open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frjálslyndir vinstri menn

**Frjálslyndir vinstri menn** var íslensk stjórnmálahreyfing sem stofnuð var fyrir fyrri Alþingiskosningar ársins 1942. Um var að ræða sérframboð athafnamannsins Sigurðar Jónassonar sem látið hafði nokkuð að sér kveða í stjórnmálum. Framboðið náði engu flugi og hlaut rétt rúm hundrað atkvæði.

## Saga
Sigurður Jónasson var áberandi maður í íslensku þjóðlífi á sínum tíma. Hann er kunnastur fyrir að hafa keypt goshverinn Geysi og selt íslenska ríkinu aftur, auk þess sem hann festi kaup á Bessastöðum og gaf ríkissjóði sem híbýli þjóðhöfðingja þegar hylla tók undir stofnun lýðveldis. Hann var bæjarfulltrúi Alþýðuflokksins frá kosningunum 1928 en sagði sig úr flokknum árið 1933.

Sigurður gekk til liðs við Framsóknarflokkinn og taldist til vinstri arms hans. Hann var gerður að forstjóra Tóbakseinkasölu ríkisins, sem telja má til marks um pólitíska stöðu hans. Í aprílmánuði 1942 kastaðist verulega í kekki milli hans og flokksforystunnar. Bar Sigurður þá upp vantrauststillögu á fundi miðstjórnar og þingmanna Framsóknarflokksins í garð formannsins, Jónasar frá Hrifu. Tillagan fékkst ekki borin upp og sagði Sigurður sig þá úr flokknum.

Þó skammst væri til kosninga freistaði Sigurður þess að stofna sína eigin stjórnmálahreyfingu. Hún bauð einungis fram í Reykjavík og hlaut nafnið *Frjálslyndir vinstri menn*. Stofnað var málgagn sem nefndist *Framtíðin* en framboðið náði sér aldrei á strik og uppskar að lokum ekki nema 103 atkvæði. Lauk þar með stjórnmálaferli Sigurðar Jónassonar.

## Tilvísanir
Michel v. Tell

**Michel von Tell** (fæddur 8. október 1980 í Zürich á Sviss) er svissneskur grínisti, athafnamaður og blaðamaður.

## Lífið
Hann spilaði hafnabolta í atvinnumennsku í svissnesku NLB, sem er önnur landsdeildin.

Á Rwanda mótinu árið 2000 varð hann í sjötta sæti.

Michel von Tell starfar einnig sem ráðgjafi í Bundestag (hús þingsins).

Árið 2020 setti hann heimsmet með fyrsta rafræna Harley.

Hann fór 1723 km vegalengd á 24 klukkustundum.

Heimsmetið var tilkynnt í yfir 50 löndum.

Hann er einn sigursælasti pókerspilari landsins.
## Tenglar

* Michel v. Tell á Internet Movie Database

## Tilvísanir
Klettafjallaklukka

***Klettafjallaklukka*** (fræðiheiti: *Campanula lasiocarpa*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá norðurhluta Norður-Ameríku yfir til norður Japan.

File:Campanula lasiocarpa 02.jpg
File:Campanula lasiocarpa in Mount Ontake.jpg
File:Campanula lasiocarpa (side).JPG


## Tilvísanir
Tunguklukka

***Tunguklukka*** (fræðiheiti: *Campanula lingulata*) er tvíær tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Balkanskaga austur til Tyrklands.

File:Campanula lingulata (43071478970).jpg
File:Campanula lingulata 1.jpg
File:Campanula lingulata kz08.jpg


## Tilvísanir
Kjartan Ólafsson (f. 1933)

**Kjartan Ólafsson** (f. á Laugum í Súgandafirði 2. júní 1933) er íslenskur fræðimaður, ritstjóri, stjórnmálamaður og einn helsti áhrifamaður Sósíalistaflokksins og Alþýðubandalagsins um langt árabil.

## Ævi og störf
Kjartan lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1953. Frá 1954 til 1961 stundaði hann nám í ýmsum hugvísindagreinum við Háskóla Íslands og í Vínarborg, jafnt íslenskum og germönskum fræðum. Hann lauk BA-prófi í þýsku og mannkynssögu frá HÍ 1961. Hann kvæntist eiginkonu sinni, Gíslrúnu Sigurbjörnsdóttur, árið 1957 og varð því tengdasonur hjónanna Sigurbjarnar Einarssonar, síðar biskups og Magneu Þorkelsdóttur.

Á námsárunum hófst pólitísk þátttaka Kjartans fyrir alvöru. Hann fylgdist grannt með baráttu bresku friðarsamtakanna CND og skipulagningu fyrstu Aldermaston-göngunnar árið 1958, en þær beindust gegn kjarnorkuvígbúnaði. Þegar heim var komið hafði Kjartan forgöngu um að skipuleggja fyrstu Keflavíkurgönguna árið 1960 til að mótmæla bandarískri hersetu. Með göngunni hljóp mikill kraftur í baráttuna gegn hernum og aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu og voru Samtök hernámsandstæðinga stofnuð sama ár. Var Kjartan framkvæmdastjóri þeirra fyrstu tvö árin og einn helsti forystumaður þeirra allt þar til starfsemin lognaðist út af undir lok sjöunda áratugarins.

Skipulagshæfileikar Kjartans vöktu athygli forystu Sósíalistaflokksins og var hann framkvæmdastjóri flokksins frá 1962-68. Hann gegndi jafnframt ýmsum trúnaðarstörfum fyrir Sósíalista og sat í miðstjórn og framkvæmdanefnd. Eftir stofnun Alþýðubandalagsins sem stjórnmálaflokks tók Kjartan við rekstri flokksskrifstofunnar til ársins 1972.

Samhliða störfunum fyrir Alþýðubandalagið var Kjartan starfsmaður Þjóðviljans. Magnús Kjartansson hætti sem ritstjóri blaðsins þegar hann tók við ráðherradómi árið 1971 og færði Kjartan sig í ritstjórastólinn árið 1972. Hann gegndi störfum ritstjóra til ársins 1978 og svo aftur frá 1980-83.

Kjartan var einn áhrifamesti forystumaður Alþýðubandalagsins utan þings og varaformaður flokksins frá 1977-83. Stjórnmálaferillinn varð þó styttri en búist hafði verið við og skýrðist það af veikri stöðu í Vestfjarðakjördæmi. Í fernum þingkosningum var Kjartan í oddvitasætinu, árin 1974, 1978, 1979 og 1983. Hann náði kjöri árið 1978 þegar vinstriflokkarnir unnu stórsigra en í öll hin skiptin var hann næsti maður inn. Í kosningunum 1979 og 1983 vantaði framboðið fyrst 15 og svo 32 atkvæði til að ná inn manni. Þingferill Kjartans stóð því aðeins frá 1978-79, en að auki kom hann nokkrum sinnum inn sem varaþingmaður.

Kjartan sagði að mestu skilið við stjórnmálin eftir níunda áratuginn og sneri sér að fræðastörfum. Hann ritaði meðal annars verslunarsögu Vestur-Skaftfellinga í þremur bindum, fjölda bóka og greina um héraðssögu Vestfjarða. Árið 2020 sendi Kjartan frá sér bókina *Draumar og veruleiki*, sem segir sögu Kommúnistaflokksins og Sósíalistaflokksins og var bókin tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna árið 2020.

## Tenglar
* Æviágrip á vef Alþingis
Broddklukka

***Broddklukka*** (fræðiheiti: *Campanula marchesettii*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Slóveníu, Króatíu og mið Apennínafjöllum.

## Tilvísanir
Betlehemstjarna

***Betlihemstjarna*** (fræðiheiti: *Campanula isophylla*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá norðvestur Ítalíu.

File:Campanula isophylla fiore protetto ed endemico del finalese cresce sul muro dell'abside.JPG
File:Isophilla.jpg
File:Campanula isophylla.png


## Tilvísanir
Loðklukka

***Loðklukka*** (fræðiheiti: *Campanula lanata*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá norður Grikklandi til Búlgaríu, Serbíu og Svartfjallalands.

