open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bukhanfjall

**Bukhanfjall** (kóreska: 북한산, bókstaflega „Norður Han-fjall“), einnig kallað Bukhansan eða Pukhansan, er fjall á norðurjaðri Seúl, Suður-Kóreu. Það eru þrír aðaltindar: Baegundae 836,5 metrar, Insubong 810,5 metrar og Mangyeongdae 787,0 metrar. Vegna hæðar þess og þess að það liggur að miklum hluta borgarinnar, er Bukhansan stórt kennileiti sem sjást frá flestum hverfum borgarinnar. Nafnið „Bukhansan“ þýðir „fjall norðan Han-fljóts“, sem vísar til þess að það markar norðurmörk borgarinnar. Á tímum Joseon voru tindarnir ystu norðurmörk Seúl.

Bukhanfjall er hæsta fjall innan marka Seúl. Að Bukhanfjalli undanskildu eru sjö önnur fjöll, þar á meðal Dobongfjall og Surakfjall, sem eru yfir 600 metrar að hæð innan borgarinnar.

Bukhanfjall, og þjóðgarðurinn Bukhansan sem stofnaður var árið 1983, eru vinsælir allt árið um kring og þekktir fyrir fuglaskoðun, gönguferðir og klettaklifur. Bukhanfjall laðar að sér mikinn fjölda göngufólks; um 5 milljónir á ári.
File:Mount_Bukhansan_seen_from_Shinseondae_Peak.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mount_Bukhansan_seen_from_Shinseondae_Peak.JPG
File:Korea-Bukhansan-16.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Korea-Bukhansan-16.jpg
File:Korea-Bukhansan-19.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Korea-Bukhansan-19.jpg
File:Korea-Bukhansan-04.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Korea-Bukhansan-04.jpg
File:Korea-Bukhansan-20.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Korea-Bukhansan-20.jpg
File:Korea-Bukhansan-07.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Korea-Bukhansan-07.jpg
File:Korea-Bukhansan-03.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Korea-Bukhansan-03.jpg
File:Korea-Bukhansan_shrine-01.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Korea-Bukhansan_shrine-01.jpg|Hof í Bukhanfjalli
Listi yfir hæstu byggingar í Seúl

Þessi **listi yfir hæstu byggingar í Seúl** flokkar skýjakljúfa í höfuðborg Suður-Kóreu, Seúl, eftir hæð. Í mars 2024 inniheldur listinn 126 byggingar sem eru 150 m eða hærri, af þeim eru aðeins 82 viðurkenndar af Council on Tall Buildings and Urban Habitat.

Hæsta byggingin í Seúl er nú 555 m hái Lotte World-turninn með 123 hæðir og er einnig sjötta hæsta byggingin í heimi.

Hæstu byggingar borgarinnar eru aðallega í fjórum svæðum: hefðbundið miðborgarsvæði í Jongno, nútímalegt viðskiptamiðstöðva- og fjármálasvæði í Gangnam við Teheranstræti á milli Gangnam-lestarstöðvar og COEX, fjármála- og stjórnsýslumiðstöð á eyjunni Yeouido, og efnaðra sveitarfélaginu Dogok.

Seúl liggur í dal umkringt fjöllum, með einu fjalli í miðjunni, Namsan. Ofan á Namsan stendur Namsan-turninn sem telst vera táknmynd borgarinnar Seúl og sést nær alls staðar frá borginni. Til að varðveita þessa sjónlínu hafa margir byggingaraðilar þurft að setja hámarkshæðir fyrir byggingar sínar. Borgin hefur einnig ströng lög um hæð bygginga af öryggisástæðum, sem hafa verið undirstrikað af Kóreska- og Bandaríska flughernum.

## Hæstu byggingar
Þessi listi flokkast fullgerða skýjakljúfa í Seoul sem eru að minnsta kosti 150 m háir (492 fet) árið 2025, byggt á staðlaðri hæðarmælingu. Þetta inniheldur turna og arkitektóníska hluti en tekur ekki með loftnetsstöng. Dálkurinn „Ár“ sýnir árið sem byggingin var fullgerð. Núverandi byggingar eru teknar með í röðun miðað við núverandi hæð.

## Tilvísanir
Halljú

**Halljú** (kóreska: 한류) eða **Kóreska bylgjan,** vísar til hraðrar alþjóðlegrar útbreiðslu suður-kóreskrar poppkúltúrar síðan á 9. áratug síðustu aldar. Hún er leidd af útbreiðslu Kóreupopps, K-drama og kvikmynda, með lykilsigrum eins og K-pop hópunum BTS og Blackpink, Óskar-verðlaunaða kvikmyndinni ''Parasite'' (2019) og Netflix sjónvarpsþáttunum *[[Squid Game]]*. Halljú hefur verið viðurkennd sem tegund mjúkrar valdabeitingar og mikilvæg efnahagsleg auðlind fyrir Suður-Kóreu, þar sem hún skapar tekjur í gegnum menningarútflutning og ferðamennsku.

Eftir Fjármálakreppuna í Asíu 1997 og lok hernaðarlegs ritstjórnar á skemmtanaiðnaðinum í Suður-Kóreu kom landið fram sem stór útflutningsaðili poppkúltúrs. Vöxtur gervihnattamiðla á síðari hluta 9. áratugar síðustu aldar hjálpaði til við að dreifa K-drömunum og kóreskum kvikmyndum um Austur-Asíu og hluta af Suðaustur-Asíu. Kínverskir blaðamenn smíðuðu hugtakið „Kóreska bylgjan“ (kínverska: 韩流; pinyin: hánliú) árið 1999 til að lýsa vaxandi vinsældum kóreskra menningarafurða. Á 21. öldinni breiddist hallyu út til Suðaustur-Asíu, Suður-Asíu, Mið-Austurlanda og Austur-Evrópu. Árið 2008 fóru menningarútflutningstekjur Suður-Kóreu fram úr innflutningi í menningarmálum í fyrsta skipti. Vöxtur samfélagsmiðla og alþjóðlegra netvettvanga hjálpaði skemmtanaiðnaðinum í Kóreu að ná til erlendra áhorfenda og fá stuðning frá ríkisstjórn Suður-Kóreu.

## Tilvísanir
Þórunn Hulda Sveinbjörnsdóttir

Þórunn Hulda Sveinbjörnsdóttir er íslensk baráttukona, þekkt fyrir langt og virkt starf í verkalýðs- og velferðarmálum og sérstaklega í réttindabaráttu eldri borgara í samfélaginu. Þórunn er f. 28.desember 1945 á Hofsstöðum í Miklaholtshreppi en ólst upp í Reykjavík. Hún er dóttir hjónanna Áslaugar Sigurðardóttur (f.30.ágúst 1926 d.23.desember 1997) og Sveinbjörns Bjarnasonar (22.desember 1923 d.7.október 2002). Þórunn er fyrrverandi varaþingmaður jafnaðarmanna og sat á Alþingi Íslendinga frá október til desember 1998. Þórunn bauð sig síðan fram árið 2021 fyrir Framsóknarflokkinn og skipaði 3.sæti framboðslistans í Reykjavík Norður og 5.sætið fyrir alþingiskosningarnar 2024. Þórunn er gift Þórhalli Runólfssyni fyrrverandi kennara og eiga þau þrjú börn. 

**Starfsferill**

Þórunn var árið 1986 kosin varaformaður starfsmannafélagsins Sóknar og varð formaður árið 1987 er hún tók við af Aðalheiði Bjarnfreðsdóttur. Í desember 1998 sameinuðust verkalýðsfélögin Sókn og Dagsbrún og til varð Efling, en þar varð Þórunn 1. varaformaður. Þórunn sat í miðstjórn ASÍ um langt skeið. Þórunn var jafnframt skipuð í stjórn Sambands almennra lífeyrissjóða og varð síðar formaður. Þórunn var kosin formaður eldri borgara í Reykjavík árið 2013 og árið 2017 var hún kosin formaður Landssambands eldri borgara. Þórunn var skipuð í stjórn Öldrunaráðs Íslands og varð síðar formaður. Þórunn var einnig formaður framkvæmdasjóðs aldraðra um nokkurra ára skeið og sat í Jafnréttisráði og úthlutunarnefnd útflutningsverðlauna.

