open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bergþóra Snæbjörnsdóttir

**Bergþóra Snæbjörnsdóttir** (f. 1985) er íslenskur rithöfundur. 

Bergþóra ólst upp við Úlfljótsvatn í Grafningi. Hún lauk námi í sálfræði og ritlist frá Háskóla Íslands og hefur stundað nám í hagnýtri menningarmiðlun við sama skóla. 

Bergþóra hefur gefið út ljóðabækur, textasafn og skáldsögu. Hún hefur komið að vinnu við kvikmyndahandrit, heimildarmyndagerð, bókaútgáfu og sinnt verkefnastjórnun á sviði lista og menningar. Bergþóra hefur hlotið styrki frá Kvikmyndasjóði Íslands, Myndlistarsjóði og menningarsjóðum Norðurlandaráðs.

Árið 2020 hlaut Bergþóra Fjöruverðlaunin i flokki fagurbókmennta fyrir skáldsöguna *Svínshöfuð*. 

## Ritaskrá

* 2024 Duft, söfnuður fallega fólksins (skáldsaga)
* 2022 Allt sem rennur (ljóðabók)
* 2019 *Svínshöfuð* (skáldsaga)
* 2017 *Flórída* (ljóðabók)
* 2013 *Dagar undrabarnsins eru á enda* (textasafn)
* 2011 *Daloon dagar* (ljóðabók)



## Tilvísanir
Union Berlin

**Union Berlin** er þýskt knattspyrnufélag frá Berlín. Á Kaldastríðsárunum var Union Berlin í staðsett í austurhluta borgarinnar og tók það því þátt í austur-þýsku deildinni. Árið 1990 féll múrinn og Þýskaland var sameinað á ný. Við það hóf liðið að spila í neðri deildum sameinaðs Þýskalands, þar til í fyrra þegar því tókst að komast upp í Bundesliga. Þeirra helsti rígur er við nágranna sína í vestur hluta borgarinnar Hertha Berlin. Þrátt fyrir að hafa unnið fáa titla er Union Berlin gríðarlega vinsælt félag í Berlín og á það stóran hóp af stuðningsmönnum bæði í Þýskalandi og víðar.

## Árangur Union Berlin
Union Berlin státar bara af einum stórum titli hingað til, þ.e Austur-Þýska bikarmeistaratitlinum árið 1968, en það hefur unnið töluvert af neðrideildartitlum.

### Titlar
* **[[DDR-Liga Nord]]: 2**
** 1966, 1970

* **[[Austur-Þýska bikarkeppnin]]: 1**
** 1968

* **[[DDR Liga A]]: 2**
** 1985, 1991

* **[[3.Liga]]: 1**
** 2009

## Tengill
* Union Berlin
Hoya montana

***Hoya montana*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Rudolf Schlechter. Útbreiðslan er í Suðaustur-Asíu.

## Tilvísanir
FK Partizan

**Fudbalski klub Partizan** (Serbneska:kyrillískt: icудбалски клуб Партизан, IPA: [fûdbalskiː klûːb partǐzaːn];), er serbneskt knattspyrnufélag með aðsetur í Belgrad. Félagið leikur í serbnesku úrvalsdeildinni SuperLiga og hefur varið allri sögu sinni í efstu deild júgóslavnesku og serbnesku deildarinnar.

Partizan var stofnað af yfirmönnum Júgóslavíu lýðveldishersins (JNA) árið 1945 í Belgrad, sem hluti af júgóslavneska íþróttasambandinu Partizan. Heimavöllur þess er Partizan-leikvangurinn í Belgrad, þar sem þeir hafa spilað síðan 1949. Partizan var fyrsta knattspyrnufélagið á Balkanskaga og Austur-Evrópu sem komst í úrslit Meistaradeildar Evrópu, það gerðist árið 1966. Partizan var einnig fyrsta serbneska félagið sem keppti í riðlakeppni Meistaradeildar UEFA.

Félagið á sér langa sögu samkeppni gegn nágrönnum sínum í Rauðu stjörnunni. Leikir þessara tveggja liða eru þekktir sem *hin eilífi rígur* („Večiti derbi“) og er af mörgum taldir vera einn hatramasti nágrannarígur í heimi.  Í september 2009 skipaði breska dagblaðið Daily Mail *Red Derby-Partizan* nágrannaslagnum í fjórða sæti meðal tíu stærstu nágrannaríga allra tíma. Partizan á einnig marga stuðningsmenn í öllum löndum fyrrverandi lýðvelda Júgóslavíu.

Uppeldisstarf Partizan er einnig þekkt fyrir að ala af sér marga af bestu knattspyrnumönnum Evrópu.

## Titlar

* **Jugoslavneska/Serbneska Deildin (27)**: 1947, 1949, 1961, 1962, 1963, 1965, 1976, 1978, 1983, 1986, 1987, 1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2002, 2003, 2005, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012,2013,2014,2016
* **Jugoslavneskir/Serbneskir Bikarmeistaratitlar (16)**: 1947, 1952, 1954, 1957, 1989, 1992, 1994, 1998, 2001, 2008, 2009, 2011,2016,2017,2018,2019

## Þekktir leikmennn
*  Lothar Matthäus
*  Radomir Antić
*  Saša Ilić
*  Mateja Kežman
*  Slaviša Jokanović 
*  Mladen Krstajić 
*  Predrag Mijatović
Pugwash-ráðstefnurnar

**Pugwash-ráðstefnurnar um vísindi og alþjóðamál** eru alþjóðlegar vísindaráðstefnur þar sem fræðimenn koma saman til þess að vinna að því að draga úr hættu á styrjöldum og finna lausnir á alþjóðlegum öryggisvandamálum.

Upphaflega var stungið upp á ráðstefnunni í opnu bréfi sem 11 heimsþekktir vísindamenn, flestir Nóbelsverðlaunahafar í eðlisfræði, sendu til vísindasamfélagsins árið 1955. Í bréfinu voru vísindamenn heimsins hvattir til að taka höndum saman til þess að vinna að friði. Helstu hvatamennirnir að bréfinu voru Bertrand Russell og Albert Einstein og var stefnuskrá bréfsins kennd við þá.

Fyrsta ráðstefnan var haldin árið 1957 með fjármögnun viðskiptajöfursins Cyrusar S. Eaton í þorpinu Pugwash í Nova Scotia í Kanada. Markmiðið með ráðstefnunni var að sameina vísindamenn frá Vesturlöndum og Sovétríkjunum til þess að auka meðvitund þeirra um samfélagslega ábyrgð sína og á hættunni á kjarnorkustríði. Fyrstu ráðstefnuna sóttu sjö vísindamenn frá Bandaríkjunum, þrír frá Rússlandi, þrír frá Japan, tveir frá Bretlandi, tveir frá Kanada og einn hver frá Austurríki, Ástralíu, Kína, Frakklandi og Póllandi. Þann 11. júlí í kjölfar ráðstefnunnar var fyrsta Pugwash-yfirlýsingin samþykkt og fól hún meðal annars í sér viðvörun til stjórnvalda á því að ein vetnissprengja gæti nægt til að jafna við jörðu margar af helstu borgum heimsins. Ríkisstjórnir heimsins voru hvattar til að forðast stríð og þeim bent á ýmsar leiðir til að draga úr spennu í samskiptum sínum. Ráðstefnurnar voru haldnar að minnsta kosti árlega upp frá því. 

Á vettvangi Pugwash-ráðstefnanna var meðal annars stuðlað að fullgildingu Samningsins um bann gegn tilraunum með kjarnorkuvopn í gufuhvolfinu, himingeimnum og neðan sjávar. Viðræður vísindamannanna á ráðstefnunum leiddu til þeirrar lausnar á framkvæmd sáttmálans að jarðskjálftamælum yrði beitt til þess að hægt yrði ganga úr skugga um hvort aðildarríkin væru að gera sprengitilraunir neðanjarðar.

