open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bikarfléttur

**Bikarfléttur** (fræðiheiti: *Cladonia*) er ættkvísl fléttna af bikarfléttuætt. Vitað er um 56 tegundir bikarfléttna sem lifa á Íslandi.

## Íslensk heiti bikarfléttna
Íslenskt heiti tegunda mótast af vaxtarlagi þalsins og tegundir af bikarfléttuætt heita því gjarna nöfnum sem enda á -lauf, t.d. brekkulauf (*C. dahliana*) og skorulauf (*C. subcervicornis*), -bikar, t.d. netjubikar (*C. cariosa*) og álfabikar (*C. cholophaea*) , -broddar, t.d. hreisturbroddar (*C. bellidiflora*) og sprekbroddar (*C. coniocraea*), og -krókar, t.d. hreindýrakrókar (*C. arbuscula*) og grákrókar (*C. rangiferina*).

## Tegundir á Íslandi
Listinn er byggður á skrá yfir fléttur á Íslandi frá árinu 2009 nema annað sé tekið fram. Íslensk heiti eru frá Herði Kristinssyni.

* *[[Cladonia acuminata]]* - Alkrókar
* *[[Cladonia amaurocraea]]* - Bikarkrókar
* *[[Cladonia arbuscula]]* - Hreindýrakrókar
* *[[Cladonia asahinae]]*
* *[[Cladonia azorica]]*
* *[[Cladonia bellidiflora]]* - Hreisturbroddar
* *[[Cladonia borealis]]* - Skarlatbikar
* *[[Cladonia cariosa]]* - Netjubikar
* *[[Cladonia carneola]]* - Tannbikar
* *[[Cladonia cervicornis]]* - Tildurbikar
* *[[Cladonia chlorophaea]]* - Álfabikar
* *[[Cladonia ciliata]]*
* *[[Cladonia coccifera]]* - Kokkabikar
* *[[Cladonia coniocraea]]* - Sprekbroddar
* *[[Cladonia cornuta]]* - Mjölbroddar
* *[[Cladonia crispata]]* var. *cetrariiformis* - Stríðbikar
* *Cladonia crispata* var. *crispata*
* *[[Cladonia cryptochlorophaea]]*
* *[[Cladonia cyanipes]]*
* *[[Cladonia cyathomorpha]]*
* *[[Cladonia dahliana]]* - Brekkulauf
* *[[Cladonia diversa]]*
* *[[Cladonia ecmocyna]]* - Lautabikar
* *[[Cladonia fimbriata]]* - Mélubikar
* *[[Cladonia floerkeana]]* - Skartbikar
* *[[Cladonia furcata]]* - Mókrókar
* *[[Cladonia glacialis]]*
* *[[Cladonia gracilis]]* subsp. *elongata* - Þúfubikar
* *[[Cladonia homosekikaica]]*
* *[[Cladonia humilis]]*
* *[[Cladonia imbricarica]]* - Flatbikar
* *[[Cladonia islandica]]* - Brekabroddar
* *[[Cladonia luteoalba]]* - Gullinlauf
* *[[Cladonia macilenta]]* - Rauðbroddar
* *[[Cladonia macroceras]]* - Kryppukrókar
* *[[Cladonia macrophyllodes]]* - Snæbikar
* *[[Cladonia merochlorophaea]]*
* *[[Cladonia ochrochlora]]* - Svarðbroddar
* *[[Cladonia phyllophora]]* - Huldubikar
* *[[Cladonia pleurota]]* - Mjölbikar
* *[[Cladonia pocillum]]* - Torfubikar
* *[[Cladonia portentosa]]*
* *[[Cladonia pyxidata]]* - Grjónabikar
* *[[Cladonia rangiferina]]* - Grákrókar
* *[[Cladonia rangiformis]]* - Strandkrókar
* *[[Cladonia scabriuscula]]* - Flösukrókar
* *[[Cladonia squamosa]]* - Hreisturbikar
* *[[Cladonia stellaris]]* - Eðalkrókar
* *[[Cladonia strepsilis]]* - Seltulauf
* *[[Cladonia stricta]]* - Fjallabikar
* *[[Cladonia subcervicornis]]* - Skorulauf
* *[[Cladonia subulata]]* - Stúfbikar
* *[[Cladonia sulphurina]]* - Raufarbikar
* *[[Cladonia symphycarpa]]* - Svarðlauf
* *[[Cladonia trassii]]* - Bleðlabikar
* *[[Cladonia turgida]]* - Digurkrókar
* *[[Cladonia uncialis]]* subsp. *biuncialis* - Gulkrókar
* *[[Cladonia vulcani]]*

## Tilvísanir
Jóhann af Lúxemborg

**Jóhann** (5. janúar 1921 – 23. apríl 2019) var stórhertogi Lúxemborgar frá 1964 þar til hann sagði af sér árið 2000.

Jóhann var elsti sonur stórhertogaynjunnar Karlottu og eiginmanns hennar, Felix prins. Á árum seinni heimsstyrjaldarinnar flúði hann land ásamt móður sinni og öðrum ættingjum undan innrás nasista. Hann gegndi herþjónustu í breska hernum í stríðinu ásamt föður sínum og tók þátt í innrásinni í Normandí og frelsun Lúxemborgar undan hernámi Þjóðverja árið 1944.

Í apríl árið 1953 kvæntist Jóhann Jósefínu Karlottu, dóttur Leópolds 3. Belgíukonungs. Jóhann tók við ríkinu af móður sinni þegar hún ákvað að segja af sér árið 1964. Gott orð fór af Jóhanni sem stórhertoga Lúxemborgar og á ríkisárum hans naut landið bæði efnahagslegrar farsældar og pólitísks stöðugleika. Georges Pompidou, forseti Frakklands, sagði í kímni um Jóhann: „Ef Evrópa ætti að kjósa sér arfgengan forseta yrði það vafalaust stórhertoginn af Lúxemborg.“

Jóhann ákvað að afsala sér völdum eftir 36 ára valdatíð árið 2000 til elsta sonar síns, Hinriks. Hann lést tæpum nítján árum síðar, þann 23. apríl 2019.

## Tilvísanir
Litunarskófir

**Litunarskófir** (fræðiheiti: *Parmelia*) er ættkvísl fléttna af litskófarætt. Þrjár tegundir litunarskófa finnast á Íslandi, hraufuskóf, litunarskóf og snepaskóf. Íslensku litunarskófirnar eiga það allar sameiginlegt að innihalda efnin atranórin, salazinsýru og consalazinsýru.

## Nytjar
Litunarskófir er hægt að nota til litunar. Þær gefa frá sér dökkbrúnan, rauðbrúnan eða gulbrúnan lit eftir því hvernig þær eru meðhöndlaðar við litunina.

## Tilvísanir
Flikrur

**Flikrur** (fræðiheiti: *Rhizocarpon*) eru ættkvísl fléttna af flikruætt. 27 tegundir flikra voru skáðar á Íslandi árið 2009.

## Tegundir á Íslandi
Listinn er byggður á skrá yfir fléttur á Íslandi frá árinu 2009 nema annað sé tekið fram. Íslensk heiti eru frá Herði Kristinssyni.

* *[[Rhizocarpon atroflavescens]]*
* *[[Rhizocarpon badioatrum]]* - Brúnflikra
* *[[Rhizocarpon chioneum]]*
* *[[Rhizocarpon cinereovirens]]*
* *[[Rhizocarpon copelandii]]* - Skuggaflikra
* *[[Rhizocarpon disporum]]* - Vætuflikra
* *[[Rhizocarpon distinctum]]*
* *[[Rhizocarpon expallescens]]*
* *[[Rhizocarpon ferax]]* - Mánaflikra
* *[[Rhizocarpon frigidum]]*
* *[[Rhizocarpon geminatum]]* - Völuflikra
* *[[Rhizocarpon geographicum]]* - Landfræðiflikra
* *[[Rhizocarpon grande]]*
* *[[Rhizocarpon hochstetteri]]*
* *[[Rhizocarpon intermediellum]]*
* *[[Rhizocarpon lavatum]]*
* *[[Rhizocarpon lecanorinum]]*
* *[[Rhizocarpon norvegicum]]*
* *[[Rhizocarpon petraeum]]* - Hringflikra
* *[[Rhizocarpon polycarpum]]*
* *[[Rhizocarpon pusillum]]*
* *[[Rhizocarpon reductum]]*
* *[[Rhizocarpon richardii]]*
* *[[Rhizocarpon saanaënse]]*
* *[[Rhizocarpon subpostumum]]*
* *[[Rhizocarpon superficiale]]* - Jötunflikra
* *[[Rhizocarpon umbilicatum]]*
* *[[Rhizocarpon viridiatrum]]*

## Tilvísanir
Dumbur

**Dumbur** (fræðiheiti: *Melanelia*) er ættkvísl fléttna af litskófarætt. Tíu tegundir dumbna voru skráðar á Íslandi árið 2009 en einhverjar þeirra verið færðar í nýjar ættkvíslir í ljósi nýrri rannsókna.

