open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lífviður

***Thuja*** er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae (Grátviðarætt). Það eru fimm viðurkenndar tegundir í ættkvíslinni, tvær ættaðar frá Norður-Ameríku og þrjár í austur Asíu. 

## Tegundir
Þær fimm núlifandi tegundirnar eru:
**[[Thuja koraiensis]]* Nakai – Kóreulífviður - Jilin, Kórea
**[[Thuja occidentalis]]* L. – Kanadalífviður - austur Kanada (Manitoba til Nova Scotia), austur bandaríkin (aðallega í norðaustri, kring um Vötnunum miklu, og Appalasíufjöllum)
**[[Thuja plicata]]* Donn ex D.Don – Risalífviður - frá Alaska til Mendocino County í Kaliforníu
**[[Thuja standishii]]* (Gordon) Carrière – Japanslífviður - Honshu, Shikoku
**[[Thuja sutchuenensis]]* (Gordon) Carrière – Kínalífviður - Sichuan, Chongqing Kína, er nær útdauð í náttúrunni.

Tegundir sem áður voru taldar til *Thuja* eru:
* *[[Austrocedrus chilensis]]* (D.Don) Pic.Serm. & Bizzarri (sem *T. chilensis* D.Don)
* *[[Callitris rhomboidea]]* R.Br. ex Rich. (sem *T. australis* Poir.)
* *[[Cupressus nootkatensis]]* D.Don (sem *T. excelsa* Bong.)
* *[[Dacrycarpus imbricatus]]* (Blume) de Laub (sem *T. javanica* Burm.f.)
* *[[Glyptostrobus pensilis]]* (Staunton ex D.Don) K.Koch (sem *T. pensilis* Staunton ex D.Don)
* *[[Libocedrus plumosa]]* (D.Don) Sarg. (sem *T. doniana* Hook.)
* *[[Platycladus orientalis]]* (L.) Franco (sem *T. orientalis* L.)
* *[[Tamarix aphylla]]* (L.) H.Karst. (sem *T. aphylla* L.)
* *[[Tetraclinis articulata]]* (Vahl) Mast. (sem *T. articulata* Vahl)
* *[[Thujopsis dolabrata]]* (Thunb. ex L.f.) Siebold & Zucc. (sem *T. dolabrata* Thunb. ex L.f.)
* *[[Widdringtonia nodiflora]]* (L.) Powrie (sem *T. cupressoides* L.)
og margar aðrar.

## Tengill
*Ættkvísl lífviða - Kjarnaskógur.is

## Tilvísanir
Flaggrýta

**Flaggrýta** (fræðiheiti: *Solorina bispora*) er fléttutegund af ættkvísl grýtna. Hún er ein fimm tegundum grýtna sem vaxa á Íslandi.

## Lýsing
Flaggrýta hefur marga mjóa bleðla, oftast 3-8 mm í þvermál, sem bera yfirleitt aðeins eina askhirslu, 1-4 mm að breidd, í miðju bleðilsins. Efra borð bleðlanna er grátt, grábrúnt eða grænleitt en grænna þegar það er blautt. Neðra borðið er hvítleitt eða ljósbrún. Á rætlingum sjást hnyðlur þegar þalið er blautt. Askgróin eru stór, 70-120 x 30-45 µm, brún og tvíhólfa.

Greina má flaggrýtu frá öðrum grýtum á Íslandi á því að einungis tvö gró eru í hverjum aski.

## Útbreiðsla og búsvæði
Á heimsvísu finnst flaggrýta á Norðurheimskautasvæðinu, um Norður-Ameríku og Evrasíu, þar á meðal í Færeyjum

Á Íslandi er flaggrýta er algeng um allt land nema helst á Vestfjörðum. Búsvæði flaggrýtunnar er í mold, flögum, flagmóum og öðru snöggrónu mólendi, utan í bökkum, klettabeltum, giljum eða utan í blásnum þúfum. Hún finnst jafnt á láglendi sem upp til fjalla að 1300 metrum yfir sjávarmáli. Hæst á Íslandi finnst hún á Kerlingu við Glerárdal í Eyjafirði í 1530 metra hæð.

## Efnafræði
Engar fléttusýrur eru þekktar úr flaggrýtu. Þalsvörun flaggrýtunnar er K- eða K+ fölgul, C-, KC- P-.

## Tilvísanir
Válisti

**Válisti** er skrá yfir lífverur sem eru taldar vera í útrýmingarhættu eða eiga undir högg að sækja. Válistar taka yfirleitt mið af útgáfu rita og válista frá Alþjóðanáttúruverndarsamtökunum IUCN  en einnig eru gefnir út staðbundnir válistar sem styðja að miklu leiti við önnur gögn.

Á Íslandi hafa verið gefnir út válistar fyrir æðplöntur, fugla og spendýr.

## Hættuflokkar
Á válistum eru lífverur flokkaðar í hættuflokka eftir því hvernig stofn þeirra er metinn. Flokarnir eru:
* Útdauða (EX) - dæmi: geirfugl, flökkudúfa, neanderdalsmaður.
* Útdauða í náttúrulegum heimkynnum (EW) - dæmi: davíðslykill á Íslandi.
* Í bráðri útrýmingarhættu (CR) - dæmi: áll, svartaskur.
* Í útrýmingarhættu (EN) - dæmi: sæotur, langreyður, fjallarauðviður.
* Viðkvæmar (VU) - dæmi:ýsa, hávella, búrhvalur, kóreulífviður.
* Við hættumörk (NT) - dæmi: landselur, nálaþinur.
* Í fullu fjöri (LC) - dæmi: einir, hrossagaukur, minkur.

Einnig eru til flokkar fyrir þær tegundir sem passa hvergi inn í hættuflokkunina:

* Gögn vantar (DD)
* Tegund ekki metin (NE)
* Mat á ekki við (NA)

## Tilvísanir
Funi (hljómsveit)

**Funi** er hljómsveit hjónanna Chris Foster og Báru Grímsdóttur. Þau spila þjóðlög frá Íslandi og Englandi á ýmis hljóðfæri eins og kantele, langspil, íslenska fiðlu og gítar.  

## Tilvísanir
Spilmenn Ríkinis

**Spilmenn Ríkinis** er hljómsveit úr vesturbæ Reykjavíkur. Hljómsveitin sérhæfir sig í að útsetja tónlist úr fornum bókum og handritum og spilar á hljóðfæri frá fyrri öldum svo sem langspil, rebekk, symfón og hörpu. Nafn hljómsveitarinnar vísar til Ríkinis sem er talinn vera fyrstur til að kenna söng á Íslandi. Síðan 2017 hefur Birgit Djupedal komið fram með þeim á tónleikum.

## Tilvísanir
Fólk á móti barneignum

**Fólk á móti barneignum** (eða **antinatalistar**) tekur þá afstöðu að ekki sé siðferðislega réttlætanlegt að fjölga sér.

Að baki þessari afstöðu geta legið ýmsar ástæður: heimspekilegar, siðferðislegar, eða trúarlegar. Ennfremur getur fólk tekið þessa afstöðu af pólitískum ástæðum, til að sporna gegn offjölgun, eða af umhverfisástæðum. 

Sumir telja að mannfólk ætti ekki að fjölga sér, aðrir telja að ekki sé heldur réttlætanlegt að láta dýr fjölga sér.

## Í ramma nytjastefnunnar
Samkvæmt nytjastefnunni eru þær gjörðir réttar sem leiða til ánægju, en rangar leiði þær til þjáningar. Til er útgáfa nytjastefnunnar *(neikvæð nytjastefna)* sem segir að mikilvægara sé að draga úr þjáningu en að auka hamingju.

Í ramma nytjastefnunnar má setja fram:

# Engum ber siðferðisleg skylda til að skapa barn jafnvel þó að hægt sé að fullvissa sig um að barnið verði hamingjusamt alla sína ævi.
# Fólki ber siðferðisleg skylda til að skapa **ekki** barn ef sjá má að barnið verði óhamingjusamt eða muni upplifa þjáningu.

