open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Safnasafnið

**Safnasafnið** er safn á Svalbarðseyri við Eyjafjörð sem safnar, rannsakar, varðveitir og sýnir íslenska alþýðulist eða list eftir sjálfmenntaða listamenn, samhliða íslenskri samtímalist. 

## Saga
Safnasafnið var stofnað 17. febrúar árið 1995, af hjónunum Níelsi Hafstein myndlistarmanni og Magnhildi Sigurðardóttur geðhjúkrunarfræðingi.

## Húsið
Húsnæði safnsins samanstendur af gamla barnaskólanum, sem var þinghús Svalbarðsstrandarhrepps, og kaupfélagshúsinu sem var kallað Gamla-Búð og var byggt árið 1900 á Svalbarðseyri en flutt á safnlóðina 2006 og gert upp. Húsin tvö voru tengd saman með viðbyggingu sem Ragnheiður Þóra Ragnarsdóttir teiknaði. Safnið opnaði í núverandi mynd árið 2007. Sýningarrými safnsins er samtals 474 fermetrar og samanstendur af tíu misstórum sölum. 

## Útgáfur
Safnasafnið hóf útgáfu á sýnisbókum sínum árið 2016, það hefur gefið út 9 bækur í árslok 2022. Þær eru flestar unnar samkvæmt úttektum fyrir sýningar eða rannsóknum á verkum einsaklinga. Þannig heldur safnið utan um eign sína, sem kalla má framlag til sögu íslenskrar alþýðulistar, og getur miðlað henni til fleira fólks heldur en árlegra gesta.

## Safneign og heimildasöfn
Grunnsafneign safnsins telur um 150.000 verk og muni, gerð af rúmlega 300 lærðu og sjálflærðu listafólki, frá miðri nítjándu öld til dagsins í dag. Safnasafnið safnar, varðveitir og heldur utan um heimildir um alþýðulist, sjálf-sprotna list, list eftir einfara í myndilst og list fjölbreytilega fatlaðs listafólks. Safnið heldur úti sýningaraðstöðu sem samanstendur af 10 sölum og heldur árlega sumarsýningu þar sem lögð er áhersla á að leggja fjölbreytilega alþýðulist og handverk að jöfnu við list eftir skólagengna samtíma listamenn og konur. Safnið er meðlimur í Europian Outsider Art Association og er með stóran hluta safneignar skráðan á Sarpi, miðlægum gagnagrunni íslenskra safna. 

## Tilvísanir
Reykjavík (aðgreining)

**Reykjavík** getur átt við um:

* Höfuðborg Íslands: Reykjavík
* Vík sem borgin fær nafn sitt frá, oft einfaldlega kölluð Víkin
* Hljómsveitina Reykjavík!
* Kvikmyndina Reykjavík frá 2016 eftir Ásgrím Sverrisson
* Leiknu heimildamyndina Reykjavík, Reykjavík eftir Hrafn Gunnlaugsson
* Þorpið Reykjavik í Kanada
* Fréttablaðið Reykjavík sem gefið var út frá árunum 1900 til 1913
Jötuneðla

**Jötuneðla** (fræðiheiti: *Giganotosaurus*) er ættkvísl risaeðla sem voru uppi á krítartímabilinu. Hún var uppgötvuð árið 1993 í Candeleros-mynduninni í Argentínu, þar sem hún var 70% heil. Henni var gefið fræðiheitið **Giganotosaurus carolinii** árið 1995.

## Tilvísanir
Sléttuhænur

**Sléttuhænur** eða **Tympanuchus** er ættkvísl fugla í orraætt kallaðir sléttuhænur. Þrjár tegundir teljast til hennar:

## Tenglar
Broddstélhæna

**Broddstélhæna** (fræðiheiti: *Tympanuchus phasianellus*) er tegund fugla í orraætt. Útbreiðslan er norður til Alaska, suður til Kaliforníu og Nýju-Mexíkó, og austur til Quebec, Kanada.

Sex undirtegundir eru núlifandi, ein útdauð:
* *T. p. phasianellus* Aðalundirtegundin.  Í Manitoba, norður Ontario, og mið Quebec. Að hluta farfugl.
* *T. p. kennicotti* Frá Mackenziefljóti til Stóra þrælavatns í Norðvesturhéruðunum í Kanada
* *T. p. caurus* frá norður-mið Alaska austur til suður Yukon, norður Bresku Kólumbíu, og norður Alberta.
* *T. p. columbianus* Á stöku blettum á sléttum  Idaho, Wyoming, Colorado, Utah, og Bresku Kólumbíu.
* *T. p. campestris* Minnsta undirtegundin. Var áður í Bresku Kólumbíu, suður í gegn um austur Washington og Oregon til norðaustur Kaliforníu, Nevada, og Utah, og vestur Klettafjöllum. Vegna ræktunar á svæðinu hefur dregið verulega úr útbreiðslunni.
* *T. p. jamesi* Á norðurhluta Sléttanna miklu í suður Alberta og Saskatchewan, austur Montana, Norður og Suður Dakota, Nebraska, og norðaustur Wyoming.
* †*T. p. hueyi*: frá New Mexico, er nú útdauð.
 
## Tenglar
Alíana

**Alíana** er íslenskt kvenmannsnafn.

## Dreifing á Íslandi
Gögnin eru unnin upp úr Þjóðskrá Íslands fyrir árabilið 1950-2022. Dökku súlurnar sýna fjölda nafngifta fyrir nafnið sem fyrsta nafn og ljósu súlurnar sem seinna eiginnafn það árið. Hlutfallstölur eru reiknaðar út frá fjölda nafngifta af samþykktum íslenskum nöfnum, hlutfall seinna nafns er reiknað út frá heildarfjölda seinni eiginnafna það árið.

ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2022
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Fjöldi
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir kvenmannsnafnið Engilbjört
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:5
  bar:4 text:4
  bar:3 text:3
  bar:2 text:2
  bar:1 text:1
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:2017 frompos:40 tillpos:140 #2
 
 color:seinna
 width:1
 
 

 

ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2022
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Hlutfall
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Hlutfall nafngifta fyrir kvenmannsnafnið Engilbjört
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:1 %
  bar:4 text:0.8 %
  bar:3 text:0.6 %
  bar:2 text:0.4 %
  bar:1 text:0.2 %
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:2017 frompos:40 tillpos:55 #0.06%
 
 color:seinna
 width:1
 
 


## Heimildir
*
DreamWorks Records

**DreamWorks Records** (oft **SKG Music, LLC** sem höfundaréttarmerki) var bandarísk tónlistarútgáfa stofnuð árið 1996 af David Geffen, Steven Spielberg og Jeffrey Katzenberg sem dótturfyrirtæki DreamWorks Pictures. Félagið starfaði til 2003 þegar það var selt til Universal Music Group. Einnig var til undirdeild í Nashville, Tennessee, DreamWorks Nashville, sem sérhæfði í sveitatónlist þar til að það var lagt niður árið 2006. Merki fyrirtækisins var hannað af Roy Lichtenstein.

## Tilvísanir
Music Row

**Music Row** er hverfi staðsett sunnan miðbæjarins í Nashville, Tennessee, Bandaríkjunum. Það er víða nefnt hjarta skemmtanaiðnaðarins í Nashville og hefur fengið viðurnefnið fyrir tónlistarbransann í heildina, aðallega fyrir sveita, gospel og kristilega tónlist. Í hverfinu má finna mörg útgáfu og framleiðslufyrirtæki, upptökuhljóðver, útvarpsstöðvar og fleiri stofnanir sem tengjast tónlist.
José Sarney

**José Sarney de Araújo Costa** (f. 24. apríl 1930) er brasilískur stjórnmálamaður sem var forseti Brasilíu frá 1985 til 1990. Hann var jafnframt varaforseti landsins í stuttan tíma árið 1985. Sarney var fyrsti forseti landsins eftir endalok brasilísku herforingjastjórnarinnar.

