open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samsett orð

**Orðasamsetningar** eru samsetningar orða sem þannig mynda nýtt orð, sbr.: *svefn* og *sófi* - geta myndað orðið *svefnsófi*. Á íslensku geta samsetningar verið með þrennum hætti: 

* 1. *Stofnsamsetning* (*fast samsett orð*): **Dæmi**: eldhús. *Eld*- er stofninn af *eldur*, og því er þessi tegund samsetningar nefnd stofnsamsetning. 

* 2. *Eignarfallssamsetning* (*laust samsett orð*): **Dæmi**: eldavél. Eignarfall fleirtala af eldur er *elda*. En eignarfallssamsetningar geta líka verið eignarfall eintala, sbr.: Eldsmatur. 

* 3. *Bandstafssamsetning* (*tengistafssamsetning*): **Dæmi**: eldiviður, fiskifluga. Tengistafurinn í eldiviður er *i*, sömuleiðis *i* í fiskifluga. Aðrir algengir tengistafir eru a, u og s..

## Tenglar
* ''Íslenskt mál, umsjónamaður Gísli Jónsson; þáttur 291''; grein í Morgunblaðinu 1985
* ''Íslenskt mál, umsjónamaður Gísli Jónsson; þáttur 408''; grein í Morgunblaðinu 1987
* ''Af hverju segjum við yfirleitt lambalæri en ekki lambslæri þegar við kaupum eitt læri?'' af Vísindavefnum
* ''Hvers vegna er eitt en ekki tvö -s í Ægisíða og Landspítali?''; af Vísindavefnum
Bændabrúnka

**Bændabrúnka** eða **bóndabrúnka** er heiti á sólbrúnku sem einkennist af því að einstaklingurinn hefur roðnað á þeim stöðum sem stuttermabolur hefur ekki hulið. Hún dregur nafn sitt af bændum í útivinnu.
Charles Gauldrée-Boilleau

**Charles Gauldrée-Boilleau** (1866–1901) var barón frá Frakklandi sem kom til Íslands í lok 19. aldar og hafði tölverð áhrif á bæjarlífið í Reykjavík. Charles kom til Íslands árið 1898, en ástæður þess eru að mörgu leyti huldar. Charles bjó síðan lengi í búi sínu að Hvítárvöllum í Borgarfirði. Hann var jafnan kenndur við bæinn síðan og kallaður „baróninn á Hvítárvöllum“. Hann hóf þar búskap með stórt mjólkurbú. Hann rak líka stórt fjós þar sem nú er Barónsstígur í Reykjavík, nefndur eftir honum.

Faðir Charles, , var franskur og hafði verið sendiherra Frakka í Líma í Perú, en móðir hans var dóttir öldungaráðsmanns í Bandaríkjunum. Charles lauk námi við Eton-skóla í Englandi. Hann var mikill málamaður og gat talað 7 tungumál þegar hann kom til Íslands, og íslensku lærði hann á ótrúlega stuttum tíma. Charles lék á selló og hélt tvenna tónleika í Reykjavík. 

Hann keypti sér húsið að Laugavegi 90 þar sem hann hélt sig á vetrum. Þar sem kúabúskapurinn gekk ekki eins vel fjárhagslega og hann ætlaði, hóf hann að undirbúa stofnun útgerðarfélags í togaraútgerð (Vídalínsútgerðin) sem var í rekstri eitt sumar, 1899. Alþingi hafnaði því að samþykkja sérleyfi handa þessari útgerð. Hann var þá félítill í London þar sem hann framdi sjálfsmorð með byssu í lestarvagni milli jóla og nýárs árið 1901.

Þórarinn Eldjárn skrifaði um hann bókina *[[Baróninn]]*. 

## Tilvísanir
Jóhann Helgason - Ég gleymi þér aldrei

**Jóhann Helgason - Ég gleymi þér aldrei**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni syngur Jóhann Helgason dægurlög. Hljóðritun fór fram hjá Tóntækni h.f. síðari hluta febrúar og fyrri hluta marz 1976. Tæknimaður var Sigurður Árnason, sem jafnframt annaðist hljóðblöndun ásamt Jóhanni Helgasyni.

## Lagalisti
# Ég gleymi þér aldrei - *Lag - texti: Jóhann Helgason* 
# Vorið og þú  - *Lag - texti: Jóhann Helgason — Valtýr Þórðarson*
# Sumarið 1949 - *Lag - texti: Jóhann Helgason* 
# Fyrir utan gluggann þinn - *Lag - texti: Jóhann Helgason*
# Sólin skín ekki alltaf - *Lag - texti: Jóhann Helgason — Þorsteinn Eggertsson*
# S.O.S  - *Lag - texti: Jóhann Helgason* 
# Horfin þú ert - *Lag - texti: Jóhann Helgason og Guðrún Einarsdóttir - Jóhann Helgason*
# Afbrigði um Þorskastríðið - *Lag - texti: Jóhann Helgason — Valtýr Þórðarson*
# Systkinið - *Lag - texti: Jóhann Helgason — Þorsteinn Eggertsson*
# Í draumi  - *Lag - texti: Jóhann Helgason*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Geronimo Stilton

**Geronimo Stilton** er persóna úr ítalskri barnabókaröð. 

## Saga
Geronimo Stilton er fæddur í Músahöfn í Músítalíu. Hann lauk embættisprófi í músafræðum og meistaraprófi í nagdýrabókmenntum. Í rúmlega tuttugu ár hefur hann ritstýrt farsællega stærsta dagblaði Músahafnar, Músahafnarfréttum. Hann hefur að auki hlotið Bókmenntaverðlaun músabókasala fyrir rit sitt, Leyndardómurinn um horfna fjársjóðinn.

Í frístundum sínum safnar Geronimo ostaskorpum frá 18. öld og spilar einnig golf. Hann veit fátt skemmtilegra en segja uppáhalds frænda sínum sögur, honum Benjamús.

Það gerist oft að Geronimo lendir í háskalegum ævintýrum, þótt hann sé í eðli sínu afskaplega varkár. Það er þá jafnan systir hans, hún Tea, eða hinn maklausi frændi hans, Styrmir, sem lokka hann af stað. Benjamús litli er líka oft með í för. Öll þessi ævintýri skráir Geronimo í bækur sínar, sem nú eru orðnar vel þekktar.

## Bækur Geronimos
Geronimo Stilton hefur skrifað fjöldan allan af bókum um ævintýri sín með systur sinni Teu og frændum sínum, þeim Styrmi og Benjamús. Bækurnar eru upphaflega skrifaðar á ítölsku, en fjöldi þeirra hefur verið þýddur á önnur tungumál.

Á íslensku hafa verið þýddar eftirfarandi bækur:
* Leyndardómur smaragðsaugans
* Fluguhristingur handa greifanum
* Sjóræningjakettirnir
* Ráðgátan um Músalísu
* Dalur risabeinagrindanna.

Á Ítalíu er einnig hægt að nálgast fræðslu- og kennslubækur með Geronimo, og svo sérstakar bækur sem systir hans Tea hefur skrifað.
Klamedía X

**Klamedía X** var íslensk rokkhljómsveit.  og gaf út sína fyrstu plötu, *Pilsner fyrir kónginn*, árið 1999. Meðlimir hljómsveitarinnar voru Áslaug Helga Hálfdánardóttir, Bragi Valdimar Skúlason, Jón Geir Jóhannsson, Snorri Hergill Kristjánsson og Þráinn Árni Baldvinsson.

## Heimildir
* Klamedía X á Discogs.com
Dr. Jón Stefánsson

**Dr. Jón Stefánsson** (6. nóvember 1862 – 20. júlí 1952) var íslenskur heimsborgari, ævintýramaður og fræðimaður. Hans helsta athvarf í hálfa öld var á Breska safninu (*British Museum*) í London. Jón var  vel lesinn og umgengst marga fræga menn um dagana og sumum þeirra kynntist hann allvel. Hann kom heim til Íslands alkominn „hálfníræður unglingur“, eins og hann sagði í sjálfur í ævisögu sinni. 