Þar sem ómögulegt sé að útiloka að barn muni upplifa þjáningu sé ekki siðferðislega réttlætanlegt að búa til barn.

Undir nytjastefnunni hefur það ennfremur verið sett fram að þó að lífið innihaldi bæði góðar og slæmar stundir, þá vegi góðu stundirnar ekki upp á móti þeim slæmu, skammvinn gleði geti aldrei vegið upp á móti óbærilegum sársauka.

## Af umhverfisástæðum
Hin bandarísku *Samtök fyrir útrýmingu mannkyns af fúsum og frjálsum vilja* <small>(en)</small> hvetja fólk til að sleppa því að eignast börn vegna þeirra umhverfisáhrifa sem maðurinn veldur.

Náttúrulífsþáttakynnirinn góðkunni Davíð Attenborough tekur líka afstöðu gegn barneignum af umhverfisástæðum og er styrktaraðili breskrar stofnanar sem berst gegn fólksfjölgun vegna þess að jörðin sé ekki fær um að halda uppi svo mörgum. Offjölgun mannkyns stuðli að hnignun umhverfis, gangi á náttúruauðlindir, og leiði til átaka og nauðungaflutninga fólks.

## Tilvísanir
Japanslífviður

**Japanslífviður** (fræðiheiti: *Thuja standishii*) er sígrænt barrtré í einiætt (Cupressaceae). Hann er ættaður frá suður Japan, á eyjunum Honshū og Shikoku. Þetta er meðalstórt tré, um 20–35&nbsp;m hátt með þvermáli að 1m.

## Myndir

Thuja standishii, RBGE 2008.jpg
Thuja standishii Wrocław.JPG
Thuja standishii Brno1.JPG
Thuja standishii Brno2.JPG
Thuja standishii Brno3.JPG


## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
*
*

## Tenglar
*Gymnosperm Database - ''Thuja standishii''
Kínalífviður

**Kínalífviður** (fræðiheiti: *Thuja sutchuenensis*) er sígrænt barrtré í einiætt (Cupressaceae). Hann er ættaður frá Kína, þar sem hann er einlendur í Chengkou (Chongqing sýslu, áður hluti af Sichuan héraði), á suðurhlið Daba fjalla.

## Lýsing
Þetta er lítið eða meðalstórt tré, hugsanlega að 20m hátt, þó að engin tré af svo mikilli stærð séu nú þekkt. 

## Fundur og endurfundur
Tegundinni var fyrst lýst 1899 útfrá eintökum sem safnað var af franska grasafræðingnum Paul Guillaume Farges 1892 og 1900, en fannst ekki aftur, þrátt fyrir mikla leit í nær 100 ár og var talin útdauð vegna skógarhöggs (vegna verðmæts ilmandi viðsins). Fáein eintök fundust hinsvegar 1999 þar sem þau uxu á mjög óaðgengilegum, bröttum ásum nálægt (eða á sama stað) og þar sem Farges hafði fyrst fundið hann. Svæðið hefur fengið friðlýsingu (Special Protection Area) til að vernda tegundina.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Thuja sutchuenensis Gymnosperm Database
Callitris rhomboidea

***Callitris rhomboidea*** er barrtré af einisætt (*Cupressaceae*)

Það finnst einvörðungu í Ástralíu. Það er upprunnið frá Suður-Ástralíu, Queensland, New South Wales, Victoria og Tasmaníu, og hefur einnig ílenst á hlutum Victoríu og Vestur-Ástralíu.

Ein af þeim fáu eyjum sem tegundin finnst á er Taillefer Rocks í Tasmaníu.

## Myndir


Callitris rhomboidea (Oyster Bay Pine) cones.jpg
Callitris rhomboidea fruit.jpg
Callitris rhomboidea tree.jpg
Callitris rhomboidea trunk.jpg
Forest Flora NSW Plate 48 Callitris rhomboidea.jpg


## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* images
Látbragðsleikur

**Látbragðsleikur **(enska: *pantomime*) er leikhúshefð við uppfærslu á söngleikjum og leikritum. Þessi tegund leikhúss þróaðist í Englandi og þekkist á Bretlandi, Írlandi og í einhverjum mæli í enskumælandi löndum og þá einkum í jólaleikritum og nýársleikritum. 

Í nútíma látbragðsleik eru ærsl og ýkjur, brandarar og dans. Kynjahlutverkum er gjarnan snúið við (karlleikarar í kvenhlutverkum og öfugt) og oft háð og spé og sagan er oft byggt á þekktu ævintýri eða þjóðsögu. Látbragðsleikurinn er þátttökuleikhús þar sem ætlast er til að  áhorfendur syngi með í vissum hlutum verksins og hrópi til leikara.

## Heimild
*
Ouessant

**Ouessant** er eyja í Frakklandi vestan við Bretaníu. Hún myndar suðvesturodda Ermarsunds og norðvesturodda hins eiginlega Frakklands. Eyjan tilheyrir hefðbundnu sýslunni Léon sem nú er hluti af umdæminu Finistère. Eyjan nefnist *Ushant* á ensku og kemur víða fyrir sem landamerki við innsiglinguna í Ermarsund. Bretar og Frakkar hafa háð nokkrar sjóorrustur í nágrenni eyjarinnar.

Tæplega 1000 manns búa í eyjunni í þorpinu Lambaol. Þar er ræktað sérstakt sauðfjárkyn, Ouessant-fé, sem er norðurevrópskt stuttrófufé. Eyjan er hluti af Armoríkuþjóðgarðinum.
Kanadalífviður

**Kanadalífviður** (fræðiheiti: *Thuja occidentalis*) er sígrænt tré af sýprisætt (*Cupressaceae*) sem vex í rökum jarðvegi í austur Kanada og norðaustur-Bandaríkjunum, en er víða ræktaður sem skrautplanta. Tegundinni var fyrst lýst af Carl Linnaeus 1753, og hefur enn sama fræðiheiti. Kanadalífviður hefur keilulaga vöxt og verður allt að 20 metra tré í heimkynnum sínum eða margstofna runni.

Tegundin hefur verið ræktuð á Íslandi en hættir til að kala.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Um kanadalífvið á vef Kjarnaskógar
*University of Michigan at Dearborn: Native American Ethnobotany of ''Thuja occidentalis''
*Borealforest.org: ''Thuja occidentalis''
Austrocedrus chilensis

***Austrocedrus chilensis*** er eina tegundin í ættkvíslinni Austrocedrus. Hún vex í  í miðhluta suður Síle, og vestur  Argentínu frá 33°S til 44°S breiddargráðu. 

Hún er í undirættinni Callitroidea. Hún er náskyld Nýja-Sjálensku og Nýja-Kaledónísku ættkvíslinni *[[Libocedrus]]*, og sumir grasafræðingar telja hana til þeirrar ættkvíslar, sem *Libocedrus chilensis*, þrátt fyrir að hún líkist *Libocedrus* minna en hinni Suður-Amerísku ættkvíslinni: *[[Pilgerodendron]]*.

Þetta er hægvaxandi, mjókeilulaga sígrænt tré sem verður um 10–24 m hátt, með hreisturlík blöð. Hvert blað er með áberandi hvíta loftaugarák meðfram ytri rönd. Könglarnir eru 5 til 10 mm langir, með fjórum köngulskeljum, tvær mjög litlar og ófrjóar, og tvær stærri, frjóar; hvor með tvö vængjuð fræ, 3–4&nbsp;mm löng.

Hún hefur verið ræktuð nokkuð í grasagörðum í norðvestur Evrópu og norðvestur Norður-Ameríku.

## Tilvísanir
Austrocedrus

**Austrocedrus** inniheldur eingöngu eina tegund: ***[[Austrocedrus chilensis]]***. Hún vex í  í miðhluta suður Síle, og vestur  Argentínu frá 33°S til 44°S breiddargráðu. Nafnið þýðir suðrænn sedrus.

## Tilvísanir
Libocedrus plumosa

***Libocedrus plumosa*** er sígræn trjátegund sem er einlend á Nýja-Sjálandi.

Henni er ógnað af tapi búsvæða.