## Tegundir á Íslandi
Listinn er byggður á skrá yfir fléttur á Íslandi frá árinu 2009 en þær fléttur sem ekki tilheyra ættkvíslinni lengur hafa verið fjarlægðar. Íslensk heiti eru frá Herði Kristinssyni.

* *[[Melanelia agnata]]* - Fjalladumba
* *[[Melanelia disjuncta]]* - Hnúðdumba
* *[[Melanelia hepatizon]]* - Klettadumba
* *[[Melanelia stygia]]* - Bikdumba

### Tegundir sem áður tilheyrðu ættkvíslinni
Nokkrar tegundir fléttna á Íslandi tilheyrðu áður ættkvísl dumbna (*Melanelia*) en hafa verið færðar yfir í nýja ættkvísl. Þrátt fyrir að tilheyra nýri ættkvísl bera þær enn heiti dumbna. Þessar fléttur eru:

* *[[Melanelixia fuliginosa]]* - Totudumba
* *[[Melanelixia subaurifera]]* - Fleiðrudumba
* *[[Melanohalea exasperata]]* - Birkidumba
* *[[Melanohalea infumata]]* - Blikudumba
* *[[Melanohalea olivacea]]* - Snælínudumba
* *[[Melanohalea septentrionalis]]* - Gljádumba

## Tilvísanir
Digurkrókar

**Digurkrókar** (fræðiheiti:*Cladonia turgida*) er flétta af bikarfléttuætt sem finnst meðal annars á Íslandi.

## Útlit og búsvæði
Digurkrókar eru hreisturkennd flétta sem myndar stóra bleðla, allt að 1 x 2,5 cm að stærð. Grágrænar eða gulgreinar, stundum lítið eitt bleikar, lítt greindar þalgreinar vaxa upp af jarðhreistrinu. Yfirborð þeirra er vörtótt, ýmist slétt eða rifjótt. Askhirslur þekkjast ekki á digurkrókum á Íslandi en annars staðar eru þær dökkbrúnar eða svartleitar á endum þalgreinanna. Best er að þekkja digurkrókana frá öðrum bikarfléttum á stóru jarðhreistrinu og á því hver þalgreinarnar eru digrar, eða milli 2 og 5 mm breiðar.

Digurkróakar vaxa á grónum jarðvegi, oftast til fjalla eða á snjóþungum svæðum. Þeir eru sérlega algengir á norðanverðu landinu en finnast víða annars staðar. Digurkrókar finnast meðal annars í Þjórsárverum og á Arnarfelli hinu mikla.

## Efnafræði
Digurkrókar innihalda atranórin og fúmarprótócetrarsýru þótt stundum sé lítið af henni til staðar.

Þalsvörun digurkróka er K+ gul, C-, KC- og P+ gulrauð.

## Tilvísanir
Rauðbroddar

**Rauðbroddar** (fræðiheiti: *Cladonia macilenta*) er tegund fléttna af bikarfléttuætt. Rauðbroddar finnast á Íslandi og eru á válista sem tegund í útrýmingarhættu (EN) hér á landi.

## Útlit og búsvæði
Rauðbroddar mynda hreisturkennt grágrænt þal þar sem hreistrið er 1-3 mm að breidd með skertum jöðrum og hvítt á neðra borði. Upp af hreistrinu vaxa þalgreinar, 1-3,5 cm á hæð, 1-3 mm breiðar, ógreindar eða lítið greindar ofan til. Oddur þalgreinanna er sljór og ber oft rauðar askhirslur á endanum sem hafa kornkennt yfirborð ofan til eða duftkenndar hraufur. Rauðbroddar líkjast skartbikar en greinist frá honum á duftkenndum hraufum ofan til og á því að toppgreinar þalsins eru minna greindar en á skartbikar.

Rauðbroddar vaxa á þúfum í mýrlendi eða kjarrlendi en eru mjög sjaldséðir á Íslandi. Hér þekkjast þeir aðeins á tveimur stöðum, báðir á Vesturlandi.

## Verndun
Stofnstaða rauðbrodda í heiminum hefur ekki verið metin af náttúruverndarsamtökunum IUCN en á Íslandi eru rauðbroddar á válista sem tegund í útrýmingarhættu (EN). Rauðbroddar eru mög sjaldgæfir á Íslandi og finnast aðeins á Vesturlandi. Í úttekt Náttúrufræðistofnunar Íslands árið 2002 voru rauðbroddar metnir mjög sjaldgæfir og fundnir á aðeins þremur vaxtarstöðum en í seinni úttekt árið 2008 fundust þeir á fjórum stöðum. Þrátt fyrir að vera mjög sjaldgæfir og á válista eru rauðbroddar ófriðaðir.

## Efnafræði
Rauðbroddar innihalda fléttuefnin barbatinsýru, thamnolinsýru og rhódóphyscin. Þalsvörun rauðbrodda er K+ gul í barkarlagi og miðlagi en holrúm þalgreinanna getur verið K+ vínrautt, C-, KC-, P+ gul.

## Tilvísanir
Karlotta af Lúxemborg

**Karlotta** (23. janúar 1896 – 9. júlí 1985) var stórhertogaynja Lúxemborgar frá 1919 til 1964.

Karlotta var næstelsta dóttir Vilhjálms 4. stórhertoga Lúxemborgar. Hún komst til ríkis þann 14. janúar árið 1919 þegar eldri systir hennar, María Aðalheiður stórhertogaynja, sagði af sér. María Aðalheiður hafði orðið umdeild meðal Lúxemborgara eftir að Þjóðverjar hertóku landið í fyrri heimsstyrjöldinni þar sem margir landsmenn töldu hana hafa verið of vingjarnlega í garð hernámsliðsins. Í kjölfarið kusu Lúxemborgarar í þjóðaratkvæðagreiðslu um það hvort þeir vildu leyfa Karlottu að ríkja sem stórhertogaynju eða leggja niður einveldið og stofna lýðveldi í Lúxemborg. Niðurstaða atkvæðagreiðslunnar var sú að um 66 prósent landsmanna kusu að leyfa Karlottu að ríkja áfram. 

Sama ár og hún tók við völdum hafði Karlotta gifst Felix prinsi af Búrbon-Parma, afkomanda frönsku konungsættarinnar. Hjónin eignuðust sex börn saman og urðu mjög vinsæl meðal lúxemborgsku þjóðarinnar.

Þegar Þjóðverjar réðust á ný inn í Lúxemborg í seinni heimsstyrjöldinni þann 10. maí árið 1940 flúði Karlotta landið ásamt fjölskyldu sinni. Hún hélt fyrst til Bretlands. Árið 1942 fór fjölskyldan til Bandaríkjanna og Kanada og hlaut hæli í Montreal. Í London starfaði útlagastjórn á meðan Lúxemborg var hernumin. Á meðan hernámið varði ávarpaði hún oft þjóð sína í gegnum útvarpsþjónustu BBC og hvatti til andspyrnu gegn Þjóðverjum.

Karlotta sneri aftur til Lúxemborgar ásamt fjölskyldu sinni við mikinn fögnuð í apríl árið 1945, þegar herir bandamanna sóttu inn í Evrópu og frelsuðu ríkin sem Þjóðverjar höfðu hernumið. Á næstu árum tók hún virkari þátt í því að greiða veg Lúxemborgar á alþjóðasviðinu og fór í fjölda opinberra heimsókna til erlendra þjóðhöfðingja. 