Árið 1995 hlaut Pugwash-hreyfingin friðarverðlaun Nóbels ásamt eðlisfræðingnum Joseph Rotblat, forseta samtakana og einum stofnenda þeirra, fyrir „viðleitni sína til að draga úr þætti kjarnorkuvopna í alþjóðastjórnmálum og til að stuðla að eyðingu þeirra þegar til lengri tíma er litið“. Verðlaunaveitingin var talin bein mótmæli gegn yfirstandandi kjarnorkutilraunum Frakka. Gro Harlem Brundtland, forsætisráðherra Noregs, sagði það jafnframt ekki hafa verið af tilviljun að Pugwash-hreyfingin hlaut verðlaunin þegar fimmtíu ár voru liðin frá kjarnorkuárásunum á Hiroshima og Nagasaki.

## Tilvísanir
Andrea Pirlo

**Andrea Pirlo** (*fæddur 19. maí 1979 í Flero, [[Lombardia|Lombardíu]]*) er ítalskur fyrrum knattspyrnumaður og núverandi þjálfari Juventus. Hann lék í fjölda ára fyrir AC Milan og Juventus, sem og fyrir landslið Ítalíu. Hann var þekktur fyrir frumlegan leik sinn, getu sína til að gefa langar sendingar og sem sérfræðingur í *dauðum bolta*.

Pirlo spilaði einnig fyrir ítölsku unglingalandsliðin U-15, U-18 og U-21 og leiddi það síðarnefnda til sigurs á Evrópumeistaramóti U / 21 árs landsliðsins árið 2000 sem besti leikmaður mótsins og markahæsti leikmaður mótsins. Hann þreytti frumraun sína fyrir A-landsliðið í undankeppni heimsmeistarakeppninnar 2002 og var leiðtogi tveimur árum síðar þegar Ítalía vann bronsið á Ólympíuleikunum 2004. Síðar skipti hann sköpum í sigri landsliðsins á heimsmeistarakeppninni 2006, Þegar ítalska landsliðinu tókst að vinna heimsmeistaratitilinn.

Með A.C Mílan vann hann Meistaradeildina 2003 og árið 2007, Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu 2003 og 2007, Scudetto 2004 og 2011, ítalska ofurbikarinn 2004, heimsmeistarakeppnina 2007 og ítalska bikarinn í 2003. Með Juventus FC vann hann Serie A öll árin og komst í úrslitaleik Meistaradeildar Evrópu.
Snjóflóð á Íslandi

Á Íslandi eru snjóflóð algengasta dánarorsök af völdum náttúruhamfara. Fyrsta heimild um snjóflóð er frá 1118 og þar til ársins 2001 er getið 680 dauðsfalla vegna snjóflóða.  Talan er 685 árið 2023. Frá um 1350 til 1600 skortir heimildir úr annálum.

## Listi yfir mannskæð snjóflóð á Íslandi

## Listi yfir önnur snjóflóð á Íslandi
Snjóflóð hafa fallið í byggð þar sem ekki hefur orðið manntjón. Meðal þeirra eru eftirfarandi:

#**Flateyri**: 14. janúar 2020. Táningsstúlka var grafin úr flóðinu sem fór yfir varnargarð vestan megin og á hús. Annað flóð fór meðfram varnargarði austan megin og á höfnina þar sem nokkrir bátar eyðilögðust. 

#**Neskaupstaður**: 27. mars 2023. Snjóflóð féll á fjögur hús. Tólf íbúðir skemmdust og tugir bíla. Fólk skarst vegna rúðubrota. 

## Tengt efni
*Snjóflóðið í Súðavík
*Snjóflóðin í Neskaupstað 1974
*Snjóflóð

## Tenglar
* ''Flekaflóð algengustu snjóflóðin'', Morgunblaðið, 17. janúar 1995, bls. 13
* ''142 látist í snjóflóðum frá aldamótum'', Helgarpósturinn, 19. janúar 1995, bls. 21–23
* Snjóflóðasaga Veðurstofa Íslands
* rannsóknir á snjóflóðum og skriðuföllum Alþingi

## Tilvísanir
Steypustöðin

**Steypustöðin** voru sjónvarpsþættir sem sýndir voru í tveim þáttaröðum 2017 og 2018. Þættirnir voru blanda af Svínasúpunni og Steindanum okkar. Leikarar voru Steindi JR, Auðunn Blöndal, Sverrir Þór Sverrisson, Saga Garðarsdóttir, María Guðmundsdóttir og Alex Leó Kristinsson sem lék flest barnahlutverkin. Í fyrstu þáttaröð var Ágústa Eva Erlendsdóttir með í hópnum. Þættirnir voru 6 í hverri þáttaröð. Leikstjóri var Ágúst Bent Sigurbertsson. Höfundar handrits voru Auðunn Blöndal, Sverrir Þór Sverrisson og Steinþór Hróar Steinþórsson. Í annari þáttaröð bættist leikstjórinn Ágúst Bent Sigurbertsson í hópinn.
Philip Pullman

**Philip Pullman** OBE (*Order of the British Empire*) (f. 19. október 1946) er enskur ævintýrarithöfundur, líklega þekktastur fyrir bókaröðina um Ævintýri Lýru (e. *His Dark Materials*).

## Heimildir

* Hugh Rayment-Pickard, *The Devil's Account: Philip Pullman and Christianity* (London, Darton, Longman and Todd, 2004).
*
* Wheat, Leonard F. *Philip Pullman's His Dark Materials – A Multiple Allegory: Attacking Religious Superstition in The Lion, the Witch and the Wardrobe and Paradise Lost*.
* Robert Darby: *Intercision-Circumcision: His Dark Materials, a disturbing allegory of genital mutilation* http://www.historyofcircumcision.net/index.php?option=com_content&task=view&id=82&Itemid=0 .
* Gerald O’Collins SJ., *Philip Pullman's Jesus* (London, Darton, Longman and Todd, 2010).

## Tenglar
*
María Guðmundsdóttir

**María Guðmundsdóttir** (fædd 9. nóvember 1935 í Mosfellsbæ, lést 14. desember 2021) var íslensk leikkona sem lék m.a í Steindanum okkar og Steypustöðinni. Einnig var hún plötusnúður í þáttunum Ghetto betur.

## Ferill í Íslenskum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum
Lágheiði

**Lágheiði** er heiði milli Ólafsfjarðar og Fljóta. Vegur þar var opnaður árið 1948. Hann er lokaður á veturna. Heiðin fer mest í um 400 metra hæð.

## Tilvísanir
Ísraelska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Ísraelska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Ísraels í knattspyrnu og hefur einungis tekið þátt á einu heimsmeistaramóti, það var árið 1970. Ísraelska knattspyrnusambandið var stofnað árið 1928 og gerðist meðlimur í FIFA formlega árið 1929.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Ísrael úrslitagrunnur
Satakunta

**Satakunta** er hérað í vestur-Finnlandi. Sveitarfélög eru 17 og er borgin Pori höfuðstaðurinn. Íbúar eru um 217.000 (2019).
Ágúst Bent Sigbertsson

**Ágúst Bent Sigbertsson** (f. 23. maí 1983), oftast kallaður **Ágúst Bent**, er íslenskur leikstjóri og rappari. Hann er meðlimur hljómsveitarinnar XXX Rottweilerhundar. Hann leikstýrði m.a *[[Steindinn okkar|Steindanum okkar]]* (2010–2012), *[[Hreinn Skjöldur|Hreinum Skildi]]* (2014–2015) og *[[Steypustöðin|Steypustöðinni]]* (2017–2018). Hann klippti kvikmyndinna *[[Þorsti (kvikmynd)|Þorsti]]* sem er frá 2019. 

Hann vann lengi með Steinda Jr. Fyrrverandi kærasta hans er Þórunn Antónía Magnúsdóttir sem lék í *Steindanum okkar*.