## Tilvísanir
Glitklukka

***Glitklukka*** (fræðiheiti: *Campanula tridentata*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Ólympíufjöllum N-Ameríku.

File:Campanula piperi Piper's bellflower.JPG
File:Campanula piperi, White form - Flickr - brewbooks.jpg


## Tilvísanir
Urðaklukka

***Urðaklukka*** (fræðiheiti: *Campanula portenschlagiana*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Svartfjallalandi, Serbíu, Bosnía og Hersegóvína og Króatíu.


File:Campanula portenschlagiana Ambérac.jpg
File:Campanula portenschlagiana.JPG
File:Campanula poscharskyana1.jpg


## Tilvísanir
Dröfnuklukka

***Dröfnuklukka*** (fræðiheiti: *Campanula punctata*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Japan.

File:섬 초롱꽃.jpg
File:Campanula punctata 01 .JPG
File:Campanula punctata 01.JPG
File:Campanula punctata var. hondoensis 02.jpg|C. p. hondoensis


Hún er með tvær undirtegundir:
* *C. p. hondoensis*
* *C. p. punctata*

## Tilvísanir
Meyjarklukka

***Meyjarklukka*** (fræðiheiti: *Campanula raddeana*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), einlend í Georgíu.

File:Campanula raddeana - Flickr - peganum (1).jpg
File:Campanula raddeana 2016-04-28 9462.jpg


## Tilvísanir
Jürgen Klopp

**Jürgen Norbert Klopp** (fæddur 16. júní 1967 í Stuttgart) er þýskur fyrrum knattspyrnuþjálfari og  leikmaður. 
Hann er nú yfirmaður knattspyrnumála hjá Red Bull. 
Frá 2015 til 2024 þjálfaði hann enska liðið Liverpool F.C..

Sem knattspyrnumaður spilaði hann m.a. hjá Eintracht Frankfurt II (1987–1988) og  1. FSV Mainz 05 (1990–2001).

Í febrúar árið 2001 var hann ráðinn til starfa hjá Mainz 05. Sjö árum seinna, árið 2008, var hann ráðinn til Borussia Dortmund og þann 8. október 2015 var hann ráðinn sem knattspyrnustjóri hjá Liverpool FC. Árið 2021 varð hann sá stjóri félagsins sem komst fljótast upp í 200 sigra. Keppni eða rígur milli Klopps og Pep Guardiola hefur verið áberandi en Manchester City hefur t.d. att kappi við Liverpool í úrvalsdeild, deildarbikurum og Meistaradeild Evrópu.

Klopp framlengdi samning sinn við Liverpool til 2026 vorið 2022. Í upphafi árs 2023 stýrði Klopp sínum 1000. leik sem knattspyrnustjóri. Klopp ákvað hins vegar að hætta hjá Liverpool eftir tímabilið 2023-2024 og sagði skilið við knattspyrnuþjálfun.

## Titlar
;Liverpool
*Meistaradeild Evrópu (1): 2018/19
* Evrópski ofurbikarinn (1): 2019
* HM félagsliða: (1) 2019
* Enska úrvalsdeildin (1): 2019-2020
* Enski deildabikarinn (2): 2022, 2024
* Enski bikarinn (1): 2022
;Borussia Dortmund
* Bundesliga (2): 2010/11, 2011/12
* Þýski bikarinn (1): 2011/12
* Ofurbikarinn (2): 2013, 2014

## Tilvísun
*Jürgen Klopp profile, liverpoolfc.com (á ensku)

## Heimildir
Eftirherma

**Eftirherma** er persóna sem hefur þá hæfileika að geta hermt eftir fólki og þekktum einstaklingum. Þekktar eftirhermur á Íslandi eru Pálmi Gestsson og Sólmundur Hólm Sólmundarson.
Spennustöðin við Bókhlöðustíg

**Spennustöðin við Bókhlöðustíg** er spennustöð teiknuð af Guðjóni Samúelssyni árið 1921 sem stendur við *Bókhlöðustíg 2A*. Hún heyrði til fyrstu kynslóðar spennistöðva í Reykjavík og voru þrjár aðrar reistar í sama stíl og Bókhlöðustígsstöðin: ein við Klapparstíg önnur við enda Vesturgötu og sú þriðja við Lækjartorg og er hún sú eina sem rifin hefur verið. Guðjón valdi að teikna teikna stöðvarnar í nýbarokkstíl, með hvolfþaki, flastsúlum á hornum, spjalahurðum og litlum bogadregnum gluggum og greinilegt að mikið hefur verið lagt í þetta smáhýsi.

## Svipaðar greinar

* Mæðragarðurinn

## Tilvísanir
Würzburger Kickers

**Würzburger Kickers** er þýskt knattspyrnufélag staðsett í Würzburg. 

## Tengill
* Heimasíða félagsins
Michael Ballack

**Michael Ballack** (fæddur 26. september 1976) er þýskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 98 leiki og skoraði 42 mörk með þýska landsliðinu.

## Titlar
### Kaiserslautern
*Bundesliga: 1997-98
### Bayern München
*Bundesliga: 2002-2003, 2004-2005, 2005-2006
*Þýska Bikarkeppnin: 2002–03, 2004–05, 2005–06
### Chelsea
*Enska úrvalsdeildin: 2009-10
*Enski bikarinn: 2006–07, 2008–09, 2009–10
*Meistaradeild Evrópu: 2007–08 *2.Sæti*
### Þýskaland
***2.Sæti**: HM 2002, EM 2008
***3.sæti**: HM 2006

## Tenglar
*National Football Teams
F.C. Hansa Rostock

**FC Hansa Rostock** er þýskt knattspyrnufélag stofnað í Rostock. Félagið var eitt af sigursælustu félögum Austur-Þýsku úrvalsdeildarinnar og var lengi eitt af fáum Austur-Þýsku félögunum til að spila í Bundesligunni 1995-2005. Síðustu ár hafa verið félaginu erfið og spilar það nú í 3.Liga.

## Tengill
* [ Heimasíða félagsins]
Eimskipafélagshúsið

**Eimskipafélagshúsið** eða **Pósthússtræti 2** er hús staðsett í Pósthússtræti sem reist var árið 1919 og teiknað af Guðjón Samúelssyni sem höfuðsstöðvar Eimskipafélags Íslands. Það gegnir í dag hlutverki hótels og er í eigu hótelkeðjunnar Radisson blu.

## Saga
Fjögurra hæða stórhýsi Eimskipafélagsins á einhverjum besta stað í miðbænum þótti afar vönduð og metnaðarfull bygging. Afgreiðslusalur félagsins á fyrstu hæð var þiljaður að innan með eikarþiljum og í húsinu var lyfta og taldist hvort tveggja til nýjunga.

Frá upphafi var gert ráð fyrir að stækka mætta húsið til vesturs og lágu fyrir frumteikningar Guðjóns Samúelssonar að slíkri stækkun. Hún kom loks til framkvæmda árið 1979 og sá Halldór H. Jónsson um endanlega útfærslu.

Í rishæð hússins var fundarsalur, *Kaupþingssalurinn*, sem Verslunarráð Íslands rak. Í honum voru fundir bæjarstjórnar Reykjavíkur haldnir á árabilinu 1932 til 1958.

Á þakskeggi hússins var stór skjöldur með merki Eimskipafélagsins, sólkrossi eða hakakrossi, sem óneitanlega vakti hugrenningartengsl við einkennistákn nasista. Ráku erlendir ferðalangar oft upp stór augu við að sjá merkið. Eftir að Eimskipafélagið flutti höfuðstöðvar sínar úr húsinu og það fékk hlutverk hótels í staðinn var merkingunni breytt og byggingarár hússins, *1919*, sett í staðinn.
## Heimildir
It's Okay to Not Be Okay

***It's Okay to Not Be Okay*** (Kóreska: 사이코지만 괜찮아; *Saikojiman gwaenchana*)  er suður-kóreskur sjónvarpsþáttur.
106 f.Kr.

