metra hátt) upprunnið úr mikilli hæð hefur verið valið til ræktunar; 'Major Neishe'.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
Breski herinn

**Breski herinn** er her Bretlands. Herinn fæst við landvarnir Bretlands, í hjálendum og krúnunýlendum. Hann tekur einnig þátt í verkefnum sem varða hagsmuni Breta um allan heim, er þátttakandi í friðargæslusveitum og neyðaraðstoð. Herinn varð til þegar Englandsher og Skotlandsher voru sameinaðir árið 1707. Breski herinn hefur verið þátttakandi í mörgum stórstyrjöldum eins og Sjö ára stríðinu, Napóleonsstyrjöldunum, Krímstríðinu og Fyrri og Síðari heimsstyrjöld. Breski herinn átti stóran þátt í því að skapa og viðhalda stórveldisstöðu Breska heimsveldisins.

Helstu deildir breska hersins eru Konunglegi breski flotinn, Konunglega breska landgönguliðið, Konunglegi breski flugherinn og Breski landherinn. Æðsti yfirmaður hersins er Karl 3. Bretakonungur en breska þingið tryggir áframhaldandi starfsemi hersins með því að samþykkja Lög um breska herinn á fimm ára fresti, í samræmi við réttindaskrá frá 1689. Breski herinn heyrir undir varnarmálaráðuneyti Bretlands. 

Bretland er eitt af fimm viðurkenndum kjarnorkuveldum heimsins, en fyrstu kjarnavopnatilraunir landsins fóru fram árið 1952. Landið er einn af stofnaðilum NATO og aðili að Varnarsamstarfi fimm ríkja ásamt Ástralíu, Nýja Sjálandi, Singapúr og Malasíu. Breski herinn er með herstöðvar á Ascension-eyju, Barein, Belís, Bermúda, Bresku Indlandshafseyjum, Brúnei, Falklandseyjum, Gíbraltar, Kanada, Katar, Kenýa, Kýpur, Nepal, Singapúr og í Þýskalandi.
Elk Cloner

**Elk Cloner** er einn af fyrstu tölvuvírusunum sem tókst að dreifa sér utan við tölvukerfið þar sem hann varð til. Hann dreifði sér með disklingum milli tölva með stýrikerfið Apple DOS 3.3 frá 1982. Höfundur hans var 15 ára bandarískur forritari, Rich Skrenta. Vírusinn átti upphaflega að vera saklaus grikkur. Elk Cloner var ræsigeiravírus. Hann olli ekki vísvitandi neinum skaða en gat skrifað yfir frátekna geira á breyttum diskum og eyðilagt þá. Vírusinn breiddist nokkuð hratt út þar sem fólk var ekki meðvitað um hættuna og engin vírusvarnarforrit voru til.
Listi af Lepidoptera sem nærast á greni

**[[Greni]]**, **''Picea'' spp.**, eru fóðurplöntur lirfa margra tegunda Lepidoptera. "The Database of the World's Lepidopteran Hostplants" (HOSTS) er með á skrá næstum 1,000 tegundir Lepidoptera.

Nokkur dæmi er skráð hér:

* Batrachedridae
** *[[Batrachedra pinicolella]]*
* Gelechiidae
***[[Chionodes]]* spp.:
*** *[[Chionodes continuella|C. continuella]]* &ndash; skráð á Hvítgreni (*P. glauca*)
*** *[[Chionodes electella|C. electella]]*
* Geometridae
** *[[Bupalus piniaria]]* 
** *[[Ectropis crepuscularia]]* 
** *[[Epirrita autumnata]]* 
** *[[Eupithecia subfuscata]]*  skráð á Svartgreni (*P. mariana*)
** *[[Odontopera bidentata]]*  skráð á Rauðgreni (*P. abies*)
** *[[Operophtera brumata]]* - (Haustfeti),  skráður á Rauðgreni (*P. abies*)
* Hepialidae
** *[[Gazoryctra wielgusi]]*
** *[[Korscheltellus gracilis]]*  kýs Brúngreni (*P. rubens*), einnig skráð á  (*P. glauca*)
* Lymantriidae
** *[[Lymantria dispar]]*  eldri lirfur eingöngu
* Noctuidae
** *[[Agrotis segetum]]* - (Kálygla), skráð á Sitkagreni (*P. sitchensis*)
** *[[Panolis flammea]]* 
* Tortricidae
** *[[Cydia duplicana]]*  skráð á særðum berki á Rauðgreni (*P. abies*)
** *[[Cydia illutana]]*  skráð á Rauðgreni (*P. abies*) og Síberíugreni (*P. (a.) obovata*) (köngulskeljum)
** *[[Syndemis musculana]]*