## Tilvísanir
Palestínska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Palestínska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Palestínu í knattspyrnu á alþjóðlegum vettvangi. 
Palestína er með eitt af yngstu landsliðum í knattspyrnu karla í Asíu, og lék fyrsta opinbera landsleik sinn 26. júlí árið 1953 gegn Egyptalandi sem fór 8-1, það er enn stærsta tap þeirra hingað til. Vegna átaka Palestína við Ísrael voru örfáir landsleikir spilaðir á sjöunda og áttunda áratugnum gegn öðrum liðum í Miðausturlöndum og Asíu. Allan níunda áratuginn lék Palestína ekki einn opinberan alþjóðlegan leik. Þetta breyttist um miðjan tíunda áratug síðustu aldar, þegar palestínska knattspyrnusambandið fékk formleg aðild að bæði aðild að FIFA og AFC.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Palestína úrslitagrunnur
Józef Rotblat

**Józef Rotblat** (4. nóvember 1908 – 31. ágúst 2005) var pólskur og síðar breskur eðlisfræðingur. Hann var einn af vísindamönnunum sem unnu að Manhattan-verkefninu sem leiddi til þróunar kjarnorkusprengjunnar. Eftir að kjarnorkusprengjum var varpað á Hiroshima og Nagasaki í lok seinni heimsstyrjaldarinnar snerist Rotblat gegn notkun kjarnorkuvopna og varð einn af fyrstu mönnunum sem helguðu líf sitt baráttu fyrir útrýmingu þeirra. Rotblat hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1995 ásamt Pugwash-hreyfingunni fyrir „viðleitni sína til að draga úr þætti kjarnorkuvopna í alþjóðastjórnmálum og til að stuðla að eyðingu þeirra þegar til lengri tíma er litið“.

## Æviágrip
Rotblat fæddist í Varsjá í Póllandi. Hann missti eiginkonu sína í gyðingaofsóknum nasista og flúði til Bretlands stuttu fyrir seinni heimsstyrjöldina. Hann hóf rannsóknir í þróun kjarnavopna árið 1939 og gekk til liðs við kjarneðlisfræðinga Manhattan-verkefnisins í Los Alamos í Nýju-Mexíkó. Rotblat var sjálfur ekki hlynntur beitingu kjarnavopna en hann taldi að til þess að koma í veg fyrir að Hitler og nasistar kæmust yfir kjarnavopn og beittu þeim væri nauðsynlegt að bandamenn yrðu fyrstir til að smíða kjarnorkusprengjur til forvarnar. Hann gerði ekki ráð fyrir að kjarnorkusprengjunni yrði beitt, jafnvel ekki gegn nasistum, og þegar ljóst þótti að Þjóðverjar myndu tapa stríðinu og hefðu hætt við kjarnorkuáætlun sína sagði Rotblat sig úr Manhattan-verkefninu.

Rotblat hlaut breskan ríkisborgararétt árið 1946. Þaðan af lýsti hann sjálfum sér sem „Pólverja með breskt vegabréf“. Hið sama ár stofnaði hann hin bresku Samtök kjarnorkuvísindamanna (e. *Atomic Scientists Association* eða ASA). Árið 1955 var Rotblat einn 11 vísindamanna sem undirrituðu stefnuyfirlýsingu kennda við Bertrand Russell og Albert Einstein þar sem ríkisstjórnir heimsins voru varaðar við hættunni á kjarnorkustríði og hvatt var til samræðna á milli vísindamanna heimsins. Tillögurnar í yfirlýsingunni leiddu til stofnunar Pugwash-ráðstefnunnar, sem var haldin í fyrsta sinn í samnefndu þorpi í Nova Scotia árið 1957. Rotblat tók jafnframt þátt í stofnun Herferðar fyrir kjarnorkuafvopnun (CND) árið 1958.

Árið 1995 var Rotblat sæmdur friðarverðlaunum Nóbels ásamt Pugwash-ráðstefnunum fyrir störf sín í þágu kjarnorkuafvopnunar. Tímasetning verðlaunaafhendingarinnar var valin bæði þar sem 50 ár voru liðin frá kjarnorkuárásunum á Hiroshima og Nagasaki og til þess að mótmæla kjarnorkutilraunum Frakka sem þá stóðu yfir. Við verðlaunaathöfnina sagði Rotblat að þrátt fyrir endalok kalda stríðsins lifði kaldastríðshugsanaháttur enn góðu lífi og vísaði jafnframt á bug þeirri hugmynd að tilvist kjarnavopna hefði komið í veg fyrir stríð á 20. öldinni. Þvert á móti sagði Rotblat að kjarnorkuvopn hefðu nokkrum sinnum komist nærri því að valda stríði og vísaði þar sérstaklega til Kúbudeilunnar 1962, sem hann lýsti sem einu hræðilegasta augnabliki lífs síns.

## Tilvísanir
Hoya aldrichii

***Hoya aldrichii*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af William Botting Hemsley. Útbreiðslan er á Jólaeyju.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* Anders Wennström und Katarina Stenman: *The Genus Hoya – Species and Cultivation.* 144 S., Botanova, Umeå 2008 ISBN 978-91-633-0477-4 (S. 24)
Vikan með Gísla Marteini

**Vikan með Gísla Marteini** oftast kallað **Vikan** eru skemmtiþættir sem eru sýndir á RÚV á föstudagskvöldum. Gísli Marteinn Baldursson sér um þættina. Í fyrstu þáttaröðinni sem var sýnd veturinn 2015 - 2016 sá hann einn um þættina en í annarri þáttaröð, veturinn 2016 - 2017 fékk hann gríninnslög Berglindar Pétursdóttur *Berglind Festival* og Atla Fannar Bjarkason; *Vikan með Atla Fannari*. Eftir sumarfrí þáttarins 2019 hætti Atli í þáttunum og Gísli Marteinn byrjaði þá með innslögin *Fréttir vikunnar*.
Í þáttunum fær Gísli Marteinn til sín þrjá til fjóra gesti ásamt tónlistaratriðum.
Raflækningar

**Raflækningar** (enska: *electroconvulsive therapy, ECT*) er meðferð við alvarlegum lyndisröskunum og geðrofi. Þær eru helst notaðar þegar lyfjagjöf eða aðrar meðferðir hafa ekki skilað árangri.
Meðferðin kom fyrst á sjónarsviðið á 4. áratug 20. aldar. Sjúklingur er svæfður og gefið vöðvaslakandi lyf og rafmagn er gefið í rafskaut á sjúklingi í 0,1 - 6 sekúndur. Við það verða krampar sem standa í 15-30 sekúndur. Algengt er að meðferð standi í 6-12 vikur og 2-3 í viku. Skammtímaminnistruflanir, höfuðverkur og þreyta geta verið aukaverkanir. Meðferðin hefur reynst gagnleg til styttri tíma fyrir um helming þunglyndissjúklinga.  & 

## Tenglar
*Bæklingur Landspítala 
*Mbl- Grein Landlæknis - Villandi Kastljós á raflækningar við þunglyndi

## Tilvísanir
91 á stöðinni

**91 á stöðinni** var heitið á þriðju þáttaröð Spaugstofunnar framleiddi. Þættirnir voru sýndir dagana 12. janúar 1991 til 18. maí 1991. Engin útsending var 9. febrúar vegna úslitaþætti söngvakeppninnar, en þar voru Spaugstofumenn með skemmtiatriði, sem að eru saman talin vera sér þáttur auk skemmtiatriða Spaugstofunnar á kjördag 1991. Þættirnir voru 19 talsins. Framhaldsþættirnir 92 á stöðinni byrjuðu 11. janúar 1992. Það voru tveir sérþættir í þáttaröðinni; *Stöðin Stikkfrí* og *Síðasti víkingurinn*.

## Helstu málefni Spaugstofunnar í þáttunum
Hitaveitumál Hafnfyrðinga, loðnumálin, óveðri á landinu, íþróttum (skautadansi, sundi), gosið í Heklu 1991, persaflóastríðinu, *Sigurði* fréttamanni á *Stöðinni* sem var sendur til útlanda, draum um Nínu (framlag íslands í söngvakeppni evrópskar sjónvarpsstöðva 1991), Davíð Oddsynni að bjóða sig fram sem formaður Sjálfstæðisflokksins, rás 2, gettu betur, alþingiskosningunum 1991, stjórnarmyndunarviðræðum og heimsókn Ítalíukonungs til Íslands.
Kvikuinnskot

**Kvikuinnskot** er hugtak í jarðfræði sem haft er um bergkviku sem kemur úr iðrum jarðar og þrengir sér inn í sprungur í jarðskorpunni eða inn á milli jarðlaga tiltölulega nærri yfirborði. Þau geta verið afar misstór. Lítil kvikuinnskot mynda mjóar og efnislitlar æðar og eitla í jarðlagastaflanum. Berggangar, sem margir hverjir hafa verið aðfærsluæðar eldgosa, teljast til kvikuinnskota. Efnismikil kvikuinnskot geta myndað berghleifa sem eru margir rúmkílómetrar að stærð. Kvikuinnskotum fylgja oft jarðskjálftar og landris. Þekkt innskot á Íslandi eru t.d. Eystrahorn, Vestrahorn, Sandfell í Fáskrúðsfirði, Baula í Borgarfirði, Þverfellsinnskotið í Esju.

