open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Okraglak-sporkringluhúsið í Pila

**Okraglak-sporkringluhúsið í Pila** er sögufrægt sporkringluhús í Póllandi.

Saga sporkringluhússins í Pila nær aftur til áranna 1870 – 1874 og tengist umfangsmikilli þróun járnbrauta á prússnesku yfirráðasvæði. Þetta tiltekna hús varð fyrirmynd margra bygginga af sömu gerð í Evrópu sökum þess að notuð var óvenjuleg arkitektískt lausn við hönnun þess. Reglubundinni starfsemi hússins var hætt á 10. áratug 20. aldar og féll í gleymsku eftir margra ára starfsemi. 

Borgarahópurinn í Pila réðst í það verkefni að bjarga þessu rismikla húsi. Hópurinn kostar kapps um að gera sporkringluhúsið að ferðamannastað með því að endurgera starfsemi járnbrautanna. Hjá hópnum vaknaði einnig hugmynd um að nýta húsið og hefur hann hvatt opinbera og einkaaðila að taka þátt í varðveislu hússins fyrir komandi kynslóðir. 

## Tengill
* Okraglak-sporkringluhúsið í Pila.
Lárus Guðmundsson

** Lárus Guðmundsson ** (fæddur 12. desember 1961) er fyrrverandi knattspyrnumaður frá Íslandi. Hann var atvinnumaður sem spilaði sem framherji erlendis. Hann hefur nú snúið sér að þjálfun og þjálfaði Stjörnuna frá Garðabæ en er nú stjórnarformaður og þjálfari KFG (Knattspyrnufélags Garðabæjar).

## Ferill
### Ferill með félagsliðum
Lárus byrjaði ferilinn hjá Víkingi og náði síðar árangri í Þýsku Bundesligunni með Bayer Uerdingen og 1. FC Kaiserslautern.

### Landsliðsferill
Hann spilaði fyrst fyrir íslenska landsliðið árið 1980, lék alls 17 landsleiki og skoraði í þeim 3 mörk. Lárus lék sinn fyrsta landsleik 18 ára. Eflaust hefðu landsleikirnir orðið fleiri en 17 ef ekki hefði verið fyrir deilur hans og Tonys Knapp, fyrrverandi landsliðsþjálfara.

### Árangur erlendis
Lárus Guðmundsson skipar sér í nokkra sérstöðu yfir árangur í bikarkeppnum erlendis og það af fleiri en einni ástæðu.

Lárus er sá eini sem hefur unnið bikarinn í tveimur löndum og sá eini sem hefur byrjað inn á í bikar­úrslitaleik og unnið bikarinn í einu af stóru löndunum (Englandi, Ítalíu, Spáni, Frakklandi og Þýskalandi). Lárus er líka aðeins einn af fjórum leikmönnum sem hafa náð að skora tvö mörk í bikarúrslitaleik.

Lárus Guðmundsson varð fyrst bikarmeistari með Waterschei í Belgíu 1982 þegar hann skoraði bæði mörkin í 2-0 sigri á Waregem og aðeins þremur árum seinna vann Lárus bikarinn í Vestur-Þýskalandi með liði sínu Bayer Uerdingen sem vann Bayern München 2-1 í úrslitaleik. Lárus lék vel í leiknum og átti þátt í sigur­markinu en Uerdingen lenti 0-1 undir.

### Markahæstur í Evrópukeppni
Lárus Guðmundsson lék um árabil sem atvinnumaður í Belgíu og Þýskalandi  á 9. áratug síðustu aldar. Lárus var eldfljótur og brögðóttur markahrókur. Hann mætti mótbyr á  ferli sínum og þurfti snemma að leggja skóna á hilluna vegna meiðsla. Lárus er markahæsti leikmaður Íslands í Evrópukeppni frá upphafi, en hann skoraði tíu mörk í Evrópukeppni með Waterschei og Bayern Uerdingen.

## Titlar
* DFB-Pokal: 1985

## Heimildir
Skorarheiði

**Skorarheiði** er lág og óbrött heiði á milli Furufjarðar og Hrafnsfjarðar. Á heiðinni eru mörk Hornstrandafriðlands.
St Peter's College (Auckland)

**St Peter's College** í Auckland á Nýja Sjálandi er drengjaskóli sem var stofnaður 1939. Hann er leiðandi kaþólskra grunnskóla landsins og eingöngu ætlaður piltum á aldrinum 7-13 ára. *Amare et Servire* (To Love and To Serve) eru einkunarorð skólans og mætti þýða „að elska og þjóna“.

## Tenglar
* www.st-peters.school.nz
Gaulverjabær (Armoríku)

**Gaulverjabær** er þorp í teiknimyndasögunum um Ástrík gallvaska og er heimabær Ástríks og félaga hans. Gaulverjabær er staðsettur í Armoríku, en svo hét nyrsta héraðið í Norðvestur-Frakklandi. Í teiknimyndasögunum náðu Rómverjar aldrei yfirráðum yfir Gaulverjabæ.
Sjóðríkur seiðkarl

**Sjóðríkur** er ein af aðalsöguhetjunum í ævintýrum Ástríks gallvaska. Hann er hávaxinn með hvítt, sítt skegg og einatt klæddur í hvítan kyrtil og með rauða skikkju. Hann er seiðkarl þorpsins og bruggar meðal annars galdraseyðið *kjarnadrykk* sem gefur íbúunum ofurkrafta.

## Saga og einkenni
Sjóðríkur hefur verið hluti af sagnaheimi Ástríkssagnanna allt frá fyrstu bók: Ástríkur gallvaski frá árinu 1959. Þar sem öryggi íbúa Gaulverjabæjar byggist á kjarnadrykk Sjóðríks, er hann í veigamiklu hlutverki í fjölmörgum sögum, þar sem honum er ýmist rænt af óvinveittum aðilum eða reynist ófær um að útbúa galdradrykk vegna minnisleysis eða skorts á hráefnum. Sjóðríkur er yfirleitt rödd skynseminnar í þorpinu og þarf ítrekað að hafa vit fyrir íbúum þess og bjarga þeim úr vandræðum með töfrabrögðum sínum.
Lykt

**Lykt** er heiti á skynjun með þeffærum (*lyktarskynfærum*). Lyktin kemur til vegna rokgjarnra efnasambanda, sem breiðast út í andrúmsloftinu, oftast mjög útþynnt, og sem *lyktarskyn* dýrs nemur að mismiklu leyti.  Þeffæri flestra dýra, þ.á m. mannsins, eru í nefi. Margar jurtir og ávextir gefa frá sér lykt og flestir hlutir í náttúrunni og hinum manngerða heimi hafa einhvers konar lykt. Dýr nota lyktardreifingu til samskipta öllu meira en maðurinn, en þó er sannað að undirliggjandi viðtakar séu í huga mannsins sem vinna úr lykt til samskipta, sbr. til dæmis samskipti kynjanna. 

## Lykt og íslenskt orðfæri
Orðið lykt er nokkuð hlutlaust orð, en allt fer það eftir því sambandi sem orðið er notað í (sbr.: *góð lykt, hvaða lykt er þetta*?). Það eru til mörg orð sem merkja lykt í íslensku, en í raun mætti raða þeim helstu þannig upp eftir styrk eða gæðum lyktarinnar: 

* 1. ilmur, angan, des, eimur
* 2. þefur, fnykur
* 3. óþefur, ólykt, daunn
* 4. fýla, ódaunn, steggur
* 5. pest, stækja, stybba

Varast ber því að tala um góða lykt sem þef, eða vonda lykt sem angan. 

## Tengt efni
* Bragðskyn

## Tenglar
* 
* 
* 
* 
*
Stöð 3 (1995)

**Stöð 3** var íslensk sjónvarpstöð sem hóf útsendingar þann 24. nóvember 1995, en þeim lauk í febrúar 1997 og sameinaðist þá Stöð 2 og Sýn. Eigendur Stöðvar 3 voru Íslenska sjónvarpið hf, en hluthafi í því var Árvakur, útgáfufyrirtæki Morgunblaðsins, Nýherji, Sambíóin, Japis og Texti, en alls voru hluthafar 15 og átti enginn einn meira en 10% í félaginu. Fyrsti framkvæmdastjóri Stöðvar 3 var Úlfar Steindórsson, en annar var Heimir Karlsson  og sá þriðji og síðasti var Magnús E. Kristjánsson. 