Karlotta ákvað að segja af sér árið 1964 og leyfa syni sínum, Jóhanni, að taka við völdum sem nýr stórfursti Lúxemborgar. Hún var þá 68 ára og hugðist einbeita sér að einu helsta áhugamáli sínu, rósarækt.

## Tilvísanir
Kristín L. Sigurðardóttir

**Kristín L. Sigurðardóttir** fædd. 23. mars 1898, dáin 31. október 1971 var alþingismaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Kristín varð landskjörin alþingismaður í alþingiskosningunum 1949 og varð þar með fimmta íslenska konan sem kjörin var til setu á Alþingi. Kosningarnar mörkuðu þau tímamót að þetta voru fyrstu alþingiskosningarnar hér á landi þar sem tvær konur voru kosnar á þing en ásamt Kristínu hlaut Rannveig Þorsteinsdóttir lögfræðingur sæti á Alþingi.

Foreldrar Kristínar voru Sigurður Þórólfsson skólastjóri á Hvítarbakka í Borgarfirði og fyrri kona hans Anna Guðmundsdóttir húsmóðir sem lést þegar Kristín var tveggja ára gömul. Á meðal hálfsystkina Kristínar samfeðra voru Þorgrímur Vídalín Sigurðsson prófastur á Grenjaðarstað í Aðaldal, Anna Sigurðardóttir stofnandi Kvennasögusafns Íslands, Ásberg Sigurðsson alþingismaður og borgarfógeti og Valborg Sigurðardóttir skólastjóri Fósturskóla Íslands.

## Ævi
Kristín stundaði nám í Lýðskólanum á Hvítárbakka árin 1913—1915 og stundaði verslunar- og skrifstofustörf í Reykjavík 1915—1918. Árið 1919 gekk hún í hjónaband með Karli Óskari Bjarnasyni varaslökkviliðsstjóra í Reykjavík og eignuðist þau þrjú börn. Kristín sinnti húsmóðurstörfum ásamt ýmsum félagsstörfum en var kosin á Alþingi í alþingiskosningunum 1949 og sat eitt kjörtímabil sem alþingismaður en í kosningunum árið 1953 varð hún varaþingmaður.

Kristín sat í stjórn Sjálfstæðiskvennafélagsins Hvatar frá stofnun 1937 og sem ritari fyrstu ellefu árin. Í áfengisvarnanefnd kvenna í Reykjavík og Hafnarfirði frá stofnun 1945 og formaður nefndarinnar fyrstu þrjú árin. Formaður framkvæmdanefndar Hallveigarstaða 1950—1966, sat í stjórn Kvenréttindafélags Íslands 1952—1968. Í miðstjórn og skipulagsnefnd Sjálfstæðisflokksins frá 1956. Formaður Landssambands sjálfstæðiskvenna 1956—1965. Í orlofsnefnd húsmæðra í Reykjavík 1961—1966 og í barnaverndarnefnd Reykjavíkur 1962—1966.

## Ítarefni
* „Tók að mér störfin ef enginn annar fékkst og hefi haft mikla ánægju af“. Samtal við Kristínu L. Sigurðardóttur sjötuga. *Morgunblaðið*, 23. mars 1968.

## Tilvísanir
Nýtt kvennablað

**Nýtt kvennablað** var íslenskt tímarit sem gefið var út á árunum 1940-1967. Guðrún Stefánsdóttir frá Fagraskógi stofnaði tímaritið ásamt þeim Jóhönnu Þórðardóttur og Maríu Knudsen. Í upphafi voru þær þrjár í ritstjórn blaðsins en eftir að Jóhanna og María féllu frá stóð Guðrún ein að ritstjórn þess. Fyrsta tölublaðið kom út þann 19. júní árið 1940.

Í tímaritinu var fjallað um málefni og menningu kvenna frá ýmsum hliðum. Blaðið var einnig vettvangur fyrir ljóð og sögur kvenna. 

## Tilvísanir
Guðrún Stefánsdóttir

**Guðrún Stefánsdóttir frá Fagraskógi** (fædd 24. nóvember 1893, dáin 12. október 1980 var íslenskt ljóðskáld og ritstjóri.

Guðrún fæddist að Fagraskógi við Eyjafjörð árið 1893. Foreldrar hennar voru Ragnheiður Davíðsdóttir og Stefán Baldvin Stefánsson, alþingismaður og bóndi. Bróðir Guðrúnar var skáldið Davíð Stefánsson frá Fagraskógi. 

Guðrún lauk prófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík árið 1913 en stundaði auk þess nám í Svíþjóð í eitt ár.

Árið 1940 stofnaði Guðrún tímaritið ''Nýtt kvennablað'' ásamt þeim Jóhönnu Þórðardóttur og Maríu Knudsen og kom það út til ársloka 1967. Jóhanna og María féllu báðar frá langt um aldur fram og eftir lát þeirra stóð Guðrún ein að ritstjórn blaðsins. Guðrún var afkastamikið ljóðskáld og birti kvæði sín í blöðum og tímaritum, einkum Nýju kvennablaði en sendi aldrei frá sér ljóðabók. Bók með úrvali kvæða hennar kom hins vegar út árið 2015 og hafði dótturdóttir hennar Ragnheiður Guðbjargar Hrafnkelsdóttir umsjón með útgáfunni og ritaði inngang. 

## Tilvísanir
Gordon Godfrey

**Gordon Godfrey** var bandarískur körfuknattleiksþjálfari. Hann tók við meistaraflokki karla hjá KR haustið 1967 af Einar Bollasyni og gerði liðið að Íslandsmeisturum vorið 1968. Hann lét að störfum hjá KR vorið 1969 eftir að liðið endaði í 2. sæti. Seinna meir þjálfaði hann lið ÍS.

## Menntun
Godfrey útskrifaðist frá Furman háskólanum áður en hann gekk til liðs við sjóher Bandaríkjanna.
## Titlar
*Íslandsmeistari karla: 1968

## Heimildir
Jafnaætt

**Jafnaætt** (Fræðiheiti: *Lycopodiaceae*) forn ætt plantna af jafnabálki sem inniheldur 16 viðurkenndar ættkvíslir  og um 400 þekktar tegundir. Ættin kom fram fyrir um 380 milljón árum síðan snemma í devontímabilinu. Þær blómstra ekki og mynda ekki fræ, heldur spora. 
Á grísku þýðir "Lyco-"; "úlfur/úlfs," og "podo" þýðir; "fótur," sem er annað hvort vísun í líkindi rótar eða greina við úlfsloppu.

## Flokkun
Jafnaætt inniheldur 16 viðurkenndar ættkvíslir og um 400 tegundir. Þessi greining er byggð á nýjustu sameindagreiningum. Ættkvíslirnar *[[Huperzia]]*, *[[Phlegmariurus]]* og *[[Phylloglossum]]*, sem voru áður undir *Lycopodium* í eldri flokkun, eru nú allar settar í *[[Huperzia]]* þó að sumir grasafræðingar vilji halda þeim í ættinni Huperziaceae. Enn er engin eining um viðurkenningu á  Huperziaceae sem sjálfstæðri ætt; útvíkkuð Lycopodiaceae, að meðtöldum þessum ættkvíslum er enn sú sem helst er notuð.

Tegundir innan ættarinnar hafa almennt litningatöluna *n*=34. Undantekning eru tegundir í undirættinni *[[Diphasiastrum]]* í *[[Lycopodium]]*, sem eru með litningatöluna *n*=23.

