open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skrúfublað

**Skrúfublað** (fræðiheiti: *Crassula falcata*) er þykkblöðungur í ættkvísl eilífðarlaufa. Það er upprunnið í austanverðri Suður-Afríku. Skrúfublað er vinsæl inniplanta.

Leggur skrúfublaðs er holdugur. Blöðin eru gráleit, þykk og um það bil 10 cm löng. Þau vaxa tvö og tvö saman út frá leggnum og minna því á skipsskrúfu. Skrúfublað blómstrar stundum. Blómin eru rauð og opnast á sumrin.

## Heimildir
Tröllafesti

**Tröllafesti** (fræðiheiti: *Crassula perforata*) er þykkblöðungur í ættkvísl eilífðarlaufa. Það er ættað frá Suður-Afríku. Tröllafesti er vinsæl inniplanta.

Blöð tröllafestis eru grágræn og þykk. Þau liggja í kringum legginn og líkjast perlum í útliti. Greinarnar hanga niður og blóm myndast á endana. Blómin eru lítil og grágrænhvít.

## Heimildir
Bergfrú

**Bergfrú** (fræðiheiti: *Cotyledon undulata*) er þykkblöðungur í ættkvísl eilífðarlaufa. Hún er ættuð frá Suður-Afríku. Bergfrú er vinsæl inniplanta.

Leggur bergfrúarinnar er þykkur og sterkur. Út frá honum vaxa holdug, grágræn blöð tvö og tvö saman. Brúnir blaðanna eru með einkennadi fellingum. Blöðin geta orðið allt að 8 cm löng og 6 cm breið. Blómin eru appelsínugul.

## Heimildir
Kranskollar

**Kranskollar** (fræðiheiti: *Echeveria*) eru ættkvísl þykkblöðunga af ættinni *[[Crassulaceae]]*. Í ættkvíslinni eru yfir 150  tegundir, flestar ættaðar frá Mexíkó og Texas, en einnig Kaliforníu og Perú. Ættkvíslin dregur nafn sitt af mexíkóskum grasafræðingi, Atanasio Echeverría y Godoy.

Allir kranskollar eru með stutt, holdug blöð sem vaxa í hvirfingum. Blómin sitja á greinóttum stönglum sem vaxa upp úr blaðhvirfingunum. Kranskollar eiga það til að blómstra snemma árs. Auðvelt er að fjölga kranskollum með hliðarsprotum sem vaxa út frá plöntunni, en erfitt er að rækta þá af fræi.

## Heimildir
Mjólkursafajurtir

**Mjólkursafajurtir** (fræðiheiti: *Euphorbia*) eru ættkvísl þykkblöðunga af ættinni *[[Euphorbiaceae]]*. Í ættkvíslinni eru yfir 2.000 tegundir. Mjólkursafajurtum er oft ruglað saman við kaktusa þar sem þær eru þyrnóttar og vaxa í svipuðu mynstri. Einkenni mjólkursafajurta, eins og heiti ættkvíslarinnar gefur til kynna, er hvítur mjólkursafi.

Mjólkursafajurtir eru mjög fjölbreyttar. Sumar tegundir vaxa í þéttum hvirfingum og líkjast súlu eða kúlu. Aðrar tegundir vaxa í þyrnóttum runnum og eru með grannar greinar. Mjólkursafinn sem finnst í jurtinni er eitraður. Hann getur valdið eitingu ef hann lendir á húðina og þrota ef hann lendir í sárum eða augunum.

Margar mjólkursafajurtir eru með þyrna, sem eru í rauninni sérhæfð blöð eða sprotar. Enginn safi finnst í þyrnunum og því eru þeir ekki hættulegir. Mjólkursafajurtir finnast víða um heiminn.

## Heimildir
Indíánafjöður

**Indíánafjöður** (eða **Tannhvassa tengdamóðir**) (fræðiheiti: *Sansevieria trifasciata*) er tegund blómstrandi plantna í ættinni Asparagaceae, ættuð frá hitabelti vestur Afríku, frá Nígeríu austur til Kongó. Hún er þekkt sem harðgerð pottaplanta á norðurslóðum, en er helst viðkvæm fyrir frosti og ofvökvun. 


Fleur de sansevieria.JPG
Sansevieria trifasciata-buds.jpg
Sansevieria trifasciata in bloom.jpg


Snake Plant (Sansevieria trifasciata 'Laurentii').jpg|Afbrigði með ljósgulri rönd: *S. trifasciata* 'Laurentii'
Bird's Nest Sansevieria2013.JPG|*Sansevieria&nbsp;trifasciata*&nbsp; 'Hahnii', dvergafbrigði
Sansevieria trifasciata 1.jpg|Sansevieria trifasciata 

## Tilvísanir
Rannveig Þorsteinsdóttir

**Rannveig Þorsteinsdóttir** (fædd á Sléttu í Mjóafirði 6. júlí 1904, dáin 18. janúar 1987) var íslensk stjórnmálakona og lögfræðingur. Rannveig sat á þingi frá 1949-1953 og var fyrsta konan sem kjörin var á þing fyrir Framsóknarflokkinn og jafnframt fyrsta konan sem hlaut leyfi til málflutnings fyrir Hæstarétti Íslands árið 1959.

Rannveig lauk prófi frá Samvinnuskólanum árið 1924, stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1946 og lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1949. 

Á árunum 1925-1936 starfaði Rannveig sem afgreiðslumaður Tímans. Hún var stundakennari við Samvinnuskólann 1926–1933, bréfritari við Tóbakseinkasöluna 1934–1946, rak málflutningsskrifstofu í Reykjavík 1949–1974 og var dómari í verðlagsdómi Reykjavíkur 1950–1974.

Rannveig gegndi auk þess ýmsum trúnaðarstörfum. Hún sat í stjórn Kvenfélagasambands Ísland og var formaður um nokkura ára skeið. Formaður Félags íslenskra háskólakvenna og Kvenstúdentafélags Íslands. Hún sat í útvarpsráði, var varafulltrúi á þingi Evrópuráðsins og átti sæti í yfirskattanefnd Reykjavíkur.

## Heimildir
* Rannveig Þorsteinsdóttir (Æviágrip þingmanna) 
* Konur og stjórnmál 
* „Baráttukonan sem gleymdist“, viðtal við Sigrúnu Magnúsdóttur um ævi Rannveigar Þorsteinsdóttur. RÚV, 17.apríl 2015
Vox (stjórnmálaflokkur)

**Vox** er spænskur stjórnmálaflokkur sem stofnaður var 17. desember 2013 af fyrrverandi félögum úr stjórnmálaflokknum Partido Popular. Vox er talinn yst til hægri í stjórnmálum. 
Haustin 2017 fjölgaði félögum um  20% á fjörutíu dögum í kjölfar hryðjuverkaárásar í Barselóna og sjálfstæðisbaráttu Katalóníu. Formaður  flokksins er  Santiago Abascal og aðalritari er Javier Ortega Smith.

## Gengi í þingkosningum

## Heimild
* Greinin Vox á spænsku wikipedia
Sigrún Pálína Ingvarsdóttir

**Sigrún Pálína Ingvarsdóttir** (fædd 8. nóvember 1955, látin 2. apríl 2019) var íslenskur þroskaþjálfi og brautryðjandi í baráttunni gegn kynferðislegu ofbeldi á Íslandi. Sigrún Pálína lauk námi frá Þroskaþjálfa­skóla Íslands árið 1977 og starfaði við fagið hér á landi til ársins 1996 er hún flutti bú­ferl­um til Dan­merk­ur þar sem hún starfaði lengst af sem þroska- og markþjálfi og meðferðarráðgjafi.

