open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sjóvá

**Sjóvá** er íslenskt vátryggingarfélag sem rekur 12 útibú og er með 24 umboðs og þjónustuaðila á landinu. Fyrirtækið er stærsta íslenska tryggingafyrirtækið. Sjóvá þjónustar fyrirtæki og einstaklinga. Hagnaður fyrirtækisins á árinu 2004 var 3,59 milljarðar íslenskra króna, 3,76 milljarðar árið 2005 og 11,9 milljarðar árið 2006. Sjóvá-Almennar tryggingar var a.m.k. að ⅔ í eigu Milestone ehf.. Eftir bankahrunið varð Sjóvá gjaldþrota og í ljós kom að fyrri eigendur höfðu notað tryggingarsjóði Sjóvár ólöglega til fjárfestinga. Sjóvá var selt sumarið 2011 við umdeildar kringumstæður.

Sjóvá sýndi áhuga á fjármögnun verkefna sem lið í forvarnarstarfsemi sinni, í því augnamiði stofnaði það Forvarnarhúsið. Í desember 2006 stofnaði Sjóvá Suðurlandsveg ehf. ásamt nokkrum sveitarfélögum en markmið þess að er flýta fyrir tvöföldun Suðurlandsvegar. Sjóvá sýndi því einnig áhuga að koma að byggingu viðbyggingar Grensádeildar Landspítala - Háskólasjúkrahúss.

## Þjónusta
Einstaklingum bjóðast á bruna-, fasteigna-,  fartölvu-, innbús-, ferða-, sumarhúsa- , ökutækja-, hesta- og hundatryggingar. En auk þess líf-, sjúkdóma-, afkomu- og slysatryggingar sem dótturfyrirtæki Sjóvá, Sjóvá-Almennar líftryggingar hf. sér um en Sjóvátryggingarfélag Íslands hf. bauð fyrst upp á líftryggingar árið 1934. 

Fyrirtækjum býður Sjóvá þjónustu sem þeir nefna *Grunnvernd* en inní henni er falið innbrots og þjóðnaðar-, vatnstjóns-, rekstrarstöðvunar- og ábyrgðartrygging vegna tjóns þriðja aðila. Hægt er að semja um frekari tryggingar til viðbótar. Viðskiptavinir Glitnis banka hljóta sérkjör en þar til nýlega átti Milestone ehf. hluta í bankanum.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Heimasíða Sjóvá
* Heimasíða Sjóvá Strax - bílatryggingar á netinu
* Forvarnarhúsið - forvarnarsamstarfsemi Sjóvá o.fl. fyrirtækja
* ''Sjóvá tapar yfir 3,2 milljörðum króna í Hong Kong''; grein af Mbl.is 2009
* ''Rannsóknin á Sjóvá hefur staðið í rúmt ár. Þór sagður enn njóta trausts sem formaður SA''; grein af Eyjunni 2009 
* ''Sjóvá-rannsóknin í fullum gangi: Nokkrir með stöðu grunaðra við yfirheyrslur''; grein af Eyjunni 2009 
* ''Fjárhættuspil Sjóvá í Macau og milligöngumennirnir í Investum''; grein af Eyjunni 2009 
* ''ESA og Sjóvá''; grein af Rúv.is 2010 
* ''Heiðari Má og Má Guðmundssyni lenti saman''; grein af Vísi.is 2010
* ''Tap Sjóvár''; grein af DV.is 2012
Japetos

**Japetos** (forngrísku: *Ιαπετός*), var títani í grískri goðafræði. Hann var sonur Úranosar og Gaju og faðir Atlasar, Prómeþeifs og Epimeþeifs og forfaðir mannkyns.
Tom Hanks

**Thomas Jeffrey Hanks** (f. 9. júlí 1956), best þekktur sem **Tom Hanks**, er bandarískur leikari og kvikmyndaframleiðandi. Hann hefur tvívegis unnið Óskarinn fyrir hlutverk sitt í kvikmyndunum *[[Forrest Gump]]* og *[[Philadelphia (kvikmynd)|Philadelphia]]*. Hanks er annar tekjuhæsti leikari allra tíma.

## Tilvísanir


## Tenglar
* 
*
Amdang

**Amdang** (*Sìmí Amdangtí*) er nílósaharamál sem töluð er í Tjad í Biltíne-héraði og í Súdan.

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Þrætubók

**Þrætubók** (**rökmálslist** eða **díalektík**) er að leggja mál fyrir og það á tvo ólíka og gjarnan öndverða vegu, og reyna að vega og meta með rökfræðinni hvor kosturinn sé betri. Þrætubók hefur þó einnig á sér verri stimpilinn og er það sumum sófistunum að kenna sem segja mætti að hafi komið óorði á þrætubókina. Platon reyndi að nota þrætubók til að leiða sig að sannleikanum. Stundum er einnig talað um *þrætubókarlist* og talað um að einhver „iðki þrætubókarlist“.
Deinarkos

**Deinarkos**, (um 360 – 290 f.Kr.) var síðastur attísku ræðumannanna tíu. Hann var frá Kórinþu, sonur Sostratosar.

Deinarkos settist að í Aþenu ungur að árum. Hann var bæði nemandi Þeófrastosar og Demetríosar frá Faleron en gerðist snemma lögfræðilegur ræðuhöfundur að atvinnu. Þar sem hann var aðfluttur mátti hann ekki sjálfur taka þátt í stjórnmálum borgarinnar en hafði eigi að síður pólitísk ítök og áhrif.
Amharíska

**Amharíska** (*አማርኛ*, í latnesku stafrófi: *Āmariññā*) er semískt tungumál sem er talað í Eþíópíu og Erítreu. Amharískan notast við stafróf sem nefnist Ge'ez stafróf.

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Andalúsíska

**Andalúsíska** (*Andaluza*) er rómönsk mállýska spænsku sem töluð er á Gíbraltar og í Andalúsíu.

## Sjá
* Spænska

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Tweed

:*Um ána við landamæri Skotlands og Englands, sjá [[Tweed (á)]].*
**Tweed** eða **tvíd** er gróft, hálfunnið klæðisefni úr ull; það er mjúkt, andar vel og frekar þéttofið. Tvíd er oft með síldarbeinsmynstri eða rúðótt og oftar en ekki jarðitað en marglitt.  Framleiddar eru kápur, frakkar og buxur úr tvídi - sem og margt annað.
Angáríska

**Angáríska** (*Angaur*) er malay-pólýnesískt tungumál sem er talað í Angaríu, svæði sem er í Palá. Angáríska er opinbert tungumál í Palá, en þar er einnig töluð enska og japanska.

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Anló

**Anló** (*Eʋegbe*) er nigerkongó tungumál sem er talað í Gana. 

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Aó

**Aó** (*Ao*) er sinó-tíbeskt tungumál sem talað er á Indlandi af 141.000 manns.

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Demetríos frá Faleron

**Demetríos frá Faleron** (d. um 280 f.Kr.) var aþenskur ræðumaður, upprunalega frá bænum Faleron, og nemandi Aristótelesar og Þeófrastosar. Demetríos var mikilvirkur rithöfundur og fjallaði meðal annars um sagnfræði, mælskufræði og bókmenntarýni.

## Tilvísanir
Astýanax

**Astýanax** (nefndur **Skamandríos** af föður sínum eftir ánni Skamandrosi) var sonur Hektors og Andrómökku í grískri goðafræði. Hann var drepinn barnungur í Trójustríðinu. Neoptólemos, sonur Akkillesar, henti honum fram af borgarvegg. Í annarri útgáfu sögunnar er það Ódysseifur sem drepur Astýnax og með sama hætti. Astýanax var gæluheiti Trójubúa á Skamandríosi, en það þýðir *Borgarkonungur* eða *Borgarvörður*. 

## Tilvísanir
Kúgildi

**Kúgildi** eða **kvígildi** er gömul verðeining í vöruskiptum. Kúgildi var jafngildi einnar kýr að verðmæti, sem var samasem 6 ær loðnar og lembdar. Kúgildi var fylgifé leigujarðar sem hver ábúandi varð að afhenda þeim er tók við jörðinni af honum.  