Sarney er einn kunnasti meðlimur Brasilísku lýðræðishreyfingarinnar og einn þaulsætnasti og umdeildasti stjórnmálamaður Brasilíu.

## Æviágrip
### Bakgrunnur
José Ferreira de Araújo Costa er sonur stjórnmálamannsins Sarney de Araújo Costa og Kiolu Ferreira. Árið 1965 breytti hann nafni sínu löglega í José Sarney de Araújo Costa, en hann hafði þegar notað það nafn í stjórnmálum frá árinu 1958. Sarney er faðir fulltrúadeildarþingmannsins José Sarney Filho, öldungadeildarþingkonunnar og fylkisstjóra Maranhão, Roseönu Sarney, og viðskiptamannsins Fernando Sarney.

### Stjórnmálaferill

José Sarney varð forseti Brasilíu þegar nýkjörinn forseti landsins, Tancredo Neves, veiktist og var lagður á bráðamóttöku þann 14. mars 1985, aðeins fáeinum klukkustundum áður en Neves átti að sverja embættiseið sem nýr forseti. Neves lést þann 21. apríl sama ár án þess að hafa haft tækifæri til að taka við forsetaembættinu. Sarney hafði verið kjörinn varaforseti landsins, sem var að snúa aftur til lýðræðisstjórnar í fyrsta skipti frá upphafi herforingjastjórnarinnar árið 1964. Sarney tók fyrst við forsetaembættinu til bráðabirgða þann 15. mars en tók síðan við því úr kjörtímabilið eftir að Neves lést.

Þrjú helstu vandamál Brasilíu á þessum tíma voru fátækt í borgum landsins, mikil verðbólga og háar erlendar ríkisskuldir. Til þess að berjast gegn óðaverðbólgu í landinu beitti Sarney óhefðbundnum efnahagsstefnum líkt og Raúl Alfonsín í Argentínu og Alan García í Perú. Sarney vildi fara aðrar leiðir en þær sem alþjóðlegir fjárfestar og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn mæltu með, en þeir hvöttu til efnahagsaðgerða í anda nýfrjálshyggju. Sarney beitti verðstöðvun, lét taka upp gjaldmiðilinn cruzado í stað cruzeiro (eitt cruzado jafngilti 1.000 cruzeiro) og frysti gengi nýju myntarinnar. Í fyrstu heppnaðist Sarney að koma böndum á verðbólguna en þessi árangur varði skjótt þar sem ekki hafði verið tekist á við kerfislægar orsakir óðaverðbólgunnar. Eftirmenn Sarney frá og með Fernando Collor de Mello tóku upp nýfrjálshyggjustefnu og fóru eftir ráðum alþjóðlegra fjárfesta. 

Eftir forsetatíð sína varð Sarney öldungadeildarþingmaður á ný og var forseti öldungadeildarinnar frá febrúar 2003 til febrúar 2005. Hann var jafnframt fylkisstjóri Maranhão og aftur forseti öldungadeildarinnar frá 2009 til 2013.

Sarney og fjölskylda hans eiga fjölmiðlaveldi í Maranhão sem meðal annars telur til sín sjónvarpsstöð, dagblað og nokkrar útvarpsstöðvar. Fjölskyldufyrirtæki Sarney hjálpuðu honum að komast áfram í brasilískum stjórnmálum.

Árið 2016 krafðist ríkissaksóknari Brasilíu þess að Sarney yrði úrskurðaður í stofufangelsi vegna rannsóknar á tengslum hans við Petrobras-spillingarmálið. Sarney lýsti yfir stuðningi við Luiz Inácio Lula da Silva í seinni umferð forsetakosninga Brasilíu árið 2022.

## Tilvísanir
Saurbær

**Saurbær** getur átt við eftirfarandi:
* Saurbær á Rauðasandi
* Saurbær í Dalasýslu
* Saurbær í Hvalfirði
Polydor Records

**Polydor Records Ltd.** er þýskbresk tónlistarútgáfa sem starfar undir Universal Music Group. Hún er í nánu samstarfi við Interscope Geffen A&M Records sem er einnig dreifiaðili hennar í Bandaríkjunum. Þar á móti er Polydor dreifiaðili Interscope í Bretlandi. Félagið var stofnað í London árið 1954 sem dótturfyrirtæki þýska fyrirtækisins Deutsche Grammophon/Schallplatte Grammophon GmbH.

Þekktir listamenn sem hafa starfað hjá Polydor eru m.a. ABBA, Cream, The Moody Blues, The Who, Ringo Starr, Bee Gees, The Jam, Bing Crosby, The Shadows, James Brown, Ellie Goulding, Juice WRLD, James Last, Eric Clapton, Yngwie Malmsteen, Lana Del Rey, Billie Eilish og Haim.

## Tenglar
*
Litla sléttuhæna

**Litla sléttuhæna** (fræðiheiti: *Tympanuchus pallidicinctus*) er tegund fugla í orraætt. Útbreiðslan er í austur Kóloradó og Nýju-Mexíkó, og vestur Kansas og Oklahoma og norðvestur Texas.

 
## Tenglar
Les Humphries Singers

**Les Humphries Singers** var poppsveit sem á fyrri hluta áttunda áratugarins naut mikilla vinsælda víða í Evrópu. Hljómsveitin var með aðsetur í Vestur-Þýskalandi og var stofnuð af Les Humphries (1940-2007), sem hafði flutt til Hamborgar frá heimalandi sínu, Bretlandi. Ásamt Jimmy Bilsbury stofnaði hann hljómsveit sem flutti gospeltónlist, hippatónlist og glaðlega popptónlist með hressilegum sviðssetningum. Nokkuð stór hópur söngvara kom fram með hljómsveitinni, 10-15 á blómaskeiði hennar, og komu víða að.

Hljómsveitin starfaði á árunum 1969-1977, en það var ekki fyrr en árið 1970 sem verkefnið hófst fyrir alvöru. Á næstu árum átti sveitin smelli eins og „We are Goin' down Jordan“, „Mamma Loo“, „Mexico“, „Carnival“ og „Kansas City“. Vinsældir sveitarinnar fóru minnkandi eftir miðjan áratuginn og síðastu stóru tónleikarnir voru í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið 1976, þar sem þau fluttu lagið „Sing Sang Song“, sem náði aðeins 15. sæti.

Hljómsveitin leystist upp þegar Les Humphries yfirgaf Vestur-Þýskaland skyndilega af skattalegum ástæðum og flutti til London. Nokkrir meðlimir hennar náðu síðar góðum árangri í tónlistarheiminum, eins og Liz Mitchell sem varð lykilsöngkona í Boney M, Jürgen Drews sem átti farsælan sólóferil í Þýskalandi og John Lawton sem varð meðlimur Uriah Heep .

Hljómsveitin hefur nokkrum sinnum komið saman aftur og frá maí 2007 stofnuðu nokkrir af meðlimum hennar frá áttunda áratugnum hljómsveitina The Original Singers og fluttu mörg af lögum Les Humphries Singers auk nýs efnis og gospellaga. Meðal meðlima nýju sveitarinnar eru Jürgen Drews, Peggy Evres, Judy Archer og Tina Kemp-Werner.

Stofnandi hljómsveitarinnar, Les Humphries, lést á sjúkrahúsi í London 26. desember 2007.
Hot Country Songs

**Hot Country Songs** er vinsældalisti frá tímaritinu *[[Billboard]]*. Hann inniheldur 50 vinsælustu kántrílögin í Bandaríkjunum og er gefinn út vikulega. Listinn er reiknaður út frá gögnum um útvarpsspilanir sem koma frá Nielsen, ásamt út frá stafrænni sölu og fjölda streyma. Tvíeykið Florida Georgia Line hefur samtals verið lengst á toppi listans. Einnig eiga þeir lagið sem dvaldi lengst í fyrsta sæti, „Meant to Be“ með poppsöngkonunni Bebe Rexha (50 vikur í heildina). Söngvarinn með flestu topplögin er George Strait.

