open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1660

Árið **1660** (**MDCLX** í rómverskum tölum) var 60. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland
* 3. nóvember - Kötlugos hófst og fylgdu því miklir jarðskjálftar og jökulhlaup. Gosið stóð fram á vetur.
* Melódía, handrit með lögum og textum var ritað.
* Tvö hollensk skip versluðu síðast í Flatey á Breiðafirði. Heyrist ekkert um kaupskipaferðir næstu 120 árin.

### Fædd
* 30. ágúst - Steinn Jónsson Hólabiskup (d. 1739).

### Dáin
* 2. júní - Jón Gissurarson, skólameistari í Skálholti og á Hólum.
* Gísli Einarsson, prestur í Vatnsfirði og skólameistari í Skálholti. (f. 1571)

## Erlendis

* 13. febrúar - Karl 11. varð konungur Svíþjóðar, 5 ára gamall, eftir lát föður síns Karls 10.
* 16. mars - Langa þingið á Englandi var leyst upp.
* 23. apríl - Svíþjóð og Pólland gerðu með sér Olivasáttmálann.
* 27. maí - Svíar og Danir gerðu með sér Kaupmannahafnarsáttmálann sem batt endi á Karls Gústafsstríðin og Danir endurheimtu Þrándheim og Borgundarhólm.
* 29. maí - Konungdæmið var endurreist í Englandi með krýningu Karls 2..
* 24. júlí - Mikill bruni varð í Konstantínópel; yfir 40.000 létust og 280.000 byggingar brunnu.
* 14. september - Pólsk-litáíska samveldið bar sigurorð af Rússlandi í 13 daga orrustu í Líúbar í Úkraínu nútímans.
* 18. október - Friðrik 3. Danakonungur kom á einveldi í Danmörku með friðsamri hallarbyltingu.
* 28. nóvember - Konunglega enska vísindafélagið (*The Royal Society of London for the Improvement of Natural Knowledge*) var stofnað í London. Félagið telur sig vera elsta lærdómsfélag heims sem enn er starfandi.

### Ódagsettir atburðir
* Leikhús opnuðu aftur í London.

## Fædd
* 26. apríl - Henrik Ochsen, danskur embættismaður sem var stiftamtmaður Íslands og Færeyja (d. 1750)
* 2. maí - Alessandro Scarlatti, ítalskt tónskáld (d. 1725).
* 28. maí - Georg 1. Bretlandskonungur, (d. 1727) 
* 30. ágúst - Steinn Jónsson Hólabiskup (d. 1739).
* September - Daniel Defoe, enskur rithöfundur og blaðamaður (d. 1731).

## Dáin
* 2. febrúar - Govert Flinck, hollenskur málari (f. 1615).
* 13. febrúar - Karl 10. Gústaf Svíakonungur (f. 1622).
* 6. ágúst - Diego Velásquez, spænskur listmálari (f. 1599).
1687

Árið **1687** (**MDCLXXXVII** í rómverskum tölum) var 87. ár 17. aldar sem hófst á miðvikudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland
* 26. mars - Ólafsvík varð löggild verslunarhöfn með konungsbréfi.
* 15. apríl - Norsku lög Kristjáns 5. voru lögtekin.

### Fædd
* Þorleifur Arason, prestur á Breiðabólstað og skólameistari í Skálholti.
* Ólafur Jónsson, sýslumaður.

### Dáin
### Opinberar [[aftaka|aftökur]]

* Borgný Brynjólfsdóttur frá Dýrafirði drekkt á Alþingi, fyrir blóðskömm.

## Erlendis

* 19. mars - Landkönnuðurinn Robert de LaSalle var myrtur af mönnum sínum þar sem nú er Texas.
* 4. apríl - Jakob 2. Englandskonungur gaf út yfirlýsingu um trúfrelsi.
* 26. apríl - Enskir og franskir sjóræningjar réðust á spænsku borgina Guayaquil í Ekvador. Yfir 100 létust.
* 6. maí - Higashiyama tók við af Reigen sem Japanskeisari.
* 5. júlí - *[[Philosophiae Naturalis Principia Mathematica]]* eftir Isaac Newton var gefin út. Þar var fjallað m.a. um þyngdarafl og hljóðhraða.
* 12. ágúst - Tyrkjaveldi beið ósigur fyrir her Heilaga rómverska ríkisins í orrustunni við Mohács.
* 26. september - Meyjarhofið í Aþenu eyðilagðist að hluta í sprengingu þegar feneysk fallbyssukúla kveikti í púðurgeymslu sem Tyrkir höfðu sett þar upp.
* 20. október - Jarðskjálfti varð í Perú og mikil flóðbylgja sem skall m.a. á Líma. Yfir 5.000 létust.

### Fædd
* 27. janúar - Johann Balthasar Neumann, þýskur arkitekt (d. 1753).
* 7. nóvember - William Stukeley, enskur fornleifafræðingur (d. 1765).
* 5. desember - Francesco Geminiani, ítalskur fiðluleikari og tónskáld (d. 1762).
* 26. desember - Johann Georg Pisendel, þýskt tónskáld (d. 1755).

### Dáin
* 28. janúar - Johannes Hevelius, þýskur stjörnufræðingur (f. 1611).
* 19. mars - Robert de LaSalle, franskur landkönnuður (f. 1643).
* 22. mars - Jean-Baptiste Lully, ítalskt tónskáld (f. 1632).
* 1. september - Henry More, enskur heimspekingur (f. 1614).
* 13. október - Geminiano Montanari, ítalskur stjörnufræðingur (f. 1633).
* 16. desember - William Petty, enskur hagfræðingur, vísindamaður og heimspekingur. (d. 1687)

## Tilvísanir
1688

Árið **1688** (**MDCLXXXVIII** í rómverskum tölum) var 88. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland
* Galdramál: Kolbeinn Jónsson á Hrófbergi við Steingrímsfjörð kærði Klemus Bjarnason fyrir galdra.
* *[[Landnáma]]* var prentuð í fyrsta sinn í Skálholti á vegum Þórðar Þorlákssonar biskups.
* Christian Müller var skipaður fyrsti amtmaður á Íslandi.

### Fædd
* 12. júlí - Benedikt Þorsteinsson lögmaður (d. 1733).

### Dáin
* 29. ágúst - Stefán Ólafsson í Vallanesi, íslenskt skáld (f. 1619).
* 24. september - Ólafur Jónsson, skólameistari í Skálholti.
### Ódagsett
* Gísli Einarsson, skólameistari í Skálholti (f. 1621).

## Erlendis

* 2. janúar - Sjóræningjarnir Charles Swan og William Dampier urðu fyrstu Englendingarnir til að stíga fæti á Ástralíu.
* Mars - William Dampier heimsótti Páskaeyju fyrstur Evrópumanna svo vitað sé.
* 29. apríl - Friðrik 1. af Prússlandi varð kjörfursti í Brandenborg.
* 5. júní - Jarðskjálfti varð í Konungsríkinu Napólí og létust yfir 10.000.
* 30. júní - Nokkrir háttsettir Englendingar buðu Vilhjálmi af Óraníu og Maríu konu hans aðstoð við að setja föður hennar Jakob 2. frá völdum.
* Júlí - Phetracha náði völdum í taílenska konungsríkinu Ayutthaya með stjórnarbyltingu.
* 6. september - Her Habsborgara náði yfirráðum yfir Belgrad af Ottóman-Tyrkjum.
* 26. september - Níu ára stríðið hófst þegar Loðvík 14. réðst inn í Philippsburg í Heilaga rómverska ríkinu.
* 11. nóvember - Dýrlega byltingin hófst á því að Vilhjálmur af Óraníu lenti við Brixham.
* 23. nóvember - 1.500 fylgjendur Gamla siðar brenndu sig lifandi til að komast hjá handtöku þegar her Rússakeisara settist um klaustur þeirra við Onegavatn.
* 26. nóvember - Loðvík 14. sagði Hollandi stríð á hendur en í stað þess að ráðast þar inn hélt hann með 100.000 manna herlið inn í Heilaga rómverska ríkið.
* 11. desember - Eftir röð ósigra flúði Jakob 2. Englandskonungur til Frakklands.

