open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ticino

**Ticino** (þýska: Tessin) er fimmta stærsta kantónan í Sviss með 2.812 km2. Hún er sú kantóna sem nær lengst í suður og er jafnframt eina kantónan þar sem ítalska er opinbert tungumál. Höfuðborgin er Bellinzona.

## Lega og lýsing
Rúmlega helmingur af ummáli Ticino liggur með ítölsku landamærunum, í suðri, austri og vestri. Auk þess eru kantónurnar Wallis og Uri fyrir norðvestan og Graubünden fyrir norðaustan. Alparnir mynda stóran hluta kantónunnar. Hæsta fjallið er Adula (3.402 m). Lægsti punkturinn er yfirborð Lago Maggiore í 193 metra hæð. Ticino er þekkt fyrir Miðjarðarhafsloftslag og mikla ferðamennsku, sérstaklega í heilsubæjunum Locarno, Ascona og Lugano. Íbúar eru 238 þúsund, sem gerir Ticino að þrettándu fjölmennustu kantónu Sviss.

## Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Ticino eru tvær lóðréttar rendur, rauð til vinstri og blá til hægri. Litirnir komu fyrst fram 1803, er Ticino varð opinberlega að kantónu en merking litanna var ekki skjalfest. Núverandi merki var tekið upp 1930.

## Orðsifjar
Kantónan heitir eftir ánni Ticino, sem rennur um suðurhluta Sviss niður á Pósléttuna. Heitið kemur úr keltnesku og var upphaflega Tesin. Þetta merkir *vatnsflaumur*. Kantónan heitir enn Tessin (með tveimur s-um) á þýsku.

## Söguágrip

Á miðöldum var héraðið stjórnað af hertogunum af Mílanó. Á 15. öld hertóku Svisslendingar ýmis svæði í viðleitni þeirra til að stækka landið, sérstaklega kantónan Uri. Árið 1500 hertóku kantónurnar Uri, Schwyz og Nidwalden stórt svæði innan núverandi marka Ticino, sem varð að nokkurs konar leppsvæði Sviss. 1798 hertóku Frakkar héraðið. Í fyrstu var óvíst hvort Napoleon myndi innlima héraðið Langbarðalandi á Ítalíu eða Sviss. Flestir íbúar vildu hins vegar sameinast Sviss og bjuggu þá til móttóið *Liberi e Svizzeri* (*Frelsi og Sviss*). Því varð Ticino formlega að kantónu í helvetíska lýðveldinu 1803. Samtímis hlaut hin nýja kantóna sína fyrstu stjórnarskrá, sem var endurgerð 1814 eftir fall Napoleons. Kantónan fékk ekki neina eiginlega höfuðborg, því stjórnin hélt sín þing til skiptis í borgunum Locarno, Lugano og Bellinzona. Eftir mikinn óróa, sem jaðraði við innanríkisátök, var ákveðið árið 1878 að borgin Bellinzona skyldi vera höfuðborg kantónunnar og skyldu þing eingöngu haldin þar, þrátt fyrir að sú borg væri langt frá því að vera stærst í kantónunni. 1938 heimtaði Benito Mussolini að Ticino yrði innlimuð Ítalíu. Til að tryggja yfirráð Ítalíu yfir kantónunni varð smíðuð innrásaráætlun en ýmsir atburðir á Ítalíu og í Evrópu urðu til þess að ekkert varð úr þessu. Mikið hefur borið á því síðan á 20. öld að íbúar flyttu frá inndölum til borga og bæja, þannig að margir dalir eru orðnir nær mannlausir.

## Borgir
Stærstu borgir Ticino:

## Heimildir
*
Kirkjuvatn

**Kirkjuvatn** er stöðuvatn í Færeyjum á Suðuroy og er 0,2 km að flatarmáli. Vatnið er staðsett norðan við bæjarfélagið Fámjin sem er á vesturhluta Suðureyjarinnar. 

Tvö fjöll eru við Kirkjuvatn. Eitt þeirra er norðan við vatnið, heitir Knúkin og er 417 metra hátt en hitt er Mikla sem er austan við vatnið og er 469 metra hátt. Skammt frá til norðurs er hæsta fjall Suðureyjarinnar, Gluggarnir sem er 610 metra hátt.
Saurvogsvatn

**Saurvogsvatn** (færeyska: ******, einnig **' og **') er stöðuvatn á eyjunni Vogum í Færeyjum. Vatnið er stærsta vatn Færeyja og er 3,4 ferkílómetrar að flatarmáli. Það liggur á milli bæjarfélaganna Saurvogs, Miðvogs og Vatnseyra.

## Landafræði
Vatnið er 6 kílómetrar að lengd og allt að 800 metrar á breidd. Mesta dýpi er 59 metrar og er það dýpsta stöðuvatn Færeyja. Í suðri fellur Bøsdalaá úr því í fossinum Bøsdalafossi, sem er hæsti foss eyjanna, um 30 metrar, og fellur beint út í Atlantshafið. Þar rétt hjá er Trælanípa (142 m). Sagt er að á víkingatímanum hafi óvinnufærum þrælum verið varpað þaðan í hafið. Við norðurenda vatnsins er þorpið Vatnsoyrar sem er eina bæjarfélag Færeyja sem liggur ekki að sjó.

## Saga
Við upphaf hernáms Breta í seinni heimsstyrjöld var vatnið notað sem bækistöð sjóflugvéla, þar til lokið var við byggingu Vogaflugvallar.

## Heimild
*
Gluggarnir

**Gluggarnir** er fjall á Suðurey í Færeyjum. Það er 610 metra hátt og er hæsta fjall Suðureyjar. Það er á milli Fámjin og Trongisvágar. Sunnan við fjallið er *Herðablaðið* og næsthæsta fjall Suðureyjar, *Eystanfyri Herðablaðið* er austan við Gluggana og er 605 metrar að hæð.

## Heimildir
*
Eggjarnar

**Eggjarnar** (einnig *Skúvanes*) er 200 metra hátt bjarg á Suðuroy (Suðurey) í Færeyjum. Það er hluti af Vágsbjørgum og er vestan við Vág. Bjargið þykir tilkomumikið og er algengt viðfangsefni ljósmyndara og listamanna. Vegur liggur fram á Eggjarnar frá Vági og heitir Eggjarvegur. Vegurinn endar 25 metrum frá bjargbrúninni og bjargið er þverhnípt niður í Atlantshafinu. Af Eggjunum er frábært útsýni, til Beinisvørð í suðri og Vágseiðis og Gjógvaráfjalls í norðri.

Í seinni heimstyrjöldinni byggðu Bandaríkjamenn Loran-C-fjarskiptastöð á Eggjunum og reistu þar fjögur há möstur. Fyrstu fjarskiptaboðin voru send 15. október 1943. Breski herinn, sem hafði hernumið Færeyjar stuttu eftir að Þjóðverjar hernámu Danmörku. notaði fjarskiptarstöðina til að leiðbeina flugvélum og skipum. Starfsemi stöðvarinnar hélt áfram eftir að stríðinu lauk og Danir yfirtóku hana árið 1946. Stöðin var yfirgefin í desember 1977. Uppi á bjarginu má enn sjá rústir stöðvarinnar og annarra mannvirkja.

## Heimildir
*
*
Hvalbiareiði

**Hvalbiareiði** (einnig *Fiskieiði*) er færeyskt eiði á eyjunni Suðuroy. Tvö eiði eru staðsett vestan við bæjarfélagið Hvalba, annað þeirra en Hvalbiareiði og hitt er Norðbergseiði sem er lengra. Grímsfjall skilur að þessi tvö eiði. Há björg eru sunnan og norðan við Hvalbiareiði. Stutt er á milli austur og vesturstrandar eyjarinnar þar sem Hvalba liggur. Áður en vélbátar komu til sögunar í Hvalba var Hvalbiareiði notuð sem höfn til að stytta leiðina á góð mið.