Kúgildi hefur verið misverðmætt eftir tímabilum og landsvæðum. Um 1200 var kúgildi 3 vættir osts eða smjörs.  Á 13. öld var t.d. eitt kúgildi metið á hundrað álnir vaðmáls, þ.e. stórt hundrað =120. Og á 15. öld 120 gildir fiskar, þ.e. 40 á 4 merkur og 80 á 5 merkur. 

## Heimildir
FM 957

**FM 957** er íslensk útvarpsstöð sem að er í eigu Sýn. Hún fór fyrst í loftið 13. júní 1989. Hún er fjórða vinsælasta útvarpsstöð landsins með 29,6% uppsafnaða hlustun yfir vikuna og er með áherslu á ungmenni. Dagskrástjóri hennar er Egill Ploder.

## Heimildir


## Tenglar
* fm957.is  
* Facebook FM957
* X FM957
Jóannína

**Jóannína** (gríska **', borið fram ĺo**a'''nína, einnig Jannena eða Jannina), er borg í norðvesturhluta Grikklands og höfuðborg Epírus, sem er eitt af 13 héruðum Grikklands. Íbúafjöldinn er u.þ.b. 114.000 (2021)
Aragónska

**Aragónska** (**aragonés**, *idioma aragonés* eða *luenga aragonesa*, óformlega *fabla*) er indóevrópskt tungumál af ætt rómanskra tungumála. Aragónska er töluð í Aragón á Spáni af milli 10.000 og 30.000 manns, einkum í sýslum í norðurhluta Aragón og Pýreneafjöllunum. Aragónska dagsins í dag er það sem eimir eftir af navarró-aragónsku, íberísku tungumáli á miðöldum. Staða aragónsku er ekki ósvipuð og staða astúríönsku sem nýtur ákveðinnar verndar en er ekki viðurkennt sem opinbert tungumál.

## Heimildir
* 
* Fyrirmynd greinarinnar var ''Idioma aragonés'' á aragónsku útgáfu Wikipediu. Sótt 28. júlí 2011.



## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
* Námskeið í aragónsku (á katalónsku) 
* Aragónska Málstöðin (á spænsku)
Jamie Foxx

**Jamie Foxx** (f. **Eric Marlon Bishop** þann 13. desember 1967) er bandarískur leikari, söngvari og uppistandari. Hann hefur unnið Óskarsverðlaun fyrir leik sinn sem Ray Charles í kvikmyndinni Ray. Fyrir söng sinn hefur hann unnið til Emmy-verðlauna.

## Tenglar
* 
*
Are

**Are** (*Are*) er malay-pólýnesískt tungumál sem er talað í Papúa Nýja-Gínea.

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Einar Oddur Kristjánsson

**Einar Oddur Kristjánsson** (26. desember 1942 á Flateyri &ndash; 14. júlí 2007 á Kaldbaki) var alþingismaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Vestfjarðakjördæmi og síðar Norðvesturkjördæmi frá 1995 til dánardægurs.

Einar Oddur var framkvæmdastjóri Fiskiðjunnar *Hjálms hf* á Flateyri og var enn fremur stjórnarformaður *Kambs hf* og sat í hreppsnefnd Flateyrarhrepps í rúman áratug. Hann var formaður Vinnuveitendasambands Íslands árin 1989-1992 og var einn helsti lykilmaðurinn í hinni sögufrægu Þjóðarsátt. Eiginkona Einars Odds var Sigrún Gerða Gísladóttir sem lést 22. maí 2018 á hjúkrunarheimilinu Bergi í Bolungarvík. Þau áttu þrjú börn, Brynhildur (1973), Kristján Torfi (1977), Teitur Björn (1980).

Einar lést úr hjartaáfalli í fjallgöngu á Kaldbaki.

## Heimildir
* 
* 

## Tengill
* Æviágrip á vef Alþingis
Grænmetisæta

**Grænmetisæta** er manneskja sem forðast að borða kjöt og fisk og önnur matvæli sem fela í sér slátrun eða dráp dýra. Grænmetisætur neyta einkum fæðu úr jurtaríkinu, svo sem grænmetis, ávaxta, berja, bauna, korna, hneta, fræja, og sjávarplantna. Sumar grænmetisætur neyta dýraafurða eins og mjólkurvara, hunangs og eggja.

Fjölbreyttar ástæður geta legið að baki því að einhver gerist grænmetisæta. Ástæðurnar geta verið siðferðilegar, umhverfislegar, heilsufarslegar, félagslegar, trúarlegar eða menningarlegar.

Vegna mismunandi ástæðna eru grænmetisætur misstrangar í mataræði sínu. Sumar forðast dýraafurðir með öllu (þar á meðal mjólk, egg, hunang og svo framvegis) og kallast þá grænkerar (*vegan*), meðan aðrar láta nægja að borða ekki kjöt af spendýrum. Margar grænmetisætur forðast að ganga í fatnaði sem er framleiddur með þeim hætti að hann veldur dauða eða þjáningu dýra, eins og leðri, fjöðrum og loðfeldum.

## Tilvísanir

## Tenglar
*  
*
Kaldbakur

**Kaldbakur** getur átt við:

*Fjallið Kaldbak á Vestfjörðum, 998 metra hátt
*Fjallið Kaldbak við Eyjafjörð, 1.173 metra hátt
*Fjallið Kaldbak í Vestur-Skaftafellssýslu, 732 metra hátt
*Fjallið Kaldbak í Skagafirði
*Býlið Kaldbak á Ströndum
*Bæinn Kaldbak í Hrunamannahrepp
*Fjárfestingafélagið Kaldbakur hf.
*Kiwanisklúbburinn Kaldbakur á Akureyri
Króatíska

**Króatíska** (*hrvatski*) er serbókróatísk mállýska. Serbókróatíska er indóevrópskt tungumál af ætt slavneskra tungumála. Króatíska er rituð með afbrigði af latneska stafrófinu.
Ratatouille (kvikmynd)

***Ratatouille*** er tölvuteiknuð gamanmynd frá árinu 2007. Myndin er framleidd af Pixar og er dreift af Walt Disney Pictures. Myndin fjallar um rottu sem tekur yfir veitingastað í París.

## Talsetning

## Tilvísanir


## Tenglar
*
Ratatouille

**Ratatouille** er réttur sem inniheldur soðið grænmeti. Maturinn á uppruna sína í Nice í Frakklandi.
Viðfjörður

**Viðfjörður** er fjörður á Austfjörðum í Suður-Múlasýslu og gengur inn úr Norðfjarðarflóa. Í Viðfirði er samnefnt eyðibýli, en það fór í eyði skömmu eftir 1950. Á bænum er sagt að hafi verið reimt öldum saman og á öðrum fjórðungi 20. aldar gengu draugar þar ljósum logum, leystust upp í eldglæringum, tóku fyrir kverkar fólki og gerðu mönnum hvers konar skráveifur aðrar. 

Í Viðfirði er Dr. Björn Bjarnason fæddur. Hann var kunnur rithöfundur og fræðimaður. Hlaut hann doktorsnafnbót fyrir rit sitt um íþróttir fornmanna á Norðurlöndum, þýddi fjölda rita, samdi eða sá um útgáfur annarra.
Kaldbakur (Vestfjörðum)

**Kaldbakur** er hæsta fjall Vestfjarða, 998 metra hátt. 

Kaldbakur liggur nokkurn veginn miðsvæðis í fjallgarðinum milli Dýrafjarðar og Arnarfjarðar.  Það er 998 m og er hæsta fjall á Vestfjörðum. Það gnæfir yfir Haukadal í Dýrafirði. 

Utarlega í Dýra- og Arnarfirði, sunnan við Kaldbak eru fjöllin ólík þeim sem eru annars staðar á Vestfjörðum en þau eru oft kölluð „vestfirsku alparnir“ vegna lögunar þeirra. Þetta eru keilugangar sem eru umhverfis eldstöðina og hæst ber þar Kaldbak. Tjaldaneseldstöðin sem einnig hefur verið nefnd Hrafnseyrareldstöðin er elsta megineldstöð á Íslandi og hefur verið mikil eldstöð með öskju.
Aravakíska

**Aravakíska** (*Arawak*) er aravakískt tungumál sem er talað í Súrinam, Gvæjönu, Frönsku Gvæjönu, og Venesúelu af 2.450 manns. 