**106 f.Kr.** var 94. ár 2. aldar f.Kr. Á þeim tíma var það þekkt í Rómaveldi sem **ræðismannsár Caepios og Serranusar** eða sem árið **648 ''[[ab urbe condita]]**''. Það hefur verið þekkt sem árið 106 f.Kr. frá því snemma á miðöldum þegar Anno Domini-tímatalið var tekið upp.

## Atburðir
* Súlla náði númidíska konunginum Júgúrta og batt þar með enda á stríð Júgúrtas.
* Kína og Persía tóku upp stjórnmálasamband.

## Fædd
* 3. janúar - Cicero, rómverskur rithöfundur (d. 43 f.Kr.).
* 29. september - Pompeius, rómverskur herforingi (d. 48 f.Kr.).

## Dáin
* Wei Qing, kínverskur herforingi.
Sólbrúður

**Sólbrúður** (fræðiheiti *Cineraria*) er ættkvísl blómplantna af körfublómaætt. Tegundir innan ættkvíslarinnar eru flestar upprunnar í Suður-Afríku en nokkrar er þó frá norðlægari slóðum. Innan sólbrúða eru bæði jurtir og jarðlægir runnar.

Áður voru fleiri tegundir flokkaðar til sólbrúðar ættkvíslarinnar  og innan hennar töldust þá blóm  frá Kanaríeyjum og Madeiraeyjum. Þær tegundir hafa nú verið færðar í sérstaka ættkvísl Pericallis og þar á meðal algeng skrautjurt (Pericallis x hybrida) sem hefur gengið undir nafninu sólbrúður hjá blómasölum.
Mjólkurjurtaætt

**Mjólkururtaætt** eða **vörtumjólkurætt** (fræðiheiti *Euphorbiaceae)*  er útbreidd ætt  209 ættkvísla tvíkímblöðunga. Innan ættarinnar eru tré, runnar og jurtir . Einkennisættkvíslin Euphorbia er þekkt fyrir afar fjölbreytt vaxtarform tegundanna, sem geta verið allt frá smáum þykkblöðungum til stórra trjáa. Til mjólkurjurtaættar teljast margar stofuplöntur svo sem  koparblað (Acalypha), tígurskrúð (Codiaeum ) og  flöskufótur (Jatropha).

## Tilvísanir
Flauelsklukka

***Flauelsklukka*** (fræðiheiti: *Campanula sartorii*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Grikklandi.

## Tilvísanir
Klungurklukka

***Klungurklukka*** (fræðiheiti: *Campanula saxifraga*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá norður Kákasus.

File:Campanula saxifraga 1.JPG
File:Campanula saxifraga 2.JPG


Hún er með fjórar undirtegundir:

* *C. s. argunensis*
* *C. s. aucheri*
* *C. s. meyeriana*
* *C. s. saxifraga*

## Tilvísanir
Rússaklukka

***Rússaklukka*** (fræðiheiti: *Campanula sarmatica*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Kákasus, Azerbajan og Georgíu.

File:Campanula sarmatica0.jpg
File:Campanula sarmatica in Dunedin Botanic Garden.jpg


## Tilvísanir
855

**855** (**DCCCLV** í rómverskum tölum) var 55. ár 9. aldar sem hófst á þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.

## Atburðir
* Æthelwulf af Wessex gaf kirkjunni tíunda hluta landa sinna, gaf kirkjum í Wessex heimild til að innheimta tíund og skipti ríkinu milli sona sinna, Æthelbald og Æthelberht, áður en hann hélt í pílagrímaferð til Rómar, ásamt yngsta syni sínum, Alfreð.
* 29. september - Benedikt 3. varð páfi.
* 20. nóvember - Mikael 3. keisari fyrirskipaði morð á Þeóktistosi ráðgjafa sínum.

## Fædd
* Abu'l-Hasan Ali ibn al-Furat vesír kalífans Al-Muqtadir (d. 924).

## Dáin
* 17. júlí - Leó 4. páfi (f. 790).
* 29. september - Lóþar 1. Frankakonungur (f. 795).
* 20. nóvember - Þeóktistos, ráðherra í Býsantíum.
Heiðaklukka

***Heiðaklukka*** (fræðiheiti: *Campanula scheuchzeri*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Ölpunum.

File:Campanula scheuchzeri01.jpg
File:Campanula scheuchzeri002.jpg
File:Campanula scheuchzeri.jpg
File:Campanula scheuchzeri 2017-04-30 9026.jpg


## Tilvísanir
Tannklukka

***Tannklukka*** (fræðiheiti: *Campanula serrata*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Slóvakíu.

File:Zvonček hrubokoreňový (Campanula serrata).jpg
File:Тирлич-свічурник.jpg
File:Campanula serrata 2016-05-17 0683.jpg
File:Campanula serrata 2017-04-17 7625.jpg


## Tilvísanir
Spaðaklukka

***Spaðaklukka*** (fræðiheiti: *Campanula spatulata*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Grikklandi.

File:Mt. Parnassus-Παρνασσός Campanula spatulata.jpg
File:Campanula spatulata, Crete 01(js).jpg
File:Campanule Pistils.jpg


Hún er með þrjár undirtegundir:

* *C. s. filicaulis*
* *C. s. spatulata*
* *C. s. spruneriana*

## Tilvísanir
Miroslav Klose

**Miroslav Josef Klose** (Fæddur Mirosław Klose 9. júní 1978 í Opole, Póllandi) er þýskur knattspyrnuþjálfari og fyrrverandi knattspyrnumaður sem er þjálfari 1. FC Nürnberg.

Síðasta félagið hans til að spila var Lazio. 

Á HM 2014 varð Klose sögulegur þegar hann með 16 mörk yfir þátttöku sína í HM varð markahæstur í sögu HM.

Hann er sonur Josef og Barböru Klose. Faðirinn lék fyrir knattspyrnufélög í bæði Póllandi og Frakklandi (fyrir AJ Auxerre). Móðirin lék í pólska landsliðinu í handbolta. Fjölskyldunni tókst að komast út úr kommúníska alþýðulýðveldinu Póllandi árið 1981 þegar þau fluttu til Frakklands. Árið 1987 fluttu þau til Kusel í Þýskalandi. Fjölskylda föðurins var þjóðernislega þýsk og þau gátu því fengið ríkisborgararétt sem Aussiedler vegna þýsk uppruna. Stuttu eftir að þeir settust að í Þýskalandi breyttu þau pólska eftirnafninu Klose aftur í Klose, eftirnafnið afi Erwin Klose. Miroslav á tvö börn: tvíbura.

Klose þeytti frumraun sína í aðalliði FC Kaiserslautern árið 2000 og þótti fljótt vera hættulegur markaskorari. Hann lék frumraun sína í landsliðshópi Þjóðverja gegn Albaníu árið 2001. Þýskaland vann Albaníu 2-1 og Klose skoraði sigurmarkið.

Á heimsmeistarakeppninni 2002 skoraði hann fimm mörk fyrir Þýskaland, þar á meðal þrennu þegar Þýskaland vann 8-0 sigur á Sádi-Arabíu.

Í upphafsleiknum gegn Kosta Ríka á HM 2006 hafði hann ánægju af því að skora tvö af fjórum mörkunum sem Þýskaland skoraði á eigin afmælisdegi. Leiknum lauk með 4-2 sigri þjóðverja.
## Tölfræði

## Titlar og Verðlaun
### Werder Bremen
* DFB-Ligapokal (1): 2006

### Bayern München
* Bundesliga (2): 2008, 2010
* DFB-Pokal (2): 2008, 2010
* DFB-Ligapokal (1): 2007
* DFB-Supercup (1): 2010

### Lazio
* Coppa Italia (1): 2013

### Þýskaland
* HM 2014 (*Gull*)
* HM 2002 (*Silfur*)
* HM 2006, HM 2010(*Brons*)
* EM 2008: (*Silfur*)

### Einstaklingsverðlaun
* Leikmaður ársins í þýskalandi 2006
* Markakóngur Þýsku Úrvalsdeildarinnar  : 2006
* Markakóngur HM 2006
Skartklukka

***Skartklukka*** (fræðiheiti: *Campanula speciosa*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Pýreneafjöllum.

File:Pyrenean Bellflower (Campanula speciosa) (14036114590).jpg
File:Campanula speciosa - Flickr - S. Rae.jpg
File:CAMPANULA SPECIOSA - BÒFIA - IB-507 (Campànula gran).JPG
File:Campanula speciosa k9588.JPG


Hún er með tvær undirtegundir:

* *C. s. affinis*
* *C. s. speciosa*

## Tilvísanir
Oddaklukka

***Oddaklukka*** (fræðiheiti: *Campanula spicata*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá austur-Pýreneafjöllum til fjalla mið-Ítalíu.