## Saga
Hvalbiareiði er náttúruhöfn sem hefur verið endurbætt af mannavöldum. Höfnina var erfitt að nýta áður en hún var endurbætt, því að eiðið er bratt og hátt fall er í sjóinn. Þessu var breytt á 20. öld svo að innsiglingin varð virkilega góð. Eiðið var mikilvæg höfn fyrir Hvalba. Vegna þess hversu stutt er á milli austur og vesturstrandar eyjarinnar gátu fiskibátar frá bæjarfélaginu valið á milli vestur eða austurstrandarinnar. Fyrir daga vélbátavæðingarinnar voru allt að 23 bátar í höfninni.

Á 19 öld voru gerðar tilraunir til að endurbæta höfnina en þær gáfu ekki góða raun. Árið 1895 var Niels L. Arge fenginn til hjálpar sem hann gerði á þann hátt að útvega 40 tunnur af steypu og 8 tunnur af sandi. Tveimur fiskiskúrum var bætt við á eiðið árið 1915 þar sem fiskur var flakaður og saltaður. Höfnin var endurbætt enn frekar árið 1890 þegar viðarplankar voru lagðir í höfnina sem auðveldaði flutning skipana til og frá sjónum. Plankarnir voru til staðar þangað til 1973 þegar þeir voru fjarlægðir vegna viðhalds, en einungis einum þeirra var komið fyrir á sínum stað.

Fyrsti vegurinn til eiðisins var gerður árið 1890 að Skallaportinu. Framkvæmdir að eiðinu sjálfu voru hægfara og framkvæmdir voru enn í gangi árið 1931 þegar fyrsti bíllinn kom til Hvalba. Vegurinn gerði þó flutningana auðveldari, því fiskimenn báru fiskinn alla leið í þorpið áður en hann kom.
Hlaupabóla

**Hlaupabóla** er bráðsmitandi sjúkdómur sem orsakast af vírusnum *varicella zoster,* sem er einn af átta mismunandi herpes vírusum.

Bandaríski örverufræðingurinn Maurice Ralph Hilleman þróaði bóluefni gegn hlaupabólu.
Vágseiði

**Vágseiði** er eiði á eyjunni Suðurey í Færeyjum, vestan við þorpið Vág. Brimasamt er við eiðið en þaðan voru þó stundaðir töluverðir útróðrar áður fyrr. Bátalendingin var í Kleivinni.

Kleivin er þar sem Eiðisvegur endar í dag. Kleivin er náttúruleg lending sem menn hafa betrumbætt. Árið 1890 setti Dánjal við Misá upp spil til að hífa upp bátana. Hlunnarnir voru festir við stóra steina. Árið 1906 var sett upp dráttarbraut á Vágseiði til að draga bátana á land um Múlagjógv sem er aðeins vestar. Lögþingið hafði samþykkt að greiða 2/3 af kostnaði við dráttarbrautina, en þó í mesta lagi 1.800 danskar krónur. Við Kleivina er klöpp sem kallast Heltnarnar og brýtur oft mjög á henni en þá er sjór lygnari við Múlagjógv. Bátar og veiðin voru síðan dregin á land með dráttarbrautinni, hvort fyrir sig. Þegar dráttarbrautin var tekin í notkun reru 22 bátar frá eiðinu.. Í fyrstu var notað til dráttarins spil sem knúið var með mannafli, menn gengu í kringum það og sneru því þar til báturinn var kominn upp á land en frá 1930 var notað rafknúið spil. Árið 1929 var sprengt úr eiðinu og steypt undirlag undir viðarstokka svo að enn léttara væri að draga báta upp á land. 

Naust voru á eiðinu, flest þeirra á vesturhluta þess og voru þau notuð eitthvað fram á 20. öld. Þau síðustu eyðilögðust í stormi þann 14. janúar 1989. Þann dag var mikið brim sem skolaði naustunum burtu. Sum þeirra voru þá nýuppgerð. Öllum bátum nema einum var bjargað, en þessi eini bátur brotnaði í tvennt eftir að grafa féll á hann. Grafan mölbraut einnig naust áður en hún fór í sjóinn.

## Tilvísanir
Borgarknappur

**Borgarknappur** er fjall á Suðurey í Færeyjum. Fjallið er 574 metra hátt og er á miðri eynni, vestan við þorpið Hov, suðaustur af Fámjin, suðvestur af Øravík og norður af Vági. Annar tindur, Borgin (570 m) er rétt vestan við Borgarknapp og Hvannafell (558 m) er til suðurs. 

Áður en vegir voru lagðir á milli þorpanna á Suðurey lágu göngustígar yfir fjöllin. Nokkrir þeirra mættust á Mannaskarði og Laðanfelli (487 m) skammt frá Borgarknappi. Vörður voru reistar meðfram stígunum til að vísa veginn. Nú eru stígrnir aðallega notaðir af útivistarfólki.

## Tilvísanir
Beinisvørð

**Beinisvørð** er 469 metra hátt fuglabjarg á Suðuroy í Færeyjum. Það er næsthæsta bjarg Færeyja, aðeins Enniberg er hærra. Bjargið er á milli bæjarfélaganna Sumba og Lopra. Það er vinsæll varpstaður fugla og íbúar Sumba sigu niður í bergið eftir fuglum og eggjum og síga raunar enn í dag síga í bergið til að veiða lunda.

Tvö af frægustu skáldum Færeyja hafa ort um bjargið, þeir Poul F. Joensen (1898-1970) og Janus Djurhuus (1881-1948). Hanus G. Johansen hefur samið lög við ljóð Pouls og þau hafa verið mjög vinsæl meðal allra aldurshópa í Færeyjum.

Gamli vegurinn á milli Lopra og Sumba liggur í 50 metra fjarlægð frá bjarginu og er auðvelt að komast af honum fram á bjargbrúnina til að virða fuglabjargið fyrir sér. Vegurinn er mjög brattur niður að Lopru en liggur í jöfnum halla til Sumba. Það kennileiti sem er næst klettinum á veginum er Hestin. Núverandi vegur á milli þessara bæjarfélaga liggur um Sumbiargöngin sem liggja í gegnum bjargið og eru 3.240 metra löng. Þau voru tekin í notkun 1997.


File:Beinisvørð.suðuroy.1.jpg|Beinisvørð og hafþoka
File:Suðuroy.westcoast.1.jpg|Beinisvørð.
File:Sumba and Beinisvord in Suduroy, Faroe Islands.JPG|Sumba og Beinisvørð
File:Suðuroy. FaroeIslands.1.jpg|Lopraneiði og Beinisvørð.
File:Faroe.beinisvørð.4.jpg|Beinisvørð 
File:Stakkur westcoast suduroy.JPG|Stakkur 


## Tengill
* Visitsuduroy.fo 
* Sumba.fo - Heimasíðan hjá Sumbiar kommunu
* Myndir á Flickr.com av Beinisvørð
Samhjálp

**Samhjálp** er samspil milli tveggja eða fleiri lífvera sem verður báðum aðilum til gagns. Til dæmis eru í vömb jórturdýra fornbakteríur og ýmsar örverur aðrar sem sundra beðmi og hjálpa á annan hátt við meltinguna og þiggja í staðinn hlýju og skjól og tryggt framboð fæðu. Sumar bakteríur í görnum manna mynda ákveðin vítamín, sem nýtast bæði þeim og mönnunum. 

## Heimild

* Líffræði, kjarni fyrir framhaldsskóla eftir Örnólf Thorlacius bls. 104.
*
Carmine Giovinazzo

**Carmine Giovinazzo** (fæddur Camine Dominick Giovinazzo, 24. ágúst 1973) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sitt í  sem Danny Messer.

## Einkalíf
Giovinazzo fæddist í Staten Island, New York í bandaríkjunum og er af ítölskum, norskum og frumbyggja uppruna. 

Giovinazzo stundaði nám við Wagner-háskólann.

Giovinazzo ætlaði að verða atvinnumaður í hafnarbolta en alvarleg bakmeiðsli eyðilögðu möguleika hans en með stuðningi fjölskyldu sinnar þá snéri hans sér að leiklistinni.