## Tilvísanir
Libocedrus

***Libocedrus*** er ættkvísl 5 tegunda trjáa í einisætt (Cupressaceae), ættuðum frá Nýja-Sjálandi og Nýju-Kaledóníu. Ættkvíslin er náskyld Suður-Amerísku ættkvíslunum *[[Pilgerodendron]]* og *[[Austrocedrus]]*, og New Guinea ættkvíslinni *[[Papuacedrus]]*, sem eru taldar til *Libocedrus* af sumum grasafræðingum. Þessar ættkvíslir eru fremur líkar norðurhvels ættkvíslunum *[[Calocedrus]]* og *[[Thuja]]*: áður voru tegundir *Calocedrus* stundum taldar til *Libocedrus*. Þær eru mun fjarskyldari, eins og nýlega var staðfest (Gadek et al. 2000). 

## Tegundir
Tegundir ættkvíslarinnar eru:
# *[[Libocedrus austrocaledonica]]* Brongn. & Gris - Nýja-Kaledónía
# *[[Libocedrus bidwillii]]*  Hook.f. - Nýja-Sjálandi
# *[[Libocedrus chevalieri]]* J.Buchholz - Poindimié, Mt. Humboldt, + Mt. Kouakoué í Nýju-Kaledóníu
# *[[Libocedrus plumosa]]* (D.Don) Druce - Nýja-Sjálandi
# *[[Libocedrus yateensis]]* Guillaumin - Povila, Bleue-Yaté-á, + Ouinné-á í Nýju-Kaledóníu

## Tenglar
**New Zealand Plant Conservation Network*, URL:''Libocedrus bidwillii'' . Accessed 2010-10-04. 
**New Zealand Plant Conservation Network*, URL:''Libocedrus plumosa'' . Accessed 2010-10-04.
**Arboretum de Villardebelle*. URL:Cone photos. Accessed 14 May 2007.
**Gymnosperm Database*, URL;''Libocedrus''. Accessed 14 May 2007.
*''Libocedrus'', New Zealand Cedar

## Tilvísanir

*Gadek, P. A., Alpers, D. L., Heslewood, M. M., & Quinn, C. J. 2000. Relationships within Cupressaceae sensu lato: a combined morphological and molecular approach. *American Journal of Botany* 87: 1044–1057. Abstract .
Krónudofra

**Krónudofra** (fræðiheiti: *Schaereria cinereorufa*) er tegund fléttna af dofruætt.

## Útlit
Krónudofra er hrúðurflétta með reitaskipt-, vörtótt- eða bylgjótt þal. Þalið getur verið í mimsunandi brúnum lit og þalvörtur eru 0,5-1,5 mm í þvermál. Askhirslur krónudofru eru algengar, svartar 0,6-1,8 mm í þvermál með átta einhólfa glærum gróum í aski sem hvert er 7-9,5 mm í þvermál.

## Útbreiðsla og búsvæði
Krónudofra finnst á norðurheimskautasvæðinu, Evrópu og Norður-Ameríku. Hún er sjaldgæf á Íslandi og er aðeins þekkt af fimm stöðum á landinu.

Krónudofra vex á berum klettum eða á mosatóm á klettum.

## Efnafræði
Krónudofra inniheldur stundum fléttuefnið gýrófórinsýru.

Þalsvörun krónudofru er K-, C- eða C+ bleik, KC-, P-. Askþekjan, sem venjulega er brúnsvört, brúnfjólublá eða dimmgræn litast K+ skærblá.

## Tilvísanir
Steindór Andersen

**Steindór Ingimar Andersen** (f. 2. september 1954, d. 12. apríl 2025)  var íslenskur kvæðamaður.

Steindór var sjálflærður í rímum og kveðskap.

Hann var hvað þekktastur fyrir samstarf sitt með Sigur Rós  og vann auk þess með Hilmari Erni Hilmarssyni og Erpi Eyvindarsyni.

Steindór var formaður Kvæðamannafélagsins Iðunnar í 15 ár og starfaði sem sjómaður. 

## Breiðskífur
* 2001: *Rímur EP* (með Sigur Rós)
* 2002: *Rímur & Rapp* (með Hilmari Erni Hilmarssyni og Erpi Eyvindarsyni)
* 2003: *Rímur*
* 2004: *Úlfhamsrímur*
* 2013: *Stafnbúi* (með Hilmari Erni Hilmarssyni)
## Tilvísanir
Sagan af litla svarta Sambó

**Sagan af litla svarta Sambó** er barnabók eftir skoska rithöfundinn Helen Bannerman. Bókin var fyrst gefin út árið 1899 og var þá myndskreytt af höfundi. Sagan varð afar vinsæl. Sagan er ein af fyrstu sögunum þar sem söguhetjan er svört og fjallað er um hana á jákvæðum nótum. Sagan var gefin út í mörgum útgáfum og með margs konar myndskreytingum. Sagan hefur á seinni tímum verið gagnrýnd fyrir rasisma vegna þess að nöfn sögupersóna eru sótt í skammaryrði yfir þeldökkt fólk og myndskreytingar í mörgum útgáfum þykja niðurlægjandi fyrir blökkufólk. Í nýrri útgáfum hafa bæði texti og myndir tekið breytingum.

Sagan fjallar um svartan dreng sem fer út í nýjum fötum og hittir fjögur ljón, eitt í einu og semur við þau að gefa þeim fötin sín til þess að þau éti hann ekki. Ljónin fara svo að berjast um fötin og bíta í skottið hvert á öðru og elta hvert annað svo hratt að þau þeytast og verða að smjöri. Sambó fær fötin sín aftur og fer með smjörið  til móður sinnar sem bakar pönnukökur úr því.

Í upprunalegu bókinni er sögusviðið Suður-Indland og söguhetjan drengurinn er af svörtum kynstofni þar, að öllum líkindum tamíli.

Sagan af litla svarta Sambó hefur komið út í mörgum útgáfum á íslensku og kom bókin fyrst út á Íslandi árið 1940.

## Heimildir

* Litli svarti Sambó Vorið, 4. Tölublað (01.12.1955), Blaðsíða 144-147
* Little black Sambo (myndskreytingar eftir Florence White Williams)
* Little black Sambo (sagan í bandarískri útgáfu frá 1908  hjá Internet archive)

## Tenglar
* Umbúðir utan um Sambó kremlakkrís fara öfugt ofan í fólk
* Rasismi í barnabókum, Dagblaðið Vísir - DV, 26. tölublað-Helgarblað (31.01.2004), Blaðsíða 26
* Negrastrákur í klípu, Alþýðublaðið, 135. Tölublað (11.09.1996), Blaðsíða 5
Helen Bannerman

**Helen Bannerman** (25. febrúar 1862 -  13. október 1946) var skoskur barnabókahöfundur. Hún er þekktust fyrir fyrstu bók sína, Sagan af litla svarta Sambó sem kom út árið 1899.

## Tenglar
* Verk eftir Helen Bannerman hjá Internet Archive
Golliwog

**Golliwogg** eða Golliwog er upprunalega nafn á sögupersónu í ritröð barnabóka eftir bandaríska barnabókahöfundinn og teiknarann  Florence Kate Upton (1873-1922). Fyrsta bókin í ritröðinni  var *The Adventures of Two Dutch Dolls And A Golliwogg* en sú bók kom  út árið 1895. Upton byggði söguhetjuna Golliwogg á tuskudúkku sem var með ýktum einkennum og steríótýpum þess tíma á fólki af afríkuuppruna.  

## Heimild

* Greinin Gollywogg í ensku wikipedíu, sótt 7. febrúar 2019.
Vaxlífviður

***Thujopsis dolobrata*** er sígræn trjátegund sem er einlend í Japan, þar sem hún er nefnd ***asunaro*** (). Hún verður að 40 m há og 1,5 m í þvermál, með rauðbrúnan börk.

Þetta er eina tegund ættkvíslarinnar.

Tvö afbrigði eru viðurkennd:
* *Thujopsis dolobrata* var. *dolobrata*. Mið og suður Japan. 
* *Thujopsis dolobrata* var. *hondai*. Norður Japan.