## Tengt efni
* Kvikuhólf
* Kvika
* Berggangar
Fáni Fílabeinsstrandarinnar

**Fáni Fílabeinsstrandarinnar** er gerður upp af þremur lóðréttum borðum í appelsínugulum, hvítum og grænum. Fáninn tók formlega gildi 3. desember 1959. Hæð á móti breidd er 2:3.

Fáninn er að grunni til byggður á þeim franska enda landið frönsk nýlenda. Appelsínuguli liturinn táknar landið og frjósemi þess, hvíti liturinn táknar frið og sá græni von og skóganna í landinu sunnanverðu.
Festa dei ceri

**La Festa dei Ceri** (á íslensku „Hátíð kertanna“) er ítölsk hátíð sem haldin er til heiðurs heilags Ubaldos Baldassinis. 

Heilagur Ubaldo er þekktur sem verndari borgarinnar Gubbio, í Úmbríu. 

Hátíðin er haldin þann 15. maí, daginn fyrir dag heilags Ubaldos þann 16. maí. 

La Festa dei Ceri er fagnað til að minnast þess að Ubaldo varði borgina gegn hersveitum Friðriks Barbarossa á tólftu öld. 

Samkvæmt goðsögninni fór Ubaldo um alla borgina á hestbaki til að vara íbúa við komandi árás hans Friðriks og náðu íbúar að vernda borgina. 

Eftir dauða hans minntust íbúar hans með því að hlaupa um borgina með styttu af honum á herðum sér.

Heilagur Ubaldo var verndardýrlingur ríkra múrara í Gubbio; eftir nokkurn tíma náði hátíðin líka yfir verndardýrlinga kaupmannanna (Heilagan Georg) og hirða (heilags Antoníusar ábóta).

Nú til dags er hátíðinni fagnað með styttum af öllum þremur dýrlingunum.
Allir geta dansað

***Allir Geta Dansað*** er íslensk útgáfa af  sjónvarpsþáttunum sem BBC sýnir í Bretlandi. Þátturinn hóf göngu sína á Íslandi 11. mars 2018. Í þættinum kenna 10 fagdansarar 10 þjóðþekktum einstaklingum að dansa. Í hverjum þætti dettur eitt par úr leik frá og með þætti tvö. Alls eru átta þættir og því fjögur pör sem keppa til úrslita.

Keppendur læra nýjan dans í hverri viku til þess að sýna fyrir framan alþjóð í beinni útsendingu. Dansarnir sem keppendur læra eru aðallega  og ar og draga keppendur nýjan dans í hverri viku.

Dómarar gefa keppendum einkunnir fyrir dansinn frá 1 upp í 10 og raðast keppendur eftir heildar einkunn dómara. Símakosning fer svo í gang þegar allir keppendur hafa sýnt sinn dans og gildir símakosning helming á móti röðun dómara. Parið sem endar með lægstan samanlagaðn stigafjölda frá dómurum og símakosningu lýkur keppni.

Í úrslitaþættinum gildir símakosning 100% og eru einkunnir dómara í þeim þætti því bara til viðmiðunar.

Í þáttarröð 2 frá og með þætti 6 var kynnt til leiks „dance off“ eða dansbardagi þar sem tvö lægstu pör kvöldsins dönsuðu aftur sína dansa og ákvaðu dómarar hvaða par skildi ljúka keppni.

Dómarar í þættinum eru þau Selma Björnsdóttir, Jóhann Gunnar Arnarsson og Karen Björk Reeve.

Kynnar í fyrstu þáttarröð voru þær Sigrún Ósk Kristjánsdóttir og Eva Laufey Kjaran Hermannsdóttir.

Kynnar í annarri þáttarröð voru þau Sigrún Ósk Kristjánsdóttir og Auðunn Blöndal.

Þættirnir eru framleiddir af RVK Studios fyrir Stöð 2.



## Kynnar, þjálfarar og dómarar
### Dómarar

### Kynnar

### Þjálfarar

Listrænn stjórnandi og þjálfari í þáttunum er Adam Reeve.

Aðrir þjálfarar eru Helga Dögg Helgadóttir og Hannes Egilsson

## Þátttakendur

### Sigurvegarar
New York City FC

**New York City FC** er knattspyrnulið frá  New York-borg í Bandaríkjunum. Liðið var stofnað árið 2013 og leikur í MLS-deildinni. Liðið vann sinn fyrsta MLS-titil árið 2021.

Meðal þekktra leikmanna sem hafa spilað fyrir félagið má nefna David Villa, Andrea Pirlo og Frank Lampard. Íslendingurinn Guðmundur Þórarinsson lék með liðinu 2020-2021.
Alfonso García Robles

**Alfonso García Robles** (20. mars 1911 – 2. september 1991) var mexíkóskur ríkiserindreki og stjórnmálamaður sem vann til friðarverðlauna Nóbels árið 1982 ásamt Ölvu Myrdal frá Svíþjóð.

García Robles fæddist í Zamora de Hidalgo í mexíkóska fylkinu Michoacán og nam lögfræði í Sjálfstæða ríkisháskólanum í Mexíkó (UNAM), Stofnun æðri alþjóðafræða í París (1936) og Háskólanum í alþjóðalögum í Haag (1938) en hóf síðan störf í utanríkisþjónustu lands síns árið 1939.

García Robles var meðlimur í sendinefnd Mexíkó til stofnráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í San Francisco árið 1945. Hann var síðan sendiherra til Brasilíu frá 1962 til 1964 og var ríkisritari í mexíkóska utanríkisráðuneytinu frá 1964 til 1970. Frá 1971 til 1975 var hann fulltrúi Mexíkó hjá Sameinuðu þjóðunum og síðan utanríkisráðherra Mexíkó frá 1975–76. Hann var síðan útnefndur fastafulltrúi Mexíkó í afvopnunarnefnd Sameinuðu þjóðanna.

García Robles hlaut friðarverðlaun Nóbels fyrir að hafa stuðlað að gerð Tlatelolco-samningsins, sem kom á fót kjarnorkuvopnalausu svæði í Rómönsku Ameríku og á Karíbahafi. Flest ríki á svæðinu undirrituðu samninginn árið 1967, en nokkur þeirra tóku sér lengri tíma til að fullgilda hann.

Hann hlaut aðild að Þjóðarakademíu Mexíkó árið 1972. Nafn hans var ritað á heiðursvegg í mexíkóska þinghúsinu San Lázaro árið 2003. Ekkja hans, Juana María de Szyslo Valdelomar, lést árið 2005, 83 ára að aldri.

## Tilvísanir
Sundabakki

**Sundabakki** er hafnarbakki í Sundahöfn við Vatnagarða við Viðeyjarsund og var fyrsti hafnarbakkinn sem tekinn var í notkun þar á árunum 1967-1968.
Kirkja Óháða safnaðarins

**[[Kirkja]] [[Óháði söfnuðurinn|Óháða safnaðarins]]** stendur við Háteigsveg 56 í Reykjavík, skammt frá Háteigskirkju. Kirkjan var fullreist árið 1959 og var vígð sumardaginn fyrsta það sama ár. Þáverandi biskup íslands, Ásmundur Guðmundsson, vígði kirkjuna. Fyrsti prestur safnaðarins var séra Emil Björnsson. Vígsluathöfnin hófst með klukknahringingu en kirkjan hafði fengið nýjar þýskar kirkjuklukkur og á þær er letrað nafn safnaðarins, vígsludagur og ártal, ásamt orðunum *Soli deo gloria* — guði einum dýrðina.
Þengilhöfði

**Þengilhöfði**, einnig kallaður **Höfði**, er um 260 metra fjall suður af þorpinu Grenivík við austanverðan Eyjafjörð. Uppi á honum er ríkulegt fuglalíf og mikið af fjalldrapa. Í hlíðum hans norðanverðum er skógrækt. Fjallið er nefnt eftir Þengli mjögsiglanda, landnámsmanni.
Fjarðarfréttir

**Fjarðarfréttir** eða **fjardarfrettir.is** er Hafnfirskur fréttamiðill gefinn út af Hönnununarhúsinu ehf.

Blaðið var gefið út vikulega í prentformi á árunum 2016 - 2019. 