Jón fæddist að Grund í Gundarfirði. Faðir hans var bóndi, *Stefán Jónsson*, en móðir hans var *Jakobína Thorsteinsen*, dóttir Árna Thorsteinsen, sýslumanns. Bræður Jóns voru *Stefán*, sem varð læknir á Jótlandi, og *Óli Steinbach*, sem var tannlæknir á Ísafirði. Systur Jóns voru *Kristensa*, sem giftist Stefáni Kristjánssyni, skógarverði, og *Kristín*, sem giftist Bertram Blount, efnafræðingi í London. Hálfbróðir hans að föður var Stefán Guðmundur Stefánsson, cand. juris., síðast amtsskattstjóri í Varde á Jótlandi.

## Tenglar
* ''Dr. Jón Stefánsson'' (fyrri hluti); grein í Lesbók morgunblaðsins 1980
* ''Á undraeyju í Suðurhöfum - og Elliheimilinu Grund'' (seinni hluti); grein í Lesbók Morgunblaðsins 1981
* ''Álfareiðin'' (Fjaðrafok); grein í Lesbók Morgunblaðsins 1953 
* ''Á villustigum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1950
Haraldur Hamar Thorsteinsson

**Haraldur Hamar Thorsteinsson** (20. febrúar 1892 – 23. nóvember 1957) var rithöfundur og sonur Steingríms Thorsteinssonar. Stúdent í Reykjavík 1913. Stundaði nám í fagurfræði við háskólann í Kaupmannahöfn 1913-1914. Þar tók hann upp skáldanafnið *Hamar.* Hann fór frá kaupmannahöfn til London og stundaði þar nám við kvikmyndahandritun. Á árunum í London skrifaði Haraldur nokkur leikrit og þrátt fyrir mikla trú Íslendinga á ágæti Haralds voru leikritin aldrei sett upp. Mikið var um fréttir af Haraldi í íslenskum dagblöðum fyrst eftir að hann fór út til náms, enda var hann vonarstjarna Íslands þegar kom að ritverkum. Áhuginn fjaraði þó út þegar á leið þriðja áratuginn, þar sem Haraldur stóð ekki undir væntingum landa sinna. Haraldur komst þó í kynni við Bloomsbury-hópinn, sem saman stóð af listamönnum í London, þar á meðal T. S. Eliot. Þar voru frjálslyndum hugmyndum um kyn og kynhneigðir haldið uppi. Einhvern tímann á árunum 1927-1929 fór systir Haralds, Steinunn Thorsteinsson út til London og sótti hann. Þá bjó Haraldur í fátækrabæli í London. Hann hafði verið mjög drykkfeldur um áraskeið og lítið haft upp úr listinni ,ásamt því að hafa glímt við geðveiki.  

Haraldur átti heima í Reykjavík til dauðadags, en hann lést þegar hann varð fyrir bíl árið 1957. Haraldur kvæntist aldrei, en sögusögnum um kynhneigð hans hafa verið haldið uppi. Margir hverjir héldu því fram að Haraldur væri samkynhneigður, en ekki er vitað hvort þær sögur fóru af stað eftir dauða hans eða á meðan hann lifði. Sú saga hefur fylgt minningu Haralds um að hann hefði verið vanaður eftir að hann kom heim frá Englandi. Sögurnar af þessu bera ekki allar saman, enda geymst lengst af í munnmælum og ólíklegt að þær reynist sannar. 

## Fréttir af skáldfrægð
Ýmsar fréttir bárust af skáldfrægð Haraldar Hamars til Íslands. Í tímaritinu Ísafold sem og í Morgunblaðinu birtist árið 1920 þessi grein: 
:*Haraldur Hamar, sonur Steingríms heitins Thorsteinson hefir dvalið í London um margra ára skeið. Nýlega hefir hann lokið við samning leikrits eins er hann nefnir The Black River (Svarta áin) og hefir góðar vonir um, að það verði tekið til leiks bráðlega af einu leikhúsinu í London. Eru þetta góð tíðindi og vonandi að honum takist að vinna sér heiður með ritinu*.

## Tenglar
* ''Skáldið á Hressingarskálanum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999
* ''Íslendingurinn''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985
* ''Hillingar''; ljóð eftir Harald Hamar; birtist í Ísafold 1912
* ''Harpan''; ljóð eftir Harald Hamar; birtist í Ísafold 1912 
* ''Farinn''; ljóð eftir Harald Hamar; birtist í Ísafold 1913
* ''Kvenna-skrúðgangan í Lundúnum''; grein eftir Harald Hamar í Morgunblaðinu 1915
* ''Dauðareiðin''; ljóð eftir Harald Hamar; birtist í Ísafold 1917
* ''Dauðaslys í gær''; frétt af slysförum Haraldar Hamars; birtist í Morgunblaðinu 1957
* ''Tvö kvæði''; birtust í Lesbók Morgunblaðsins 1929
* Málverk af Haraldi Hamar
* Málverk af Haraldi Hamar (Egill Helgason)
Meginlandsskorpa

**Meginlandsskorpa** er sá hluti jarðskorpunnar sem er undir meginlöndum jarðar. Hún er 20-70 km þykk, en hafsbotnsskorpan sem er undir úthöfunum er 6-7 km þykk. Meginlandsskorpan er eðlisléttari en hafsbotnsskorpan, eða 2,7 g/cm2. Um 40% jarðskorpunnar er meginlandsskorpa.

Undir Íslandi er hafsbotnsskorpa en þó er talið hugsanlegt að meginlandsskorpa sem er í Jan Mayen-hryggnum teygi sig inn undir Austfirði.
Alþýðubókin (1874)

**Alþýðubókin** var lesbók handa alþýðu sem út kom árið 1874 og var verk Þórarins Böðvarssonar í Görðum. Bókin varð einhvers konar „allsherjar skóli“ íslenskrar alþýðu og var til á nærfellt hverjum bæ á Íslandi. Margir Íslendingar höfðu mestan sinn fróðleik úr þessari bók á þessum árum - ef ekki var skólanámi til að dreifa. Halldór Laxness gaf út bók 1929 sem hann nefndi í höfuðið á bók Þórarins, það er Alþýðubókin. 

## Tenglar
* ''Bókin sem lesin var upp til agna''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1980
Fangabúðirnar við Guantanamo-flóa

**Fangabúðirnar við Guantanamo-flóa** eru fangabúðir við herstöðina við Guantánamo-flóa sem hafa verið í umsjá Joint Task Force Guantanamo frá árinu 2002. Búðunum er skipt í þrjú svæði: Camp Delta (sem Camp Echo er hluti af), Camp Iguana og Camp X-Ray (sem nú er búið að loka). Tilgangur búðanna er að einangra og yfirheyra meinta hryðjuverkamenn sem tengjast al-Qaeda eða Talíbönunum en þar er einnig fjölda manna haldið sem taldir eru saklausir en bíða þess að vera fluttir annað. Þeir sem fluttir eru til búðanna hafa verið skilgreindir af bandarískum yfirvöldum sem *[[óvinveittur bardagamaður|óvinveittir bardagamenn]]* og þannig komist hjá því að veita þeim þá réttarstöðu sem þeim væri að öðrum kosti tryggð með Genfarsáttmálunum og bandarískum lögum. Niðurstaðan er því sú að bandaríska ríkisstjórnin hefur nær ótakmarkað vald yfir þessum mönnum og hefur þetta verið umdeilt umfjöllunarefni.

Frá því að stríðið í Afghanistan hófst í lok árs 2001 hafa 775 fangar verið fluttir til Guantánamo-fangabúðanna, þar af hafa 420 verið látnir lausir. Um 335 fangar eru þar í dag, fimmtungur þeirra bíða þess að vera látnir lausir. Bandarísk yfirvöld hafa gefið það út að þau muni sleppa flestum en sækja á bilinu 60-80 til saka.