**Viðurkenningar**

Á Starfsmenntaverðlaununum 2007 hlaut Þórunn H. Sveinbjörnsdóttir viðurkenningu í flokki einstaklinga fyrir framlag sitt til starfs-, sí- og endurmenntunar á Íslandi. Verðlaunin voru afhent við hátíðlega athöfn þann 23. nóvember 2007 og forseti Íslands afhenti henni verðlaunin.

Þórunn var á Bessastöðum þann 17.júní 2015 sæmd riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu fyrir störf að verkalýðsmálum og velferð

Þórunn hlaut árið 2022 viðurkenningu frá Öldrunarráði Íslands fyrir langt og farsælt starf í þágu eldri borgara
Sana (söngvari)

**Sana Minatozaki** (japanska: 湊﨑 紗夏; fædd 29. desember 1996), betur þekkt einfaldlega sem **Sana** (kóreska: 사나; japanska: サナ), er japönsk söngkona búsett í Suður-Kóreu. Hún er meðlimur í suður-kóreska stúlknahópnum Twice, sem stofnaður var árið 2015 af JYP Entertainment, og undirhópi hans MiSaMo, stofnaður árið 2023.

## Tilvísanir
Condotta (Garau)

***Condotta*** (ítalska: *Condotta*, einnig þekkt sem ***Pipeline***) er landskilti málverk eftir ítalska listamanninn Salvatore Garau, frá 2003.  
Verkið er tvíverk unnið með blönduðum tækni á striga og mælist 240 × 350 cm. Það er varðveitt og sýnt í föstu safni Musée d'art moderne et contemporain de Saint-Étienne Métropole í Frakklandi.

## Sýningar
* 2003, Mílanó, Ítalía
* 2009, *Salvatore Garau. Photograms with horizon*, frá 21. febrúar til 26. apríl 2009, Musée d'art moderne et contemporain de Saint-Étienne Métropole, kuratór: Lóránd Hegyi, Frakkland

## Stíll
Samkvæmt listgagnrýnandanum Lóránd Hegyi sýna strigarnir eftir Salvatore Garau rými sem lifna við hreyfingu og málverka atburði, rými sem þarf að upplifa, skynja með tilfinningum og skilja sem svið.

## Heimildaskrá
* Lóránd Hegyi, *Salvatore Garau. Photograms with horizon*, Frakkland

## Utan tengla
* Síða verksins ''Condotta'' á vef Musée d'art moderne et contemporain de Saint-Étienne Métropole
Jujuy

**Jujuy** er hérað í norðvestur-Argentínu við landamæri Síle og Bólivíu. Argentínska héraðið Salta umlykur það. Flatarmál er rúmir 53.000 km2 og er íbúafjöldi héraðsins 800.000 (2022). Höfuðborgin og stærsta borgin er San Salvador de Jujuy. Háslétta sem er yfir 3.500 metrar að hæð þekur mestallt Jujuy. Andesfjöll eru í vesturhlutanum og er eldfjallið Zapaleri yfir 5.600 metrar á hæð.
Yun Po-sun

**Yun Po-sun** (kóreska: 윤보선; 26. ágúst 1897 – 18. júlí 1990) var suðurkóreskur stjórnmálamaður og aðgerðasinni sem var annar forseti Suður-Kóreu frá 1960 til 1962. Hann var eini forseti hins skammlífa annars lýðveldis Kóreu. Þar sem annað lýðveldið var þingræði fór Yun ekki með veruleg völd sem forseti.

Yun hóf þátttöku í stjórnmálum eftir seinni heimsstyrjöldina. Hann var ritari starfsmannastjóra Kóreu árið 1947 og borgarstjóri Seúl árið 1948. Hann var verslunarráðherra hinnar nýfrelsuðu Kóreu frá 1949 til 1950. Árið 1955 tók Yun þátt í stofnun suðurkóreska Lýðræðisflokksins. Park Chung-hee þvingaði Yun til að segja af sér sem forseti í valdaráninu 16. maí árið 1961.

## Æska og menntun
Yun Po-sun fæddist í Dunpo-myeon í Asan í Suður-Chungcheong-héraði árið 1897. Hann var sonur Yun Chi-so (윤치소, 尹致昭, 1871–1944) og lafði Yi Beom-suk (이범숙, 李範淑, 1876–1969). Yun Chiso var annar sonur Yun Yeong-ryeol (윤영렬;尹英烈), sem var afkomandi fræðimannsins og embættismannsins Yun Tusu í áttunda lið. Yun gekk í skóla í Bretlandi og útskrifaðist með mastersgráðu frá Edinborgarháskóla árið 1930. Hann sneri aftur til Kóreu árið 1932.

## Stjórnmálaferill
Yun hóf feril í stjórnmálum árið 1945 eftir að Kóreu var frelsuð undan hernámi Japana í lok seinni heimsstyrjaldarinnar. Syngman Rhee, fyrsti forseti Suður-Kóreu, varð lærifaðir hans. Árið 1947 var Yun orðinn ritari starfsmannastjóra Kóreu. Árið 1948 skipaði Rhee Yun í embætti borgarstjóra Seúl. Ári síðar var hann skipaður verslunar- og iðnaðarráðherra. Yun varð hins vegar fljótt mótfallinn einræðiskenndum stjórnarháttum Rhee.

Á meðan Yun var forseti kóreska Rauða krossins var hann kjörinn á suðurkóreska þingið árið 1954. Ári síðar tók hann þátt í stofnun nýs stjórnarandstöðuflokks, Lýðræðisflokksins. Árið 1959 varð hann fulltrúi í æðstaráði Lýðræðisflokksins.

## Forseti (1960–62)
Rhee var steypt af stóli í uppreisn stúdenta árið 1960 og Yun var kjörinn forseti af nýju þingi þann 13. ágúst en Chang Myon varð forsætisráðherra. Vegna valdboðshneigðar Rhee var áðveðið að Suður-Kóreu yrði þingræði og því gegndi Yun aðallega táknrænu hlutverki sem forseti.

Þegar hershöfðinginn Park Chung-hee framdi valdarán árið 1961 sat Yun fyrst áfram sem forseti til þess að ljá nýju stjórninni lögmæti en hann sagði af sér þann 24. mars 1962. Næstu árin hlaut Yun nokkrum sinnum skilorðsbundna fangelsisdóma fyrir andófsaðgerðir. Hann var mótfallinn einræðisstjórn Parks og bauð sig tvisvar fram til forseta, árin 1963 og 1967, en tapaði í bæði skiptin.

## Andlát og ríkisútför
Yun Po-sun lést í Anguk-dong í Jongno-hverfi í Seúl árið 1990, þá 92 ára gamall. Roh Tae-woo forseti veitti honum ríkisútför og hann var jarðsettur í Seonsan í Asan í Suður-Chungcheong-héraði.

## Tilvísanir
Chaco

**Chaco-hérað** er í norðaustur-Argentínu. Flatarmál er tæpir 100.000 km2 og er íbúafjöldi héraðsins 1.100.000 (2022). Höfuðborgin er Resistencia. Héraðið er á suðurhluta Gran Chaco-sléttunnar.

Í héraðinu eru frumbyggjamálin Kom, Moqoit og Wichí opinber auk spænsku.
Córdoba-hérað (Argentínu)

**Córdoba-hérað** er í mið-Argentínu. Flatarmál er rúmir 165.000 km2 og er íbúafjöldi héraðsins 4 milljónir (2022). Höfuðborgin er Córdoba sem hefur annað stærsta stórborgarsvæði landsins. Í fjalllendinu Sierras de Córdoba ná tindar í 2.900 metra hæð.

## Tilvísanir
Nigel Farage

**Nigel Paul Farage** (f. 3. apríl 1964) er breskur stjórnmálamaður sem hefur verið þingmaður Clacton-kjördæmis og leiðtogi Umbótaflokksins síðan 2024, en hann var áður leiðtogi flokksins á árunum 2019 til 2021. Hann var leiðtogi Breska sjálfstæðisflokksins (UKIP) árin 2006–2009 og 2010–2016. Farage sat á Evrópuþinginu fyrir Suðaustur-England frá 1999 þar til Bretland gekk úr Evrópusambandinu (ESB) árið 2020.