## Ytri tenglar
*Caterpillar Hostplants Database

## Tilvísanir
Picea breweriana

**Hengigreni** (*Picea breweriana*), **Brewers-greni** eða **Sorgargreni** er meðalstórt, sígrænt barrtré með breiðan, keilulaga vöxt. Megingreinarnar eru fyrst láréttar, en seinna verða þær sveigðar uppávið með lóðréttum hliðargreinum. 

## Lýsing
Börkurinn er fyrst ljós rauðbrúnn með fín hár. Seinna verður hann gráleitur með ljósum blettum. Gamlar greinar og stofnar fá dökk gráfjólubláan börk með afflettum, kringlóttum plötum. Knúpparnir eru egglaga og ljósbrúnir með rauðleitri hæringu. 

Barrnálarnar eru framstæðar, þunnar og flatar, djúp dökkgrænar að ofan og með tvær hvítar rendur að neðan. Karlblómin eru saman í reklum við endann á sprotunum. Kvenblómin eru dökkrauð og eru hangandi á greinum í toppi trésins. Könglarnir eru sívalir með ávalt, íhvolft hreistur (nokkurnveginn eins og hjá brúngreni), eru þeir fyrst rauðir svo ljós rauðbrúnir við þroska.

Rótarkerfið er frekar flatt og grunnstætt með kröftugum, frekar útbreiddum meginrótum. Plöntur sem eru til sölu í Danmörku eru oftast ágræddar á rót af rauðgreni.

Picea breweriana02.jpg|*Picea breweriana* í garði í Belgíu.
Picea breweriana - weeping twigs3.jpg|Grein með hangandi smágreinum.
Picea breweriana leaf2.jpg|Barr og brum á árssprota.
Picea breweriana (flowers)3.jpg|Karlreklar.
Picea breweriana cones01.jpg|Grein með blómum.


## Útbreiðsla og búsvæði
Hengigreni er upprunnið frá vestanverðri Norður-Ameríku, þar sem það vex í Klamath-Siskiyou skógunum ( WWF-búsvæði) í suðvestur-Oregon og norðvestur-Kaliforníu. Þar er tegundin í 500-2.300 metra hæð í basískum jarðvegi ásamt Arctostaphylos patula , Quercus sadleriana, Calocedrus decurrens, Ceanothus prostratus, Pinus ponderosa, Pinus jeffreyi, Abies grandis, Abies concolor, Chimaphila umbellata, Cornus nuttallii og Taxus brevifolia

## Tilvísanir

## Viðbótar lesning
* Gymnosperm Database
* US Forest Service Silvics Manual 
* US Forest Service - Frank Lang's Nature Notes 
* Arboretum de Villardebelle - photo of cone
# Abrams, L. 1923. Ferns to Birthworts. 1: 1–557. In L.R. Abrams (ed.) Ill. Fl. Pacific States. Stanford University Press, Stanford.
# Flora of North America Editorial Committee, e. 1993. Pteridophytes and Gymnosperms. Fl. N. Amer. 2: i–xvi, 1–475.
# Jepson, W. L. 1909. Fl. Calif. vol. 1. 578 pp. Cunningham, Curtiss & Welch, San Francisco.
# Munz, P. A. & D. D. Keck. 1959. Cal. Fl. 1–1681. University of California Press, Berkeley.
Adelges

***Adelges*** er ættkvísl skordýra sem nærist á barrtrjám. Þau eru með flókinn lífsferil, sumar nærast einvörðungu á greni, aðrar með önnur barrtré sem millihýsil. Sex kynslóðir þarf til að ljúka tveggja ára ferli, og í tilfelli tegunda sem eru með millihýsil eru vængjuð fullorðinsstig eingöngu mynduð þegar kynslóðir fara frá einum hýsli til annars.