File:Campanulaceae - Campanula spicata-4.JPG
File:Campanula spicata 001.JPG


## Tilvísanir
Flekkuklukka

***Flekkuklukka*** (fræðiheiti: *Campanula versicolor*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Balkanskaga og suðaustur Ítalíu.

File:Campanula versicolor - panoramio.jpg
File:Campanula versicolor - panoramio - macrolepis.jpg
File:Campanula versicolor - Bergianska trädgården - Stockholm, Sweden - DSC00329.JPG


## Tilvísanir
Spáklukka

***Spáklukka*** (fræðiheiti: *Campanula waldsteiniana*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Króatíu.

## Tilvísanir
Baukaklukka

***Baukaklukka*** (fræðiheiti: *Favratia zoysii*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Karawanken fjöllum í suðaustur Ölpunum.

File:Campanula zoysii 001.jpg
File:Campanula zoysii 142-8666.jpg


## Tilvísanir
Karlsruher SC

**Karlsruher SC** er þýskt knattspyrnufélag staðsett í Karlsruhe. Helsti rígur þess er við nágranna sína í VfB Stuttgart. Þeirra síðasti stóri titill var  Intertoto-Bikarinn sem þeir unnu árið 1996.

## Árangur Karlsruher SC
### Titlar
* **[[Bundesliga|Þýskir meistarar]]: 1**
** 1909
* **[[DFP Pokal|Þýskir Bikarmeistarar]]: 2**
** 1954–55, 1955–56
* **[[Intertoto-Bikarinn]]: 1**
** 1996

## Þekktir Leikmenn
* Oliver Kahn
* Mehmet Scholl
* Guido Buchwald 
* Hans Cieslarczyk 
* Marco Engelhardt
* Thomas Hässler 
* Jens Nowotny 
* Dirk Schuster 
* Michael Tarnat
* Bakary Soumare
* Joachim Löw

## Þjálfarar
* Reinhold Fanz (2004-2005)
* Lorenz-Günther Köstner (2002-2004)
* Stefan Kuntz (2000-2002)
* Joachim Löw (1999-2000)
* Jörg Berger (1998)
* Winfried Schäfer (1986-1998)

## Staða í Deild

## Tengill
* Heimasíða félagsins
Uxaklukka

***Uxaklukka*** (fræðiheiti: *Campanula anchusiflora*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Grikklandi.

## Tilvísanir

* Myndir af Uxaklukku
Hagaklukka

***Hagaklukka*** (fræðiheiti: *Campanula baumgartenii*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá mið-Evrópu.


File:Campanule de Baumgart.jpg
File:Campanula baumgartenii Habitus.JPG


## Tilvísanir
Engjaklukka

***Engjaklukka*** (fræðiheiti: *Campanula bononiensis*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), og vex í vestur- og mið-Asíu, Kákasus og Síbderíu, og mestallri Evrópu (nema Skandinavía, Bretlandseyjar, Spánn, Portúgal og Ísland).


File:Campanula bononiensis 002.JPG
File:Campanula bononiensis 1.jpg
File:Campanula bononiensis habitus.jpg
File:Campanula bononiensis foliage.jpg


## Tilvísanir
Hadesaröld

**Hadesaröld** er jarðsögulegt tímabil sem nær frá myndun jarðar, fyrir um 4,6 milljörðum ára, og lauk með myndun storkubergs, fyrir um 4 milljörðum ára, þegar upphafsöld tók við. Hugmyndin að sérstöku tímabili fyrir upphafsöld kom frá bandaríska jarðfræðingnum Preston Cloud árið 1972 sem dró nafnið af grískum guði undirheima. Nokkru síðar stakk W. Brian Harland upp á heitinu „priskusaröld“ yfir þennan tíma. Aðrir höfundar hafa stundum talað um for-upphafsöld. Mjög lítið af bergi frá þessum tíma hefur fundist á jörðinni.

Samkvæmt Þeiutilgátunni rakst pláneta á stærð við Mars á jörðina snemma á hadesaröld. Áreksturinn þeytti upp miklu magni af ryki sem þéttist og myndaði tunglið. Endalok hadesaraldar miðast við elstu heilu bergmyndanir á jörðinni. Undir lok þessa tímabils varð loftsteinaregnið mikla sem myndaði marga gíga á tunglinu fyrir 4,1 til 3,8 milljörðum ára, samkvæmt vinsælli tilgátu.

## Tilvísanir
Hálsaklukka

***Hálsaklukka*** (fræðiheiti: *Campanula cervicaria*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Skandinavíu og mið-Evrópu.


564 Campanula cervicaria.jpg
Campanula cervicaria 2.JPG
Campanula cervicaria - Keila.jpg


## Tilvísanir
Laufklukka

***Laufklukka*** (fræðiheiti: *Campanula foliosa*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Balkanskaga og Ítalíu.

## Tilvísanir

* Útbreiðsla og myndir af laufklukku
Biskupsklukka

***Biskupsklukka*** (fræðiheiti: *Campanula justiniana*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Slóveníu og Króatíu.

## Tilvísanir
Lykilklukka

***Lykilklukka*** (fræðiheiti: *Campanula primulifolia*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Spáni og Portúgal.

File:Gardenology-IMG 7877 hunt10aug.jpg
File:Campanula primulifolia 2.jpg
File:Campanula primulifolia 1.jpg


## Tilvísanir
Toppklukka

***Toppklukka*** (fræðiheiti: *Campanula pyramidalis*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Suður-Evrópu.


Campanula pyramidalis Dzwonek piramidalny 2018-08-12 01.jpg
Campanula pyramidalis-Clapiers-5739.jpg
Campanula pyramidalis 03.jpg


## Tilvísanir
Mario Gomez

**Mario Gomez** (fæddur 10. júlí 1985) er þýskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 78 leiki og skoraði 31 mörk með þýska landsliðinu.

## Titlar
;Bayern München / Stuttgart
* Bundesliga: 2006/2007 (Stuttgart), 2009/2010, 2012/2013
* Meistaradeild Evrópu: 2012/2013
* Þýskur Bikarmeistari: 2009/2010, 2012/2013
* Þýskur deildarbikarmeistari: 2010, 2012

## Tenglar
*National Football Teams
Kleifarklukka

***Kleifarklukka*** (fræðiheiti: *Campanula sabatia*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Ligúríufjöllum í nv-Ítalíu.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Myndir af Kleifarklukku
Tataraklukka

***Tataraklukka*** (fræðiheiti: *Campanula tatrae*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tékklandi, Slóvakíu, Póllandi, Rúmeníu og Úkraínu .

## Tilvísanir

* Myndir af Tataraklukku
Fáni Armeníu

**Fáni Armeníu** er þrílitur með þremur jafn breiðum þversum borðum í rauðum (efst), bláum (í miðjunni) og gulum (neðst).

Þessir þrír litir hafa tengst landinu í mörg hundruð ár. Til eru margar útskýringar á hvað litirnir eigi að tákna en sú helsta er sú að sá rauði tákni blóð hellt við að verja landið, að sá guli tákni þjóðlegan kraft og starfsgleði, og að sá blái tákni náttúruna í landinu. 