File:Thujopsis dolabrata2.jpg| *Thujopsis dolobrata*; efri hlið sprota (vinstri), neðri hlið sprota (hægri), þroskaðir könglar (ofan fyrir miðju)
File:Thujopsis dolabrata1.jpg| Barr *Thujopsis dolobrata* 
File:Thujopsis dolabrata0.jpg| Ung planta


## Tilvísanir

* Dictionary.goo.ne.jp - あすなろ
Glyptostrobus pensilis

***Glyptostrobus pensilis*** er eina núlifandi tegundin í ættkvíslinni *Glyptostrobus*. Hún er ættuð frá heittempruðum svæðum suðaustur Kína, frá Fujian vestur til suðaustur Yunnan, og einnig staðbundið í norður Víetnam.

Þetta er meðalstórt til stórt tré, að 30 m hátt og með um 1 m stofnþvermál. 

## Tilvísanir

## Tenglar
*Gymnosperm Database: ''Glyptostrobus''
*Arboretum de Villardebelle: photo of cone
*Fu, Liguo; Yu, Yong-fu; Adams, Robert P.; Farjon, Aljos. "Glyptostrobus pensilis". Flora of China. 4. Retrieved 2013-12-09 – via eFloras.org, Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.
Trans

**Trans** getur átt við:

* Rúmhverfuna **[[Cis-trans rúmhverfur|trans]]** í lífrænni efnafræði þar sem virku hóparnir eru ekki sömu megin á kolefniskeðjunni, öfugt við *cis*.
* **[[Trans fólk]]**
* **[[Trans (raftónlist)]]**
Dverglífviður

**Dverglífviður** (fræðiheiti: *Microbiota decussata*) er sígrænn runni sem vex á takmörkuðu svæði í Sikhote-Alin fjöllum í Primorskiy Krai austast í Rússlandi. Nafnið er gert úr *micro-*, í merkingunni "lítill," og *Biota*, sem er gamalt ættkvíslarnafn á náskyldu barrtré, tegund sem hét *[[Biota orientalis]]*, en heitir nú *[[Platycladus orientalis]].*

Hann er eina tegund ættkvíslarinnar.

Litningatalan er  2n = 22.

## Myndir

Russian Arborvitae Microbiota decussata Stalks 3008px.jpg
Microbiota decussata foliage PAN.JPG
Russian Arborvitae Microbiota decussata Branches 3008px.JPG
Microbiota decussata 1.jpg
Microbiota decussata by Nick.JPG


## Tilvísanir

## Tenglar
* Arboretum de Villardebelle - ''Microbiota'' leaf and cone photos
* Gymnosperm Database - ''Microbiota decussata''
* Conifers Around the World: Microbiota decussata - Cypress-Juniper .
Chamaecyparis

***Chamaecyparis*** er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae (Grátviðarætt), sem vex í austur Asíu (Japan og Taiwan) og á vestur og austur jöðrum Bandaríkjanna. Nafnið er dregið af gríska orðinu  *khamai*, sem merkir jörð, og *kuparissos* fyrir sýprus.

Þetta eru meðalstór til stór sígræn tré (20 til 70 m há). 

;Tegundir
# *[[Chamaecyparis formosensis]]* Matsum. - Taiwan
# *[[Chamaecyparis lawsoniana]]*  (A.Murray) Parl. - Fagursýprus - Kalifornía, Oregon, Washington
# *[[Chamaecyparis obtusa]]* (Siebold & Zucc.) Endl. - Sólsýprus - Japan
# *[[Chamaecyparis pisifera]]*  (Siebold & Zucc.) Endl. - Ertusýprus - Honshu, Kyushu
# *[[Chamaecyparis taiwanensis]]* Masam. & Suzuki  - Sunnusýprus - Taiwan
# *[[Chamaecyparis thyoides]]*  (L.) Britton - Hvítsýprus - Austurhluti Bandaríkjanna (Mississippi til Maine)

*[[Chamaecyparis taiwanensis]]* er talin af mörgum höfundum vera afbrigði af *[[Chamaecyparis obtusa|C. obtusa]]* (ssem *C. obtusa* var. *formosana*).

Ættkvíslin *[[Fokienia]]* er ekki alltaf viðurkennd sem aðskilin frá *Chamaecyparis*, sem myndi bæta *Chamaecyparis hodginsii* (=*[[Fokienia hodginsii]]*) við listann hér að ofan. Hinsvegar er tegund sem lengi hefur verið talin til þessarar ættkvíslar, sem *Chamaecyparis nootkatensis* (Alaskasýprus), verið flutt, á grundvelli erfðagreiningar og útlitseinkenna, í ættkvíslina *[[Xanthocyparis]]* sem *Xanthocyparis nootkatensis*, eða aftur í *[[Cupressus nootkatensis]]* (upphaflega sett undir það nafn 1824).

Nokkrar tegundir hafa verið greindar út frá steingerfingum:
*†*[[Chamaecyparis eureka]]* Mið Eósen, Axel Heiberg eyja, Kanada.
*†*[[Chamaecyparis linguaefolia]]* Snemm til mið Ólígósen, Colorado, Bandaríkin.
*†*Chamaecyparis ravenscragensis* (=*Fokienia ravenscragensis*), ef ættkvíslin *Fokienia* er ekki viðurkennd.

## Tilvísanir

* Farjon, A. (2005). *Monograph of Cupressaceae and Sciadopitys*. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-068-4.
* Hwang, S.-Y., Lin, H.-W., Kuo, Y.-S., & Lin, T.-P. (2001). RAPD variation in relation to population differentiation of Chamaecyparis formosensis and Chamaecyparis taiwanensis. *Bot. Bull. Acad. Sin*. 42: 173-179. Available online (pdf file).
*Platt, Karen "Gold Fever" descriptions of gold or yellow-leaved Chamaecyparis https://web.archive.org/web/20140714133340/http://www.karenplatt.co.uk/garden-books/gold-fever.html
Fagursýprus

**Fagursýprus** (fræðiheiti: *Chamaecyparis lawsoniana*) er barrtré í Cupressaceae (Grátviðarætt), sem vex í Oregon og norðvestur Kaliforníu, og vex frá sjávarmáli upp í 1500 m hæð í dölum Klamanth-fjalla, oft meðfram ám.

## Lýsing
Þetta er stórt, sígrænt tré, fullvaxta um 60m hátt eða meira, 1,2 til 2m í stofnþvermál. Börkurinn er rauðbrúnn, með kringlóttu hreistri í röndum.

## Ræktun
*Chamaecyparis lawsoniana* þrífst best í rökum jarðvegi með góðu frárennsli, í góðu skjóli og birtu. Mörg hundruð ræktunarafbrigði með mismunandi vaxtarlag, vaxtarhraða og lit á barri hafa verið valin til ræktunar. Í Lystigarðinum Akureyri eru t.d.: 'Compacta', 'Erecta Glaucescens', 'Fraseri', 'Glauca, Elegans', 'Glauca', 'Kelleriis', 'Lombarts Glauca', 'Lutea', 'Minima Glauca', 'Silver Queen', 'Stewartii', ´Tiomfe van Boskoop' og fleiri.

Viðurinn er léttur en sterkur og þolinn gegn fúa.