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Stóra planið

***Stóra planið*** (e. **The Higher Force**) er íslensk gamanmynd. Myndin var frumsýnd 28. mars 2008 í Kringlubíói og fór í almenna sýningar sama dag. Útgefendur eru *[[Poppoli Pictures]]* í samstarfi við *[[Kukl ehf.]]*

## Söguþráður

Myndin fjallar um Davíð (Pétur Jóhann Sigfússon), sem missti litla bróður sinn þegar hann var yngri og hefur síðan leitað sér aðstoðar með því að horfa á kínverskt sölumyndband. Myndbandið heitir *The Higher Force* en Davíð kýs að kalla það *Stóra planið*. Davíð er meðlimur í handrukkaragengi en hinir meðlimirnir gera lítið úr honum við hvert tækifæri. Davíð trúir því þó að hans bíði annað stærra lífshlutverk með hjálp *Stóra plansins*. 

Davíð kynnist svo Haraldi (Eggert Þorleifsson), einmana grunnskólakennari, sem ákveður að veita Davíð leiðsögn í lífinu. Síðar trúir Davíð Haraldi fyrir því að hann sé meðlimur í glæpagengi. Haraldur lýgur því þá í Davíð að hann sé sjálfur glæpakóngur. Hann segist flytja ólöglega inn leynilegan varning, eiga sæg af íbúðum og hafi marga grunsamlega menn í vinnu. Þegar hinir meðlimirnir í handrukkaragengi Davíðs frétta að hann þekki Harald, hinn mikla glæpakóng, hætta þeir að gera lítið úr honum og við það verður hann virtur meðlimur í genginu. Davíð er fullviss um að þessi mikla umbreyting eigi hann *Stóra planinu* að þakka.

Það líður svo að því að foringi handrukkarafélagsins vill losna við stóra glæpakónginn, Harald, og biður Davíð að láta til skara skríða og ekki síðar en strax.   

## Framleiðsla
*[[Poppoli Pictures]]* og *[[Kukl ehf.]]* starfa saman að framleiðslu kvikmyndarinnar. Þorvarður Björgúlfsson frá *Kukl* mun sjá um stafrænar upptökur á þessari mynd (sjá High-definition video) og þannig tryggja að þessi tiltölulega kostnaðarlitla kvikmynd hafi upp á mikil gæði að bjóða.

Upptökur myndarinnar hófust í apríl 2007.

## Leikarar
* Pétur Jóhann Sigfússon sem Davíð: Trúir að *Stóra planið* muni breyta lífi sínu.	 
* Eggert Þorleifsson sem Haraldur: Einmana grunnskólakennari	 
* Ingvar Eggert Sigurðsson sem Magnús	 
* Jón Gnarr sem ráðgjafi	 
* Sigurjón Kjartansson sem Óskar	 
* Benedikt Erlingsson sem Snati	 
* Ilmur Kristjánsdóttir sem Júlía	 
* Michael Imperioli sem Alexander	 
* Robert 'Toshi' Kar Yuen Chan sem Shun-Yee	 
* Jóhann G. Jóhannsson sem Ásgeir	 
* Erpur Eyvindarson sem Elvar
* Unnur Vilhjálmsdóttir sem Anna	 
* Yu Lu sem The Higher Force	 
* Stefan Schaefer sem Wolfi	 
* Zlatko Krickic sem Mustang	 
* Ómar Örn Hauksson sem Myndbandsgæji	 
* Hjálmar Hjálmarsson sem Sveinbjörn	 
* Þorsteinn Guðmundsson sem Gunnólfur	 
* Hilmir Snær Guðnason

## Tilvísanir

## Tenglar
* Opinber heimasíða 
* 
* 
* Umfjöllun á vefritinu Iceland Review
Sigurður Skúlason

**Sigurður Skúlason** (f. 1946) er íslenskur leikari sem hefur leikið mörg aðalhlutverk á sviði, en einnig í bíómyndum og sjónvarpsmyndum. 

## Tengill
* Vefur Sigurðar Skúlasonar 
* Sigurður Skúlason; af vef ''leikhusid.is''
Sveitabrúðkaup

***Sveitabrúðkaup*** (enska: *Country Wedding*) er íslensk gamanmynd sem forsýnd var þann 28. ágúst 2008 á Íslandi. Leikstjóri var Valdís Óskarsdóttir, kvikmyndaklippari. 

## Söguþráður
Par ákveða að giftast í kirkju út á landi. Keyrsla að kirkjunni ætti að taka eina klukkustund en hlutirnir fara ekki eins og ákveðið var.

## Leikarar

## Heimildir


## Tenglar
* 
*
Áburður

**Áburður** er efnablanda notuð til að auka vöxt plantna. Hann er ýmist lífrænn (molta, saur og hland búfjár) eða tilbúinn, þá gjarnan búinn til úr efnum sem nauðsynlegar eru plöntum (meginplöntunæringarefnin köfnunarefni, fosfór og kalí; NPK) eða jafnvel búfé. Haberferlið er grudvöllur að tilbúnum áburði.

Áburður getur verið í föstu formi eða fljótandi og eru dreifiaðferðir eftir því.

## Lífrænn áburður
Saur húsdýra er víða notaður sem lífrænn áburður, t.d. *hrossatað* og *kúamykja*. Kjötmjöl er einnig notað sem áburður.

## Tilbúinn áburður
Algengar gerðir tilbúins áburðar:
* *[[Þrífosfat (áburður)|Þrífosfat]]*
* *[[Kalí (áburður)|Kalí]]*
* *[[Kjarni (áburður)|Kjarni]]*

## Tenglar
*
ABO-blóðflokkar

:*„ABO“ vísar hingað.* 

**ABO-blóðflokka kerfið** er mikilvægasta blóðflokkunarkerfið í blóðgjöf manna. Með ABO er átt við fjóra flokka blóðs: O, A, B og AB.

Kerfið var uppgötvað af Karl Landsteiner, austurrískum meina- og ónæmisfræðingi árið 1901 og hlaut Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði fyrir það árið 1930. Það byggir á mótefnum (enska: *antibodies*) og mótefnavökum (enska: *antigens*). Mótefnavakarnir sem ABO-blóðflokkakerfið byggir á eru fjölsykrur sem eru fastar í frumuhimnu rauðra blóðkorna en mótefnin myndast í ónæmiskerfinu. 

Ástæðan t.d. fyrir því að ekki má gefa manni af O-blóðflokki blóð af öðrum flokki er sú, að hann hefur mótefni í blóði gegn þeim sykrum sem vantar utan á rauðu blóðkornin í honum. Blóðið hlypi þá í kekki. Hins vegar má einstaklingur í O-blóðflokki gefa öllum blóð þar sem að í blóði hans er enginn vaki sem mótefni væntanlegs blóðþega gæti ráðist gegn. Einstaklingur í AB-blóðflokki er með bæði A -og B-vaka en engin mótefni. Hann getur þá þegið blóð úr öllum flokkum en aðeins gefið blóð til einstaklings í sama blóðflokki. .

Breytileiki blóðflokka tengist líklega náttúruvali en blóðflokkar geta haft áhrif á næmi fyrir smitsjúkdómum. Bakteríur og veirur festast á frumur með því að bindast yfirborðssykrum og þar skiptir tegund sykrunnar máli. 

Tíðni blóðflokka er mismunandi eftir löndum og kynþáttum en O-flokkur er algengastur í heiminum með 63% hlutfall.

Á Íslandi eru um: 
*56% í blóðflokki O
*32% í blóðflokki A
*10% í B
*3% í blóðflokki AB. 

## Tengt efni
Rhesus-kerfið

## Tilvísanir
Áfangar

**Áfangar** er ljóð eftir Jón Helgason, ellefu erindi, og birtist fyrst í annarri útgáfu ljóðabókarinnar *Úr landsuðri* árið 1948. Í hverju erindi lýsir höfundur einum stað á landinu í kjarnmiklu ljóðmáli: Kili, Þúfubjargi, Dritvík, Helgafelli, Látrabjargi, Hornströndum, Ólafsfjarðarmúla, Köldukvísl, Herðubreiðarlindum, Lakagígum og Lómagnúpi. 

