Þrándheimur

**Þrándheimur** (norska: *Trondheim*: suður-samíska: *Tråante*, sögulegt heiti *[[Niðarós]]*) er þriðja stærsta borg Noregs með um 194.860 íbúa (2022). Þrándheimur er stjórnsýslumiðstöð samnefnds sveitarfélags í Þrændalögum, sem er í miðju Noregs. Íbúar sveitarfélagsins eru 211.000. 

Þrándheimur stendur þar sem Þrándheimsfjörð mætir ánni Nið (norska: Nidelva). Fyrir utan borgina er eyjan Niðarhólmur (norska: Munkholmen).

E6 þjóðvegurinn (Halden - Kirkenes) liggur í gegnum borgina og E39, sem liggur meðfram allri Vesturlandsströndinni, í gegnum m.a. Álasund, Björgvin, Stafangur og Kristiansand, og endar í Álaborg í Danmörku, og E14, sem liggur austur til Østersund og Sundsvall í Svíþjóð, byrjar hér. Þrándheimur er endastöð *Dovrebanen* og *Rørosbanen* járnbrautarlínanna og hér byrja *Nordlandsbanen*, *Trønderbanen og Meråkerbanen*. Þrándheimur er viðkomustaður Hurtigruten. Þrándheimsflugvöllur, Værnes, er alþjóðlegur flugvöllur.

Norski vísinda- og tækniháskólinn (NTNU) er staðsettur í Þrándheimi. Það er ríkisháskóli í Noregi og stærsti háskóli landsins með um 39.000 nemendur.

Þrándheimur er fjölmiðlamiðstöð Mið-Noregs. Í borginni eru tvö fjölmiðlafyrirtæki: skráð fjölmiðlasamsteypa *Adresseavisen* og *NRK* (norska ríkisútvarpið), sem hefur annað af tveimur aðalskrifstofum auk ritstjórnar tveggja landsvísu útvarpsstöðva í borginni. Dagblaðið *Adresseavisen* kom fyrst út árið 1767 og er það elsta landsins. Stúdentablaðið *Under Dusken* var stofnað árið 1914 og er elsta núverandi stúdentablað Skandinavíu. Árið 2019 var fullstafræna dagblaðið *Nidaros* stofnað af staðbundnu dagblaðahópnum *Amedia*. 

*Trøndelag Teater* er stofnanaleikhús í Þrándheimi. Upprunalega leikhúsið er frá 1816. Frá árinu 1997 hefur gamla sviðið verið fellt inn í nýja leikhúsið sem Sonju drottning vígði. Tónleikasalur Þrándheims, *Olavshallen*, var byggður árið 1989. Olavshallen samanstendur af tveimur sölum - Stór salur tekur 1212 í sæti og lítill salur 350. *Trondheim Symfoniorkester & Opera (TSO)* er norsk atvinnuhljómsveit, sem hefur aðsetur í Olavshallen í Þrándheimi .Sinfóníuhljómsveitin hélt sína fyrstu tónleika 10. desember 1909 og leika þeir á allt að 100 tónleikum árlega. Studentersamfundet i Trondhjem eru samtök fyrir námsmenn í Þrándheimi. Það var stofnað 1. október 1910. Stofnunin er með aðsetur í eigin byggingu í Þrándheimi, *Cassa Rossa*, sem var byggð árið 1929, og er með sívalningslaga lögun sérkenni borgarmyndarinnar í Þrándheimi.Niðarósdómkirkja er stærsta gotneska kirkjan á Norðurlöndum og er nyrsta miðaldakirkja heims.

Þrándheimur var áður kallaður Niðarós, sem eitt sinn var höfuðborg Noregs og einnig Íslands, þegar Norðmenn réðu yfir því. Leifur Eiríksson bjó í Þrándheimi í kringum árið 1000. Við stofnun erkibiskupsstólsins í Nidaros árið 1152 var nafnið latneskt í Trundum (Trundensis) í Vatíkaninu. Nidaros trundensis þýðir bókstaflega Nidaros frá trundum eða trondæm (Trønderfylkene). Með Eiríki Ívarssyni anno 1192 heitir borgin Nidaros bæði í Nidaros í Noregi og í Róm.

Mikill eldur varð í Þrándheimi árið 1651, og eyðilagði bruninn 90 % af allri borginni. Árið 1681 var hún endurbyggð.

## Hverfaskipting
Þrándheimur hafði upphaflega 22 héruð. Þessum er í dag safnað í 4 hverfaskipting: 
*Midtbyen
*Østbyen
*Lerkendal
*Heimdal

## Íþróttir
*Rosenborg: Knattspyrna
*Ranheim Fotball: Knattspyrna
*Byåsen	Handball: Kvennahandbolti
*Kolstad Håndball: Karlahandbolti
*Nidaros Hockey: Íshokkí
*Nidaros Jets: Körfubolti

*Granåsen: Skíðasvæði 
Granåsen skíðamiðstöðin er þjóðskíðasvæði og er helsti vettvangur Þrándheims fyrir vetraríþróttir, tengd skíðastökki, blönduðum skíðagöngum, gönguskíði og skíðaskotfimi. Aðstaðan var notuð á heimsmeistaramótinu á skíðum árið 1997, hún er notuð fyrir heimsbikarmót og verður notuð aftur á heimsmeistaramótinu á skíðum árið 2025 þar sem Þrándheimur er gestgjafi. Aðstaðan fyrir gönguskíði og skíðaskotfimi er einnig nýtt sem tónleikahöll á sumrin.

## Tenglar
* „Svipmyndir frá Þrándheimi“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1980 

Mynd:Munkolmen fra sør.png|Niðarhólmur (*Munkholmen)*
Mynd:Trondheim Norwegen.JPG|Frá miðbæ Þrándheims
Mynd:Trondheim - Torget med Olav Tryggvason-monumentet (1960-tallet).jpg|Þrándheimstorgið (1960)
Mynd:City of Drontheim (JW Edy plate 72).jpg|Þrándheimur anno 1800 Máluð af John William Edy