Giovinazzo spilar á gítar og semur lög og ljóð í frítíma sínum. Hann er aðalsöngvarinn í hljómsveitinni Ceesay.

Giovinazzo giftist leikkonunni Vanessa Marcil 11.júlí 2010, í einkaathöfn í New York.

## Ferill
Fyrsta hlutverk Giovinazzo var í kvikmyndinni Conception (1996), síðan þá hefur hann komið fram í nokkrum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum.

Fyrsta hlutverk Giovinazzo í sjónvarpi var í Buffy the Vampire Slayer. Árið 1999 var honum boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum Shasta McNasty sem Scott. Árið 2004 var honum boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum  sem Danny Messer og hefur verið einn af aðalleikurum þáttarins síðan þá.

Giovinazzo hefur verið í kvikmyndum á borð við: For Love of the Game, Black Hawk Down og In Enemy Hands.

Hann hefur komið fram sem gestaleikari í sjónvarpsþáttum á borð við: Providence,  og The Guardian.

Giovinazzo hefur leikið í öllum þrem CSI þáttunum: persóna hans var kynnt í , var gestaleikari í  árið 2002, áður en hann var ráðinn í .

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* http://www.cbs.com/primetime/csi_ny/bio/carmine_giovinazzo/bio.php  Carmine Giovinazzo  á heimasíðu CSI: NY á CBS
* http://csinywiki.cbs.com/page/Carmine+Giovinazzo  CSI:NY Wiki Carmine Giovinazzo á CSI-Wikisíðu CBS
* http://www.ceesau.com  Heimasíða hljómsveitarinnar Ceesau
M.A. Kvartettinn (1952)

**M.A. Kvartettinn** er 78 snúninga hljómplata gefin út af Hljóðfæraverslun Sigríðar Helgadóttur árið 1952. 
Á henni flytur M.A. Kvartettinn tvö lög. Útsetningar: Emil Thoroddsen. Píanó: Bjarni Þórðarson. M.A. Kvartettinn skipa: Jakob Hafstein, Jón frá Ljárskógum, Steinþór Gestsson og Þorgeir Gestsson.
 
## Lagalisti
#Vögguvísa - *Lag - texti: Emil Thoroddsen - Jón Thoroddsen*
#Bellmannssöngvar - *Lag - texti: Bellmann*
Anna Belknap

**Anna Belknap** (fædd Anna C. Belknap, 22. maí 1972)  er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sitt í **' sem Lindsay Monroe.

== Einkalíf ==
Belknap fæddist í [[Damariscotta]], [[Maine]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Útskrifaðist frá Lincoln Academy í [[Newcastle]], [[Maine]]. Fékk B.A. gráðu sína frá Middlebury College í [[Vermont]] og Masters gráðu í ''Leik'' frá American Conservatory Theater.

Belknap er meðlimur að Rude Mechanicals Theater Co., í [[New York-borg|New York]].

Fékk [[San Diego]] Theater Critics Circle Craig Noel verðlaunin fyrir Bestan leik sem „Marina“ í [[Globe Theater]]-uppfærslunni af ''[[Pericles]]'' eftir [[Shakespeare]].

== Ferill ==
Fyrsta hlutverk Belknap var í sjónvarpsþættinum  (1996), síðan þá hefur hún verið gestaleikari í mörgum sjónvarpsþáttum á borð við: ''[[Deadline]]'', ''[[Law & Order: Special Victims Unit]]'' og ''[[Without a Trace]]''.

Belknap var árið [[2003]] boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum ''[[The Handler]]'' sem Lily. Árið 2004 var henni boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum ''[[Medical Investigation]]'' sem Eva Rossi og var hluti af til endaloka seríunnar. Henni var boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum **' árið 2005 sem Lindsay Monroe og hefur verið ein af aðalleikurunum síðan þá.

Belknap hefur komið fram í leikhúsum á borð við: Mark Taper Forum, Globe Theater, Huntington Theatre, Westport Country Playhouse og Williamstown Theatre hátíðinni.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* http://www.cbs.com/primetime/csi_ny/bio/anna_belknap/bio.php  Anna Belknap á heimasíðu  á CBS 
* http://csinywiki.cbs.com/page/Anna+Belknap  Anna Belknap á CSI Wikisíðu CBS
Robert Joy

**Robert Joy** (fæddur  17. ágúst 1951) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sitt í  sem réttarlæknirinn Sid Hammerback.

## Einkalíf
Joy fæddist í Montréal, Québec í Kanada og ólst upp í St.John's, Nýfundnalandi. Hann stundaði nám við Corpus Christi College í Oxford á Rhodesstyrk og við Memorial-háskólann á Nýfundnalandi. 

Joy hefur hlotið Honorable Drama-Logue Critic-verðlaunin.

Joy er einn af upprunalegum meðlimum leikhópsins Newfoundland Theatre Troupe Codco.

## Ferill
Fyrsta hlutverk Joy var árið 1974 í kvikmyndinni *[[Cod on a Stick]]* og í framhaldsmyndinni *[[The National Dream: Building the Impossible Railway]]*. Hann hefur síðan þá komið fram í mörgum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum.

Joy lék kærasta Madonnu í kvikmyndinni *[[Desperately Seeking Susan]]* 1985. Árið 2005 varð honum boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum **' sem réttarlæknirinn Sid Hammerback og hann hefur síðan þá verið einn af aðalleikurunum. Hann hefur komið fram í kvikmyndum á borð við: ''[[Radio Days]]'', ''[[Waterworld]]'', ''[[Fallen]]'', ''[[Resurrection]]'' og  ''[[It´s a Boy Girl Thing]]''. Joy hefur verið gestaleikari í sjónvarpsþáttum á borð við ''[[Miami Vice]]'', ''[[The First Circle]]'', ''[[Wings (sjónvarpsþáttur)|Wings]]'', ''[[Nash Bridges]]'', ''[[Crossing Jordan]]'' og ''[[Boston Legal]]''.

== Kvikmyndir og sjónvarp ==



== Leikrit ==
*1993-1994: **Abe Lincoln in Illinois** sem Joshua Speed
*1992: **Shimada** sem Clive Beaumont /Mark Beaumont
*1987-1988: **The Nerd** sem Rick Steadman
*1985-1986: **Hay Fever''' sem Simon Bliss

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 
* http://www.ibdb.com/person.php?id=47271 Robert Joy á heimasíðu Internet Broadway Database

## Tenglar
* 
*  Robert Joy á heimasíðu Internet Broadway Database
*  Robert Joy á heimasíðu  á CBS
Ferðalandfræði

**Ferðalandfræði** er fræðigreinin sem rannsakar ferðalög og ferðamennsku, sem iðnað og félagslegt og menningarlegt athæfi. Ferðalandfræði nær yfir vítt svið og tekur fyrir málefni líkt og umhverfisáhrif ferðamennsku, landfræði ferðamennsku og frístunda hagfræði, svarar hlutum sem koma að ferðamálaiðnaði og stjórnun, félagsfræði ferðamennsku og staðsetningar ferðamennsku.

Ferðalandfræði er sú grein vísinda sem fjallar um fræðin á ferðalögum og áhrif þeirra á staði.

Landfræði er mikilvægt fyrir fræðin á ferðamálum, vegna þess að ferðamennska er landfræðileg í eðli sínu. Ferðamennska á sér stað á stöðum og felur í sér hreyfingu og athafnir á milli staða. Ferðamennska er athöfn þar sem bæði einkenni staða og persónuleg sjálf-auðkenni myndast, í gegnum tengslin sem eru sköpuð meðal staða, landslags og fólks. Áþreifanleg landfræði útvegar grundvallar bakgrunn, þar sem ferðastaðir eru skapaðir og umhverfisáhrif er mikið áhyggjuefni sem þarf að hafa í huga þegar kemur að stjórnun á þróun ferðastaða.