Halldór Laxness taldi að Jón hefði með „Áföngum“ komist næst því á 20. öld að yrkja kvæði, sem megi skipta á milligjafarlaust og Gunnarshólma Jónasar Hallgrímssonar. 

Ljóðið hefst á orðunum:
::Liðið er hátt á aðra öld;
::enn mun þó reimt á Kili,
Å

**Å** getur átt við eftirfarandi:

## Staðir
Å ([o:]) þýðir *[[á (landform)|á]]* á skandinavískum tungumálum. Margir staðir heita Å:

*Å á Andøy, Noregi 
*Å í Moskenes, Noregi
*Å í Meldal, Suður-Þrændalögum, Noregi
*Å í Åfjord, Noregi
*Å í Ibestad, Tromsfylki, Noregi
*Å í Lavangen, Tromsfylki, Noregi
*Å á Tranøy, Tromsfylki, Noregi
*Å í Lyngdal, Vestur-Ögðum, Noregi
*Å í Norrköping, Svíþjóð

## Annað
* Å (bókstafur), stafinn
* Ångström, lengdareininguna
* California Angels

## Tengt efni
*Aa (sérhljóð)
Aabenraa

**Aabenraa** (einnig **Åbenrå**, (þýsku: *Apenrade*)) er bær í Danmörku við Åbenrå fjord á Suður-Jótlandi (*Sønderjylland*). Nafnið — *Aabenraa*, sem borið er fram *Affenrå* á staðbundinni málýsku — þýddi upprunalega „opin strönd“ (á dönsku, *åben strand*). 

Íbúar voru 16.685 árið 2023.

## Heimildir
Argobba

**Argobba** (*አአአ*, í latnesku stafrófii: *Argobba*) er semískt tungumál sem er talað í Eþíópíu norðvestur Addis-Ababa, höfuðborg Eþíópíu. Hún er mjög svípuð Amharísku. Eins og amharíska, argobba er líka notast við stafróf sem nefnist Ge'ez stafróf. Það eru 4 mállýskur af argobbu, þau eru harar (sem er útdautt), Aliyu Amba, Showa Robit, og Shonke. Argobba er deyjandi tungumál þar sem margt fólk sem talar argobbu talar meira amharísku.  Ástæðan er að Argobbafólkið er múslimskir verslunarmenn sem stöðu sinnar vegna geta ekki nýtt sitt tungumál í störfum sínum. 

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Armenska

**Armenska** er indóevrópskt tungumál sem talað er í Armeníu og sem minnihlutamál í Tyrklandi, Georgíu, Íran og víðar. Armenska hefur eigið ritmál og eigið stafróf og er áhugavert í augum málfræðinga vegna sérstakrar hljóðfræðilegrar þróunar. Armenska er talin sérstök grein innan indóevrópskra tungumála. Málið á langa bókmenntahefð og er elsti textinn á armensku biblíuþýðing frá fimmtu öld. Nafnorð hafa ekki málfræðilegt kyn en aftur á móti 7 föll. 40% orðaforðans er írönsk tökuorð.

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
* Armeniapedia
À la carte

:* Til að sjá greinina um [[GNOME]] forritið má skoða [[Alacarte]].*
**À la carte** er franskt hugtak sem merkir bókstaflega „af matseðlinum“ eða „samkvæmt matseðlinum“ og er það notað á tvo vegu: 

* Það getur átt við matseðil þar sem hver réttur er verðlagður sérstaklega í stað þess að matseðillinn í heild sé verðlagður (sjá einnig *[[Table d'hôte]]*).
* Það getur þýtt að hægt sé að panta aðalrétt með meðlæti að eigin vali þar sem meðlætið er innifalið.

## Tengt efni
* *[[Table d'hôte]]* er andstæða *à la carte*.
Eschweiler

**Eschweiler** er bær í vesturhluta Þýskalands, u.þ.b. 50 km vestan við Köln og 15 km austan hollensku landamæranna. Árið 2007 bjuggu þar 56.000 manns.

Í Eschweiler eru allmargir kastalar og tilbúið stöðuvatn sem heitir *Blausteinsee*. Þar var forðum stundaður námugröftur (steinkol, sink, brúnkol).

## Samgöngur
Járnbrautarstöðvar: *Eschweiler Hbf* (aðaljárnbrautarstöð), *Eschweiler-Aue*, *Eschweiler-West*, *Eschweiler-Talbahnhof*, *Eschweiler-Nothberg* og *Eschweiler-Weisweiler*.

*Eschweiler-West*, *Eschweiler-Ost* og *Weisweiler* (bílabraut A 4 (E 40)).
Arpitanska

**Arpitanska** (*Arpitan*) er rómanskt tungumál sem er talað á Ítalíu, Frakklandi og Sviss. Hún er opinbert tungumál í héraði á Ítalíu sem heitir Ágústudalur og í Apúlíu. 

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Ásta Möller

**Ásta Möller** (f. 12. janúar 1957 í Reykjavík) er hjúkrunarfræðingur og fyrrverandi alþingismaður Sjálfstæðisflokksins. Foreldrar hennar voru Agnar Möller fulltrúi og Lea Rakel Möller. Ásta Möller er gift Hauki Þór Haukssyni rekstrarhagfræðingi. Þau eiga fjögur börn. 

## Menntun
Ásta Möller lauk stúdentsprófi frá MH 1976. B.Sc. prófi í hjúkrunarfræði við HÍ 1980. MPA prófi í opinberri stjórnsýslu við HÍ 2006. 

## Störf
Ásta starfaði sem hjúkrunarfræðingur á Borgarspítalanum 1980-1982. Fastur stundakennari við HÍ á námsbraut í hjúkrunarfræði 1981-1984, settur adjunkt 1982-1984. Deildarstjóri við öldrunardeild Borgarspítala 1984-1986 og fræðslustjóri á Borgarspítalanum 1987-1992. Formaður Félags háskólamenntaðra hjúkrunarfræðinga 1989-1994 og formaður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga 1994-1999. Stundakennari við HÍ og HA frá 1981. Framkvæmdastjóri Liðsinnis ehf. 2005. 

Í stúdentaráði HÍ 1977-1979, varaformaður Vöku, félags lýðræðissinnaðra stúdenta við HÍ 1979-1980. 

Í stjórn Félags háskólamenntaðra hjúkrunarfræðinga 1980-1982, í kjaranefnd Félags háskólamenntaðra hjúkrunarfræðinga 1987-1988. Í öldungaráði Bandalags háskólamanna 1984-1990, í stjórn Bandalags háskólamanna 1996-1998 og í miðstjórn Bandalags háskólamanna 1989-1999. Varaformaður Samtaka hjúkrunarfræðinga á Norðurlöndum 1996-1999. Í stjórn International Council of Nurses (ICN), alþjóðasamtaka hjúkrunarfræðinga frá 1999, varaformaður samtakanna 2001-2005. Í hjúkrunarráði 1996-1999. Í stjórn Lífeyrissjóðs hjúkrunarfræðinga frá 1994, formaður stjórnar 1997 og 1999, 2004 og 2006. Formaður nefndar um ritun sögu hjúkrunar á vegum Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga frá 2000. 

Í stjórn heilbrigðis- og trygginganefndar Sjálfstæðisflokksins frá 1990, formaður nefndarinnar 1991-1995 og 2004-2005. Í framkvæmdastjórn Sjálfstæðisflokksins frá 2005. Í miðstjórn Sjálfstæðisflokksins 1999-2003 og frá 2005. Í stjórn fulltrúaráðs Sjálfstæðisfélaganna í Reykjavík 2003-2006 og formaður Landssambands sjálfstæðiskvenna frá 2005. 