## Sjá einnig
* ''Billboard'' Hot 100
* ''Billboard'' 200

## Tilvísanir

## Tenglar
* ''Billboard'' Hot Country Songs – núverandi listi
Boney M.

**Boney M.** var þýsk diskóhljómsveit sem átti sitt blómaskeið á áttunda áratugnum og fyrri hluta þess níunda. Hljómsveitin var stofnuð af Frank Farian 1975/1976. Hann samdi einnig flest lög sveitarinnar og framleiddi allar plötur sveitarinnar.

Hljómsveitarmeðlimir frá 1976 voru Marcia Barrett, Liz Mitchell, Maizie Williams og Bobby Farrell. Árið 1982 var Bobby Farrell skipt út fyrir Reggie Tsiboe. Árið 1984 kom Bobby Farrell fram sem gestaflytjandi með sveitinni á smáskífunni *Happy Song*. Þegar smáskífan *Young Free & Single* var gefin út ásamt breiðskífunni *Eye Dance* árið 1985 var Bobby Farrell aftur genginn í sveitina, sem innihélt nú Marcia Barrett, Liz Mitchell, Maizie Williams, Reggie Tsiboe og Bobby Farrell. Þessi uppstilling hélst óbreytt til 1986 þegar hljómsveitin hætti formlega. Sveitin var endurreist árið 1988 vegna endurhljóðblöndunnar breiðskífunnar *The Greatest Hits Of All Times – Remix '88*, en án Reggie Tsiboe. Hún hætti aftur árið 1989 og hefur ekki komið saman síðan í sinni upprunalegu mynd. Meðlimir sveitarinnar, eins og Liz Mitchell, Maizie Williams og Bobby Farrell hafa komið fram sjálf undir hljómsveitarnafninu við ýmis tækifæri.

Boney M. sló í gegn árið 1976 með laginu „Daddy Cool“. Í kjölfarið fylgdi röð af risasmellum eins og „Sunny“ (1976), „Ma Baker“ (1977) og „Belfast“ (1977). Árið 1978 sló Boney M. öll met með smáskífunni *Rivers Of Babylon*. B-hliðin á *Rivers Of Babylon* innihélt smellinn „Brown Girl In The Ring“. Á eftir fylgdu vinsælar smáskífur með lögum eins og „Rasputin“ (1978) og jólalaginu „Mary's Boy Child – Oh My Lord“ (1978), sem sló mörg sölumet, eins og *Rivers Of Babylon*. Undir lok áratugarins komu út *Hooray! Hooray! It's A Holi- Holiday* (1979), *El Lute/Gotta Go Home* (1979) og *Bahama Mama/I'm Born Again* (1979).

Liz Mitchell og Marcia Barrett sungu kvenraddirnar í hljóðverinu (á plötunum) og sungu bæði forsöng og bakraddir. Framleiðandinn, Frank Farian, söng djúpu karlröddina sem er kölluð „rödd Bobbys“. Þegar Reggie Tsiboe gekk í sveitina varð hann líka hluti af stúdíóteyminu og söng forsöng og bakraddir á nokkrum upptökum hennar á tímabilinu 1982–1985.

Á tónleikum sveitarinnar sungu allir meðlimir hennar á sviðinu. Marcia Barrett og Liz Mitchell fluttu megnið af lögunum, en á sviði var karlröddin sungin af Bobby Farrell. Maizie Williams söng líka á tónleikum svo hljómsveitin virkaði fullkomlega á sviði á tónleikaferðalögum. Þegar Reggie Tsiboe kom í stað Bobby Farrell söng hann líka á tónleikum, þar sem hann var hluti af stúdíóteyminu.

## Plötur
Hljómsveitin gaf út næstum 40 smáskífur á ferli sínum og yfir 10 hafa komið út eftir að hún leystist upp. Um 20 safnplötur hafa auk þess komið út. Breiðskífur sveitarinnar eru 8 talsins:
**[[Take the Heat off Me]]* (1976)
**[[Love for Sale (Boney M. album)|Love for Sale]]* (1977)
**[[Nightflight to Venus]]* (1978)
**[[Oceans of Fantasy]]* (1979)
**[[Boonoonoonoos]]* (1981)
**[[Christmas Album (Boney M. album)|Christmas Album]]* (1981)
**[[Ten Thousand Lightyears]]* (1984)
**[[Eye Dance]]* (1985)
Stóra sléttuhæna

**Stóra sléttuhæna** (fræðiheiti: *Tympanuchus cupido*) er tegund fugla í orraætt. Útbreiðslan er eftir miðri Norður-Ameríku, suður frá suðurströnd Texas norður í Alberta og Saskatchewan. Áður náði útbreiðslan að Atlantshafi en tegundin er staðfugl og þolir illa umgang manna.

 
## Tenglar
Fraxinus anomala

***Fraxinus anomala*** er tegund af eskitré sem er ættað frá suðvestur Bandaríkjunum og norðurhluta Mexíkó. Hann er runni eða lítið tré að 6 m hátt. Blöðin eru breytileg, en oft eru þau heil en ekki fjöðruð eins og á öðrum öskum.

## Tilvísanir
Göbekli Tepe

**Göbekli Tepe** eru forsögulegar fornminjar frá nýsteinöld í Anatólíu í suðaustanverðu Tyrklandi. Göbekli Tepe er ársett til 9500-8000 f.Kr og samanstendur af stórum hringlanga byggingum og gríðarstórum T-laga steinsúlum sem eru elstu þekktu risasteinarnir. Margar þessara súlna eru myndskreyttar. Göbekli Tepe er 15 metra hátt, nær yfir 8 hektara og er svo kallað *tell* sem er manngerð hæð eða hóll sem verður til af rusli og ýmsum jarðleifum, en slíkt finnst víða annars staðar í Suðvestur-Asíu. 

Árið 2018 var Göbekli Tepe bætt á Heimsminjaskrá Unesco . 

## Bakgrunnur
Göbekli Tepe var byggt á því tímabili sem á ensku kallast Pre-Pottery Neolithic (PPN), sem er það tímabil nýsteinaldar áður enn menn hófu gerð leirkerja, um 9600-7000 fyrir okkar tímatal. PPN skiptist í tvo hluta - A og B og má tímasetja elstu hluta Göbekli Tepe til A-tímabilsins, 9600-8800 fyrir okkar tímatal, og yngri hluta til B-tímabilsins, 8800-7000 fyrir okkar tímatal . 

## Saga uppgraftar
Göbekli Tepe vakti fyrst athygli fornleifafræðinga í könnunarleiðangri Háskólans í Istanbúl og Chicago-háskóla árið 1963. Þá hélt bandaríski fornleifafræðingurinn Peter Benedict því fram að efri hlutar hinna T-laga steinsúlna væru steinar til merkis um grafreiti.                                                           Árið 1994 ákvað þýski fornleifafræðingurinn Klaus Schmidt að endurkanna svæðið og uppgötvaði að ,,steinarnir væru í raun gríðarstórar steinsúlur. Landsvæðið var eign tyrkneskra bænda sem höfðu fundið forngripi á svæðinu og gefið til safns á svæðinu. Á einhverjum tímapunkti hafði verið reynt að brjóta efri hluta steinsúlnanna þar sem bændurnir héldu að um væri að ræða stóra steina.

Klaus Schmidt vann við Göbekli Tepe fyrir hönd Fornleifastofnunnar Þýskalands þar til hann lést árið 2014, og enn í dag vinna Háskólinn í Istanbúl, Şanlıurfa-safnið og Fornleifastofnun Þýskalands við uppgröft svæðisins. 

## Tilvísanir
Fraxinus angustifolia

***Fraxinus anomala*** er tegund af eskitré sem er ættað frá mið- og suður- Evrópu, Norður-Afríku og suðvestur Asíu.

## Tilvísanir
Fraxinus pallisiae

***Fraxinus pallisiae*** er tegund af eskitré sem vex í suðaustur Evrópu (Búlgaría, Grikklandi, Rómaníu, Tyrklandi, Úkraínu, fyrrum Júgóslavíu) til Norður-Kákasus.