## Myndir


Adelges cooleyi 5422255.jpg
Adelges tsugae 5395117.jpg


Helstu tegundir eru:
* *[[Adelges abietis]]* 
* *[[Adelges cooleyi]]* 
* *[[Adelges piceae]]* 
* *[[Adelges tsugae]]* (Þallarbarrlús)

Að auki eru:
* *[[Adelges abietispiceae]]*
* *[[Adelges aenigmaticus]]*
* *[[Adelges atratus]]*
* *[[Adelges coniferarum]]*
* *[[Adelges consolidatus]]*
* *[[Adelges corticalis]]*
* *[[Adelges coweni]]*
* *[[Adelges diversis]]*
* *[[Adelges funitectus]]*
* *[[Adelges geniculatus]]*
* *[[Adelges glandulae]]*
* *[[Adelges isedakii]]*
* *[[Adelges japonicus]]*
* *[[Adelges joshii]]*
* *[[Adelges karafutonis]]*
* *[[Adelges karamatsui]]*
* *[[Adelges kitamiensis]]*
* *[[Adelges knucheli]]*
* *[[Adelges lapidarius]]*
* *[[Adelges lapponicus]]*
* *[[Adelges lariceti]]*
* *[[Adelges lariciatus]]*
* *[[Adelges laricifoliae]]*
* *[[Adelges laricis]]*
* *[[Adelges merkeri]]*
* *[[Adelges nebrodensis]]*
* *[[Adelges nordmannianae]]*
* *[[Adelges obtectus]]*
* *[[Adelges occidentalis]]*
* *[[Adelges oregonensis]]*
* *[[Adelges pectinatae]]*
* *[[Adelges pindrowi]]*
* *[[Adelges pinicorticis]]*
* *[[Adelges podocarpi]]*
* *[[Adelges praecox]]*
* *[[Adelges prelli]]*
* *[[Adelges roseigallis]]*
* *[[Adelges schneideri]]*
* *[[Adelges segregis]]*
* *[[Adelges tadomatsui]]*
* *[[Adelges tardoides]]*
* *[[Adelges tardus]]*
* *[[Adelges torii]]*
* *[[Adelges viridana]]*
* *[[Adelges viridis]]*
* *[[Adelges viridula]]*

## Tilvísanir
Olnbogavöðvi

**Olnbogavöðvi** (l. *Musculus Anconeus*) er vöðvi aftan til á olnboga sem liggur yfir liðinn og er talinn hluti af þríhöfðavöðva. Vöðvinn aðstoðar við að rétta úr olnboga og ranghverfir (l. *pronation)* um úlnlið. 

## Lega
Upptök vöðvans er að finna aftan á *lateral epicondyl* á fjærhluta upphandleggsbeins (l. *os humerus*) og festist hann á nærhluta ölnar (l. *os ulna*) hliðlægt. 

## Ítaugun
Ítaugun er um taugina *nervus radialis*, frá rótum hálsliða C5-C6.

## Heimildir
Severn

**Severn** er á í Bretlandi sem  rennur  út í Bristolflóa. Hún á upptök sín m.a. í fjöllum Wales. Severn er vatnsmesta fljót Englands með 107 rúmmetra meðalrennsli á sekúndu en það er álíka og rennsli Héraðsvatna í Skagafirði. Flóð geta komið í ána í vorleysingum og voru þar mikil flóð árin 2007, 1947 og 2020. Árið 2007 þá náði vatnshæð árinnar náði 10,4 m í Gloucester en  þar miða flóðvarnir við 10,7 m.  

## Tengill
* Frekari skýringar á flóðunum í Englandi
Bengalköttur

**Bengalköttur** er kattakyn sem hefur verið ræktað til að líkjast framandi kattakynjum eins og hlébarða, pardusketti, viðarketti og skuggahlébarða. Bengalkettir voru þróaðir með valræktun á ræktuðum köttum, sem voru blendingar dvergtígurkattar (*Prionailurus bengalensis bengalensis*) og heimiliskatta, með það að markmiði að fá sjálfstæða, hrausta og vinalega ketti með skýrt doppóttan eða rákóttan feld.