### Þingmaður
Ásta Möller var kosin á þing fyrir Sjálfstæðisflokkin í Reykjavík árið 1999 og sat þar til ársins 2003. Í alþingiskosningunum 2003 náði hún ekki kjöri sem þingmaður en starfaði sem varaþingmaður þegar á reyndi. Hún komst aftur inn á þing þegar Davíð Oddson hætti afskiptum af stjórnmálum, árið 2005. Í Alþingiskosningunum árið 2007 náði hún kjöri sem þingmaður Reykjavíkur-kjördæmis norður. Hún féll af þingi í alþingiskosningunum 2009.

## Heimild
*Althingi.is - Alþingismenn
Stefán Logi Magnússon

**Stefán Logi Magnússon** (5. september 1980) er íslenskur markvöður og er aðalmarkvörður Selfoss.  Stefán spilaði upp yngstu flokka Víkings en fór síðar til Fram. Hann gekk til liðs við unglingalið Bayern Munchen í júlí árið 1997 og varð góður vinur Owen Hargreaves. Tveimur árum seinna fór hann til Öster í sænsku 2. deildinni, og tveimur árum eftir það hélt hann til Farum í Danmörku. Snemma árs 2003 fór Stefán til Bradford í ensku fyrstu deildinni. Þaðan fór hann til Víkinga, Þróttara, KS/Leifturs og loks KR. Hann sat á bekknum í fyrstu leikjum sínum hjá KR en fékk tækifæri í leik liðsins gegn Fram þar sem hann stóð sig vel og varði m.a. vítaspyrnu. Síðan þá átti hann fast sæti í byrjunarliði KR-inga, og varð Bikarmeistari með þeim 2008.
Árið 2009 fór hann á lánasamningi til Lilleström, og sló í gegn í fyrsta leiknum sínum með þeim
Arvaníska

**Arvaníska** (*Arbërisht*) er tungumál sem talað er í Grikklandi, en það er nær útdautt. Málið svipar mjög til albönsku. 

## Nokkrar setningar og orð

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Harry Potter og fanginn frá Azkaban

**Harry Potter og fanginn frá Azkaban** er þriðja bókin um galdrastrákinn Harry Potter eftir J.K. Rowling. Bókin kom upprunalega út á ensku árið 1999 og heitir á frummálinu *Harry Potter and the Prisoner of Azkaban*. Bókaútgáfan Bjartur gaf bókina út á Íslandi á íslensku árið 2000.

Samnefnd kvikmynd sem gerð var eftir bókinni var frumsýnd árið 2004. Daniel Radcliffe, Rupert Grint og Emma Watson fóru með aðalhlutverkin.

Harry Potter snýr aftur til Hogwarts en núna er morðingin Sirius Black á eftir honum. Black átti að hafa svikið foreldra Harrys og Harry langar að hefna sín. Þegar Harry loks hittir Black finnur hann út að Black sveik foreldra hans ekki heldur Peter, fyrverandi vinur Blacks. Peter nær að flýja svo Black hefur enga sönnun fyrir því að hann var ekki morðingi.
Sigþór Júlíusson

**Sigþór Júlíusson** (27. apríl 1975) er fyrrverandi knattspyrnumaður sem lék í stöðu varnarmanns. Sigþór lék upp yngri flokka Völsungs. Hann hefur leikið með KA, KR og Val, en hann varð Íslandsmeistari með KR árin 1999, 2000, 2002 og 2003. Sigþór fór síðar til Vals en snéri aftur til KR 31. júlí 2006. Hann var lengi meiddur á tímabilinu 2007, en snéri til baka undir lok þess. Sigþór hætti knattspyrnuiðkun eftir tímabilið 2007.

## Tilvísanir
Michael Martin

**Michael L. Martin** (f. 3. febrúar 1932; d. 27. mai 2015) var bandarískur heimspekingur og prófessor *emeritus* við Boston-háskóla.

Martin hefur einkum fengist við trúarheimspeki en einnig vísindaheimspeki og réttarheimspeki. Martin hefur gefið út nokkrar bækur þar sem hann ver trúleysi og færir mótrök gegn guðssönnunum.

Martin er náttúruhyggjumaður en ekki gallharður efnishyggjumaður; hann trúir á tilvist óhlutbundinna fyrirbæra svo sem stærfræðilegra og siðferðilegra fyrirbæra.

## Útgefin rit
* *Probability, Confirmation and Simplicity* (New York: Odyssey Press, 1966) ásamt M. Foster.
* *Concepts of Science Education: A Philosophical Analysis* (Chicago: Scott-Foresman, 1972).
* *Social Science and Philosophical Analysis: Essays on The Philosophy of The Social Sciences* (Washington, D.C.: University Press of America, 1978).
* *The Legal Philosophy of H.L.A. Hart: A Critical Appraisal* (Philadelphia: Temple University Press, 1987).
* *Atheism: A Philosophical Justification* (Philadelphia: Temple University Press, 1989, republished 1992).
* *The Case Against Christianity* (Philadelphia: Temple University Press, 1991).
* *Readings in the Philosophy of Social Science* (Cambridge: The MIT Press, 1994) ásamt L. McIntyre.
* *The Big Domino in The Sky and Other Atheistic Tales* (Buffalo: Prometheus Books, 1996).
* *Legal Realism: American and Scandinavian* (New York: Peter Lang, 1997).
* *Atheism, Morality, and Meaning* (Amherst, NY: Prometheus, 2002).
* *The Impossibility of God* (Amherst, NY: Prometheus, 2003) ásamt R. Monnier.

## Tilvísanir
Guðmundur J. Guðmundsson

**Guðmundur Jóhann Guðmundsson** (f. í Reykjavík 22. janúar 1927, d. 12. júní 1997), oft nefndur *Guðmundur Jaki* eða *Gvendur Jaki*, var íslenskur stjórnmálamaður og verkalýðsleiðtogi. Hann var þingmaður Alþýðubandalagsins á árunum 1979-87.

Guðmundur stundaði nám við gagnfræðiskóla á árunum 1941-44. Hann sótti ekki frekar nám en vann sem verkamaður og lögreglumaður á Siglufirði 1946-50. Hann réðist til starfa hjá Verkamannafélaginu Dagsbrún árið 1953. Hann starfaði í miðstjórn Sósíalistaflokksins árin 1954-67 sem og Alþýðubandalagsins árin 1956-87.

## Tengill
* Æviágrip á heimasíðu Alþingis
Jeppe Aakjær

**Jeppe Aakjær** (f. 10. september 1866, d. 22. apríl 1930) var danskt ljóðskáld og skáldsagnahöfundur. Aakjær fylgdi þjóðernisstefnunni. Helsta viðfangsefni hans var Jótland. Hann var einnig þekktur fyrir að lýsa í ljóðum sínum áhyggjum af fátækt og lenti tvítugur í fangelsi fyrir sósíalískar skoðanir sínar.

Frá 1907 til dauðadags bjó hann á sínum eigin bóndabæ í Jenle þar sem hann fékk mikinn frið til að yrkja ljóð og skrifa skáldsögur sínar. Hann var einn af *Limafjarðarskáldunum* ásamt til dæmis Johannes V. Jensen, Jakob Knudsen og Johan Skjoldborg.
Peter Abrahams

**Peter Henry Abrahams** (f. 3. mars 1919; d. 18. janúar 2017) var suður-afrískur skáldsagnahöfundur, blaðamaður og fréttaskýrandi sem fjallaði um kynþáttahatur og félagsleg mál. Hann starfaði fyrst í Lundúnum, flutti síðar til Jamaíka og hafði alþjóðleg áhrif með verkum sínum gegn ójafnrétti.
Ångström

**Ångström** (oft skrifað **Aangstroem**) er lengdareining notuð í frumeindaeðlisfræði og efnafræði, skammstöfuð með **Å** eða **A** . Er nefnd í höfuðið á sænskum eðlisfræðingi, Anders Jonas Ångström (1814 - 1874), en er ekki SI-mælieining. Þvermál algengustu frumeinda er af stærðargráðunni 1 Å. Eitt ångström jafngildir 0,1 nanómetra, þ.e. 1 Å = 10-10 m.
Fermí

**Fermí** (ítölsku: **Fermi**) er fjarlægðaeining notuð í kjarneðlisfræði, skammstöfuð með **fm**. Er nefnd í höfuðið á Enrico Fermi, en er ekki SI-mælieining. Þvermál kjarneinda er um 1 fm. Eitt fermí jafngildir einum femtómetra, þ.e. 1 fm = 10-15 m.
Rigning

**Rigning** eða **regn** er úrkoma, sem fellur til jarðar sem vatnsdropar, stærri en 0,5 mm. Rigning fellur úr regnþykkni eða grábliku, en einnig úr flákaskýjum séu þau undir grábliku sem rignir úr. 