## Tilvísanir


## Heimild
* 

## Tenglar
* Heimasíða fangabúðanna 
* Amnesty International: Guantánamo (sjá einnig greinargerð ).
* Þingsályktunartillaga frá Alþingi um að loka eigi Guantánamo
*
Fyrsti apríll

***1 apríll*** er íslensk kvikmynd eftir Hauk M. Hrafnsson frá árinu 2003. Hún segir frá aprílhrekk sem fer úrskeiðis.
Guantánamo

**Guantánamo** eða **Guantanamo** gæti átt við:
* Guantánamo-hérað í suðaustur Kúbu.
* Guantánamoborg í Guantánamo-héraði.
* Guantánamo-flóa á suðurströnd Kúbu.
* Sjóherstöðina við Guantanamo-flóa, herstöð bandaríska sjóhersins.
* Fangabúðirnar við Guantanamo-flóa, fangabúðir við herstöðina þangað sem meintir hryðjuverkamenn eru fluttir sumir hverjir.
* The Road Guantanamo, leikin heimildarmynd frá 2006 um hina svokölluðu Tipton þremenninga sem var haldið í fangabúðunum.
Klassísk japanska

er sú japanska sem notuð var frá árinu 794 til 1185, á Heiantímabilinu. Kanji-táknin í orðinu *chūko nihongo* eru *中* sem þýðir „miðja“, *古* sem þýðir „gamalt“ (saman getur *中古* þýtt „miðaldar-“ eða „notað“) , og *日本語* sem þýðir „japanska“.
Finngálkn

**Finngálkn** er furðusagnakvikindi, maður að ofan en dýr að neðan (einnig kallað Kentári). Finngálkn er einnig haft um afkvæmi tófu og kattar. Innan risaeðlufræða er finngálkn einnig haft um hávaxna og hálslanga risaeðlu (*Brachiosaurus*) sem var úr hópi graseðla. 

## Afkvæmi tófu og kattar
Í Þjóðsögum Jóns Árnasonar segir á einum stað: 
:*Finngálkn er það dýr kallað, sem köttur og tófa geta saman. Er það grimmt mjög, og öllum vargi skaðlegra fyrir sauðfé manna, og skotharðast allra dýra. Vinnur engin kúla á Finngálknið, og verður það ekki skotið nema með silfurhnapp eða silfurkúlu. Það er styggt mjög og ákaflega frátt á fæti.* 

## Tengt efni
* Finngálkn, íslensk hljómsveit. 
* Sfinx er finngálkn úr arfsögnum Egypta með ljónsbúk og höfuð manns.
* Í Hjálmþés sögu og Ölvis neyðist konungssonurinn Hjálmþés til að kyssa finngálknið Vargeisu. Hún reynist þó vera prinsessa í álögum.

## Tenglar
* ''Finngálknað''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1993
* ''Finngálkn í íslenskri þjóðtrú og annarstaðar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1988
* 
* Einar Sigmarsson, "Hamskipti eða endaskipti? Um nykur og nykrað, finngálkn og finngálknað," Gripla, 16. árgangur (2005), Bls. 287-298.
Þjóðlegir lýðræðissinnar (Svíþjóð)

**Nationaldemokraterna** (*Þjóðlegir lýðræðissinnar*, *ND*) var sænskur stjórnmálaflokkur stofnaður árið 2001 við klofning úr þjóðernissinnaflokknum Svíþjóðardemókratarnir og lagður formlega niður í apríl 2014. Þótti stofnendum ND gamli flokkurinn hafa um of þynnt vín sitt með vatni. Þó flokkurinn hafi kallað sig lýðræðissinnaðan var hann andstæður þingræði og vestrænu lýðræðiskerfi. Hugmyndafræði flokksins snérist aðallega um kynþáttaaðskilnað og aðalbaráttumálið var að reka alla innflytjendur úr landi. Flokkurinn sótti sér mjög fyrirmyndir til þýskra þjóðernissinna á fyrri hluta síðustu aldar, meðal annars var það háttur þeirra að ganga oft í hópum íklæddir einkennisbúningum. Flokkurinn hafði náið samband við ýmsa aðra flokka þjóðernissinna í Evrópu, t.d. Vlaams Belang í Belgíu,  British National Party í Bretlandi og franska Front National.
Í kosningunum árið 2006 fékk flokkurinn fulltrúa í tveimur sveitarstjórnum sunnan við höfuðborgina Stokkhólm, tvö sæti í Södertälje og eitt í Nykvarn.

Nokkur helstu efnismál þessa stjórnmálaflokks voru:
* Ganga úr Evrópusambandinu
* Bæta sjálfsþurftarvinnu í landinu
* Stöðva innflutning frá löndum utan Evrópu
* Leggja hömlur á fjölþjóða- og útlend fyrirtæki.
* Banna hjónaband samkynhneigðra
* Styrkja lög um velferð dýra
Jón Helgason (prófessor)

Prófessor **Jón Helgason** (30. júní 1899 – 19. janúar 1986) var íslenskur þýðandi, ljóðskáld og fræðimaður, sem og forstöðumaður stofnunar Árna Magnússonar í Kaupmannahöfn.

Jón fæddist á Rauðsgili í Hálsasveit, Borgarfirði. Foreldrar hans voru Helgi Sigurðsson, bóndi á Rauðsgili, og kona hans Valgerður Jónsdóttir. Eftir stúdentspróf í Reykjavík 1916 lauk hann prófi í norrænum fræðum við Kaupmannahafnarháskóla árið 1923. Árið 1926 varði Jón Helgason  doktorsritgerð við Háskóla Íslands um Jón Ólafsson frá Grunnavík. Eftir þetta starfaði Jón Helgason um tíma við Oslóarháskóla. Árið 1929 varð hann forstöðumaður við Stofnun Árna Magnússonar í Kaupmannahöfn. Við Kaupmannahafnarháskóla varð hann prófessor í íslensku og bókmenntum. Jón gaf út ljóðabókina *[[Úr landsuðri]]* árið 1939. Hann gaf einnig út tvær ljóðabækur með þýðingum, sem og ófáar bækur um íslensk fræði.
Hann var jarðsunginn á Gilsbakka

## Tilvísanir

## Tengt efni
* Áfangar

## Tenglar
* 
* ''Fræðimaðurinn Jón Helgason''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999 
* ''Jón Helgason, skáld og prófessor - minning''; minningagreinar í Morgunblaðinu 1986
* ''Ég kýs að vera hlutlaus''; frétt í Morgunblaðinu 1964
* ''Áfangar''; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1979
* ''Að morgni''; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1990
* ''Á meðan brimið þvær hin skreipu sker''; grein í Þjóðviljanum 1954
* ''Jón Helgason''; af Skólavefnum
* „Á Hafnaslóð“; grein í Þjóðviljanum 1987
*  Frederic Amory: ''The Poet in Jón Helgason''. JSTOR (á ensku)
* .
* Að yrkja á íslensku. Jón Helgason, Frón 2. tbl. 1. júní 1944, bls. 65&ndash;98.
* Glatkistan
Örnefnafræði

**Örnefnafræði** kallast sú fræðigrein sem er undirgrein nafnfræðinnar og fæst við skýringar **örnefna** og hvernig þau tengjast sögu og menningu; en örnefni eru sérnöfn sem eiga við vissa einingu í landslagi eða landsvæði, eins og t.d. Hverfell, Reykjavík eða Hólahólar. Örnefni á Íslandi eru að flestu leyti mjög vel skjalfest, en löngum hefur farið fram vinna við að koma upp gagnagrunni. Um það sér Stofnun Árna Magnússonar (áður Örnefnastofnun Íslands). 

## Tengt efni
* ''Demonymy''
* ''Ethnonymy'' („Þjóðnafnfræði“) 
* Mannanafnfræði (*anthroponymy*)
* Nafnfræði
* Orðsifjafræði

## Tenglar
* Árnastofnun, sem tók við hlutverki Örnefnastofnunar Íslands
* Upplýsingar um örnefni hjá Landmælingum Íslands 
* ''Uppruni og merking örnefna''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1973
* ''Gerð örnefnauppdrátta allra íslenskra jarða''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1973
*
Eygló Harðardóttir (myndlistarmaður)

**Eygló Harðardóttir** er íslenskur myndlistarmaður, fædd í Reykjavík 24. apríl 1964. Hún lærði í Myndlista- og handíðaskóla Íslands (1983-87) og AKI - Akademie voor Beeldende Kunst en Industrie í Hollandi (1987-90). Síðan hefur hún starfað í Reykjavík og haldið fjölda sýninga, bæði einkasýningar og samsýningar, á Íslandi en einnig í Póllandi, Þýskalandi og Tékklandi.