Nafnið er dregið af fræðiheiti dvergtígurkattar (*P. b. bengalensis*). Þegar þeir voru komnir fjórum kynslóðum (F4) frá dvergtígurkattar × heimiliskattarblendingnum voru þeir komnir með skapferli heimiliskatta.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* The International Bengal Cat Society
* Messybeast - History of hybrids
Tígurköttur

**Tígurköttur** (fræðiheiti: *Leopardus tigrinus*) er kattardýr sem finnst á svæði frá Panama til Brasilíu.

## Heimild
Loch Lomond

**Loch Lomond** er stærsta stöðuvatn Skotlands og Bretlands. Það er 39 kílómetra langt og milli 0,75 til 5 kílómetra breitt. Flatarmál er um 70 ferkílómetrar. Vatnið er talið marka skil skosku láglandanna og skosku hálandanna. Tugir eyjar eru á vatninu, Inchmurrin er þeirra stærst. Loch Lomond er hluti af Loch Lomond og Trossachs-þjóðgarðinum. Siglingar og vatnaíþróttir eru vinsæl dægradvöl á svæðinu.

Nafnið er upprunið úr gelísku; úr Lac Leaman: *Vatn [[álmur|álmanna]]*. Aðeins 23 km eru til Glasgow frá suðurströnd vatnsins.

## Heimild
Tungumálatorg

**Tungumálatorg** er vefur með ýmsu opnu menntaefni.

Verkefnið var fyrst skilgreint í menntamálaráðuneytinu árið2008 og hlaut það vilyrði fyrir styrkveitingu sem veitt var á grundvelli stefnu ríkisstjórnarinnar um upplýsingasamfélagið 2008-2012. En það var ekki fyrr en árið 2010 sem vefuppsetning hófst og varð þá sýnilegur á netinu. Tungumálatorgið er opinn vettvangur og er hann öllum að kostnaðarlausu. Á vefnum er að finna ýmis skonar verkefni fyrir fólk á öllum aldri. Hægt er að ná sér í upplýsingar um hin ýmsu tungumál og hvernig er best að fræða, leiðbeina og meta árangur nemenda. Kennarar geta sent inn upplýsingar eða hugmyndir af nýju efni og miðlað þannig áfram. Á síðunni eru tenglar sem leiða fólk áfram eftir því hvar áhugi þeirra liggur.

## Hlekkir

* Vefsíðan Tungumálatorg

## Heimildir

* Nói Kristinsson. (2012). Opið menntaefni. Skýrsla um opið menntaefni á Íslandi, tekið saman fyrir Námsgagnastofnun í júlí 2012
Uriah Heep

**Uriah Heep** er ensk rokk-, harðrokks- eða þungarokkshljómsveit stofnuð í London árið 1969. Frægðarsól þeirra reis hæst á 8. áratugnum en síðar nutu þeir áframhaldandi vinsælda í löndum eins og Þýskalandi, Rússlandi, Skandinavíu og Japan. *Lady in Black*, *Easy Livin*, *July Morning* og *The Wizard* eru meðal laga þeirra sem náðu vinsældum. Sveitin reyndi fyrir sér í framsæknu rokki  t.d. með 16 mínútna lagi, *Salisbury*, af samnefndri plötu (1971) 

Plata þeirra *Demons and Wizards* frá 1972 er talin vera sígilt verk. Heep spilar hljómborðsskotið rokk áþekkt Deep Purple. David Byron sem söng með sveitinni á vinsældatímabilinu lést árið 1985. Sveitin spilaði með Purple á Íslandi árið 2007 og áður 1988. . Mick Box, gítarleikari, er eini upprunalegi meðlimurinn í sveitinni. 

## Núverandi meðlimir
*Mick Box – gítar, bakraddir (1969–)
*Phil Lanzon – hljómborð, söngur(1986–)
*Bernie Shaw – söngur (1986–)
*Russell Gilbrook – trommur (2007–)

## Breiðskífur
*...Very 'Eavy ...Very 'Umble (1970)
*Salisbury (1971)
*Look at Yourself (1971)
*Demons and Wizards (1972)
*The Magician's Birthday (1972)
*Sweet Freedom (1973)
*Wonderworld (1974)
*Return to Fantasy (1975)
*High and Mighty (1976)
*Firefly (1977)
*Innocent Victim (1977)
*Fallen Angel (1978)
*Conquest (1980)
*Abominog (1982)
*Head First (1983)
*Equator (1985)
*Raging Silence (1989)
*Different World (1991)
*Sea of Light (1995)
*Sonic Origami (1998)
*Wake the Sleeper (2008)
*Celebration (2009)
*Into the Wild (2011)
*Outsider (2014)
*Totally Driven (2015)
*Living the Dream (2018)
*Chaos & Colour (2023)

## Heimild

## Tilvísanir