Farage, sem hefur verið áberandi Evrópuandstæðingur frá því snemma á tíunda áratugnum, var fyrst kjörinn á Evrópuþingið árið 1999. Árið 2004 varð hann forseti þinghópsins EFDD (Evrópa frelsis og beins lýðræðis). Farage var kjörinn leiðtogi UKIP árið 2006 og leiddi flokkinn í kosningum til Evrópuþingsins árið 2009, þar sem flokkurinn hlaut næstflest atkvæði í Bretlandi. Hann bauð sig fram án árangurs í Buckingham í þingkosningunum 2010 áður en hann sneri aftur sem leiðtogi UKIP sama ár. Í Evrópuþingskosningunum 2014 vann UKIP flest þingsæti í Bretlandi en sigur flokksins setti þrýsting á David Cameron forsætisráðherra um að boða til þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild að ESB árið 2016. Í þingkosningunum 2015 náði Farage ekki kjöri í South Thanet.

Eftir að útganga Bretlands úr ESB var samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslunni sagði Farage af sér sem leiðtogi UKIP. Árið 2018 var hann meðstofnandi Brexit-flokksins (sem var endurnefndur Umbótaflokkurinn (*Reform UK*) árið 2021). Flokkurinn sótti fylgi til þeirra sem voru ósáttir við tafir ríkisstjórnar Theresu May á framkvæmd útgöngunnar og hlaut flest atkvæði í Evrópuþingskosningunum 2019, þar sem hann varð stærsti einstaki flokkurinn á þinginu. May tilkynnti afsögn sína nokkrum dögum síðar og við tók Boris Johnson, en stjórn hans lauk útgöngunni formlega árið 2020 en Farage var gagnrýninn á framkvæmd hennar og krafðist aðkomu Umbótaflokksins að útgönguferlinu í ljósi mikils stuðnings við flokkinn.

Í þingkosningunum 2024 varð Farage aftur leiðtogi Umbótaflokksins og sigraði í Clacton í þriðju tilraun sinni til að ná kjöri á breska þingið. Síðan þá hefur hann verið mjög áberandi í fjölmiðlum samhliða auknu fylgi Umbótaflokksins, en flokkurinn mældist með mest fylgi allra flokka á landsvísu í skoðanakönnunum stærstan hluta ársins 2025 og myndi fá hreinan meirihluta í breska þinginu ef niðurstöður kosninga verða með sama hætti.

## Tilvísanir
Jerry Krause

**Jerome Richard Krause** (6. april 1939&nbsp;– 21. mars 2017) var bandarískur íþróttastjóri og leikmannanjósnari. Hann er best þekktur fyrir starf sitt sem framkvæmdarstjóri Chicago Bulls árunum 1985 til 2003 og er almennt kallaður arkítekt gullaldarliðs Bulls sem vann sex NBA meistaratitla á árunum 1991 til 1998. Hann var tvívegis valinn framkvæmdarstjóri ársins í deildinni og var valinn í bandarísku Naismith körfuboltaheiðurshöllina árið 2017.

Á ferli sínum starfaði hann einnig sem njósnari fyrir fjölda liða, bæði í körfubolta og hafnarbolta, meðal annars Baltimore Bullets, Phoenix Suns, Philadelphia 76ers, Los Angeles Lakers, Chicago White Sox, New York Yankees og New York Mets.

Fljótlega eftir að hann tók við sem framkvæmdarstjóri hjá Bulls réði hann Tex Winter og Phil Jackson sem aðstoðarþjálfara. Hann fékk svo Scottie Pippen og Horace Grant til liðsins árið 1987 og skipti Charles Oakley til Knicks í staðinn fyrir Bill Cartwright árið 1988, en allir þrír voru byrjunarliðsmenn í fyrstu þremur titlum félagsins. Árið 1989 skipti hann út aðalþjálfara liðsins, Doug Collins, fyrir Jackson en hann og Winter tóku upp þríhyrnings-sóknarkerfið sem varð megin leikkerfi liðsins í öllum sex meistaratitlunum.

Eftir að Jordan lagði skóna stuttlega á hilluna á milli 1993 og 1995, fékk Krause þá Ron Harper, Toni Kukoč og Dennis Rodman til félagsins en allir reyndust lykilmenn í næstu þremur meistaratitlum Bulls.

Gullaldarliðið leystist upp eftir titilinn 1998 en mikil þreyta var komin upp í samskiptum á milli eiganda, stjórnenda, þjálfara og leikmanna og hurfu Jordan, Pippen, Rodman ásamt Jackson á braut. Krause hélt áfram starfi sínu þangað til hann sagði upp fyrri part árs 2003.

## Titlar og viðurkenningar
### Titlar
***[[NBA|NBA-deildin]]** (6): 1991, 1992, 1993, 1996, 1997, 1998
***[[McDonald's meistaramótið]]** (1): 1997

### Viðurkenningar
***Framkvæmdarstjóri ársins í NBA** (2): 1988, 1996
***Naismith körfubolta heiðurshöllin**: 2017
***Heiðurshringur Chicago Bulls**: 2024

## Tilvísanir
Jordi Alba

**Jordi Alba** (f. 21. mars 1989) er spænskur fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði fyrir Inter Miami. Hann var kantmaður í vörn og er talinn hafa verið einn besti varnamaður sinnar kynslóðar þegar hann spilaði fyrir FC Barcelona (2012-2023). Jordi Alba og vinur hans Sergio Busquets spiluðu síðasta knattspyrnuleikinn sinn á móti Vancouver Whitecaps FC árið 2025.
IU

**Lee Ji-eun** (kóreska: 이지은; fædd 16. maí 1993), þekkt sem **IU** (아이유), er suðurkóresk söngkona, lagahöfundur og leikkona. Hún skrifaði undir samning við LOEN Entertainment (nú Kakao Entertainment) árið 2007 sem æfinganemi og gaf út fyrstu plötuna sína, EP-plötuna *Lost and Found*, árið 2008 fimmtán ára að aldri. Þótt fylgiplöturnar hennar nutu almennrar vinseldar, varð hún fyrst þjóðþekkt eftir útgáfu lagins „Good Day“, aðalsmáskífunnar af EP-plötunni *Real* frá 2010. „Good Day“ varð fimm samfelldar vikur í efsta sæti á suðurkóreska tónlistartöflunni Gaon Digital Chart, og árið 2019 var lagið í fyrsta sæti á lista Billboard yfir „100 bestu K-pop lögin frá 2010-2019“.

Með vinsældum plötunnar *Real+* og *Last Fantasy* frá 2011, varð IU öflugur kraftur á tónlistartöflum heimalands síns og vann vel að upphalda ímynd sinni sem „girl next door“ eða „litlu systir“ Kóreu. Tónlistarstíll hennar þróaðist og óx með síðari útgáfum, frá hefðbundnum Kóreupopp stílum, kannaði hún og blandaði saman ýmsum tónlistarstefnum, þar sem IU fékk meiri sköpunarkraft yfir tónlist sinni, bæði sem textahöfundur og framleiðandi, og hélt á sama tíma völdum sínum á suðurkóreskum tónlistartöflum. Smáskífan hennar frá 2020, „Eight“ (framleitt af Suga), varð fyrsta lagið hennar til að ná fyrsta sæti á Billboard World Digital Song Sales töflunni.

Auk tónlistarferils síns, hefur IU stefnt í leiklist og hóstað útvarps- og sjónvarpsþætti, byrjað með aukahlutverki í vinsæla unglingaþáttaröðinni *Dream High* (2011). Hlutverk IU í *My Mister* (2018) og *When Life Gives You Tangerines* (2025) hlóku gagnrýnisvíður, og hún hlaut tilnefningu sem besta leikkona í sjónvarpi á 55. Baeksang Arts Awards fyrri þáttarins.