Nálgunin á fræðunum er mismunandi og fer eftir mismunandi aðstæðum. Mikið af fræðiefni í ferðamálastjórnun er enn aðferðafræðilega meginlegt. Ferðamennska samanstendur af upprunastöðum ferðamannsins (eða sköpunarsvæði ferðamannsins), áfangastöðum ferðamannsins (eða birgðastað ferðamannsins) og sambandið (tengslin) á milli uppruna ferðamannsins og áfangastaðana. Þetta inniheldur samgönguleiðir, viðskiptatengls og hvata ferðamannsins. Nýlegar þróanir í mannvistarlandfræði hafa orðið til í slíkum nálgunum eins og í menningarlandfræði, sem hugar meira að fræðilegum breytileika í nálgunum á ferðamálum, innifelur félagsfræði ferðamennsku, sem nær út fyrir ferðamennsku sem einangrað, óvenguleg athöfn og þegar litið er á hvernig ferðalög passa inní hversdagslíf og hvernig ferðamál er ekki bara neysla á stöðum heldur líka hvernig þau framleiða tilfinningu á stöðum á áfangastaðnum.

## Tilvísanir
Súpergrúppa

**Súpergrúppa** eða **ofurhljómsveit** er hljómsveit þar sem meðlimir hafa áður orðið frægir með öðrum vinsælum hljómsveitum. Oft eru slíkar hljómsveitir settar saman úr „stjörnum“ úr hinum og þessum vinsælum hljómsveitum eftir að vinsældir þeirra síðarnefndu tekur að dala. Fræg dæmi um súpergrúppur eru hljómsveitirnar Traveling Wilburys, Cream og Audioslave. 

Á Íslandi er Trúbrot gjarnan nefnd sem fyrsta súpergrúppan. Síðpönkgrúppan KUKL er annað dæmi.
Mannvistarlandfræði

**Mannvistarlandfræði** er önnur af tveim aðal undirgreinum í landfræði. Mannvistarlandfræði er fræðigreinin sem rannsakar notkun og skilnings mannsins á heiminum, meginmuninn og stofnanir á athöfnum mannsins og tengslin við áþreifanlega umverfið. Mannvistarlandfræði greinir sig frá náttúrulandfræði aðallega þar sem áherslan á rannsóknir á athöfnum mannsins er mun meiri og gengur meira út á megindlegar rannsóknaraðferðir. Í raun er mannvistarlandfræði félagsfræðigrein á meðan náttúrlandfræði er jarðvísindagrein. Mannvistarlandfræði er notuð við fræðin á rýmismunstri á tenglsum mannsins við þeirra náttúrulega umhverfi.

## Ítarefni
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ferðamálafræði

**Ferðamálafræði** er fræðigrein sem fjallar um ferðamennsku sem félagslegt fyrirbæri, þ.e. að skilja orsakir og eðli ferðalaga og áhrif þeirra á samfélög, en einnig um áhrif ferðamennsku á umhverfi og mikilvægi þess að greina og meta slík áhrif. Ferðamálafræði tengir þannig saman félagsvísindi og náttúruvísindi.

Grunnnám (BS) í ferðamálafræði er kennt í Háskóla Íslands á líf- og umhverfisdeild og er þriggja ára nám. Námið tengir saman ýmis fræðasvið, þar á meðal náttúru- og umhverfisfræði, skipulagsfræði, viðskiptafræði og menningarfræði. Kennsluaðferðir eru fjölbreyttar og kennslan lifandi. Nemendur tileinka sér gagnrýna hugsun og þjálfast í skipulegum og öguðum vinnubrögðum, sem nýtast vel þegar út á vinnumarkaðinn er komið. Að loknu námi hafa þeir sterka fræðilega grunnþekkingu og yfirsýn yfir ferðamennsku á heimsvísu, en jafnframt staðgóða þekkingu á íslenskri ferðaþjónustu.
Björn R. Einarsson (1953)

**Björn R. Einarsson** er 78 snúninga hljómplata gefin út af Hljóðfæraverslun Sigríðar Helgadóttur árið 1953. 
Á henni flytur Björn R. Einarsson og hljómsveit tvö lög. Upptaka: Radíó- & raftækjastofan. Hljómsveitina skipa: Björn R. Einarsson básúnu, Ólafur Gaukur gítar, Jón Sigurðsson bassi, Magnús Pétursson píanó og G.R. Einarsson  trommur.
 
## Lagalisti
# Sérhvert sinn (Any Time) - *Lag - texti: [[Herbert „Happy“ Lawson]]*
# Lover Come Back To Me - *Lag - texti: [[Sigmund Romberg]]*
Melina Kanakaredes

**Melina Kanakaredes**  (fædd Melina Eleni Kanakaredes, 23. apríl 1967) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í , The Guiding Light og Providence.

## Einkalíf
Kanakaredes fæddist í Akron, Ohio í Bandaríkjunum og er af grískum uppruna, ásamt því að vera altalandi á grísku.

Kanakaredes stundaði nám við Ohio State háskólann í tónlist, dansi og leikhúsi en fluttist síðan yfir til Point Park College. Útskrifaðist hún frá Point Park College í Pittsburg, Pennsylvaníu með B.A. gráðu í leiklistum.

Kanakaredes fluttist til New York eftir útskrift þar sem hún reyndi fyrir sér sem leikari í Broadway leikritum.

## Ferill
Fyrsta hlutverk Kanakaredes var í kvikmyndinni Carts frá árinu 1987. Síðan þá hefur hún leikið í nokkrum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. 

Fyrsta hlutverk Kanakaredes í sjónvarpi var í sjónvarpsþættinum The Guiding Light sem Eleni Andros Spaulding Cooper frá 1991-1995. Var hún tilnefnd tvisvar sinnum til Emmy verðlauna fyrir hlutverk sitt.

Frægustu hlutverk hennar í sjónvarpi er fyrir hlutverk sitt sem Dr. Sydney Hansen í Providence frá 1999-2002 og sem Stella Bonasera í  frá 2004-2010. Kanakaredes yfirgaf  eftir sex þáttaraðir.

Hefur komið fram í kvikmyndum á borð við: The Long Kiss Goodnight, 15 Minutes og Percy Jackson & the Olympians: The Lightning Thief

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Verðlaun og tilnefningar
### Daytime Emmy verðlaunin
* 1995: Tilnefnd sem leikkona í aukahlutverki í drama seríu fyrir The Guiding Light
* 1994: Tilnefnd sem ung leikkona í aðalhlutverki í drama seríu fyrir The Guiding Light

### Soap Opera Digest verðlaunin
* 1994: Tilnefnd sem heitasta kvennstjarnan fyrir The Guiding Light
* 1992: Tilnefnd sem kvenn nýstjarna í drama seríu fyrir The Guiding Light

### TV Guide verðlaunin
* 2001: Tilnefnd sem besta leikkona í aðalhlutverki í drama seríu fyrir Providence
* 2000: Verðlaun sem uppáhalds leikkona í drama seríu fyrir Providence

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
*
Vanessa Ferlito

**Vanessa Ferlito**  (fædd 28. desember 1980) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Death Proof,  og 24.

## Einkalíf
Ferlito fæddist í Brooklyn, New York í Bandaríkjunum og er af ítölskum uppruna.

## Ferill
Fyrstu hlutverk Ferlito eru síðan 2002 í kvikmyndinni On Line og sjónvarpsþættinum  Third Watch. Síðan þá hefur hún leikið í nokkrum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. 

Fyrsta hlutverk Ferlito í sjónvarpi var í sjónvarpsþættinum 24 sem Claudia. Frægasta hlutverk hennar í sjónvarpi er fyrir hlutverk sitt sem Aiden Burn í  frá 2004-2006. Ferlito yfirgaf  eftir tvær þáttaraðir.

Ferlito hefur komið fram í kvikmyndum á borð við: Descent, Grindhouse, Wall Street: Money Never Sleeps og 25th Hour.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
*
Eddie Cahill

**Eddie Cahill** (fæddur Edmund Patrick Cahill, 15. janúar 1978)  er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í ** og *[[Vinir|Friends]]*.