**Helregn** er kölluð rigning menguð helryki, sem er geislavirkt, banvænt ryk eins og til dæmis eftir kjarnorkusprengingar.

## Sjá einnig

* Súld
Súld

**Súld** eða **úði** er úrkoma, sem fellur til jarðar sem tiltölulega smáir vatnsdropar (þ.e. minni en 0,5 mm) og fellur úr þokuskýjum. (Sjá einnig rigning.)

## Samheiti

Súld á sér mörg samheiti á íslensku. Þar má t.d. nefna: *fylja, hraunasubbi, hraunsubb, léttingsúði, myrja, regnhjúfur,  regnsalli, regnsubba, regnýra, regnýringur, sallarigning, skúraslæða, sori, suddarigning, suddi, súldra, syrja, úðahjúfringur, úðaregn, úðarigning, úr, úrvæta, ysja, ysjurigning, ýra, ýringur*.
Asímál

**Asímál** (*Asi*) er malay-pólýnesískt tungumál sem er talað í Filippseyjum.

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
ABC-ríkin

**ABC-ríkin** er hugtak sem stundum eru notað um þrjú auðugustu ríki Suður-Ameríku; Argentínu, Brasilíu og Chile. Hugtakið má rekja til upphafs 20. aldar.
Kai Nielsen

**Kai Nielsen** (fæddur 15. mai 1926; d. 7. april 2021) var kanadískur heimspekingur og prófessor *emeritus* við háskólann í Calgary. Hann kennir um þessar mundir heimspeki við  Concordia-háskólann í Montreal í Kanada. Nielsen kenndi áður við New York-háskóla (NYU).

Nielsen fæst einkum við heimspeki heimspekinnar, siðfræði, félagslega heimspeki og stjórnspeki. Hann hefur einnig skrifað um trúarheimspeki, en hann er yfirlýstur trúleysingi. Hann er einnig þekktur fyrir að verja nytjastefnu gegn gagnrýni Bernards Williams.

Nielsen lauk B.A.-gráðu frá Norður-Karólínuháskóla í Chapel Hill og doktorsgráðu frá Duke-háskóla. Hann hefur samið 32 bækur og á fimmta hundrað greina. Hann var einn stofnenda *[[Canadian Journal of Philosophy]]*.

## Bækur
* *Wittgensteinian Fideism?*, 2006. ISBN 0-334-04005-1 
* *Atheism and Philosophy*, 2005. ISBN 1-59102-298-3 
* *Globalization and Justice*, 2002. ISBN 1-59102-054-9 
* *Naturalism and Religion*, 2001. ISBN 1-57392-853-4
* *Exploitation*, 2001. ISBN 0-391-04000-6 
* *Why be Moral?*, 1997. ISBN 0-87975-519-9 
* *Naturalism Without Foundations*, 1996. ISBN 1-57392-076-2 
* *Philosophy Atheism*, 1996. ISBN 0-87975-289-0 
* *On transforming philosophy: A metaphilosophical inquiry*. 1995, ISBN 0-8133-0666-3 
* *God And The Grounding Of Morality*. 1991, ISBN 0-7766-0328-0
* *After the Demise of the Tradition: Rorty, critical theory, and the fate of philosophy*, 1991. ISBN 0-8133-8044-8 
* *Ethics Without God*, 1990. ISBN 0-87975-552-0
* *God, Skepticism and modernity*, 1989. ISBN 0-7766-0241-1 
* *Marxism and the Moral Point of View: Morality, Ideology, and Historical Materialism*, 1989. ISBN 0-8133-0653-1 
* *Equality & Liberty: A Defense of Radical Egalitarianism*, 1986. ISBN 0-8476-7516-5
* *Philosophy & Atheism : In Defense of Atheism*, 1985. ISBN 0-87975-289-0  
* *An Introduction to the Philosophy of Religion*, 1983. ISBN 0-312-43310-7 
* *Marx and Morality*, 1981. ISBN 0-919491-01-4 
* *Scepticism*, 1973. ISBN 0-333-10263-0 
* *Reason and Practice; A Modern Introduction to Philosophy*, 1971. ISBN 0-06-044836-9 
* *Contemporary Critiques of Religion*, 1971. ISBN 0-333-06963-3
Sýrustig

**Sýrustig** (hugtakið **pH-gildi** er notað þegar tala er tilgreind) er í efnafræði mælikvarði fyrir hversu súr vökvi er. Sýrustig er skilgreint sem logrinn af umhverfu styrks vetnisjóna í lausninni. 

Gildi frá 0 til 7 tákna súra lausn, þ.e. sýru (því súrari sem gildið er lægra), gildið 7 táknar hlutlausa lausn, og gildi frá 7 og upp í 14 táknar basíska lausn (því basískari sem gildið er hærra).

## Mælingar sýrustigs

Mæla má sýrustigið með því að:
* bæta sýrustigsvísinum við upplausnina á meðan fylgst er með. Litur vísisins getur til kynna sýrustigið.
* nota sýrumæli 
* nota sýrustigspappír sem breytir um lit eftir því hve súr upplausnin er

Þar sem sýrustigsskalinn er á lograskala byrjar hann ekki á núlli.

## Heimildir
* 


## Tenglar
*
2. deild karla í knattspyrnu

**2. deild karla í knattspyrnu** er þriðja hæsta deildin í íslenskri knattspyrnu. Deildin var stofnuð árið 1966 undir nafninu *3. deild* og hélt því nafni til 1997 þegar nafninu var breytt í núverandi nafn.

## Núverandi lið (2025)

## Meistarasaga
* 1966 
* 1967   
* 1968 
* 1969 
* 1970 
* 1971 
* 1972 
* 1973  ÍBÍ
* 1974 
* 1975 
* 1976 
* 1977 
* 1978 
* 1979 
* 1980 
* 1981 
* 1982 
* 1983 
* 1984 
* 1985 
* 1986  Leiftur
* 1987 
* 1988 
* 1989 
* 1990 
* 1991  Leiftur
* 1992 
* 1993 
* 1994 
* 1995 
* 1996 Dalvík
* 1997 
* 1998 
* 1999 
* 2000 
* 2001 
* 2002 
* 2003 
* 2004 
* 2005 
* 2006 
* 2007 
* 2008 
* 2009 
* 2010 
* 2011 /Hvöt
* 2012 
* 2013 
* 2014 
* 2015 
* 2016 
* 2017 
* 2018 
* 2019  Leiknir F.
* 2020 Kórdrengir
* 2021 
* 2022 
* 2023 
* 2024 
* 2025 Ægir

## Tölfræði
### Sigursælustu lið deildarinnar
Íþróttafélagið Þór Akureyri

**Íþróttafélagið Þór** er íþróttafélag sem er starfrækt á Akureyri. Það var stofnað 6. júní árið 1915 

Innan félagsins eru stundaðar margar íþróttagreinar, meðal annars fótbolti, körfubolti, keila og tae-kwon-do. Handboltadeild félagsins sameinaðist KA árið 2006 undir merkjum Akureyri Handboltafélag en sundraðist samstarfið árið 2017 og leikur lið Þórs undir sínu eigin nafni á ný.

## Saga
Íþróttafélagið Þór var stofnað 6. júní 1915, og er elsta starfandi íþróttafélag á Akureyri. Stofnandi félagsins var Friðrik Einarsson og var einnig fyrsti formaður þess. Friðrik var tæplega 15 ára gamall þegar hann stofnaði félagið, ásamt nokkrum öðrum 12-15 ára drengjum á Oddeyri. Í fyrstu hét félagið Íþróttafélag Oddeyringa, Þór. Drengirnir hófu æfingar strax við stofnun, undir stjórn Friðriks sem var óumdeildur leiðtogi hópsins.