Fáninn var fyrst notaður á stutta sjálfstæðistímabilinu eftir fyrra heimsstríð en þá í öðrum hlutföllum en nú.
Lóklukka

***Lóklukka*** (fræðiheiti: *Campanula tomentosa*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi.

File:Description des plantes nouvelles et peu connues (Plate 18) (9340573985).jpg


## Tilvísanir
Skógarklukka

***Skógarklukka*** (fræðiheiti: *Campanula trachelium*) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Evrasíu, suður í Afríku.

File:Campanula trachelium Charmauvillers.jpg
File:Campanula trachelium Moshchun1.JPG
File:Campanula trachelium g1.JPG


## Tilvísanir
Campanula tanfanii

***Campanula tanfanii*** er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Ítalíu.

## Tilvísanir
Myndir frá Lystigarði Akureyrar
Orómóar

**Orómóar** (orómó: *Oromoo*; ge'ez: ኦሮሞ) eru þjóðflokkur frá horni Afríku sem býr í Eþíópíu, aðallega á sambandssvæðinu Orómíu, en einnig í Sómalíu og í norðurhluta Keníu. Þeir eru fjölmennasti þjóðflokkurinn í Eþíópíu og á horni Afríku. Samkvæmt manntali frá árinu 2007 eru þeir um 34,5 % af íbúum Eþíópíu en þeir kunna einnig að nema um 40 % landsmanna. Orómóar í Eþíópíu eru rúmlega 35 milljónir talsins af íbúafjölda sem nemur um 102 milljónum.

Orómóar tala orómó að móðurmáli, sem er kúsískt tungumál af ætt afróasískra mála. Orðið Orómó birtist fyrst í rituðum heimildum árið 1893 en var orðið algengt á seinni hluta 20. aldar.

Frá 8. öld til 19. aldar, á svokallaðri „öld prinsanna“ (*Zemene Mesafent*), voru Orómóar ríkjandi þjóð í norðurhluta Eþíópíu. Sumir þeirra háðu stríð gegn kristnum nágrönnum sínum í norðri og múslimum í suður- og austurhluta horns Afríku. Þótt meirihluti Orómóa hafi tekið upp kristni eða íslamstrú í gegnum aldirnar aðhyllast sumir þeirra enn hefðbundnu eingyðistrúna Waaqeffanna.

## Nafnsifjar
Í ýmsum heimildum má finna önnur afbrigði af þjóðarheitinu Orómó:  Ilma Orma, Oremon, Orma, Oromata, Oromo auk þess sem til eru eldri heiti sem nú þykja niðrandi (Khotis, Gala, Galla, Gallas, Gallinyas o.fl.).

Mál- og mannfræðirannsóknir benda til þess að Orómóar hafi sennilega komið frá svæðunum í kring um stöðuvötnin Chamo og Chew Bahir. Þetta voru Kússítar sem höfðu búið í austur- og norðausturhluta Afríku frá byrjun fyrsta árþúsundsins eða lengur. Í stríði Adal og Eþíópíu á 16. öld lögðu Orómóar undir sig landsvæði beggja stríðsaðila.

## Fjöldi
Samkvæmt manntali árið 1994 voru Orómóar þá 32,1 % af landsmönnum Eþíópíu, eða um 26 milljónir manns. Þeir voru þá fjölmennasti þjóðflokkur landsins á undan Amhörum (30,1 %).

Í manntali árið 2007 voru Orómóar 34,5 % landsmanna og Amharar 26,9 %. Af 73.750.932 manns í manntalinu sögðust 25.363.756 vera Orómóar.

## Tungumál
Orómóar tala samnefnt tungumál (einnig kallað oromiffa), kúsískt tungumál sem á sér ýmsar mállýskur eftir landshlutum. Fólk með orómó að móðurmáli býr jafnframt í nokkrum öðrum löndum á horni Afríku, meðal annars Djíbútí, Sómalíu og Keníu.

## Trúarbrögð
Um helmingur Orómóa aðhyllist íslamstrú, um fjórðungur er í eþíópísku rétttrúnaðarkirkjunni og hinir aðhyllast ýmist mótmælendatrú eða hefðbundna eingyðistrú.

## Söguágrip

Orómóar eru hugsanlega komnir frá norðurhluta Borena-svæðisins í Orómíu. eða frá héraðinu Bale. Bæði héruðin eru í suðurhluta Eþíópíu. Á 16. öld fluttust margir Orómóar búferlum til norðurhluta landsins vegna innrása Ahmeds Gragn í landið. Í flutningunum blönduðust Orómóar öðrum menningarhópum, sem tóku upp siði Orómóanna.

Frá árinu 2004 hefur stundum komið til ofbeldis milli Orómóa og Sómala við endimörk menningarsvæðanna. Í september árið 2017 leiddu bardagar milli þjóðflokkanna, sem tengdust baráttu um nytsamlegt ræktarland, til dauða og flótta fjölda fólks burt af svæðinu.

## Tilvísanir
FCSB

**Fotbal Club FCSB** er rúmenskt Knattspyrnufélag frá Búkarest. Félagið var stofnað á 1947 sem  **ASA București** (*Asociația Sportivă a Armatei* - Íslenska: Félag hermanna), á árunum 1961 til 2017 var það þekkt sem  **Steaua București**. Það hefur skipt nokkuð oft um nafn þangað til árið 2017 þegar það tóku endanlega upp nafnið **FCSB**.

CSA Steaua București var fyrsta austur-Evrópu félagsliðið til að sigra Meistaradeild Evrópu árið 1986. Á þessum árum náði það mikilli velgengi í evrópskum fótbolta, og lokkuðu til sín flesta af bestu leikmönnum Rúmeníu.

## Titlar
* Rúmenska úrvalsdeildin (*28*): 1951, 1952, 1953, 1956, 1959–60, 1960–61, 1967–68, 1975–76, 1977–78, 1984–85, 1985–86, 1986–87, 1987–88, 1988–89, 1992–93, 1993–94, 1994–95, 1995–96, 1996–97, 1997–98, 2000–01, 2004–05, 2005–06, 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2023–24, 2024–25
* Meistaradeild Evrópu: 1985/1986
* Evrópukeppni félagsliða: 1986

## Þekktir leikmenn
* Adrian Ilie
* Anghel Iordănescu
* Banel Nicolita
* Dan Petrescu
* Gheorghe Hagi
* Helmuth Duckadam
* Ilie Dumitrescu
* László Bölöni
* Miodrag Belodedici
* Raul Rusescu
* Tudorel Stoica
* Victor Piturca

## Tenglar
* Heimasíða

## Heimildir
Maurizio Micheli

**Maurizio Micheli** (f. 3. febrúar 1947) er ítalskur leikari, raddleikari, gamanleikari, rithöfundur, leikskáld og sjónvarpsmaður.

Maurizio Micheli ólst upp í Bari og lærði leiklist við *Piccolo Teatro di Milano* í Mílanó.

Micheli gaf út ævisögu sína árið 1996 undir yfirskriftinni „Sciambagne!“. Árið 2002 gaf hann út skáldsöguna * Garibaldi amore mio *.