Árið 1988 stóðu aðrir menn að hugsanlegri stofnun Stöðvar 3, en það voru Ísfilm hf. Eigendur Ísfilm voru SÍS, Haust hf, sem var fyrirtæki Indriða G. Þorsteinssonar, Jóns Hermannssonar og Ágústs Guðmundssonar, Almenna bókafélagið, Dagblaðið Tíminn, Frjáls fjölmiðlun hf og Jón Aðalsteinn Jónsson. ´Ísfilm hafði upphaflega innbyrðis útgáfufélag Morgunblaðsins og útgáfufélag Reykjavíkurborgar.  En Ísfilm fór aldrei út í rekstur Stöðvar 3. Þeir deildu lengi vel um hvort þeir fengju að nota sama afruglara og Stöð 2, en úr því varð ekki. Það var ekki fyrr en 7 árum seinna að *Íslenska sjónvarpið* stofnaði og hóf rekstur Stöðvar 3. En sjónvarpstöðin átti í eilífum erfiðleikum, og helst með að útvega sér sína eigin myndlykla og kaupendur að þeim.  

## Tilvísanir


## Tenglar
* ''Blandað auglýsinga- og áskriftasjónvarp''; grein í Morgunblaðinu 1988
* ''Áskriftargjöld Stöðvar 3 varða lægri en Stöðvar 2 og Ríkisútvarpsins''; grein í Dagblaðinu Vísi 1989
* ''Unnið að því að auka hlutafé um 300 miljónir''; grein í Morgunblaðinu 1996
* ''Fimmtán lyklalausir mánuðir''; grein í Morgunblaðinu 1997
Rekkverk

**Rekkverk** eða **ríling** er handrið úr vírum eða stálteinum meðfram borðstokk eða stýrishúsi skips. Rekkverkið varnar því að fólk falli útbyrðis og skapar handfestu í veltingi.
Covent Garden

**Covent Garden** er umdæmi í London á Englandi eystri á Westminster og suðurvestan á Camden. Það er aðallega verslunar- og skemmtanahverfi með mörgum götuleikurum. Það er mikill markaður í umdæminu, Covent Garden markaðurinn. Í svæðinu er líka Konungulega óperan sem er oft kölluð einfaldlega „*Covent Garden*“. 

Það hefur verið byggð á svæðinu síðan á dögum Rómaveldis þegar London hét *Londinium*. Konungurinn Jón kallaði umdæmið „Convent Garden“ sem síðar breyttist í „Covent Garden“.
Aldwych

**Aldwych** er staður og gata í Westminster í London í Englandi. Gatan er hálfmáni sem tengist við Strand á báðum endum. Waldorf Hilton-hótelið og Efnahagsmálaháskólinn í London eru við götuna.

Nafnið er úr fornensku orðunum *eald* og *wic* sem þýða „gömul byggð“. Árið 1211 var umdæmið kallað *Aldewich*.
Hreiðar Már Sigurðsson

**Hreiðar Már Sigurðsson** (f. 19. nóvember 1970) var forstjóri Kaupþings fyrir bankahrunið. Hreiðar Már var handtekinn í lok skýrslutöku hjá sérstökum saksóknara þann 6. maí 2010. Hann var sá fyrsti sem handtekinn var í kjölfar bankahrunsins 2008. Seinna sama dag var Magnús Guðmundsson, sem var bankastjóri Kaupþings í Lúxemborg einnig handtekinn og færður til yfirheyrslu og voru báðir sakfelldir í febrúar 2015 í Hæstarétti.

## Ævi og störf
Hreiðar ólst upp í Stykkishólmi og lauk stúdentsprófi við Verslunarskólann. Á háskólaárunum var Hreiðar Már í Stúdentaráði fyrir Vöku. Þar voru með honum fyrrverandi kollegar hans, þeir Bjarni Ármannsson, forstjóri Íslandsbanka, og Sigurjón Þ. Árnason, bankastjóri Landsbankans. Eftir að hafa lokið viðskiptafræðiprófi við Háskóla Íslands árið 1994 gekk hann beint til liðs við Kaupþing, þar sem fyrir voru Bjarni Ármannsson og Sigurður Einarsson. Ármann Þorvaldsson bættist í hópinn sama ár. Hreiðar var síðan yfir Kaupþingi í New York frá 1998 til 2002 en þá var hann gerður að forstjóra Kaupþings.

Eftir hrunið fluttist hann til Lúxemborgar og starfaði þar við ráðgjafafyrirtækið Consolium sem hann stofnaði ásamt Ingólfi Helgasyni, sem hafði starfað sem forstjóri Kaupþings á Íslandi.

Hreiðar er kvæntur og á þrjú börn. Systir Hreiðars er Þórdís Sigurðardóttir.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Hreiðar Már Maður vikunnar:Strákslegur og kurteis harðjaxl, Fréttablaðið 10. desember 2005
* ''Hreiðar Már Sigurðsson, forstjóri KB banka: Tónninn í skýrslunum að breytast''; grein í Mbl.is
* ''Hreiðar Már: „Þetta eru ömurleg tíðindi fyrir íslenskan fjármálamarkað“''; grein af Vb.is
* Hreiðar Már Sigurðsson er skattakóngur Íslands 2007; af Rúv 2008
* ''Viðtal: Hreiðar Már Sigurðsson á vb.is''; grein af Vb.is
* ''Hreiðar Már Sigurðsson viðskiptafræðingur ársins 2005''; af Kaupþingi.is
* ''Hreiðar með 2.1 milljón á dag''; grein af Dv.is 1. ágúst 2008 
* ''Hreiðar Már í haldi lögreglu''; grein af Rúv.is 06.05.2010
* ''Kaupþingsmenn í gæsluvarðhaldi''; grein af Mbl.is 7. maí 2010
* ''Hreiðari lýst sem hlédrægum vinnufíkli''; grein af Dv.is 8. maí 2010
Arturo Pérez-Reverte

**Arturo Pérez-Reverte Gutiérrez** (f. 25. nóvember 1951) er spænskur rithöfundur og blaðamaður sem er aðallega þekktur fyrir sögulegar skáldsögur á borð við bækurnar um Alatriste höfuðsmann, og spennusögur eins og *Dumasarfélagið* (*El club Dumas o la sombra de Richelieu*) og *Refskák eða bríkin frá Flandri* (*La tabla de Flandes*) sem gerast á Spáni eða við Miðjarðarhafið.

Nokkrar kvikmyndir hafa verið gerðar eftir sögum hans. Þær þekktustu eru líklega *[[Níunda hliðið]]* eftir Roman Polanski (1999) og *Alatriste* eftir Agustín Díaz Yanes (2006).
Richard Henry Dana

**Richard Henry Dana yngri** (1. ágúst 1815 – 6. janúar 1882) var bandarískur lögfræðingur og stjórnmálamaður. Hann er einna þekktastur fyrir endurminningabók sína *Hetjur hafsins* (enska: *Two Years Before the Mast*) sem fjallar um ferð hans á briggskipinu *Pilgrim* frá Massachusetts til Kaliforníu um Hornhöfða og heimferðina með skipinu *Alert* 1834-1836. Bókin er talin með sígildum verkum bandarískra bókmennta og átti þátt í því að sjóferðasögur komust í tísku næstu áratugina.