Fjarðarfréttir komu út sem fréttablað, fyrst árið 1969, og var stofnað af kennurum í Öldutúnsskóla þeim Guðmundi Sveinssyni, Hauki Helgasyni, Ólafi Proppé, Rúnari Brynjólfssyni og Sigurði Símonarsyni. Árið 1983 gáfu útgefendur Fjarðarfrétta, þeir Guðmundur Sveinsson, Ellert Borgar Þorvaldsson og Rúnar út Fjarðarpóstinn sem fyrst kom út hálfsmánaðarlega en Fjarðarfréttir komu áfram út nokkrum sinnum á ári.

### Fréttavefurinn
Fréttavefur Fjarðafrétta fór í loftið kl. 13:13, föstudaginn 1. júlí 2016

Útgefandi er Hönnunarhúsið ehf., fyrirtæki í eigu Guðna Gíslasonar sem á rætur að rekja til 1990 og hefur ávallt verið starfandi í Hafnarfirði.

Fjarðarfréttum er ætlað að flytja fjölbreyttar fréttir til Hafnfirðinga og af Hafnfirðingum. Ritstjóri þess er Guðni Gíslason, sem var ritstjóri Fjarðarpóstsins frá 2001 og þar áður sem ritstjóri Skátablaðsins í 10 ár og ritstjóri og útgefandi tímaritsins Ljóss. Einnig hefur hann ritstýrt vefjum fyrir félagasamtök í áratugi.

Frá ársbyrjun 2020 voru Fjarðarfréttir eingöngu fréttavefur sem leitast við að segja fréttir sem eiga erindi til Hafnfirðinga og vini Hafnarfjarðar. En pappírsútgáfa hófst á ný í nóvember sama ár og árið 2021  komu út 8 tölublöð og frá 2022 hefur blaðið komið út 14 sinnum á ári, að jafnaði mánaðarlega.

Fréttavefurinn er uppfærður a.m.k. daglega og er eingöngu kostaður af auglýsingum.

## Ytri tenglar
www.fjardarfrettir.is
Hoya coriacea

***Hoya coriacea*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Carl Ludwig Blume. Útbreiðslan er í Indónesíu, Malasíu og Taílandi.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* Anders Wennström und Katarina Stenman: *The Genus Hoya – Species and Cultivation.* 144 S., Botanova, Umeå 2008 ISBN 978-91-633-0477-4 (S. 48)
Stromboli

**Stromboli** ( sikileyska: *Struògnuli*, forngríska: *Στρογγύλη (Strongýlē)* ) er lítil ítölsk eldfjallaeyja í Tyrrenahafi norður af Sikiley. Hún er ein átta eyja í eyjaklasanum Aeolianeyjar. Íbúar eru um 500 (2016). Eyjan er 926 metrar á hæð en 2700 frá sjávarbotni og gýs oft smágosum. Þrír gígar eru á toppnum og eru oftast sprengigos þó hraun geti runnið stöku sinnum. Fjallið gaus síðast sumarið 2019 með þeim afleiðingum að göngumaður lést.

Þrjú þorp eru á eyjunni: San Bartolo, San Vincenzo og Ginostra.
Lettneska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Lettneska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Lettlands í knattspyrnu á alþjóðlegum vettvangi. 
Lettland hefur einungis tekið þátt í einu stórmóti, það var EM 2004 í Portúgal.

Fyrsti landsleikur Letta var leikinn 24. september árið 1922 þegar þeir gerðu 1-1 gegn Eistlandi í Riga. Þeir tóku þátt í undankeppninni fyrir heimsmeistarakeppnina árið 1938 í Frakklandi. Árin 1940-1991 voru þeir hluti af Sovétríkjunum.

16. nóvember 1991, spilaði hið sjálfstæða Lettland aftur opinberlega.fyrsti leikurinn var 2-0 sigur leikur gegn Eistlandi í Klaipėda í Litháen.

## EM undankeppni
1996 undankeppnin var fyrsta undankeppni Lettlands fyrir Evrópumót. Þeir náðu þar ágætum árangri þar sem þeir lögðu Liechtenstein á heimavelli og útivelli og  lentu þeir í öðru sæti riðilsins.
Árið 2004 lentu Lettar með Svíþjóð, Póllandi, Ungverjalandi og San Marino í riðli í undankeppni EM 2004. Þeim tókst þar að tryggja sig nokkuð óvænt í lokakeppnina úr erfiðum riðli. Frá árinu 2004 hefur enginn árangur náðst úr undankeppni EM.

### Þekktir Leikmenn
*Māris Verpakovskis
*Marians Pahars 
*Juris Laizans
*Aleksandrs Cauņa
*Andrejs Perepļotkins

### Markahæstir

:*Leikmenn *'með feitleitruðum stöfum** eru enn að spila.''

===Leikjahæstir===


:''Leikmenn með **feitletruðum stöfum*' eru enn að spila.*
Rjúkandi

**Rjúkandi** er foss við Jökuldal á Austurlandi. Hann er sjáanlegur frá Hringveginum og kemur úr ánni Ysta-Rjúkandi.
Lindadúnurt

**Lindadúnurt** (fræðiheiti: *Epilobium alsinifolium*) er plöntutegund af eyrarrósarætt.  Lindadúnurt vex á Íslandi við lindir, fjallalæki og dýjavætur og er nokkuð algeng um allt land. Hún vex frá láglendi upp í 750 metra hæð yfir sjávarmáli en getur vaxið enn ofar þar sem jarðhita gætir. Hæst er hún skráð í 1170 metrum yfir sjávarmáli við Öskju.

Lindadúnurt líkist heiðadúnurt (*E. hornemannii*) en hefur stærri blóm, stærri og oddhvassari blöð auk þess sem blöð lindadúnurtar eru dökkgrænni en blöð heiðadúnurtar.

Lindadúnurt er með algengustu plöntutegundum í dýjavist sem einkennist af mosavöxnum lindaruppsprettum.

## Samband við aðrar tegundir
Nokkrar tegundir sjúkdómsvaldandi sveppa hafa fundist á lindadúnurt. Sveppurinn *[[Septoria epilobii-alpini]]* fannst vaxandi á lindadúnurt í Reyðarfirði árið 1962 en til hans hefur ekki spurst síðan, að minnsta kosti ekki á Íslandi. Dúnurtapússryð *(Puccinia epilobii)* er algengur pússryðsveppur um allt land og vex á lindadúnurt ásamt nokkrum öðrum dúnurtum. 

## Tilvísandir
Háey

**Háey** (enska: Hoy) er eyja í Orkneyjum utan af Skotlandi og sem er 143 ferkílómetrar að stærð. Hún er næststærsta eyja Orkneyja. Háey er tengd eyjunni South Walls með eiði og því er gengt á milli. Eyjarnar tvær eru taldar sem ein eining af manntalinu í Bretlandi. 

## Lýsing
Strandlengja Háeyjar er tilkomumikil og við hana er að finna þekkt kennileiti. Sum af hæstu sjávarbjörgum á Bretlandi eru við St John's Head þar sem þau ná 350 metra hæð og brimsorfinn klettur sem kallast Old man of Hoy (íslenska: Öldungurinn í Háey) gengur út úr sjávarberginu.  Á Háey eru tveir norðlægustu Martello-turnarnir á Bretlandi, byggðir árið 1814 til að verja kaupskip í höfn í Longhope gegn mönnum sem gerðir voru út af Madison Bandaríkjaforseta, sem lýsti yfir stríði við Bretland árið 1812. Líklega hafa Martello-turnarnir komið að gagni þar sem engin skráð gögn eru til um alvarleg átök á svæðinu. 