## Ferill
### Kvikmyndir

* *[[Allegro Non Troppo]]* (1976)
* *[[La terrazza]]* (1980)
* *[[Café Express]]* (1980)
* *[[Mani di fata]]* (1982)
* *[[Testa o croce]]* (1982)
* *[[Sono un fenomeno paranormale]]* (1985) 
* *[[Il commissario Lo Gatto]]* (1987)
* *[[Roba da ricchi]]* (1987)
* *[[Rimini Rimini]]* (1987) 
* *[[Rimini Rimini - Un anno dopo]]* (1988) 
* *[[Cucciolo]]* (1998)
* *[[Commediasexi]]* (2006)
* *[[Valzer]]* (2007)
* *[[The Cézanne Affair]]* (2009) 
* *[[Pinocchio (2012 film)|Pinocchio]]* (2012)
* *[[Women Drive Me Crazy]]* (2013)
* *[[Quo Vado?]]* (2016)

## Tilvísanir


## Tenglar

* Opinber vefsíða Maurizio Micheli 
*
Valzer

***Valzer*** er ítölsk kvikmynd frá árinu 2009 sem Salvatore Maira gerði.

## Persónur

* Marina Rocco : Lucia
* Maurizio Micheli : 
* Benedikta Boccoli : Maria
* Eugenio Allegri : 
* Zaira Berrazouga : Fatima
* Valeria Solarino : Assunta
* Graziano Piazza :
* Cristina Serafini :
* Giuseppe Moretti : Vittorio
* Francesco Feletti : 
* Francesco Cordio :
* Rosaria Russo :

## Heimildir
*  Valzer (2007) IMDB
Ilham Aliyev

**Ilham Aliyev** (fullt nafn á asersku *İlham Heydər oğlu Əliyev*) (f. Baku, 24. desember 1961) er forseti Aserbaísjan.

Aliyev tók við stöðu forseta 31. október 2003, og þá af föður sínum, Heydar Aliyev, sem hafði verið forseti í 10 ár þar á undan.

Hefur hann fimm sinnum í röð unnið forsetakosningar, 2003, 2008, 2013, 2018 og 2024, en í öllum þessum og fleiri kosningum hefur Aliyev verið vændur um kosningamisferli til að halda völdum.

Að sögn margra sem fylgjast með alþjóðamálum, hefur forsetatíð hans einkennst af stöðugleika í stjórnmálalífi landsins sem afleiðing af yfirvaldsstefnu og að stjórnmálaréttindi andstæðinga hafa verið skert og því ekki valdið eins miklum truflunum.

Í valdatíð Aliyev árið 2020 vann Aserbaísjan sigur í stríði gegn Armeníu um umdeilda héraðið Nagornó-Karabak. Armenar neyddust þar til að undirrita samning um vopnahlé með milligöngu Rússa þar sem Armenar urðu að láta af hendi talsvert af landi til Asera. Eftir stutt stríð árið 2023 sigruðu Aserar síðan armenska Artsak-lýðveldið í Nagornó-Karabak og komu því aftur undir stjórn Aserbaísjans, með þeim afleiðingum að fjöldi armenskumælandi íbúa þess hraktist á flótta. Aliyev lýsti því yfir þann 15. október 2023 að hann hefði uppfyllt draum Asera til áratuga með því að endurheimta stjórn í Nagornó-Karabak. 

Aliyev var kjörinn til fimmta kjörtímabils síns án verulegrar mótstöðu í forsetakosningum Aserbaísjans árið 2024. Þetta var í fyrsta sinn frá falli Sovétríkjanna sem atkvæði voru greidd í aserskum kosningum í Nagornó-Karabak.

Í ágúst 2025 fundaði Aliyev með Níkol Pasjínjan forsætisráðherra Armeníu í Hvíta húsinu í Washington í boði Donalds Trump Bandaríkjaforseta. Á fundinum undirrituðu Aliyev og Pasjínjan yfirlýsingu þar sem þeir sögðust ákveðnir í að ná saman um helstu ágreiningsatriði milli Armeníu og Aserbaísjans og komast að endanlegu friðarsamkomulagi.

## Tilvísanir
Valhneta

**Valhneta** er fræ sem er steinaldin samnefnds trés af hnotviðarætt sem vex í suðaustanverðri Evrópu og Asíu, oftast er átt við aldin af valhnetutrénu Juglans regia. Aldinið er hnöttótt, mjúkt og dökkgrænt og umlykur óslétta hnetu. Valhnetur eru grænar áður en þær þroskast en þroskaðar valhnetur hafa harða ljósbrúna skel. 

Svartar valhnetur (Juglans nigra) eru stærri en aðrar valhnetur og með mjög harða skurn. Smjörhnetur eða hvítar valhnetur (Juglans cinera) þykja bragðgóðar, þær vaxa á Nýja-Englandi og eru einkum notaðar í sælgætisgerð en erfitt er að fletta skurn af þeim og þær geymast illa. 

Valhnetur eru notað sem snarl eða settar heilar eða malaðar í ýmsan mat. Valhnetur eru næringarríkar og innihalda prótín og snerfilefni.

Grænar óþroskaðar valhnetur eru notaðar í mexíkanska réttinn chiles en nogada.

## Myndir

Mynd:Juglans_regia_Echte_Walnussfrucht_2.jpg| Valhneta inn í hýði
Mynd:Noix3coquilles.jpg|Hnetubrjótur notaður til að brjóta skurð valhnetu
Mynd:Benutzung eines Nussknackers.gif|Myndband af þegar skurn er brotin
Mynd:Walnuts no shell.jpg|Valhnetur sem snarl
Mynd:Cerneaux de noix.jpg|Skamtur af heilum valhnetum


## Heimildir
* Greinin Walnut á ensku Wikipedia
* Matarást bls. 600
* Vilmundur Hansen, Valhnetur, syndaflóðið og frjósemi, Bændablaðið 2020
Atalanta B.C.

**Atalanta Bergamasca Calcio** er ítalskt knattspyrnulið frá Bergamo í Lombardia-héraði. Það spilar í Serie A eftir að hafa náð að komast upp um deild 2010-11. Leikmenn eru oft kallaðir *Nerazzurri*  (*Þeir bláu og svörtu*). Liðið vann bikarmeistaratitill *(Coppa Italia)* árið 1963 og Evrópukeppni félagsliða árið 2024.

## Titlar
* **[[Serie B]]: 6**
** 1927–28, 1939–40, 1958–59, 1983–84, 2005–06, 2010–11

* **[[Ítalska bikarkeppnin]]: 1**
** 1962-63

* **[[Evrópukeppni félagsliða]]: 1 **
** 2023-2024

### Þekktir leikmenn
* Bengt "Julle" Gustavsson (1956-1961)
* Glenn Strömberg (1984-1992)
* Robert Prytz  (1988-1989)
* Evair (1988-1991)
* Claudio Caniggia (1989-1992, 1999-2000)
* Stefano Salvatori (1991-1996)
* Cristian Zenoni (1994-2001)
* Damiano Zenoni (1994-2004)
* Filippo Inzaghi (1996-1997)
* Zoran Mirković (1996-1998)
* Cristiano Doni (1998-2003, 2006-2011)
* Massimo Donati (1999-2001)
* Nicola Ventola (2000-2001, 2005-2007)
* Ousmane Dabo (2001-2003)
* Riccardo Montolivo (2003-2005)

## Tengill
* Heimasíða félagsins
Marco Reus

**Marco Reus** (fæddur 31. maí 1989) er þýskur knattspyrnumaður,sem spilar fyrir þýska félagið Borussia Dortmund og þýska karlalandsliðið.

## Tilvísanir
*Marco Reus, munzinger.de (á þýsku)
*Marco Reus, fifa.com (á ensku)
*Marco Reus , uefa.com (á ensku)

## Heimildir
Túaregar

**Túaregar** eru berbískt þjóðflokkasamband. Þeir búa aðallega í Saharaeyðimörkinni á miklu svæði sem teygir sig frá suðvesturhluta Líbíu til suðurhluta Alsír, Níger, Malí og Búrkína Fasó. Túaregar hafa sögulega verið smalar og hirðingjar og fámennir hópar þeirra búa einnig í norðurhluta Nígeríu.

Túaregar tala samnefnt tungumál (einnig kallað *Tamasheq*) sem tilheyrir berbískri kvísl afróasísku tungumálafjölskyldunnar.

Túaregar hafa stundum verið kallaðir „bláa fólkið“ vegna hefðbundinna blárra viðhafnarklæða sinna, sem hafa átt það til að flekka hörund þeirra með litarefni sínu. Þeir eru íslömsk hirðingjaþjóð sem talið er að sé komin af berbískum frumbyggjum Norður-Afríku. Túaregar voru meðal þeirra þjóða sem höfðu hvað mest áhrif á útbreiðslu íslams og þróun trúarinnar í Norður-Afríku og nágrannasvæðinu Sahel. Í menningu Túarega er þó ýmsum siðum frá því fyrir daga íslams viðhaldið; til dæmis eru ættir raktar í kvenlegg en ekki karllegg og karlar bera slæður en ekki konur.