Sigrún Pálína var ein þeirra kvenna sem stigu fram árið 1996 og greindu opinberlega frá því að sr. Ólafur Skúlason biskup Íslands hefði framið kynferðisbrot gegn þeim á þeim tíma er hann starfaði sem sóknarprestur í Bústaðakirkju. Sigrún Pálína hafði allt frá árinu 1988 reynt að ræða málið innan Þjóðkirkjunnar en ekki haft erindi sem erfiði. Hún sendi erindi til siðanefndar Prestafélags Íslands árið 1996 og í kjölfarið komst málið í opinbera umræðu. Biskup mótmælti málflutningi kvennanna og hlaut málið, sem gekk undir nafninu Biskupsmálið, mikla umfjöllun í fjölmiðlum. Konurnar mættu víðast hvar fálæti og biskup leitaði m.a. til embættis ríkissaksóknara með það fyrir augum að kæra konurnar fyrir rangar sakargiftir. Eftir skýrslutökur hjá embættinu beindi ríkissaksóknari því til biskups að láta málið niður falla sem hann og gerði. Málið tók nýja stefnu eftir andlát Ólafs árið 2008 er dóttir hans, Guðrún Ebba Ólafsdóttir gekk á fund Karls Sigurbjörnssonar þáverandi biskups og óskaði eftir því að málið yrði tekið fyrir með formlegum hætti innan kirkjunnar og að Sigrún Pálína fengi áheyrn biskups og Kirkjuráðs, auk opinberrar afsökunarbeiði frá Þjóðkirkjunni. Yfirstjórn kirkjunnar aðhafðist ekkert frekar í málinu þrátt fyrir ítrekaðar óskir Guðrúnar Ebbu þar að lútandi. Það var svo árið 2010 að loks var skipuð rannsóknarnefnd sem leiddi í ljós hvernig kirkjan brást þessum konum og voru þeim dæmdar bætur.

Sigrún Pálína hlaut Jafnréttisviðurkenningu Stígamóta árið 2010.

## Heimildir
*Andlát: Sigrún Pálína Ingvarsdóttir
*Jafnréttisviðurkenningar Stígamóta 2010 
*Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir, „Saga Sigrúnar Pálu - saga samfélags“. Stundin 5. apríl 2019. 

## Ítarefni
* Hugvekja Sigúnar Pálínu flutt í Bessastaðakirkju árið 2011. 
* Sigríður Guðmarsdóttir, „Minningargrein um Sigrúnu Pálínu Ingvarsdóttur“ (f. 8. nóvember 1955 d. 2. apríl 2019)
Phyllostachys carnea

***Phyllostachys carnea*** er bambustegund sem var lýst af Guang Han Ye og Zheng Ping Wang. Hún getur orðið 2,5 m há og stönglarnir 14 til 15 mm í þvermál. Ættuð frá Kína (Hunan).

## Tenglar
Phyllostachys dulcis

***Phyllostachys dulcis*** er bambustegund sem var lýst af C.Y.Yao og Shao Yun Chen. Hún getur orðið 10 m há og stönglarnir 57 til 60 mm í þvermál. Ættuð frá Kína (Fujian, Jiangsu og Zhejiang).

## Tenglar
Holtasóti

**Holtasóti** (fræðiheiti: *Andreaea rupestris*) er tegund mosa af sótmosaætt. Hann finnst meðal annars á Íslandi og er algengur á steinum, oft á opnum svæðum, um allt land. Auðvelt er að greina holtasóta frá náskyldu tegundinni fjallasóta á því að blöð holtasóta eru án miðrifs en blöð fjallasóta hafa miðrif.

## Gró
Holtasóti myndar gró í baukum eins og aðrir baukmosar. Gró holtasóta eru tvenns konar, vanþroska gró sem eru brún og um 20 µm að stærð og stærri græn gró sem eru um 30 µm.

## Vistfræði
Holtasóti þolir vel þurrk sem gerir honum kleift að vaxa á svæðum sem eru opin fyrir vindi. Hann þolir hins vegar illa samkeppni við aðrar tegundir, svo sem litunarskóf (*Parmelia omphalodes*), snepaskóf (*Parmelia saxatilis*) og hraungambra (*Racomitrium lanuginosum*). Lappamerla vex gjarnan á holtasóta.

Holtasóti getur verið með algengustu mosum í sumum vistgerðum, til dæmis í eyðihraunavist og í hraungambravist.

## Myndir

Image:Andreaea rupestris (b, 150028-481738) 3744.JPG|Þurr holtasóti er svartur eða rauðbrúnn og blöðin liggja upp að stönglinum.
Image:Andreaea rupestris (b, 150028-481738) 3751.JPG|Blautur holtasóti er grænn vegna blaðgrænu.
Image:Andreaea rupestris (e, 142158-472914) 1843.JPG|Stakt laufblað holtasóta séð í smásjá. Ekkert miðrif er á blaðinu en blöð fjallasóta hafa miðrif.
Image:Andreaea rupestris (b, 150028-481738) 3776.JPG|Smásjármynd af laufblaði holtasóta. Stakar frumur sjást greinilega.
Image:Andreaea rupestris (d, 113642-470243) 5927.JPG|Baukur sótmosa rifnar á einkennandi hátt. Gró mosans dreifast út frá rifnum bauknum.
Image:Andreaea rupestris (d, 113642-470243) 5930.JPG|Gró holtasóta eru tvenns konar. Vanþroska brún gró og stærri græn gró.


## Tilvísanir
Guðrún Erlendsdóttir

**Guðrún Erlendsdóttir** (f. 1. maí 1936) er íslenskur lögfræðingur og fyrrverandi hæstaréttardómari við Hæstarétt Íslands. Árið 1986 var Guðrún skipuð dómari við Hæstarétt Íslands og varð þar með fyrsta konan á Íslandi sem skipuð var hæstaréttardómari.

## Menntun
Guðrún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1956 og lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1961. Hún hlaut réttindi sem héraðsdómslögmaður árið 1962 og réttindi sem hæstaréttarlögmaður árið 1967. 

## Fjölskylda
Guðrún var gift Erni Clausen lögfræðingi og eignuðust þau þrjú börn en þau eru Ólafur Arnarson viðskiptamaður, Guðrún Sesselja Arnardóttir hæstaréttardómari og Jóhanna Vigdís Arnardóttir leikkona. 

## Starfsferill
Guðrún rak lögmannsstofu ásamt eiginmanni sínum Erni Clausen frá 1961-1978, var aðjúnkt við lagadeild Háskóla Íslands 1970-1976, lektor 1976-1979 og dósent 1979-1986. Settur hæstaréttardómari 1982-1983 en var skipuð hæstaréttardómari árið 1986 og gegndi embættinu til ársins 2006. Forseti Hæstaréttar 1991-1992 og 2002-2003. Formaður Jafnlaunaráðs 1973-1976, formaður Jafnréttisráðs 1976-1979.

## Viðurkenningar

* Heiðursfélagi Félags kvenna í lögmennsku árið 2004. 
* Þakkarviðurkenning Félags kvenna í atvinnurekstri árið 2007. 
* Heiðursdoktor við lagadeild Háskóla Íslands árið 2018.
* Heiðursfélagi í Félagi háskólakvenna árið 2018.

## Annað
Guðrún var fundarstjóri og flutti ávarp á baráttufundi kvenna á Lækjartorgi sem haldinn var á Kvennafrídaginn 24. október 1975.

## Tilvísanir
Dóra Þórhallsdóttir

**Dóra Þórhallsdóttir** (23. febrúar 1893 – 10. september 1964) var forsetafrú Íslands og eiginkona Ásgeirs Ásgeirssonar forseta Íslands.

Dóra fæddist í Reykjavík og var dóttir hjónanna Þórhalls Bjarnarsonar biskups Íslands og konu hans Valgerðar Jónsdóttur. Á meðal systkina Dóru var Tryggvi Þórhallsson forsætisráðherra. Dóra ólst upp í húsinu Laufás við Laufásveg 48 í Reykjavík. 

3. október 1917 giftist Dóra, Ásgeiri Ásgeirssyni, guðfræðingi, alþingismanni, forsætisráðherra og öðrum forseta Íslands. Börn Dóru og Ásgeirs voru Þórhallur Ásgeirsson ráðuneytisstjóri, Vala Ásgeirsdóttir Thoroddsen forsætisráðherrafrú og Björg Ásgeirsdóttir sendiherrafrú.