## Myndir

File:LawsonsCypress.jpg|Barr með könglum: óþroskaðir könglar niðri, frjókönglar uppi
File:Lawson cypress male cones.jpg|Frjókönglar með einkennandi rauðan lit
File:Chamaecyparis lawsoniana.jpg|Þroskaðir frækönglar
File:Chamaecyparis lawsoniana imbricata pendula 01.jpg|Afbrigðið ‘Imbricata Pendula’, Rosemoor, Devon, Bretlandi


## Tilvísanir
*Snyder, Gary. 1999. "The Gary Snyder Reader". Counterpoint. 

## Viðbótarlesning
*Conifer Specialist Group (2000). "Chamaecyparis lawsoniana". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2006. International Union for Conservation of Nature. Retrieved 11 May 2006. Listed as Vulnerable (VU A1de+2e v2.3)
*Siskiyou National Forest has posted precautions for persons entering areas with Port Orford Cedar populations (http://www.fs.fed.us/r6/siskiyou/poc1.htm).
*
*Hunt, J. 1959. ''Phytophthora lateralis'' on Port-Orford-cedar. *Research Note* 172: 1–6. Portland, OR: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Pacific Northwest Forest and Range Experiment Station.
*
*Torgeson, D. C., Young, R. A., & Milbrath, J. A. 1954. *Phytophthora* root rot diseases of Lawson cypress and other ornamentals. *Oregon Agricultural Experiment Station Bulletin*. 537: 1–18. Corvallis, OR: Oregon State College.
*
*
*Zobel, D. B., Roth, L. F., & Hawk, G. M. 1985. Ecology, pathology, and management of *Chamaecyparis lawsoniana*. *General Technical Report*. PNW-184: 1–161. Portland, OR: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Pacific Northwest Forest and Range Experiment Station.
* Uchytil, Ronald J. (1990). "Chamaecyparis lawsoniana". Fire Effects Information System (FEIS). US Department of Agriculture (USDA), Forest Service (USFS), Rocky Mountain Research Station, Fire Sciences Laboratory – via https://www.feis-crs.org/feis/.

## Tenglar
*Jepson Manual treatment for ''Cupressus lawsoniana''
*ConiferCountry ''Chamaecyparis lawsoniana''
*Chamaecyparis lawsoniana in the CalPhotos Photo Database, University of California, Berkeley
Virknihópur

**Virknihópur** í lífrænni efnafræði er sá hluti efnasambands sem orsakar þau efnahvörf sem einkenna efnasambandið. Ákveðinn virknihópur veldur alltaf sama (eða mjög svipuðu) efnahvarfi. Því er hægt að reikna út hvernig efni mun haga sér.

Til eru margar gerðir af virknihópum. Hér eru dæmi um nokkra sem innihalda aðeins kolefni og vetni:
Platycladus orientalis

***Platycladus orientalis*** er sígrænt tré ættað frá norðaustur Asíu.

## Orðsifjar
Ættkvíslarheitið *Platycladus* þýðir "með breiða eða útflatta sprota". Seinna nafnið: *orientalis* vísar til að hún komi frá Kína (austurlöndum).

## Lýsing
Þetta er sígrænt, hægvaxta, lítið tré, um 15 – 20 m hátt og 0,5 m í þvermál (mjög gömul tré einstaka sinnum 30 m hátt og 2 m í þvermál). Smágreinar útbreiddar í einum fleti, með hreisturlík blöð 2 – 4 mm löng, sem eru skærgræn en geta orðið brún eða koparlit að vetri. Könglarnir eru 15 - 25 mm langir, grænir óþroskaðir og verða brúnir við þroska, 8 mánuðum eftir frjóvgun, og eru með 6–12 þykkar köngulskeljar í gagnstæðum pörum. Fræin eru 4 til 6 mm löng, vænglaus.
Greinarnar eru tiltölulega stuttar, og yfirleitt skarpt uppsveigðar. Börkurinn er brúnleitur, í mjóum láréttum renningum.

## Útbreiðsla
Hún er ættuð frá norðvestur Kína, en erfitt er að greina í sundur svæði þar sem tegundin vex náttúrulega frá þeim sem hún hefur verið flutt til. Hún finnst í Manchuria, austast í Rússlandi (Amur og Khabarovsk), og er nú ílend í Kóreu, Japan, Indlandi og Íran einnig. Hún er einnig ræktuð víða annarsstaðar í heiminum.

## Nytjar
Tegundin er þurrkþolin, og oft ræktuð til skrauts, bæði í heimalandinu, þar sem það er tengt langlífi og lífsorku, og víða annarsstaðar í tempruðu loftslagi. 

Viðurinn er notaður í hofum búddista, bæði til bygginga og sem reykelsi.

## Myndir

File:PlatycladusOrientalis2.jpg|Vaxtarlag ungrar plöntu
File:Platycladus orientalis.jpg|*Platycladus orientalis*, Morton Arboretum acc. 168-53#3
File:BiotaOrientalis6.jpg|Fullvaxin tré
File:BiotaOrientalis5.jpg|Fullvaxið tré
File:Platycladus orientalis 20070330 3.jpg|Óþroskaðir könglar
File:Platycladus orientalis, Parque Ana Tutor, Madrid 1.jpg|Óþroskaðir könglar
File:Platycladus1.jpg|Þroskaðir könglar, fræin eru sýnileg
File:Platycladus_orientalis_cones.jpg|Þroskaðir könglar
File:P.orientalis'Rosedalisr'.jpg|*P. orientalis* 'Rosedalis'
File:P.orientalis%27Rosedalisr%27closeup.jpg|Barr *P. orientalis* 'Rosedalis' 
File:Platycladus orientalis-japan201601.jpg|*P. orientalis* 'Semperaurea' að vetri


## Tilvísanir

### Viðbótarlesning
*Gymnosperm Database - ''Platycladus orientalis''
*Arboretum de Villardebelle - ''Platycladus'' cone photos
*Conifers Around the World: ''Platycladus orientalis - Oriental Arborvitae'' .
Fokienia

***Fokienia*** er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae (Grátviðarætt). Einkenni *Fokienia* eru mitt á milli *[[Chamaecyparis]]* og *[[Calocedrus]]*. Erfðafræðilega er *Fokienia* miklu nær *Chamaecyparis*, og ekki allir grasafræðingar sem viðurkenna *Fokienia* sem sjálfstæða ættkvísl. Ættkvíslin inniheldur aðeins eina núlifandi tegund, ***[[Fokienia hodginsii]]*** , og eina útdauða tegund (steingerfingar) (*Fokienia ravenscragensis*).

Nafnið Fokienia er dregið af gamalli umskrift fyrir Fujian hérað, Kína, þaðan sem fyrstu eintökin komu til Evrópu, safnað af Captain Hodgins 1908.

*Fokienia hodginsii* er frá suðaustur Kína (Zhejiang, Guizhou, Yunnan og Fujian) til norður Vietnam (Ha Bac, Hà Giang, Hà Tĩnh, Hòa Bình, Sơn La, Nghệ An, Lào Cai, Lai Châu, Thanh Hóa, Tuyên Quang, Yên Bái og Vĩnh Phúc), vestur mið Víetnam (Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm ĐồngLâm Đồng), og vestur til norður Laos. 

Tegundinni *Fokienia ravenscragensis* var lýst eftir steingerfingum frá fyrri hluta Paleósen (66-60 m.a. fyrir nútíma) í Ravenscrag mynduninni í suðvestur Saskatchewan og nærliggjandi Alberta, Kanada.

## Tilvísanir
Bilbo

**Bilbo** getur átt við:

*Bilbo (Bilbao), borg í Baskalandi
*Bilbó Baggi, persóna úr Hringadróttinssögu
Taiwania

***Taiwania*** er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae (Grátviðarætt) með eina núlifandi tegund: ***[[Taiwania cryptomerioides]]***. Hún er nefnd eftir eynni Taívan þaðan sem grasafræðingar kynntust henni fyrst 1910.

Ættkvíslin var áður sett í ættina Taxodiaceae, en er nú í undirdeildinni **Taiwanioideae** í grátviðarætt.  Hún er ættuð frá austur Asíu, í fjöllum mið Taiwan, og staðbundið í suðvestur Kína (Guizhou, Hubei, Sichuan, Yunnan, Tíbet) og nærliggjandi svæðum í Myanmar, og norður Víetnam. 

## Tilvísanir

## Tenglar
*Conifers Around the World Special Report - ''"Taiwania Day" in Kyoto Prefectural Botanical Garden'' .
Svampgrýta

**Svampgrýta** (fræðiheiti: *Solorina spongiosa*) er flétta af ættkvísl grýtna. Þal svampgrýtu inniheldur *[[Coccomyxa]]*-þörung. Líklega er svampgrýta sjaldgæfust á Íslandi af sekkjaskófum.