## Tenglar
*
William Walton

**William Walton** (29. mars 1902 – 8. mars 1983) var breskt tónskáld.

## Æviágrip Walton
Walton fæddist á Englandi 29. mars árið 1902.

William Turner Walton fæddist 29. mars árið 1902 í bænum Oldham.  Faðir hans stjórnaði kirkjukór bæjarins og með því að fylgjast með og taka þátt í störfum hans kynntist Walton snemma helstu kórverkum vestrænnar menningar.  10 ára gamall byrjaði Walton sem kórdrengur við drengjakór Oxford háskólans og þegar fram liðu stundir hóf hann nám þar.  Reyndar lauk Walton aldrei námi sínu í tónsmíðum, en þegar hann yfirgaf skólann 1920 voru mörg verk hans orðin vel þekkt og notið vinsælda merkra tónskálda, m.a. Hubert Parry og Ralph Vaughan Williams.

Eitt af hans fyrstu stórum verkum, píanó kvartett, var frumfluttur 1923 í Salzburg á Alþjóðlegri hátíð nútímatónlistar (International Society for Contemporary Music) og var vel tekið.  Verk hans Portsmouth Point varð svo til að festa Walton enn frekar í sessi sem einn af merkilegustu tónskáldum breta.

## Annar kafli
Víólukonsertinn
-uppbygging, tónfræði
-frumflutningur
-upptökur

## Helstu verk

## Heimildir

www.bbc.co.uk/radio3/discoveringmusic/pip/ldooi/
www.williamwalton.net/
Sigurjón Þ. Árnason

**Sigurjón Þ. Árnason** (f. 24. júlí 1966) var bankastjóri Landsbanka Íslands fyrir bankahrunið. Sigurjón lauk gráðu í vélaverkfræði við Háskóla Íslands árið 1992. Hann nam MBA-gráðu við Háskólann í Minnesota og enn frekara framhaldsmnám við Tækniháskólann í Berlín. Hann var ráðinn bankastjóri við Landsbankann í apríl 2003. Skömmu eftir bankahrunið starfaði hann um tíma við stundakennslu hjá Háskólanum í Reykjavík.

Sigurjón var dæmdur í 3 og hálfs árs fangelsi haustið 2015 fyrir Imon-málið sem snerist um sölu Lands­bank­ans á eig­in bréf­um. Hann hafði áður, árið 2014 verið dæmdur í 12 mánaða fangelsi fyrir markaðsmisnotkun, þar af 9 mánuði skilorðsbundið.

## Tenglar
* Capacent - Sigurjón Þ. Árnason CEO, Landsbanki Íslands hf. 
* Atvinnulífið á Íslandi árið 2020 (pdf), erindi sem Sigurjón flutti á iðnþingi Samtaka iðnarins árið 2007
* Íslandsvélin ofhitnar - þolum við þensluna betur nú?  (pdf), erindi sem Sigurjón flutti á fundi hjá Verslunarráði Íslands 16. mars 2005
* Seðlabankanum vorkunn
* Áhyggjuefni að sumir vilji ekki nýta auðlindir
* Við erum að bregðast ykkur – núna 
* Súrt að svona fór
* „Ákveðin vonbrigði"
* „Mál þetta er fellt niður“; grein á Dv.is 2011

## Tilvísanir
Kjartan Ólafsson (Laxdælu)

**Kjartan Ólafsson** var íslenskur kappi á söguöld. Hann var af ætt Laxdæla og er persóna í Laxdælu. Kjartan var sonur Þorgerðar Egilsdóttur, dóttur Egils Skallagrímssonar, og Ólafs pá. Kjartan var „allra manna vænstur þeirra er fæðst hafa á Íslandi“ eins og segir í Laxdælu. 

Þegar Kjartan var í æsku urðu ýfingar á milli hálfbræðranna Ólafs pá, föður Kjartans, og Þorleiks Höskuldssonar, en þegar þeir sættust bauðst Ólafur til að taka Bolla son Þorleiks í fóstur og ólust þeir Kjartan upp saman. Fóstbræðurnir Kjartan og Bolli fóru oft í Sælingsdalslaug og þar kom Guðrún Ósvífursdóttir oft til þeirra og fór mjög vel á með þeim Kjartani. En Kjartan hafði hug á að fara til Noregs og varð úr að hann keypti helming í skipi sem Kálfur Ásgeirsson átti og fóru þeir Bolli fóru út. Þeir ætluðu að vera í þrjá vetur en Guðrún var ekki sátt við það og skildu þau ósátt.

Í Niðarósi í Noregi kynntust þeir Ólafi konungi Tryggvasyni eftir að þeir Kjartan höfðu keppst um að kaffæra hvor annan í ánni Nið. Þeir létu skírast eftir nokkurt þóf og vildi konungur að þeir færu heim og boðuðu Íslendingum kristni. En þegar þrír vetur voru liðnir og Bolli bjóst til heimfarar vildi konungur ekki láta Kjartan lausan og hélt honum og þremur öðrum Íslendingum í gíslingu. Hann bað þó Bolla að skila kveðju til frænda og vina á Íslandi og átti þar við Guðrúnu. Bolli gerði það þó ekki, heldur lét hann í það skína að Kjartan hefði lagt hug á Ingibjörgu konungssystur, sem þótti kvenna fegurst, og óvíst að hann kæmi aftur á næstunni. Síðan bað hann sjálfur Guðrúnar og þau giftust. Guðrún hafði þó áður sagt að hún mundi engum manni giftast meðan Kjartan væri á lífi en lét þó tilleiðast fyrir fortölur ættingja.

Sumarið eftir kom Kjartan heim og sá honum enginn bregða við þegar hann komst að því að Guðrún og Bolli væru gift. Nokkru síðar kvæntist hann sjálfur Hrefnu, systur Kálfs Ásgeirssonar vinar síns. Brátt urðu erjur á milli Kjartans annars vegar og Bolla og Guðrúnar hins vegar. Meðal annars fór Kjartan með flokk manna að Laugum í Sælingsdal, þar sem Bolli og Guðrún bjuggu, umkringdi bæinn og hleypti engum út í þrjá daga, svo að fólk komst ekki til útikamars en þurfti að gera sín stykki inni og þótti það hin mesta skömm.

Nokkru síðar frétti Guðrún að Kjartan væri á ferð í grenndinni og væri fáliðaður. Hún sagði bræðrum sínum og Bolla að fara að honum. Þeir vildu það ekki en hún ögraði þeim þá, kallaði bræður sína bændadætur og hótaði að skilja við Bolla. Þeir fóru þá. en þegar þeir fundu Kjartan sat Bolli hjá og börðust Ósvífurssynir lengi einir við hann. Þá spurði Kjartan Bolla af hverju hann hefði farið að heiman ef hann ætlaði að sitja hjá og Ósvífurssynir eggjuðu hann. Á endanum stóðst Bolli ekki eggjanirnar, spratt á fætur og vó Kjartan fóstbróður sinn með sverðinu Fótbít.
Falur

**Falur** getur átt við:
***, íslenskt lýsingarorð sem merkir það að vera „til sölu“, falur getur einnig átt við það að vera mútuþæginn
**falur* getur átt við spjót
**falur*, nafn hólksins fyrir ofan blaðið á spjóti sem skaftið gengur niður í
**falur*, orð í sjómennsku sem er notað yfir dragreipi sem er notað til að bæði fella niður og draga upp segl 
*Falur, íslenskt karlmannsnafn
*Fótboltafélagið Falur, hollenskan myndasagnaflokk
Orrustan við Hastings

**Orrustan við Hastings** var orrusta sem háð var þann 14. október 1066 átta kílómetrum norður af Hastings í Austur-Sussex á Englandi. Orrustan markaði upphaf landvinninga Normanna á Englandi og má segja að hún hafi ráðið úrslitum um það að Normannar náðu yfirráðum í landinu og urðu þar yfirstétt. 