## Tenglar
* Efni um Eygló á umm.is. 
* Sýnishorn af verkum Eyglóar.
Ríkharður H. Friðriksson

**Ríkharður H. Friðriksson** er íslenskur tónlistarmaður fæddur í Vestmannaeyjum 5. nóvember 1960. Hann er tónskáld og gítarleikari sem hefur sérhæft sig í raftónlist. Auk þess að starfa sjálfstætt er hann meðlimur í hljómsveitunum Icelandic Sound Company og Fræbbblunum. Þess utan kennir hann við Listaháskóla Íslands, Tónlistarskóla Kópavogs og Tónlistarskólann í Reykjavík.

## Verk
* *Sónata* fyrir píanó (1990) 
* *Vögguvísa* fyrir rödd og píanó (1992)
* *Líðan II* tölvutónsmíð (2002/2011)
* *Líðan III* tölvutónsmíð (2005)
* *Þrjú verk um náttúru Íslands* (2007)
* *Kristalhringir* (2008/2009)
* *Postcards from North and South* tölvutónsmíð fyrir 5 rásir (2008/2009)
* *In memoriam* fyrir píanó (2010)
* *.. e mezzo* tölvutónsmíð (2016)

## Tengill
* Vefsíða Ríkharðs 
* Verkalisti Ríkharðs 
* Prófíll á Soundcloud

## Tilvísanir
Kjartan Valdemarsson

**Kjartan Valdemarsson** (f. 1967) er íslenskur djasspíanóleikari og tónskáld. Hann nam píanóleik við Tónlistarskóla Mosfellsbæjar áður en hann hélt til Bandaríkjanna, þar sem hann stundaði nám við Berklee College of Music 1985-1989. Hann er kennari við Tónlistarskóla FIH, auk þess að starfa sem píanóleikari við Listdansskóla Íslands og Íslenska dansflokkinn. 

Kjartan hefur leikið með flestum íslenskum djasstónlistarmönnum og einnig spilað mikið af popptónlist, m.a. með hljómsveitinni Todmobile. Hann hefur starfað í leikhúsum og unnið mikið í hljóðverum, bæði sem hljómborðsleikari og upptökustjóri. Kjartan er einnig eftirsóttur útsetjari, en hann hefur gert mikið af útsetningum, m.a. fyrir Sinfóníuhljómsveit Íslands og Stórsveit Reykjavíkur. Þá lék hann um tíma með einni af fremstu stórsveitum Svíþjóðar; Norbotten Big Band. Kjartan er afkastamikið tónskáld og hefur meðal annars gert tónlist fyrir sjónvarp, til dæmis fyrir Spaugstofuna og Áramótaskaupið.
Wig Wam

**Wig Wam** er norsk glysþungarokkshljómsveit, stofnuð í Halden árið 2001. Hún tók þátt í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2005 með lagið „In my dreams“. Lagið lenti í 9. sæti ásamt Danmörku.

## Meðlimir
* Glam - söngur
* Sporty - trommur
* Teeny - gítar
* Flash - bassi

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* 667...The Neighbour Of The Beast (2004)
* Hard To Be A Rock N Roller (2005)
* Wig Wamania (2006)
* Live in Tokyo (2007)
* Non Stop Rock'n'Roll (2010)
* Wall Street (2012)
* Never Say Die (2021)
* Out of the Dark (2023)

### Smáskífur
* Crazy Things (Mars 2004)
* I Turn To You/Crazy Things (júní 2004)
* Hard To Be A Rock N Roller/The Drop (október 2004)
* In My Dreams/Out Of Time (mars 2005)
* Bless The Night/Dschengis Khan (live) (ágúst 2005)
* Gonna Get You Someday/Ballroom Blitz (mars 2006)
* Daredevil Heat (maí 2006)
* Bygone Zone (október 2006)
* Do Ya Wanna Taste It (november 2009)
* Wall Street (mars 2012)

### DVD
* Rock Is The New Schlager (2005)
* Made In Japan (2007)
Falun Gong

**Falun Gong** eða **Falun Dafa** (法輪大法, *Fǎlún Dàfǎ*) er andleg iðkun sem byggir á kerfi til hugleiðslu og andlegrar uppljómunar sem kynnt var opinberlega af Li Hongzhi árið 1992. Falun Gong kerfið inniheldur fimm íhugunaræfingar en leggur einnig áherslu á siðferði. Það siðferði grundvallast í ræktun dyggða í gegnum grunngildi iðkunarinnar: Sannleika, samkennd og umburðarlyndi (kínverska: 真, 善, 忍). Falun Gong er kennt við búddíska qigong-iðkun, þó að kenningar iðkunarinnar feli einnig í sér þætti fengna frá hefðum daóismans.

Kenningar Falun Gong eru runnar upp úr búddisma, taóisma, siðakenningum Konfúsíusar og  nýaldarhreyfingum. Fylgjendur Falun Gong gera sérstakar æfingar sem ætlaðar eru til þess að styrkja andlega þáttinn.

Falun Gong hefur verið í sviðsljósinu frá 20. júlí árið 1999 en þá bannaði kínverski kommúnistaflokkurinn hreyfinguna. Ekki er þekkt hve margir fylgjendur Falun Gong eru. Falun Gong hreyfingin telur að það séu 100 milljónir fylgjenda. Fyrstu árin sem Li Hongzhi kynnti Falun Gong var það með velþóknan kínverskra yfirvalda og var talið að iðkunin væri heilsusamleg. Li hefur frá árinu 1995 kennt utan Kína.

## Heimildir

* 
* 
* 

## Tenglar
* ''Trúin ógn við völd flokksins''; frétt í Morgunblaðinu 2000
* ''Stjórn Kína stafar mest hætta af Falun Gong''; fréttaskýring í Morgunblaðinu 1999
* ''Fjórir dæmdir í allt að 12 ára fangelsi''; frétt í Morgunblaðinu 1999
* ''Hugleiðsla og bardagalist''; frétt í Morgunblaðinu 1999
* ''Markmiðið að gera út af við Falun Gong''; frétt í Morgunblaðinu 1999
* ''Iceland says sorry to Falun Gong for siding with Chinese Regime''; frétt Epoch Times frá árinu 2011
Málmey (Skagafirði)

**Málmey** er eyja á Skagafirði, og skilur Málmeyjarsund á milli hennar og Þórðarhöfða. Hún er 4 km löng og 1 km á breidd en mjókkar til endanna. Hún er fremur láglend, einkum að sunnan, en hækkar því meir, sem norðar dregur og er hæst 156 m. Þar heitir Kaldbakur. Suðurendi hennar er klettastapi sem heitir Kringla.

Eyjan kemur við sögu í Sturlungu því þangað fór Guðmundur Arason biskup með mönnum sínum þegar Tumi Sighvatsson hrakti hann frá Hólum og þaðan fóru svo menn hans til Hóla í janúar 1222 og drápu Tuma. Eyjan var lengst af í byggð, enda ágæt bújörð og örstutt á góð fiskimið. Helsta vandamálið var vatnsleysi en engin uppspretta er ofanjarðar en vatn fékkst úr brunni. Bærinn brann á Þorláksmessu 1950 ofan af 14 manns, þar af 10 börnum, og hefur Málmey verið í eyði síðan. 

Sagt er að álög séu á Málmey. Þar má enginn búa lengur en 20 ár. Aldrei má hestur koma þangð, því þá verður húsfreyjan brjáluð, segja sumir, en oftar er þó sagt að hún hverfi og þannig var um húsfreyjuna sem Hálfdan Narfason prestur á Felli reyndi að sækja í Hvanndalabjarg; hún hvarf tuttugustu jólanóttina sem hún bjó í eynni. Mýs þrífast þar ekki, hvað sem til þess kemur, og hestar hafa aldrei mátt vera þar. 