Dóra sótti fundi ungmennafélaga á æskuárum sinum, sat í stjórn Lestrarfélags kvenna, í skólanefnd Kvennaskólans í Reykjavík og sóknarnefnd Dómkirkjunnar. Kirkjusókn var henni hugleikin sem og málefni Þjóðkirkjunnar. Dóra lagði gjarnan áherslu á að rækt yrði lögð við söngkennslu í skólum og var auk þess mikil hannyrðakona og lætur eftir sig fjölda fallegra muna.

Dóra var 59 ára gömul þegar hún varð forsetafrú. Við embættistöku Ásgeirs klæddist hún íslenskum skautbúningi og hafa forsetafrúr allar götur síðan fylgt þeim sið að klæðast skautbúningi við embættistöku eiginmanna sinna. 

Á fullveldisdaginn, 1. desember 1953 var hún sæmd stórkrossi Hinnar íslensku fálkaorðu.

Dóra lést úr bráðahvítblæði í september árið 1964, rúmum mánuði eftir að fjórða kjörtímabil Ásgeirs í embætti forseta hófst. 

## Tilvísun
Gljávíðiryðsveppur

**Gljávíðiryðsveppur** (fræðiheiti: *Melampsora laricis-pentandrae*) er sveppategund sem var lýst af Heinrich Klebahn 1897.
 Sveppurinn leggst á gljávíði og er með lerki sem millihýsil. Hann fannst fyrst við Höfn í Hornafirði árið 1994 og breiddist þaðan út. Nú finnst hann víðast þar sem gljávíðir er ræktaður, og hefur verið skráður á Vesturlandi, Austurlandi og Suðurlandi. Gljávíðiryðsveppur hefur ekki enn fundist á lerki á Íslandi.

## Tilvísanir
Phacidium

***Phacidium*** er ættkvísl sveppa í Phacidiaceae. 

Eftirfarandi tegundir eru í ættkvíslinni samkvæmt Catalogue of Life:

**[[Phacidium abietinum]]*
**[[Phacidium betulinum]]*
**[[Phacidium carbonaceum]]*
**[[Phacidium coniferarum]]*
**[[Phacidium coronatum]]*
**[[Phacidium dearnessii]]*
**[[Phacidium eucalypti]]*
**[[Phacidium falconeri]]*
**[[Phacidium fennicum]]*
**[[Phacidium infestans]]*
**[[Phacidium lacerum]]*
**[[Phacidium lunatum]]*
**[[Phacidium multivalve]]*
**[[Phacidium pini]]*
**[[Phacidium pusillum]]*
**[[Phacidium taxicola]]*
**[[Phacidium vaccinii]]*

Samkvæmt öðrum heimildum eru yfir 200 tegundir.

## Tilvísanir
Halldóra Eldjárn

**Halldóra Kristín Ingólfsdóttir Eldjárn** (24. nóvember 1923 – 21. desember 2008) var forsetafrú Íslands 1968–1980 og eiginkona Kristjáns Eldjárns forseta Íslands.

Halldóra er fædd og uppalin á Ísafirði. Foreldrar hennar voru hjónin Ingólfur Árnason og kona hans Ólöf Sigríður Jónsdóttir. Halldóra lauk gagnfræðaprófi á Ísafirði og fór þaðan til náms í Verslunarskóla Íslands og lauk verslunarprófi þaðan árið 1942 með ágætiseinkunn. Að loknu námi starfaði Halldóra í nokkur ár við skrifstofustörf hjá Magnúsi Kjaran stórkaupmanni í Reykjavík.

Árið 1947 gengu Halldóra og Kristján Eldjárn í hjónaband. Þau eignuðust fjögur börn en þau eru Ólöf Eldjárn (1947–2016) ritstjóri og þýðandi, Þórarinn Eldjárn (f. 1949) rithöfundur, Sigrún Eldjárn (f. 1954) rithöfundur og myndlistarkona,  og Ingólfur Árni Eldjárn (f. 1960) tannlæknir.

Kristján gegndi embætti þjóðminjavarðar og frá 1950 var heimili fjölskyldunnar í íbúð í húsi Þjóðminjasafnsins við Suðurgötu, allt þar til Kristján var kjörinn forseti Íslands árið 1968 og fjölskyldan flutti að Bessastöðum. Við þau tímamót ákvað Halldóra að taka bílpróf svo hún væri ekki öðrum háð varðandi ferðir til og frá Bessastöðum.

Kristján og Halldóra bjuggu að Bessastöðum til ársins 1980 er Kristján lét af embætti forseta Íslands. Kristján lést árið 1982 en eftir andlát hans starfaði Halldóra í nokkur ár hjá  Orðabók Háskóla Íslands.

## Tilvísanir
Adda Bára Sigfúsdóttir

**Adda Bára Sigfúsdóttir** (30. desember 1926 - 5. mars 2022) var íslenskur veðurfræðingur og stjórnmálamaður.

Foreldrar hennar voru Sigfús Sigurhjartarson alþingismaður og borgarfulltrúi og varaformaður Sósíalistaflokksins og Sigríður Stefánsdóttir. Adda Bára varð stúdent 1946 frá MR. Síðan stundaði hún nám í veðurfræði við Óslóarháskóla 1947-1953 og lauk þaðan cand.real. prófi. Að námi loknu hóf hún störf við Veðurstofu Íslands og var deildarstjóri veðurfarsdeildar 1953-1988. Síðan vann hún að rannsóknum  og úrvinnslu veðurfarsgagna við Veðurstofuna til 1998, var m.a. lengi í ritnefnd tímaritsins Veðursins.

## Stjórnmálaferill
Adda Bára haslaði sér snemma völl á hinum pólitíska vettvangi. Hún var formaður Æskulýðsfylkingarinnar 1955-1956. Varaþingmaður Reykvíkinga 1957. Fulltrúi Sósíalistaflokksins í borgarstjórn 1962-66 og fyrir Alþýðubandalagið 1970-86. Adda Bára var varaformaður Alþýðubandalagsins frá því að flokkurinn var stofnaður með því nafni 1968 og allt til 1974. Hún var einnig lengi í miðstjórn beggja áðurnefndra flokka. Adda Bára sat í ótal nefndum og ráðum sem verða ekki talin upp hér. Hún varð fyrst til að gegna formlegu starfi aðstoðarmanns ráðherra á Íslandi. Magnús Kjartansson heilbrigðisráðherra réði hana sér til aðstoðar haustið 1971. Þá höfðu lög sem heimiluðu ráðningu aðstoðarmanna verið í gildi í eitt og hálft ár. Aðstoðarmenn ráðherra voru í þá daga stundum kallaðir aðstoðarráðherrar eða vararáðherrar. Þessu starfi gegndi hún til 1974.

## Ritstörf
Adda Bára ritaði allmargar greinar í blöð og tímarit bæði um þjóðfélagsmál, veðurfræði og veðurfar. Rannsóknir hennar á úrkomu og úrkomudreifingu eru þekktar og Íslandskort hennar af meðalúrkomu áranna 1931-1960 var fyrsta heildstæða úrkomukortið sem gert var af landinu öllu.

## Einkahagir
Adda Bára var gift Bjarna Benediktssyni frá Hofteigi (1922-1968). Synir þeirra voru Sigfús Bjarnason og Kolbeinn Bjarnason, flautuleikari.

Adda Bára var heiðursfélagi í Hinu íslenska náttúrufræðifélagi.
Georgía Björnsson

**Georgía Björnsson** (18. janúar 1884 – 18. september 1958), fædd undir nafninu **Georgia Hoff-Hansen**, var eiginkona Sveins Björnssonar og þar með fyrsta forsetafrú Íslands.

Georgía fæddist í Danmörku. Faðir hennar var Hans Henrik Emil Hoff-Hansen, lyfsali og jústisráð í Hobro á Jótlandi, en móðir hennar var Anna Catherine Hansen, sem rakti ættir sínar til jóskra presta og stórbænda. Georgía kynntist Sveini þegar hún dvaldi hjá systur sinni á Íslandi veturinn 1901-1902 og hitti hann aftur í Kaupmannahöfn nokkrum árum síðar. Georgía og Sveinn gengu í hjónaband árið 1908 og fluttu stuttu síðar til Íslands. Þau eignuðust sex börn. 