### Ódagsettir atburðir
* Tyrkir settust um Vínarborg.
* Jakobítar voru stofnsett pólitísk hreyfing í Bretlandi.

### Fædd
* 2. febrúar - Úlrika Leonóra, Svíadrottning (d. 1741).
* 4. febrúar - Pierre de Marivaux, franskt leikskáld (d. 1763).
* 8. febrúar - Emanuel Swedenborg, sænskur vísindamaður og heimspekingur (d. 1772).
* 22. maí - Alexander Pope, enskt skáld (d. 1744).
* 10. júní - Jakob Frans Stúart, sem gerði tilkall til bresku krúnunnar (d. 1766).

## Dáin
* 1. júní - Peder Hansen Resen, danskur lögfræðingur (f. 1625).
* 25. ágúst - Henry Morgan, velskur fríbýttari (f. 1635).
* 9. október - Claude Perrault, franskur arkitekt (f. 1613).
* 26. nóvember - Philippe Quinault, franskt leikskáld (f. 1635).
1689

Árið **1689** (**MDCLXXXIX** í rómverskum tölum) var 89. ár 17. aldar sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland

## Fædd

## Dáin
* 16. apríl - Þorsteinn Geirsson, skólameistari í Hólaskóla og prestur í Laufási við Eyjafjörð. (f. 1638)

## Erlendis

* 13. febrúar - Vilhjálmur 3. af Óraníu og María 2. urðu konungur og drottning Englands.
* 2. mars - Níu ára stríðið: Franskur her hörfaði frá Heidelberg en kveikti um leið í Heidelbergkastala og bænum.
* 19. apríl - Soffíu Amalíuborg brann í miðri óperusýningu. 180 manns úr hópi betri borgara Kaupmannahafnar fórust í eldsvoðanum.
* 5. ágúst - Írókesar réðust á þorpið Lachine í Nýja Frakklandi.
* 27. ágúst - Kína og Rússland gerðu með sér Nertsjinsksáttmálann.
* 9. september - Níu ára stríðið: Vilhjálmur 3. Englandskonungur færði England í bandalag við Hið heilaga rómverska keisaradæmi til að berjast gegn Frakklandi.
* 6. október - Pietro Vito Ottoboni varð Alexander 8. páfi.
* 11. október - Pétur mikli tók völdin í Rússlandi.
* 26. október - Eldsvoði varð í Skopje og olli mikilli eyðileggingu.
* 22. nóvember - Pétur mikli kvað á um lagningu Síberíuvegarins til Kína.
* Bólusóttarfaraldur gekk um Boston.

### Ódagsettir atburðir
* Ritin *[[Ritgerð um mannlegan skilning]]* og *[[Ritgerð um ríkisvald]]*  eftir John Locke komu út.

## Fædd
* 18. janúar - Montesquieu, franskur rithöfundur (d. 1755).
* 3. febrúar - Blas de Lezo, spænskur flotaforingi (d. 1741).
* 19. ágúst - Samuel Richardson, enskur rithöfundur (d. 1761).
* 16. september - Johan Fredrik Peringskiöld, sænskur fornfræðingur og þjóðminjavörður Svíþjóðar ( d. 1725)
* 22. október - Jóhann 5. Portúgalskonungur (d. 1750).

## Dáin
* 11. mars - Sambhaji, lávarður Maraþaveldisins (f. 1657).
* 19. apríl - Kristín Svíadrottning (f. 1626).
* 12. ágúst - Innósentíus 11. páfi (f. 1611).
* 29. desember - Thomas Sydenham, enskur læknir (f. 1624).
* Kazimierz Łyszczyński, pólskur-litháískur trúleysingi. (f. 1634)
1690

Árið **1690** (**MDCXC** í rómverskum tölum) var 90. ár 17. aldar sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland
* Klemus Bjarnason frá Ströndum var dæmdur á bálið fyrir galdra. Dómnum var síðan breytt í ævilanga útlegð. Þar með lauk brennuöld í Íslandssögunni.

### Fædd
### Dáin
* 30. júní - Jón Vigfússon, Hólabiskup (f. 1643).
* 29. október - Þorleifur Jónsson, prestur í Odda. (f. 1619)

## Erlendis

* 2. janúar - Ottómanveldið sigraði Serba og Austurríkismenn við Kaçanik-gljúfur. Yfir 30.000 Serbar flýðu norður.
* 6. janúar - Jósef, sonur Leópolds 1., var krýndur konungur Ungverjalands og konungur Rómverja.
* 14. janúar - Klarinettið var fundið upp í Nürnberg í Þýskalandi.
* 27. janúar - John Strong kom fyrstur Evrópubúa til Falklandseyja.
* 16. apríl - Bretar náðu yfirráðum yfir Port Royal í Nova Scotia þegar þeir knúðu Frakka til uppgjafar.
* 12. júlí - Orrustan við Boyne: Herir Vilhjálms 2. sigruðu her Jakobs 2. á Írlandi.
* 13. desember - Fyrsta skráða skipti sem Úranus sást frá jörðu.
* 20. desember - Fyrstu pappírsseðlarnir á Vesturlöndum voru prentaðir út í Massachusettsflóanýlendunni.
### Ódagsettir atburðir
* Breska Austur-Indíafélagið fékk leyfi til að reisa virki á Húglífljóti þar sem Kalkútta reis síðar.

### Fædd
* 22. janúar - Nicolas Lancret, franskur listmálari (d. 1743).
* 1. febrúar - Francesco Maria Veracini, ítalskt tónskáld (d. 1768).
* 28. október - Peter Wessel Tordenskiold, norskur flotaforingi (d. 1720).
### Ódagsett
* Christian Falster, danskur textafræðingur (d. 1752).

### Dáin
* 22. febrúar - Charles Le Brun, franskur listamaður (f. 1619).
* 27. maí - Giovanni Legrenzi, ítalskt tónskáld (f. 1626).
Höfuðdagur

**Höfuðdagur** er 29. ágúst og ber þetta nafn vegna þess að á þessum degi var Jóhannes skírari afhöfðaður, en Heródes konungur Antipas lét höggva af honum höfuðið vegna óskar Salóme, fósturdóttur sinnar, árið 31. e. Kr. 

Segir svo frá í Nýja testamentinu, Matteusarguðspjalli, fjórtánda kafla: 

„En er afmælisdagur Heródesar kom, dansaði dóttir Herodíasar frammi fyrir þeim og geðjaðist hún vel Herodesi. Þess vegna hét hann með eiði að gefa henni hvað sem hún bæði um. Og eftir áeggjan móður sinnar segir hún: Gef mér hingað höfuð Jóhannesar skírara á fati. Og konungurinn varð hryggur, en vegna eiða sinna og boðsmannanna, bauð hann að henni skyldi það gefið verða. Og hann sendi og lét höggva Jóhannes í varðhaldinu, og var komið með höfuð hans á fati.“

Höfuðdagur var fyrrum haldinn heilagur í minningu þessa.

## Gömul veðurtrú
Sú veðurtrú var áður fyrr á Íslandi að veðurfar mundi batna með Höfuðdegi og segir svo frá því á einum stað: „Bregður þá vanalega veðráttu og helzt þá hið sama í 20 daga og minnir á það í 40 daga eftir Egediusmessu (1. sept.)."

## Tenglar
* ''Merkisdagar í ágúst''; grein á Lesbók Morgunblaðsins 1958
Listi yfir íslenska myndlistarmenn

Þetta er **listi yfir íslenskt myndlistarfólk**. Listinn er ekki tæmandi, þú getur [ bætt við hann].