Normanski hertoginn Vilhjálmur bastarður kom með her sinn yfir Ermarsund 28. september og er sagt að í flota hans hafi verið 696 skip. Þremur dögum áður, þann 25. september, hafði Haraldur Guðinason Englandskonungur unnið sigur á her Haraldar harðráða Noregskonungs í orrustunni við Stanfurðubryggju, skammt frá Jórvík. Þegar hann frétti af innrásarliðinu flýtti hann sér suður á bóginn og hafði með sér þann hluta hers síns sem fær var til eftir bardagann við Norðmennina og reyndi að safna meira liði á leiðinni. Herirnir mættust við Hastings 14. október og varð þar harður bardagi sem lauk með falli Haraldar. Er sagt að hann hafi fengið ör í augað. Hann var annar af einungis tveimur enskum þjóðhöfðingum sem hafa fallið í orrustu (hinn var Ríkharður 3.).

Fullnaðarsigur vannst þó ekki í orrustunni við Hastings. Lið Vilhjálms mætti töluverðri andspyrnu á næstu vikum en komst þó til London og var hann krýndur konungur Englands í Westminster Abbey á jóladag 1066. Orrustunni og aðdraganda hennar er lýst í útsaumsmyndum á hinum 70 metra langa Bayeux-refli.
Erlendur Jónsson (f. 1929)

**Erlendur Jónsson** (8. apríl 1929 - 17. júlí 2023) var íslenskur rithöfundur og ljóðskáld og fyrrverandi gagnrýnandi og kennari.

## Ævi
Hann fæddist 8. apríl 1929 á Geithóli í Staðarhreppi, Vestur-Húnavatnssýslu. Foreldrar hans voru Jón Ásmundsson, bóndi og organisti og Stefanía Guðmundsdóttir (1895 – 1973), ljósmóðir. Systkini hans sammæðra voru Ingibjörg (f. 1919), Salómon (f. 1921) og Hulda (f. 1922).

Erlendur gekk menntaveginn, tók stúdentspróf frá Menntaskólanum á Akureyri og hóf að því loknu náms við Háskóla Íslands í íslensku og sagnfræði. Síðan í uppeldis- og kennslufræði og lauk því námi 1953. Þá nam hann enskar og amerískar samtímabókmenntir við Háskólann í Bristol í Englandi 1965 – 1966.

Erlendur vann við skrifstofustörf í franska sendiráðinu 1953 – 1955. Hann starfaði síðan við kennslu í gagnfræðaskóla og síðar við Iðnskólann í Reykjavík frá árinu 1955 – 1999. Einnig starfaði hann sem bókmenntagagnrýnandi við Morgunblaðið frá árinu 1963. Frá árinu 1966 starfaði hann að ýmsum félagsmálum. Þá flutti  hann fyrirlestra um afmarkað bókmenntaefni við heimspekideild Háskóla Íslands á árunum 1968 – 1975. Árið 1987 hlaut Erlendur 4. verðlaun í leikritasamkeppni Ríkisútvarpsins, fyrir leikrit sitt Minningar úr Skuggahverfi. Erlendur var kvæntur Mörtu Ágústsdóttur en hún fæddist 29. júní 1928 í Vestmannaeyjum.

## Verk
### Ritverk
* 1960 Íslensk bókmenntasaga 1550 - 1950 
* 1967 Skuggar á torgi, ljóð 
* 1971 Íslensk skáldsagnaritun 1940 - 1970, fræðirit 
* 1974 Ljóðleit 
* 1978 Fyrir stríð, ljóð 
* 1982 Heitu árin, ljóð 
* 1984 Laufið grænt, skáldsaga 
* 1987 Farseðlar til Argentínu, skáldsaga 
* 1989 Borgarmúr, ljóð 
* 1990 Endurfundir, skáldsaga 
* 1993 Svipmót og manngerð, fræðirit 
* 1999 Vatnaspegill, ljóð
* 2004 Svipmót og manngerð, 2. útgáfa aukin
* 2007 Að kvöldi dags, minningarit

### Leikverk
* 1979 Heildsalinn, fulltrúinn og kvenmaðurinn 
* 1981 Ræsting 
* 1982 Líkræða 
* 1987 Minningar úr Skuggahverfi 

### Umsjón með útgáfum
* 1972 Trúarleg ljóð ungra skálda, ásamt Jóhanni Hjálmarssyni 
* 1981 Ströndin blá, eftir Kristmann Guðmundsson 
  
### Greinar um íslenskar bókmenntir hafa birst í eftirtöldum ritum
* 1972 Moderne Weltliteratur, Stuttgart 
* 1972 World Literature Since 1945, New York, London 
* 1977 Literatura mundial moderna, Madrid 
* 1986 The Nordic Mind, New York, London

## Heimildir

* Sigurborg Hilmarsdóttir (ritstj.) (1993). *Skáldatal* Reykjavík: Námsgagnastofnun.
* http://www.rsi.is/felagatal
Gallienus

**Publius Licinius Egnatius Gallienus** (um 218 – 268) var keisari Rómaveldis á árunum 253 – 268. Gallienus var keisari þegar tímabil sem einkenndist af óstöðugleika í Rómaveldi, og kallað hefur verið 3. aldar kreppan, var í hámarki.

Á árunum 253 – 260 var Gallienus keisari ásamt föður sínum, Valerianusi. Feðgarnir skiptu með sér stjórn ríkisins þannig að Valerianus einbeitti sér að mestu að átökum í austrinu, gegn Sassanídum, á meðan Gallienus stjórnaði vesturhlutanum. Gallienus átti í stöðugum átökum á sínum valdatíma, bæði við innrásarheri Germanskra þjóðflokka og við valdaræningja innan heimsveldisins. Einhverntíma á árunum 258 – 260 (nákvæm dagsetning er ekki vituð) gerðu Alemannar stórfellda innrás. Her þeirra komst alla leið suður til mið-Ítalíu en var stöðvaður í nágrenni Rómar. Þetta var í fyrsta sinn sem óvinaher réðist inn í Ítalíu síðan Hannibal gerði það, um 500 árum áður. Gallienus mætti svo her Alemanna við Mediolanum (Mílanó) og hafði sigur þrátt fyrir að hafa mun smærri her. Talið er að riddaraliðssveitir (*comitatenses*), sem Gallienus hafði stofnað, hafi verið ein helsta ástæðan fyrir sigri Rómverja í bardaganum. Þessar sveitir voru mun hreyfanlegri en hinar hefðbundnu hersveitir (*legio*) og voru mjög mikilvægar á síðustu öldum Rómaveldis.

Árið 260 var Valerianus tekinn til fanga af Sassanídum eftir mikinn ósigur í orrustunni við Edessu og eftir það var Gallienus einn keisari. Einnig á árinu 260 var hið svokallaða Gallíska keisaradæmi myndað þegar herforinginn Postumus lýsti sjálfan sig keisara og var viðurkenndur sem slíkur í Gallíu, Hispaníu, Germaníu og á Bretlandi. Postumus hafði einnig látið drepa ungan son Gallienusar, Saloninus, sem Gallienus hafði stuttu áður líklega gert að meðkeisara sínum. Gallienus reyndi að brjóta uppreisn Postumusar á bak aftur og mætti honum í Gallíu, líklega annað hvort árið 263 eða 265, en Gallienus særðist alvarlega í átökunum og sneri til baka. Gallíska keisaradæmið hélt velli allt til ársins 274 þegar keisarinn Aurelianus lagði það aftur undir rómverska stjórn. Árið 268 gerði Aureolus, yfirmaður hersins í Mediolanum, uppreisn gegn Gallienusi og hóf Gallienus þá umsátur um borgina en var myrtur meðan á því stóð. Claudius Gothicus, hershöfðingi, varð keisari í kjölfarið.
Viktoríutímabilið

**Viktoríutímabilið** var tímabil í sögu Bretlands sem náði frá júní 1837 til janúar 1901 þegar Viktoría Bretadrottning réð ríkjum í Bretlandi. Viktoríutímabilið tók við af Georgstímabilinu og þegar því lauk tók Játvarðstímabilið við. Á þessum tíma var mikill uppgangur í bresku samfélagi. Menntuð millistétt gat myndast vegna breska heimveldsins og iðnvæðingar á Bretlandi. Íbúafjöldi Englands tvöfaldaðist og fór úr 16,8 milljónum árið 1851 í 30,5 milljónir árið 1901, meðan íbúafjöldi Írlands fór úr 8,2 milljónum árið 1841 í 4,5 milljónir árið 1901.