Georgía varð forsetafrú sextug að aldri þegar Sveinn var kjörinn fyrsti forseti nýja íslenska lýðveldisins 17. júní árið 1944. Áður hafði hún verið sendiherrafrú í Danmörku þegar Sveinn var sendiherra þar og síðar ríkisstjórafrú á Íslandi þau þrjú ár sem Sveinn gegndi því embætti. Hún var sæmd stórkrossi Hinnar íslensku fálkaorðu árið 1946.

Það kom að miklu leyti í hlut Georgíu að móta heimilisbraginn í embættisbústað forseta á Bessastöðum á upphafsárum embættisins. Hún þótti útsjónarsöm við val og uppröðun á húsgögnum og nýtti ýmis sambönd við áhrifafólk í sendiráði Íslands í London og í viðskiptalífinu til að annast innkaup fyrir forsetaembættið í útlöndum, m.a. á matvælum sem erfitt var að nálgast hér á landi á þessum tíma.

## Tilvísanir
Hjartaheill

**Hjartaheill** eru samtök hjartasjúklinga á Íslandi. Samtökin voru stofnuð 1983. Félagið styrkir m.a. kaup á tækjum fyrir sjúkrastofnanir og styrkir endurhæfingarstöðvar.

## Tenglar

* Um Hjartaheill – SÍBS
* Um Hjartaheill – Heimasíða Hjartaheilla
Fjallasóti

**Fjallasóti** (fræðiheiti: *Andreaea blyttii*), sjaldan nefndur **rifsóti**, er tegund sótmosa. Hann finnst á Íslandi en er sjaldgæfur. Fjallasóti líkist holtasóta en hefur áberandi miðrák á blöðunum á meðan holtasóti hefur enga miðrák.

## Útbreiðsla og búsvæði
Fjallasóti vex í urðum og utan á steinum á snjódældasvæðum og finnst helst hátt upp til fjalla. Þó finnst hann niður í 400 metra hæð yfir sjávarmáli á Vestfjörðum.

## Tilvísanir
Snepaskóf

**Snepaskóf** (fræðiheiti: *Parmelia saxatilis*) er tegund fléttna af litskófarætt. Hún er mjög algeng á Íslandi.

## Útlit
Snepaskóf hefur stórt þal, 10-20 cm  eða jafnvel meira, þar sem efra borðið er grátt eða grábrúnt með aflöngum raufum og netlaga hryggjum. Þalið er oft nær alþakið litlum sívölum snepum sem eru svartir í endann og brotna auðveldlega af fléttunni.

## Útbreiðsla og búsvæði
Snepaskóf vex aðallega á klettum en stundum á trjábolum. Hún er algeng um allt land frá láglendi upp í 900 metra hæð, bæði við ströndina og inn til landsins. Snepaskóf getur verið með algengustu fléttum í sumum vistgerðum, til dæmis í lyngmóavist á láglendi. Á Íslandi er snepaskóf algengasta tegundin sem finnst í nábýli við skeggburkna sem er í útrýmingarhættu hér á landi.

## Nytjar
Snepaskóf var áður nefnd litunarmosi og var notuð til litunar á sama hátt og skyld tegund, litunarskóf.

## Rannsóknir
Snepaskóf hefur verið notuð til að fylgjast með brennisteins- og flúormengun frá stóriðju á Grundartanga. Seyði unnið úr snepaskóf hefur sýnt veiruhamlandi virkni gegn RS-kvefveirum og herpesveirunum HSV1 og HSV2. Talið er að virknin sé vegna salazinsýru sem fléttan inniheldur.

## Efnafræði
Snepaskóf inniheldur nokkur þekkt fléttuefni: atranórin, salazinsýru, consalazinsýru, lóbarinsýru og prótócetrarsýru.

Þalsvörun snepaskófar er K+ barkarlag gult en miðlag rautt, KC-, C-, P+ miðlag laxagult.

## Samband við aðrar tegundir
Í Íslandi hefur ein sveppategund fundist sem sýkur á snepaskóf, tegundin *[[Abrothallus parmeliarum]]*. Hún finnst á Suðurlandi og Austurlandi.

## Tilvísanir
Gulstika

**Gulstika** (fræðiheiti: *Parmeliopsis ambigua*) er tegund fléttna af litskófarætt. Hún finnst á Íslandi og líkist mjög grástiku í útliti en hefur gulleitan litblæ sem grástika hefur ekki.

## Útbreiðsla og búsvæði
Gulstika vex á trjágreinum og bolum, aðallega á birki. Á Íslandi finnst hún aðeins neðan 200 metra og þekkist bara á Austulandi frá Fljótsdalshéraði að Hornafirði en einnig við Ísafjarðardjúp.

## Verndun og stofnstærð
Gulstika er á válista Náttúrufræðistofnunar Íslands þar sem hún er flokkuð sem tegund í nokkurri hættu (LR). Gulstika hefur ekki verið metin af samtökunum IUCN.

## Efnafræði
Gulstika ber gulleitan blæ vegna úsninsýru í þalinu. Hún inniheldur einnig divaricatinsýru. Þalsvörun gulstiku er K-, C-, KC+ gul, P-.

## Myndir

Image:Parmeliopsis ambigua and hyperopta - Flickr - pellaea.jpg|**Gulstika** og grástika vaxa saman á trjádrumbi í Bresku Kólumbíu. Litamunurinn er greinilegur.


## Tilvísanir
Grástika

**Grástika** (fræðiheiti: *Parmeliopsis hyperopta*) er tegund fléttna af litskófarætt. Hún finnst á Íslandi og líkist mjög gulstiku í útliti en er grá á litinn en gulstika hefur gulan litblæ. Grástika er flokkuð sem tegund í bráðri útrýmingarhættu á Íslandi.

## Útbreiðsla og búsvæði
Á Íslandi er grástika mjög sjaldgæf og finnst aðeins í Egilsstaðaskógi og Vaglaskógi.

## Verndun og stofnstærð
Grástika er á válista Náttúrufræðistofnunar Íslands þar sem hún er flokkuð sem tegund í bráðri útrýmingarhættu (CR). Grástika hefur ekki verið metin af samtökunum IUCN.

## Efnafræði
Grástika inniheldur divaricatinsýru en hún inniheldur ekki úsninsýru eins og gulstika. Þalsvörun grástiku er K-, C-, KC-, P-.

## Myndir

Image:Parmeliopsis ambigua and hyperopta - Flickr - pellaea.jpg|**Grástika** og gulstika vaxa saman á trjádrumbi í Bresku Kólumbíu. Litamunurinn er greinilegur.


## Tilvísanir
Forspjall að sérhverri vísindalegri frumspeki framtíðar

Með ***Forspjalli að sérhverri vísindalegrir frumspeki framtíðar*** reyndi Immanuel Kant árið 1783 að setja fram einfalda kynningu á hinni „gagnrýnu“ heimspeki sinni. Kant leit á þetta stutta rit sem einfaldaða framsetningu á höfuðverki sínu *[[Gagnrýni hreinnar skynsemi]]* (1781).
Anna Sigurðardóttir

**Anna Sigurðardóttir** (f. 5. desember 1908, d. 3. janúar 1996) var stofnandi og forstöðumaður Kvennasögusafns Íslands.

Anna fæddist á Hvítárbakka í Borgarfirði og lauk prófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík. Anna tók virkan þátt í starfi kvenfélaga og lagði kvennabaráttunni lið með margvíslegum hætti en þann 1. janúar árið 1975 stofnaði hún Kvennasögusafn Íslands og veitti safninu forstöðu meðan hún lifði. Safnið var lengi rekið á heimili Önnu á Hjarðarhaga í Reykjavík en opnaði í Þjóðarbókhlöðunni sama ár og Anna lést. Anna Sigurðardóttir var gerð að heiðursdoktor við Háskóla Íslands árið 1986, fyrst íslenskra kvenna, fyrir brautryðjendastarf í íslenskum kvennarannsóknum.

Anna ritaði tvær bækur *Vinna kvenna í 1100 ár* (1985) og *Allt hafði annan róm áður í páfadóm* (1988).