## Útbreiðsla og búsvæði
Svampgrýta vex víða um Evrasíu, Norður- og Mið-Ameríku.

Svampgrýta er sjaldgæf á Íslandi en hún vex á lítið grónum svæðum sem eru að byrja að gróa upp. Hún er algengari á fjöllum en á láglendi.

## Tilvísanir
Houston Rockets

**Houston Rockets** er körfuboltalið frá Texas sem spilar í NBA deildinni. Liðið var stofnað árið 1967 í borginni San Diego. Árið 1971 flutti liðið til Houston. Undir forystu Hakeem Olajuwon vann liðið NBA meistaratitla 1994 og 1995. Liðið hefur unnið vesturdeildina fjórum sinnum.

Meðal annarra þekktra leikmanna eru Moses Malone (Most valuable player, MVP, tvisvar og fór í úrslit með liðið 1981), Clyde Drexler og James Harden (MVP árin 2018 og 2019).

## Þekktir leikmenn

## Titlar
***[[National Basketball Association|NBA]]**
**Meistarar (2): 1994, 1995
**Tap í úrslitum (2): 1981, 1986
***[[McDonald's meistaramótið]]**
**Meistarar (1): 1995

## Heimild

*
Skátasamband Reykjavíkur

**Skátasamband Reykjavíkur** eru frjáls félagasamtök reykvískra skátafélaga en sambandið var stofnað árið 1963. Skátasamband Reykjavíkur heyrir undir Bandalag íslenskra skáta.  

## Starfsemi
Meginþættir í starfsemi sambandsins er að vera tengiliður skátafélaganna við Reykjavíkurborg, vera samstarfsvettvangur skátafélaganna í Reykjavík, veita félögunum ráðgjöf og stuðning, standa fyrir fjáröflun fyrir skátastarf í Reykjavík og aðstoða skátafélög í Reykjavík við að bjóða upp á æskulýðsstarf í háum gæðaflokki.

### Verkefni skátasambandsins

* Vera samnefnari félaganna gagnvart borgarstjórn Reykjavíkur og öðrum aðilum.
* Vera í forsvari félaganna í sameiginlegum málum þeirra gagnvart stjórn Bandalags íslenskra skáta.
* Sjá um sameiginleg skátamálefni, húsnæðismál, fjármál og fylgjast með fjárreiðum félaganna.
* Styrkja og efla skátastarf í Reykjavík og koma þeim félögum, sem illa eru á vegi stödd, til hjálpar.
* Skipta borgarlandinu í starfssvæði milli skátafélaga og annarra starfseininga skáta í Reykjavík.
* Stofna ný skátafélög í samvinnu við stjórn Bandalags íslenskra skáta.

## Saga sambandsins
Skátasamband Reykjavíkur var stofnað árið 1963 og varð til við samruna Skátafélags Reykjavíkur og Kvenskátafélags Reykjavíkur. Skátafélögin tvö höfðu þar til rekið kynskipt skátastarf frá einum höfuðstöðvum, en þó með hverfaskiptri starfsemi. Markmiðið var að færa starfið út í hverfin og sporna við því að börn og unglingar þyrftu að sækja skátafundi um langan veg. Skátasambandið hefur frá upphafi gegnt hlutverki málsvara skátafélaga Reykjavíkur gagnvart borgaryfirvöldum og stutt félögin í húsnæðismálum og almennum rekstri.

## Aðildarfélög
Í Skátasambandi Reykjavíkur starfa í dag:

* Skátafélagið Árbúar
* Skátafélagið Garðbúar
* Skátafélagið Hafernir
* Skátafélagið Landnemar
* Skátafélagið Segull
* Skátafélagið Skjöldungar
* Skátafélagið Vogabúar
*Skátafélagið Ægisbúar
## Heimildir
Fokienia hodginsii

***Fokienia hodginsii***

*Fokienia hodginsii* er tegund barrtrjáa í Cupressaceae (Grátviðarætt) ættað frá er frá suðaustur Kína (Zhejiang, Guizhou, Yunnan og Fujian) til norður Víetnam (Ha Bac, Hà Giang, Hà Tĩnh, Hòa Bình, Sơn La, Nghệ An, Lào Cai, Lai Châu, Thanh Hóa, Tuyên Quang, Yên Bái og Vĩnh Phúc), vestur mið Víetnam (Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm ĐồngLâm Đồng), og vestur til norður Laos. 

*Fokienia hodginsii* er sígrænt tré, 25–30 m hátt. Það er með grábrúnan börk sem flagnar af þegar tréð er ungt. Á eldri trjám er börkurinn með láréttar sprungur og verður ilmandi.

Það þolir ekki skugga, og þarfnast milds lofstlags og mikillar úrkomu til að þrífast vel. Það vex aðallega á rökum jarðvegi í fjallendi. Í Víetnam vex það á kalk- eða granít-jarðvegi í yfir 900 m hæð.

## Nytjar
Viðurinn er svipaður og hjá öðrum sedrusviðum,: með litla árhringi og einkennandi ilm. 

Eimun, sérstaklega af rótinni, gefur ilmolíu sem kallast pemou-olía sem notuð er í "aromatherapy".

## Tilvísanir
Widdringtonia

***Widdringtonia*** er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae (Grátviðarætt). Nafnið var aðferð austurríska grasafræðingsins Stephan Endlicher til að heiðra fyrrum sérfræðing í barrskógum á Spáni, Kapt. Samuel Edward Cook eða Widdrington (1787-1856). Þetta eru fjórar tegundir sígrænna runna eða trjáa, allar ættaðar frá suðurhluta Afríku.

## Tegundir
Ein tegund er útbreidd í suður Afríku, en hinar hafa takmarkaða útbreiðslu, oft með eða nálægt útbreiddu tegundinni.
**[[Widdringtonia nodiflora]]* - Útbreidd, suður Malawi suður til syðsta hluta Suður-Afríku.
**[[Widdringtonia schwarzii]]* - Einlend, Baviaanskloof og Kouga fjöll (vestur af Port Elizabeth), Eastern Cape Province, Suður-Afríku.
**[[Widdringtonia wallichii]]* -  Einlend í Cederberg-fjöllum (norðaustur af Höfðaborg), Western Cape Province, Suður-Afríku.
**[[Widdringtonia whytei]]* - Einlend, Mulanje Massif, Malawi.
Nánustu ættingjar *Widdringtonia* eru *[[Callitris]]* og *[[Actinostrobus]]* frá Ástralíu.

## Tilvísanir og tenglar

* Pauw, C. A. & Linder, H. P. 1997. Widdringtonia systematics, ecology and conservation status. *Bot. J. Linn. Soc.* 123: 297-319.
* Recommended English names for trees of Southern Africa (archive)
* Arboretum de Villardebelle - Photos of cones
Javaburkni

**Javaburkni** (fræðiheiti: *Microsorum pteropus*) eða **vængblað** er burkni í Polypodiaceae ætt. Hann heitir eftir Indónesísku eyjunni Jövu, en hann er frá suðaustur Asíu (Malasíu, Taílandi og hluta Kína). Tegundin er mjög breytileg með nokkur landfræðileg afbrigði sem til dæmis má greina hvert frá öðru á blaðstærð eða lögun. Á búsvæði sínu er hann rótfastur við rætur eða steina og getur vaxið í kafi eða hálfsokkinn. Plantan fjölgar sér með smáplöntum sem myndast á eldri blöðum og festa sig á fast efni í vatninu.

## Í búrum
Javaburkni er ein vinsælasta fiskabúraplantan, bæði vegna útlits og hversu auðveld hún er í ræktun og viðhaldi. Nokkur ræktunarafbrigði eru til, þar á meðal "mjó-lauf", "nálar-lauf", "Windelov", "trident", og "lensu-lauf". Ræktun í búrum felst yfirleitt í því að jarðstöngullinn er bundinn við stein eða timbur, en ekki má grafa hann í mölina.

Hann þolir kranavatn, dimmu eða nokkra birtu, með möl eða án. Hann þolir snigla nokkuð vel og flestir fiskar láta hann vera. Sýrustig vatnsins getur verið frá 5,5 til 7 pH og hiti frá 20 til 28°C.