IU hefur gefið út alls fimm hljómplötur og tíu EP-plötur, fimm þeirra hafa náð efsta sæti á Gaon Album Chart, og þrjátíu og eina smáskífu í fyrsta sæti, sem gerir hana að listamanninum með flestar smáskífur í fyrsta sæti í Suður-Kóreu. Sem einn af bestseldu sólólistamönnum í K-pop iðnaðinum sem er domíneraður af hópum, varð IU fyrsta K-pop einleikkonan til að syngja á Ólympíuíþróttahöllinni (Olympic Gymnastics Arena) á meðan á Seúl hluta *dlwlrma* tónleikaferðalags hennar 2018 stóð fyrir 10 ára afmæli sitt, og einnig fyrsta kóreska konan til að halda einleikatónleika, The Golden Hour, í Seoul Olympic Stadium í Seúl 17. og 18. september 2022.

Rolling Stone kallaði hana 135. bestu söngkonuna allra tíma á lista frá 2023. Hún hefur verið með sex sinnum í topp 10 á árlegum Korea Power Celebrity lista Forbes magasíns síðan 2012 og náð hámarki í fyrsta sæti árið 2025. Árið 2014 viðurkenndi Billboard IU sem ævarandi leiðtoga K-pop Hot 100 lista síns með flestar smáskífur í fyrsta sæti og listamanninn með flestar vikur í fyrsta sæti á listanum. Hún var kölluð Söngvari Ársins af Gallup Korea árin 2014, 2017 og 2025. Árið 2024, fjölmiðlar eins og NME og Billboard vísuðu til IU sem „Drottningar K-pops,“ með áherslu á útbreidda áhrif hennar og stöðuga árangur í iðnaðinum. Árið 2025 vísaði Forbes Korea til IU sem „Drottningar K-pops og K-drama,“ og tók eftir áhrifum hennar og árangri í bæði tónlistar- og leiklistariðnaðinum.

## Tilvísanir
Þríríkjatímabil Kóreu

**Þríríkjatímabil Kóreu** (kóreska: 삼국시대; Hanja: 三國時代; RR: *Samgukshidae*), einnig kallað **Samhan Kóreu**, vísar til tímabils í kóreskri sögu í fornöld þegar Kóreuskaginn skiptist í meginatriðum milli þriggja ríkja: Goguryeo, Paekche og Silla (einnig kölluð „Samhanríkin“) sem fylgdu frumþríríkjatímabilinu. Þríríkjatímabilið hófst um árið 300 e.Kr. og því lauk árið 668.

Samhanríkin kepptu um yfirráð á Kóreuskaga á fornaldartíma kóreskrar sögu. Á þessu tímabili sameinuðust mörg smá ríki og ríkisfélög þar til, eftir að Buyeo var innlimað árið 494 og Kaya árið 562, stóðu aðeins þrjú ríki eftir á skaganum: Goguryeo, Paekche og Silla. „Þrjú konungsríki Kóreu“ lögðu grunninn að því sem síðar varð Kórea; og fólkið í Goguryeo, Paekche og Silla varð kóreska þjóðin.

Ríkin þrjú náðu yfir allan skagann og um það bil helming af Mansjúríu (núverandi Norðaustur-Kína og smáhluta af núverandi rússnesku Austur-Asíu). Goguryeo stjórnaði norðurhluta skagans, auk Liaodongskaga og Mansjúríu. Paekche og Silla náðu yfir suðurhluta skagans. Eyríkin Tamna og Usan voru undirgefin Paekche og Silla, í þeirri röð.

Öll þrjú ríkin deildu svipaðri menningu og tungumáli. Paekche og Goguryeo deildu upprunasögnum sem líklega  má rekja til Buyeo. Búddatrú, sem barst til Kóreu á 3. öld frá Indlandi í gegnum Tíbet og Kína, varð ríkistrú allra þriggja ríkjanna, fyrst í Goguryeo árið 372 e.Kr. Þrjú konungsríki Kóreu höfðu öll stétt stríðsmanna, sem var í andstöðu við bókmenntaelítu Kína.

Tímabilinu lauk á 7. öld eftir að Silla gerði bandalag við Tangveldið í Kína og sameinaði skagann í fyrsta sinn í sögu Kóreu. Eftir fall Paekche og Goguryeo stofnaði Tangstjórnin tímabundna herstjórn til að stjórna hluta Kóreuskagans. Silla sameinaðist stuðningsmönnum Goguryeo og Paekche og barðist við Tang um yfirráð á skaganum. Að lokum var Silla skipt í síðari þríríkin og loks innlimað af nýja Goryeo sem byggði á gamla Goguryeo-ríkinu.

## Tilvísanir
Njósnari (íþróttir)

**Leikmannanjósnari**, eða bara **njósnari**, er sérfræðingur sem finnur og metur íþróttamenn fyrir íþróttafélög, skóla eða umboðsmenn. Starfið snýst um að greina hæfileika, meta möguleika og hjálpa liðum að finna leikmenn sem geta styrkt hópinn.

## Tilvísanir
Vatnsmelóna

**Vatnsmelóna** (fræðiheiti: *Citrullus lanatus*) er jurt af graskersætt (Cucurbitaceae) sem ber stóran, ætan ávöxt. Hún er skrið- og klifurplanta sem ræktuð er víða um heim, en til eru meira en 1.000 afbrigði af henni.

Hagstætt loftslag fyrir ræktun vatnsmelóna finnst allt frá hitabeltinu til tempraðra svæða. Frá grasafræðilegu sjónarmiði er ávöxturinn ber með hörðu hýði og engum innri hólfum. Hið sæta og safaríka aldinkjöt er yfirleitt dökkrautt eða bleikt, með mörgum svörtum fræjum, þótt steinlaus afbrigði séu einnig til. Ávöxtinn má borða hráan eða súrsaðan og hýðið er ætt eftir eldun. Einnig má neyta safa hans.

Villtar melónur sem taldar eru skyldar vatnsmelónum vaxa víða í Afríku en þær voru fyrst gerðar að nytjaplöntum í Súdan og voru ræktaðar í Egyptalandi fyrir árið 2000 f.Kr., þótt þær hafi ekki verið hið sæta nútímaafbrigði. Sætar vatnsmelónur breiddust út um Miðjarðarhafssvæðið á tímum Rómverja.

Mikið ræktunarstarf hefur leitt af sér sjúkdómsþolin afbrigði. Mörg ræktunarafbrigði eru fáanleg sem gefa af sér þroskaða ávexti innan 100 daga frá gróðursetningu. Frá og með árinu 2023 er Kína helsti framleiðandi vatnsmelóna í heiminum, með 64% af heildarframleiðslunni.

## Tilvísanir
Halldór E. Sigurðsson

**Halldór Eggert Sigurðsson** (9. september 1915 – 25. maí 2003) var íslenskur alþingismaður sem sat á Alþingi frá 1956 til 1979 fyrir Framsóknarflokkinn. Hann var fjármála- og landbúnaðarráðherra frá 1971 til 1974 og landbúnaðar- og samgönguráðherra frá 1974 til 1978. Halldór var formaður þingflokks Framsóknarflokksins 1978–1979.

## Heimildir
*Æviágrip á Alþingi.is
Snorri Sigfús Birgisson

**Snorri Sigfús Birgisson** (f. 29. apríl 1954) er íslenskt tónskáld og píanóleikari. Hann er eitt af leiðandi tónskáldum sinnar kynslóðar á Íslandi og hefur hlotið margvíslegar viðurkenningar fyrir störf sín að tónlist.

## Æviágrip
Snorri Sigfús hóf tónlistarnám hjá Gunnari Sigurgeirssyni og hélt áfram námi við Tónlistarskólann í Reykjavík, þar sem Hermína Kristjánsson, Jón Nordal, Árni Kristjánsson og Þorkell Sigurbjörnsson voru meðal kennara hans. Hann stundaði framhaldsnám í píanóleik hjá Barry Snyder við Eastman-tónlistarskólann í Bandaríkjunum (1974–1975) og tónsmíðar hjá Finn Mortensen í Noregi (1975–1976). Hann fluttist til Amsterdam árið 1976 og nam tónsmíðar hjá Ton de Leeuw um tveggja ára skeið.