## Tengt efni
* Íslensk menning
Kítín

**Kítín** er fjölsykra sem er aðalefnið í stoðgrind margra skordýra, áttfætlna og frumuveggjum sveppa.
Á eftir sellúlósa er kítín næst-algengasta lífræna fjölliðan (bíópólímer) í náttúrúnni.
Sigurður Örlygsson

**Sigurður Örlygsson** (fæddur 28. júlí 1946, látinn 30. maí 2019) var íslenskur myndlistamaður. Foreldrar hans voru Unnur Eiríksdóttir og Örlygur Sigurðsson. Sigurður lærði myndlist í Myndlista- og handíðaskólanum, listaakademíunni í Kaupmannahöfn og í New York. Hann hélt fyrstu sýningu sína 11. september 1971. Hann hlaut menningarverðlaun DV árið 1988 og hefur nokkrum sinnum hlotið 

listamannalaun.
Örlygur Sigurðsson

**Örlygur Sigurðsson** (13. febrúar 1920 - 24. október 2002) var listmálari og rithöfundur. Hann skrifaði og myndskreytti bækur sínar með sínum sérstaka stíl og skrifaði einnig margar greinar í blöð. 

Örlygur fæddist í Reykjavík. Faðir hans var Sigurður Guðmundsson, skólameistari Menntaskólans á Akureyri. Örlygur ólst upp á Akureyri og skrifaði m.a. um uppvöxtinn í bók sinni Bolsíur frá bernskutíð. Hann þótti snemma drátthagur og gat náð persónueinkennum og útliti fólks með nokkrum pennastrikum frá ungum aldri. Árið 1942 teiknaði hann skopmyndir af Brynleifi Tóbíassyni og gaf út á svokölluðum skopkortum, sem voru á stærð við póstkort. Brynleifur kærði Örlyg fyrir meiðyrði og að tengja hann við nasistaflokkinn, en dómurinn endaði með sýknu. 

Örlygur kvæntist Unni Eiríksdóttur og bjuggu þau lengst af í Hafrafelli í Laugardalnum í Reykjavík. Börn þeirra eru Sigurður Örlygsson myndlistarmaður og Malín Örlygsdóttir kaupmaður. Bækur Örlygs eru: Bolsíur frá bernskutíð, Prófílar og Pamfílar, Rauðvín og reisan mín og Þættir og Drættir, auk Nefskinnu sem var í afar stóru broti. Örlygur var mjög áberandi í íslensku þjóðlífi á sínum tíma.

## Tenglar
* ''Líf í draumi''; grein í Morgunblaðinu 1972
Fælni

**Fælni** eða **fóbía** (af gríska orðinu yfir ótta, φόβος (fobos)) er kvíðaröskun sem lýsir sér í órökréttri hræðslu við tiltekið fyrirbæri. Í kóngulóafælni er viðkomandi t.d. hræddur við kóngulær.

## Myndun
Nokkrar deilur hafa staðið um hvernig fælni myndast. Helstu hugmyndirnar eru fjórar, eða að fælni:
* verði til með skilyrðingu, svo sem klassískri skilyrðingu. Í þessu felst að það sem fælnin beinist að hafi í fortíðinni parast við eitthvað sem vekur með fólki ótta af náttúrunnar hendi (svo sem sársauka eða skerandi hljóð), og fari því að vekja sömu óttaviðbrögð. 
* verði til með herminámi eða óbeinni skilyrðingu, þar sem fólk lærir að hræðast það sem aðrir hræðast.
* verði til með upplýsinganámi, þar sem upplýsingar um að eitthvað beri að varast eða sé hættulegt leiði til fælni sem beinist að því.
* sé annaðhvort meðfædd, eða að hæfileikinn til að óttast sumt meira en annað sé meðfæddur. 

## Flokkun
Í DSM-IV, flokkunarkerfi fyrir geðraskanir, er fælni flokkuð í þrjá undirflokka, eða víðáttufælni, félagsfælni og afmarkaða fælni. Afmörkuð fælni skiptist svo aftur í fernt, eða í dýrafælni, náttúrufælni, aðstæðubundna fælni og blóðfælni. 

## Meðferð
Algengasta og áhrifaríkasta meðferðin við fælni er atferlismeðferð. Meðal aðferða sem notaðar eru í atferlismeðferð eru kerfisbundin ónæming, hermun (e. modeling) og flæði (e. flooding). Einnig er stundum notast við hugræna meðferð og lyfjameðferð.

Í kerfisbundinni ónæmingu er fólk látið búa til óttastigveldi, þar sem það raðar því sem það óttast frá því sem því vekur með því minnstan ótta og yfir í það sem vekur mestan. Fólk ímyndar sér svo hvert þrep í stigveldinu, eitt á eftir öðru, á meðan það slakar á. Slökunin parast því við það sem fólk óttaðist, og kemur því að lokum í staðinn fyrir kvíðann sem það vakti áður upp. 

Í hermun þarf fólk að herma eftir þeirri hegðun meðferðaraðilans sem beinist að því sem óttast er. Til að mynda gæti meðferð við snákafælni falist í því að meðferðaraðilinn héldi á snáki, og bæði svo skjólstæðing sinn um að gera hið sama. 

Í flæði er skjólstæðingurinn sífellt látinn horfast í augu við það sem hann óttast, þar til það hættir að vekja með honum kvíða. Dæmi um það er ef fólk með lofthræðslu þyrfti að standa á svölum á 8. hæð í blokk til lengri tíma. Þessi aðferð virkar yfirleitt hraðar en hinar tvær, en erfiðara er að fá skjólstæðinga til að gangast undir slíka meðferð. Til þess að gera flæði bærilegra fyrir skjólstæðinga hefur stundum verið notast við sýndarveruleikatækni, þar sem skjólstæðingurinn er látinn takast á við það sem hann óttast í sýndarheimi, en ekki í raunveruleikanum. 

Kvíðastillandi lyf geta dregið úr kvíða og hræðslu hjá fólki með fælni, en áhrifin eru ekki langvarandi. Atferlismeðferð virðist aftur á móti hjálpa fólki að losna við fælni til frambúðar.

## Heimild

* About phobias 
* Vísindavefurinn
Listi yfir myndlistarskóla á Íslandi

Í eftirfarandi skólum á Íslandi boðið upp á myndlistarnám.

## Fornám
*Fjölbrautaskólinn í Breiðholti: listnámsbraut
*Menntaskólinn á Akureyri: listnámsbraut (í samstarfi við Myndlistaskóla Akureyrar)
*Verkmenntaskólinn á Akureyri: listnámsbraut (felur í sér sérhæfingu) http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041129111015/www.vma.is/page.asp?id=567

## Framhaldsnám
*Listaháskóli Íslands
Fjölbrautaskólinn í Breiðholti

**Fjölbrautaskólinn í Breiðholti (FB)** hóf starfsemi sína 4. október árið 1975 og var fyrsti fjölbrautaskólinn á Íslandi. Skólinn stendur við Austurberg 5 í Reykjavík. Skólinn starfar eftir áfangakerfi. Sérstaða FB er fjölbreytt nám námsbrauta sem ekki eru í boði í öðrum framhaldsskólum á höfuðborgarsvæðinu. FB býður meðal annars listnámsbraut, rafvirkjabraut, handíðabraut, upplýsinga- og tæknibraut, fjölmiðlabraut, sjúkraliðabraut, snyrtibraut, íþróttabraut og starfsbraut fyrir fatlaða. Fyrsti skólameistari skólans var Sr. Guðmundur Sveinsson, áður skólastjóri Samvinnuskólans á Bifröst, en árið 1988 tók nýr skólameistari við, Kristín Arnalds. Núverandi skólameistari FB er **Guðrún Hrefna Guðmundsdóttir**. Aðstoðarskólameistari er **Víðir Stefánsson**.