Anna var kjörin heiðursfélagi Sagnfræðingafélags Íslands 1991.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Sigríður Th. Erlendsdóttir, „Anna Sigurðardóttir“ Andvari- Nýr flokkur XLII, 125. ár (2000), bls. 11-68
* Erla Hulda Halldórsdóttir, „Anna Sigurðardóttir og Kvennasögusafn Íslands“ Ritmennt. Ársrit Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns 2 (1997), bls. 81-106
* Svanlaug Baldursdóttir, „Í Kvennasögusafni Íslands“ Konur skrifa til heiðurs Önnu Sigurðardóttir (Reykjavík 1980), bls. 1-11
Lækjagrýta

**Lækjagrýta** (fræðiheiti: *Montia fontana*) er einær jurt af ættkvíslinni *[[Montia]]*. Hún er útbreidd á rökum svæðum um heiminn, frá hitabeltinu til heimskautasvæða, en er upphaflega frá Evrópu.

Lækjagrýtu er skift í fjórar undirtegundir, subsp. fontana, subsp. amporitana, subsp. chondrosperma og subsp. variabilis

## Tilvísanir

## Tenglar
*Jepson Manual Treatment
*Photo gallery
Dagstjarna

**Dagstjarna** (fræðiheiti: *Silene dioica*) er tvíær eða fjölær jurt af hjartagrasaætt sem vex víða um Evrópu.http://linnaeus.nrm.se/flora/di/caryophylla/silen/silediov.jpg

Hún myndar blendinginn *Silene* × *hampeana* með *[[Silene latifolia]]*, og er hann frjór. Hann er með ljósari bleik blóm og að öðru leyti millistig í útliti.

## Tilvísanir

* Lid, J. og D. T. Lid (2005). R. Elven, red. Norsk flora (7 utg.). Oslo: Samlaget. ISBN 82-521-6029-8.
* Signe Frederiksen et al., *Dansk flora*, 2. udgave, Gyldendal 2012. ISBN 8702112191.
* Arne og Anna-Lena Anderberg: ''Den virtuella floran'', Naturhistoriska riksmuseet
Trefjasóley

**Trefjasóley** (fræðiheiti: *Ranunculus hyperboreus*) er sóleyjartegund sem vex á nyrstu hlutum Evrópu. Henni var lýst af Christen Friis Rottbøll. 

## Tilvísanir

*Den virtuella floran
Essequibo-fljót

**Essequibo-fljót** er stærsta fljót Gvæjana og stærsta áin milli Orinoco-fljóts og Amasónfljóts. Upptök árinnar eru í Acarai-fjöllum á landamærum Gvæjana við Brasilíu. Þaðan rennur hún 1.014 km til Atlantshafs um skóga og gresjur. Vatnasvið árinnar er 69.300 km² og meðalrennsli hennar 2.104 m³/s.
Amy Rose

**Amy Rose** er bleikur broddgöltur í Sonic the Hedgehog tölvuleiknum. Hún kom fyrst fram í tölvuleik árið 1993.
Berbice-fljót

**Berbice-fljót** er fljót í Gvæjana. Upptök þess eru í hálendi í héraðinu Rupununi. Þaðan rennur Berbice-fljót 595 km til Atlantshafsins í norðri um skógi vaxið land í austurhluta Gvæjana. Sjávarfallamörk eru 160 til 320 km frá ströndinni. Bærinn Nýja Amsterdam er á austurbakka fljótsins í árósunum. Krabbaeyja liggur í mynni árinnar.
CARICOM

**CARICOM** (skammstöfun fyrir *Caribbean Community* eða „Karabíska samfélagið“) eru samtök um efnahagssamstarf og fríverslun milli 15 ríkja í Mið- og Suður-Ameríku. Samtökin voru stofnuð árið 1973 af fjórum fyrrum breskum nýlendum: Jamaíku, Barbados, Trínidad og Tóbagó og Gvæjana. Flest aðildarríkin eru enskumælandi lönd og enska er vinnumál samtakanna. Árið 1995 bættist Súrínam í hópinn (hollenskumælandi) og Haítí (frönskumælandi) árið 2002. Karíbahafseyjar sem enn eru undir breskri stjórn eiga aukaaðild að samtökunum og nokkur önnur Mið- og Suður-Ameríkuríki eiga þar áheyrnarfulltrúa. Höfuðstöðvar samtakanna eru í Georgetown í Gvæjana.
Handtaka og aftaka Ngo Dinh Diem

**Handtaka og morð [[Ngô Đình Diệm]]**, forseta Suður-Víetnam, var hápunktur árangursríks valdaráns CIA-undir forystu Dương Văn Minh hershöfðingja í nóvember 1963. Þann 2. nóvember 1963 voru Diệm og ráðgjafi hans, yngri bróðir Ngô Đình Nhu, handteknir eftir umsátur norður-víetnamska lýðveldishersins á Gia Long höllinni í Saigon. Valdaránið markaði endalok níu ára harðræðis og spillingarstjórn í Suður-Víetnam. Óánægja með Diệm stjórnina hafði gerjast undir yfirborðinu og sprungið með búddískum mótmælum gegn langvarandi trúarlegri mismunun eftir að stjórnvöld höfðu skotið mótmælendur flögguðu búddískum fánum.

Þegar uppreisnarmennirnir komu inn í höllina voru Ngô bræðurnir búnir að flýja til stuðningsmanna sinna í Cholon. Bræðurnir höfðu verið í samskiptum við uppreisnarmennina þaðan og tekist að sannfæra þá um að þeir væru staðsettir í höllinni. Bræðurnir Ngô samþykktu þó fljótlega að gefast upp gegn loforði um að mega fara í útlegð; Eftir að hafa verið handteknir voru þeir þess í stað teknir af lífi aftur í brynvörðum bíl af ARVN ofurstum á leiðinni upp í höfuðstöðvar hersins í Tân Sơn Nhứt Air herstöðinni. Engin formleg rannsókn var gerð á aftöku Ngô bræðranna en talið er að lífvörður Minh, kapteinn Nguyễn Văn Nhung og Major Dương Hiếu Nghĩa, sem áttu að gæta bræðranna á ferðinni hafi borið ábyrgð. Félagar Minh í hernum og bandarískir embættismenn í Saigon voru sammála um að Minh hefði verið sá sem fyrirskipaði aftökuna. Kenningin er sú að bræðurnir voru drepnir til að koma í veg fyrir pólitíska endurkomu síðar meir. Hershöfðingjar lýðveldishersins reyndu að hylma yfir aftökuna með því að gefa í skyn að bræðurnir hafi framið sjálfsvíg, en ljósmyndir sem birtust í fjölmiðlum síðar meir virðast útiloka þann möguleika. 

## Baksaga
Pólitískur ferill Diệm hófst í júlí 1954, þegar hann var ráðinn forsætisráðherra Víetnams af fyrrum keisara Bảo Đại, sem var þjóðhöfðingi. Á þessum tímapunkti hafði Víetnam verið skipt á Genfar-ráðstefnunni eftir ósigur Frakka í orrustunni við Dien Bien Phu. Skiptingin átti að vera tímabundin og kosningar áttu að vera haldnar árið 1956 til að mynda til ríkisstjórn sameinaðrar þjóðar. Í millitíðinni voru Diệm og Bảo Đại læstir í valdabaráttu. Bảo Đại mislíkaði Diệm en valdi hann í forsætisráðherraembættið í þeirri von að hann myndi laða að bandaríska aðstoð. Diệm lagði til þjóðaratkvæðagreiðslu fyrir október 1955 um hvort Suður-Víetnam ætti að verða lýðveldi og í kjölfar hennar lýsti hann sig forseta nýstofnaða lýðveldisins Víetnam. Diệm neitaði svo að halda sameiginlegar kosningar með Norður-Víetnam og rökstuddi það með því að vísa til að Víetnam hefði ekki skrifað undir Genfarsamþykktina. Diệm hélt síðan völdum þrátt fyrir nokkrar morð- og valdaránstilraunir, til ársins 1963.

## Tilvísanir

## Heimildir

*
Ósman 1.