## Tilvísanir
BK Häcken

**Bollklubben Häcken** eða **BK Häcken** er sænsk knattspyrnulið frá Gautaborg sem spilar í efstu deild, Allsvenskan. Liðið var stofnað árið 1940. Það vann sinn fyrsta titil árið 2022.
Valgeir Lunddal Friðriksson spilar með liðinu.
Fraxinus cuspidata

***Fraxinus cuspidata*** er tegund af eskitré sem vex í norður Mexíkó og suðvestur Bandaríkjunum. Þetta er ilmandi runni eða lítið tré og nefnt *Fragrant ash* á ensku.

## Tilvísanir
Fraxinus sogdiana

***Fraxinus sogdiana*** er tegund af eskitré sem vex í Mið-Asíu (Afganistan, Kasakstan, Kirgistan, Pakistan, Tadsíkistan, Úsbekistan, Xinjiang). Það verður tré að 20m. hátt.

## Tilvísanir
Country Music Association

**Country Music Association** (**CMA**) eru atvinnugreinasamtök sem voru stofnuð árið 1958 í Nashville, Tennessee. Upphaflega samanstóðu þau af 233 meðlimum og var markmið þeirra að stuðla að þróun kántrítónlistar. Samtökin eru hins vegar þekktust fyrir Country Music Association-verðlaunin sem eru haldin árlega á haustin (oftast í október eða nóvember).

## Sjá einnig
* CMA Awards
* Academy of Country Music

## Tenglar
* Opinber vefsíða
* CMA Awards
* CMA Fest
Country Music Association-verðlaunin

**Country Music Association-verðlaunin** (einnig þekkt sem **CMA Awards** eða **CMAs**) eru verðlaun veitt fyrir framúrskarandi árangur listamanna í kántrí tónlistariðnaðinum. Afhendingin fór fram í fyrsta sinn árið 1967 og er nú haldin árlega. Verðlaunin eru veitt af frægum sveitasöngvurum, ásamt einstaka sinnum af popp og rokk listamönnum.

## Sjá einnig
* Academy of Country Music Awards

## Tilvísanir

## Tenglar
* Opinber vefsíða
Kosningar í Bandaríkjunum 2024

**Kosningar í Bandaríkjunum** munu fara fram þann 5. nóvember árið 2024.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 2024
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 2024
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 2024
Páll Sveinsson

**Páll Sveinsson** (fæddur 3. Júlí 1974) er íslenskur trommuleikari og meðlimur í hljómsveitinni í svörtum fötum. Páll starfar sem skólastjóri í Vallaskóla á Selfossi. Hann var skólastjóri í BES ( Barnaskólanum á Eyrarbakka og Stokkseyri.)
Sandgerðisviti

**Sandgerðisviti** er steyptur ferstrendur viti sem stendur við höfnina í Sandgerði. Upphaflega var hann reistur 1921 og var þá 8 metrar, en síðan hækkaður um 10 metra með því að steypa ofan á gamla vitann árið 1946.

Ljóseinkenni vitans er Oc WRG 6s, 6 sekúndna glampaljós í hvítum, rauðum og grænum geira.
Hnausaviti

**Hnausaviti** er innsiglingarviti í mynni Grundarfjarðar norðan við Kirkjufell. Vitinn er steinsteyptur 4 metrar á hæð með brúarlagi. Hann var reistur árið 1943. Árið 2001 var slökkt á vitanum og hann strikaður út af vitaskrá.
Independence-fjörður

**Independence-fjörður** er langur fjörður sem gengur inn í Norður-Grænland úr Wandel-hafi í Norður-Íshafinu. Fjörðurinn er um 200 km langur og allt að 30 km breiður. Jørgen Brønlund-fjörður er lítill fjörður sem gengur norður úr honum, og Hagensfjörður er stór fjörður sem gengur suður úr honum. Við mynni fjarðarins mætir hann Danmerkurfirði við eyjarnar Eyju Þyríar prinsessu og Eyju Margrétar prinsessu. Fjörðurinn myndar suðurmörk Pearylands. 

Bandaríski landkönnuðurinn Robert Peary gaf firðinum þetta nafn af því hann sá hann fyrst á þjóðhátíðardegi Bandaríkjanna, 4. júlí 1892. Danski fornleifafræðingurinn Eigil Knuth nefndi Independence I-menninguna og Independence II-menninguna, byggt á mannvistarleifum sem hann fann þar, eftir firðinum.
Fraxinus albicans

***Fraxinus albicans*** er tegund af eskitré sem vex í suður Bandaríkjunum og norður Mexíkó. Tegundin er náskyld  *[[Fraxinus americana]]* og oft talin undirtegund hennar.

## Tilvísanir
Fraxinus berlandieriana

***Fraxinus berlandieriana*** er tegund af eskitré sem vex í suður Bandaríkjunum og austur Mexíkó. 

## Tilvísanir
ISO 3166-2:GL

**ISO 3166-2:GL** er færslan fyrir Grænland í staðlinum ISO 3166-2, sem er hluti af ISO 3166-staðlinum sem gefinn er út af Alþjóðlegu staðlastofnuninni (ISO), sem skilgreinir stafakóða fyrir heiti helstu sviða (t.d. ríkja eða héraða ) allra landa sem eru á listanum í ISO 3166-1 .

Fyrir Grænland hafa verið skilgreindir kóðar fyrir fjögur sveitarfélög. Þjóðgarður Grænlands og Thule-herstöðin eru ekki hluti af neinu sveitarfélagi og hafa því enga kóða.

Hver kóði samanstendur af tveimur hlutum sem eru aðskildir með bandstrik. Fyrsti hlutinn er `GL`, sem er ISO 3166-1 alfa-2-kóðinn fyrir Grænland. Annar hluti er tveir stafir:

## Breytingar
Eftirfarandi breytingar á færslu Grænlands hafa verið gefnar út í fréttabréfi frá ISO 3166/MA síðan ISO 3166-2 kom fyrst út árið 1998:
BusinessWeek

***BusinessWeek*** er bandarískt viðskiptatímarit gefið út af McGraw-Hill. Það var fyrst gefið út árið 1929 (sem *The Business Week*) undir stjórn Malcolm Muir, sem var á þeim tíma yfirmaður McGraw-Hill Publishing Company. Helstu keppinautar tímaritsins í viðskiptafréttum eru *[[Fortune]]* og *[[Forbes]]*, sem bæði koma út á tveggja vikna fresti.

Frá 1988 hefur *BusinessWeek* gefið út árlegan lista yfir MBA-nám við viðskiptaháskóla í Bandaríkjunum.

Þann 12. október 2007 kom *BusinessWeek* út í fyrsta skipti í fjögur ár með nýju endurhönnuðu útliti. Nokkrir hlutar fengu nýtt útlit til að afmarka innihald tímaritsins betur við fréttir og alþjóðamál, en hlutinn „Executive Life“ var skorinn niður.

## Tilvísanir

## Tenglar

* Vefur tímaritsins
Fraxinus latifolia

***Fraxinus latifolia*** er tegund af eskitré sem vex á vesturströnd N-Ameríku (frá Vankouver-eyju til Kaliforníu). 

## Tilvísanir
Fraxinus uhdei

***Fraxinus uhdei*** er tegund af eskitré sem vex í Mexíkó til Mið-Ameríku. Það hefur villst úr ræktun og orðið ílent í Bólivíu, Havaí og Puerto Rico. Í Havaí er tegundin talin ágeng.

## Tilvísanir
Fraxinus chinensis

***Fraxinus chinensis*** er tegund af eskitré sem vex í suðaustur Asíu (Kína, Japan, Kórea, Laos, Mansjúríu, Primorye (Rússland), Tæland, Tíbet, Víetnam).