Á þessum tíma urðu miklar breytingar á bresku samfélagi. Velmegun jókst þegar heimsveldið stækkaði og miklar framfarir urðu í tækni og vísindum. Þéttbýlisvæðing og samgöngubylting einkenndu tímabilið. Læsi varð almennt og árið 1870 voru fyrstu fræðslulögin samþykkt sem gerðu menntun barna að skyldu. Barnaþrælkun og viðvarandi vannæring meðal lágstéttanna voru samt stórt vandamál og vegna stefnu um lágmarksafskipti ríkisvaldsins gengu samfélagsumbætur hægt fyrir sig. Fátækrahverfi og útbreiðsla smitsjúkdóma voru ein afleiðing af þéttbýlismyndun. Vegna þessara miklu samfélagsbreytinga er tímabilinu stundum skipt í þrennt: árviktoríutímabilið frá 1837 til 1850, miðviktoríutímabilið frá 1851 til 1879, og síðviktoríutímabilið frá 1880 til 1901. Síðasti hluti tímabilsins fer að hluta til saman við tímabilið sem var nefnt Belle Époque á meginlandi Evrópu og Gyllingartímabilið í sögu Bandaríkjanna.

Eftir sigur í Napóleonsstyrjöldunum var breska heimsveldið öflugasta og stærsta heimsveldið og við tók langt friðartímabil sem kennt er við breskan frið eða Pax Britannica. Á þessum tíma hafði Bretland nær óskorað vald yfir úthöfum heimsins. Bretland átti þó oft í átökum við minni ríki og tók líka þátt í kapphlaupinu um Afríku og Stórleiknum í Mið-Asíu. Meðal helstu átaka Breta á Viktoríutímanum voru Krímstríðið, uppreisnin á Indlandi, Súlústríðið og Búastríðin.

## Tilvísanir
Fermíla

**Fermíla** er svæði að flatarmáli jafnt ferningi sem er 1 míla á hvern veg. 

* 1 fermíla er sama og 2,5889 ferkílómetrar.
* 1 fermíla er sama og 640 ekrur 
* 1 fermíla er sama og 258,88 hektarar.
* 1 fermíla er u.þ.b. 10 engjadagsláttur.
FM Belfast

**FM Belfast** er íslensk hljómsveit, stofnuð árið 2005 í Reykjavík. Meðlimir hljómsveitarinnar eru Lóa Hlín Hjálmtýsdóttir, Árni Rúnar Hlöðversson, Örvar Þóreyjarson Smárason, Egill Eyjólfsson og Ívar Pétur Kjartansson. 

Þegar hljómsveitin kemur fram fylgja sveitinni oftar en ekki ásláttahljóðfæraleikarar. Þar á meðal má nefna Unnstein Manuel Stefánsson úr Retro Stefson, Egil Eyjólfsson, Björn Kristjánsson úr Borko, Maríu Hjálmtýsdóttur, Þórð Jörundsson úr Retro Stefson, Svanhvíti Tryggvadóttur,  Hall Civelek og Sveinbjörn Pálsson.

FM Belfast hefur gefið út tvær breiðskífur, *[[How to make friends]]* sem kom út haustið 2008 og *[[Don't want to sleep]]* í júní 2011. *How to make friends* kom út í Evrópu vorið 2010 á vegum þýsku plötuútgáfunnar Morr Music. 

Árið 2010 lék hljómsveitin á G! Festival í Færeyjum og árið 2010 á Hróarskelduhátíðinni í Danmörku.

## Breiðskífur
*[[How to make friends]] (2008)*
*[[Don't want to sleep]] (2011)*
*[[Brighter days]] (2014)*
*Island Broadcast (2017)*

## Tenglar
* Heimasíða FM Belfast 
* FM Belfast á facebook.com
Courtney Love

**Courtney Michelle Love** (fædd **Harrison**; 9. júlí 1964) er bandarísk rokksöngkona og leikkona. Hún var aðalsöngvari og textahöfundur hljómsveitarinnar Hole. Hún er einnig þekkt fyrir að hafa verið gift Kurt Cobain frá 1992 til dauða hans árið 1994. Tímaritið *[[Rolling Stone]]* kallaði hana „umdeildustu konu í sögu rokksins“.

## Heimild
Geirfuglarnir

**Geirfuglarnir** er íslensk hljómsveit.

## Meðlimir
* Halldór Gylfason; söngur (1991 - Í dag)
* Freyr Eyjólfsson; mandólín, gítar, söngur (1991 - Í dag)
* Þorkell Heiðarsson; harmonikka, hljómborð, söngur (1991 - Í dag)
* Stefán Már Magnússon; bassi, gítar, söngur (1997 - Í dag)
* Ragnar Helgi Ólafsson; gítar, bassi, söngur
* Andri Geir Árnason; trommur. (2001 - Í dag)
*Hermann Vernharður Jósefsson  (1997 -í dag)

### Fyrrverandi meðlimir
* Ottó Tynes (1997 - 1998)
* Kristján Freyr Halldórsson (1998 - 2001)
  

## Útgefið efni
**Hótel Núll* (2020)
**Árni Bergmann* (2008)
* *Tímafiskurinn* (2001)
* *Trúðleikur* (2000)
* *Byrjaðu í dag að elska* (1999)
* *Drit* (1997)

## Tenglar

* *[https://glatkistan.com/2020/02/19/geirfuglarnir/ Glatkistan]*
Þorkell Heiðarsson

**Þorkell Heiðarsson** er íslenskur líffræðingur (M.Sc.) og tónlistarmaður. Hann er í hljómsveitinni Geirfuglarnir.Hann þýddi bókina *Líf í köldu blóði* (e. *[[Life in Cold Blood]]*) eftir David Attenborough.
Eyvindur vopni

**Eyvindur vopni Þorsteinsson** sonur Þorsteins þjokkubeins, kom til Íslands frá Strind í Þrándheimi, ásamt bróður sínum Ref hinum rauða þar sem þeir urðu missáttir við Harald konung, og hafði sitt skip hvor þeirra. Refur varð afturreka og lét konungur drepa hann en Eyvindur kom í Vopnafjörð og nam fjörðinn allan frá Vestradalsá og bjó í Krossavík hinni iðri. Átti Eyvindur son sem Þorbjörn hét.

## Heimildir
Lárus Welding

**Lárus Welding** (f. 1976) er íslenskur viðskiptafræðingur og fyrrverandi forstjóri Glitnis. Hann tók við starfi sem forstjóri Glitnis vorið 2007 en hafði verið framkvæmdastjóri Landsbanka Íslands í London frá 2003. Lárus tók við af Bjarna Ármannssyni. Lárus Welding er viðskiptafræðingur frá Háskóla Íslands, löggiltur verðbréfamiðlari og með próf í fjármálum frá UK Securities Institute í Bretlandi. Lárus starfaði hjá JHR endurskoðunarskrifstofu 1997-1999, hjá Seðlabanka Íslands 1998 og Fjárfestingabanka atvinnulífsins, FBA, síðar Íslandsbanka-FBA, árin 1999-2003.

## Málsókn Glitnis banka
Þann 11. maí 2010 var málsókn Glitnis banka á hendur Jóni Ásgeiri Jóhannessyni, Þorsteini Jónssyni, Jóni Sigurðssyni, Lárusi Welding, Pálma Haraldssyni, Hannesi Smárasyni og Ingibjörgu Stefaníu Pálmadóttur þingfest fyrir rétti í New York-fylki, þar sem þau eru ákærð fyrir það að „...hafa með sviksamlegum og ólöglegum hætti haft fé af bankanum sem nemur meira en tveimur milljörðum dala...“. Endurskoðendafyrirtækið PricewaterhouseCoopers er einnig ákært fyrir að „...greiða fyrir og taka þátt í að dylja þau sviksamlegu viðskipti sem Jón Ásgeir og félagar komu í kring og sem að endingu leiddu til falls bankans í október 2008.“ Dómnum var vísað frá með því skilyrði að stefndu myndu ekki mótmæla lögsögu íslenskra dómstóla, eða aðfarahæfi þeirra erlendis.