Hæsti punktur Orkneyja, Ward Hill, er á Háey. Á suðausturhluta eyjarinnar var helsta flotastöð breska flotans í bæði fyrri og seinni heimsstyrjöldinni.   

Óvenjuleg steingröf sem ber nafnið Dwarfie Stane liggur í Rackwick-dalnum á norðurhluta eyjarinnar. Gröfin þykir einstök í Norður-Evrópu vegna líkinda hennar við grafir frá nýsteinöld og bronsöld sem finna má umhverfis Miðjarðarhafið.  

## Goðafræði
Í norrænni goðafræði hýsti Háey Hjaðningavíg, endalausan bardaga milli Héðins og Högna. 

## Lífríki
Háey er mikilvægt fuglasvæði. Norðurhluti eyjarinnar er fuglafriðland á vegum Konunglega breska fuglaverndunarfélagsins (RSPB) vegna mikilvægis þess fyrir fuglalíf, sérstaklega fyrir skúm og lóm. Svæðið er í eigu RSPB. *Anastrepta orcadensis*, tegund soppmosa sem ekki hefur hlotið íslenskt heit, var fyrst uppgötvuð á Ward Hill af William Jackson Hooker árið 1808. 

Norður- og vesturhluti Háeyjar, ásamt stórum hluta aðliggjandi hafsvæðis, hafa verið skilgreind sem  sérstök verndarsvæði  vegna mikilvægis þeirra fyrir níu fuglategundir: kjóa, fýls, svartbak, skúm, langvíu, ritu, förufálka, lunda og lóm . Á svæðinu halda til 120.000 sjófuglar yfir varptímann. 

Orkneyja-bleikjan (*Salvelinus inframundus*) fannst á Háey árið 1908 en er nú talin útdauð þar.  

## Myndir

Mynd:Hoy Cliffs.jpg|Sjávarklettar við Atlantshafsströnd Háeyjar, suður af Rackwick
Mynd:ScapaFlowVisitorCentreRLH.jpg|Scapa Flow gestamiðstöðin
Mynd:PicHoyHigh.jpg|Hoy High-vitinn á Graemsay, séður frá Háey
Mynd:Hoy Orkney Landesinnere.JPG|Rackwick-dalur
Mynd:Hoy Orkney Southside.jpg|Rackwick


## Tilvísnair
Rhizocarpon macrosporum

***Rhizocarpon macrosporum*** er slétt, skærgul hrúðurflétta. Hún vex í Sonoran-eyðimörkinni í Kaliforníu og Arizona og í Afríku og Asíu. Fléttan vex í rjóðrum barrskóga frá 1.475 í 3.030 metra hæð yfir sjó. Hún finnst ekki á Íslandi. 

Tegundin svipar mjög til landfræðiflikru en greinist frá henni á stærð gróanna, enda þýðir orðið „macrosporum“ orðrétt „stór gró“ á latínu. 

Forþalið er svart og oft ógreinilegt. Miðlagið er hvítt.  

## Tilvísanir
Vendilsveppir

**Vendilsveppir** (latína: *Taphrinomycetes)* eru flokkur af asksveppa sem tilheyra undirflokknum Taphrinomycotina. Einungis enn ættbálkur fellur undir vendilsveppi, **Vendilsbálkur** (Taphrinales), sem inniheldur 2 ættir, 8 ættkvíslir og 140 tegundir. Tegundir af báðum ættum vendilsveppa finnast á Íslandi.

## Tilvísanir
Hnokkmosaflokkur

**Hnokkmosaflokkur** (latína: Bryopsida) er stærsti flokkur mosa og inniheldur 95% allra mosategunda eða um þa bil 11.500. Tegundir af hnokkmosaflokki eru algengar um allan heim.

Megineinkenni hnokkmosaflokks eru baukar sem geyma gró mosanna. Baukarnir hafa tennur sem mynda opkrans og ganga út frá mynni opsins án þess að vera samvaxnar. Tennurnar eru huldar þangað til op bauksins dettur af. Aðrir hópar baukmosa hafa samvaxnar tennur eða á annan hátt öðruvísi tennur, til dæmis haddmosaflokkur (Polytrichiopsida) eða hafa bauka sem opnast án tanna, til dæmis sótmosaflokkur (Andreaeopsida).

## Flokkun
Áður fyrr innihélt hnokkmosaflokkur alla baukmosa en fjöldi hópa hefur verið færður úr flokknum.

### Nánari flokkun
Að neðan er nánari flokkun á hópum innan hnokkmosaflokk. Flokkunin er byggð á Novíkov & Barabaš-Krasni (2015).

## Tilvísanir
Bakkahnokki

**Bakkahnokki** (fræðiheiti: *Bryum warneum*) er tegund mosa af hnokkmosaætt. Útberiðsla bakkahnokka er á sendnum strandsvæðum í Evrópu, meðal annars á Íslandi, í Altai-fjöllum, Himalaya-fjöllum og í Quebec. Bakkanokki myndar þétta hnoðra sem ná um eins sentímetra hæð og myndar hangandi bauka. Bakkahnokki er á heimsválista sem tegund í yfirvofandi hættu (VU).

Bakkahnokki finnst á þremur svæðum á Íslandi: austanmegin í Hrútafirði, á Snæfellsnesi og norður af Reykjavík.

## Tilvísanir
Holtahnokki

**Holtahnokki** (fræðiheiti: *Bryum elegans*) er tegund mosa af hnokkmosaætt. Útbreiðsla hans er í Evrópu, meðal annars á Íslandi.

Holtahnokki vex á skuggsælum stöðum, til dæmis í klettum, hraunum, fjallshlíðum, steinum og brekkum, holtum og í giljum. Hann finnst víða um land en er heldur útbreiddari á norðvestanverðum hluta landsins ef eitthvað er.

## Myndir

File:Bryum elegans (a, 143612-472509) 9719.JPG|Holtahnokki með útbreidd blöð.
File:Bryum elegans habitus.jpeg|Heill holtahnokki séður í smásjá með blöðum og rætlingum.
File:Bryum elegans (b, 144957-474710) 4625.JPG|Þverskurður af blaði í smásjá.
File:Bryum elegans (b, 144957-474710) 4619.JPG|Blaðendi í smásjá. Miðrák og hároddur eru greinileg.
File:Bryum elegans (a, 143612-472509) 9929.JPG|Blaðgrunnur í smásjá.
File:Bryum elegans (a, 143612-472509) 9939.JPG|Rætlingar í smájsjá.


## Tilvísanir
Ylhnokki

**Ylhnokki** (fræðiheiti: *Bryum sauteri*) er tegund mosa af hnokkmosaætt. Ylhnokki hefur fundist á einum stað á Íslandi, í leirflagi við heita laug á Suðurlandi. Karlplöntur hafa fundist hér á landi en aldrei hafa plöntur fundist með gróhirslu.

## Staða stofns
Ylhnokki hefur verið metin sem tegund í fullu fjöri (LC) á heimsválista IUCN, sem er lægsta mögulega hættustig, en vegna þess hversu sjaldgæfur hann er á Íslandi er hann flokkaður sem tegund í bráðri útrýmingarhættu (CR) á válista Náttúrufræðistofnunar.

## Tilvísanir
Skrauthnokki

**Skrauthnokki** (fræðiheiti: *Bryum muehlenbeckii*) er tegund mosa af hnokkmosaætt. Skrauthnokki vex á rökum stöðum við læki og tjarnir. Hann hefur fundist á tveimur stöðum á Íslandi, annars vegar á Hornströndum og hinst vegar í eða nálægt Lóni í Austur-Skaftafellssýslu. Karlplöntur hafa fundist hér á landi en aldrei hafa plöntur fundist með gróhirslu.

## Staða stofns
Skrauthnokki er metinn sem tegund í fullu fjöri (LC) á heimsválista IUCN, sem er lægsta mögulega hættustig, en á Íslandi er settur í flokk tegunda sem ekki er hægt að meta í hættuflokk (DD).