## Tilvísanir


## Tenglar
* ''Lávarðurinn í Fellshreppi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1980
Nisan

**Nísan** (á hebresku: ***', ''Nîsān'' ; úr [[Akkadíska|akkadísku]] '''', eða [[Súmerska|súmersku]] ''nisag'' „Fyrstu ávextirnir“, á [[Arabíska|arabísku]], ***') er fyrsti mánuðurinn í hebreska tímatalinu. Nafnið kemur frá Babýlon; í Torah er mánuðurinn nefndur *[[Aviv]]*, það er byggmánuðurinn, enda þroskast það á þeim árstíma við botn Miðjarðarhafs. Nisan er venjulega í mars eða apríl samkvæmt gregoríanska tímatalinu. Í Esterarbók í Tanakh er mánuðurinn nefndur Nisan.

## Ítarefni
* Jewish Encyclopedia: Nisan
* Strong's Concordance: Nisan 

## Heimild
* „This Month in Jewish History“
Hebreska almanakið

**Hebreska almanakið** eða **Ártal gyðinga** (á hebresku ) er blanda af sólar og tunglári, mánuðirnir eru reiknaðir út frá gangi tungls en aðlögun er gerð til að það haldist í samsvörun við sólina og árstíðirnar. 

Upphaflega var þetta tímatal notað til allra þarfa Ísraelsmanna. En allt frá því að gyðingar voru neyddir af rómverjum, á öldinni fyrir kristburð, til að nota júlíanska tímatalið til allra veraldlegra nota hefur það einungis verið notað til að reikna út hvenær trúarathafnir eigi að fara fram. Eftir stofnun Ísraels hefur þetta tímatal þó aftur komið í notkun samhliða því gregoríska.

Tímasetning hebreska almanaksins miðast við að upphaf tímans og sköpun veraldar hafi átt sér stað 1 dag í mánuðinum Tishrei ár 1 sem samsvarar 7 október ár 3761 fyrir Krist. Þó eru trúarstefnur innan gyðingdóms sem telja upphaf heims einu ári seinna þ.e. ár 3760. 

Útreikningur almanaksins hefur farið fram á tvennan hátt. Fyrir ár 70 (eftir Krist), þegar seinna musterið í Jerúsalem var eyðilagt hófst nýr mánuður þegar sést hafði til nýs tungls og áramót voru miðuð við þroskastig byggs. Eftir þann atburð dreifðust gyðingar um mörg lönd og og erfitt að halda reiður á sameiginlegum tíma á nýju tungli og var smám saman skapað kerfi sem reiknaði út hvenær nýr mánuður byrjaði. 

Sólarár og tunglár eru ekki jafn löng og munar um það bil ellefu dögum. Til að halda þeim nokkurn veginn jöfnum er hebreska almanakið bundið í 19 ára skeið, það er 235 tunglmánuði. Bætt er við einum tunglmánuði annað hvort eða þriðja hvort ár, samanlagt 7 sinnum á 19 árum. 

Í almanaki gyðinga eru eftirtaldir mánuðir:

# **[[Nisan|Nisán]]** eða **[[abíb]]** (*aviv*)
# **[[Ijár]]**
# **[[Siván]]**
# **[[Tammúz]]**
# **[[Mánuðurinn ab|Ab]]** (*av*) eða **menahém ab** (*menahém av*)
# **[[Elúl]]**
# **[[Tisjré]]** (*tisjri*)
# **[[Hesjván]]** eða *marhesjván*
# **[[Kislév]]**
# **[[Tebét]]** (*tevét*)
# **[[Sjebát]]** (*sjvat*)
# **[[Adár]]** (í hlaupári gyðinga: *Adár I*)
# (Í hlaupaári gyðinga: *Adár II*)
Society for Neuroscience

**Society for Neuroscience** (**SfN**) er félag fræðimanna á sviði taugavísinda. SfN var stofnað árið 1969 og í því eru nú yfir 38.000 meðlimir (miðað við tölur frá 2007). SfN stendur árlega fyrir alþjóðlegri ráðstefnu sem sótt er heim af tugþúsundum vísindamanna hvaðanæva úr heiminum.

## Tengill
* Society for Neuroscience
Gilgames

**Gilgames** (súmerska: *Bilgamesh*) var konungur í borginni Úrúk í Mesópótamíu. Samkvæmt listanum yfir súmerska konunga stjórnaði hann í tíð annarrar konungsættar (u.þ.b. 2700 til 2500 f.Kr.). Hann varð 123 ára gamall og var sonur viskugyðjunnar Nínsún og hálfguðsins Lugalbanda, og var því tveir þriðji guð og einn þriðji maður og þess vegna dauðlegur. Það er talið að Gilgames sé mikilvægastur konunga Súmera.

## Tengt efni
* Gilgameskviða
Elísabet Erlingsdóttir - Eighteen Icelandic Folksongs

**Elísabet Erlingsdóttir - Eighteen Icelandic Folksongs**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni syngur Elísabet Erlingsdóttir íslensk þjóðlög. Kristinn Gestsson pianóleikari annast undirleik. Hljóðritun fór fram í stereo hjá Ríkisútvarpinu, Reykjavík. Ljósmynd á framhlið (Cover photo) Bragi Hinriksson.

## Lagalisti
#Krummakvæði - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Vísur Vatnsenda-Rósu - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag* 
#Syngur lóa og sumri hallar - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag* 
#Sof þú blíðust barnkind mín - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Úr Grýlukvæði - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Mangi raular og gneggjar hestur - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag* 
#Kvölda tekur sest er sól - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Fuglinn í fjörunni - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Litlu börnin leika sér - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Ljósið kemur langt og mjótt - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Blástjarnan þótt skarti skært - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Krummi svaf í klettagjá - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Sjá, nú er liðið sumarið - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Úr ókindarkvæði - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Gimbillinn mælti - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Ólafur reið með björgum fram - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
#Dögling og drottningen - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag*
Ragnar og Þuríður syngja lög Jónatans Ólafssonar

**Ragnar og Þuríður syngja lög Jónatans Ólafssonar**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni syngja Ragnar og Þuríður dægurlög eftir Jónatan Ólafsson. Útsetningar gerði Jón Sigurðsson, bassaleikari og stjórnaði hann jafnframt hljómsveitarundirleik. Er plata þessi tvímælalaust enn ein skrautfjöðrin í hans landskunna útsetjarahatt. Upptaka fór fram hjá Tóntækni h.f. undir stjórn Sigurðar Árnasonar. Mynd á framhlið tók Kristján Magnússon.

## Lagalisti
#Þorskastríðið - *Lag - texti: Jónatan Ólafsson — Númi Þorbergs * - Ragnar Bjarnason syngur 
#Óskir rætast - *Lag - texti: Jónatan Ólafsson — Fríða Sæmundsdóttir* - Ragnar og Þuríður syngja
#Svala nótt - *Lag - texti: Jónatan Ólafsson — Björn Bragi* -  Þuríður Sigurðardóttir syngur
#Laus og liðugur - *Lag - texti: Jónatan Ólafsson — Númi Þorbergs* - Bæði syngja
#Loðnuvalsinn - *Lag - texti: Jónatan Ólafsson — Númi Þorbergs* - Ragnar syngur
#Rökkvar í runnum - *Lag - texti: Jónatan Ólafsson — Fríða Sæmundsdóttir* - Bæði syngja 
#Myndin af þér - *Lag - texti: Jónatan Ólafsson — Ásgeir Ingvarsson* - Þuríður syngur
#Þú kvaddir mig - *Lag - texti: Jónatan Ólafsson  — Númi Þorbergs* - Bæði syngja
#Skíðavalsinn - *Lag - texti: Jónatan Ólafsson — Jökull Pétursson* - Ragnar syngur
#Blár varstu sær - *Lag - texti: Jónatan  Ólafsson — Ólafur Gaukur * - Þuríður syngur
#Landleguvalsinn - *Lag - texti: Jónatan Ólafsson  — Númi Þorbergs* - Bæði syngja

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Hárkolla

**Hárkolla** er eftirlíking af hári búin til úr mannshári, hrossahári, ull, fjöðrum eða gerviefnum. Hárkollur eru bornar á höfði til hátíðabrigða eða til að leyna skalla eða til að breyta um útlit. Hárkollur eru oft hluti af leikbúningum leikara og grímubúningum. Einnig eru þær sums staðar hluti af hefðbundnum embættisbúningi dómara.