## Tilvísanir
Limnophila heteropylla

***Limnophila heterophylla*** er tegund í græðisúruætt sem var fyrst lýst af William Roxburgh, og fékk sitt núverandi nafn af George Bentham.
Hún er ættuð frá Suður- og Austur-Asíu og er notuð sem skrautplanta í fiskabúrum.

## Sjá einnig
Limnophila sessiliflora

## Tilvísanir
Stilkleysa

**Stilkleysa** (fræðiheiti: *Limnophila sessiliflora*) er tegund í græðisúruætt sem er ættuð frá suðaustur Asíu og er notuð sem skrautplanta í fiskabúrum. Sýrustig vatnsins getur verið frá 6 til 7,5 pH og hiti frá 22 til 28°C.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* Biswas D, Calder CC. 1955. Handbook of Common Water and Marsh Plants of India and Buram. Health Bull. 24, Delhi, 47 pp. 
* Dutta NM. 1975. A Revision of the genus Limnophila of eastern India. Bull. Bot. Soc. Bengal. 29:1-7 
* Gilbert KM. 1984. A review of the aquatic plants Limnophila heterophylla and Limnophila sessiliflora. Bureau of Aquatic Plant Research and Control Dept. of Natural Resources. 12 pp. 
* Mahler MJ. 1980. Limnophila, a new exotic pest. Aquatics 2:4-7 
* Philcox D. 1970. A taxonomic revision of the genus Limnophila R. Br. (scrophulariaceae). Kew Bull. 24(1):101-170 
* Rataj K, Horeman TJ. 1977. Aquarium Plants. T.F. H. Publications: Neptune City. 
* Sculthorpe CD. 1967. The Biology of Aquatic Vascular Plants. Edward Arnold Publ. Ltd.: London. 610 pp. 
* Spencer W, Bowes G. 1985. Limnophila and Hygrophila: a review and physiological assessment of their weed potential in Florida. J. Aq. Pl. Manag. 23:7-16 
* Yamazaki T. 1985. A revision of the genera Limnophila and Torenia from Indochina. Journ. Fac. Sci. Univ. Todyo. III 13: 575-624 
* Yang YP, Yen SH. 1997. Notes on Limnophila (scrophulariaceae) of Taiwan. Botanical Bulletin of Academia Sinica. pp.&nbsp;285–294

## Tenglar
* Tropica
* AquaHobby 
* Univ of Florida
* USDA 
* Univ of Florida
Vegarfi

**Vegarfi** (fræðiheiti: *Cerastium fontanum*) er fjölær blómplanta af hjartagrasaætt. Hann finnst víða á Íslandi.

## Útlit
Vegarfi er tvíær fjölær jurt með uppsveigða og stundum greinda stöngla og oft marga blaðsprota Hann er frekar lágvaxinn, 10-30 cm á hæð og blómstrar í maí til júní.

Blómin eru hvít, fimmdeild, 5-8 mm í þvermál oft 5-10 saman í knippi. Bikarblöðin eru græn, oddmjó og hærð en krónublöðin eru hvít, álíka löng eða aðeins lengri en bikarblöðin og með skerðingu í endann svo þau eru tvíflipótt. Blóm vegarfa hafa 10 fræfla og eina frævu sem er oftast með fimm stílum. Aldinið er gyllt tannhýði, oftast um tvöfalt lengra en bikarinn, sem opnast í endann með 10 tönnum.

Laublöð vegarfa vaxa gagnstæð og aflöng, 10-20 mm löng og hærð báðum megin og á blaðröndinni..

Vegarfi líkist nokkuð músareyra en krónublöð hans eru hlutfallslega styttri en krónublöð músareyrasins sé miðað við bikarblöðin. Einnig er hann oftast minna loðinn en músareyrað.

## Útbreiðsla og búsvæði á Íslandi
Vegarfi er algengur um allt land en síður algengur á hálendinu. Hann vex í mólendi, graslendi, giljum, skriðum og stundum í hálfdeigu landi eða votlendi. Vegarfi vex líka í flögum og vegköntum.

Hæstu skráðu vaxtarstaðir vegarfa á Íslandi eru við Marteinsflæðu og við Ásbjarnarvötn. Báðir fundarstaðir eru í 770 metra hæð yfir sjávarmáli.

## Samlífi
Vegarfi er hýsill fyrir sveppina fræhyrnuryð (*Melampsorella caryophyllacearum*), fræhyrnublaðmyglu (*Peronospora alsinerarum*) og blaðmyglusveppinn *[[Peronospora paula]]*.

Á Íslandi vex sveppurinn grasmúrgróungur (*Pleospora herbarum*) á dauðum vefjum ýmissa plöntutegunda, meðal annars á vegarfa.

## Tilvísanir
Saururus cernuus

***Saururus cernuus*** er lækninga og skrautplanta frá austurhluta Norður-Ameríku.  Hún vex á blautum svæðum eða í grunnu vatni, og getur náð 1 m hæð. Náttúruleg útbreiðsla er  um megnið af austurhluta Bandaríkjanna, vestur frá austur Texas og Kansas, suður til Flórída, og norður til Michigan og New York-fylki, lítið eitt inn í Ontario.

## Tilvísanir

## Tenglar
*''Saururus cernuus'' 
*Saururus cernuus in Flora of North America @ efloras.org
*Saururus cernuus  - Aquatic Plant Central
Blaðmyglubálkur

**Blaðmyglubálkur** er ættbálkur eggsveppa. Þekktar eru um 250 tegundir af blaðmyglubálki í tveimur ættum, þar af eru um 50 tegundir skráðar á Íslandi.

## Tilvísanir
Voces Thules

**Voces Thules** er íslensk hljómsveit stofnuð 1991. Hljómsveitin er skipuð fimm söngvurum og sérhæfir sig í íslenskri miðaldartónlist.

Voces Thules hefur komið fram á ýmsum hátíðum svo sem Utrecht Early Music Festival í Hollandi og alþjóða listahátíðinni í Bergen. Hafa þeir tekið upp tónlist sína fyrir útvarp og sjónvarp og gefið út nokkrar breiðskífur þar á meðal *Þorlákstíðir*, byggt á handriti frá 15. öld. árið 2008 voru þeir tilnefndir til Tónlistarverðlauna Norðurlandaráðs.

## Heimildir


## Tenglar

* Voces Thules á Ismus.is
* Male Choir International Index
Taiwania cryptomerioides

***Taiwania cryptomerioides*** er stórt sígrænt tré ættað frá austur Asíu.

## Útbreiðsla

Hún er ættuð frá austur Asíu, í fjöllum mið Taiwan, og staðbundið í suðvestur Kína (Guizhou, Hubei, Sichuan, Yunnan, Tíbet) og nærliggjandi svæðum í Myanmar, og norður Víetnam.  Tegundinni er ógnað af ólöglegu skógarhöggi vegna verðmæts viðarins á mörgum stöðum. Það er líklegt að útbreiðslan hafi verið mun meiri áður fyrr en skroppið saman vegna mikils skógarhöggs. Stofnar á meginlandi Asíu voru áður taldir aðskilin tegund *Taiwania flousiana* af sumum grasafræðingum, en nefndur munur milli þeirra og stofnsins í Taívan stenst ekki þegar sýni frá mismunandi svæðum eru borin saman.

## Lýsing
Þetta er ein stærsta trjátegundin í Asíu, hún verður að 90 m há með bol að 4m í þvermál ofan við styrktarstofn (buttressed base).  Barrnálarnar eru 8 til 15mm langar á ungum til 100 ára trjám, en verða smátt og smátt meira hreisturlaga, 3 - 7 mm langar á eldri trjám. Könglarnir eru litlir, 15 – 25 mm langir, með um 15-30 þunnar, viðkvæmar köngulskeljar, hver með tvemur fræjum.