## Ættartré

**Subfamily Lycopodielloideae** Wagner & Beitel 1992 ex Øllgaard 2015
* *[[Lateristachys]]* Holub 1983
* *[[Lycopodiella]]* Holub 1964
* *[[Palhinhaea]]* Franco & Vasconcellos 1967 nom. cons.
* *[[Pseudolycopodiella]]* Holub 1983

**Subfamily Lycopodioideae** Eaton 1833 sensu Wagner & Beitel 1992 ex Øllgaard 2015
* *[[Austrolycopodium]]* Holub 1991
* *[[Dendrolycopodium]]* Haines 2003
* *[[Diphasiastrum]]* Holub 1975
* *[[Diphasium]]* Presl ex Rothmaler 1944
* *[[Lycopodiastrum]]* Holub 1975 ex Dixit 1981
* *[[Lycopodium]]* Linnaeus 1753 sensu stricto
* *[[Pseudodiphasium]]* Holub 1983
* *[[Pseudolycopodium]]* Holub 1983
* *[[Spinulum]]* Haines 2003

**Subfamily Huperzioideae** Rothmaler 1962 sensu Wagner & Beitel 1992 ex Øllgaard 2015
* *[[Huperzia]]* Bernhardi 1800 s.s.
* *[[Phlegmariurus]]* Holub 1964
* *[[Phylloglossum]]* Kunze 1843

## Tilvísanir og tenglar
*
* 
* Lycopodiaceae in Flora of North America

## Tilvísanir
Huperzia

**Huperzia** er ættkvísl af jafnaætt. Hún var áður talin til hinnar skyldu tegundar *[[Lycopodium]]*. Ein tegund; skollafingur er algeng á Íslandi

Ættkvíslin er með heimsútbreiðslu, með um 400 tegundir. Sumir grasaftæðingar vilja skifta henni upp í tvær ættkvíslir, *Huperzia* sem innihéldi 10-15 tegundir sem væru frá tempraða til heimskautabeltinu, og hinar í *Phlegmariurus*, að mestu í hitabelti til heittempraða beltisins og aðallega ásetar. *Huperzia* og ættingjar eru stundum settar í ættina Huperziaceae í sumum flokkunum, eða í útvíkkaða Lycopodiaceae samkvæmt öðrum.

## Valdar tegundir

## Tilvísanir

## Tenglar
*Species information for ''Huperzia''  
*[Picture gallery](http://botit.botany.wisc.edu/courses/img/bot/401/Lycophyta_(Microphyllophyta)/Lycopodiaceae/Huperzia)  
*Flora of North America: ''Huperzia'' 
*Flora of North America: ''Phlegmariurus''
Elftingarætt

**Elftingarætt** (fræðiheiti: *Equisetaceae*) er ætt af elftingarbálki. Af henni er aðeins ein núlifandi ættkvísl, elftingar, sem samanstendur af tuttugu tegundum.

## Tilvísanir

## Tenglar
* UCMP – Equisetaceae
Hörður Sigurgestsson

**Hörður Sigurgestsson** (fæddur 2. júní 1938, dáinn 22. apríl 2019) var íslenskur viðskiptafræðingur og forstjóri Eimskips í tuttugu og eitt ár eða frá 1979–2000. Hörður var einn áhrifamesti maður íslensks viðskiptalífs um árabil.

## Ævi
Hörður Sigurgestsson var sonur hjónanna Sigurgests Guðjónssonar bifvélavirkja og Vigdísar Hansdóttur. Hörður lauk stúdentsprófi frá Verslunarskóla Íslands árið 1958 og viðskiptafræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1965. Hann lauk MBA-prófi árið 1968 frá Wharton School, University of Pennsylvania í Bandaríkjunum. Á árunum 1965–1966 var hann fulltrúi framkvæmdastjóra hjá Almenna bókafélaginu. Hörður hóf störf í fjármálaráðuneytinu, fjárlaga- og hagsýslustofnun árið 1968 og var þar til ársins 1974 er hann varð framkvæmdastjóri fjármálasviðs Flugleiða og gegndi því starfi þar til hann var ráðinn forstjóri Eimskipafélags Íslands árið 1979. Hann lét af starfi forstjóra árið 2000. Hann sat í stjórn Flugleiða 1984–2004, þar af sem stjórnarformaður 1991–2004. Hörður tók um skeið virkan þátt í starfi Sjálfstæðisflokksins, sat í stjórn SUS, í stjórn Varðar og í stjórn fulltrúaráðs sjálfstæðisfélaganna í Reykjavík. Þá var hann formaður Stúdentaráðs Háskóla Íslands frá 1960–1962. Hörður sat í mörgum stjórnum, nefndum og ráðum fyrir hið opinbera, einkafyrirtæki og félagasamtök. Nefna má setu í stjórnum Stjórnunarfélagsins, Verslunarráðsins, Vinnuveitendasambandsins og Sinfóníuhljómsveitarinnar, þar sem hann var stjórnarformaður um skeið. Hörður sat í háskólaráði Háskóla Íslands sem fulltrúi þjóðlífs skipaður af menntamálaráðherra 1999–2003 og var formaður stjórnar Landsbókasafns-Háskólabókasafns frá 2003–2008. Í nóvember 2008 var hann gerður að heiðursdoktor við Háskóla Íslands.

Hörður var um árabil einn áhrifamesti einstaklingurinn í íslensku viðskiptalífi. Hann leiddi Eimskipafélagið í gegnum miklar breytingar og í hans forstjóratíð jókst starfsemi fyrirtækisins erlendis, gámavæðing flutninganna hófst, afhafnasvæði félagsins í Sundahöfn byggðist upp og margt fleira. Viðskiptaveldi tengt Eimskipafélaginu gekk gjarnan undir heitinu Kolkrabbinn og þótti það lýsandi fyrir veldið sem þótti teygja anga sína víða. Benedikt Jóhannesson stærðfræðingur og fyrrverandi formaður Viðreisnar nefnir Hörð sem upphafsmann nútímans í viðskiptalífinu og Björn Bjarnason fyrrverandi alþingismaður og ráðherra telur „að um árabil hafi ekkert mikilvægt mál verið leitt til lykta í íslensku viðskiptalífi, án þess að Hörður kæmi að því beint eða óbeint.“

## Ítarefni
*  Nærmynd – Hörður Sigurgestsson forstjóri Eimskipafélagsins, *Pressan*, 4. mars 1993. (skoðað 5. maí 2019)
**Mbl.is*, „Tók við afar vandasömu verkefni árið 1979“, 4. maí 2019 (skoðað 6. maí 2019)

## Tilvísanir
Trölleski

**Trölleski** (fræðiheiti: *Equisetum myriochaetum*) er elfting sem er ættuð frá mið og suður Ameríku (Nicaragua, Costa Rica, Kólumbía, Venesúela, Ecuador, Perú og Mexíkó). 
Þetta er stærsta tegundin í ættkvíslinni, nær oft 4,6m, og hæst 7,3m.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Ferns & Fossils - Royal Botanical Garden Edinburgh
Equisetum scirpoides

**Smáeski** (fræðiheiti: *Equisetum scirpoides* Michx. er smávaxnasta tegund elftinga (15 til 30 sm) og er útbreiðslan í kring um heimskautsbaug. Það er stundum notað sem gróður í kring um tjarnir. *E. scirpoides* var uppgötvuð og lýst af franska grasafræðingnum André Michaux.

## Tilvísanir

* Michael Hassler and Brian Swale, *Equisetum* species in the World &ndash; Equisetum (Horsetail) Taxonomy .
* Michael Hassler and Bernd Schmitt, Checklist of Ferns and Lycophytes of the World &ndash; ''Equisetum'' Species Taxonomy.
* Hauke, R. L. 1963, A  taxonomic  monograph  of  the  genus  *Equisetum*  subgenus *Hippochaete*. Beihefte zur Nova Hedwigia 8: 1–123.
* Pigott, Anthony 2001, National Collection of *Equisetum* &ndash; . Version of 2001-OCT-04. Retrieved 2008-NOV-20.

## Tenglar
* Equisetum scirpoides (Dwarf Scouring Rush)
* Equisetum scirpoides, Shiro TSUYUZAKI (Hokkaido University)
Andeselfting

**Andeselfting** (fræðiheiti: *Equisetum bogotense*) er elfting sem er ættuð frá Suður-Ameríku. Fræðiheitið vísar til Bogotá, höfuðborg Kólumbíu.

Samkvæmt nýlegri rannsókn, er þessi tegund sú einangraðasta í ættkvíslinni og er skyldari fornum (útdauðum) elftingum heldur en núlifandi.


Equisetum bogotense.JPG
Equisetum bogotense 416.JPG
Equisetum bogotense - Botanical Garden in Kaisaniemi, Helsinki - DSC03618.JPG
Equisetum bogotense G 3460.jpg


## Tilvísanir
Himalajaelfting

**Himalajaelfting** (fræðiheiti: *Equisetum diffusum*) er elfting sem er ættuð frá Asíu (Kína, Bútan, norðaustur Indlandi, Japan, Kashmir, Myanmar, Nepal, Pakistan, Víetnam). Hún verður  25 til 60 sm há.