Hárkollur hafa verið notaðar öldum saman af margs konar menningarheimum.
Þegar hárkollur urðu nauðsynlegur hluti af búningi karla af betri stéttum þá varð til öflug stétt hárkollugerðarmanna. Gildi hárkollugerðarmanna var stofnað í Frakklandi árið 1665. Hárkollur voru þá efnismiklar og flóknar að gerð og mjög þungar og dýrar í framleiðslu. Best þótti að búa til hárkollur úr hári manna en einnig var notast við hrosshár og geitahár.

Á 18. öld tíðkaðist að púðra hárkollur til að fá fram hvítan og bleiktan litatón. Hárkollupúður var gert úr sterkju sem í var bætt ilmefnum. Stundum var hárkollupúður litað fjólublátt, blátt, bleikt eða gult en algengast var þó að það væri hvítt. Púðraðar hárkollur urðu hluti af búningi og notkun þeirra hélst allt til enda nítjándu aldar. 

Um 1780 varð tíska hjá ungum mönnnum að púðra og lýsa upp eigið hár og eftir 1790 duttu hárkollur og hárkollupúður úr tísku nema hjá eldri mönnum og konum við hirðina. 

Við frönsku hirðina í Versölum var á 18. öld tíska meðal kvenna að bera bátlaga stórar hárkollur. Þessar hárkollur urðu seinna á tímum frönsku byltingarinnar táknmynd fyrir hnignun og spillingu franska aðalsins.

## Myndasafn

Mynd:Marie-Antoinette; koningin der Fransen.jpg|Marie Antoinette drottning í Frakklandi með hárkollu
Mynd:Elizabeth I (Armada Portrait).jpg|Elísabet I Englandsdrottning á mynd frá 1588
Mynd:George IV of the United Kingdom.jpg|Georg IV (fæddur 1762) Englandskonungur bar hárkollu þegar hann var krýndur árið 1821
Mynd:Colourful wigs.jpg|Litskrúðugar hárkollur fyrir grímubúningasamkvæmi
Mynd:William Hogarth 004.jpg|Mynd eftir William Hogarth frá 1758


## Heimild
Lúdó og Stefán - Lúdó og Stefán

**Lúdó og Stefán - Lúdó og Stefán**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni syngur Lúdó og Stefán dægurlög. Jón Sigurðsson útsetti og stjórnaði hljóðfæraleik við hljóðritun. Hljóðritun fór fram hjá Tóntækni h.f. Tæknimaður var Sigurður Árnason, sem jafnframt annaðist hljóðblöndun ásamt Lúdó og Stefáni.
## Lagalisti
#Gudda Jóns - *Lag - texti: Hank Williams — Þorsteinn Eggertsson* - Stefán Jónsson syngur
#Átján rauðar rósir - *Lag - texti: Bobby Darin — Iðunn Steinsdóttir* -  Stefán og Berti syngja
#Nóaflóðið - *Lag - texti: Harry Warren  — Ómar Ragnarsson* - Berti Möller svngur 
#Gullið á Raufarhöfn - *Lag - texti: Fats Domino — Þorsteinn Eggertsson* - Stefán syngur
#Vertu sæl, María - *Lag - texti: Gene Pitney — Jónas Friðrik* - Stefán og Berti syngja
#Ég er glataður án þín  - *Lag - texti: Paul Anka — Ómar Ragnarsson* - Stefán syngur 
#Ólsen-Ólsen - *Lag - texti: K. Manr./D. Appel — Þorsteinn Eggertsson* - Stefán syngur
#Gunni og gítarinn - *Lag - texti: H Creamer/J. T. Iayton — Berti Möller* - Berti syngur
#Í bláberjalaut - *Lag - texti: A. L. Lewis/L. Stock/V. Rose — Ólafur Gaukur* - Stefán syngur
#Úti í garði - *Lag - texti: Ledbetter — Hinrik Bjarnason* - Stefán og Berti syngja
#Þú ferð - *Lag - texti: G. Boulanger — Berti Möller* - Berti Möller syngur
#Halló, Akureyri - *Lag - texti: J. Leiber — Ómar Ragnarsson* - Stefán syngur

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Major League Baseball

**Major League Baseball** er efsta deildin í hafnarbolta í Bandaríkjunum. Í henni keppa 30 lið frá Bandaríkjunum og Kanada.

## Liðin í MLB
Í MLB deildinni hefst tímabilið fyrsta mánudag í apríl og endar seint í október.

### Þjóðardeildin

### Ameríkudeildin

## Titlar
Svala Nielsen - Fjórtán sönglög eftir fjórtán tónskáld

**Svala Nielsen - Fjórtán sönglög eftir fjórtán tónskáld**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni syngur Svala Nielsen íslensk sönglög. 

## Lagalisti
#Minning - *Lag - texti: Þórarinn Guðmundsson — Jakob Jóh. Smári*
#Lindin - *Lag - texti: Eyþór Stefánsson — Hulda*
#Þú eina hjartans yndið mitt - *Lag - texti: Sigvaldi Kaldalóns — Guðmundur Geirdal* 
#Hvert örstutt spor - *Lag - texti: Jón Norðdal — Halldór Laxness*
#Í dag skein sól - *Lag - texti: Páll Ísólfsson — Davíð Stefánsson*
#Amma raular í rökkrinu  - *Lag - texti: Ingunn Bjarnadóttir — Jóhannes úr Kötlum* 
#Mánaskin - *Lag - texti: Sigfús Halldórsson — Friðrik Hansen*
#Viltu fá minn vin að sjá - *Lag - texti: Karl O. Runólfsson — Jóhann Sigurjónsson*
#Draumalandið - *Lag - texti: Sigfús Einarsson — Guðmundur Magnússon*  
#Sólskríkjan - *Lag - texti: Jón Laxdal — Þorsteinn Erlingsson*
#Þjóðvísa - *Lag - texti: Gylfi Þ. Gíslason — Tómas Guðmundsson*
#Nú er sól og vor - *Lag - texti: Árni Björnsson — Jón Þórðarson*
#Mamma mín - *Lag - texti: Jóhann Ó. Haraldsson — Jóhann Ó. Haraldsson*
#Linda - *Lag - texti: Skúli Halldórsson — Sigurður Grímsson*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Jörundur Ragnarsson

**Jörundur Ragnarsson** (f. 9. júlí 1979) er íslenskur leikari. Jörundur útskrifaðist með B.F.A. gráðu frá Listaháskóla Íslands árið 2006. Hann hefur bæði leikið á sviði (t.d. *[[Footloose]]*, *[[Lík í óskilum]]* og *[[Killer Joe]]*) sem og í sjónvarpsþáttum og kvikmyndum.

Fyrsta kvikmynd sem Jörundur lék í var *[[Köld slóð]]* sem Björn Br. Björnsson leikstýrði. Hann fékk svo hlutverk misþroska drengs í kvikmynd Guðnýjar Halldórsdóttur *[[Veðramót]]* og fyrir það hlutverk fékk hann Edduverðlaun árið 2007. Haustið 2007 lék hann Daníel Sævarsson í *[[Næturvaktin (sjónvarpsþættir)|Næturvaktinni]]*, persónu sem hefur flosnað upp úr læknisfræði vegna prófkvíða og þunglyndis og tekið að sér starf á bensínstöð. Í framhaldi af velgengni þáttaraðarinnar lék hann einnig í sjónvarpsþáttaröðunum *[[Dagvaktin|Dagvaktinni]]* og *[[Fangavaktin|Fangavaktinni]]*, sem síðar ólu af sér kvikmyndina *[[Bjarnfreðarson]]*. Hann lék einnig galdrakarl í *[[Astrópía|Astrópíu]]* og Margeir í *[[Heimsendir (sjónvarpsþættir)|Heimsenda]]*.