## Myndir

File:Bryum muehlenbeckii (a, 140605-471647) 2224.JPG|Horft ofan á rakan skrauthnokka.
File:Bryum muehlenbeckii (a, 140605-471647) 2225.JPG|Skrauthnokki séður frá hlið. aðeins efsti parturinn er skærgrænn.
File:Bryum muehlenbeckii (a, 140605-471647) 2301.JPG|Laufblað skrauthnokka sem rifið hefur verið frá stönglinum.
File:Bryum muehlenbeckii (a, 140605-471647) 2319.JPG|Smásjármynd af grunnfrumum í laufblaði skrauthnokkans. Grænukorn eru greinileg.


## Tilvísanir
Hoya rigida

***Hoya rigida*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Kerr. Útbreiðslan er í Taílandi.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* Anders Wennström und Katarina Stenman: *The Genus Hoya – Species and Cultivation.* 144 S., Botanova, Umeå 2008 ISBN 978-91-633-0477-4 (S. 118)
Hoya rizaliana

***Hoya rizaliana*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af D. Kloppenburg. Útbreiðslan er í Filippseyjum.

## Tilvísanir
Maríuvandarbálkur

**Maríuvandarbálkur** (latína: Gentianales) er ættbálkur blómplantna. Maríuvandarbálkur samanstendur af meira en 16.000 tegundum sem skiptast í 1.138 ættkvíslir í 5 ættum. Meira en 80% tegunda í maríuvandarbálki tilheyra möðruætt (Rubiaceae). 

## Flokkun
Eftirfarandi ættir falla undir maríuvandarbálk samkvæmt APG III flokkunarkerfinu: 

* Neríuætt (Apocynaceae - 424 ættkvíslir) 
* Gelsemiaceae (2 ættkvíslir) 
* Maríuvandarætt (Gentianaceae - 87 ættkvíslir) 
* Trjámöðruætt (Loganiaceae - 13 ættkvíslir) 
* Möðruætt (Rubiaceae - 611 ættkvíslir) 

### Skyldleikatré
Eftirfarandi skyldleikatré er byggt á sameindaerfðafræðilegum rannsóknum á DNA röðum plantna af maríuvandarbálki. 

### Orðsifjar
Latneska heiti maríuvandarbálks dregur nafn sitt af heiti ættarinnar Gentianaceae, sem aftur heitir eftir ættkvíslinni *Gentiana*. Orðið Gentiana kemur frá Gentiusi, í Illyrískum konungi. 

Íslenska heiti maríuvandarbálks á svipaðan hátt rætur að rekja til tegundarinnar Maríuvandar (*Gentiana campestris).* 

## Nytjar
Nokkrar tegundir maríuvandarbálks eru vel þekktar nytjajurtir. Meðal þeirra eru kaffiplantan, *Gardenia* og neríur. 

## Tilvísanir
Paul Verlaine

**Paul Verlaine** er franskur rithöfundur og skáld fæddur 30. mars 1844 í Metz og lést í Paris 8. janúar 1896.

## Fræg verk

-Poèmes saturniens (1866)

-Fêtes galantes (1869)

-La Bonne Chanson (1870)

-Romances sans paroles (1874)

-Sagesse (1880)

-Jadis et Naguère (1884)

-Amour (1888)

-Parallèlement (1889)

-Dédicaces (1890)

-Bonheur (1891)

-Chansons pour Elle (1891)

-Liturgies intimes (1892)

-Odes en son honneur (1893)

-Élégies (1893)

-Dans les limbes (1894)

-Épigrammes (1894)

-Chair (1896)

-Invectives (1896)

-Biblio-sonnets (1913)
Angers

**Angers** er borg í vesturhluta Frakklands í héraðinu Pays de la Loire og er í útjaðri Loire-dalsins. Íbúar eru um 153.000 (2017).

## Menntun
* École supérieure des sciences commerciales d'Angers
Bronsaldarhrunið

**Bronsaldarhrunið** er samheiti yfir fjóra atburði sem áttu sér stað við lok bronsaldarinnar. Þeir fjórir atburðir eru fall Hittítaríkisins í Litlu-Asíu, lok mýkenumenningarinnar á Grikklandi, endalok Nýríkisins í Egyptalandi og loks fall borgarinnar Úgarít.
OGC Nice

**Olympique Gymnaste Club Nice** eða OGC Nice er franskt fótboltafélag í borginni Nice, sem var stofnað árið 1904. OGC Nice spilar heimaleiki sína á Allianz Riviera. Nice hefur 4 sinnum orðið franskir deildarameistarar, fyrst tímabilið 1950-1951, síðan 1951-1952, 1955-56 og síðast 1958-1959. Á árum áður spilaði Nice heimaleiki sína á frá árinu 1927 til 2013 á Stade Municipal du Ray. Í september árið 2013 spilaði Nice sinn fyrsta leik á Allianz Riviera. 

## Tilvísanir
*"Allianz Buys Stadium Naming Rights To Ligue 1 Club Nice's New Facility". SBJ Daily. 24 júní 2012. (sótt 21.01.20).

*Ívan Guðjón Baldursson, "Patrick Vieira tekinn við Nice (Staðfest)". Fóbolti.net. 11. júní 2018. (sótt 21.01.20).
Hoya chinghungensis

***Hoya chinghungensis*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Suður-Kína, Myanmar og Taílandi.

## Tilvísanir
Hoya diversifolia

***Hoya diversifolia*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Suðaustur-Asíu.

## Viðbótarlesning
* Focke Albers und Ulli Meve (Hrsg.): *Sukkulenten-Lexikon Band 3 Asclepiadaceae (Seidenpflanzengewächse).* 322 S., Ulmer, Stuttgart 2002 ISBN 978-3-8001-3982-8.

## Tilvísanir
Hoya inconspicua

***Hoya inconspicua*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Nýju-Gíneu,  Salómonseyjum, í Ástralíu (Queensland) og Vanúatú

## Viðbótarlesning
* Paul Irwin Forster, David J. Liddle: *Taxonomic studies on the genus Hoya R.Br. (Asclepiadaceae) in Papausia. 4. Typification and synonymy of Hoya revoluta Wight ex J. D. Hook.* Austrobaylea, 3: 638-639, 1992.
* Christiane Hoffmann, Ruurd van Donkelaar, Focke Albers: *Hoya.* In: Focke Albers, Ulli Meve (Hrsg.): *Sukkulenten-Lexikon Band 3 Asclepiadaceae (Seidenpflanzengewächse)*. S. 147–160, Ulmer, Stuttgart 2002, ISBN 3-8001-3982-0.
* Dale Kloppenburg, Ann Wayman: *The World of Hoyas – a pictorial guide. A revised version.* 248 S., Orca Publishing Company, Central Point, Oregon, 2007 ISBN 0-9630489-4-5
* Richard E. Rintz: *The Peninsular Malaysian species of Hoya (Asclepiadaceae).* Malayan Nature Journal, 30: 467-522, 1978.

## Tilvísanir
Hoya micrantha

***Hoya micrantha*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Indókína, Myanmar og Taílandi.

## Literatur
* Dale Kloppenburg, Ann Wayman: *The World of Hoyas - a pictorial guide.* A revised version. 248 S., Orca Publishing Company, Central Point, Oregon, 2007 ISBN 0-9630489-4-5 (S. 172/3)
* Michele Rodda, Nadhanielle Simonsson Juhonewe: *The taxonomy of Hoya micrantha and Hoya revoluta (Apocynaceae, Asclepioideae).* In: *Webbia: Journal of Plant Taxonomy anf Geography*, Volume 68, Issue 1, 2013, S. 7–16. 
* Surisa Somadee, Jens Kühne: *Hoya 200 verschiedene Wachsblumen.* 96 S., Formosa-Verlag, Witten 2011 ISBN 978-3-934733-08-4 (S. 64)

## Tilvísanir
Hoya plicata

***Hoya plicata*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Malakkaskaga.

## Literatur
* Dale Kloppenburg, Ann Wayman: *The World of Hoyas - a book of pictures.* A revised version. Orca Publishing Company, Central Point, Oregon 2007, ISBN 0-9630489-4-5, S. 212 Kurzbeschreibung und S. 213 Foto von Dale Kloppenburg) 
* Richard E. Rintz: *The Peninsular Malaysian species of Hoya (Asclepiadaceae).* Malayan Nature Journal, 30: 467-522, Kuala Lumpur 1978 (S.
* Michele Rodda, Nadhanielle Simonsson Juhonewe: *The taxonomy of Hoya micrantha and Hoya revoluta (Apocynaceae, Asclepioideae).* Webbia: Journal of Plant Taxonomy anf Geography, 68(1): 7-16, 2013 
*Surisa Somadee und Jens Kühne: *Hoya* 200 verschiedene Wachsblumen. 96 S., Formosa-Verlag, Witten 2011 ISBN 978-3-934733-08-4 S. 73