Snorri Sigfús hefur verið búsettur í Reykjavík frá árinu 1980. Hann hefur kennt víða, meðal annars við Tónlistarskólann í Reykjavík, og er meðlimur í tónlistarhópnum CAPUT. Hann hefur samið fjölda tónverka, meðal annars einleiks- og kammerverk, hljómsveitarverk og kórverk. Hann hefur einnig útsett fjölda íslenskra þjóðlaga, meðal annars fyrir einleikspíanó. Snorri hefur sjálfur gefið út flutning sinn á þjóðlagaútsetningum sínum (*Hear Now My Heart*, 2007) auk þess að flytja flokkinn *Portrett* fyrir píanó á geislaplötu (1998). Meðal þeirra sem hafa flutt verk hans má nefna Víking Heiðar Ólafsson, Sinfóníuhljómsveit Íslands, Sinfóníuhljómsveit Norðurlands og Hamrahlíðarkórinn.

Árið 1997 frumflutti Snorri nýjan píanókonsert sinn með Sinfóníuhljómsveit Norðurlands og var hann tilnefndur til Tónskáldaverðlauna Norðurlandaráðs ári síðar. Hann hlaut Íslensku tónlistarverðlaunin 2025 fyrir verkið Konsert nr. 2 fyrir hljómsveit. Eldra verk hans, Konsert fyrir hljómsveit, var tilnefnt til sömu verðlauna árið 2021.

## Tónverk (úrval)

* *Hymni* fyrir strengjasveit (1982)
* *Coniunctio* fyrir hljómsveit (1994)
* *Afmorsvísa* (texti: Páll Vídalín, 1994)
* Píanókonsert (1996)
* *Sjö portrett* fyrir píanó (1997–1998)
* *Vitringarnir frá Austurlöndum* fyrir blandaðan kór (texti: Heinrich Heine/Helgi Hálfdanarson, 2000)
* Strengjakvartett nr. 3 (2004)
* Píanókonsert nr. 2 (2007)
* Konsert fyrir hljómsveit (2013–2015)
* Svíta fyrir einleiksfiðlu (2020)
* Konsert nr. 2 fyrir hljómsveit (2024)

## Tenglar
Heimasíða Snorra Sigfúsar Birgissonar

Tónverk hjá Íslenskri tónlistarmiðstöð.

## Tilvísanir
Newsweek

***Newsweek*** er bandarískt fréttatímarit sem kemur út vikulega í New York-borg. Það var stofnað árið 1933. Það er nú sjálfstætt fyrirtæki í eigu sömu aðila og eiga IBT Media.

*Newsweek* var stofnað (sem *News-Week*) af Thomas J. C. Martyn sem áður hafði starfað sem blaðamaður hjá *[[Time]]*. Árið 1961 keypti The Washington Post Company tímaritið og gaf út til 2010. Minnkandi tekjur urðu til þess að tímaritið var sameinað vefritinu *[[The Daily Beast]]* í eigu IAC Inc. Árið 2012 var ákveðið að hætta prentútgáfu. Árið eftir keypti IBT Media *Newsweek* og 2014 var prentútgáfa tekin upp að nýju samhliða vefútgáfu. Árið 2018 var tímaritið gert að sjálfstæðu fyrirtæki í eigu sömu aðila. Eftir 2019 hefur fyrirtækið skilað góðum hagnaði, meðal annars vegna tekna af netauglýsingum.

## Tilvísanir
Formosa-hérað

**Formosa-hérað** er hérað í norðaustur-Argentínu. Flatarmál er rúmir 72.000 km2 og er íbúafjöldi héraðsins rúmar 607.000 (2022). Höfuðborgin er Formosa. Landslag Formosa er láglent og er það hluti af Gran Chaco-sléttlendinu. Einnig eru skógar þar með fjölbreytt dýralíf. Héraðið á landamæri að Paragvæ í norðri.
Corrientes-hérað

**Corrientes-hérað** er hérað í norðaustur-Argentínu. Flatarmál er rúmir 88.000 km2 og er íbúafjöldi héraðsins 1,2 milljónir (2022). Höfuðborgin er Corrientes. Yacyretá-stíflan við Paraná-fljót og er Úrúgvæ-fljót í austri.

Paragvæskar hersveitir gerðu árás í héraðinu árið 1865 sem varð til þess að Argentína blandaðist inn í Paragvæ stríðið.
Misiones-hérað

**Misiones-hérað** er hérað í norðaustur-Argentínu. Flatarmál er rúmir 30.000 km2 og er íbúafjöldi héraðsins 1,3 milljónir (2022). Höfuðborgin er Posadas. Misiones er nefnt eftir trúboðum Jesúíta. Stórfljótin Paraná-fljót, Úrúgvæ-fljót og Iguazú-fljót eru í héraðinu og eru Iguazu-fossar á mörkum Brasilíu.
Ulsan

**Ulsan** (kóreska: 울산; framburður: úlsan), formlega **Stórborgin Ulsan**, er sjöunda stærsta stórborg Suður-Kóreu og áttunda stærsta borgin í heild, með yfir 1,1 milljón íbúa. Hún er staðsett í suðausturhluta landsins, með Busan í suðri og Gyeongju í norðri.

## Tilvísanir
Incheon

**Incheon** (kóreska: 인천; framburður: intsjon Hanja: 仁川) er borg staðsett í norðvesturhluta Suður-Kóreu og á landamæri við Seúl og Gyeonggi-héraði í austri. Svæðið hefur verið mannbyggt allt frá nýsteinaldartímanum, en Incheon hafði aðeins um 4.700 íbúa þegar hún varð alþjóðleg höfn árið 1883. Í febrúar 2020 bjuggu um 3 milljónir manna í borginni, sem gerir hana að þriðju fjölmennustu borg Suður-Kóreu á eftir Seúl og Busan.

Vöxtur borgarinnar hefur verið tryggður á nútímanum með þróun hafnarinnar, meðal annars vegna náttúrulegra kosta hennar sem strandborgar og nálægðar við höfuðborg Suður-Kóreu. Incheon er hluti af Höfuðborgarsvæði Seoul, ásamt Seoul sjálfri og Gyeonggi-héraði, og myndar þar með fjórða fjölmennasta stórborgarsvæði heims miðað við íbúafjölda.

Incheon hefur síðan leitt efnahagsþróun Suður-Kóreu með því að opna höfn sína fyrir umheiminum og þannig stuðlað að nútímavæðingu landsins sem miðstöð iðnvæðingar. Árið 2003 var borgin útnefnd fyrsta fríverslunarsvæði Suður-Kóreu. Síðan þá hafa bæði stór innlend fyrirtæki og alþjóðleg fyrirtæki í auknum mæli fjárfest í Fríverslunarsvæði Incheon, þar á meðal Samsung, sem valdi Songdo International City sem nýjan fjárfestingarkost fyrir líftæknigeira sinn.

Sem alþjóðleg borg hefur Incheon haldið fjölda stórra alþjóðlegra ráðstefna, svo sem Incheon Global Fair & Festival árið 2009. 17. Asíuleikarnir, Incheon 2014, voru einnig haldnir í borginni og hófust 19. september 2014. Incheon er jafnframt mikilvæg samgöngumiðstöð í Norðaustur-Asíu, með Incheon-alþjóðaflugvöll og Incheon-höfn. Mikil umferð um höfnina gerir Incheon að svokallaðri „Stórhafnarborg“ samkvæmt Southampton-flokkunarkerfi hafnar- og borgarsambanda.

## Tilvísanir
Entre Ríos

**Entre Ríos** (spænska: Milli fljóta) er hérað í norðaustur-Argentínu. Flatarmál er rúmir 79.000 km2 og er íbúafjöldi héraðsins rúmar 1,4 milljónir (2022). Höfuðborgin er Paraná. Úrúgvæ er í austri við héraðið. 

Nafn héraðsins vísar til þess að það er umlukið fljótum: Paraná-fljót er í vestri, Úrúgvæ-fljót, Mocoretá-fljót eru í austri og Guayquiraró-fljót er í norðri.
Santiago del Estero-hérað

**Santiago del Estero-hérað** er í Norður-Argentínu. Flatarmál er rúmir 136.000 km2 og er íbúafjöldi héraðsins rúm 1 milljón (2022). Höfuðborgin er Santiago del Estero. Landslag einkennist af sléttlendinu Gran Chaco.
Tucumán-hérað

**Tucumán-hérað** er í Norðvestur-Argentínu. Flatarmál er rúmir 22.000 km2 og er íbúafjöldi héraðsins rúm 1,7 milljón (2022). Höfuðborgin er San Miguel de Tucumán. Hæsti tindurinn er Cerro del Bolsón, 5.550 metrar, í austasta fjallahrygg Andesfjalla.
Arnar Freyr Frostason

**Arnar Freyr Frostason** (f. 29. febrúar 1988, einnig þekktur sem Arnar Úlfur er íslenskur tónlistarmaður, þekktastur sem annar helmingur rapp-tvíeykisins Úlfur Úlfur.