## Fangelsisdómar
Þann 21. desember 2015 dæmdi héraðsdómur Reykjavíkur Lárus í fimm ára fangelsi fyrir umboðssvik vegna þáttar hans í Stím-málinu svokallaða. Lárus hafði verið ákærður vegna lána sem eignarhaldsfélagið Stím hlaut til að kaupa hlutafé í Glitni og FL Group. Þessi hlutabréfakaup voru fjármögnuð með láni frá Glitni og hlutabréfin sjálf voru eina veðið. 

Hæstiréttur Íslands ógilti síðar dóm héraðsdóms vegna vanhæfni eins dómaranna sem fóru með málið. Málinu var því vísað aftur til héraðs en þegar dæmt var í málinu á ný tveimur árum eftir upphaflega dóminn var Lárus aftur dæmdur í fimm ára fangelsi. 

Þann 26. júní 2020 dæmdi Landsréttur Lárus í fimm ára skilorðsbundið fangelsi vegna Stím-málsins eftir áfrýjun. 

## Tilvísanir


## Tenglar

* Lárus tekur við forstjórastóli í Glitni
* Lárus Welding: „Alls ekki“ 
* Lárus Welding nýr forstjóri Glitnis
* Lárus Welding: Sveigjanleiki í kerfinu er að skila okkur sterkri stöðu 
* Lárus Welding: „Sársaukafullt að grípa til ráðstafana af þessu tagi“ 
* Lárus Welding: Rangt að reglur hafi verið brotnar
* ''Lárus hreinsaði út af einkareikningi rétt eftir viðtalið í Silfri Egils''; af Vísi.is 12. apríl 2010
* ''Með 251 milljón í laun á mánuði''; af Mbl.is 12.4.2010
Westminsterborg

**Westminsterborg** (enska: **City of Westminster**) er hverfi og borg í miðbæ London. Hún er vestan megin við Lundúnaborgina og norðan megin við Thames-ána, og er hluti innri London og inniheldur meginhlutan af Mið-London.

Borgin inniheldur meirihluta West End-hverfisins í Lundúnum og er aðsetur ríkisstjórnar Bretlands, með Westminsterhöll, Buckinghamhöll, Whitehall og Konunglega dómsal réttlætisins.

Árið 2012 var mannfjöldi borgarinnar 223.858.

## Umdæmi í Westminsterborg
* Bayswater
* Belgravia
* Charing Cross
* Chinatown
* Covent Garden
* Holborn
* Maida Hill
* Maida Vale
* Marylebone
* Mayfair
* Millbank
* Paddington
* Pimlico
* Soho
* St James's
* St John's Wood
* Westbourne Green
* Westminster
Fríkirkjuvegur

**Fríkirkjuvegur** er gata í miðbæ Reykjavíkur sem liggur samhliða Tjörninni austanmegin og tekur við af Sóleyjargötu í suðri. Í framhaldi af Fríkirkjuvegi til norðurs er Lækjargata.  

Gatan dregur nafn sitt af Fríkirkjunni í Reykjavík sem stendur við Fríkirkjuveg 5 en kirkjan var reist árið 1902. Byrjað var að leggja Fríkirkjuveginn um 1903 en áður lá þar götuslóði um austurbakka Tjarnarinnar sem nefndist Skálholtskotsvegur. Fríkirkjuvegar var fyrst getið í manntali árið 1908 en elsta húsið við götuna er Miðbæjarskólinn sem reistur var árið 1898 en hið yngsta er Fríkirkjuvegur 7 frá 1917 sem hýsir nú Listasafn Íslands en hýsti áður íshús og síðar skemmtistaðinn Glaumbæ. Meðal annarra þekktra bygginga við götuna er aðalbygging Kvennaskólans í Reykjavík við Fríkirkjuveg 9.  

Við götuna stendur einnig hið veglega hús Thors Jensens, að Fríkirkjuveg 11 sem nú í eigu Björgólfs Thors Björgólfssonar, en Thor Jensen var langafi Björgólfs. Það olli töluverðum deilum er Björgólfur keypti húsið af Reykjavíkurborg árið 2008. 

Norðanmegin við Fríkirkjuna eru Fríkirkjuvegur 1 og 3. Miðbæjarskólinn var til húsa á Frikirkjuvegi 1 en nú fer þar fram hluti af starfsemi Kvennaskólans. Húsið að Fríkirkjuvegi 3 var íbúðarhús Sigurðar Thoroddsen landsverkfræðings og yfirkennara í Menntaskólanum í Reykjavík og Maríu Kristínar Claessen konu hans og fjölskyldu þeirra. Vinnuveitendasambandið átti húsið um tíma og síðar Reykjavíkurborg en nú eru þar skrifstofur fyrirtækisins Fossar markaða. 

Öll húsin við Fríkirkjuveg, að undanskildu húsi Listasafns Íslands, eru friðuð. 

## Tengt efni

* Fríkirkjan í Reykjavík

* Fríkirkjuvegur 11
* Kvennaskólinn í Reykjavík
* Listasafn Íslands
* Miðbæjarskólinn

## Tilvísanir
Vopnafjarðarflugvöllur

**Vopnafjarðarflugvöllur** er á bakka Hofsár, fyrir miðjum botni Vopnafjarðar. Óreglubundið flug hefur verið til Vopnafjarðar með einhverjum hætti frá 1954. 

## Vopnafjarðarflugvöllur
Flugvöllurinn er á bakka Hofsár, fyrir miðjum botni Vopnafjarðar. Rými til flugs í dalnum er nægt og aðflug því hindranalaust. Veðurfar er flugi fremur hagstætt og áreiðanleiki áætlunarflugs því góður, eða um 98%.

Akstursfjarlægð frá þéttbýli í Vopnafirði er um 4 km. Flugvöllurinn þjónar einnig Bakkafirði en vegalengd þangað er 35 km.

## Flugstöðin
Flugstöðin er 215 m² að flatarmálim á einni hæð. Hún getur annað 50 manns. Flugstöð, með áföstum flugturni, var tekin í notkun árið 1988.

## Flug
Óreglubundið flug hefur verið til Vopnafjarðar með einhverjum hætti frá 1954.  Í upphafi frá Reykjavík á vegum Björns Pálssonar, en um 1960 hófst áætlunarflug frá Akureyri, fyrst flugfélag á vegum Tryggva Helgasonar, er síðar varð Flugfélag Norðurlands og frá 1997 Flugfélag Íslands.

Frá Egilsstöðum hófst, á vegum Björns Pálssonar, flug sem haldið var úti að sumarlagi (frá 1960 til 1968). Frá 1970 flaug Austurflug og frá 1972 Flugfélag Austurlands til 1997 er félagið hætti starfsemi.

Daglegar flugferðir voru frá Akureyri og/eða Egilsstöðum frá árinu 1988 en hefur fækkað síðan.

## Saga
Land fékkst fyrir flugbraut 1953 og fyrstu framkvæmdir voru, í litlum mæli, 1954 og hafa staðið með mislöngum hléum síðan, en nú er flugbrautin lögð bundnu slitlagi. Flugbrautin var búin föstum ljósum um 1974. Fyrsta farþegaskýlið var sett upp 1954 en núverandi flugstöð er líklega fjórða byggingin.