Túaregar eru ættbálkasamfélag þar sem hver ættbálkur hefur sitt stigveldi og sína stéttskiptingu. Túaregar hafa stjórnað ýmsum verslunarleiðum gegnum Sahara og hafa leikið lykilhlutverk í mörgum hernaðardeilum í kapphlaupinu um Afríku og eftir afnýlendun álfunnar.

## Tilvísanir
Per Mertesacker

**Per Mertesacker** (fæddur 29. september 1984 í Hannover) er fyrrum þýskur knattspyrnumaður og starfar nú sem unglingaþjálfari hjá enska félaginu Arsenal.
 
Per Mertesacker spilaði frá 2003 til 2006 fyrir þýska félagið Hannover 96, frá 2006 til 2011 lék hann fyrir Werder Bremenog frá 2011 til 2018 fyri enska félagið Arsenal. Síðan 2018 hefur hann þjálfað hjá U23 ára liði Arsenal, "Arsenal Academy".

Á árunum 2004 til 2014 spilaði hann fyrir Þýska landsliðið. 

## Tilvísanir
*Almenna heimasíða , permertesacker.de

## Heimildir
Emmanuelle Charpentier

**Emmanuelle Marie Charpentier** (f. 11. desember 1968) er franskur örverufræðingur, erfðafræðingur og lífefnafræðingur. Hún vann til Nóbelsverðlauna í efnafræði árið 2020 ásamt Jennifer Doudna fyrir þróun þeirra á CRISPR-erfðatækninni. Charpentier er meðlimur í frönsku vísindaakademíunni og frönsku tækniakademíunni.

## Menntun og störf
Emmanuelle Charpentier nam lífefnafræði og örverufræði við Pasteur-stofnunina frá 1992 til 1995. Hún útskrifaðist árið 1995 með doktorsgráðu í örverufræði frá Háskóla Pierre og Marie Curie árið 1995. Frá árinu 1995 vann hún nýdoktorsrannsóknir í Bandaríkjunum við Rockefeller-háskóla í New York, við læknadeild New York-háskóla, við Skirball-stofnunina í New York og við Rannsóknarbarnaspítala Heilagrar Júttu í Memphis.

Árið 2002 réð formaður rannsóknarhóps Charpentier sem gestaprófessor og síðan lektor við Vínarháskóla í Austurríki og hélt hún þeirri stöðu til ársins 2009. Árið 2009 var hún ráðin dósent við Háskólann í Umeå og stýrði þar rannsóknarteymi.

Árið 2013 varð hún prófessor við læknisfræðiskólann í Hanover og við smitrannsóknastofnunina í Brúnsvík í Þýskalandi.

Árið 2014 vann Charpentier til Alexander von Humboldt-prófessorsverðlaunanna. Hún hefur síðan þá unnið hjá þremur stofnunum; í Umeå, Hanover og Brúnsvík.

Í apríl árið 2014 tilkynnti félagið CRISPR Therapeutics, sem Charpentier stofnaði ásamt Rodger Novak og Shaun Foy, að það hefði aflað 25 milljarða Bandaríkjadala til að þróa erfðabreytingatækni á grundvelli CRISPR-Cas9-tækninnar í lækningaskyni.

Árið 2015 var Emmanuelle Charpentier ráðin sem framkvæmdastjóri Max Planck-stofnunarinnar fyrir smitfræði í Berlín. Frá 2018 hefur hún verið framkvæmdastjóri Max Planck-rannsóknarmiðstöðvarinnar í sýklavísindum.

## Framlög til vísinda
Emmanuelle Charpentier vinnur við stýringu á genatjáningu frá sjónarhorni ríbósakjarnsýra og við sameindagrundvöll smitunar. Hún hefur einnig fengist við rannsóknir á því hvernig gerlar berjast gegn sýkingum.

Hún varð heimsfræg með því að greina hlutverk próteinsins Cas9 í ónæmiskerfi tiltekinna gerla. Hún fann jafnframt upp CRISPR/Cas9-erfðatæknina ásamt Jennifer Doudna, sem hefur gerbylt sviði erfðatækninnar. Fyrir þessa uppgötvun hefur Charpentier unnið til fjöldra mikilsvirtra verðlauna og viðurkenninga, þar á meðal Nóbelsverðlaunanna í efnafræði árið 2020.

## Einkahagir
Emmanuelle Charpentier fæddist í úthverfunum sunnan við París. Hún á tvær eldri systur.

## Tilvísanir
Kvistir

**Kvistir** (fræðiheiti *Spiraea*) er ættkvísl um 80-100 tegunda runna í rósaætt (Rosaceae) frá tempruðum svæðum á norðurhveli. 

Kvistar blómstra hvítum eða bleikum blómum í skúf eða breiðum klasa.
Sumar jurtir sem áður voru flokkaðar með kvistum eru nú taldir til sérstakra ættkvísla eins og Filipendula og Aruncus.

Birkikvistur, víðikvistur, dögglingskvistur og kóreukvistur eru meðal tegunda sem ræktaðar eru á Íslandi.

## Valdar tegundir
**[[Spiraea alba]]* – Ljósakvistur
**[[Spiraea alpina]]* - Fjallakvistur
**[[Spiraea arcuata]]* - Sveigkvistur
**[[Spiraea bella]]* - Breiðukvistur
**[[Spiraea betulifolia]]* – Birkikvistur
**[[Spiraea cana]]* - Brúskakvistur
**[[Spiraea canescens]]* – Kúlukvistur
**[[Spiraea cantoniensis]]* – Lensukvistur
**[[Spiraea chamaedryfolia]]* – Bjarkeyjarkvistur
**[[Spiraea crenata]]* - Sveipkvistur
**[[Spiraea decumbens]]* - Flatkvistur
**[[Spiraea douglasii]]* – Dögglingskvistur
**[[Spiraea fritchyana]]* - Roðakvistur
**[[Spiraea henryi]]* - Stórkvistur
**[[Spiraea humilis]]* – Lágkvistur
**[[Spiraea japonica]]* – Rósakvistur, Japanskvistur
**[[Spiraea longigemmis]]* - Töfrakvistur
**[[Spiraea media]]* – Garðakvistur
**[[Spiraea miyabei]]* - Skógarkvistur
**[[Spiraea mollifolia]]* - Loðkvistur
**[[Spiraea mongolica]]* - Kínakvistur
**[[Spiraea myrtilloides]]* - Meyjarkvistur
**[[Spiraea nervosa]]* - Dúnkvistur
**[[Spiraea nipponica]]* - Sunnukvistur
**[[Spiraea pubescens]]* - Floskvistur
**[[Spiraea salicifolia]]* – Víðikvistur
**[[Spiraea sargentiana]]* - Slæðukvistur
**[[Spiraea splendens]]* – Fagurkvistur
**[[Spiraea thunbergii]]* 
**[[Spiraea tomentosa]]* – Hærukvistur
**[[Spiraea trichocarpa]]* – Sigurkvistur
**[[Spiraea trilobata]]* – Síberíukvistur
**[[Spiraea veitchii]]* - Bogkvistur
**[[Spiraea virginiana]]* - Bakkakvistur
**[[Spiraea wilsonii]]* - Lotkvistur

## Tilvísanir
Alain Delon

**Alain Delon** (8. nóvember 1935 – 18. ágúst 2024) var franskur leikari.

Hann varð kyntákn á sjöunda áratug 20. aldar og alþjóðleg stjarna. Delon birtist í síðasta sinn opinberlega á kvikmyndahátíðinni í Cannes árið 2019, þar sem hann var heiðraður fyrir ævistarf sitt. Ákvörðunin um að heiðra hann var umdeild þar sem Delon hafði verið sakaður um ofbeldi gegn konum. Delon lést 18. ágúst 2024, þá 88 ára gamall.