**Osman 1.** eða **Osman Gazi** (tyrkneska: *<nowiki/>'O <u>s</u> mān Ġāzī*; lést 1323/4) var leiðtogi Ottómananna og stofnandi Ottómanaveldisins. Ríkið, sem var einungis smáríki meðan Osman lifði, breyttist í heimsveldi á næstu öldum eftir dauða hans og entist fram að lokum fyrri heimsstyrjaldar. Sagnfræðingar merkja almennt endalok Tyrkjaveldis við afnám soldánsdæmisins árið 1922, stofnun lýðveldisins Tyrklands árið 1923, eða afnám kalífadæmisins árið 1924. 

*<nowiki/>*

Vegna skorts á sögulegum heimildum frá ævi hans eru mjög fáar staðreyndir til um hann. Engin samtímaheimild um stjórn Osmans hefur lifað til dagsins í dag. Fyrstu rituðu heimildir um hann eru frá fimmtándu öld, meira en hundrað árum eftir dauða hans. Vegna þessa er mjög erfitt fyrir sagnfræðinga að greina á milli staðreyndar og goðsagna í mörgum sögum um hann.

## Upphaf Ottómanveldisins
Nákvæm fæðingardagsetning Osmans er óþekkt. Hann var líklega fæddur um miðja þrettándu öld, hugsanlega árið 1254/5. Samkvæmt tyrkneskri sagnahefð leiddi faðir Osmans, Ertuğrul, tyrkneska Kayı-þjóðarbrotið vestur á bóginn frá Mið-Asíu til Anatólíu á flótta undan Mongólum. Hann sór soldáni Seldjúka hollustueið og hlaut yfirráð yfir bænum Söğüt á Byzantísku landamærunum. Þessi tengsl milli Ertuğrul og Seldjúka eru hugsanlega seinni tíma spuni  

Osman varð höfðingi, eða *bey*, eftir dauða föður síns u.þ.b. árið 1280. Ekkert er vitað fyrir víst um Osman, nema að hann stjórnaði svæðinu í kringum bæinn Söğüt og hóf árásir þaðan gegn nærliggjandi Býzanska keisaraveldinu. Fyrsti atburðurinn sem vitaður er með vissu í lífi Osman er bardaginn í Bapheus 1301 eða 1302, þar sem hann sigraði býzanskar herdeildir sem sendar voru gegn honum. Osman virðist hafa einbeitt sér að því að stækka ríki sitt á kostnað Býzantíum á meðan hann forðaðist að berjast við máttugri tyrkneska nágranna.    

## Draumur Osmans
Osman ráðfærði sig oft við trúarlegan leiðtoga að nafni Sheikh Edebali. Osman var einnig giftur Malhun dóttur Edebali. Í einni sögu sem birtist í annálnum Aşıkpaşazade á fimmtándu öld er sagt frá draumi Osmans er hann gisti í húsi Sjeiksins: 
 

Draumurinn varð mikilvæg goðsögn fyrir veldi Ottómana því það veitti ætt Osmans trúarlega réttlætingu til að drottna yfir jörðinni og veitti um leið fimmtándu aldar lesendum skýringu á miklum árangri Ottómana. 

## Tilvísanir
Ljósmæðrafélag Íslands

**Ljósmæðrafélag Íslands** er stéttarfélag ljósmæðra og ljósmæðranema. 

Félagið var stofnað 2. maí 1919 og stóðu 20 ljósmæður að stofnun félagsins. Félaginu var ætlað að annast réttindamál og til að styðja ljósmæður í að viðhalda og auka þekkingu sína í ljósmóðurfræðum. Á upphafsárum félagsins og lengi framan af, voru ljósmæður afar dreifðar um landið og áttu erfitt með að komast frá til að afla sér nýrrar þekkingar. Því var eitt fyrsta verkefni félagsins að hefja útgáfu á Ljósmæðrablaðinu og miðla þannig þekkingu til ljósmæðra og kynna réttindamál þeirra. Við stofnun félagsins var stjórnin þannig skipuð: Þuríður Bárðardóttir, formaður, Þórdís Jónsdóttir Carlquist, ritari, og Þórunn Á. Björnsdóttir, gjaldkeri. Allar þessar ljósmæður voru embættisljósmæður í Reykjavík.

Þó að samtök ljósmæðra hafi fyrst verið stofnuð árið 1919 er saga stéttarinnar þó mun lengri en ljósmæður eru fyrsta stétt kvenna í opinberu starfi hér á landi. Fyrstu íslensku ljósmæðurnar útskrifuðust á Bessastöðum haustið 1761 að loknu embættisprófi. Árið 1912 var Yfirsetukvennaskóli Ísland stofnaður og fór nám til ljósmóðurstarfa fram í skólanum. Árið 1932 var nafni skólans breytt í Ljósmæðraskóla Íslands. Skólinn starfaði til ársins 1994 en árið 1996 færðist nám í ljósmóðurfræðum yfir á háskólastig og útskrifuðust fyrstu ljósmæðurnar með próf frá Háskóla Íslands árið 1998.

Formaður félagsins er Áslaug Valsdóttir.

## Tilvísanir
Naruhito

**Naruhito** (徳仁; f. 23. febrúar 1960) er núverandi keisari Japans. Hann tók við krúnunni þann 1. maí árið 2019 eftir að faðir hans, Akihito keisari, sagði af sér. Samkvæmt hefðbundinni talningu er hann 126. keisari Japans og fyrsti keisari landsins sem er fæddur eftir seinni heimsstyrjöldina.

Keisaratíð Naruhitos ber nafnið „Reiwa-tímabilið“, sem merkir „tímabil fagurs samhljóms“. Samkvæmt japanskri hefð verður Naruhito þekktur sem **Reiwa keisari** eftir andlát sitt.

Naruhito hefur verið kvæntur Masako Owada frá árinu 1993. Hjónin eignuðust dótturina Aiko árið 2001. Þar sem japönsk erfðalög gera ekki ráð fyrir að konur geti erft keisarakrúnuna mun þó krúnan að öllu óbreyttu ganga til yngri bróður hans, Fumihitos, eftir að Naruhito deyr. Hugmyndir hafa þó verið viðraðar um að breyta erfðalögunum að krúnunni og skoðanakannanir sýna að drjúgur meirihluti Japana styður lagabreytingar til að heimila konum að erfa krúnuna.

## Tilvísanir
Smánetla

**Smánetla** (fræðiheiti: *Urtica urens*) er planta af netluætt. Hún er ættuð frá Evrasíu en finnst nú í Norður-Ameríku og Nýja-Sjálandi sem innflutt tegund. Hún er talin brenna meira en brenninetla.

## Tilvísanir

* Signe Frederiksen et al., *Dansk flora*, 2. udgave, Gyldendal 2012. ISBN 87-02-11219-1.

## Tenglar
*Jepson Manual Treatment
*Photo gallery
*Den virtuella floran
Netlur

**Netlur** (fræðiheiti: *Urtica*) er ættkvísl einærra eða fjölærra jurta í netluætt (*Urticaceae*). Margar tegundir eru með brennihár og verja sig þannig fyrir ágangi grasbíta.

## Tegundir
Fjöldi tegunda í ættkvíslinni í eldri heimildum eru nú taldar samnefni við *[[Brenninetla|brenninetlu]]* (*Urtica dioica*). Einstaka þeirra eru nú flokkaðar sem undirtegundir ef brenninetlu.