## Tilvísanir

## Tengt efni
* Grunnskólinn á Vopnafirði
* Vopnafjarðarhreppur
* Selárdalslaug

## Tenglar
* Heimasíða Vopnafjarðarhrepps
* Vopnafjordur.is
Aurkeila

**Aurkeila** (skriðuvængur) er þykkur, uppmjór setbunki fyrir framan gil eða gljúfur í fjallshlíðum. Þar fellur jarðefnaset út þegar straumhraði vatns minnkar. Í aurkeilum finnast allir kornastærðaflokkar, allt frá sandi upp í stóra hnullunga og björg. Efnið er lagskipt. Aurkeilur eru algengar í öllum dölum Íslands, fallegar aurkeilur eru til dæmis í undirhlíðum Esju. Á aurkeilum er oft skriðuhætta.
Eurostar

: *Þessi grein fjallar um Eurostar-lestarþjónustuna um [[Ermarsundsgöngin]]. Sjá greinina [[Eurostar Italia]] um samnefnda ítalska lestarþjónustu.*

**Eurostar** er háhraðalest í Vestur-Evrópu sem tengir Lundúnir og Kent við París og Lille í Frakklandi og Brussel í Belgíu. Auk er takmarkuð þjónusta við Disneyland Resort Paris í Frakklandi. Lestir fara undir Ermarsundið um Ermarsundsgöngin.

Lestirnar eru með 18 vögnum sem geta náð 300 km/klst. hraða. Eurostar var tekin í notkun 1994.
Lightbulb Universe

**Lightbulb Universe** er fyrsta plata hljómsveitarinnar Agent Fresco, hún inniheldur 6 lög sem seinna voru flest endurútgefin á fyrstu stóru plötu þeirra A Long Time Listening. Platan kom út í desember 2008.

## Lagalisti
# He Is Listening
# Eyes Of A Cloud Catcher
# Silhouette Palette
# Tiger Veil
# Above These City Lights
# Tape End 

## Heimild
* http://www.tonlist.is/Music/Album/209921/agent_fresco/lightbulb_universe/
Oxford English Dictionary

***Oxford English Dictionary*** eða **OED** er yfirgripsmikil orðabók ensku sem er gefin út af Oxford University Press. Orðabókin er með 59 milljónum orðum í annarri útgáfu.
Moorgate

**Moorgate** voru bakdyr í borgarvegg Lundúna sem Rómverjar reistu upphaflega. Þeim var breytt í hlið á 15. öld. Hliðið var rifið árið 1762 en nafn þess hefur haldist á einni aðalgötunni í miðborg Lundúna.

Nafnið „*Moorgate*“ á uppruna sinn að rekja til Moorfields sem var einn síðasti hluti bersvæðis í Lundúnaborg. Núna er hér fjármálamiðstöð, nokkrir fjárfestingarbankar og sögulegar og nýtískulegar skrifstofubyggingar.
Surtshellir

**Surtshellir** er einn lengsti og þekktasti hraunhellir á Íslandi, um 1.970 metrar á lengd (Kalmanshellir er lengri). Surtshellir er í Hallmundarhrauni, á um 40 m dýpi í um 14 km frá Húsafelli og 60 km frá Borgarnesi. Hæð til lofts í aðalhelli er 8-10 m og 2-4 m í vesturenda hans. Innsti hluti hellisins hefur verið kallaður Íshellir því í honum myndast ísstrýtur. Íshellir er í senn greiðfærasti og fegursti hluti hellisins, en hellisgólf hallar nokkuð. Þá er seinfarið um hellinn því í botni hans er víða stórgrýtt urð, sem fallið hefur úr þakinu. Á hellisþaki eru fimm op sem komast má um inn í hellinn. Opin hafa ýmist myndast við hrun eða sem útrásir fyrir hraunleðju. Þrír afhellar eru út frá fremsta hluta Surtshellis, Beinahellir, Hringhellir og Vígishellir hvar innan eru mannvirki, grjóthleðsla og fleiri hleðslur. Skammt frá Surtshelli er hellirinn Víðgelmir. Surtshellir og Víðgelmir eru vinsælir áfangastaðir ferðamanna. 
## Sögur og sagnir
Surtshellir er kenndur við jötuninn Surt úr norrænni goðafræði. Í Landnámu og Harðarsögu segir frá vígamönnum sem eiga að hafa haft fylgsni sitt í hellinum. Þaðan er talið að Hellismannasaga sem Jón Árnason reit í þjóðsögusafn sitt hafi komið.

## Nálægir staðir
* Hraunfossar ,  Víðgelmir ,  Langjökull ,  Barnafoss .
## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* „Tveir hellar í Hallmundarhrauni“; grein í Skírni 1910
* Húsafell.is - Surtshellir 
* NAT.is - Surtshellir 
*  Björn Hróarsson, etal.: ''Lava caves in the Hallmundarhraun lava flow, West Iceland.'' Proceedings of the 6th International Symposium on Volcanospeleology. (1991) (á ensku)
Selárdalslaug

**Selárdalslaug** stendur við bakka Selá og var byggð í sjálfboðavinnu af félagsmönnum Einherja árið 1950.

## Staðsetning
Selárdalslaug stendur við bakka Selár þar sem hún rennur í grunnu gljúfri. Leitun er að jafn fagurri staðsetningu fyrir sundlaug enda laugin rómuð fyrir umhverfi sitt. Laugin er nokkuð langt frá Vopnafjarðarkaupstað, 12km, þar af 3 km. langur afleggjari með bundnu slitlagi frá þjóðveginum.

## Aðstaða
Aðstaða er allgóð en ber þess merki að laugin er komin til ára sinna. Laugin sjálf er ekki mjög stór, 12,5 m á lengd og 6 m á breidd. Laugin er yfirleitt um þrjátíu og þriggja gráðu heit. Heitur pottur er við laugina. Sólbaðsaðstaða er við laugina á stórum trépalli með skjólveggjum. Þar eru einnig borð og stólar svo gestir geta borðað nestið sitt eða þegið kaffisopa sem boðið er upp á á gæslutíma. Skjólsælt er í gljúfrinu. Heita vatnið kemur upp úr heitri laug við sundlaugina, auk þess sem borholur frá seinni árum leggja sitt að mörkum.

## Saga
Laugin var byggð sumarið 1949 í samvinnu sveitarfélagsins og félagsmanna í Einherja, ungmennafélagi Vopnafjarðar. Byggðu þeir laugina að mestu í sjálfboðavinnu og var hún vígð sumarið 1950. Endurbætur hafa verið gerðar á lauginni og er hún í ágætu ástandi, ávallt hefur þess verið gætt að halda umhverfi laugarinnar snyrtilegu. Þá hefur verið hugað að aðgengismálumþannig að hreyfihamlaðir komast að sturtudyrum, sturtustóll er til staðar og lyfta fyrir hreifihamlaða. Þá eru konar tröppur með handriði ofan í grynnri enda laugarinnar. Fram undir 1975 var sundkennslu þannig háttað að nemendur dvöldu hálfan mánuð í vist í húsum laugarinnar og mun oft hafa verið glatt á hjalla á þessum sundnámskeiðum.

## Tengt efni
* Grunnskólinn á Vopnafirði
* Vopnafjarðarhreppur
* Vopnafjarðarflugvöllur

## Tenglar
* Heimasíða Vopnafjarðarhrepps
* Vopnafjordur.is 
* Selárdalslaug á sundlaugar.is
Stratford (London)

**Stratford**, upprunalega **Stratford Langthorne**, er staður í borgarhlutanum Newham í Austur-London á Englandi. Hann verður aðalstaðsetning Ólympíuleikanna árið 2012 og vegna þess er hann í endurþróun núna. Í vinnslu eru nýtt samgöngukerfi, verslunarmiðstöð og íþróttahús sem verða búin fyir byrjun Ólympíuleikanna.

Háskólinn í Austur-London (UEL) á stóra háskólalóð í Stratford, aðalbygging háskólans var byggð á 19. öldinni og er nú vernduð.

Nafnið „*Stratford*“ er úr fornensku en orðið merkir „gata“ eða „vað“. Það var upphaflega nafn tveggja samliggjandi þorpa sem stóðu á báðum bökkum Lea-árinnar.
Docklands Light Railway

**Docklands Light Railway** (oft bara **DLR**) er léttlestarkerfi á Docklands-svæðinu, í Austur-London í Englandi sem opnaði þann 31. águst 1987. DLR rennur norður í Stratford, suður í Lewisham, vestur í Tower Gateway og Bank í Lundúnaborg og austur í Beckton, London City-flugvelli og Woolwich. Lestarnar eru sjálfakandi (án lestarstjóra) undir venjulegum kringumstæðum. 