## Tilvísanir
Udinese Calcio

**Udinese Calcio**, oftast kallað **Udinese**, er ítalskt knattspyrnufélag frá Udine. Það spilar í ítölsku A-deildinni. Liðið var stofnað 30. nóvember árið 1896 sem íþróttafélag, og 5. júlí 1911 sem knattspyrnufélag. 

Heimavallarbúningur þess er röndótt treyja  svört og hvít, með svörtum stuttbuxum og hvítum sokkum. Udinese á marga stuðningsmenn í Friuli og svæðinu þar í kring.

## Þekktir leikmenn
* Emil Hallfreðsson
* Per Bredesen 
* Jo Inge Berget 
* Zico
* Marcio Amoroso
* Dino Zoff
* Franco Causio
* Luigi De Agostini
* Antonio Di Natale
* Vincenzo Iaquinta
* Oliver Bierhoff
* Thomas Helveg
* Martin Jørgensen
* David Pizarro
* Alexis Sánchez

## Tengill
* Heimasíða félagsins
Jérôme Boateng

**Jérôme Agyenim Boateng** (fæddur 3. september árið 1988) er  þýskur knattspyrnumaður af ganverskum og þýskum ættum, hann spilar fyrir þýska félagið FC Bayern München og Þýska landsliðið.

Móðir hans er frá Þýskalandi og pabbi hans er frá Gana. Bróðir hans, Kevin-Prince Boateng er einnig knattspyrnumaður og er miðjumaður fyrir spænska félagið UD Las Palmas.
Gerd Müller

**Gerhard «Gerd» Müller** (fæddur 3. nóvember árið 1945 í Nördlingen; d. 15. ágúst 2021) var þýskur fyrrverandi knattspyrnumaður.

Müller skoraði mörg mörk, bæði fyrir Bayern München og þýska landsliðið. Hann skoraði 68 mörk í 62 landsleikjum og í Bundesligunni skoraði hann 365 mörk í 427 leikjum sem gerir hann markahæsta mann toppdeildarinnar. Hann hefur stundum verið kallaður *"der Bomber (der Nation)"* og "*Kleines Dickes Müller*". Hann lést árið 2021.

## Viðurkenningar
### Bayern München
* Þýska úrvalsdeildin: 1969, 1972, 1973, 1974
* Þýska bikarkeppnin: 1966, 1967, 1969, 1971
* Meistaradeild Evrópu: 1974, 1975, 1976
* Evrópukeppni bikarhafa: 1967

### Titlar unnir með þýska Landsliðinu
* EM 1972 *Evrópumeistari*
* HM 1974 *Heimsmeistari*

### Markakóngstitlar
* Markakóngur í Þýsku úrvalsdeildinni: 1967, 1969, 1970, 1972, 1973, 1974, 1978
* Markakóngur Evrópu (Evrópski gullskórinn): 1970, 1972
* Markakóngur HM 1970
* Markakóngur EM 1972
* Gullknötturinn (Ballon d'Or) 1970
Crank Yankers

***Crank Yankers*** eru bandarískir teiknimyndaþættir. Þættirnir eru sköpunarverk Adam Carolla, Jimmy Kimmel, og Daniel Kellison og byrjaði framleiðsla á þáttunum árið 2002. Þeir eru gerðir fyrir Comedy Central sjónvarpsstöðina.
Mjölbjalla

**Mjölbjalla** (fræðiheiti *Tenebrio molitor*) er stór bjalla af mjölbjölluætt (Tenebrionidae) sem lifir einkum á plöntuafurðum og plöntuleifum. Hún er jafnbreið fram og aftur og er dökkdumbrauð til svört á lit. Bjallan er upprunnin í Evrasíu en er útbreidd um allan heim. Hún þrífst utanhúss á Norðurlöndum og hefur fundist á nokkrum stöðum á Íslandi. Bjallan þrífst vel í skemmdu mjöli sem raki hefur komist í og var áður til vandræða í bakaríum. 

Eins og öll skordýr sem taka fullkominni myndbreytingu  fer mjölbjalla gegnum fjögur form, frá eggi (fóstur), lirfu og púpuform og síðan  fullvaxta skordýr. Eðlilegur lífsferill bjöllunnar er tvö ár. Mjölbjalla verpir allt að 500 eggjum. Í heimkynnum sínum eru bjöllurnar einkum á ferli á nóttunni.

Mjölbjalla berst með mjölsendingum. Hún fannst fyrst í Reykjavík árið 1934 og nokkru síðar á Ísafirði. Mjölbjöllur hafa verið ræktaðar sem gæludýrafæða og dýrafóður því lirfur bjöllunar (mjölormar) er stórar eða allt að 25 mm og afar prótínríkar. Það tíðkast víða um lönd að gefa garðfuglum (hænum o.fl.) mjölbjöllulirfur einkum um varptímann þegar fuglarnir þurfa próteinríka fæðu.

Mjölormar hafa verið notaðir í sælgætisgerð til að framleiða sælgæti með tequila bragði.

## Myndir

Mealworms in plastic container of bran.jpg|Mjölormar í mjöli
Mehlwurmmakro 2.jpg|Nærmynd af mjölormi
Mealworm_pupa,_Tenebrio_molitor_(16712886741).jpg|Mjölormspúpa
Tenebrio molitor MHNT Fronton.jpg|Nýtt fullorðið dýr
Tenebrio molitor 01.JPG|Þroskað fullorðið dýr


## Heimild
* Mjölbjalla (Vefur Náttúrufræðistofnunar Íslands)
Mjölbjölluætt

**Mjölbjölluætt** (fræðiheiti *Tenebrionidae*) er  bjölluætt með um 20 þúsund þekktum tegundum.  Tegundirnar eru misstórar og breytilegar að gerð og sköpulagi. Umgerð augna er gjarna formuð eftir lögun höfuðs. Tegundir af mjölbjölluætt finnast mjög víða. Margar eru skaðvaldar í mjölvörum. Efnaskipti tegunda af mjölbjölluætt eru hæg og margar tegundir verða langlífar og marga hafa mjög virkar efnavarnir.

Níu tegundir af mjölbjölluætt hafa fundist á Íslandi og teljast fjórar þeirra landlægar í húsum.

## Heimild
* Mjölbjölluætt (Vefur  Náttúrufræðistofnunar Íslands)
Dritbjalla

**Dritbjalla** (fræðiheiti *Alphitobius diaperinus*) er bjalla af mjölbjölluætt. Dritbjalla er gljáandi svört á lit og svipuð hveitibjöllu að sköpulagi. Hún er um 7 mm löng. Dritbjalla er upprunnin  í Austur-Afríku en hefur breiðst út frá því um miðja 20. öld. 
Í heimkynnum í Afríku lifir dritbjalla á driti og skít úr fuglshreiðrum og leðurblökuhellum. Bjallan hefur dreifst víða með kornflutningum og borist þar til alifuglabúa. Hvert kvendýr verpir um 2000 eggjum og við 32°C tekur þroskaferlið frá eggi til bjöllu  um einn mánuð en ef hitastiðg fer undir 15°C þá stöðvast vöxtur og þroski og öll þroskastig drepast ef hiti er undir frostmarki í nokkra daga.

Fullvaxnar lirfur grafa sig inn í tiltækt efni í umhverfi sínu svo sem dritskán eða glufur og púpa sig þar.  Dritbjalla er vandamál í alifuglarækt því lirfan geymir í sér og ber með sér sýkla eins og *[[Escherichia coli]]*, *[[Campylobacter]]* og *[[Salmonella]]*. Sýklarnir berast í bjöllurnar þegar þær éta skítinn og þær valda auk þess skaða á einangrun í veggjum. Bjöllur geta borist með skít frá hænsnabúum og ef hann er borinn á tún þá geta þæar dreifst þaðan því þær fljúga um. Dritbjalla hefur fundist á tveimur stöðum á Íslandi, í alifuglabúum.

## Heimild
* Dritbjalla (Vefur Náttúrufræðistofnunar Íslands)