Samkvæmt fyrstu lögum Þórs, sem samþykkt voru á stofnfundinum 6. júní 1915, gátu aðeins þeir orðið félagar sem voru á aldrinum 10-15 ára. "Undantekning verður veitt ef það er samþykkt á fundi" segir í lögunum. Aðeins drengir voru í félaginu framan af en fyrstu stúlkurnar gengu í Þór 14. janúar 1934, fimm talsins. Heimildir herma að innganga þeirra hafi mætt nokkurri andstöðu.

Árið 1951, þann 5. júli, létust 2 félagsmenn Þórs á leið til keppnisferðar til Isafjarðar 

Athygli vekur að í þessum fyrstu lögum er skýrt tekið fram að þeir sem gangi í félagið megi hvorki neyta áfengis né tóbaks og þeir sem brjóta af sér þrisvar, svo upp komist, eru burtrækir úr félaginu. Þá er kveðið á um það að þeir, sem hylma yfir með félaga sem brýtur af sér, séu jafnsekir.

## Knattspyrna
### Meistaraflokkur kvenna
:*Sjá nánari umfjöllun á greininni [[Þór/KA]]*
Þór Akureyri og Knattspyrnufélag Akureyrar hafa haft samstarf um sameiginlegt lið meistaraflokks kvenna undir merkjum Þór/KA síðan 1999. KS kom inn í samstarfið 2001 og hét liðið Þór/KA/KS þangað til KS gekk úr því eftir 2005 tímabilið.

### Meistaraflokkur karla
#### Leikmenn
Meistaraflokkur karla leikur í Inkasso deildinni sumarið 2019.
Askúnska

**Askúnska** (*اشکن*) er indóíranskt tungumál sem er talað í Pechdalnum, héruð sem liggur í Afganistan. Hún er talað af 1.200 manns.

## Tenglar

* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Ungmennafélagið Víkingur

**Ungmennafélagið Víkingur** er íþróttafélag sem er staðsett í Ólafsvík og var stofnað 7.október 1928. Liðið spilar heimaleiki sína á Ólafsvíkurvelli. Knattspyrnulið félagsins tryggði sér í fyrsta sinn þátttökurétt í efstu deild karla 2013.

## Titlar
* B. deildarmeistari 2015
* C. deildarmeistari 1974, 2010
* D. deildarmeistari 2003
Reynir Sandgerði

**Reynir Sandgerði** er íþróttafélag í Sandgerði. Innan félagsins er hægt að stunda ýmsar íþróttir m.a. sund, körfubolta og knattspyrnu. Knattspyrnulið félagsins er fyrsta liðið til að vinna sér beint inn þátttökurétt í 1. deild með því að ná 3. sæti í 2. deild.
Ungmennafélag Njarðvíkur

**Ungmennafélagið Njarðvík** er íþróttafélag í Njarðvík. Félagið er best þekkt fyrir körfuknattleiksdeild en meistaraflokkar deildarinnar hafa margsinnis orðið Íslands- og bikarmeistarar. Félagið heldur einnig úti deildum í knattspyrnu, sundi, lyftingum, rafíþróttum og þríþraut.

## Körfuknattleiksdeild

Körfuboltastarf hófst undir merkjum Ungmennafélagsins þegar Íþróttafélag Keflavíkurflugvallar (ÍKF) sameinaðist félaginu árið 1969 og varð að körfuknattleiksdeild þess.

## Aðrar deildir
*Knattspyrnudeild
*Kraftlyftingadeild

## Ytri tenglar
*Opinber heimasíða
Íþróttafélagið Leiknir

**Íþróttafélagið Leiknir, Reykjavík** var stofnað 17. maí 1973 í vinnuskúr sem staðsettur var við Iðufell. Besti árangur liðsins er 8.sæti í A-deild 2021 og undanúrslit í bikarkeppni KSÍ 2017. Þekktasti leikmaður Leiknis frá upphafi er Hannes Þór Halldórsson, fulltrúi félagsins á EM 2016 og HM 2018. 

Félagið er staðsett í Efra-Breiðholti í Reykjavík og hefur nú til umráða félagsheimili sem það tók í gagnið 2010. 

## Íslandsmeistaratitlar
* 6.flokkur karla A-lið 1994
* 2.flokkur karla innanhúss 2005
* 4.flokkur kvenna B-lið 1993
* 2.deild karla 2005
* 1.deild karla 2014

## Árangur í Íslandsmóti

:Tímabil = Ár; Deild = A-efsta, D-neðsta; # = Sæti; L = Leikir; S = Sigrar; J = Jafntefli; T = Töp;
:+ = Skoruð mörk; - = Mörk fengin á sig; +/- = Markatala; Stig = Heildarstigafjöldi; * = Tímabili ólokið

## Þjálfarar

* Jesper Tollefsen stýrði liðinu síðustu 8 leikina (4 sigrar, 2 jafntefli og 2 tap)
* Zoran Miljkovic stýrði liðinu síðustu 12 leikina (5 sigrar, 1 jafntefli og 6 tap)

## Núverandi leikmenn
***Markmenn:**
** Ásgeir Þór Magnússon 
** Viktor Freyr Sigurðsson
** Brynjar Örn Sigurðsson
***Varnarmenn:**
** Ósvald Jarl Traustason
** Bjarki Aðalsteinsson
** Dagur Austmann
** Alfreð Hjaltalín
** Jamal Klængur Jónsson
** Patryk Hryniewcki
** Robert Vattnes Mbah Nto
***Miðjumenn:**
** Vuk Oskar Dimitrijevic
** Daníel Finns Matthíasson
** Ernir "Vélin" Bjarnason
** Brynjar Hlöðversson
** Gyrður Hrafn Guðbrandsson
** Árni Elvar Árnason
** Birkir Bjarnason
** Sævin Alexander Símonarson
** Ragnar Páll Sigurðsson
** Daði Bærings Halldórsson
***Framherjar:**
** Sólon Breki Leifsson Welding
** Sævar Atli Magnússon
** Viktor Marel Kjærnested
** Magnús Andri Ólafsson
** Máni Austmann

## Tengill
* leiknir.com
Knattspyrnufélag Akureyrar

:*Fyrir nánari upplýsingar um knattspyrnudeild KA, sjá greinina um [[Knattspyrnudeild KA]]*

**Knattspyrnufélag Akureyrar** (K.A.) er íþróttafélag á Akureyri. Hjá KA er boðið upp á að stunda fjölmargar íþróttagreinar m.a  blak, handbolta, júdó, knattspyrnu, lyftingar og fimleika. 

Knattspyrnulið KA leikur efstu deild karla í knattspyrnu og varð Íslandsmeistari í knattspyrnu árið 1989, en Íslandsmeistartitilinn hefur aldrei farið lengra frá höfuðborgarsvæðinu. KA varð bikarmeistar 2024. 

K.A. er kallað „Akureyrarstoltið“ enda sigursælasta félag Akureyrar.

## Saga K.A.
Knattspyrnufélag Akureyrar var stofnað 8. janúar 1928 á heimili hjónanna Margrétar og Axels Schiöth bakara, að Hafnarstræti 23, með það að leiðarljósi að efla íþróttaiðkun á Akureyri. Að stofnun félagsins komu: Alfred Lillendahl, Arngrímur Árnason, Eðvarð Sigurgeirsson, Einar Björnsson, Georg Pálsson, Gunnar H. Kristjánsson, Helgi Schiöth, Jón Sigurgeirsson, Jónas G. Jónsson, Karl L. Benediktsson, Kristján Kristjánsson og Tómas Steingrímsson.

## Íþróttamenn K.A.
Árlega er kosið um íþróttamann ársins hjá félaginu. Kjörinu er lýst á afmæli félagsins sem er þann 8. janúar. Vernharður Þorleifsson júdókappi hefur unnið titilinn oftast eða sjö sinnum. Íþróttamenn sem hlotið hafa þann heiður eru:

*Ekki var kosið árin 1951-1967 og 1972-1987.