Meðal tegunda í ættkvíslinni *Urtica*, og aðalútbreiðslusvæði:
**[[Urtica andicola]]* Webb
**[[Urtica angustifolia]]* Fisch. ex Hornem. Kína, Japan, Kórea
**[[Urtica ardens]]* Kína
**[[Urtica aspera]]* Petrie South Island, Nýja-Sjálandi
**[[Urtica atrichocaulis]]* Himalaya, suðvestur Kína
**[[Urtica atrovirens]]* vestur Miðjarðarhafssvæðið
**[[Urtica australis]]* Hook.f. Nýja-Sjáland
**[[Urtica cannabina]]* L., vestur Asía frá Síberíu til Íran
**[[Urtica chamaedryoides]]* suðaustur Norður-Ameríka
**[[Urtica dioica]]* L. (Brenninetla), Evrópa, Asía, Norður-Ameríka
**''Urtica dioica'' subsp. ''galeopsifolia'' Wierzb. ex Opiz , Evrópa. (Stundum talin sem sjálfstæð tegund *Urtica galeopsifolia*.)
**[[Urtica dubia]]* – ólögmætt samheiti yfir *U. membranacea*
**[[Urtica ferox]]* G.Forst., Nýja-Sjáland
**[[Urtica fissa]]* Kína
**[[Urtica gracilenta]]* Norður-Ameríka: Arizona, New Mexico, vestur Texas, norður Mexíkó
**[[Urtica hyperborea]]* Himalaya frá Pakistan til Bhutan, Mongólía og Tíbet, hátt til fjalla
**[[Urtica incisa]]* Poir , Ástralía, Nýja-Sjáland
**[[Urtica kioviensis]]* Rogow. austur Evrópa
**[[Urtica laetivirens]]* Maxim. Japan, norðaustur Kína
**[[Urtica lalibertadensis]]*
**[[Urtica linearifolia]]* (Hook.f.) Cockayne , Nýja-Sjáland
**[[Urtica mairei]]* Himalaya, suðvestur Kína, norðaustur Indland, Myanmar
**[[Urtica massaica]]* Afríka
**[[Urtica membranacea]]* Poir. ex Savigny Miðjarðarhafssvæðið, Azoreyjar
**[[Urtica morifolia]]* Poir. Kanaríeyjar (einlend)
**[[Urtica parviflora]]* Himalaya (lágt til fjalla)
**[[Urtica peruviana]]* D.Getltman Perú
**[[Urtica pseudomagellanica]]* D.Geltman Bólivía
**[[Urtica pilulifera]]* , suður Evrópa
**[[Urtica platyphylla]]* Wedd. Kamchatka, Sakhalin, Japan
**[[Urtica procera]]* Mühlenberg , Norður-Ameríka
**[[Urtica pubescens]]* Ledeb. Suðvestur Rússland austur til mið Asíu
**[[Urtica rupestris]]* Sikiley (einlend)
**[[Urtica sondenii]]* (Simmons) Avrorin ex Geltman norðaustur Evrópa, norður Asía
**[[Urtica taiwaniana]]* Taívan
**[[Urtica thunbergiana]]* Japan, Taívan
**[[Urtica triangularis]]*
**[[Urtica urens]]* L. (smánetla), Evrópa, Norður-Ameríka
**[[Urtica urentivelutina]]*

## Tenglar

* 

## Tilvísanir
Sonja Ýr Þorbergsdóttir

**Sonja Ýr Þorbergsdóttir** (f. 15. ágúst 1982) er íslenskur lögfræðingur og formaður stéttarfélagasamtakanna BSRB.

## Menntun og starfsferill
Sonja hefur lokið BS gráðu í viðskiptalögfræði og ML gráðu í lögfræði frá Háskólanum á Bifröst. Hún starfaði sem lögfræðingur BSRB 2008–2017. Hún var kjörin formaður BSRB árið 2018.

## Tilvísanir
Vafsúra

**Vafsúra** (fræðiheiti: *Fallopia convolvulus*) er hraðvaxin einær jurt í súruætt, og vex hún um Evrasíu og norður Afríku. 
Fræin var nytjuð í fornöld, en eru of fá og smá (4mm.) fyrir nútíma ræktun, og telst hún yfirleitt illgresi nú.

## Tilvísanir
Risasúra

**Risasúra** (fræðiheiti: *Fallopia sachalinensis*) er súrutegund ættuð frá norðaustur Asíu, í Japan (Hokkaidō, Honshū) og austast í Rússlandi (Sakhalin og suður Kúrileyjum). Hún er fjölær og um 2 til 4 m há, með skriðulum rótarstönglum. Hún er mikið notuð í heimkynnum sínum til matar. 

## Tilvísanir

* Arne og Anna-Lena Anderberg: ''Den virtuella floran'', Naturhistoriska riksmuseet
Ingibjörg Pálmadóttir

**Ingibjörg Pálmadóttir** (f. 18. febrúar 1949) er íslenskur hjúkrunarfræðingur, fyrrverandi alþingismaður og heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra.

Ingibjörg sat á Alþingi fyrir Framsóknarflokkinn í Vesturlandskjördæmi 1991–2001.

Ingibjörg er fædd og uppalin á Hvolsvelli. Foreldrar hennar eru Pálmi Eyjólfsson sýslufulltrúi og Margrét Ísleifsdóttir tryggingafulltrúi. Bróðir Ingibjargar er Ísólfur Gylfi Pálmason sveitarstjóri og fyrrverandi alþingismaður. Eiginmaður Ingibjargar er Haraldur Sturlaugsson fyrrverandi forstjóri útgerðarfyrirtækisins Haraldar Böðvarssonar á Akranesi og eiga þau fjóra syni.

## Nám og störf
Hjúkrunarfræðipróf frá Hjúkrunarskóla Íslands 1970.

Ingibjörg starfaði sem hjúkrunarfræðingur við Sjúkrahús Akraness 1970–1988, alþingismaður fyrir Framsóknarflokkinn í Vesturlandskjördæmi frá 1991–2001 og heilbrigðis- og tryggingaráðherra frá 1995–2001. Eftir að Ingibjörg lét af þingmennsku starfaði hún um tíma sem umboðsmaður sjúklinga á Landspítalanum, hjá Velferðarsjóði barna og sem stjórnarformaður Hjálparstarfs kirkjunnar.

Ingibjörg var bæjarfulltrúi Framsóknarflokksins á Akranesi 1982–1994 og aftur frá 2014–2018.

## Annað
Ingibjörg sat í embætti heilbrigðisráðherra um 6 ára skeið, lengur en nokkur annar á Íslandi.

## Tilvísanir
Tatarabókhveiti

**Tatarabókhveiti** (fræðiheiti: *Fagopyrum tataricum*) er súrutegund sem er ræktuð vegna fræjanna ásamt bókhveiti. 
Tatarabókhveiti er rammara og inniheldur meira rutin en venjulegt bókhveiti. Það inniheldur einnig quercitrin.  

## Tilvísanir
Mosajafnaætt

***Selaginellaceae*** inniheldur aðeins eina ættkvísl, Selaginella, en hún er með yfir 600 tegundir. Rannsóknir  Korall & Kenrick benda til að það eigi eftir að skifta henni upp í tvær ættkvíslir, en það er enn ekki staðfest.

## Tilvísun
Birkifrekna

**Birkifrekna** (fræðiheiti: *Atopospora betulina*) er tegund sjúkdómsvaldandi svepps. Hún vex á laufblöðum ýmissa birkitegunda. Hún er algeng á Íslandi á dauðum laufblöðum birkis og fjalldrapa þar sem hún myndar svarta bletti 0,5-1 mm að breidd.

## Hýsiltegundir
Birkifrekna finnst á mörgum birkitegundum víðsvegar um Norður-Ameríku og Evrasíu. Þekktir hýslar utan fyrir birkifreknu utan Íslands eru *[[Betula chinensis]]*, *[[Betula divaricata]]*, kirtilbjörk (*B. glandulosa*), dvergbjörk (*B. humilis*), fjalldrapi (*B. nana*), lindabjörk (*B. occidentalis*), næfurbjörk (*B. papyrifera*), hengibjörk (*B. pendula*), ilmbjörk (*B. pubescens*) og mýrahrís (*B. pumila*).

## Tilvísanir
Vatnsögn

**Vatnsögn** (fræðiheiti: *Crassula aquatica*) er einær jurt sem var fyrst lýst af Carl von Linné, og fékk sitt núverandi nafn af Schönl.. 


File:Crassula aquatica.tif
File:UC1755354 Crassula aquatica.jpg


## Tenglar
* Artfaktablad för Crassula aquatica

## Tilvísanir
Álftalauksætt

**Álftalauksætt** (*Isoetaceae*) inniheldur eina núlifandi ættkvísl (*[[Isoetes]]*) og tvær útdauðar (*[[Tomiostrobus]]* og *[[Lepacyclotes]]*).

## Tilvísanir
Selaginella

Mosajafni er eina tegund ættkvíslarinnar sem vex á Íslandi, og heitir hún eftir honum. Ættkvíslin inniheldur um 700 tegundir.
 