## Tilvísanir
Gruß an Kiel

**Gruß an Kiel** (sem þýðir „að kveðja Kíl“) er þýskur mars sem var saminn af saxneska tónlistamanninum Friedrich Spohr.
Fraxinus griffithii

***Fraxinus griffithii*** er tegund af eskitré sem vex í suðaustur Asíu (Kína, Bangladesh, Java, Minni Sundaeyjar, Myanmar, Ryukyu-eyjar, Filippseyjar, Tævan, Víetnam). Tegundin er ræktuð til skrauts í Ástralíu, en er talin ágeng tegund.

## Tilvísanir
Eðlungar

**Eðlungar** (fræðiheiti: *Saurischia*) er ættbálkur risaeðla sem þróaðist á miðju tríastímabilinu.

## Heimild
Svartárdalur

*Svartárdalur gæti átt við um*:
*Svartárdalur (Austur-Húnavatnssýslu)
*Svartárdalur (Skagafirði)
Aðgerð Íkarus

**Aðgerð Íkarus** (þýska: ***Unternehmen  Ikarus*** eða ***Fall  Ikarus***) var áætlun Þjóðverja um að gera innrás í Ísland í seinni heimsstyrjöldinni eftir að Bretar höfðu hernumið landið árið 1940. Áætluninni var aldrei hrint í framkvæmd.

Bretar höfðu hernumið Ísland til að koma í veg fyrir að Þjóðverjar gerðu það fyrst. Þjóðverjar framkvæmdu aldrei innrásaráætlun sína vegna frestunar Sæljónsaðgerðarinnar (*Unternehmen Seelöwe*). Auk þess töldu þeir að þótt mögulegt væri að gera innrás í Ísland væri ekki raunhæfur möguleiki á að halda uppi vörnum og birgðalínum.

## Áætlun Þjóðverja
Í innrásaráætlun Þjóðverja kann að hafa verið gert ráð fyrir notkun þýsku farþegaskipanna SS Europa og SS Bremen. Einnig hafði verið tekið til greina að nota þessi skip í Sæljónsaðgerðinni, annarri áætlaðri innrás Þjóðverja sem aldrei var framkvæmd.

## Ítarefni
* 

## Tilvísanir
Fraxinus sieboldiana

***Fraxinus sieboldiana*** er tegund af eskitré sem vex í suðausturhluta Kína, Kóreuskaga og Japan.

## Tilvísanir
Fraxinus dubia

***Fraxinus dubia*** er tegund af eskitré sem vex í Mexíkó (Chiapas og Veracruz) og Mið-Ameríku (Gvatemala, Belís, Hondúras og Kosta Ríka).

## Tilvísanir
Fraxinus gooddingii

***Fraxinus gooddingii*** er tegund af eskitré sem vex í Suður-Bandaríkjunum (Arísóna) til Norður-Mexíkó (Sonora og Chihuahua).

## Tilvísanir
Fraxinus micrantha

***Fraxinus micrantha*** er tegund af eskitré sem vex í vestur og miðhluta Himalajafjalla (Pakistan og, Indland og Nepal).

## Tilvísanir
Fraxinus xanthoxyloides

***Fraxinus xanthoxyloides*** er tegund af eskitré sem vex frá Afganistan til Tíbet. Þetta er lítið tré eða runni, að 7 m hátt.

## Tilvísanir
Malarhornsviti

**Malarhornsviti** er 3 metra hár rauðgulur brúarlaga viti sem stendur á kambinum fyrir ofan Malarhorn á Drangsnesi við Steingrímsfjörð á Ströndum. Ljóseinkenni vitans er Fl(2)WRG 15s (2 blikkljós í þrískiptum geisla á 15 sekúndna fresti).

Upphaflega var reistur viti á Malarhorni með húsi úr stáli árið 1916, líkt og á Hólmavík á sama tíma. Vitinn skemmdist í bruna árið 1934. Nýr steinsteyptur viti var reistur 1947 og tekinn í notkun árið eftir.
Raufarhafnarviti

**Raufarhafnarviti** er 10 metra hár ferstrendur steinsteyptur viti sem stendur á Höfðanum við mynni Raufarhafnar. Vitinn var reistur árið 1931. Ljóseinkenni hans er Fl(3) WRG 20s (þrjú blikkljós í þrískiptum geira á 20 sekúndna fresti).
Skarðsviti

**Skarðsviti** er 14 metra hár sívalur viti sem stendur rétt sunnan við bæinn Skarð á vesturströnd Vatnsness, við mynni Miðfjarðar, um 7 km norðan við Hvammstanga. Vitinn var reistur árið 1950 eftir sömu teikningu og Æðeyjarviti og tekinn í notkun árið eftir. Ljóseinkenni vitans er Fl(3) WRG 30s (þrjú blikkljós í þrískiptum geisla á 30 sekúndna fresti).
Rauðanesviti

**Rauðanesviti** er viti yst á Langanesi norðan megin við Borgarfjörð við innsiglinguna í Borgarneshöfn. Vitinn var byggður árið 1940. Þetta er 4 metra hár sexstrendur steinsteyptur turn með glugga sem snýr út á haf og ljósið þar fyrir innan. Ljóseinkenni vitans er Fl WRG 5s (eitt blikkljós í þrískiptum geira á 5 sekúndna fresti).
Svörtuloftaviti

**Svörtuloftaviti** er 9,5 metra hár steinsteyptur ferstrendur viti sem stendur á Skálasnaga ofan við hamrabeltið Svörtuloft á utanverðu Snæfellsnesi. Núverandi viti var reistur 1931 eftir teikningu Benedikts Jónssonar, en áður hafði þar verið 10 metra hár stálgrindarviti frá 1914. Ljóseinkenni vitans er Fl(2)W 10s (2 hvít blikkljós á 10 sekúndna fresti).
Suðurþríhyrningurinn

**Suðurþríhyrningurinn** (latína: *Triangulum Australe*) er lítið stjörnumerki á suðurhimninum, sem er kallað *Suður*þríhyrningurinn til aðgreiningar frá Þríhyrningnum á norðurhimninum. Nafnið er dregið af því að þrjár björtustu stjörnur þess mynda næstum jafnhliða þríhyrning. Stjörnumerkið var fyrst nefnt á stjörnukorti af flæmska stjörnufræðingnum Petrus Plancius árið 1589. Bjartasta stjarna stjörnumerkisins er Atría (eða *Alfa Triangulum Australe*) sem er risastjarna í um 391 ljósára fjarlægð frá Jörðu. 

## Tenglar
* Suðurþríhyrningurinn á Stjörnufræðivefnum
Hjarðmaðurinn

**Hjarðmaðurinn** (gríska: Βοώτης *Boótes*) er stjörnumerki á norðurhimni. Stjörnumerkið dregur nafn sitt af gríska orðinu yfir nautahirði eða plógmann, og hugsanlega sáu Grikkir fyrir sér að stjörnuþyrpingin sem í dag nefnist Karlsvagninn á íslensku hafi verið plógurinn. Bjartasta stjarnan í þessu stjörnumerki er Arktúrus, fjórða bjartasta stjarnan á næturhimninum.

## Tenglar
* Hjarðmaðurinn á Stjörnufræðivefnum
Seglið

**Seglið** (latína: *Vela*) er stjörnumerki á suðurhimni. Það inniheldur reginþyrpingu í um 870 milljón ljósára fjarlægð. Í fornöld var Seglið hluti af stjörnumerkinu Argóarfarinu (*Argo Navis*) sem franski stjörnufræðingurinn Nicolas Louis de Lacaille skipti í þrennt árið 1752: Seglið, Skutinn og Kjölinn. Bjartasta stjarna stjörnumerkisins er fjölstirnið Gamma Velorum.