Fyrirtækið Serco Group starfar DLR fyrir hönd Transport for London. Kerfið er í hlutaeigu fyrirtækisins DLR Limited, sem er hluti London Rail deildarinnar í Transport for London. Þessi deild starfar líka London Overground og London Tramlink, en ekki neðanjarðarlestakerfið.

Árið 2006 ferðust 60 milljónir farþega með í DLR-kerfinu. Kerfið hefur verið lengt nokkrum sinnum, og það eru enn mannvirkjagerðir og áætlunar í vinnslu. Enda þótt sé DLR eins og önnur samgöngukerfi í London, geta DLR lestir ekki rennt í  neðanjarðarlestakerfi Lundúnaborgar, Crossrail eða öðrum lestakerfum í Bretlandi.

## Núverandi kerfið

DLR er núna 31 kílómetrar að lengd og er með 40 lestarstöðvar. Það eru fjórar greinar í DLR: syðra í Lewisham, nyrðra í Stratford, eystra í Beckton og Woolwich Arsenal og vestra í Bank og Tower Gateway. Enda þótt skipulag kerfis gerir hægt að keyra margar leiðir, það eru fjórar leiðir í gangi að sinni:
* Stratford að Lewisham
* Bank að Lewisham
* Bank að Woolwich Arsenal
* Tower Gateway að Beckton

Það er líka skutluþjónusta sem rennur frá Canning Town til Prince Regent sem er í þjónustu þegar er haldinn atburður í ExCeL-sýningarhúsinu til þess að gera venjulega þjónustuna tvöfalda. 

### Járnbrautarstöð
Það eru tvær járnbrautarstöðvar í gangi í Poplar og Beckton, báðar eru með verkstæði og hliðarspor á bersvæði.

### Kort

## Heimildir

## Tenglar

* Opinber vefur DLR
Stratford

**Stratford** heita eftirfarandi staðir:
*Stratford-upon-Avon, bær í Suður-Warwickshire, fæðingarstaður Williams Shakespeare
*Stratford í London, staðsetning Ólympíuleikanna árið 2012
Austur-London

**Austur-London** er norðausturhluti London í Englandi, fyrir norðan Thames-ána. 

Austur-London skiptist í borgarhlutana Barking og Dagenham, Hackney, Havering, Newham, Redbridge, Tower Hamlets og Waltham Forest. Flatarmál svæðisins er 318,64 ferkílómetrar og íbúar voru 1,5 milljónir árið 2004.

Sumarólympíuleikarnir 2012 verða í Stratford í Austur-London.
Gróður

**Gróður** eru lifandi verur sem tilheyra jurtaríkinu. Tré, grös, blóm og þörungar er allt gróður af ýmsu tagi. Það eru til um 350.000 gróðurtegundir, flokkað sem sjávargróður, landgróður, burknar o.s.frv.. Gróður þarf koltvísýring, sólarljós og vatn til ljóstillífunar, auk annarra næringarefna, til að lifa. Gróið land bindur því meiri koltvísýring heldur en gróðurlaust land (auðnir eða flög).
Þorleifur Jónsson

**Þorleifur Jónsson** (21. ágúst 1864 – 18. júní 1956) var alþingismaður og formaður Framsóknarflokksins á árunum 1922 til 1928. 

Þorleifur fæddist í Hólum í Hornafirði og átti heima þar til æviloka. Hann var hreppstjóri í Hornafirði frá 1890 til 1944 og gegndi oftsinnis sýslumannsstörfum í Austur-Skaftafellssýslu.

Hann var faðir Þorbergs Þorleifssonar alþingismanns, Jóns Þorleifssonar listmálara og Páls Þorleifssonar prófasts á Skinnastað. Móðurbróðir Þorleifs var Benedikt Þorleifsson, bóndi á Hala, afi Þórbergs Þórðarsonar rithöfundar sem fjallar um hann í Suðursveitabókunum.

Árið 1954 kom út ævisaga Þorleifs, rituð af honum sjálfum.

## Tenglar
* Æviágrip á heimasíðu Alþingis

## Tilvísanir
Theodosius 1.

**Flavius Theodosius** (11. janúar 347 – 17. janúar 395), einnig þekktur sem **Theodosius 1.** eða **Theodosius mikli** (einnig skrifað **Þeódósíus** á íslensku), var keisari Rómaveldis frá 379 til 395 og var síðasti keisarinn sem ríkti yfir öllu heimsveldinu.

Theodosius var sonur Theodosiusar eldri sem var helsti hershöfðingi Valentinianusar 1. keisara. Theodosius eldri var einn hæfasti herstjórnandi Rómverja á þessum tíma en stuttu eftir að Valentinianus 1. lést virðist hann hafa fallið í ónáð og árið 376 var hann handtekinn og tekinn af lífi. Theodosius yngri var einnig herforingi hjá Valentinianusi 1. og barðist gegn germönum við Dóná.

Nokkrum mánuðum eftir að Valens, keisari yfir austurhluta Rómaveldis, lést árið 378 var Theodosius útnefndur keisari yfir austurhlutanum af Gratianusi, sem þá var keisari í vesturhlutanum ásamt Valentinianusi 2. Mikill vandi blasti strax við Theodosiusi því hann þurfti að takast á við stóran her Gota sem höfðu gersigrað Rómverja í orrustunni við Adrianopel og drepið Valens keisara. Theodosiusi tókst að halda Gotunum í skefjum og eftir nokkur ár af átökum og samningaviðræðum var samið um að Gotarnir fengju að setjast að innan Rómaveldis sem bandamenn (*foederati*) Rómverja en fengu að stjórna sér sjálfir og voru því ekki undir valdi rómarkeisara. Gratianus lést í uppreisn árið 383 og í kjölfarið lýsti Magnus Maximus sjálfan sig keisara yfir vesturhluta Rómaveldis. Theodosius hafði ekki tök á því að takast á við Maximus á þeim tímapunkti og neyddist því til að viðurkenna hann sem keisara. Valentinianus 2. var ennþá keisari á Ítalíu en hann var ekki nema ellefu ára þegar Gratianus lést og var því ekki nema handbendi annarra valdamanna.  Maximus hélt með her sinn til Ítalíu árið 387 og neiddist Valentinianus þá að flýja til Theodosiusar. Theodosius leit á Valentinianus sem bandamann sinn og fór hann því með her til Ítalíu og mætti Maximusi í orrustu og sigraði hann. Magnus Maximus var tekinn af lífi stuttu síðar. Valentinianus 2. lést árið 393 og varð Theodosius þá einn keisari yfir öllu Rómvaveldi, en þurfti þó að verja stöðu sína gegn valdaræningjanum Eugeniusi. Eugenius og Theodosius mættust í orrustunni við Frigidus árið 394 þar sem Theodosius sigraði. Þegar Theodosius lést árið 395 var Rómaveldi varanlega skipt í austur- og vesturhluta og synir hans tóku við af honum, Arcadius í austurhlutanum og Honorius í vesturhlutanum.

Theodosius gerði kristna trú að einu löglegu trúarbrögðunum í Rómaveldi og batt þar með endanlega enda á stuðning ríkisins við hin hefðbundnu rómversku trúarbrögð. Segja má að Theodosius hafi beitt alla þá sem hann áleit vera heiðingja ofsóknum, bæði þá sem aðhylltust rómverska goðafræði og kristna hópa sem aðhylltust aðrar kenningar en hann.
Gresja

**Gresja** eða **steppa** er gróðursvæði sem er of þurrt til að skógur getir þrifist og of rakt til eyðimörk myndist. Á steppum nálægt laufskógum er meginlandsloftslag en á steppum nærri eyðimörkum skiptast á þurrka- og regntímabil.

## Heimild
*