## Tenglar
* ''Equisetum diffusum'' {Equisetaceae} Himalayan Horsetail  at the University of Connecticut Department of Ecology and Evolutionary Biology
* ''Equisetum diffusum'' D.Don in Ferns of Thailand, Laos and Cambodia at Royal Botanic Garden Edinburgh
* ''Equisetum diffusum'' D.Don  - basic information on the Himalayan Horsetail at the World of Equisetum

## Tilvísanir
Fílabeinselfting

**Fílabeinselfting** (fræðiheiti: *Equisetum telmateia* er elfting sem skiftist í tvær undirtegundir og er önnur (*Equisetum telmateia* subsp. *telmateia*) ættuð frá Evrópu, vestur Asíu og norðvestur Afríku, og hin (*Equisetum telmateia* subsp. *braunii* (Milde) Hauke.) frá vesturhluta Norður-Ameríku. 

## Tilvísanir

## Tenglar
*Den virtuella floran
Þýðingarminni

**Þýðingarminni** er gagnagrunnur sem vistar strengi (setningar, setningabúta eða málsgreinar) sem hafa áður verið þýddir til að aðstoða þýðendur við þýðingar. Þýðingarminnið vistar frumtextann og þýðingu hans á viðkomandi markmáli í þýðingareiningum. Þessir bútar eru síðan endurnýttir til að þýða svipaðar einingar innan skjalsins eða texta um svipað efni. Einstök orð eru meðhöndluð með hugtakagrunnum.

Þýðingarminni og hugtakagrunnar gegna mikilvægu hlutverki í nytjaþýðingum en gagnast lítið í bókmenntaþýðingum. Þyðingarminni búa ekki til vélþýðingar heldur reikna þau út líkindi einstakra textabúta á frummálinu við textabúta í gagnagrunninum sem þegar hafa verið þýtt. Hægt er þó að nota þýðingarminni í tengslum við vélþýðingar við góðan árangur og er Google Translate dæmi um slíka þjónustu.
JóiPé og Króli

**JóiPé og Króli** eru íslenskt hipphopp-tvíeyki. Þeir náðu talsverðum vinsældum fyrir slagarann *B.O.B.A.* árið 2017. Breiðskífa þeirra *Afsakið hlé* var mest selda plata ársins 2018 á Íslandi, þeir fluttu svo lokalag áramótaskaupsins 2018. Tvíeykið er úr Garðabæ og Hafnarfirði.

JóPé og Króli hættu saman tímabundið árið 2022 þegar Króli ákvað að einbeita sér að leiklistinni en árið 2024 sneru þeir aftur saman og gáfu út stuttskífuna *SCANDIPAIN vol. 1* ásamt danska tónlistarmanninum Ussel.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
**Ananas* (2017)
**Gerviglingur* (2017)
**22:40-08:16* (2018)
**Afsakið Hlé* (2018)
**Í miðjum kjarnorkuvetri* (2020)

### Stuttskífur

* *SCANDIPAIN vol. 1* (2024)

### Smáskífur
**O shit* (2017)
**Tveir Koddar* (2019)
**Geimvera* (2020)

## Tilvísanir
Alexander 3.

**Alexander 3.** getur átt við:
* Alexander 3. páfa (1100/1105 – 1181)
* Alexander 3. Skotakonung (1241 – 1286)
* Alexander 3. Rússakeisara (1845 – 1894)
María Aðalheiður af Lúxemborg

**María Aðalheiður** (14. júní 1894 – 24. janúar 1924) var stórhertogaynja Lúxemborgar frá 1912 til 1919. Hún var fyrsta konan sem ríkti sem stórhertogaynja yfir Lúxemborg og fyrsti þjóðhöfðingi landsins frá því á 13. öld sem fæddist og ólst upp í landinu.

María Aðalheiður var elsta dóttir Vilhjálms 4. stórhertoga af Lúxemborg og konu hans, Maríu Önnu af Portúgal. Hjónin eignuðust enga syni og því lét Vilhjálmur breyta erfðalögum stórhertogadæmisins svo dóttir hans gæti tekið við ríkinu eftir dauða hans. Vilhjálmur lést árið 1912 og María Aðalheiður varð stórhertogaynja, aðeins sautján ára gömul. Móðir hennar ríkti sem ríkisstjóri þar til stórhertogaynjan varð átján ára seinna sama ár. 

Þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út árið 1914 réðust Þjóðverjar inn í Lúxemborg og hertóku landið. Á hernámsárunum vingaðist María Aðalheiður við þýska hernámsliðið, bauð Vilhjálmi Þýskalandskeisara til veglegrar veislu í höll sinni og leyfði syni hans, Vilhjálmi krónprinsi, að eiga höfuðstöðvar fyrir hersveit sína í höfuðborginni. Vinahót hennar við Þjóðverja gerðu stórhertogaynjuna mjög óvinsæla meðal Lúxemborgara, sem óttuðust að Þjóðverjar myndu innlima Lúxemborg ef þeim tækist að vinna styrjöldina. María Aðalheiður styggði auk þess verulega frjálslynda Lúxemborgara þegar hún leysti upp þing til að leysa úr stjórnarkreppu árið 1916. Stórhertogaynjan hafði stjórnarskrárbundinn rétt til að leysa upp þing á þessum tíma, en þetta var þó talið óvenjulegt og andstæðingar hennar líktu þingrofinu við valdarán.

Eftir að styrjöldinni lauk og hernáminu var aflétt reyndu frjálslyndir og vinstrisinnaðir þingmenn að setja Maríu Aðalheiði af og stofna lýðveldi í Lúxemborg. Stjórnvöldum tókst að bæla niður uppreisnina með hjálp franska hersins, en María Aðalheiður var þó tilneydd til að segja af sér. Systir hennar, Karlotta, varð ný stórhertogaynja í landinu en María Aðalheiður yfirgaf Lúxemborg og gekk í klaustur. Heilsu hennar hrakaði mjög á næstu árum og hún lést að endingu í Hohenburg-setri í Bæjaralandi árið 1924, aðeins 29 ára gömul.

## Tilvísanir
Hverfuætt

**Hverfuætt** getur átt við:
* Hverfuætt, ætt flatfiska á Norðurhveli sem inniheldur til dæmis sandhverfu.
* Hverfuætt, ætt fléttumyndandi sveppa af engjaskófarbálki sem inniheldur meðal annars sex tegundir sem finnast á Íslandi.
Equisetum debile

***Equisetum debile*** er elfting sem  finnst sumsstaðar í tempruðum hluta Asíu (Suðaustur Asíu, Kína, Indlandi, Nepal og Sri Lanka). Hún er stundum talin undirtegund af *[[Equisetum ramosissimum]]* undir nafninu *E.&nbsp;ramosissimum* subsp. *debile*.

## Tilvísanir
Equisetum ramosissimum

***Equisetum ramosissimum*** Desf. er elfting sem er frá Evrasíu og Afríku. Þetta er ekki sama og *Equisetum ramosissimum* Kunth, sem er samnefni af *[[Equisetum giganteum]]*.

Tvær undirtegundir eru viðurkenndar. Einkennisundirtegundin, *E.&nbsp;ramosissimum* subsp. *ramosissimum*, er um mestalla Asíu, Evrópu og Afríku og ílend í suðaustur Bandaríkjunum. *E.&nbsp;ramosissimum* subsp.*debile*, sem er stundum talin sjálfstæð tegund *[[Equisetum debile|E. debile]]*, finnst í suðaustur Asíu og nokkrum Kyrrahafseyjum.


Equisetum ramosissimum4.JPG
Equisetum ramosissimum anillocorona 14May2009 CampoCalatrava.jpg
Equisetum ramosissimum2.JPG
Equisetum ramosissimum3.JPG
Equisetum ramosissimum CS1.jpg


## Tilvísanir
Eskibróðir

**Eskibróðir** (fræðiheiti: *Equisetum × trachyodon* er elfting sem vex á Íslandi. Hann er blendingur eskis og beitieskis.

## Tilvísanir
Edda (hús íslenskunnar)

**Edda** (áður kölluð „Hús íslenskunnar“ og „Hús íslenskra fræða“) stendur við Arngrímsgötu í Reykjavík. Þar er miðstöð rannsókna og kennslu í íslenskum fræðum; tungu, bókmenntum og sögu. Einnig eru geymd þau handrit úr safni Árna Magnússonar sem Árnastofnun varðveitir, sem og örnefnasafn, orðasöfn og þjóðfræðisafn stofnunarinnar.