## Tenglar
* Seglið á Stjörnufræðivefnum
Vatnsberinn

**Vatnsberinn** (latína: *Aquarius*) er stjörnumerki í Dýrahringnum við miðbaug, á milli Steingeitarinnar og Fiskanna. Vatnsberinn er eitt af elstu stjörnumerkjum Dýrahringsins og var eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíos Ptólemajos lýsti.  Stjörnumerkið er á svæði á himninum sem er oft kallað Hafið af því þar eru mörg stjörnumerki sem tengjast vatni eða hafi, eins og Hvalurinn, Fiskarnir og Fljótið.

Í stjörnuspeki teljast þeir sem fæðast milli 20. janúar og 19. febrúar vera í vatnsberamerkinu. Árið 2002 gekk Sólin gegnum Vatnsberann frá 16. febrúar til 12. mars. 

## Tenglar
* Vatnsberinn á Stjörnufræðivefnum
Paradísarfuglinn

**Paradísarfuglinn** (latína: *Apus*) er lítið stjörnumerki á suðurhimni sem var fyrst lýst á stjörnukorti af Petrus Plancius árið 1598. Þrjár björtustu stjörnur stjörnumerkisins eru allar daufar og rauðleitar.

## Tenglar
* Paradísarfuglinn á Stjörnufræðivefnum
Örninn (stjörnumerki)

**Örninn** (latína: *Aquila*) er stjörnumerki við miðbaug himins. Nafnið er dregið af sögninni um örn Seifs sem geymir og sækir þrumufleyga hans. Bjartasta stjarna merkisins er Altair sem er í stjörnusamstæðunni Sumarþríhyrningnum.

Örninn er í Vetrarbrautinni og sést því best þegar sumar er á norðurhveli.

## Tenglar
* Örninn á Stjörnufræðivefnum
Ökumaðurinn

**Ökumaðurinn** (latína: *Auriga*) er stjörnumerki á norðurhimni og eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíos Ptólemajos lýsti. Ökumaðurinn hefur verið tengdur við ýmsar goðsagnapersónur grískrar goðafræði. Bjartasta stjarna merkisins er fjölstirnið Kapella sem er með björtustu stjörnum næturhiminsins.

## Tenglar
* Ökumaðurinn á Stjörnufræðivefnum
Hvítaskur

**Hvítaskur** (fræðiheiti: *Fraxinus americana*) er tegund af aski sem vex í suðurhluta Kanada og austurhluta Bandaríkjanna, frá Nova Scotia vestur til Minnesota, og suður til norður-Flórída og suðvestur-Texas. Var áður algengur en hefur á síðari árum fækkað mjög vegna sníkjudýrsins Agrilus planipennis.

## Lýsing
Hvítaskur er meðalstórt tré, verður allt að 26 metra hátt, einstaka sinnum að 40 m. Börkurinn er dökkgrár, þykkur sprunginn með aldri. Vetrarbrum eru dökkbrún með mjúkri áferð. Blöðin eru gagnstæð og samsett með oftast 9 smáblöðum. Blómin koma að vori, rétt á undan blöðunum, í gisinni blómskipan, þau eru lítt áberandi og án krónublaða, enda vindfrjóvguð. Hvert tré er einkynja, annað hvort karl eða kvenkyns. Fræin eru 3-5 cm löng með væng. Hann líkist mjög kvekaraaski sem er frá sömu slóðum.

## Á Íslandi
Þessi tegund hefur lítið eitt verið reynd hérlendis og kelur lítið.

## Tilvísanir
Academy of Country Music

**Academy of Country Music** (**ACM**) eru tónlistarsamtök stofnuð árið 1964 í Los Angeles, Kaliforníu sem Country & Western Music Academy. Meðal stofnenda þeirra voru Eddie Miller, Tommy Wiggins, og Mickey og Chris Christensen. Þeir vildu koma kántrítónlist á framfæri í vestrænu þrettán ríkjunum með stuðningi frá tónlistarfólki frá vesturströnd Bandaríkjanna. Stjórn samtakanna var stofnuð árið 1965 og hefur ACM-verðlaunahátíðin verið haldin árlega frá árinu 1966.

## Sjá einnig
* ACM Awards
* Country Music Association

## Tenglar
* Opinber vefsíða
United Artists

**United Artists** eða **UA** er bandarískt framleiðslufyrirtæki. Það var upphaflega stofnað árið 1919 sem kvikmyndaver af leikurunum og leikstjórunum Charlie Chaplin, Mary Pickford, D. W. Griffith og Douglas Fairbanks, í þeim tilgangi að gefa listmönnunum sjálfum færi á að stýra framleiðslunni. Fyrirtækið hefur framleitt margar af þekktustu kvikmyndum bandarískrar kvikmyndasögu, eins og *[[The African Queen]]* (1951), *[[Moulin Rouge (kvikmynd frá 1952)|Moulin Rouge]]* (1952), *[[12 Angry Men]]* (1957), James Bond-myndirnar (frá 1963) og myndirnar um Bleika pardusinn (frá 1964). Fyrirtækið var umsvifamikið í alþjóðlegri dreifingu vinsælla erlendra kvikmynda á borð við spagettívestra Sergio Leone, Bítlamyndanna *[[A Hard Day's Night]]* og *[[Help! (kvikmynd)|Help!]]*, frönsku myndarinnar *[[Last Tango in Paris]]* (1972), auk bandarískra verðlaunamynda á borð við *[[The Graduate]]* (1967), *[[Midnight Cowboy]]* (1969) og *[[Rocky]]* (1976). Fyrirtækið hefur oft gengið í gegnum eigendaskipti og endurskipulagningar. Það fór á almennan hlutabréfamarkað árið 1957 og hóf framleiðslu fyrir sjónvarp árið 1960. Árið 1981 eignaðist kvikmyndaframleiðandinn Metro-Goldwyn-Mayer fyrirtækið, en nokkrum árum síðar var þeirri samsteypu skipt. Framleiðsla var endurvakin í upphafi 21. aldar og UA framleiddi nokkrar þekktar kvikmyndir eins og *[[Bowling For Columbine]]* (2002) og dreifði bosnísku verðlaunamyndinni *[[No Man's Land]]* (2002). Síðan þá hefur merkið verið endurvakið nokkrum sinnum.

Á Íslandi var Stjörnubíó upphaflega með dreifingarsamning við United Artists, en Tónabíó tók við honum eftir 1963.
Lóðpunktur sólar

**Lóðpunktur sólar** er sá punktur á yfirborði reikistjörnu þar sem Sólin virðist beint fyrir ofan (á hvirfilpunkti). Á þeim stað lenda geislar sólar undir 90° horni miðað við yfirborðið. Það getur líka verið sá punktur þar sem Sólin er næst yfirborði reikistjörnunnar.

Á Jörðinni nefnist staðsetning Sólar miðað við fastastjörnur á himninum á vorjafndægri vorpunktur. Tímahorn miðast við vorpunkt, en þá er lóðpunktur sólar á miðbaug. Vorpunktur annar af skurðpunktum miðbaugs himins og sólbaugs. Haustpunktur nefnist staðsetning sólar miðað við fastastjörnur á himninum á haustjafndægri.

Á jafndægri að vetri á norðurhveli Jarðar er lóðpunkturinn yfir krabbabaug en yfir steingeitarbaug að sumri, og öfugt á suðurhvelinu.
Tvítugakerfi

**Tvítugakerfi** er talnakerfi sem byggist á tölunni 20, eins og tugakerfi byggist á 10 og tylftarkerfi byggist á 12. Í tvítugakerfi eru þannig sértákn fyrir hverja tölu upp í 20. Tvítugakerfi er að finna víða í Afríku og sum staðar í Asíu og í sumum Evrópumálum er miðað við 20, eins og til dæmis frönsku *quatre-vingts* (80) og ensku *three score* (60). Talnakerfi Maja og Asteka voru tvítugakerfi.
Persónur í Stjörnustríðsheiminum

**Persónur í Stjörnustríðsheiminum** eru sögupersónur sem koma oft fyrir í kvikmyndum, sjónvarpsþáttum, bókum og öðrum skáldskap sem tengist söguheimi Stjörnustríðs.