## Einkalíf
Cahill fæddist í New York-borg, New York-fylki í Bandaríkjunum og er af írskum og ítölskum uppruna.

Cahill stundaði nám við Skidmore College í Saratoga Springs, New York og Atlantic Theater Acting School sem er hluti af Tisch Scool of the Arts við New York-háskólann.

## Ferill
Fyrsta hlutverk Cahill var í sjónvarpsþættinum Sex and the City (2000). Árið 2000 var Cahill boðið hlutverk í Friends sem Tag Jones kærasti Rachelar. Árið 2004 var Cahill boðið hlutverk í  sem rannsóknarfulltrúinn Don Flack og hefur verið einn af aðalleikurunum síðan þá.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* http://www.cbs.com/primetime/csi_ny/cast/eddie-cahill Eddie Cahill á heimasíðu  á CBS
Emmanuelle Vaugier

**Emmanuelle Vaugier** (fædd 23. júní 1976) er kanadísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Two and a Half Men og .

## Einkalíf
Vaugier fæddist í Vancouver, Bresku Kólumbíu í Kanada og er af frönskum uppruna.

## Ferill
Fyrsta hlutverk Vaugier var í sjónvarpsmyndinni A Family Divided frá árinu 1995. Síðan þá hefur hún leikið í nokkrum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. Fyrsta stóra hlutverk hennar í sjónvarpi var í sjónvarpsþættinum Madison sem Noella D'Angelo. Árið 2002 var Vaugier boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum Smallville sem Dr. Helen Bryce. Árið 2004 var henni boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum One Tree Hill sem Nicki.

Frægustu hlutverk Vaugier í sjónvarpi eru, rannsóknarfulltrúinn Jessica Angell  og Mia í Two and a Half Men.

Vaugier hefur komið fram sem gestaleikari í sjónvarpsþáttum á borð við: Breaker High, Higher Ground, Charmed, Veronica Mars, Monk og Human Target. Hún hefur komið fram í kvikmyndum á borð við: Saw II, 40 Days and 40 Nights, Far Cry og Saw IV.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* http://www.emmanuellevaugier.com Heimasíða Emmanuelle Vaugier
Lághitasvæði

**Lághitasvæði** eru skilgreind svæði með jarðhita þar sem hiti er lægri en 150°C á 1-3 km dýpi í jörðu. Lághitasvæði Íslands eru fjölmörg en þau eru misdreifð um landið. Mikill lághiti er á Vestfjörðum, í Borgarfirði og víða um Suðurland og Miðnorðurland. Lítið er um lághita á Austfjörðum og í Skaftafellssýslum. Leit að heitu vatni á lághitasvæðum til húshitunar, garðyrkju, fiskeldis eða annarra nota beinist að því að finna heitt vatn á sem ódýrastan hátt. Lághitavatn keppir við aðra orkugjafa til húshitunar. 

## Tilvísanir


## Heimildir
* Guðni Axelsson, Einar Gunnlaugsson, Þorgils Jónasson, & Magnús Ólafsson. (12. september 2010). Low-temperature geothermal utilization in Iceland – Decades of experience. *Geothermics 39*, bls. 329-338.
Claire Forlani

**Claire Antonia Forlani**(fædd 17. desember 1971) er ensk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Mallrats og .

## Einkalíf
Forlani fæddist í Twickenham, London á Englandi og er af ítölskum og enskum uppruna. Þegar Forlani var ellefu ára hóf hún nám við Arts Educational skólann í London og þar lærði hún leiklist og dans.

Forlani giftist leikaranum Dougray Scott í júní 2007 og á með honum tvö stjúpbörn.

## Ferill
Fyrsta hlutverk Forlanis var í sjónvarpsþættinum Press Gang sem Judy Wellman og kom hún fram í tveim þáttum.

Foreldrar Forlanis fluttust til San Francisco árið 1993, svo hún ætti meiri möguleika á hlutverkum í Hollywood kvikmyndum. Fyrsta hlutverk hennar í Bandaríkjunum var í sjónvarps míniseríunni J.F.K.: Reckless Youth og í kvikmyndinni Police Academy: Mission to Moscow. Forlani lék í Mallrats kvikmynd Kevin Smiths frá árinu 1995. Síðan lék hún dóttir Sean Connery í spennumyndinni The Rock. Árið 2006 var henni boðið gestahlutverk í sjónvarpsþættinum  sem réttarlæknirinn Payton Driscoll. Hefur hún komið fram í kvikmyndum á borð við: Meet Joe Black, Hooligans, Flashbacks of a Fool og The Medallion.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
*
Jóannes Eidesgaard

**Jóhannes Dan Eidesgaard** (fæddur 19. apríl 1951) var lögmaður Færeyja frá 3. febrúar 2004 til september 2008, þegar arftaki hans Kaj Leo Johannesen tók við. Sem lögmaður veitti hann Landsstjórn Færeyja forystu.

Jóannes fæddist á Tvøroyri. Hann er sonur Jonu og Erling Eidesgaard og er giftur Anítu, dóttur Jonhildar og Bjarna W. Joensen úr Froðba. 

Jóannes útskrifaðist með kennarapróf árið 1977 og kenndi við Tvøroyrar Skúla þar til í janúar 1991. Frá 1991 til 1993 var hann heilbrigðisráðherra, viðskipta- og iðnaðaráðherra og félagsmálaráðherra. Á þessu tímabili var Jafnaðarflokkurinn í meirihluta ásamt Sjálfstjórnarflokknum og Þjóðveldisflokknum. 

Árið 1990 var hann fyrst kosinn á lögþingið fyrir Jafnaðarflokkinn, í Suðuroyarkjördæmi og hefur setið þar síðan. Frá september 1994 til júní 1996 var hann sjávarútvegsráðherra og varalögmaður. Á kjörtímabilinu var meirihluti Sambandsflokksins, Jafnaðarflokksins og Verkamannafylkingarinnar við völd.

Hann var kosinn formaður Jafnaðarflokksins og formaður þingflokksins árið 1996 en lét af embætti og hætti þátttöku í stjórnmálum snemma árs 2011 og Aksel V. Johannesen var kjörinn formaður í hans stað 6. mars 2011. Hann hefur átt sæti í utanríkisnefnd og Norðurlandaráði. Frá 30. september 2008, þegar Jóannes lét af embætti lögmanns eftir að stjórnarsamstarfið sprakk, var hann fjármálaráðherra í stjórn Jafnaðarflokksins, Fólkaflokksins og Sambandsflokksins undir forystu Kaj Leo Johannesen. Hann lét af því embætti í febrúar 2011.

Frá 1996 til 1998 sat hann í utanríkisnefnd Lögþingsins og frá 1998 til 2001 var hann þingmaður á Þjóðþingi Danmerkur.

Jóannes var sveitarstjórnarmaður á Tvøroyri frá 1980 til 2000 en var í leyfi frá þeim störfum þegar hann sat sem ráðherra í Landstjórninni.

## Heimildir
*
V.U. Hammershaimb

**Venceslaus Ulricus Hammershaimb** (25. mars 1819 – 8. apríl 1909), oftast nefndur **V.U. Hammershaimb** eða **Venzel Hammershaimb** var færeyskur prestur, málvísindamaður og þingmaður sem lagði grundvöllinn að færeysku ritmáli.

Hann var fæddur á Steig í Sandavági á Vágum, sonur Jørgen Frantz Hammershaimb, síðasta lögmanns Færeyja áður en lögþingið var lagt niður 1816, og konu hans Armgard Marie Engholm. Hammershaimb-ættin var upphaflega frá Slésvík en langafi V.U. Hammershaimb varð fógeti í Færeyjum 1723 og settist þar að og giftist dóttur Samuel Pedersen Lamhauge lögmanns. Einn af þrettán börnum þeirra var V.U. Hammershaimb fógeti, faðir Jørgen Frantz Hammershaimb, lögmanns.