## Kvikmyndir
McFly

**McFly** er bresk popp-rock hljómsveit sem stofnuð var 2003. Hún er skipuð *Danny Jones*, *Dougie Poynter*, *Harry Judd* og *Tom Fletcher*.

Tom Fletcher (söngvari og gítarleikari) var góður vinur James Bourne úr strákahjómsveitini Busted. Tom fór fyrst í áheyrnaprufu til að komast inn í Busted en komst ekki inn, svo hann stofnaði sína eigin hljómsveit McFly en hljómsveitin dregur nafn sitt af aðalpersónu Back to the Future myndanna, Marty McFly, en þær eru uppáhaldsmyndir Tom. 
Tom stofnaði McFly með Danny Jones, (söngvari og gítarleikari). Síðan fundu þeir Harry Judd (trommuleikari) og Dougie Poynter (bassagítar), sem komu í prufu fyrir hjómsveitina. 
En frá því að bandið byrjaði hafa þeir verið góðir vinir Busted, enda Tom besti vinur James og svo var annar aðili Busted, Charlie Simpson, sem gekk i sama skóla og Harry Judd í Mcfly, svo það voru mikil tengsl þar á milli. 

Mcfly bættu met Bítlanna í að vera yngsta hljómsveitin  til að ná smáskífu í fyrsta sæti á breska vinsældalistanum, Dougie var aðeins 15  ára þegar McFly byrjaði. 
Frá 2004 hafa McFly orðið sívinsælli með árunum. 
Fyrsta platan þeirra, Room On The 3rd Floor kom út 2004 svo kom Wonderland 2005, þriðja platan þeirra Motion In the Ocean kom 2006 og All the Greatest Hits kom 5. nóvember 2007. Nýjasta plata þeirra Radio: Active kom svo 2008.
Þeir tóku hana upp í Ástralíu.
Þeir fengu enskt dagblað, *[[The Mail on Sunday]]*,  til að setja eitt eintak í hvert blað til að fá fleiri til að hlusta á lögin þeirra, kannski þá sem höfðu ekki hugsað sér að hlusta á tónlistina þeirra áður. Þeir sem keyptu *[[The Mail on Sunday]]* fengu semsagt plötuna frítt og áður en platan kom í búðir.
Strákarnir hafa líka verið duglegir við að gera sínar eigin útgáfur af frægum lögum.
Þeir hafa einnig verið mjög duglegir við það að taka þátt í góðgerðarmálum.

Mcfly lék í myndinni Just My Luck með þeim Lindsey Lohan og Chris Pine. Þar léku þeir sjálfa sig þar sem þeir voru að reyna að koma sér á framfæri í Bandaríkjunum. Þeir hafa líka birtst í mörgum sjónvarpsþáttum og í Miss World keppninni 2008 sungu þeir tvö af lögunum sínum og voru aðalhljómsveitin í keppninni. 

Þann 25.nóvember 2009 tilkynnti Tom á Twitter síðu sinni að Mcfly hefði verið að semja nýtt efni í samstarfi við tónlistarmanninn Taio Cruz og verið að semja fyrir stelpnahljómsveitina *[[The Saturdays]]*. Þann 10.september 2010 tilkynntu þeir svo að nafnið á nýju plötunni yrði *[[Above the Noise]]*. Í september 2010 hafði Mcfly átt 17 lög sem höfðu komist inná topp 20 vinsældarlistann, 7 lög sem höfðu náð fyrsta sætinu á breska vinsældarlistanum og 15 lög sem höfðu komist inná topp 10 listann.

Mcfly hefur unnið til fjölda verðlauna frá því að þeir byrjuðu árið 2004 enda mjög vinsæl hljómsveit víða um heim og hefur selt meira en 8 milljón plötur.
Mjónefur

**Mjónefur** (fræðiheiti: *Tachyglossus aculeatus*), einnig kallaður **maurígull**, er spendýr sem finnst í Ástralíu þar sem það er algengasta upprunalega spendýrið og í strandhéruðum og hálendi Suður-Gíneu. Það er eitt af fjórum tegundum *echidna* og það eina sem er af tegund mjónefja (*Tachyglossus*). Ásamt þremur tegundum af Zaglossus og breiðnefur er það eitt af fimm tegundum nefdýra sem eru einu spendýrin sem verpa eggjum í stað þess að fæða lifandi unga.

Mjónefur er þakinn feldi og broddum og hefur áberandi trýni og sérhæfða tungu sem það notar til að veiða ýmis skordýr.

## Lýsing
Mjónefur er vanalega 30 til 45 sentimetra á lengd, trýnið er 75 millimetra og dýrið vegur milli tvo og fimm kíló.

## Myndasafn

Mynd:Echidna, Exmouth.jpg|Mjónefur samanhnipraður eins og bolti, trýnið sést til hægri
Mynd:French Island Echidna.ogg|Mjónefur hniprar sig saman til varnar (myndband 0:43s)
Mynd:Wild shortbeak echidna.jpg|Mjónefur í náttúrulegu umhverfi


## Tenglar
* 
*
Austur-Sussex

**Austur-Sussex** (enska: **East Sussex**) er sýsla á Suður-Englandi á Bretlandi. Höfuðborgin í Austur-Sussex er Lewes.
Hopes and Fears

***Hopes and Fears*** er fyrsta stúdíóplata bresku hljómsveitarinnar Keane og kom hún út árið 2004.

## Lagalisti

#*Somewhere Only We Know* – 3:57
#*Bend and Break* – 3:39
#*We Might As Well Be Strangers* – 3:12
#*Everybody’s Changing* – 3:36
#*Your Eyes Open* – 3:22
#*She Has No Time* (Rice-Oxley, Chaplin, Hughes, Sanger) – 5:46
#*Can’t Stop Now* – 3:38
#*Sunshine* (Rice-Oxley, Chaplin, Hughes, Sanger) – 4:12
#*This Is the Last Time* (Rice-Oxley, Chaplin, Hughes, Sanger) – 3:29
#*On a Day Like Today* – 5:27
#*Untitled 1* – 5:36
#*Bedshaped* –  (Rice-Oxley, Chaplin, Hughes, Sanger) – 4:39
Under the Iron Sea

***Under the Iron Sea*** er önnur stúdíóplata bresku hljómsveitarinnar Keane og kom hún út árið 2006.

## Lagalisti

# *Atlantic* – 4:13
# *Is It Any Wonder?* – 3:01
# *Nothing in My Way* – 4:00
# *Leaving So Soon?* – 3:58
# *A Bad Dream* – 5:06
# *Hamburg Song* – 4:37
# *Put It Behind You* – 3:36
# *The Iron Sea* – 2:57
# *Crystal Ball* – 3:53
# *Try Again* – 4:27
# *Broken Toy* – 6:07
# *The Frog Prince* – 4:22
Bedfordshire

**Bedfordshire** (skammstafað **Beds**) er sýsla á Austur-Englandi á Bretlandi. Höfuðborg Bedfordshire er Bedford.
Blaðamannaávarpið

**Blaðamannaávarpið** var sameiginleg yfirlýsing ritstjóra sex helstu blaða á Íslandi sem var prentuð í blöðunum þann 12. nóvember 1906. Fyrr á árinu hafði Þingmannaförin til Danmerkur verið farin. Í ávarpinu lýstu ritstjórarnir þeirri stefnu sem þeir töldu æskilega í væntanlegum viðræðum Dana og Íslendinga um samband landanna í tengslum við konungskomuna 1907. Ritstjórarnir voru:

* Benedikt Sveinsson, ritstjóri Ingólfs
* Björn Jónsson, ritstjóri Ísafoldar
* Einar Hjörleifsson, ritstjóri Fjallkonunnar
* Hannes Þorsteinsson, ritstjóri Þjóðólfs
* Sigurður Hjörleifsson, ritstjóri Norðurlands
* Skúli Thoroddsen, ritstjóri Þjóðviljans

## Tenglar

* Ávarpið í Ingólfi
* Ávarpið í Þjóðviljanum
* Ávarpið í Ísafold
* Ávarpið í Fjallkonunni
* Ávarpið í Þjóðólfi
* Ávarpið í Norðurlandi
Heimsmiðstöð Bahá'í trúarinnar