Á meðal þjóðþekktra íslendinga sem hafa stundað nám við skólann má nefna Magnús Scheving, Svöfu Grönfeldt og Sjón sem einnig hefur kennt við skólann.

Á meðal þekkts fólks sem hefur kennt við skólann má nefna Kristin H. Gunnarsson alþingismann, Gunnar Dal heimspeking og skáld og Ævar Kvaran leikara sem kenndi nemendum að tala með norðlenskum framburði.

## Starfsbraut

Við skólann er starfrækt starfsbraut fyrir nemendur sem hafa stundað nám í sérskóla eða almennum skóla samkvæmt einstaklingsmiðaðri námsskrá. Brautin var stofnuð haustið 1998. Fyrsta árið stunduðu sex nemendur nám við brautina.

Árið 2010 er boðið er upp á fjögurra ára nám við starfsbrautina og ekki eru gerðar kröfur um ákveðna námslega getu og er námið sniðið að sérþörfum hvers og eins og kostur er. Námsefni er mikið til útbúið af kennurum brautinnar og aðlagað að þeim nemendum sem þar stunda nám sitt.

Bóklegt starfsnám er hluti af kennslu á fyrsta og öðru ári og felst það m.a. í heimsóknum á vinnustaði og þjálfun í vinnuveri. Á starfsbraut eru m.a notuð sérhæfð forrit til kennslu eins og Clicker5 margmiðlunarforritið. Á þriðja og fjórða ári stunda nemendur verklegt starfsnám. 

## Heimildir
*Vefur starfsbrautar Fjölbrautarskólans í Breiðholti
*Námsskrá fyrir starfsbrautir framhaldsskóla
*Listi yfir starfsfólk FB
Fjölbrautaskóli

**Fjölbrautaskóli** er framhaldsskóli sem býður upp á fleiri námsleiðir en hefðbundinn menntaskóli. Þar er yfirleitt hægt að taka bæði stúdentspróf og sveinspróf. 

Saga fjölbrautaskólanna hófst á áttunda áratug tuttugustu aldar, þegar sett voru lög á Alþingi um heimild til stofnunar fjölbrautaskóla no. 13 frá 14. apríl 1973.  Fyrsti skólinn til að taka til starfa skv.lögunum var Fjölbrautaskólinn í Breiðholti. Strax á eftir komu Fjölbrautaskóli Suðurnesja, Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi og svo Fjölbrautaskóli Suðurlands á Selfossi og Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra á Sauðárkróki. Fjölmargir hafa svo bæst í þennan hóp skóla síðan.

## Dæmi um brautir í fjölbrautaskóla
Félagsfræðibraut er einfaldlega fyrir þá sem hafa áhuga á sögu, landafræði, heimsspeki, fjölmiðlafræði og uppeldisfræði svo fátt eitt sé nefnt. Stærðfræðiáfangar eru ekki margir í félagsfræðibraut. Oftast þarf bara að ljúka 6 einingum í stærðfræði. Þegar þú útskrifast af félagsfræðibraut opnast ýmsir möguleikar á framhaldsnámi í háskóla og margir atvinnumöguleikar í kjölfarið.

Málabraut er fyrir það fólk sem er mikið fyrir tungumál og er yfirleitt að læra 3-4 tungumál á þessari braut f. utan íslensku. Til greina kemur þýska,spænska eða franska. Enska og danska eru náttúrulega fastir liðir.
Coral

**Coral** er rokkhljómsveit frá Reykjavík. Hljómsveitin kom fyrst saman í Hljómskálanum við Reykjavíkurtjörn í janúar 2000. Coral áttu lagið „Sex Dwarf“ sem kom fram í myndinni Gemsar. Þeir gáfu út stuttskífu árið 2002 sem var samnefnd hljómsveitinni en er betur þekkt undir nafninu *Gula platan*. Af þessari plötu fékk lagið „Big Bang“ mikla útvarpsspilun. Einnig voru gerð myndbönd við þrjú lög af stuttskífunni: „Sex Dwarf“, „Big Bang“ og „Arthur“. Undir lok ársins 2007 kom síðan út fyrsta breiðskífa hljómsveitarinnar *The Perpetual Motion Picture*.

Árið 2011 kom út önnur breiðskífa Coral, Leopard Songs

## Meðlimir
* Gunnar Jónsson - gítar og söngur
* Steinar Guðjónsson - gítar
* Andrés A. Hlynsson - bassi
* Þorvaldur Kári Ingveldarson - trommur

## Tenglar
* Coral á Rokk.is (lög og myndbönd).

### Myndbönd af [http://www.nothing.is Nothing.is]
* Big Bang
* Arthur
* Sex Dwarf
Landsnúmer

:*Landsnúmer eru einnig hugtak í [[ISO 3166]] staðlinum*

**Landsnúmer** eru heiltölur á bilinu 0 til 999 sem notaðar eru til að aðgreina lönd og önnur sérstök svæði í alþjóða símkerfinu. Númer þessi eru skilgreind af E.164 staðlinum.

## Tengt efni
*Listi yfir landsnúmer
Tromma

**Tromma** er ásláttarhljóðfæri. Dæmigerð tromma er þannig að skinn er strekkt yfir opið á hólklaga grind. Algengt er að leikið sé á trommur með kjuðum, burstum eða berum höndum.

Nokkrar gerðir af trommum:

* Bassatromma
* Bongó tromma
* Kongó tromma
* Páka
* Sneriltromma
* Timbalar
* Tom tom tromma
Ásláttarhljóðfæri

**Ásláttarhljóðfæri** (eða **slagverkshljóðfæri**) eru hljóðfæri sem eru spiluð með því að slá, hrista, nudda eða skrapa þau. Þau eru líklega elstu hljóðfæri í heimi. Sum ásláttarhljóðfæri mynda ekki bara takt heldur laglínu og hljóma líka.

Helstu ásláttarhljóðfæri eru:
* Tromma
* Trommusett
* Tréspil (sílófónn)
* Málmgjöll (symbalar)
* Konga-trommur
* Bongó-trommur
* Pákur
María 1. Englandsdrottning

**María 1.** (18. febrúar 1516 – 17. nóvember 1558) var drottning Englands og Írlands samkvæmt lögum 6. júlí 1553 en hún varð ekki yfirlýst drottning fyrr en 19. júlí 1553, hún ríkt allt til dauðadags. Hún var dóttir Hinriks 8. og Katrínar af Aragon, og næstsíðasti meðlimur Túdorættarinnar við völd. Hún er þekktust fyrir að hafa reynt að breyta ríkistrú Englands úr mótmælendatrú í rómversk-kaþólska trú. Í valdatíð hennar voru þrjúhundruð andófsmenn aflífaðir og var hún þess vegna kölluð *Blóð-María*. Hálfsystir hennar, Elísabet 1., tók við af henni þegar hún lést barnlaus.
Vitsmunavísindi

**Vitsmunavísindi** (e. cognitive science) er fjölþætt þekkingarsvið sem hefur það markmið að kanna hæfileika hugans til þess að setja fram og reikna og hvernig þessum hæfileikum er komið fyrir í heilanum.

Í vitsmunavísindum er fengist við það hvernig unnið er úr táknum, og þau taka til jafnólíkra greina og sálfræði, tölvunarfræði, málvísinda, mannfræði, heimspeki, uppeldisfræði, stærðfræði, verkfræði, lífeðlisfræði og taugavísinda.