Jørgen Frantz dó þegar sonurinn var á öðru ári. Tólf ára að aldri var Hammershaimb sendur til Kaupmannahafnar í skóla, tók þar stúdentspróf 1839 og lauk guðfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla 1847. Hann sinnti kennslustörfum í Kaupmannahöfn til 1855 en varð þá sóknarprestur á Norður-Straumey. Árið 1862 varð hann prestur á Austurey og jafnframt prófastur Færeyja frá 1867. Þá flutti hann til Danmerkur og gerðist prestur á Sjálandi. Síðustu árin bjó hann í Kaupmannahöfn og lést þar níræður að aldri. Hammershaimb var konungkjörinn fulltrúi á færeyska Lögþinginu frá 1866 til 1878.

## Fræðistörf
Á Kaupmannahafnarárum sínum hóf hann að semja færeyska málfræði og stafsetningarreglur og studdist þar mjög við fornnorrænu og íslensku en hann var góðvinur Jóns Sigurðssonar og vel kunnugur mörgum Íslendingum og var áratugum saman félagi í Hinu íslenska bókmenntafélagi. Ritmál Hammershaimbs miðaðist því við uppruna en var nokkuð fjarlægt færeyskum framburði. Engu að síður varð það fljótt viðmiðið og er grunnurinn að færeysku ritmáli í dag.

Á námsárunum fór hann líka tvær ferðir til Færeyja, ferðaðist um allar eyjarnar og safnaði miklu af kvæðum, sögum, málsháttum, orðatiltækjum, gátum, siðum, leikjum og öðru slíku og skráði niður. Hann skrifaði mikið í ýmis tímarit, einkum um færeysk kvæði og sagnir, svo og um menntamál, sem voru honum mjög hugleikin, en helsta ritverk hans er sýnisbók færeyskra bókmennta, sem út kom 1891.

## Heimildir
* 
*
Jaðrakanar

**Jaðrakanar** (fræðiheiti *Limosa*) eru hópur stórra langnefjaðra og háfættra vaðfugla af snípuætt sem flestir eru farfuglar og mynda oft stóra hópa á strand-og vatnasvæðum á veturna.

## Núlifandi tegundir
* Jaðrakan (*Limosa limosa*)
* Mýrajaðrakan (*Limosa haemastica*)
* Lappajaðrakan (*Limosa lapponica*)
* (*[[Limosa fedoa]]*)
Gulahaf

**Gulahaf** er nafn á hafsvæði milli Kína og Kóreuskagans. Það dregur nafn sitt af því að sandfok úr Góbíeyðimörkinni litar yfirborð hafsins gult. Í Kóreu er hafið stundum nefnt „Vesturhafið“. 

Innsti hluti hafsins er kallaður Bohaihaf. Í það rennur Gulafljót. 

Gulahaf er eitt fjögurra hafa, sem eru kennd við liti; Hin eru Svartahaf, Rauðahaf og Hvítahaf.
Góbíeyðimörkin

**Góbíeyðimörkin** er stór eyðimörk í Asíu. Hún nær yfir hluta  af norður- og norðvesturhéruðum Kína og suðurhluta Mongólíu. Eyðimörkin afmarkast af Altaifjöllum og graslöndum og steppum Mongólíu í norðri, af Hexi-skarði og Tíbethásléttunni í suðvestri og af sléttum í norðurhluta Kína í suðaustri. 

Góbíeyðimörkin er þekkt í mannkynssögunni sem hluti af Mongólaveldinu og vegna þess að í henni eru margar mikilvægar borgir sem lágu við Silkiveginn. Hún er tæplega 1,3 milljón km2.
Miðgarður (félagsheimili)

**Félagsheimilið Miðgarður** í Varmahlíð hefur verið miðstöð menningarlífs í framanverðum Skagafirði um langa tíð. Félagsheimilið var vígt 15. ágúst 1967. Þar hafa mörg sveitaböll farið fram og oft verið mikið fjölmenni.

Í Miðgarði á Karlakórinn Heimir aðsetur sitt. Húsið var einnig notað til kennslu um skeið og þar hafa verið settar upp leiksýningar og haldnar ýmiss konar skemmtanir. Húsið var opnað að nýju eftir gagngerar endurbætur vorið 2009 og heitir nú *Menningarhúsið Miðgarður*. Í húsinu er Stefánsstofa, helguð Stefáni Íslandi.

## Heimild
*
Jaðrakan

**Jaðrakan** (fræðiheiti: *Limosa limosa*) er stór, háfættur og hálslangur vaðfugl af snípuætt. Fuglinn er álíka stór og spói eða um 40 – 44 sm. 

Varpsvæði jaðrakans nær frá Íslandi gegnum Evrópu og svæða í mið-Asíu. Á varptíma er goggur með gul- eða appelsínugulan grunnlit og svart í endann en á veturna er grunnlitur goggs í bleikum tón. Fætur eru dökkgráir, brúnir eða svartir. Kynin líta eins út en á varptíma má þekkja þau á því að bringa, háls og höfuð karlfuglsins er í skærari appelsínugulum lit. Háls og bringa á ungum fuglum er í fölum appelsínugulum lit. Stofnstærð jaðrakana í heiminum er talinn 634.000 til 805.000 fuglar.

Fæða jaðrakansins er aðallega ýmis konar ormar og skordýr og aðrir hryggleysingjar sem halda 
til í votlendi. Á varptíma eru fræ mikilvægur þáttur í fæðu jaðrakans en utan varptíma er hann í fjörum og á leirum og lifir á ormum, sniglum og ýmiss konar krabbadýrum. Á haustin þegar fuglinn þarf að safna orku fyrir flug á vetrarstöðvar étur hann mikið af berjum.

Íslenskir jaðrakanar eru sérstök deilitegund (Limosa limosa islandica) sem verpir nær eingöngu á Íslandi og hefur vetursetu á svæðinu frá Bretlandi til Íberíuskagans. Fuglarnir koma til varpstöðva á mánaðartímabili frá miðjum apríl til miðs maí. Pörin koma á svipuðum tíma á varpstöðvar þó þau hittist ekki utan varptímans og séu þá ekki á sömu slóðum.

Jaðrakanar eru flestir einkvænisfuglar. Fuglinn verpir þremur til sex eggjum sem eru ólífugræn til dökkbrún. Hann verpir í og við ýmiss konar votlendi eins og flóa, flæðiengi og hallamýrar og er hreiðrið dæld í gróður. Útungun tekur 22 – 24 daga og sitja báðir foreldrar á eggjum. Ungarnir verða fleygir eftir 25 – 30 daga.

Varpsvæði jaðrakana á Íslandi hefur breiðst út frá Suður- og Suðvesturlandi og verpa þeir nú í öllum landshlutum. Fjöldi fugla á Íslandi er talinn um 30.000, þar af sjö til tíu þúsund pör.

## Tilvísanir


## Heimildir
* Tómas Gunnarsson og Böðvar Þórisson. 2004. „Fjölgun Jaðrakans í Önundarfirði og Dýrafirði milli 1979 og 2003“. *Bliki* 25: 61-65.
* Fuglavefurinn (Námsgagnastofnun) 

## Tenglar

*
Lappjaðrakan

**Lappajaðrakan** eða **lappjaðrakan** (fræðiheiti *Limosa lapponica*)  er stór vaðfugl af snípuætt sem verpir  á ströndum heimskautasvæða  og túndrum en hefur vetursetu á suðlægri slóðum. Lengsta samfellda flug farfugls sem skráð hefur verið er flug lappajaðrakans frá Alaska til Nýja-Sjálands en það flug var 11680 km. Lappajaðrakan þekkist frá jaðrakan af því að stélið er rákað en ekki eingöngu svart og hann hefur ekki hvíta rák á vængjum.

Lappajaðrakan er farfugl í Ástralíu en verpir þar ekki. Hann verpir í Skandínavíu, Norður-Asíu og Alaska. Hreiðrið er grunn dæld sem stundum er fóðrað með gróðri. Karl- og kvenfugl skiptast á að sitja á eggjum og hugsa um unga.