## Tegundir (úrval)
* *[[Selaginella uncinata]]* 
* *[[Selaginella martensii]]* 
* *[[Selaginella selaginoides]]* (*Mosajafni*)
* *[[Selaginella lepidophylla]]* 
* *[[Selaginella kraussiana]]* 
* *[[Selaginella apoda]]* 
* *[[Selaginella denticulata]]* 
* *[[Selaginella helvetica]]* 
* *[[Selaginella pallescens]]* 
* *[[Selaginella azorica]]*
* *[[Selaginella caesia]]*
* *[[Selaginella cuspidata]]*
* *[[Selaginella doederleinii]]*
* *[[Selaginella emmeliana]]*
* *[[Selaginella underwoodii]]*

## Tenglar
* Den virtuella floran - Mosslumrar
* Den virtuella floran - Mosslummerväxter
* ITIS

## Tilvísun

* Den virtuella floran - Dvärglummer
* Selaginellaceae in Flora of North America 
* Selaginellaceae in Flora Zambesiaca
* Botanischer Garten Berlin Dahlem
* Mitochondien-DNA
Jóhannes Páll 1.

**Jóhannes Páll 1.** (latína; *Ioannes Paulus I*; 17. október 1912 – 28. september 1978), fæddur undir nafninu **Albino Luciani**, var páfi kaþólsku kirkjunnar í einn mánuð árið 1978. Jóhannes Páll 1. er síðasti páfinn fram á okkar daga sem fæddist á Ítalíu og páfatíð hans var ein sú stysta í sögu kaþólsku kirkjunnar. Hann er stundum kallaður „páfinn brosmildi“ (ítalska: Il Papa del Sorriso) eða „septemberpáfinn“.

Albino Luciani, sem þá hafði verið erkibiskup Feneyja frá árinu 1969, var kjörinn páfi eftir fjórar atkvæðagreiðslur þann 28. ágúst árið 1978. Luciani tók sér nafnið Jóhannes Páll í höfuðið á síðustu tveimur páfum á undan sér, Jóhannesi 23. og Páli sjötta. Á þeim stutta tíma sem Jóhannes Páll 1. sat á páfastól þótti hann hleypa ferskum andvara á embættið með hógværð sinni og alþýðleika. Hann lét t. d. ekki krýna sig samkvæmt hefð heldur lét hann halda sérstaka vígslumessu og í stað þess að láta bera sig þangað í hásæti kom hann gangandi.

Jóhannes Páll 1. lést aðeins 33 dögum eftir að hafa sest á páfastól. Skyndilegur dauði páfans leiddi fljótt til ýmissa samsæriskenninga um að hann hefði verið myrtur vegna viðleitni sinnar til að koma á umbótum í stjórnkerfi kaþólsku kirkjunnar.

Jóhannes Páll 1. er til þessa dags síðasti ítalski páfi kaþólsku kirkjunnar. Árið 2021 viðurkenndi Vatíkanið kraftaverk eignað Jóhannesi Páli, sem var skref í átt að því að taka hann í dýrlingatölu.

## Tilvísanir
Törgur

**Törgur** (fræðiheiti: *Lecanora*) er ættkvísl fléttna af törguætt. Talið er að milli 50-60 tegundir targna lifa á Íslandi.

## Tegundir á Íslandi
Listinn er byggður á skrá yfir fléttur á Íslandi frá árinu 2009 nema annað sé tekið fram. Íslensk heiti eru frá Herði Kristinssyni.

* *[[Lecanora actophila]]* - Strandtarga
* *[[Lecanora anopta]]*
* *[[Lecanora argopholis]]* - Lýsutarga
* *[[Lecanora atromarginata]]*
* *[[Lecanora atrosulphurea]]*
* *[[Lecanora boligera]]* - Kvistatarga
* *[[Lecanora carpinea]]*
* *[[Lecanora cenisia]]*
* *[[Lecanora chlarotera]]*
* *[[Lecanora chloroleprosa]]*
* *[[Lecanora circumborealis]]* - Birkitarga
* *[[Lecanora conizaeoides]]*
* *[[Lecanora contractula]]* - Herpitarga
* *[[Lecanora dispersa]]* - Strjáltarga
* *[[Lecanora epibryon]]* - Mosatarga
* *[[Lecanora expallens]]*
* *[[Lecanora frustulosa]]* - Vætutarga
* *[[Lecanora fuscescens]]*
* *[[Lecanora gangaleoides]]*
* *[[Lecanora helicopis]]* - Seltutarga
* *[[Lecanora hypoptoides]]*
* *[[Lecanora intricata]]* - Græntarga
* *[[Lecanora latro]]*
* *[[Lecanora leptacina]]*
* *[[Lecanora leucococca]]*
* *[[Lecanora marginata]]* - Kalktarga
* *[[Lecanora orae-frigidae]]*
* *[[Lecanora poliophaea]]* - Fjörutarga
* *[[Lecanora polytropa]]* - Vaxtarga
* *[[Lecanora rupicola]]*- Blýtarga
* *[[Lecanora salina]]*
* *[[Lecanora straminea]]* - Lundatarga
* *[[Lecanora symmicta]]*
* *[[Lecanora umbrina]]*
* *[[Lecanora varia]]*
* *[[Lecanora zosterae]]* - Stikiltarga

## Tilvísanir
Flírur

**Flírur** (fræðiheiti: *Lecidella*) eru ættkvísl fléttna af törguætt. Talið er að milli 50-60 tegundir flíra lifa á Íslandi. Flírur hafa ekki disklaga askhirslur með greinilegri þalrönd eins og aðrar ættkvíslir törguættar.

## Tegundir á Íslandi
Listinn er byggður á skrá yfir fléttur á Íslandi frá árinu 2009 nema annað sé tekið fram. Íslensk heiti eru frá Herði Kristinssyni. Nokkrar breytingar hafa verið á flokkun sumra tegunda og því er líklegt að listinn sé ekki tæmandi.

* *[[Lecidella asema]]*
* *[[Lecidella carpathica]]* - Karpataflíra
* *[[Lecidella effugiens]]*
* *[[Lecidella elaeochroma]]* - Viðarflíra
* *[[Lecidella euphorea]]*
* *[[Lecidella meiococca]]* - Grjótflíra
* *[[Lecidella scabra]]*
* *[[Lecidella stigmatea]]*
* *[[Lecidella wulfenii]]* - Svarðflíra

## Tilvísanir
Geitskófir

**Geitskófir** (fræðiheiti: *Umbilicaria*) eða **naflaskófir** eru ættkvísl fléttna af geitskófarætt. 14 tegundir geitskófa finnast á Íslandi.

## Tegundir á Íslandi
Listinn er byggður á skrá yfir fléttur á Íslandi frá árinu 2009 nema annað sé tekið fram. Íslensk heiti eru frá Herði Kristinssyni.

* *[[Umbilicaria aprina]]* - Tindanafli
* *[[Umbilicaria arctica]]* - Hrossanafli
* *[[Umbilicaria cylindrica]]* - Skeggnafli
* *[[Umbilicaria decussata]]* - Hrímnafli
* *[[Umbilicaria havaasii]]*
* *[[Umbilicaria hirsuta]]* - Músanafli
* *[[Umbilicaria hyperborea]]* - Fjallanafli
* *[[Umbilicaria lyngei]]*
* *[[Umbilicaria nylanderiana]]*
* *[[Umbilicaria polyphylla]]* - Bleðlanafli
* *[[Umbilicaria proboscidea]]* - Geitnafli
* *[[Umbilicaria rigida]]*
* *[[Umbilicaria torrefacta]]* - Sáldnafli
* *[[Umbilicaria vellea]]* - Hamranafli
* *[[Umbilicaria virginis]]*

## Tilvísanir
Ömbrur

**Ömbrur** (fræðiheiti: *Protoparmelia*) er ættkvísl fléttna af törguætt. Fjórar tegundir ambra lifa á Íslandi en aðeins tvær eru skráðar á fléttulista yfir Ísland árið 2009. Þær eru grjótambra (*P. badia*) og *[[Protoparmelia altriseda]]*.

## Tilvísanir