Skilgreiningin er fengin úr gagnagrunni Íslenskrar málstöðvar.
Sneriltromma

**Sneriltromma** er tromma, með skinni bæði undir og yfir og s.k. gormum undir sem strekkja má upp að neðra skinninu og titra þegar slegið er á trommuna. Sneriltromma er notuð í m.a. við skrúðgöngur og marseringar og í lúðrasveitum og sinfóníuhljómsveitum. Sneriltromma er einnig hluti trommusetts, sem mikið er notað í djass-, rokk- og popphljómsveitum og einnig í lúðrasveitum.
Sykra

**Sykrur** (betur þekktar sem **kolvetni**) eru í efnafræðinni hýdröt kolefnis með almennu formúluna Cn(H2O)m. Þau verða flest til við ljóstillífun plantna og eru jafnframt forðanæring þeirra, svo og annarra lífvera. Sykrur skiptast upp í einliður eða einsykrur, sem eru minnstu sameindirnar, því næst koma tvísykrur, sem eru tvær einsykrur tengdar saman, næst fásykrur sem eru úr tveimur til níu einsykrum og svo að síðustu fjölsykrur sem eru tíu eða fleiri einsykrur, sem mynda stórar sameindir. Matarsykur, eða það sem er kallað sykur (einnig reyrsykur) í daglegu tali, er tvísykra og er samsett úr einsykrunum glúkósa og frúktósa. Fjölsykrur eru gerðar úr stórsameindum af einsykrum. Þær flokkast sem mjölvi og beðmi.

Hægt er að rita flestar sykrur Cn(H2O)m þar sem m og n gildið er þrír eða hærri tala og oftast er sama hlutfall vetnis og súrefnis og í vatni. Einföldustu sykrurnar eru því C3(H2O)3 og eru kallaðar 3C-sykrur og fæst nafnið af kolefnisfjöldanum í sykrunni. 

Eins og sést hér til vinstri á myndinni eru hýdroxýlhópar tengdir flestum kolefnunum. Þegar sykrur bindast saman og mynda tví- eða fjölsykrur, losnar hýdroxýlhópur af annarri sykrunni og vetni af hinni og verða þá til laus tengi svo að efnin geta bundist, afgangs verður vatn. Einliða sykrur tengjast eingöngu á þennan hátt og mynda svokölluð 1,4-tengi. Til hliðar er mynd af sakkarósa, sem er tvísykra, og á henni sést hvernig frúktósi og glúkósi hafa bundist saman.

## Heimild
*
Íslenskt mannanafn

**Íslenskt mannanafn** getur annars vegar átt við nöfn mynduð af íslenskum rótum og hins vegar þau nöfn sem tíðkast á Íslandi og hafa fengið samþykki Mannanafnanefndar.

## Ættarnöfn
Um 8.900 ættarnöfn eru í notkun á Íslandi, og um 27.000 manns bera ættarnafn. Tíu algengustu ættarnöfnin á Íslandi eru: (tölurnar fyrir aftan nöfnin eru fjöldi þeirra sem báru nafnið árið 2025).

# Nguyen (615)
# Blöndal (472)
# Hansen (458)
# Thorarensen (354)
# Rodriguez (351)
# Andersen (329)
# Santos (321)
# Nielsen (317)
# Garcia (291)
# Olsen (289)

Uppruni íslenskra ættarnafna er fjölbreyttur, þar sem sum hafa borist með aðfluttum íbúum meðan önnur voru búin til á Íslandi, meðal annars út frá föðurnöfnum eða örnefnum.
* Beck - Saga Beckfjölskyldunnar á Sómastöðum á Reyðarfirði hófst þegar Hans og Steinunn Beck fengu ábúð á jörðinni 1870. Hans Jakob Beck var sonur danska verslunarmannsins Christen N. Beck á Eskifirði.
* Blöndal - Aðlögun á staðarheitinu Blöndudalur í Húnaþingi.
* Briem - Aðlögun á staðarheitinu Brjánslækur í Barðarstrandarsýslu.
* Claessen - Komið af hollenskum/dönskum uppruna, og má rekja ættina til Jean Valgard Claessen.
* Diego - Komið frá frönsku landnemunum sem voru á meðal fyrstu Evrópumannanna sem settust að í Norður-Ameríku rétt um 1600.
* Egilson - Komið frá Þorsteini Egilson, syni Sveinbjarnar Egilssonar, rektors.
* Kemp - Flestir, ef ekki allir, sem nafn þetta bera á Íslandi rekja það til Ludvig Conrad Frederick Kemp frá Þýskalandi sem fluttist til landsins um aldamótin 1800 og bjó á Húsavík og Eskifirði.
* Ottesen - Komið frá Lárusi Ottesen (Oddsyni) langafa Péturs Ottesen alþingismanns.
* Rafnar - Aðlögun á bæjarheitinu Hrafnagili í Eyjafirði. 
* Scheving - Íslensku Schevingarnir eru komnir frá Lauritz Hansson Scheving prófasti í Skevinge á Sjálandi sem uppi var um aldamótin 1600.
* Stephensen - Komið frá Ólafi Stefánssyni Stephensen stiftamtmanni sem skrifaðist á við danska konunginn undir nafninu Stephensen. Synir hans tóku svo líka upp nafnið, þar með talinn Magnús Stephensen.
* Thorlacius - Þórður sonur Þorláks biskups Skúlasonar á Hólum var skráður í háskólann í Strassborg árið 1666 sem „Theodorus Thorlacisus Hola Islandus“. Er það upphaf nafnsins. 
* Vídalín - Aðlögun á staðarheitinu Víðidalur í Vestur-Húnavatnssýslu. 
* Wiium - Af erlendum uppruna.
* Zoëga - Mun komið frá Ítalíu upphaflega. Ættfaðir á Íslandi var Jóhannes Zoega 1747-1821, sem kom til landsins til að starfa við hina konunglegu verslun í Vestmannaeyjum. Hann starfaði síðan við tugthúsið og sem bakari.

## Tengt efni
* Listi yfir íslensk eiginnöfn karlmanna
* Listi yfir íslensk eiginnöfn kvenmanna
* Listi yfir íslensk millinöfn
* Listi yfir nöfn sem mannanafnanefnd hefur hafnað

## Tilvísanir

## Tenglar
* Lög varðandi íslensk mannanöfn
* Nordic Names
;Greinar um mannanöfn
*Íslenskt mál, 489. þáttur. (Um tvínefnasiðinn). Morgunblaðið, 123. tölublað (03.06.1989), Blaðsíða 10
*''Nöfn Íslendinga''. Lesbók Morgunblaðsins, 42. tölublað (28.11.1992), Blaðsíða 5
Hljóðfæri

**Hljóðfæri** er tæki sem notað er til að spila tónlist. Í raun og veru má telja allt sem framkallað getur stýrt hljóð til hljóðfæra. Venjan er hinsvegar sú að miða við það sem er sérstaklega gert til þess. Hljóðfærum er skipt upp í nokkra flokka eftir því hvernig þau búa til hljóð:

* **[[Ásláttarhljóðfæri]]** framkalla hljóð þegar þau eru slegin. Hljóðið sem myndast getur bæði haft skýra tónhæð eður ei, þetta fer þó eftir hljóðfærinu. 
* **[[Blásturshljóðfæri]]** mynda hljóðið með titringi loftsúlu innan í þeim. Tíðni bylgjunnar sem kemur fer eftir lengd loftsúlunnar og lögun hljóðfærisins, á meðan hljómblær hljóðsins fer eftir byggingu hljóðfærisins og hvernig hljóðið er framkallað. Þessum flokki hljóðfæra er venjulega skipt í Tréblásturshljóðfæri og Málmblásturshljóðfæri.
* **[[Söngur|Rödd]]** , þ.e.a.s. mannsröddin er oft flokkuð sem hljóðfæri út af fyrir sig. Söngvari framkallar hljóð þegar loftflæði frá lungum kemur af stað titringi í raddböndum. 
* **[[Strengjahljóðfæri]]** framkalla hljóð þegar strekktur strengur er plokkaður, strokinn, sleginn, og svo framvegis. Tíðni bylgjunnar fer eftir lengd þess hluta strengsins sem titrar, massa hans, spennu og á hvaða punkti strengurinn er örvaður. Hljómblærinn fer síðan eftir hönnun þess rýmis sem hljóðið hermist í.
* **[[Rafhljóðfæri]]** búa til hljóðið með því að beita raftækni. Oft líkja þau eftir öðrum hljóðfærum í hönnun, einkum hljómborð.
* **[[Hljómborðshljóðfæri]]** eru öll þau hljóðfæri sem nota hljómborð til spilunar. Hver lykill gefur eitt eða fleiri hljóð frá sér, mörg hljóðfæri bjóða upp á möguleika til þess að hafa áhrif á hljóðin, t.d. píanó hefur pedala til þess. Hljóðfærin geta framkallað hljóðin með blæstri (orgel), titringi strengja sem geta þá verið slegnir (píanó) eða plokkaðir (semball).
Ole Rømer

**Ole Christensen Rømer** (25. september 1644 í Árósum í Danmörku – 19. september 1710 í Kaupmannahöfn í Danmörku) var danskur stjörnufræðingur. Hann er einkum frægur fyrir að hafa fyrstur reynt að mæla ljóshraða og fyrir Rømer-kvarðann fyrir hita, beinan fyrirrennara Fahrenheit-kvarðans.