## Jediriddarar
### Logi Geimgengill
Luke Skywalker eða Logi Geimgengill á íslensku, er persóna úr Stjörnustríðs-myndunum. Mark Hamill lék persónuna.

### Obi-Wan Kenobi
Obi Wan Kenobi er persóna í Stjörnustríð, Hann er leikinn af Alec Guinness og Ewan McGregor í myndunum og er rödd James Arnold Taylor í Stjörnustríð: Klónastríðin.

### Qui-Gon Jinn
Qui Gon Jinn er sögupersóna úr Stjörnustríðsmyndunum. Obi Wan Kenobi var lærisveinn hans. Kennari Qui Gons var Dooku greifi.

## Sithar
### Svarthöfði
Svarthöfði (eða Darth Vader) er persóna úr Stjörnustríðsheiminum.

Svarthöfði hét í upphafi Anakin Skywalker og var góðmenni mikið. Qui Gon Jinn tók hann að sér til að þjálfa hann en Qui Gon var síðar veginn af Darth Maul. Obi wan, sem var lærlingur Qui Gons, tók þá að sér að þjálfa hann. Hann varð ástfangin af Padmé Amidölu sem var drottning pláneturnar Naboo en seinna þingmaður. Hann var blekktur af drottni sithana Darth Sidious sem kvaðst geta hjálpað honum að koma í veg fyrir dauða Padmé, því að Anakin dreymdi að hún myndi deyja í barnsnauð. Svo hann gerist lærlingur Palpatine og verður heltekinn af grægðgi. Obi wan reynir að stöðva hann og heggur af honum báða fætur og aðra hendina og skilur hann eftir í blóði sínu. Seinna kom Darth Sidious og bjargar honum og setur á hann vélhendi og -fætur og klæðir hann í svartan búning. Á sama tíma ól Padmé honum tvö börn og deyr síðan.
Mörg ár líða og Svarthöfði kemst að því að hann eigi son sem heitir Luke Skywalker. Hann mætir honum og reynir að fá hann yfir á myrku hliðina en Logi Geimgengill eins og hann heitir á íslensku nær að flýja. Í seinna skiptið sem þeir mætast, nær Logi að snúa föður sínum á band hins góða og Svarthöfði drepur Darth Sidious. Stuttu síðar deyr hann af sárum sínum.

### Dooku greifi
Dooku greifi (*Count Dooku* á ensku) eða Darth Tyranus er persóna í Stjörnustríðs-kvikmyndaseríunni. Christopher Lee lék Dooku í kvikmyndunum *Árás klónanna* og *Hefnd Sithsins* og Corey Burton talar fyrir hann í teiknimyndaþáttunum í Stjörnustríð: Klónastríðin.

Dooku var lærlingur Yoda og kennari Qui-Gon Jinns, en síðar lærlingur lærisveinn illmennisins Darth Sidious, eða Palpatine.
Olivier Giroud

**Olivier Jonathan Giroud** (fæddur 30. september 1986)  er franskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Lille OSC. Hann spilaði frá 2011 til 2024 fyrir franska karlalandsliðið í knattspyrnu.

Giroud hóf ferilinn með heimaliðinu Grenoble í frönsku 2. deildinni. Hann fór síðar til Montpelier þar sem hann vann efstu deildina Ligue 1 og varð markahæstur árið 2012. 

Giroud hélt síðar til Englands þar sem hann spilaði fyrir Arsenal og Chelsea FC. Hann vann aldrei deildina með ensku liðunum en fjölmarga bikar- og evróputitla. Á fyrsta tímabili sínu með AC Milan vann hann deildina með liðinu í fyrsta sinn í 11 ár.

Fyrir franska landsliðið spilaði hann sinn fyrsta leik 25 ára árið 2011. Hann varð markahæsti leikmaður landsliðsins þegar hann fór fram úr Thierry Henry árið 2022 á HM í Katar. Giroud skoraði 2 mörk gegn Íslandi í 8 liða úrslitum á EM 2016.
Buskaaskur

**Buskaaskur** (fræðiheiti: *Fraxinus bungeana*) er tegund af aski sem vex í austurhluta Kína. 

## Á Íslandi
Þessi tegund hefur lítið verið reynd hérlendis.

## Tilvísanir
Mannaaskur

**Mannaaskur** (fræðiheiti: *Fraxinus ornus*) er tegund af aski sem vex í Suður-Evrópu (Albaníu, Austurríki, Búlgaríu, Korsíku, Tékkóslóvakíu, Grikklandi, Ungverjalandi, Ítalíu, Rúmeníu, Sardinínu, Sikiley, Spáni, Sviss,Júgóslavíu) og Suðvestur-Asíu (Tyrklandi, Líbanon, Sýrlandi og Kákasus).

## Tilvísanir
Riccardo Magnani

**Riccardo Magnani** (1963 í Lecco) er ítalskur listagagnrýnandi.

Magnani er ítalskur listsagnfræðingur sem sérhæfir sig í Leonardo da Vinci.

Magnani er með gráðu í hagfræði og verslun frá hinum virta L. Bocconi háskóla í Mílanó.

Magnani er tileinkaður rannsókn og miðlun Leonardo da Vinci, endurreisnartímanum og kortagerðinni sem tengist fyrstu ferðunum til Ameríku, skrifun bóka og ráðstefnum í ýmsum löndum. Hann er talinn einn af fremstu sérfræðingum heims í Leonardo da Vinci og höfundur fjölda uppgötvana og vísindarannsókna sem hafa alþjóðlega þýðingu.

## Heimildir
Kjarval (bók)

**Kjarval** er íslensk bók eftir Thor Vilhjálmsson sem fjallar um ævisögu Kjarvals. Hún var upphaflega gefin út árið 1964 en ný útgáfa var gefin út árið 1978.

## Heimildir
Academy of Country Music-verðlaunin

**Academy of Country Music-verðlaunin** (einnig þekkt sem **ACM Awards**) eru verðlaun veitt fyrir árangur og afrek í kántrí tónlistariðnaðinum. Þau voru fyrstu kántríverðlaunin til að vera í umsjón stórra samtaka þegar þau voru stofnuð árið 1966. Árið 1972 voru þau sýnd í sjónvarpi í fyrsta sinn og hafa þau verið framleidd af Dick Clark Production síðan 1979. Atkvæðagreiðsla fór fram á netinu fyrir meðlimi samtakanna og fyrir áhorfendur í sérstökum flokkum.

## Sjá einnig
* Country Music Association Awards

## Tenglar
* Opinber vefsíða
Ingibjörg Benediktsdóttir

**Ingibjörg Benediktsdóttir**, (f. 11. ágúst 1885 - d. 9. október 1953) var íslenskt ljóðskáld og kennari. Hún fæddist á á Bergsstöðum í Hallárdal, Austur-Húnavatnssýslu og lauk prófi frá gagnfræðaskólanum á Akureyri árið 1909. Hún kenndi við Kvennaskólann á Blönduósi og barnaskólann í Reykjavík. Árið 1917 kvæntist hún Steinþóri Guðmundssyni skólastjóra og voru þau búsett á Akureyri til 1933 en fluttust þá til Reykjavíkur. Þau eignuðust fjögur börn.

Ingibjörg tók virkan þátt í ýmsum félagsmálum, s.s. á vegum bindindishreyfingarinnar, Ungmennafélaganna og ýmissa kvenfélaga. Um skeið ritstýrði hún tímaritinu *Nýjar kvöldvökur*. 

Eftir hana liggja tvær ljóðabækur. *Frá afdal - til Aðalstrætis* frá árinu 1938 og *Horft yfir sjónarsviðið* frá 1946.
Steinþór Guðmundsson

**Steinþór Guðmundsson**, (f. 1. desember 1890 - d. 8. febrúar 1973) var íslenskur kennari og bæjarfulltrúi í Reykjavík. Hann fæddist í Holti í Ketildalshreppi í Vestur-Barðastrandarsýslu en ólst upp í Tálknafirði, sonur verkafólks. Hann kvæntist árið 1917 skáldkonunni Ingibjörgu Benediktsdóttur og eignuðust þau fjögur börn.