Árið 2005 var ákveðið að ráðast í byggingu hússins sem er 6500 fermetrar að stærð. Katrín Jakobsdóttir, þáverandi menntamálaráðherra, tók fyrstu skóflustunguna árið 2013. Framkvæmdir drógust og húsgrunnurinn stóð lengi opinn, uppnefndur „hola íslenskra fræða“, þar sem ýmsar plöntur uxu um tíma.

Húsið var opnað almenningi á sumardaginn fyrsta 2023 og hlaut nafn sitt daginn áður.

## Tilvísanir
Hverfuætt (sveppir)

**Hverfuætt** (fræðiheiti: *Nephromataceae*) er ætt fléttna. Sex tegundir af hverfuætt lifa á Íslandi, allar af ættkvíslinni *[[Nephroma]]*. Ein tegund af hverfuætt er á válista á Íslandi. Það er brókarhverfa (*Nephroma bellum*) sem er flokkuð sem tegund í bráðri útrýmingarhættu (CR).

## Tilvísanir
Nephroma

***Nephroma***, sem einnig mætti kalla **hverfur** er ættkvísl fléttna af hverfuætt. *Nephroma* er eina ættkvísl hverfuættar sem finnst á Íslandi. 28 núlifandi tegundir eru skráðar í Catalogue of Life þann 7. maí 2019.

## Tegundir á Íslandi
Listinn er byggður á skrá yfir fléttur á Íslandi frá árinu 2009 nema annað sé tekið fram. Íslensk heiti eru frá Herði Kristinssyni. Nokkrar breytingar hafa verið á flokkun sumra tegunda og því er líklegt að listinn sé ekki tæmandi.

* *[[Nephroma arcticum]]* - Kuldahverfa
* *[[Nephroma bellum]]* - Brókarhverfa
* *[[Nephroma expallidum]]* - Holtahverfa
* *[[Nephroma laevigatum]]* - Strandhverfa
* *[[Nephroma parile]]* - Hraufuhverfa
* *[[Nephroma resupinatum]]* - Loðhverfa

## Tilvísanir
Equisetum dimorphum

***Equisetum dimorphum*** er útdauð tegund af elftingarætt sem fannst í júrajarðlögum í Argentínu.

## Tilvísanir
Equisetum thermale

**Hveraelfting** (fræðiheiti: *Equisetum thermale*) er útdauð tegund af elftingarætt þekkt af heilum steingervingum af jarðstönglum, stilkum og laufum. Tegundin fannst í mið- til síð-júrajarðlögum í Santa Cruz ríki í Argentínu. Hún er ein af mörgum útdauðum tegundum í núlifandi ættkvísl elftinga.

## Saga og flokkun
Steingervingar hveraelftingar fundust í jarðlögum sem einkenna hitasvæði á Júratímabilinu. 

## Tilvísanir
Isoetes acadiensis

**Isoetes acadiensis** er tegund af álftalaukum sem var lýst af Kott 1981. Hún finnst á ströndum vatna, tjarna og lækja í norðaustur Norður-Ameríku (Nýfundnalandi, Nova Scotia, New Brunswick,  Maine, Massachusetts, og New Hampshire. Hún finnst á svipuðum slóðum og *[[Isoetes tuckermanii|I. tuckermanii]]*. 

## Tilvísanir
Veröld – hús Vigdísar

**Veröld – hús Vigdísar** er ein af byggingum Háskóla Íslands. Húsið stendur við Brynjólfsgötu 1 í Reykjavík og hýsir kennslustofur, skrifstofur kennara í erlendum tungumálum við Háskóla Íslands, Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum og Vigdísarstofnun sem er alþjóðleg miðstöð tungumála og menningar og er starfrækt með samkomulagi íslenskra stjórnvalda og UNESCO Menningar- og vísindastofnunar Sameinuðu þjóðanna.

Húsið er kennt við Vigdísi Finnbogadóttur fyrrverandi forseta Íslands og velgjörðarsendiherra tungumála hjá Sameinuðu þjóðunum en Vigdís var einn helsti hvatamaður að byggingu hússins ásamt Auði Hauksdóttur prófessor í dönsku við Háskóla Íslands og forstöðumanni Stofnunar Vigdísar Finnbogadóttur. 

Í upphafi árs 2012 var efnt til samkeppni um hönnun hússins og varð tillaga arkitektastofunnar Arkitektur.is hlutskörpust. Vigdís Finnbogadóttir, Illugi Gunnarsson menntamálaráðherra og Kristín Ingólfsdóttir þáverandi rektor Háskóla Íslands tóku fyrstu skóflustunguna að byggingunni á alþjóðlegum baráttudegi kvenna þann 8. mars 2015 og í kjölfarið hófust byggingaframkvæmdir. Framkvæmdum miðaði vel og lögðu Vigdís Finnbogadóttir og Jón Atli Benediktsson rektor Háskóla Íslands hornstein að byggingunni þann 19. júní 2016 en byggingin var formlega tekin í notkun á sumardaginn fyrsta árið 2017. Heiti hússins, „Veröld – hús Vigdísar“, var valið í kjölfar nafnasamkeppni sem efnt var til í aðdraganda vígslu hússins.

Í nóvember árið 2018 voru arkitektar hússins tilnefndir til Evrópsku byggingarlistaverðlaunanna 2019 - EU Mies Award 2019, fyrir hönnun sína á Veröld. Í hönnunarteymi hússins voru arkitektarnir Kristján Garðarsson, Haraldur Örn Jónsson, Gunnlaugur Magnússon og Hjörtur Hannesson.
Fyrir utan húsið er bílastæði merkt Vigdísi Finnbogadóttur.

## Tilvísanir
Risaeski

**Risaeski** (fræðiheiti: *Equisetum giganteum*) er elfting sem er ættuð frá mið og suður Ameríku, frá mið Chile austur til Brasilíu og norður til suður Mexíkó. Þetta er ein af stærri elftingunum, um 2 til 5 m há, þó nær hún ekki hæð *[[Trölleski|Equisetum myriochaetum]]* (að 8 m há með stuðningi), hinsvegar er hún með gildustu stöngla ættkvíslarinnar; 1 til jafnvel 3,5 sm í þvermál.

## Tilvísanir

## Tenglar og viðbótarlesning
#fiu.edu: Giant Horsetails
# Lorenzi, H. & Souza, M. S. 2001. *Plantas Ornamentales de Brasil: arbustivas, herbáceas, trepadoras.* Online ISBN 85-86714-12-7
# Correa A., M.D., C. Galdames & M. Stapf. 2004. Cat. Pl. Vasc. Panamá 1–599. Smithsonian Tropical Research Institute, Panama.
# Davidse, G., M. Sousa Sánchez & S. Knapp. 1995. Psilotaceae a Salviniaceae. 1: i–xxi, 1–470. In G. Davidse, M. Sousa Sánchez & A.O. Chater (eds.) Fl. Mesoamer.. Universidad Nacional Autónoma de México, México, D. F.
# Forzza, R. C. 2010. Lista de espécies Flora do Brasil http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010 . Jardim Botânico do Rio de Janeiro, Rio de Janeiro.  
# Foster, R. C. 1958. A catalogue of the ferns and flowering plants of Bolivia. Contr. Gray Herb. 184: 1–223.  View in Biodiversity Heritage Library
# Hauke, R. L. 1995. 2. Equisetaceae. 1: 4–5. In G. Davidse, M. Sousa Sánchez & S. Knapp (eds.) Fl. Mesoamer.. Universidad Nacional Autónoma de México, México, D. F.
# Hokche, O., P. E. Berry & O. Huber. (eds.) 2008. Nuevo Cat. Fl. Vasc. Venezuela 1–860. Fundación Instituto Botánico de Venezuela, Caracas.
# Idárraga-Piedrahita, A., R. D. C. Ortiz, R. Callejas Posada & M. Merello. (eds.) 2011. Fl. Antioquia: Cat. 2: 9–939. Universidad de Antioquia, Medellín.
# Jørgensen, P. M. & S. León-Yánez. (eds.) 1999. Cat. Vasc. Pl. Ecuador, Monogr. Syst. Bot. Miss. Bot. Gard. 75: i–viii, 1–1181. Missouri Botanical Garden, St. Louis.
Equisetum laevigatum

***Equisetum laevigatum***  er elfting sem er ættuð frá miðhluta Norður-Ameríku (ekki norður Kanada og ekki suður Mexíkó). Hún getur orðið yfir 1,5 metrar á hæð.