Ole Rømer fæddist í Árósum og lærði við Kaupmannahafnarháskóla ásamt Rasmus Bartholin á árunum 1662 til 1671. Ári síðar fór hann til Parísar þar sem hann sýndi fram á að ljóshraði er endanlegur. Með því að fylgjast með tunglum Júpíters (Íó sérstaklega) tókst honum að reikna ljóshraðann sem tvöfalda vegalengdina milli jarðar og sólar á 22 mínútum. Niðurstöðu hans skakkar um 10-25%. Þessir útreikningar hans voru gefnir út á frönsku árið 1676.

Í París tók hann þátt í hönnun hinna frægu gosbrunna í Versölum og var kennari erfðaprinsins, sonar Loðvíks XIV.

Þegar hann sneri aftur til Danmerkur árið 1681 varð hann prófessor í stjörnufræði við Kaupmannahafnarháskóla og hélt áfram rannsóknum sínum, meðal annars úr Sívalaturni. Allar athuganir hans urðu eldinum að bráð í brunanum í Kaupmannahöfn 1728.

Árið 1700 fékk hann konung til að taka upp gregoríska tímatalið.

Rømer þróaði einn af fyrstu hitakvörðunum, Rømer-kvarðann, með því að miða núll við frosinn pækil og suðumark vatns við 60. Daniel Gabriel Fahrenheit heimsótti hann árið 1702, endurbætti kvarðann, sem síðar varð þekktur sem Fahrenheit-kvarðinn, og kynnti hann árið 1724.
Kolvetni (lífræn efnafræði)

**Kolvetni** (stundum kallað **vetniskol**) er í efnafræðinni flokkur efnasambanda sem innihalda bara kolefni og vetni. Hlutföll kolefnis og vetnis í kolvetnum er ólíkt milli einstakra kolvetna.

## Undirflokkar
Flóra kolvetna er mjög rík. Ein flokkunarleið er að flokka þá í þrjá flokka eftir því hvort tví- eða þrítengi koma fyrir í þeim eða ekki. Samkvæmt því kerfi nefnast þau kolvetni, þar sem einungis eintengi koma fyrir alkanar, þau þar sem að minnsta kosti eitt tvítengi kemur fyrir nefnast alkenar og þau þar sem þrítengi koma fyrir nefnast alkýnar. IUPAC notar þetta flokkunarkerfi.

## Í náttúrunni
Kolvetni finnast víða fyrir í náttúrunni. Þau finnast undir yfirborði jarðar sem olía eða jarðgas, þar sem olía eru kolvetni á fljótandi formi og jarðgas kolvetni sem gös. Vegna gríðarlegrar þýðingar sinnar í iðnaði hafa menn lagt mikið í að þróa leiðir til að finna þau og að ná þeim upp úr jörðinni.

## Efnahagslegt mikilvægi
Fáir flokkar efna skipta efnahag jarðarbúa eins miklu máli eins og kolvetni. Nú á dögum eru kolvetni aðal orkuuppspretta flestra iðnvæddra ríkja og líklegt er að mikilvægi þeirra muni aukast enn í náinni framtíð ef sum þeirra ríkja sem í dag teljast til þróunarríkja iðnvæðast.

## Aðrar merkingar
Innan næringarfræði er merking kolvetna önnur. Innan hennar eru kolvetni þau sambönd kolefnis sem hafa almennu formúluna Cn(H2O)m sem er sykra. Þegar talað er um kolvetni á matvælaumbúðum er átt við þá skilgreiningu .
Mörður Valgarðsson

**Mörður Valgarðsson** (um 1000) er ein af persónunum í Brennu-Njáls sögu. Hann bjó á Hofi á Rangárvöllum og var sonur hjónanna Valgarðs gráa og Unnar Marðardóttur, frændkonu Gunnars á Hlíðarenda, en hún var áður gift Hrúti Herjólfssyni vestur í Dölum. Mörður Valgarðsson er annálaður fyrir illmensku sína, undirferli og lygar og er illyrðið „lygamörður“ dregið af nafni hans.

Hann átti meðal annars þátt í vígi Gunnars á Hlíðarenda og Höskulds Hvítanessgoða. Einnig kom hann mjög við sögu í aðdraganda Njálsbrennu og lék stærsta hlutverkið í eftirmálunum, því að hann sótti brennumenn til saka á Alþingi.

Mörður kvæntist Þorkötlu Gissurardóttur hins hvíta og áttu þau að minnsta kosti tvö börn: Valgarð Marðarson, sem var skáld og bjó á Velli (fyrrum bæ Marðar gígju langafa síns) og Rannveigu Marðardóttur, sem giftist Starkaði Starkaðarsyni af ætt Svínfellinga.

Jóhann Sigurjónsson skrifaði sitt síðasta leikrit um Mörð og nefnist það ýmist *Mörður Valgarðsson* eða *Lyga-Mörður*. Mörður varð líka aðalpersónan í endurgerðinni Njálu eftir Bjarna Harðarson, sem heitir *Mörður*, gefin út 2014.
Málmblásturshljóðfæri

**Málmblásturshljóðfæri** er fjölskylda hljóðfæra sem eiga það sameiginlegt að munnstykkið er búið til úr málmi (oftast látúni). Munnstykkið er kúpt og hljóðið myndast þegar varir hljóðfæraleikarans titra við blástur í það. Helstu málmblásturshljóðfæri eru:

* Barítónn
* Básúna
* Horn
* Trompet
* Túba
Strengjahljóðfæri

**Strengjahljóðfæri** eiga það sameiginlegt að það er spilað á þau með því að slá, plokka eða strjúka strengi sem á þeim eru. Helstu gerðir strengjahljóðfæra eru:

*Strokstrengjahljóðfæri (t.d. fiðlufjölskyldan) þar sem strengirnir eru aðallega stroknir með bogum.
*Plokkuð strengjahljóðfæri (t.d. gítar eða semball) þar sem plokkað er í strengina með ýmist fingrum spilarans eða einhverju áhaldi.
*Ásláttarstrengjahljóðfæri (t.d. píanó) þar sem eitthvað áhald er notað til að slá á strengina.
Hljómborðshljóðfæri

**Hljómborðshljóðfæri** eru hljóðfæri sem hafa hljómborð. Hljómborð er yfirleitt með hvítum og svörtum lyklum. Helstu hljómborðshljóðfærin eru:

*Harmonikka
*Hljómborð
*Orgel
*Píanó
*Semball
Serbía og Svartfjallaland

**Serbía og Svartfjallaland** var samband tveggja fyrrum lýðvelda Júgóslavíu: Serbíu og Svartfjallalands. Þessi tvö voru þau einu af 6 lýðveldum Sósíalíska sambandslýðveldisins Júgóslavíu sem ekki höfðu sagt skilið við það á árunum 1991-1992 en hin fjögur voru Slóvenía, Króatía, Bosnía og Hersegóvína og Makedónía. Upphaflega hét ríkið **Sambandslýðveldið Júgóslavía** en því var breytt með nýrri stjórnarskrá sem tók gildi 2003. 