Lappajaðrakan flýgur í hópum til strandsvæða í Vestur-Evrópu, Afríku, Suður-Asíu, Ástralíu og Nýja-Sjálands. Árið 2007 var fylgst með flugi lappajaðrakana frá Nýja-Sjálandi til Gulahafsins í Kína en milli þessara staða eru 9575 km. Einn fuglinn flaug 11026 km í einni lotu og tók flugið níu daga. Að minnsta kosti þrír aðrir lappajaðrakanar fóru þetta flug líka í einni lotu. Einn kvenfugl flaug frá Kína til Alaska og var þar yfir varptímann og þann 29. ágúst 2007 lagði fuglinn af stað frá Avinof-skaganum í vesturhluta Alaska til Piako-árinnar í Nýja Sjálandi og setti þar með flugmet 11680 km í einu flugi. 

## Tilvísanir


## Heimild
*
Aksel V. Johannesen

**Aksel Vilhelmsson Johannesen** (f. 8. nóvember 1972) er færeyskur lögfræðingur og stjórnmálamaður, formaður færeyska Jafnaðarflokksins frá 2011.

Aksel er fæddur í Klakksvík, sonur lögþingsmannsins Vilhelms Johannesen. Hann lauk lögfræðiprófi árið 2004 og hefur stundað lögmannsstörf frá 2007. Hann varð fyrsti varalögþingsmaður Jafnaðarflokksins eftir kosningarnar 2008 og tók oft sæti á Lögþinginu. Þann 16. júlí 2009 varð hann heilbrigðisráðherra og í febrúar 2011 tók hann við starfi fjármálaráðherra þegar Jóannes Eidesgaard lét af embætti og hætti þátttöku í stjórnmálum. Þann 6. mars 2011 var hann kjörinn formaður Jafnaðarflokksins í stað Jóannesar og skömmu síðar varð hann varalögmaður.

Aksel Johannesen lék lengi knattspyrnu með Klaksvíkar Ítróttarfelag og er nú stjórnarformaður liðsins.

Aksel var lögmaður Færeyja frá 2015 til 2019 og varð aftur lögmaður eftir lögþingskosningar árið 2022.

## Tilvísanir
Listi yfir þéttbýlisstaði í Færeyjum

Þetta er **listi yfir þéttbýlisstaði í [[Færeyjar|Færeyjum]]**:

Færeyjar eru eyjaklasi á milli Noregshafs og Atlantshafsins, rúmlega hálfa leið á milli Skotlands og Íslands.

## Heimildir
Akrar

**Akrar** getur átt við:

* Kirkjustaðinn Akra á Mýrum.
* Þorpið Akra á Suðurey í Færeyjum.
* Bæinn Stóru-Akra í Skagafirði.
Goðsögn

**Goðsögn** er haft um frásögn sem gerist á forsögulegum tíma og sem fjallar um goð, gyðjur eða allavega dýr og skrímsli. Goðsagan lýsir oft hvernig heimurinn eða hluti heimsins varð til fyrir áorkan yfirnáttúrulegra afla.

## Merkingarsvið
Í skáldskaparfræðum Aristótelesar er orðið „goðsögn“ (*mýþos*) notað um eftirlíkingu atburðarrásar en grunnmerking orðsins „mýþos“ er *orð*. Síðar var farið að nota orðið „mýþos“ um andstæðu „logos“, sem merkir einnig í grunninn „orð“ en var snemma haft um rökstudda greinargerð. Í samræðunni *[[Prótagóras (Platon)|Prótagórasi]]* eftir Platon býður Prótagóras til að mynda Sókratesi að velja hvort hann vilji heldur frá *mýþos* eða *logos* til útskýringar á tilurð réttlætisins, þ.e. hvort hann vilji heldur að Prótagóras segði sögu eða útskýrði með rökum. Einnig varð er fram liðu stundir munur á notkun orðanna „mýþos“ og „historia“, sem merkir í grunninn *rannsókn* en síðar einkum *rannsókn á liðnum atburðum*. Þá var farið að nota orðið „mýþos“ um það sem „ekki hefði raunverulega getað gerst“ og hefur sú verið merking orðsins „mýþos“ eða „gosögn“ æ síðan.

Skilin milli goðsögu og þjóðsögu er ekki mjög skörp en þó útskýra goðsögur frekar náttúrufyrirbæri eða félagslegar venjur og siði. Nú til dags er orðið „goðsögn“ einnig haft um nafnkunna menn sem ljómi leikur um: *Hún var goðsögn í lifanda lífi*; en þá er notkun orðsins sambærileg við notkun orðsins „þjóðsaga“ (*legend*) á öðrum málum. 

## Tengt efni
* Goðafræði
* Grísk goðafræði
* Norræn goðafræði

## Tilvísanir
Silkivegurinn

**Silkivegurinn** var um 6400 km net af verslunarleiðum sem tengdu Asíu og Evrópu. Allt frá 2. öld f. Kr. fóru úlfaldalestir eftir Silkiveginum. Leiðin byrjaði í Sian í Kína og hlykkjaðist þaðan alla leið að austurhluta Miðjarðarhafsstrandar. Silki var flutt þaðan til Rómar. Þetta var aðal verslunarleiðin fyrir silki allt þar til á 7. öld e. Kr. en frá þeim tíma er sjóleiðin talin fjótlegri og öruggari. Á seinni tímum hefur orðið Silkivegurinn verið notað bæði fyrir landleiðir og sjóleiðir.
Fídji-hindí

**Fídji-hindí** er indóarískt tungumál sem er móðurmál um 313.000 manna af indverskum uppruna á Fídjieyjum.

Málið er mjög frábrugðið venjulegu hindí sem talað er á Indlandi og skyldleiki tungumálanna tveggja er svipaður og skyldleiki hollensku og afrikaans. Tungumálið skiptist í mállýskur (Bhojpuri og Awadhi) sem innihalda fjölda orða úr ensku og fídji-máli. Það er talað með Kyrrahafs-sönglanda (Pacific Twang).

Vegna stjórmálaóróa á Fídjieyjum í seinni tíð hefur fjöldi Fídji-Indverja flutt til Ástralíu, Nýja-Sjálands, Bandaríkjanna og Kanada og flutt tungumálið með sér.

## External Links
* Ethnologue - Fiji Hindi
Dvali

**Dvali** er svefn eða afar hæg efnaskipti sumra dýra sem á sér stað þegar lífskjör versna. Dýr eins og birnir liggja í dvala í híði sínu á veturna.

## Heimildir
* 
*
Páfiðrildi

**Páfiðrildi** (fræðiheiti: *Inachis io*) er litskrúðugt fiðrildi sem finnst í Evrópu, kaldari hlutum Asíu og allt austur til Japans. Það er víðast hvar staðbundið og heldur sig að vetrarlagi oft í byggingum eða trjám og birtist snemma sumars þegar það vaknar af vetrardvala. Vænghaf er 50 til 55 mm. Aðallitur vængja er ryðrauður og bryddingar á vængjum eru svartar, bláar og gular og líta út eins og augu. Neðraborð er dökkbrúnt eða svart. Páfiðrindi er frekar algeng í skógum, ökrum, beitarlöndum og görðum í Evrópu. Fiðrildið leggst í leggst í vetrardvala en snemma vors verpir þar eggjum, allt að 400 í einu á laufblöð. 


Paon-du-jour MHNT CUT 2013 3 14 Cahors Dos.jpg|Páfiðrildi
Paon-du-jour MHNT CUT 2013 3 14 Cahors Ventre.jpg| △ Páfiðrildi
Akkerdistel_R0019851.JPG|Neðri hliðin á páfiðrildi
'Inachis io' 2.JPG 
DA_ph_husenica.jpg|Lirfa
Inachis.io.7344.jpg|Púpa


## Tenglar

* Páfiðrildi (Náttúrufræðistofnun) 
;Erlendir
* Peacock Photosynth  Photosynth af Peacock Butterfly
* Peacock page frá vefnum UK Butterflies 
* Peacock page  frá vefnum Butterfly Conservation 
* ''Inachis io'' , Arkive
Planet Awards

**Planet Awards** eru færeysk tónlistarverðlaun sem eru veitt frammúrskarandi færeyskum tónlistarmönnum. Miðlahúsið, Sosialurin, Rás2 og Portal.fo standa fyrir verðlaununum. Sigurvegarar tónlistarverðlaunana eru valdir með SMS kosningu í öllum flokkum nema heiðursverðlaunin, sem eru valin af dómnefnd.