Árið 2009 unnu þeir miðlimir Bróður Svartúlfs, Músíktilraunir sem Helgi Sæmundur, hinn helmingur Úlfur Úlfur var einnig meðlimur í. 

## Einkalíf
Arnar kynntist Sölku Sól Eyfeld árið 2015, en þau giftu sig 27. júlí árið 2019 og eiga saman tvö börn; dóttur fædda 2019, og son fæddan 2022.

## Tilvísanir
Santa Fe-hérað

**Santa Fe-hérað** er í miðaustur-Argentínu. Flatarmál er rúmir 133.000 km2 og er íbúafjöldi héraðsins rúmar 3,5 milljónir (2022). Höfuðborgin er Santa Fe en stærsta borgin er Rosario. Paraná-fljót rennur í gegnum héraðið.
San Luis-hérað

**San Luis-hérað** er í Mið-Argentínu. Flatarmál er rúmir 77.000 km2 og er íbúafjöldi héraðsins rúmar 540.000 (2022). Höfuðborgin er San Luis.
Hæsta fjall héraðsins er Cerro de las Ovejas, 2.297 metrar,
Helgi Sæmundur Guðmundsson

**Helgi Sæmundur Guðmundsson** (f. 28. febrúar 1987 er íslenskur tónlistarmaður, einna þekktastur sem annar helmingur rapp-tvíeykisins Úlfur Úlfur.

## Ferill
Árið 2002 sigraði Helgi Sæmundur Rímnaflæði sem listamaðurinn Evilmind. Síðar átti hann eftir að leita í Músíktilraunir ásamt Arnari sem hann myndi seinna stofna hljómsveitina Úlfur Úlfur með.

## Tilvísanir
Río de la Plata

**Río de la Plata** (spænska: Silfurfljót) eru óshólmar myndaðir eru af mótum Paraná-fljóts og Úrúgvæ-fljóts í Suður-Ameríku. Mismunandi er eftir skilgreiningu hvort litið er á þá sem flóa, fljót, óshólma eða haf.  Stórborgir við Río de la Plata eru Buenos Aires og Montevideo.

Fyrsti sjóbardagi í síðari heimsstyrjöld var í Río de la Plata í desember 1939 þegar Bretar og Þjóðverjar tókust á.

## Tilvísanir
Gran Chaco

**Gran Chaco** er þurrt láglendissvæði í miðjuhluta Suður-Ameríku. Svæðið spannar nær 650.000 til milljón ferkílómetra í austur-Bólivíu, vestur-Paragvæ, norður-Argentínu og hluta Brasilíu. Svæðið er á vatnasviði Río de la Plata. Talsvert skógarhögg hefur verið stundað á svæðinu  en hluti þess hefur verið verndaður. Grasslétta, runnlendi og skógar eru meðal landslagsþátta.
Meðal spendýra eru jagúar, beltisdýr og hið sjaldséða chaco-villisvín (Catagonus wagneri)  

## Tilvísanir
Monte Pissis

**Monte Pissis** er útkulnuð eldkeila á mörkum argentínsku héraðana La Rioja og Catamarca. Fjallið er næsthæsta eldfjall heims og þriðja hæsta fjall Andesfjalla eða 6.792 metrar. Fjallið er nefnt eftir franska jarðfræðingnum Pedro José Amadeo Pissis sem vann fyrir sílesk stjórnvöld.
EuropaCorp

**EuropaCorp** er franskt kvikmyndafyrirtæki með höfuðstöðvar í Saint-Denis, norðurhluta úthverfis París, og eitt af fáum sjálfstæðum kvikmyndastúdíóum sem bjóða upp á alhliða framleiðslu og dreifingu kvikmynda. Það sérhæfir sig í framleiðslu, dreifingu, heimaskemmtun, VOD, sölu, samstarfi og leyfum, upptökum, útgáfu og sýningum. Samþætt fjármálalíkan EuropaCorp skilar tekjum úr fjölbreyttum áttum, með kvikmyndum úr mörgum tegundum og sterkri viðveru á alþjóðamörkuðum.

## Kvikmyndir
Hakeem Olajuwon

**Hakeem Abdul Olajuwon** (fæddur 21. janúar 1963), kallaður "**Draumurinn**", er nígerískur og bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður. Hann lék 18 ár í NBA-deildinni, þar af 17 ár með Houston Rockets þar sem hann vann NBA titilinn árin 1994 og 1995. Hann var valinn verðmætasti leikmaður deildarinnar árið 1994.

Olajuwon var fæddur í Nígeríu en flutti sem unglingur til Bandaríkjanna til að stunda nám við háskólann í Houston ásamt því að spila með körfuboltaliði skólans. Hann fékk seinna bandarískan ríkisborgararétt og lék með Bandaríska landsliðinu á Ólympíuleikunum árið 1996 og vann þar gull.

## Titlar
### Háskóli
***NCAA**
**Tap í úrslitum (2): 1983, 1984

### Félagslið
***[[NBA|NBA-deildin]]**
**Meistari (2): 1994, 1995
**Tap í úrslitum: 1986
***[[McDonald's meistaramótið]]**
**Meistari: 1995

### Landslið
***[[Ólympíuleikarnir]]**
**Gull: 1996

## Tilvísanir
Chuck Daly

**Charles Jerome Daly** (20. júlí 1930 – 9. maí 2009) var bandarískur körfuknattleiksþjálfari. Hann er þekktastur fyrir veru sína hjá Detroit Pistons en hann leiddi liðið til tveggja NBA meistaratitla. Daily var einnig þjálfari Draumaliðsins svokallaða, fyrsta landsliði bandaríkjanna í körfuknattleik sem telfdi fram atvinnumönnum, sem vann gull á Ameríkumeistaramótinu og Ólympíuleikunum árið 1992.

## Titlar
### Félagslið
***[[NBA]]**
**Meistarar (2):  1989, 1990
**Tap í úrslitum : 1988

### Landslið
*Ólympíuleikarnir
**Gull: 1992
*Ameríkumeistaramótið
**Gull: 1992

## Tilvísanir
Ameríkumeistaramót karla í körfuknattleik

**Ameríkumeistaramót karla í körfuknattleik** (**FIBA AmeriCup**) er körfuknattleiksmót fyrir landslið frá Ameríku sem leikið 
er á fjögura ára fresti.

Keppnin var fyrst haldin árið 1980 og urðu Púertó Ríkó fyrstu meistararnir. Hún var haldin á tveggja ára fresti á árunum 1993 til 2017. Hún var næst haldin 2022 og frá og með 2025 verður hún haldin á fjögura ára fresti.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Opinber heimasíða
Evrópumeistaramót karla í körfuknattleik

**Evrópumeistaramót karla í körfuknattleik** (Einnig þekkt sem **FIBA EuroBasket** og **European Basketball Championship**) er körfuknattleiksmót fyrir landslið frá Evrópu sem leikið er á fjögura ára fresti.

Keppnin var fyrst haldin árið 1935 og urðu Lettlendingar fyrstu meistararnir. Sovíetríkin hafa oftast unnið keppnina, eða 14 sinnum. Keppnin var almennt haldin á tveggja ára fresti fram til 2017.

Ísland hefur þrívegis keppt á EM, árin 2015, 2017 og 2025.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Opinber heimasíða
1. deild kvenna í körfuknattleik

**1. deild kvenna** er næst efsta deild kvenna í körfuknattleik á Íslandi en Körfuknattleikssamband Íslands fer með málefni íþróttarinnar á Íslandi. Deildin var stofnuð árið 1984 og fram að 2005 gekk hún undir nafninu 2. deild kvenna. Fyrsti sigurvegari deildarinnar var Keflavík.

## Meistarar

*Sameiginlegt lið.