Viðurinn er mjúkur, en endingargóður og með þægilega kryddlykt, og var mjög eftirsóttur áður, sérstaklega í hof og líkkistur. Hversu sjaldgæf tegundin er og hægur vöxtur í ræktun þýðir að löglegt timbur er nú sjaldgæft.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Conifers Around the World Special Report - ''"Taiwania Day" in Kyoto Prefectural Botanical Garden'' .
Blaðmygluætt

**Blaðmygluætt** (fræðiheiti: *Peronosporaceae*) er ætt eggsveppa af blaðmyglubálki. Ættin telur 779 tegundir af 22 ættkvíslum, þar af þekkjast um 20 tegundir hér á landi.

Allar tegundir blaðmygluættar eru sníkjusveppir og eru margir þeirra mjög hýsilsérhæfðir.

## Ættkvíslir
Ættkvíslir eins og þær voru í febrúar 2019.

* *[[Basidiophora]]*
* *[[Benua]]*
* *[[Bremia]]*
* *[[Dicksonomyces]]*
* *[[Eraphthora]]*
* *[[Graminivora]]*
* *[[Halophytophthora]]*
* *[[Hyaloperonospora]]*
* *[[Novotelnova]]*
* *[[Paraperonospora]]*
* *[[Perofascia]]*
* *[[Peronosclerospora]]*
* *[[Peronospora]]*
* *[[Phytophthora]]*
* *[[Plasmopara]]*
* *[[Plasmoverna]]*
* *[[Poakatesthia]]*
* *[[Protobremia]]*
* *[[Pseudoperonospora]]*
* *[[Sclerophthora]]*
* *[[Sclerospora]]*
* *[[Viennotia]]*

## Tilvísanir
Fræhyrnublaðmygla

**Fræhyrnublaðmygla** (fræðiheiti: *Peronospora alsinearum*) er sveppategund af blaðmygluætt. Fræhyrnublaðmygla er sníkjusveppur á fræhyrnum og finnst meðal annars á Íslandi.

## Útbreiðsla
Fræhyrnublaðmygla finnst víða um heim. Hún er þekkt í Kaliforníu, Finnlandi, Þýskalandi, Bretlandi, Grikklandi, Möltu, Ástralíu og Íslandi. Fræhyrnublaðmygla er algeng um allt land.

## Hýslar
Fræhyrnublaðmygla sýkir á tegundum af ættkvísl fræhyrna (*Cerastium*). Á Íslandi er þekkt að fræhyrnublaðmygla sýki músareyra (*Cerastium alpinum*), lækjafræhyrnu (*Cerastium cerstoides*), fjallafræhyrnu (*Cerastium nigrescens*) og haugarfa (*Stellaria media*).

## Tilvísanir
New York Knicks

**New York Knickerboxers** eða **Knicks** er körfuboltalið frá New York borg sem spilar í NBA deildinni. Liðið var stofnað árið 1946 og var eitt af stofnliðum Basketball Association of America (BAA) sem seinna sameinaðist National Basketball League (NBL) til að mynda NBA. Nú er liðið annað tveggja í New York, hitt er Brooklyn Nets.

Liðið hefur komist í úrslit NBA átta sinnum og varð NBA meistari árin 1970 og 1973. Árið 2025 komst það í úrslit Bikarkeppni NBA þar sem það lagði San Antonio Spurs að velli.

Meðal þekktra leikmanna eru lykilleikmenn meistaraliðanna, þeir Walt Frazier og Willis Reed, og Patrick Ewing sem fór með liðið tvisvar í úrslit NBA deildarinnar á tíunda áratug síðustu aldar.

## Þekktir leikmenn

## Titlar
***[[National Basketball Association|NBA]]**
**Meistarar (2): 1970, 1973
**Tap í úrslitum (6): 1951, 1952, 1953, 1972, 1994, 1999
***[[Bikarkeppni NBA]]**
**Meistarar (1): 2025
***[[McDonald's meistaramótið]]**
**Meistarar (1): 1990

## Heimild

*
Peronospora paula

***Peronospora paula*** er sjúkdómsvaldandi sveppur af blaðmygluætt sem sýkir vegarfa um allt land. *P. paula* finnst einnig á Bretlandi, Þýskalandi og Finnlandi.

## Tilvísanir
Blaðmyglur

**Blaðmyglur** (fræðiheiti: *Peronospora*) er ættkvísl af sjúkdómsvaldandi eggsveppum sem síkja blómplöntur. Að minnsta kosti 17 tegundir blaðmyglna lifa á Íslandi.

## Tegundir á Íslandi
Tegundir blaðmyglu sem fundnar eru á Íslandi.

* *[[Peronospora alsinearum]]* - Fræhyrnublaðmygla
* *[[Peronospora alta]]* 
* *[[Peronospora brassicae]]* - Kálmygla eða kálblaðmygla 
* *[[Peronospora calotheca]]* 
* *[[Peronospora farinosa]]*
* *[[Peronospora ficariae]]*
* *[[Peronospora grisea]]*
* *[[Peronospora lapponica]]* 
* *[[Peronospora matthiolae]]* 
* *[[Peronospora parasitica]]* 
* *[[Peronospora paula]]* 
* *[[Peronospora potentillae]]*
* *[[Peronospora rumicis]]*
* *[[Peronospora sparsa]]* - Rósamygla
* *[[Peronospora spinaciae]]* - Spínatmygla
* *[[Peronospora trifoliorum]]*
* *[[Peronospora viciae]]* 

## Tilvísanir
Rósamygla

**Rósamygla** (fræðiheiti: *Peronospora sparsa*) er tegund sjúkdómsvaldandi eggsvepps sem herjar á rósir og finnst meðal annars í gróðurhúsum á Íslandi.

## Tilvísanir
Stjarnryðsætt

**Stjarnryðsætt** (fræðiheiti: *Pucciniastraceae*) er ætt ryðsveppa. Að minnsta kosti átta tegundir af fjórum ættkvíslum hafa fundist á Íslandi.
## Tilvísanir
Brooklyn Nets

**Brooklyn Nets** er körfuboltalið frá New York-borg sem spilar í NBA deildinni. Liðið var stofnað árið 1967 í ABA deildinni sem New Jersey Americans. Nets unnu tvo ABA meistaratitla áður en liðið fluttist yfir í NBA við sameingu deildarinnar við ABA.

Eftir að liðið fór í NBA hefur það flust á milli borganna New Jersey og New York tvívegis. Frá 2012 hefur liðið verið í Brooklyn. Það komst í úrslit NBA deildarinnar árin 2002 og 2003.

## Þekktir leikmenn

## Titlar
***[[American Basketball Association|ABA]]**
**Meistarar (2): 1974, 1976
**Tap í úrslitum (1): 1972

***[[National Basketball Association|NBA]]**
**Tap í úrslitum (2): 2002, 2003

## Tilvísanir
Detroit Pistons

**The Detroit Pistons** er bandarískt körfuboltalið frá Detroit sem spilar í NBA deildinni. Liðið var stofnað árið 1937 sem Fort Wayne Zollner Pistons í Fort Wayne, Indiana. Það hóf leik í NBL deildinni 1941 og komst í úrslit deildarinnar fjögur ár í röð. Eftir töp í úrslitunum 1942 og 1943 vann það tvo titla í röð árin 1944 og 1945.

Seinni part níunda áratugs og fyrri hlut þess tíuna á 20. öldinni var liðið þekkt undir viðurnefninu *Bad boys* sökum mikillar baráttu og grófrar spilamennsku. Þekktur var rígur þeirra gegn Boston Celtics, Los Angeles Lakers og Chicago Bulls. Meðal leikmanna á þessum tíma voru: Isiah Thomas, Bill Laimbeer, Joe Dumars og Dennis Rodman. Liðið vann  NBA meistaratitla 1989, 1990 og síðar 2003.

## Þekktir leikmenn

## Titlar
***[[National Basketball Association]]**
**Meistarar (3):  1989, 1990, 2004
**Tap í úrslitum (4): 1955, 1956, 1988, 2005
***[[National Basketball League (Bandaríkin)|NBL]]**
**Meistarar (2): 1944, 1945
**Tap í úrslitum (2): 1942, 1943
***[[World Professional Basketball Tournament]]**
**Meistarar (3): 1944, 1945, 1946

## Tilvísanir

*