## Knattspyrna
### Meistaraflokkur karla
:*Sjá nánari umfjöllun á greininni [[Knattspyrnudeild_KA|Knattspyrnudeild KA]]*
### Meistaraflokkur kvenna
:*Sjá nánari umfjöllun á greininni [[Þór/KA]]*
Þór Akureyri og KA hafa haft samstarf um sameiginlegt lið meistaraflokks kvenna undir merkjum Þór/KA síðan 1999. KS kom inn í samstarfið 2001 og hét liðið Þór/KA/KS þangað til KS gekk úr því eftir 2005 tímabilið.

## Tengill
* Heimasíða Knattspyrnufélags Akureyrar
Atvinnubótavinna

**Atvinnubótavinna** er ein þeirra aðferða sem ríkisstjórnir nota til að slá á áhrif atvinnuleysis. 

Í stað þess að fá þá atvinnuleysisbætur sinna einstaklingar vinnu fyrir svipaða upphæð við opinberar framkvæmdir, til dæmis vegavinnu.
Kópavogsþing

**Þingstaður** var í **Kópavogi** og 1574 var gefið út konungsbréf sem mælti um að Alþingi yrði flutt af Þingvöllum í Kópavog. Það kom þó aldrei til framkvæmda. Kópavogur hafði það sér einna helst til framdráttar að vera miðja vegu milli Reykjavíkur og Bessastaða þar sem embættismenn konungs dvöldu.

Elsta ritaða heimild um þinghald í Kópavogi er dómur dagsettur 1. júní 1523 þegar Týli Pétursson, fyrrum hirðstjóri, var dæmdur fyrir aðför að þáverandi hirðstjóra Hannesi Eggertssyni. 1753 var þingið flutt til Reykjavíkur.

Þekktasti atburður í sögu Kópavogsþings er án efa Kópavogsfundurinn. 28. júlí árið 1662 gengu íslenskir forystumenn til fundar við Henrik Bjelke höfuðsmann að þingstaðnum í Kópavogi. Þar var gengið frá erfðahyllingu Friðriks 3. Danakonungs og einveldisskuldbindingu Íslendinga, tilskipunin hafði komið of seint til að hægt hefði verið að vinna eiðana á Alþingi og voru forsvarsmennirnir 107 því boðaðir í Kópavog.

## Heimildir
*Guðrún Sveinbjarnardóttir, *Rannsókn á Kópavogsþingstað*, Kópavogskaupstaður 1986

## Tilvísanir
Ungmennafélag Grindavíkur

**Ungmennafélag Grindavíkur** er íþróttafélag í Grindavík, stofnað árið 1935. Karlalið körfuboltans hefur þrisvar hampað Íslandsmeistaratitlinum og kvennaliðið einu sinni.
UMFG

**UMFG** getur átt við eftirfarandi:
* Ungmennafélag Grindavíkur
* Ungmennafélag Gnúpverja
* Ungmennafélag Grundarfjarðar
Friðrik 3. Danakonungur

**Friðrik 3.** (18. mars 1609 - 9. febrúar 1670) var konungur Danmerkur 1648 - 1670. Hann innleiddi einveldi í ríkjum sínum, þar á meðal á Íslandi, og var erfðahyllingin undirrituð á Kópavogsfundinum árið 1662.

Friðrik var næstelsti sonur Kristjáns 4. og Önnu Katrínar af Brandenborg. Eldri bróðir hans, Kristján krónprins, dó barnlaus árið 1647 og varð Friðrik þá ríkiserfingi og tók við eftir lát föður síns ári síðar. Hann var vel menntaður, meðal annars í guðfræði, náttúrúvísindum, fornfræði og ríkisrétti. Þegar hann tók við ríkjum hafði hann dvalið frá barnsaldri í þýsku hertogadæmunum og var meðal annars biskup Brimaborgar (Bremen) frá 1635. Helstu ráðgjafar hans voru þýskir og danska ríkisráðið treysti honum því illa svo að þegar hann tók við ríkum var hann látinn undirrita yfirlýsingu sem jók völd ríkisráðsins umtalsvert. Skipti konungur sér lítið af stjórn landsins fyrstu árin. Á meðan stjórnuðu mágar hans mestu, þeir Corfitz Ulfeldt, sem var giftur Leonoru Christinu, og Hannibal Sehested, sem giftur var Christiane systur konungs.

Þegar skarst í odda með ríkisráðinu og mágum konungs tók hann afstöðu með ríkisráðinu og Ulfeldt og Sehested misstu öll völd og embætti og Ulfeldt var dæmdur fyrir landráð. Leonora Christina, systir konungs, var dæmd meðsek og sat í fangelsi í Bláturni í 22 ár. Þetta varð jafnframt til þess að konungur styrkti mjög völd sín. Sehested komst reyndar aftur í náðina hjá mági sínum.

Danir fóru í stríð við Svía 1657 og hugðust grípa tækifærið á meðan Karl 10. Gústaf var önnum kafinn við stríðsrekstur í Póllandi, en hann leiddi her sinn yfir hertogadæmin og Jótland og þegar vetur gekk í garð og dönsku sundin lagði tókst Svíum að komast á ís yfir til Fjóns og síðan Sjálands og Friðrik neyddist til að gefast upp. Með friðarsamningunum í Hróarskeldu 1658 neyddust Danir til að afsala sér Skáni, Hallandi, Blekinge, Bóhúsléni og Þrændalögum. Friðarsamningarnir héldu þó ekki og Karl Gústaf settist um Kaupmannahöfn. Friðrik konungur tók sjálfur þátt í vörn borgarinnar og varð gífurlega vinsæll, Svíum varð ekkert ágengt og eftir að Karl Gústaf lést 1660 var saminn friður á ný. Svíar héldu mestöllum landvinningum sínum, nema Þrændalögum.

Fjárhagur danska ríkisins var í rúst eftir ófriðinn og ljóst að leggja þyrfti á þunga skatta. Aðallinn var mótfallinn því en fékk engu ráðið, ekki síst vegna vinsælda konungs, og á stéttaþingi sem kallað var saman 1660 var Danmörk gerð að erfðaríki. Konungur lýsti sig einvaldan og afturkallaði forréttindi aðalsins, sem þar með missti völd sín að miklu leyti. Fulltrúar stéttanna sóru konunginum erfðahyllingareið 18. október 1660 en á Íslandi fór erfðahyllingin fram á Kópavogsfundinum 28. júlí 1662.

Friðrik 3. var vel menntaður og hafði áhuga á guðfræði og ýmsum vísindum. Hann stofnaði Konunglega bókasafnið um það leyti sem hann tók við ríkjum og var uppistaðan í því bækur úr safni hans sjálfs. Árið 1643 kvæntist hann Soffíu Amalíu af Braunschweig-Lüneburg (1628-1685) en þau voru þremenningar, bæði komin af Kristjáni 3. Þau eignuðust saman átta börn.

## Heimild
*
Assamíska

**Assamíska** (*অসমীয়া*) er indóíranskt tungumál sem er talað í héraðinu Assam á Indlandi. Assamíska tilheyrir austurgrein indóarísku málanna, sem er töluð aðalega í fylkinu Assam í Indlandi þar sem það er opinbert tungumál fylkisins. Það er austasta tungumál indóarísku málanna og er talað af yfir 13 milljón manns.

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
* Ensk-Assameíska Orðabók
Evan almáttugur

***Evan almáttugur*** (enska: *Evan Almighty*) er gamanmynd frá árinu 2007. Myndin er sjálfstætt framhald kvikmyndarinnar *[[Bruce almáttugur]]*. Leikstjóri er Tom Shadyac, líkt og í fyrri myndinni.

## Leikarar

Jim Carrey og Jennifer Aniston, sem höfðu leikið aðalhlutverkin í *Bruce almáttugur*, neituðu bæði að leika í myndinni. Carrey sagði að hann væri lítið fyrir að leika sama hlutverkið tvisvar.

## Tilvísanir


## Tenglar
* http://www.evanalmighty.com/  - Opinber heimasíða
*
Lykkja

**Lykkja** getur átt við:
* Lykkju í forritun
* Lykkju (stafmerki), eða *ogonek*, notað á sumum tungumálum eins og pólsku
* Getnaðarvarnarlykkju