Með nýju stjórnarskránni var samstarf Serbíu og Svartfjallalands takmarkað við afmörkuð svið (t.d. varnarmál) en þau ráku sjálfstæða efnahagsstefnu og notuðu mismunandi gjaldmiðla. Í stjórnarskránni voru einnig ákvæði um að bæði ríkin gætu farið fram á að sambandinu yrði slitið ef það væri samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu sem hægt væri að halda í fyrsta lagi árið 2006. Slík atkvæðagreiðsla fór fram í Svartfjallalandi 21. maí það ár og lýsti Svartfjallaland formlega yfir sjálfstæði 3. júní og batt þannig enda á sambandið við Serbíu. Serbneska þingið lýsti því svo yfir 5. júní að Lýðveldið Serbía væri arftaki sambandsins.

Image:Scg01.png
Image:Scg02.png
FTP

**FTP-samskiptareglurnar** eða bara **FTP** (enska: *File Transfer Protocol*) eru samskiptareglur fyrir flutning gagna á milli tölva og er þetta einn elsti samskiptastaðallinn sem enn er í notkun. Hann tilheyrir notkunarlagi OSI netsamskipta módelsins.

FTP er átta-bita biðlaraþjónustu samskiptastaðall sem getur meðhöndlað gögn án þess að þurfa breyta þeim (engin dulkóðun eða annað slíkt fer fram), aftur á móti er biðtími langur, þ.e. milli þess að skipunin er gefin og gagnaflutningur hefst og einnig getur auðkenning verið langdregin.

Það er til örugg útgáfa af FTP, en sú sem er almennt í notkun er það ekki, og hægt er að hlera lykilorð sem sent er. Af þeim sökum er verið að taka stuðning við FTP út vöfrum, Chrome, og Firefox. Samt eru til sjálfstæð forrit fyrir FTP, svo örugga, og óörugga útgáfan verða eitthvað við lýði áfram. Hins vegar hafa verið til öruggar leiðir (t.d. scp, og sjá rsync) til að flytja skrár á milli tölva í mörg ár á undan sam hafa ekkert með FTP staðalinn að gera.

## Yfirlit

FTP notar tvær TCP tengingar samtímis, aðra á porti 21 og hina á porti 20. Gögnin og skipanirnar sem fara á milli þjóna eða þjóns og biðlara eru aðskilinn, gögnin fara um port 20 á meðan að skipanir til að stjórna samskiptunum fara um port 21. Á meðan á gagnafærslu stendur ganga engar skipanir á milli og portið er aðgerðalaust, þetta veldur því, þar sem að eldveggir loka ónotuðum portum, að rof verður á sambandi.


```
-------------
                                                |/---------\|
                                                ||Notenda- ||    -----------
                                                ||viðmót   |<--->| Notandi |
                                                |\----^----/|    -----------
                  --------------                |     |     |
                  |/----------\|  FTP Skipanir  |/----V----\|
                  ||Samskipta |<---------------->|Samskipta||
                  ||túlkur    ||  FTP Samsvörun ||  túlkur ||
                  |\--^-------/|                |\----^----/|
                  |   |        |                |     |     |
      --------    |/--V-------\|     Gagna-     |/----V----\|     --------
      |Skráa-|<-->|           |<---------------->|          |<--->|Skráa-|
      |kerfi |    ||   DTP    ||    straumur    ||   DTP   ||     |kerfi |
      --------    |\----------/|                |\---------/|     --------
                  --------------                -------------

                  FTP-Þjónn                   FTP-Þjónn/biðlari
```

DTP = Data transfer protocol

## Tenglar
* RFC 959
* RFC 1579

## Heimildir
Kýótósáttmálinn

**Kýótósáttmálinn** eða **Kýótóbókunin** er alþjóðlegur samningur um að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda, sem gekk í gildi 15. febrúar 2005 í Kyoto í Japan eftir að Rússar samþykktu hann. Með samningnum er ætlunin að draga úr gróðurhúsaáhrifum og hnattrænni hlýnun. 

Kýótósáttmálinn gilti til ársins 2020 en þá tók Parísarsamkomulagið (samþykkt 2015) við af honum.

## Tenglar
* Útdráttur úr Kýótósáttmálanum (á ensku)  (*Sótt 9. ágúst 2007*)
Algebra

**Algebra** eða **merkjamálsfræði**, er grein innan stærðfræðinnar sem snýst, í stuttu máli, um óþekktar stærðir og úrvinnslu úr þeim. Orðið er komið úr arabísku, en þetta er stytting á nafni rits eftir Al-Khwarizmi er hét *Kitab al-mukhtasar fi Hisab Al-Jabr wa-al-Moghabalah* sem þýðir *Bók samantektar varðandi útreikning með hjálp tilfærslu og einföldunar*; en orðið *Al-Jabr* (الىابر) þýðir *einföldun* eða *smækkun*.

Algebra er frábrugðin talnareikningi fyrst og fremst í því að hún er almennari og fjölbreyttari. Henni má skipta í fimm meginflokka:

* einföld algebra - þar sem að eiginleikar aðgerða á rauntölukerfinu eru skráðar, tákn eru notuð sem "hólf" fyrir fasta jafnt sem breytur, og reglur varðandi stærðfræðilegar yrðingar og jöfnur sem nota þessi tákn eru rannsökuð.
* hrein algebra - þar sem að algebruleg fyrirbæri á borð við grúpur, bauga, og svið eru sett fram og rannsökuð á kerfisbundinn máta.
* línuleg algebra - þar sem að sértæk einkenni vigurrúma eru grandskoðuð.
* allsherjaralgebra - þar sem að þau einkenni sem eiga við um öll algebruleg mynstur eru rannsökuð
* tölvualgebra - þar sem að reikniritum fyrir táknræna meðhöndlun stærðfræðilegra mynstra er safnað saman

## Tengt efni
* Forgangsröðun aðgerða í stærðfræði
* Þáttunar– og liðunarreglur í algebru
* Stærðfræði
* Grannfræði
* Töflualgebra
* Tölur
Skammstöfun

**Skammstöfun** er stytting á einu eða fleiri orðum, en styttingin samanstendur vanalega af stöfum úr upprunalegu orðunum. Þegar orð er ritað án skammstöfunar er sagt að það sé ritað **.

## Reglur um skammstöfun í íslensku
Í íslensku gilda þær málvenjur að settur er punktur á eftir hverju heilu orði sem er stytt t.d. „og fleira“ sem er skammstafað sem „o.fl.“ og „þar á meðal“ sem er skammstafað „þ. á m.“. Ekki er settur punktur þegar fyrri hluti orðs er skammstafaður, t.d. Rvík fyrir Reykjavík, ef skammstafað er SI viðskeyti (10 m, 15 km) og ef stofnun eða fyrirtæki er skammstafað t.d. RARIK.