Equisetum laevigatum (6127553746).jpg
Equisetum laevigatum (5283897890).jpg
Equisetum laevigatum (5283898380).jpg
Equisetum laevigatum NPS-2.jpg
Poa secunda and Equisetum laevigatum (6127005035).jpg
Poa secunda and Equisetum laevigatum (6127006773).jpg


## Tilvísanir

## Tenglar
*Jepson Manual Treatment
*Photo gallery
Isoetes appalachiana

**Isoetes appalachiana** er tegund af álftalaukum sem var lýst af D.F.Brunton & D.M.Britton 1997. Hún er ættuð frá Appalasíafjöllum í Pennsylvaníu, en finnst einnig suður til Flórída og Alabama. 

## Tilvísanir

*United States Department of Agriculture Plants Profile
Isoetes engelmannii

**Isoetes engelmannii** er tegund af álftalaukum sem var lýst af Addison Brown. Hún er algengasta tegund ættkvíslarinnar í austurhluta Norður-Ameríku. Þar er hún norður til Ontario, suður til Flórída og vestur til Arkansas og Missouri. 

## Tilvísanir

## Tenglar
*Profile at USDA PLANTS Database 
*Range Map from Flora of North America
*Illustration from Flora of North America
Isoetes eludens

**Isoetes eludens** er tegund af álftalaukum sem var lýst af J.P.Roux, Hopper & Rhian J.Sm. Hún fannst fyrst í Namaqualand í Suður-Afríku 2007 og var lýst 2009. Ennþá hefur hún eingöngu fundist í einni tjörn (gerð tjarnarinnar er kölluð !gau).

## Tilvísanir

*''Isoetes eludens'' photo & article
Margrét Frímannsdóttir

**Margrét Frímannsdóttir** (f. 29. maí 1954 í Reykjavík) er íslenskur fyrrum stjórnmálamaður. Margrét sat á þingi frá 1987-2007, fyrst sem þingmaður Alþýðubandalagsins og síðar Samfylkingarinnar. Hún var formaður Alþýðubandalagsins frá 1995-1999 og talsmaður Samfylkingarinnar í alþingiskosningunum árið 1999 og varaformaður flokksins frá 2000-2003. 

## Nám og störf
Margrét lauk gagnfræða- og landsprófi frá Gagnfræðaskóla Selfoss og stundaði um tíma nám við öldungadeild Fjölbrautaskóla Suðurlands. Hún starfaði í Hraðfrystihúsi Stokkseyrar, við verslunarstörf og sem leiðbeinandi við Grunnskóla Stokkseyrar. Margrét var oddviti Stokkseyrarhrepps frá 1982-1990. Hún var kosin á Alþingi fyrir Alþýðubandalagið í Suðurlandskjördæmi árið 1987 og sat á þingi fyrir flokkinn allar götur til ársins 1999 er hún var kosin á þing fyrir Samfylkinguna. Margrét gegndi þingmennsku til ársins 2007. Í upphafi árs 2008 varð hún forstöðumaður fangelsisins að Litla-Hrauni og gengdi því starfi til ársins 2015. Hún hefur unnið við garðyrkju síðustu ár. 

## Annað
Ævisaga Margrétar, *Stelpan frá Stokkseyri* kom út árið 2006 en Þórunn Hrefna Sigurjónsdóttir skrásetti. Margrét hlaut riddarakross hinnar íslensku fálkaorðu á nýársdag árið 2019.

## Tilvísanir
Isoetes × eatonii

**Isoetes × eatonii** er tegund af álftalaukum sem var lýst af Dodge. Hann er blendingur af *[[Isoetes engelmannii|I. engelmannii]]* og *[[Isoetes tenella|I. tenella]]*. Hann er upprunninn frá norðausturhluta Norður-Ameríku (Ontario, Pennsylvania, New Jersey, og New York).

## Tilvísanir
Brauðterta

**Brauðterta** er brauðréttur sem búinn er til úr mörgum lögum af hvítu eða ljósu hveitibrauði með fyllingu á milli laga og skreytingu á yfirborði. Fylling og skreytingar eru mismunandi en oftast úr eggjum og majónesi. 


Mynd:Sandwich cake Voileipäkakku IM7638 C.JPG|Ílöng brauðterta
Mynd:Voileipäkakku.jpg|Ferhyrnd brauðterta


Brauðterta er oft borin fram í veislum og kemur þá í staðinn fyrir heita máltíð. Algengt er að brauðtertur séu bornar fram í erfidrykkjum, útskriftarveislum, fermingarveislum, afmælum og skírnarveislum og öðrum veislum þar sem ekki er vitað nákvæmlega um fjölda gesta fyrirfram. 

## Heimildir

* 
* Tingström, Elias & Bredemeyer, Jonathan (2015). Smörgåstårtan som uttryck för ett estetiskt hantverk. Examensarbete i måltidskunskap vid Örebro universitet, Restaurang- och hotellhögskolan
Strýætt

**Strýætt** (fræðiheiti: Ramalinaceae) er ætt fléttna. Sjö ættkvíslir ættarinnar finnast á Íslandi, samtals 37 tegundir árið 2009. Ein tegund af strýætt er á válista á Íslandi. Það er bjargskegg (*Ramalina siliquosa*) sem er flokkað sem tegund í yfirvofandi hættu (VU).

Flestar tegundir af strýætt hafa glær tví- til marghólfa askgró með einraða frumum.

## Tilvísanir
Isoetes tegetiformans

**Isoetes tegetiformans** er tegund af álftalaukum sem var lýst af P. M. Rury. Hún er einlend í Georgíu í Bandaríkjunum.

Mat forming quillwort isoetes tegetiformans.jpg
Isoetes underwater (5571759247).jpg
Mat-forming quillwort (Isoetes tegetiformans).JPG

## Tilvísanir

## Tenglar
*Profile at USDA Plants Profile for ''Isoetes tegetiformans'' 
*Range Map from Flora of North America
*Illustration from Flora of North America
Isoetes andicola

**Isoetes andicola** er tegund af álftalaukum sem var lýst fyrst af Amstutz og fékk sitt núverandi nafn af L.D. Gómez. 

## Tilvísanir
Bjargstrý

**Bjargstrý** (fræðiheiti: *Ramalina siliquosa*) eða **bjargskegg** er tegund fléttna af strýætt. Bargstrý finnst á Íslandi og er á válista sem tegund í yfirvofandi hættu (VU) hér á landi.

## Efnafræði
Bjargstrý inniheldur fléttuefnin úsninsýru og prótócetrarsýru. Þalsvörun bjargstrýs er K-, C-, KC+ gult í barkarlagi, P+ gult í miðlagi sem breytist hægt í rauðgult.

## Tilvísanir
Búlgur

**Búlgur** (fræðiheiti: *Toninia*) er ættkvísl fléttna af strýætt. Átta tegundir ættkvíslarinnar voru skráðar á Íslandi árið 2009 en fleiri hafa verið skráðar síðan þá. Óvíst er hversu margar tegundir búlgna lifa á Íslandi.

## Tegundir á Íslandi
Listinn er byggður á skrá yfir fléttur á Íslandi frá árinu 2009 nema annað sé tekið fram. Íslensk heiti eru frá Herði Kristinssyni. Nokkrar breytingar hafa verið á flokkun sumra tegunda og því er líklegt að listinn sé ekki tæmandi.