## Tilvísanir
The Clash

**The Clash** var ensk pönkrokkhljómsveit sem stofnuð var í London árið 1976 og starfaði til 1986. Virtasta plata þeirra er *London Calling* (1979). Sveitin blandaði mörgum stílum inn í tónlist sína eins og reggí, fönk, ska og rokkabillí. Hún lét sig varða stjórnmál og félagslegt réttlæti.

The Clash gengu inn í Frægðarhöll rokksins árið 2003 en stuttu áður hafði meðlimurinn Joe Strummer látist af völdum hjartaáfalls. 

## Klassíska liðskipanin
*Joe Strummer – söngur og ryþmagítar (1976–1986; dó 2002)
*Mick Jones –  gítar, söngur og bakraddir (1976–1983)
*Paul Simonon – bassi, söngur og bakraddir (1976–1986)
*Nicky "Topper" Headon – trommur (1977–1982)

## Breiðskífur
*The Clash (1977)
*Give 'Em Enough Rope (1978)
*London Calling (1979)
*Sandinista! (1980)
*Combat Rock (1982)
*Cut the Crap (1985)

## Tilvísanir
Ojos del Salado

**Nevado Ojos del Salado** er hæsta fjall Síle, annað hæsta fjall Andesfjalla og hæsta eldfjall heims. Það er 6.893 metra hátt og liggur á landamærum Síle (Atacama-hérað) og Argentínu (Catamarca) sunnan við hásléttuna Puna de Atacama. Þar sem það er á mjög þurru svæði myndast takmörkuð snjóhula á fjallinu. Eldvirkni var í fjallinu var síðast í kringum árið 750  . Fjallið var klifið fyrst árið 1937 af pólskum fjallgöngumönnum.

## Tilvísanir
Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026

Þann 3. janúar 2026, réðst bandaríkjaher til atlögu á Venesúela í aðgerð sem kennd er við *Operation Absolute Resolve*. Herinn gerði árásir á meira en tug skotmarka í norðurhluta landsins, aðallega á herstöðvar og flugvelli. Aðgerðin var sú stærsta sem Bandaríkin hafði íhlutast í frá því að þau steyptu forseta Panama af stóli árið 1989. Í aðdraganda árásanna höfðu Bandaríkin lagt hald á venesúelsk olíuskip og gert árásir á smábáta sem þau töldu standa í fíkniefnainnflutningi.  

Forseti landsins, Nicolás Maduro var handsmaður ásamt eiginkonu sinni og þau flutt um borð í herskip. Þaðan var þeim flogið til New York og þau fangelsuð. 

Hátt í 60 létust í árásunum og greindi Kúba frá að 32 hermenn þeirra hefðu látist í þeim.  Að minnsta kosti 24 líf- og öryggisverðir Maduros létust í árásunum. Einnig létust almennir borgarar. 

Varaforseti Venesúela, Delcy Rodríguez, sagði handtökuna vera mannrán. Hún var skipuð forseti landsins eftir aðgerðirnar.

Trump hefur sagt að Bandaríkin taki stjórn yfir landinu og að bandarísk olíufyrirtæki myndu auka framleiðslu olíu í Venesúela en landið er með mestu hráolíulindir heims. 

## Tilvísanir
Magallanes-hérað

**Magallanes-hérað** (spænska: *Región de Magallanes y de la Antártica Chilena*) er eitt af 16 héruðum Síle. Höfuðstaðurinn er borgin Punta Arenas þar sem flestir íbúarnir búa. Héraðið er það syðsta í landinu, það stærsta og er það næstfámennast með rúma 166.000 íbúa (2024). Flatarmál eru rúmir 132.000 ferkílómetrar. Nafnið er tilvísun í Magellansund. Líkt og Argentína gerir Síle tilkall til svæðis á Suðurskautinu og er það stundum talið til héraðsins.

Í héraðinu eru meðal annars jöklar (Suður Patagóníu-jökull), fjöll og eyjar. Torres del Paine-þjóðgarðurinn hefur að geyma sérstæða tinda en aðrir þjóðgarðar eru Alberto de Agostini-þjóðgarðurinn, Bernardo O'Higgins-þjóðgarðurinn, Cabo de Hornos-þjóðgarðurinn og Kawésqar-þjóðgarðurinn. Skógar snælenju eru þeir syðstu í heimi.

Syðsta hluta Suður-Ameríku má finna á Hornhöfða. Stóra Eldlandsey er stærsta eyjan og deilir Síle henni með Argentínu.

Magalles er ennfremur skipt í sýslurnar:
*Última Esperanza
*Magallanes
*Tierra del Fuego
*Antártica Chilena
Goðalilja

**Goðalilja** eða **hýasinta** (Hyacinthus) er laukjurt sem upprunnin er úr Litlu-Asíu. Blóm goðalilja geta verið bleik, blá, hvít, rauð eða fjólublá. Þær eru vinsælar sem jólaskreytingar. Nafnið hýasinta dregur nafn sitt af gríska prinsinum Hyasintus í grískri goðafræði. 

Undirtegundir:
**Hyacinthus orientalis* - Írak, Líbanon, Sýrland, Ísrael, Tyrkland;
**Hyacinthus litwinovii* - Norðaustur-Íran til suður-Túrkmenistans
**Hyacinthus transcaspicus* - Norðaustur-Íran til suður-Túrkmenistans 

Í lauknum er oxalsýra sem veldur ertingu á húð.

## Tilvísanir
Edda Björg Eyjólfsdóttir

**Edda Björg Eyjólfsdóttir**, (f. 14. júlí 1972) er íslensk leikkona.

## Kvikmyndir og sjónvarpsþættir

* 1998 - Rót
* 2000 - Fíaskó
* 2000 - Ikíngut
* 2001 - Mávahlátur
* 2002 - Maður eins og ég
* 2003 - Svínasúpan
* 2004 - Dís
* 2008 - Dýrmundur í Húsdýragarðinum
* 2009 - Marteinn
* 2010 - Mannasiðir Gillz
* 2011 - Algjör Sveppi og töfraskápurinn
* 2011 - Steindinn okkar 2
* 2011 - Rokland
* 2016 - Borgarstjórinn
* 2019 - Héraðið
* 2019 - Taka 5
* 2019 - Saumaklúbburinn
* 2024 - Fullt hús

## Talsetning teiknimynda

* 1997 - Flåklypa Grand Prix
* 1998 - Öskubuska
* 1998 - Múlan
* 2001 - Shrek
* 2002 - Öskubuska II – Draumar rætast 
* 2003 - Leitin að Nemo
* 2004 - Múlan 2
* 2005 - Kjúlli Litli
* 2007 - Ratatouille
* 2007 - Shrek hinn þriðji
* 2007 - Robinson fjölskyldan
* 2008 - Kung Fu Panda
* 2007 - Öskubuska 3: Hvað ef skórinn passar ekki
* 2008 - Bolt
* 2010 - Leikfangasaga 3
* 2013 - Frosinn
* 2014 - Big Hero 6
* 2015 - Inside Out
* 2016 - Zootropolis
* 2016 - Leitin að Dóru
* 2018 - Ralf Rústar Internetinu
* 2018 - Pétur Kanína
* 2019 - Leikfangasaga 4
* 2023 - Elemental

## Tilvísanir


## Tengill
Edda Björg Eyjólfsdóttir á Internet Movie Database
Aysén-hérað

**Aysén-hérað** (spænska: *Región de Aysén* eða *Región de Aysén del General Carlos Ibáñez del Campo*) er hérað í Suður-Síle. Íbúar eru 101.000 (2024) og er stærð héraðsins rúmir 108.000 ferkílómetrar. Höfuðstaðurinn er Coyhaique. Svæði héraðsins var það síðasta sem evrópskir landnemar námu í Síle (á 19. öld).

Landslag Aysén er jökulsorfið með fjörðum og jöklum. Þar eru Norður Patagóníu-jökull og
Suður Patagóníu-jökull sem eru einir stærstu jöklar heims á eftir Grænlandsjökli og Suðurskautslandinu. Búenos Aíres-vatn er stórt fjallavatn. Átta þjóðgarðar eru í héraðinu, þar á meðal Bernardo O'Higgins-þjóðgarðurinn.