## Verðlaunaflokkar
* Tónlistarmaður ársins
* Breiðskífa ársins
* Söngkona ársins
* Söngvari ársins
* Nýliði ársins
* Lag ársins
* Tónlistarmyndband ársins
* Heiðursverðlaun

## Úrslit

### Úrslit 2012
*Hljómsveit ársins: Hamferð
*Nýliði ársins: Hans Andrias Jacobsen
*Tónlistarmaður ársins: Eivør Pálsdóttir
*Söngvari ársins: Finnur Koba
*Söngkona ársins: Eivør Pálsdóttir
*Breiðskífa ársins Eivør Pálsdóttir - Room 
*Lag ársins: All in - *Vanja* (Jákup Eli Joensen, lag ársins 2011) 
*Heiðursverðlaun: Robert Mc Birnie

### Úrslit 2011
*Hljómsveit ársins: Swangah Dangah
*Nýliði ársins: Swangah Dangah
*Söngvari ársins: Hans Edward Andreasen
*Söngkona ársins: Lena Anderssen
*Tónlistarmaður ársins: Lena Anderssen
*Breiðskífa ársins: Lena Anderssen
*Lag ársins: Jákup Eli Joensen – Vanja
*Heiðursverðlaun: Nicolina av Kamarinum

### Úrslit 2010
*Breiðskífa ársins: Terji og Føstufressar - Tvey 
*Nýliði ársins: Hamferð
*Söngvari ársins: Jens Marni Hansen
*Söngkona ársins: Anna Kartin Egilstrøð
*Tónlistarmaður ársins: The Dreams
*Lag ársins: Grandma´s Basement - Hon fær ongantíð nokk
*Tónlistarmyndband ársins: Jón K. Joensen
*Heiðursverðlaun: Rútmiska krórinn í Hoydal, Þórshöfn (fyrir sögleiki frá 1997)

### Úrslit 2009
*Tónlistarmaður ársins: Páll Finnur Páll 
*Breiðskífa ársins: Guðríð Hansdóttir - The Sky is Opening 
*Söngkona ársins: Eivør Pálsdóttir 
*Söngvari ársins: Brandur Enni 
*Nýliði ársins: Oniontree 
*Lag ársins: The Dreams - Under the sun 
*Heiðursverðlaun: Frændur 

### Úrslit 2008
*Söngvari ársins: Jens Marni Hansen
*Söngkona ársins: Lena Anderssen

### Úrslit 2007
*Söngvari ársins: Pætur Zacharianssen 
*Söngkona ársins: Guðrið Hansdóttir

### Úrslit 2006
*Nýliði ársins: Boys in a band 
*Tónlistarmaður ársins: Teitur Lassen 
*Breiðskífa ársins: Teitur Lassen 
*Söngvari ársins: Rókur Jákupsson 
*Söngkona ársins: Eivør Pálsdóttir 
*Besta erlenda hljómsveitin: Nephew 
*Heiðursverðlaun: Karl Anton Klein 

## Tilvísanir


## Heimildir
Listi yfir færeyskar kvikmyndir

**Listi yfir færeyskar kvikmyndir** telur allar kvikmyndir færeyja, bæði heimildamyndir, stuttmyndir og kvikmyndir í fullri lengd.

Kvikmyndasaga Færeyja er ekki löng. Færeyjar eru fámenn þjóð og vegna hás framleiðslukostnaðar kvikmynda er kvikmyndasaga færeyja takmörkuð. Fyrsti leikstjóri Færeyja var Katrin Ottarsdóttir. Fyrsta mynd hennar Atlantic Rapshody var tekin upp í Færeyjum 1989. Fyrstu færeysku kvikmyndirnar í fullri lengd (Rannvá, Heystblómur og Páll fangi) voru teknar upp af spænska leikstjórnanum Miguel M. Hidalgo. 

## Heimildir
Gosefni

**Gosefni** er hugtak í jarðfræði sem er haft um öll þau efni sem fylgja eldgosi. Gosefnum er oft skipt í loftkennd eða reikul gosefni (gosgufur), laus gosefni (gosmöl) og föst gosefni (hraun).
Þriðja heimsstyrjöldin

**Þriðja heimsstyrjöldin** er hugsanleg styrjöld sem gæti átt sér stað í framtíðinni. Á fyrri hluta 20. aldarinnar geysuðu fyrri og seinni heimsstyrjöldin þannig að ljóst er að, ef sú þriðja mun nokkru sinni eiga sér stað, þá líður langt á milli. Það einkennir umræðu um þriðju heimsstyrjöldina að talið er að notuð yrðu kjarnorkuvopn í því stríði og að eyðileggingin í kjölfarið yrði mikil eða jafnvel alger. Kjarnorkuvopn hafa aðeins tvisvar verið notuð áður, í bæði skiptin af hendi Bandaríkjahers í lok seinni heimsstyrjaldarinnar. Þegar vígbúnaðarkapphlaup var á milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna var talið að opinberunarstríð á milli landanna tveggja hefði verið líklegt. Dómsdagsklukkan hefur verið tákn um þriðju heimsstyrjöldina síðan Truman-kenningin tók gildi árið 1947.

Hugsanleg atburðarás er meðal annars venjulegt stríð og eyðilegging jarðarinnar. Albert Einstein lét eitt sinn þau orð falla "Ég veit ekki með hvaða vopnum verður barist í þriðju heimstyrjöldinni en í fjórðu heimstyrjöldinni verður barist með prikum og grjóti". 

Mikið hefur verið skrifað um þriðju heimsstyrjöldina í fagurbókmenntum. Til að mynda í bók Tom Clancys Rauður stormur.
Vígbúnaðarkapphlaup

**Vígbúnaðarkapphlaup** á sér stað þegar tvö ríki keppa sín á milli við að koma sér upp mestum og bestum vígbúnaði. Hvort ríki keppist við að framleiða eða kaupa fleiri vopn, stækka og efla heri sína eða þróa nýja vígbúnaðartækni. Í mannkynssögunni er að finna mörg dæmi um vígbúnaðarkapphlaup. Á tímabilinu frá 1891 til 1919 stóð slíkt kapphlaup yfir milli Þýskalands, Frakklands, Rússlands og Bretlands. Eitt þekktasta dæmið um vígbúnaðarkapphlaup er kjarnavopnakapphlaupið sem átti sér stað á milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna á tímum Kalda stríðsins, og náði hápunkti í Kúbudeilunni árið 1963.

## Tengt efni
* Geimferðakapphlaup
G! Festival

**G! Festival** er tónlistarhátíð haldin er á hverju sumri utan við Gøtu í Færeyjum. Fyrsta hátíðin var haldin árið 2002 með aðeins 1.000 áhorfendum. G! Festival og Summarfestivalurin eru stærstu tónlistarhátíðir færeyja.

Hátíðin var stofnuð af Sólarn Solmunde og tónlistarmanninum Jón Tyril. 2005 seldust allir miðar upp á tónlistarhátíðina sem voru 6.000 talsins. Sá fjöldi samsvarar einum áttunda af íbúafjölda færeyja. Hátíðin er í samstarfi við Iceland Airwaves. Á hverju ári skiptast hátíðarnar á einum tónlistarmanni sem leikur á hátíðinni.

Á meðal íslenskra hljómsveita og tónlistamanna sem hafa leikið á hátíðinni eru Hjálmar, Mugison og FM Belfast.

## Tilvísanir


## Heimildir
*