* *[[Toninia aromatica]]*
* *[[Toninia athallina]]*
* *[[Toninia rosulata]]* - Hrímbúlga
* *[[Toninia ruginosa]]*
* *[[Toninia sedifolia]]* - Syllubúlga
* *[[Toninia squalescens]]*
* *[[Toninia squalida]]* - Tóarbúlga
* *[[Toninia thiospora]]* - Strengbúlga
* *[[Toninia tristis]]*
* *[[Toninia verrucarioides]]*

## Tilvísanir
Vesturgata 29

**Vesturgata 29** er uppgert timburhús sem stendur á mörkum Vesturgötu og Ægisgötu í Reykjavík.  Hendrik Ziemsen kaupmaður reisti húsið árið  1881 en hann lést og ekkja hans flutti í nýbyggt húsið með börn þeirra. Dóttir þeirra Karolina Ziemsen bjó síðan í húsinu ásamt manni sínum  Ottó N. Þorlákssyni. Þau misstu húsið árið 1936 og þá keyptu kaupmennirnir Silli og Valdi húsið og ráku þar verslun. Verslunarreksturinn fór fram Ægisgötumegin í húsinu, en í hinum enda þess var rekin Konfektgerðin Fjóla um áratuga skeið. Húsið kom síðar í erfðahlut Þorkels Valdimarssonar en hann gaf húsið til Menningar og fræðslusambands alþýðu árið 1979. MFA hafði makaskipti á húsinu við Alþýðubankann. Árið 1980 keypti Þorsteinn Jónsson húsið af Alþýðubankanum með því skilyrði að því yrði komið í upprunalegt horf.

## Heimildir
* Aldagamalt hús sett í upprunalegt horf, Helgarpósturinn, 8. tölublað (26.02.1982), Blaðsíða 11
* Stakkaskipti á gömlu húsi, Þjóðviljinn, 93.-94. tölublað (25.04.1981), Blaðsíða 28
Isoetes brevicula

**Isoetes brevicula** er tegund af álftalaukum sem var lýst af E.R.L.Johnson 1984. Hún er ættuð frá Vestur-Ástralíu. 

## Tilvísanir
Isoetes histrix

**Isoetes histrix** er tegund af álftalaukum sem var lýst af Bory & Dur.. Hún er ættuð frá suðvestur Evrópu og í kring um Miðjarðarhaf. Hún líkist mjög *[[Isoetes durieui]]*.

## Tilvísanir

*Flora Europaea: ''Isoetes histrix''
Isoetes hieroglyphica

**Isoetes hieroglyphica** er tegund af álftalaukum sem var lýst af A.A. Eat. Hún er ættuð frá norðvestur Norður-Ameríku (Quebec, New Brunswick, Maine og Wisconsin).

## Tilvísanir
Isoetes toximontana

**Isoetes toximontana** er tegund af álftalaukum sem var lýst af Musselman & J.P. Roux. Hún er ættuð frá Suður-Afríku.

## Tilvísanir
Konungur Sádi-Arabíu

**Konungur Sádi-Arabíu** er einvaldur í Sádi-Arabíu. Hann er bæði þjóðhöfðingi og stjórnarleiðtogi landsins. Hann er auk þess höfuð Sád-ættar. Konungurinn er ávarpaður sem „verndari mosknanna tveggja“ sem vísar til mosknanna Masjid al Haram í Mekka og Al-Masjid an-Nabawi í Medina. 

Fyrsti konungur Sádi-Arabíu var Ibn Sád sem endurheimti emírsdæmi fjölskyldunnar í Ríad árið 1902. Hann lagði í kjölfarið héruðin Nejd og Hejaz undir sig. Árið 1921 lýsti hann yfir stofnun soldánsdæmisins Nejd. Árið 1926 var hann hylltur sem konungur Hejaz og gerði Nejd einnig að konungsdæmi skömmu síðar. Árið 1932 voru þessi tvö ríki sameinuð sem konungsríkið Sádi-Arabía.

## Konungar Sádi-Arabíu
Isoetes kirkii

**Isoetes kirkii** er tegund af álftalaukum sem var lýst af Addison Brown. Hún er ættuð frá Nýja-Sjálandi.

## Tilvísanir
Gullhnoðri

**Gullhnoðri** (fræðiheiti: *Lachnum bicolor*) eða **tvílitahnyðlingur** er skálarlaga sveppur sem vex á barkarlausu spreki birkis, fjalldrapa og grenitegunda á Íslandi. Hann er nokkuð tíður á Íslandi og finnst í öllum landshlutum.

## Tilvísanir
Enska fyrsta deildin (1888-1992)

**Enska fyrsta deildin** (*Football League First Division*) var fyrrum efsta deild enskrar knattspyrnu sem var virk frá 1888 til 1992. Með endurskipulagningu var Enska úrvalsdeildin var stofnuð og síðar enska meistaradeildin o.fl. (2004).

Deildin var stofnuð árið 1888 með 12 félögum: Accrington, Aston Villa, Blackburn Rovers, Bolton Wanderers, Burnley, Derby County, Everton, Notts County, Preston North End, Stoke (nú Stoke City), West Bromwich Albion og Wolverhampton Wanderers.

Liverpool FC unnu gömlu ensku fyrstu deildina oftast eða 18 sinnum.

## Heimild
Lýsutarga

**Lýsutarga** (fræðiheiti: *Lecanora argopholis*) er tegund fléttna af törguætt.

## Útlit
Þal lýsutörgu er hvítt eða grátt, nokkuð þykkt og reitaskipt. Stundum mynda þalreitirnir þykkar flögur sem losna frá yfirborðinu. Á þalinu eru askhirslur sem eru rauðbrúnar eða svartbrúnar, með gulhvíta gljáandi þalrönd.

Askgróin eru glær, einhólfa, sporbaugótt og 9-13 x 5-7,5 míkron að stærð.

## Útbreiðsla og búsvæði
Lýsutarga vex á klettum, gjarnan á sjávarklettum. Hún finnst á Íslandi en er fremur sjaldgæf þar sem hún finnst aðeins á nokkrum stöðum á miðju Norðurlandi.

## Efnafræði
Lýsutarga inniheldur fléttuefnin atranórin, epanórin, gangaleoidin og zeórín. Þalsvörun lýsutörgu er K gul, C neikvæð eða C gul, KC neikvæð og P neikvæð.

## Tilvísanir
Pua Magasiva

**Pua Magasiva** (10. ágúst 1980 – 11. maí 2019) var samósk-nýsjálenskur leikari.

## Tilvísanir


## Tenglar

*
Vaxtarga

**Vaxtarga** (fræðiheiti: *Lecanora polytropa*) er tegund fléttna af törguætt. Hún er mjög algeng á basalti á Íslandi og er nánast finnanleg á hverjum steini.

## Útlit
Vaxtarga hefur fölgult, gult eða grængult reitaskipt þal sem er samfellt eða úr reitflögum. Vaxtarga hefur alltaf askhirslur á þalinu. Askhirslurnar eru gular eða bleikleitar og vaxkenndar, fyrst flatar en verða seinna kúptar. Askhirslurnar hafa ljósgula þalrönd.

Askgróin eru glær, einhólfa, sporbaugótt og 9-14 x 5-6,5 míkron að stærð.

## Útbreiðsla og búsvæði
Vaxtarga vex á basalti um allt land frá láglendi upp í um 1500 metra hæð. Hæst hefur hún fundist ofarlega á Snæfelli í um 1750 metra hæð. Hún hefur stundum fundist vaxandi á beinum, trjáberki og morknum viði.

Vaxtarga er mjög algeng á Íslandi. Hún er með algengustu fléttum í átta af 64 landvistgerðum í vistgerðaflokkun Náttúrufræðistofnunar Íslands. Flestar vistgerðanna eru lítið grónir melar, skriður eða grasmóar. Vaxtarga er þó einnig með algengustu fléttum í mýrahveravist, sem hefur mjög hátt verndargildi, og í grasmóavist, ljónslappaskriðuvist og grasvíðiskriðuvist sem eru á lista Bernarsamningsins um verndun villtra dýra plantna og vistgerða í Evrópu og njóta þar með sérstakrar verndar.

## Efnafræði
Vaxtarga inniheldur fléttuefnin zeórín, úsninsýru og rangiforminsýru. Þalsvörun vaxtörgu er K- eða K+ daufgul, C-, KC + gul og P neikvæð.

## Tilvísanir
Flugfélag Austurlands (2015-)

**Flugfélag Austurlands** er flugfélag stofnað af þremur bræðrum frá Neskaupstað sem sjá um útsýnisflug frá Egilsstaðaflugvelli. Flugfélagið var stofnað árið 2015 og fékk flugrekstrarleyfi árið 2019.

## Flugfloti
*Textron Aviation C172N

## Tenglar
*www.flugfelagausturlands.is
*https://www.facebook.com/sightseeing.is/