## Nám og starfsferill
Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1911, hélt því næst til Kaupmannahafnar þar sem hann nam stærðfræði og efnafræði. Hann lauk guðfræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1917 en starfaði þó aldrei sem guðfræðingur heldur helgaði starfsævi sína kennslustörfum, einkum í stærðfræði. Um þær mundir var Steinþór fjórðungsstjóri Ungmennafélags Íslands og stóð sem slíkur fyrir komu vestur-íslenska Stephans G. Stephanssonar til Íslands. Í ferðinni var Stephan heiðursgestur í brúðkaupi Steinþórs og Ingibjargar.

Steinþór var skólastjóri Flensborgarstjóra í forföllum 1917-18 og tók því næst við embætti skólastjóra Gagnfræðaskólans á Akureyri. Honum var vikið frá störfum árið 1929 af Jónasi frá Hriflu og hefur brottvikning hans verið tengd við herferð Jónasar gegn kommúnistum, en Steinþór var þá orðinn einn af forystumönum róttækra vinstrimanna á Akureyri. Steinþór var starfsmaður útflutningsnefndar en nefndin fór fyrir Síldareinkasölu Íslands sem sett var á laggirnar 1928 og starfaði til ársins 1931. Hann varð kennari við Miðbæjarskólann 1933-45 og Gagnfræðaskóla Reykvíkinga 1942-55 og Gagnfræðaskólann við Vonarstræti 1955-56.

## Stjórnmálaþátttaka
Steinþór var kjörinn bæjarfulltrúi á Akureyri af lista Jafnaðarmanna í bæjarstjórnarkosniningunum 1927. Eftir stofnun Sameiningarflokks alþýðu - Sósíalistaflokksins gekk Steinþór til liðs við hreyfinguna, sat í miðstjórn flokksins 1940-62 og var varaformaður hans 1952-57. Hann var kjörinn bæjarfulltrúi árið 1942 og sat í tvö kjörtímabil, til ársins 1950.

## Tenglar
* „Minning: Steinþór Guðmundsson“, minningargreinar í *Íslendingaþáttum Tímans* 24. maí 1973

* „Steinþór Guðmundsson“, sextugsafmælisgrein  í *Þjóðviljanum* 1. desember 1950
Ischia

**Ischia** er lítil eldfjallaeyja í Tyrrenahafi undan strönd Ítalíu, um 30 km frá Napólí. Eyjan er mjög þéttbýl með yfir 60 þúsund íbúa. Hún er frá fornu fari þekkt fyrir heitar laugar og baðstaði og er í dag vinsæll áfangastaður ferðamanna. Eyjan er sögusvið Tinnabókarinnar *Tintin et l´alph-art* sem höfundi Tinna, Hergé, auðnaðist ekki að ljúka fyrir andlát sitt og kom út að honum látnum árið 1986. Ischia kemur sömuleiðis við sögu í bókum ítalska rithöfundarins Elenu Ferrante, þ.e. svonefndum Napólífjórleik um tvær vinkonur í Napólí á fimmta áratugnum.

## Heimildir
Fyrirmynd greinarinnar var “Ischia” á ensku útgáfu Wikipediu. Sótt 27.11.2022.
Mýraskur

**Mýraskur** (fræðiheiti: *Fraxinus profunda*) er tegund af aski sem vex á votlendissvæðum í mið og austurhluta Bandaríkjanna Var áður algengur en hefur á síðari árum fækkað mjög vegna sníkjudýrsins Agrilus planipennis.

## Lýsing
Mýraskur er meðalstórt tré, um 12 til 30 m hátt. Börkurinn er grár , þykkur, sprunginn með aldri. Vetrarbrum eru dökkbrún til svartleit með mjúkri áferð. Blöðin eru gagnstæð og samsett með oftast 7-9 smáblöðum. Blómin koma að vori, rétt á undan blöðunum, í gisinni blómskipan, þau eru lítt áberandi og án krónublaða, enda vindfrjóvguð. Hvert tré er einkynja, annað hvort karl eða kvenkyns. Fræin eru 5 til 8 cm löng með væng. Hann líkist nokkuð hvítaski sem er í sömu deild.

## Tilvísanir
Karólínuaskur

**Karólínuaskur** (fræðiheiti: *Fraxinus caroliniana*) er tegund af aski sem vex í votlendi í Kúbu og suður og austurhluta Bandaríkjanna (Alabama, Arkansas, Flórída, Georgía, Louisiana, Mississippi, Norður-Karólína, Suður-Karólína, Texas, Virginía ). Honum hefur á síðari árum fækkað mjög vegna sníkjudýrsins Agrilus planipennis.

## Lýsing
Karólínuaskur er lítið tré, um 7-12 m hátt. Blöðin eru gagnstæð og samsett með oftast 5-7 smáblöðum. Blómin koma að vori, rétt á undan blöðunum, í gisinni blómskipan, þau eru lítt áberandi og án krónublaða, enda vindfrjóvguð. Hvert tré er einkynja, annað hvort karl eða kvenkyns. 

## Tilvísanir
Bláaskur

**Bláaskur** (fræðiheiti: *Fraxinus quadrangulata*) er tegund af aski sem vex í miðhluta Bandaríkjanna. Var áður algengur en hefur á síðari árum fækkað mjög vegna sníkjudýrsins Agrilus planipennis. Innfæddir gerðu bláan lit úr innri berki tegundarinnar sem gaf henni nafnið.

## Lýsing
Bláaskur er meðalstórt tré, um 10 til 25 m hátt. Börkurinn er grár , þykkur sprunginn með aldri. Smágreinar eru oft ferkantaðar. Vetrarbrum eru rauðbrún með mjúkri áferð. Blöðin eru gagnstæð og samsett með 5-11, oftast 7 smáblöðum. Blómin koma að vori, rétt á undan blöðunum, í gisinni blómskipan, þau eru lítt áberandi og án krónublaða, enda vindfrjóvguð. Hvert tré er einkynja, annað hvort karl eða kvenkyns. Fræin eru 2,5-5 cm löng með væng. 

## Tilvísanir
Arinbjörn Sveinbjarnarson

**Arinbjörn Sveinbjarnarson** (25. júní 1866 – 28. mars 1932) var bókbindari, bóksali og bæjarfulltrúi í Reykjavík frá 1910 til 1916.

## Ævi og störf
Arinbjörn fæddist á Ökrum í Hraunhreppi í Mýrasýslu. Hann ólst upp hjá Eiríki Kúld Alþingismanni á Ökrum en fluttist til Reykjavíkur árið 1884 þar sem hann nam bókbandsiðn og leitaði sér síðar frekari æfingar í þeirri list í Kaupmannahöfn. Hann rak bókbandsvinnustofu, bókaverslun og -útgáfu í Reykjavík frá 1889. Árið 1898 varð hann fyrsti eigandi hússins að Laugavegi 41, sem enn stendur og lét hann stækka það og bæta í nokkrum áföngum. Meðal bóka sem Arinbjörn gaf út voru verk eftir rithöfundinn Jón Trausta.

Hann var kjörinn í bæjarstjórn fyrir Heimastjórnarflokkinn í kosningunum 1910 og sat þar í eitt sex ára kjörtímabil. Í sömu kosningum náði Pétur G. Guðmundsson kjöri fyrir Jafnaðarmenn en Pétur hafði numið bókband hká Arinbirni.

Arinbjörn var í hópi stofnenda Fríkirkjusafnaðarins og sinnti ýmsum trúnaðarstörfum fyrir hann. 

Sonur Arinbjarnar var listmálarinn Snorri Arinbjarnar.

## Heimild
*