**Heimsmiðstöð bahá'í trúarinnar** er staðsett í Haifa, Ísrael. Þar er bæði stjórnfarsleg og andleg miðja bahá'í heimsins. En æðsta stofnun bahá'í trúarinnar, Allsherjarhús réttvísinnar, er staðsett á Karmelfjalli og jafnframt eru tveir helgustu staðir bahá'í trúarinnar, grafhýsi Bábsins og Bahá'u'lláh, Staðsettir í grendinni. Bahá’í garðarnir, sem samanstanda af nítján tröppuðum terrössum á norðurhlið Karmelfjalls, umlykja helgidóm Bábsins og bjóða upp á útsýni yfir Haifa og Miðjarðarhafið. Í heimsmiðstöðinni er einnig að finna önnur mikilvæg stjórnfarsleg byggingar, svo sem Alþjóðlega kennslumiðstöðin, Miðstöð textarannsókna og Alþjóðlega safnahúsið. Í heimsmiðstöð bahá'ía starfa að jafnaði um 700 sjálfboðaliðar á hverjum tíma sem allir koma víðsvegar að úr heiminum.
Newcastle upon Tyne

**Newcastle upon Tyne** (almennt **Newcastle** og hefur verið nefnd **Nýikastali**  á íslensku) er borg á Norðaustur-Englandi. Hún er við Tyneá og er 74 km suður af skosku landamærunum. Íbúar næsta nágrennis Newcastle eru kallaðir *Geordies*. Árið 2022 voru íbúar Newcastle um 308.000 talsins og er stórborgarsvæðið það fjölmennasta á norður-Englandi. 

Borgin var stofnuð á tímum Rómaveldis sem *Pons Aelius*. Hún tók nafn sitt af kastala Róberts stuttbrókar, sonar Vilhjálmur sigursæla, konungs Englands. Í iðnbyltingunni var Newcastle ein stærsta miðstöð skipasmíða heims . Borgin var forðum höfuðborg Northumberlands en klauf sig frá sýslunni um 1400 . Newcastle hlaut borgarstöðu árið 1882. Árið 1974 varð hún hluti sveitarfélagsins Tyne and Wear.

Meðal áhugaverðra staða og kennileita í borginni eru: Tyne-brúin, Millennium-brúin, Swing-brúin og High-level-brúin, Newcastle-kastali, Newcastle-dómkirkjan, St Mary's-dómkirkjan og St Thomas'-kirkjan. Grainger Town með Grey's-minnismerkinu og konunglega leikhúsinu (Theatre Royal) og St James' Park-knattspyrnuvöllurinn.

## Samgöngur

Lestir halda til Lundúna á hálftíma fresti, til King's Cross-járnbrautarstöðvarinnar og tekur ferðin 2-3 tíma. Lestarferðir norður til Skotlands fara um Edinborg.

Neðanjarðarkerfi Newcastle var byggt milli 1980 til 1984 og fer um stórborgarsvæðið og til Sunderland.

## Íþróttir
*Knattspyrnufélag borgarinnar er Newcastle United.
*Newcastle Falcons og Newcastle Thunder eru rúgbí-lið.

## Menntun
* Háskólar eru tveir: Newcastle University og Northumbria University.


Theatre Royal in Newcastle (6710178097).jpg|Theatre Royal
Newcastle upon Tyne, England.jpg|Dómkirkjan
St Mary’s Cathedral, Newcastle upon Tyne.jpg|St Mary’s-dómkirkjan
Monument Metro station, Newcastle (geograph 6499904).jpg|Grainger Town
Newcastle schloss.jpg|Newcastle-kastali, turninn Castle Keep frá 12. öld.


## Tilvísanir
Tyne og Wear

**Tyne og Wear** er sýsla á Norðaustur-Englandi á Bretlandi. Borgirnar Newcastle upon Tyne og Sunderland eru í  sýslunni.
Vax

**Vax** er vanalega notað um efni sem framleitt er af býflugum og þær nota til að byggja býflugnabú eða efni með svipaða eiginleika.
Bragi Hlíðberg - Bragi Hlíðberg

**Bragi Hlíðberg - Bragi Hlíðberg**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Hljóðritun fór fram hjá Tóntækni h.f. Tæknimaður: Sigurður Árnason. Hljóðblöndun: Sigurður Árnason og Bragi Hlíðberg. 

## Lagalisti
#Kvöld í París, polki  - *Lag: Bragi Hlíðberg*
#Svörtu augun - *Lag: Rússneskt þjóðlag*
#Fjallarósin, Marsúrki - *Lag: Ítalskt þjóðlag* 
#Karnival í Feneyjum - *Lag: Ítalskt þjóðlag*
#Harmonikumars - *Lag: Cagnazzo*
#Olívublómin, vals - *Lag: Frosini*
#Brokk, polki - *Lag: Sundquist*
#Tveir gítarrar - *Lag: Rússneskt þjóðlag*
#Dóra, marsúrki - *Lag: Deiro* 
#Prelódía og fúga - *Lag: Fugazza*
#Silfurbjöllur, vals - *Lag: Deiro*
#Prestó - *Lag: Galuppi*
Sykursýki

**Sykursýki** er heiti yfir sjúkdóma sem einkennast af of háum styrki sykurs í blóðinu. Hár blóðsykur leiðir til þess að maður pissar mikið, og verður þyrstur og svangur. Önnur einkenni geta verið sjóntruflanir, höfuðverkur, þreyta, að sár grói seint, og kláði.

Í sykursýki nær líkaminn ekki að viðhalda réttum styrk sykurs í blóði og því fær fólk oft líka mjög lágan blóðsykur. Það er vanalega ekki hættulegt að vera með lágan blóðsykur, en einkennin geta verið óróleikatilfinning, sviti, skjálfti, og í verri tilfellum ruglingur, árásargirni, og yfirlið. Þessum einkennum svipar nokkuð til þess að viðkomandi sé undir áhrifum áfengis, hægt er að losna við þau með því að innbyrða sykur. 

Langtíma fylgikvillar sykursýki koma fram yfir 10–20 ár og orsakast aðallega af skemmdum í æðum. Skemmdir í smáu æðunum leiða til skemmda í sjónhimnu augans, í nýrunum, og í taugum.

Til eru nokkrar gerðir af sykursýki en þær helstu eru:

* **Sykursýki af gerð 1** eða **meðfædd sykursýki** kemur fram vegna þess að líkaminn hættir að framleiða insúlín, sem er hormón sem stýrir meðal annars því hvernig líkaminn notar sykur. Frumurnar sem framleiða insúlin eru í brisinu, en hér ræðst ónæmiskerfið á þessar frumur svo að þær deyja. Þessi sjúkdómur fylgir manni ævilangt en hægt er að gefa insúlín í sprautu og þar með er hægt að hafa stjórn á sjúkdómnum. Sjúklingur getur lifað heilbrigðu lífi ef mataræði og lyfjagjöf er vel stjórnað.  Þar sem líkaminn nær ekki að brjóta niður sykur fer hann að brjóta niður fitu. Þetta leiðir til aukins magns ketóna í blóði og því verður blóðið súrt, þetta kallast *ketósa*. Einkenni eru uppköst, kviðverkir, andköf, ruglingur, og stundum andardráttur sem lyktar eins og naglalakk. 
* **Sykursýki af gerð 2** eða **áunnin sykursýki** kemur fram þegar frumur líkamans fara að veita viðnám við insúlíni og hætta að hlýða því jafn mikið. Þessi gerð af sykursýki er algengasta gerðin, um 90% af tilfellum eru sykursýki af gerð 2. Hún orsakast aðallega vegna offitu og lítillar hreyfingar. Meðferð gengur út á að passa mataræði, hreyfingu, og þyngd, en gangi það ekki eru til sykursýkislyf til að reyna að viðhalda réttum blóðsykri.

## Tenglar
* 
* 
* Samtök sykursjúkra á Íslandi
* Um sykusýki á vef Alþjóða heilbrigðisstofnunarinnar (WHO)
* Meðferðarúrræði við sykursýki á vef Alþjóða heilbrigðisstofnunarinnar (WHO)