## Tilvísanir
Hoya revoluta

***Hoya revoluta*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Indónesíu, Malakkaskaga og Singapúr.

## Viðbótarlesning
* Christiane Hoffmann, Ruurd van Donkelaar & Focke Albers: *Hoya.* In: Focke Albers, Ulli Meve (Hrsg.): *Sukkulenten-Lexikon Band 3 Asclepiadaceae (Seidenpflanzengewächse)*. S. 147–160, Ulmer, Stuttgart 2002, ISBN 3-8001-3982-0 (S. 158).
* Richard E. Rintz: *The Peninsular Malaysian species of Hoya (Asclepiadaceae).* Malayan Nature Journal, 30: 467-522, Kuala Lumpur 1978.
* Michele Rodda, Nadhanielle Simonsson Juhonewe: *The taxonomy of Hoya micrantha and Hoya revoluta (Apocynaceae, Asclepioideae).* Webbia: Journal of Plant Taxonomy anf Geography, 68(1): 7-16, 2013 
* Paul Irwin Forster, David J. Liddle: *Taxonomic studies on the genus Hoya R.Br. (Asclepiadaceae) in Papausia. 4. Typification and synonymy of Hoya revoluta Wight ex J. D. Hook.* Austrobaylea, 3: 638-639, 1992.

## Tilvísanir
Hoya serpens

***Hoya serpens*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Nepal og Indlandi.

## Viðbótarlesning
* Focke Albers, Ulli Meve (Hrsg.): *Sukkulenten-Lexikon Band 3 Asclepiadaceae (Seidenpflanzengewächse)*. Ulmer, Stuttgart 2002, ISBN 3-8001-3982-0, S. 158.

## Tilvísanir
Kólfblómaætt

**Kólfblómaætt** (latína: *Araceae*) er stór ætt blómplantna. Tegundir af kólfblómaætt finanst einkum í heitum- og tempruðum beltum jarðar í Suðaustur-Asíu, Afríku og Ameríku.

Blöðin eru stilklaus og blómin lítil, einkynja, í þéttu axi, sérbýla eða sambýla þar sem kvenkyns blóm vaxa fyrir neðan karlkyns blóm. Blómaxið dregst oft út í langa totu, kólf og er að nokkru eða öllu leyti umlukið þykku háblaðsslíðri. Kólfblómaætt hefur að geyma vatnaplöntur, þurrlendisplöntur, ásætuplöntur og klifurplöntur.

Dæmi um tegund af kólfblómaætt er fýlupoki (*Lysichiton americanus*) og skunkakál (*Symplocarpus foetidus*). Skunkakál blómstrar snemma á vorin og framleiðir eigin hita sem getur verið 15-30°C hærri en umhverfishitinn og bræðir þvi af sér snjó og ís. Svipað fyrirbæri er þekkt hjá holtasóley, þjóðarblómi Íslendinga sem er ekki af kólfblómaætt, sem getur hækkað hita nærumhverfis síns um 1-2°C yfir umhverfishita.
Barðahnokki

**Barðahnokki** (fræðiheiti: *Bryum imbricatum*) er tegund mosa af hnokkmosaætt. Hann vex í þurrum eða hálfþurrum jarðvegi, oft utan í börðum eða skurðbökkum en einnig á þúfum í mýrum, lyngbrekkum, melum, torfveggjum, jarðvegsþöktum klettum, í hrauni, á steypu eða í flögum. Barðahnokki finnst um allt land.

## Myndir

File:Bryum imbricatum 2.jpeg|Útlit blaða barðahnokka.
File:Bryum imbricatum blatt.jpeg|Blöð barðanokka í smásjá.
File:Bryum imbricatum lamina.jpeg|Smásjármynd af grunnfrumum þar sem grænukorn sjást greinilega.
File:Bryum imbricatum kapseln.jpeg|Misþroskaðir baukar barðahnokka.


## Tilvísanir
Aglaonema

***Aglaonema*** er ættkvísl blómstrandi plantna í kólfblómaætt, Araceae. Þær eru ættaðar úr hitabeltissvæðum Asíu og Nýju-Guíneu. 

## Lýsing
Þetta eru sígrænar fjölærar jurtir með ýmist upprétta eða útafliggjandi stöngla. Stönglar sem liggja á jörðu geta rætt sig við liði. Blöðin eru yfirleitt breið og með silfraða eða hvíta flekki. Blómin eru litlir uppréttir kólfar. Þeir munda ber sem verður rautt við þroska.

## Ræktun

*Aglaonema* hafa verið ræktaðar sem heillaplöntur í Asíu um aldir. Þær voru kynntar á vesturlöndum 1885, þegar þær voru fluttar til Royal Botanic Gardens, Kew. Þær hafa verið ræktaðar og blandað í fjölda afbrigða. Þær vaxa í lítilli birtu og eru vinsælar pottaplöntur.

Þar sem þetta er hitabeltistegundir þá þola þær illa kulda. Skemmdir geta komið fram við 15°C hita. Rakur jarðvegur er æskilegur, en þær þola illa mikla áburðargjöf.

Fjölgun er yfirleitt með græðlingum, en einnig skiftingu.
 
Rannsókn NASA (NASA Clean Air Study) sýndi að tegundin  *A. modestum* var mjög virk við að hreinsa algeng eiturefni úr lofti (formaldehíð og benzen). 

*Aglaonema* plöntur eru eitraðar vegna kalsíum oxalat krystalla. Ef þær eru étnar veldur það ertingu í slímhúð, og safinn getur valdið ertingu í húð og útbrotum.

## Úrval tegunda
Meðal tegunda eru:

# *[[Aglaonema brevispathum]]* - Indókína
# *[[Aglaonema chermsiriwattanae]]* - Taíland
# *[[Aglaonema cochinchense]]* Víetnam, Kambódia, Taíland, Malasía
# *[[Aglaonema commutatum]]* Kölluflekka - Filippseyjum, Súlavesí; ílend í Vestur-Indíum
# *[[Aglaonema cordifolium]]* - Filippseyjum (Mindanao)
# *[[Aglaonema costatum]]*  - Pulau Langkawi, Indókína
# *[[Aglaonema densinervium]]* - Filippseyjum, Súlavesí
# *[[Aglaonema flemingianum]]* - Malasíu (Terengganu)
# *[[Aglaonema hookerianum]]* - Indlandi (Darjeeling, Assam), Bangladesh, Bútan, Myanmar
# *[[Aglaonema marantifolium]]* - Maluku, Nýja-Guínea
# *[[Aglaonema modestum]]*  - Bangladesh, Indókína, suður Kína
# *[[Aglaonema nebulosum]]* - Borneó, Malasía, Súmatra
# *[[Aglaonema nitidum]]* - Borneó, Malasía, Súmatra, Java, Indókína
# *[[Aglaonema ovatum]]* - Laos, Taíland, Víetnam
# *[[Aglaonema philippinense]]* - Filippseyjum, Súlavesí
# *[[Aglaonema pictum]]* - Indónesíu (Nias), Súmatra
# *[[Aglaonema pumilum]]* - Myanmar, Taíland
# *[[Aglaonema roebelinii]]* - Filippseyjum (Lúson)
# *[[Aglaonema rotundum]]* - Súmatra
# *[[Aglaonema simplex]]* - Yunnan, Indókína, Malasía, Indónesía, Filippseyjum
# *[[Aglaonema tricolor]]* - Filippseyjum
#*[[Aglaonema vittatum]]* - Súmatra, Indónesíu (Lingga-eyjum)

## Tenglar
*The Genus ''Aglaonema''.  aroid.org
*Aglaonema - The Queen of Leaves
*Aglaonema Plant Care Guide

## Tilvísanir