Sagnmyndir

Sagnir hafa þrjár myndir, germynd, miðmynd og þolmynd. Ræðst notkun þeirra af því hvort áhersla er fremur lögð á geranda eða þolanda.

## Germynd
**Germynd**  er algengasta sagnmyndin. Áherslan er á geranda setningarinnar; t.d. *Jón *'klæddi** sig, móðirin **klæðir** drenginn.''

== Miðmynd ==

**Miðmynd**  þekkist á því að endingin ''-st'' (sem kallast [[miðmyndarending]]) bætist við germyndina (t.d. ''Jón klæddi**st***). Á undan miðmyndarendingunni falla þó niður endingarnar ''-ur'', ''-r'' og ''r-ð''

Dæmi:
* þú kem'''ur''' → þú kem'''st'''

Miðmynd segir frá því hvað gerandi/gerendur gerir/gera við eða fyrir sjálfan/sjálfa sig, t.d. ''hann leggst, þeir berjast.''

Fyrir kemur að germynd lítur út sem miðmynd, t.d. ''þú '''stökkst''' út í lækinn''. Til að greina á milli er hentugt að skipta um persónu eða tölu; ''þú stökkst út í lækinn - > ég stökk út í lækinn'' - sem leiðir í ljós germynd þar eð endingin ''-st'' verður að vera í öllum persónum í miðmynd.

=== Miðmyndarsögn ===
Sumar sagnir eru aðeins til miðmynd (t.d. sagnirnar ''nálgast'', ''vingast'', ''óttast'', ''öðlast'', ''ferðast'', ''heppnast'' og ''kallast'') og eru þær kallaðar ''[[miðmyndarsögn|miðmyndarsagnir]]''.

=== Miðmyndarending ===
'''Miðmyndarending''' er endingin ''-st'' (áður ''-zt'' og í forníslensku ''-sk'') sem bætt er við germyndina til að mynda miðmynd. 

Miðmyndarendingin ''-st'' fellur niður á eftir ''-st'' eða ''-sst'' í germynd:
* haldast: Staðan hélst óbreytt
* festast: Fóturinn hefur fest
* kyssast: Hjónin hafa kysst
* hittast: Höfum við hist?

==== Miðmyndarendingin í forníslensku ====
Um árið [[1200]] endaði ''-umk'' í [[fyrsta persóna|fyrstu persónu]] [[eintala|eintölu]] þar sem ''-mk'' hlutinn er komin af orðinu '''mik''' (gömul mynd [[persónufornafn]]sins '''mig'''), og í öllum öðrum beygingarmyndum endaði hún á ''-sk'' sem er komið orðinu '''sik''' (sem er gömul mynd [[afturbeygt fornafn|afturbeygða fornafnsins]] '''sig'''). 

Upp úr [[1200]] fær [[fyrsta persóna|1. persóna]] einnig endinguna ''-sk''/''-zk'' í staðin fyrir ''-mk''. Hætt var að nota ''-sk'' um lok [[13. öld|13. aldar]] (um [[1300]]) og endingin ''-z'' notuð í staðinn. Á [[14. öld]] komu endigarnar ''-zt'' og  ''-zst'' fram (og virðist [[framburður]]inn þá orðinn ''st'' eins og hann er núna) en á [[15. öld]] er endingin ''-zt'' nær eingöngu notuð. Á [[15. öld]] koma fram nýjar endingar; ''-nzt'' og ''-zt'' og síðar ''-nst'' og ''-st''. Á [[17. öld]] var farið að bæta við endinguna ''-st'' þannig að hún varð ''-ustum'' (berj''ustum''). Á [[18. öld]] endurvöktu [[málhreinsun]]armenn gömlu miðmyndarendinguna ''-umst'' og er það endingin sem notuð er í dag (köll''umst'', berj''umst'', elsk''umst''..)





Og svo miðmyndarsögnin ''kallast'' sé tekin til dæmis í öllum persónum;



== Þolmynd ==

'''Þolmynd'''  er mynduð með hjálparsögninni ‚að vera‘ eða ‚að verða‘ og lýsingarhætti þátíðar af aðalsögn. Þolmynd leggur áherslu á þolanda setningar en geranda er sjaldnast getið, dæmi:
* ''Jón '''var klæddur''' af móðurinni.''
* ***Vitað er** að jörðin er lífvænleg.''
* ''Henni **var hjálpað.**'

## Tengt efni
* Aflagssögn
* Miðmyndarsögn

## Heimildir
* 
* 
* 


## Frekara lesefni
* 
* 
*