Aysen héraði er skipt í 4 sýslur ( og 10 sveitarfélög):
*Aysén-sýsla
*Capitán Prat-sýsla
*Coyhaique-sýsla
*General Carrera-sýsla
Vestri (körfuknattleikur kvenna)

**Kvennalið Vestra í körfuknattleik** er hluti körfuknattleiksdeild Íþróttafélagsins Vestra. 

## Saga
Körfuknattleiksdeildin var stofnuð sem Körfuknattleiksfélag Ísafjarðar árið 1965. Árið 1969 vann liðið Vesturlandsriðilinn á Íslandsmótinu og átti að mæta Þór Akureyri, sem vann Norðurlandriðilinn, í úrslitaleik um Íslandsmeistaratitilinn. KFÍ gat hins vegar ekki telft fram liði þegar leikurinn átti að fara fram og neyddist til að gefa leikinn.

Liðið lék í efstu deild kvenna á árunum 1999 til 2002, og komst í úrslitakeppnina árið 2001. Liðið komst í undanúrslit bikarkeppninnar árin 2000 og 2001.

## Einstaklingsverðlaun
### Efsta deild
* **Erlendi leikmaður ársins**
** Jessica Gaspar - 2001
** Ebony Dickinson - 2000

* **Úrvalslið ársins**
** Sólveig H. Gunnlaugsdóttir - 2001

* **Besti ungi leikmaðurinn**
** Sara Pálmadóttir - 2002

## Þekktir leikmenn

## Þjálfarar

## Tilvísanir
Sigríður Soffía Níelsdóttir

**Sigríður Soffía** (Sigga Soffia) er íslenskur listamaður. Hún er danshöfundur, dansari, flugeldasýningahönnuður og skáld. Hún útskrifaðist sem samtímadansari frá Listaháskóla Íslands áríð 2009, þar sem hún var í skiptinámi við Ecole Superior des Arts de Cirque í Brussel.

Árið 2021 útskrifaðist hún með MBA gráðu frá Háskólanum í Reykjavík og er stofnandi  nýsköpunarfyrirtækisins ELDBLÓM (www.ELDBLOM.COM).

Fyrsta ljóðabók hennar, TIL HAMINGJU MEÐ AÐ VERA MANNLEG, kom út þann 1. apríl 2023 en 19 apríl var samnefnd leikverk sett upp á stóra sviði Þjóðleikhússins. Bókin og leikverkið hlutu mikið lof, m.a. tilnefningu til ljóðaverðlaunanna Maístjörnunar, og þrjár tilnefningar til Grímuverðlaunanna m.a. fyrir bestu leikgerð.

Sigga Soffía Níelsdóttir hlaut Íslensku bjartsýnisverðlaunin á Bessastöðum 2023. Bjartsýnisverðlaunin eru menningarverðlaun sem veitt eru árlega og hefur forseti Íslands verið verndari verðlaunanna frá upphafi, árið 1981.

Sigríður Soffía Níelsdóttir vakti mikla athygli árið 2013 þegar hún hlaut Menningarverðlaun DV fyrir að umbreyta flugeldasýningu Menningarnætur, sem hún gerði svo næstu tvö ár. Árið 2017 sýndi hún flugeldasýniniguna “Northern Ligths” á La Mercé hátíðinni í Barcelona.

## Tilvísanir
Magnús Einarsson

**Magnús Einarsson** getur átt við:
* Magnús Einarsson, biskup í Skálholti.
* Magnús Einarsson, prestur í Svarfaðardal.
* Magnús Einarsson, bóndi og alþingismaður.
Michael Caine

**Sir Michael Caine** (fæddur **Maurice Joseph Micklewhite**; 14. mars 1933) er enskur leikari. Caine er þekktur fyrir áberandi Cockney-hreim sinn og hefur birst í rúmlega 130 kvikmyndum á ferli sem nær yfir átta áratugi.

## Æviágrip
Michael Caine fæddist undir nafninu Maurice Micklewhite og ólst upp í fátækrahverfi í Lundúnum. Faðir hans var vaktmaður á fiskmarkaði og móðir hans var ræstingakona. Æskuheimili hans varð fyrir sprengju í seinni heimsstyrjöldinni og hann var því sendur á fósturheimili. Hann fór aftur til móður sinnar, sem þá var orðin matráðskona á herragarði, eftir stríðið.

Maurica Micklewhite hætti skólagöngu þegar hann var fimmtán ára gamall og vann ýmis láglaunastörf þar til hann var ráðinn til starfa í leikhúsi. Micklewhite, sem hafði haft áhuga á kvikmyndum og leiklist frá barnæsku, tók upp sviðsnafnið Michael Caine eftir að hafa horft á myndina *[[Uppreisnin á Caine]]*.

Caine gegndi herþjónustu í Berlín og Kóreu árin 1951–53 en sneri sér síðan alfarið að leiklist. Hann vann hjá atvinnuleikhúsum í Horshan og Lowestoft frá 1953 til 1955 og síðan hjá Theatre Workshop í Lundúnum. Á tímabilinu 1957 til 1963 lék Caine í rúmlega 100 sjónvarpsleikritum og einu leiksviðsverki í Lundúnum. Fyrsta kvikmyndahlutverk Caine var hlutverk liðsforingja í myndinni *[[Zulu (kvikmynd)|Zulu]]*. Það hlutverk var ekki stórt en það leiddi til þess að honum var boðið aðalhlutverkið í kvikmyndinni *[[Leyniskjölin]]* árið 1965, þar sem hann lék njósnarann Harry Palmer. Á næstu árum eftir hana birtist hann að meðaltali í tveimur til fimm kvikmyndum á ári.

Caine hlaut tvenn Óskarsverðlaun á ferli sínum, í bæði skiptin fyrir leik í aukahlutverki. Verðlaunin hlaut hann fyrir kvikmyndirnar *[[Hanna og systur hennar]]* og *[[The Cider House Rules]]*.

Í september 2023 tilkynnti Caine að hann væri sestur í helgan stein.

## Einkahagir
Caine er tvíkvæntur. Hann kvæntist leikkonunni Patriciu Haines árið 1954, þegar hann var 24 ára, en skildi við hana eftir tveggja ára hjónaband. Dóttir hans úr þessu hjónabandi var sett í fóstur hjá tengdaforeldrum hans. Seinni eiginkona hans er Shakira Baksh, sem hann kvæntist árið 1974 og eignaðist með henni eina dóttur.

Eftir að móðir Caine lést árið 1989 komst hann að því að hún hafði átt son utan hjónabands áður en hún giftist föður hans. Caine og albróðir hans höfðu aldrei vitað að þeir áttu þennan hálfbróður allan þann tíma sem móðir þeirra var á lífi.

## Tilvísanir
Pottur (mælieining)

**Pottur** er gömul mælieining fyrir rúmmál sem var 1/32 teningsfet, sem svarar til 0,966 lítra. Fjórir pelar voru í einum potti. Með lögum nr. 33/1907, 16. nóvember, um metramæli og vog, sem tóku gildi 1. janúar 1910, var pottur ákveðinn 0,9661 lítri.  Yfirleitt er miðað við, að pottur sé 1 lítri, sbr. mjólkurpottur.

## Tenglar

* Björk Ingimundardóttir, MÁL OG VOG, Mælieiningar fyrri alda, 2025, Þjóðskjalasafn Íslands bls. 18, https://heimildir.is/wp-content/uploads/Unorganized/TSS-Mal-og-vog-FINAL-web.pdf
Ñuble-hérað

**Ñuble-hérað** (spænska: *Región de Ñuble*) er hérað í Síle, um miðbik landsins. Íbúar eru 512.000 (2024) og er flatarmál tæplega 13.200 ferkílómetrar sem gerir það að smæsta héraði landsins. Höfuðborg héraðsins er Chillán. Ñuble liggur að Maule-héraði í norðri, Argentínu í austri, Biobío-héraði í suðri og Kyrrahafinu í vestri. Það var stofnað árið 2017 en var áður sýsla í Biobío.

Ñuble skipt í sýslurnar: Itata, Diguillín og Punilla. Þeim er svo skipt í 21 sveitarfélag.

Vín- og skógrækt er mikilvæg í héraðinu. Termas de Chillán er vinsælt skíðasvæði og er þar háhitasvæði.