### Dæmi
#### Um notkun punkts
Þegar orð er stytt kemur punktur á eftir því:
* eintala → 
* þolmynd → 
Punktur er settur á eftir hverju heilu orði sem stytt er, þegar tvö orð eru stytt eru settir punktar á eftir hverju styttu orði:
* og fleira → 
* berist til → 
Hins vegar er ekki settur punktur þegar fyrri hluti orðs er skammstafaður:
* Reykjavík → 
* Kaupmannahöfn → 
Ekki er heldur settur punktur á eftir skammstöfunum í mælikerfinu (nánar til getið metrakerfinu):
* metri → 
* kílómetri → 
* hektólítri → 
og heldur er ekki bætt við punkti við skammstafanir af erlendum uppruna
* *circa* → 

#### Um stafbil
Ekki er notast við stafbil á milli tveggja orða sem eru skammstöfuð nema afan við skammstöfun sem er meira en einn stafur og milli tveggja skammstafana sem báðar eru sjálfstæð eining:
* til dæmis →  (ekki bil- enda er liðurinn á undan síðasta lið (‚t.‘) aðeins einn stafur)
* að minnsta kosti →  (ekki bil- enda er næst síðasti liðurinn (‚m.‘) aðeins einn stafur)
* og fleira →  (ekki bil- enda er næst síðasti liðurinn (‚o.‘) aðeins einn stafur)
* fyrir Krist →  (ekki bil- enda er næst síðasti liðurinn (‚f.‘) aðeins einn stafur)
Í dæmunum hér á undan er ekki notað bil, enda eru liðir á undan síðasta lið aðeins einn stafur. Hins vegar: 
* *candidata medicinæ* ef þetta er kona og *candidatus medicinæ* ef þetta er karl → 
* eignarfall fleirtala →  
* ‚Það er til dæmis að minnsta kosti þannig hér‘ → ‚Það er    þannig hér‘
* og fleira og fleira →  

Því að liðirnir á undan þeim síðasta eru annaðhvort tveir stafir eða fleiri (cand. med.) eða hvor um sig sjálfstæðar einingar (ef. ft., o.fl. o.fl)

## Tengt efni
* Upphafsstafaheiti
* Listi yfir skammstafanir í íslensku

## Tenglar
* 
* ''Um punkt''; úr Auglýsingu um greinarmerkjasetningu.
* ''KK konungar & Cur konur''; grein í Fréttablaðinu 2005
* ''Frá tölvuorðanefnd - Listi yfir skammstafanir''; grein í Tölvumálum 2001
Fita

**Fita** eða **fituefni** (*lípíð*) er efnasamband fitusýra og glýseróls (og stundum annarra efna á borð við nitur og fosfór) og eru lífræn efni sem að eru illvatnsleysanleg en leysast upp auðveldlega með lífrænum leysum. Hún er helsta forðanæring lífvera og skiptist upp í fitur, vax og stera.
Evrópuþingið

: *Ekki rugla saman við [[Evrópuráðsþingið]].*

**Evrópuþingið** er þing Evrópusambandsins (ESB). Sumar aðrar alþjóðastofnanir hafa yfir að ráða þingum en Evrópuþingið sker sig úr að því leytinu til að þingmennirnir eru kosnir beint af borgurum Evrópusambandsins. Alls sitja 720 þingmenn á þinginu.

## Völd þingsins
Líta má á Evrópuþingið sem neðri deild löggjafa Evrópusambandsins þar sem Ráðherraráðið er efri deildin, saman fara þessar stofnanir með löggjafarvaldið innan ESB. Þingið getur þannig samþykkt, gert breytingartillögur eða hafnað flestum reglugerðum, tilskipunum, tilmælum og álitum. Innbyrðis valdahlutföll þingsins og Ráðherraráðsins eru þó misjöfn eftir því á hvaða sviði löggjöfin er en þróunin hefur verið í þá átt að veita þinginu meiri völd. Þingið getur líka samþykkt eða hafnað fjárlögum ESB.

Evrópuþinginu er einnig ætlað að veita framkvæmdastjórninni lýðræðislegt aðhald. Þingið þarf að leggja blessun sína yfir skipun nýrrar framkvæmdastjórnar og það getur með ⅔ hluta atkvæða lýst vantrausti á hana þannig að hún þurfi að segja af sér.

Drög að Stjórnarskrá Evrópusambandsins gerðu ráð fyrir því að auka enn völd þingsins þannig að það löggjafarvald í nánast öllum málaflokkum og veita því algjöra stjórn yfir fjárlögum ESB. Stjórnarskráin tók aldrei gildi en sum ákvæði hennar um aukin völd Evrópuþingsins tóku gildi með Lissabon-sáttmálanum árið 2009.

## Staðsetning

Þó að þær stofnanir ESB sem fara með framkvæmdavaldið (framkvæmdastjórnin og Evrópska ráðið) séu staðsettar í Brussel þá var það gert að skilyrði í Amsterdamsamningnum að þingið hittist mánaðarlega í Strasbourg. Af praktískum ástæðum fer þó öll undirbúningsvinna og nefndarstarf fram í Brussel í nálægð við hinar stofnanir ESB. Ofan á þetta þá er aðalskrifstofa þingsins í Lúxemborg og þar er megnið af starfsfólki þess. Þingið kemur aðeins saman 4 daga í mánuði í Strasbourg þar sem það afgreiðir málin og greiðir atkvæði en aðrir fundir eru haldnir í Brussel. Þingið hefur sjálft óskað eftir því nokkrum sinnum að það fái sjálft að ráða því hvar það skuli vera staðsett enda er mikið óhagræði í þessu kerfi, en það er undir aðildarlöndunum komið að gera þeir breytingar sem þarf til að leyfa þinginu það og Frakkar vilja endilega halda því í Strasbourg.

## Kosningar
Ríkisborgarar aðildarríkjanna kjósa til þingsins á fimm ára fresti. Þær fyrstu fóru fram árið 1979 og verða þær næstu haldnar í maí 2019. Hvert ríki fyrir sig ákveður hvernig kosningunum er háttað nákvæmlega en oft er kosið um sömu flokka og í landskosningum. Stærri stjórnmálaflokkar hafa myndað evrópuflokka með systurflokkum sínum í Evrópu. Þessir flokkar starfa svo einir eða fleiri sem hópar á þinginu.

## Þinghópar
Eftirtaldir þinghópar eru starfandi eftir kosningarnar 2024:

## Skipting þingsæta

## Tengill
* Vefur Evrópuþingsins
Argumentum ad baculum

**Argumentum ad baculum** (**kylfurök** eða **valdrök**) er rökvilla sem gengur út á það að hóta valdi þeim sem ekki fellst á rökstuðning viðkomandi, sumir heimspekingar halda því þó fram að alls ekki sé um rökvillu að ræða heldur gagnlega röksemdafærslu sem sé nýtileg í mörgum tilfellum.

Dæmi um rökfærslu af þessu tagi væri:
: Ef þú tekur ekki þátt í mótmælum okkar gegn stækkun almenningsgarðsins, munum við reka þig úr íbúðinni þinni.
: Svo þú ættir að taka þátt í mótmælunum okkar gegn stækkun garðsins.

Argumentum ad baculum er ein gerð af argumentum ad consequentiam.

## Heimildir
Tölvupóstur

**Tölvupóstur** eða **rafpóstur** er rafrænn samskiptamáti sem notast við Internetið. Hann gerir mögulegt að senda stafræn skeyti, með aðstoð SMTP samskiptastaðalsins, á milli manna sem hafa gild netföng. Mörg netfyrirtæki sjá hag sinn í því að bjóða upp á ókeypis netföng, t.d. Hotmail, Yahoo! og Gmail.

Fyrsti tölvupósturinn var sendur af forritaranum Ray Tomlinson árið 1971 með ARPAnet, forvera veraldarvefsins.

## Sjá einnig
* MIME-staðall

## Tengt efni
Um tölvupóst á How Stuff Works
Íslendingar

**Íslendingar** eru þeir sem hafa íslenskt ríkisfang. Þeir eru þjóð sem býr aðallega á Íslandi. Langflestir Íslendingar hafa íslensku að móðurmáli. 

Þegar íslenska lýðveldið var stofnað 17. júní 1944 urðu Íslendingar sjálfstæðir frá Danska konungsdæminu. Um 60 prósent landnámsmanna Íslands voru komnir af ættflokkum frá norrænum uppruna (aðallega Vestur-Noregi) og aðrir frá keltneskum ættflokkum á Bretlandseyjum.

## Tilvísanir