open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lily Aldrin

**Lily Aldrin** er persóna í sjónvarpsþáttunum How I Met Your Mother og er hugarfóstur Carter Bays og Craig Thomas. Hún er leikin af bandarísku leikkonunni Alyson Hannigan. Hún er eiginkona Marshall Eriksen og er besta vinkona Robin Scherbatsky. Lily er leikskólakennari og listmálari.
Raungengi

**Raungengi** er hugtak í hagfræði þegar búið er að leiðrétta gengið fyrir verðlagsbreytingu í löndum gjaldmiðlanna, þ.e.a.s. raungengi á mælikvarða verðlags eins og sagt er. Þegar verðlag hækkar til dæmis um 10% í einu landi umfram hækkun í öðru ætti myntin að veikjast um 10% til þess að raungengið standi í stað. Kenningin er sú að raungengi eigi að haldast nokkuð stöðugt til lengri tíma litið, enda sé ekki eðlilegt að verðlag sé mjög mismunandi eftir löndum, nema vegna flutningskostnaðar og slíks. Reglulega er verð á Big Mac borið saman í mismunandi löndum og má segja að þá sé verið að finna út „raungengi á  mælikvarða Big Mac“.
Jóhann 4. Portúgalskonungur

**Jóhann 4.** (portúgalska: *João IV de Portugal*; 18. mars 1603 – 6. nóvember 1656) var konungur Portúgals frá 1640 til dauðadags. Hann var sonur Þeodósíusar 2. hertoga af Bragança og barnabarn Katrínar hertogaynju sem hafði gert tilkall til portúgölsku krúnunnar áður en Filippus 2. Spánarkonungur náði sínu fram í portúgölsku ríkiserfðadeilunni árið 1580 þegar Spánn og Portúgal gengu í konungssamband. Þar sem Bragança-ættin taldi sig lögmæta ríkisarfa í Portúgal var Jóhann alinn upp með það fyrir augum að hann yrði konungur. 

Jóhann var hylltur sem konungur eftir að vaxandi óánægja með stjórn Filippusar 3. hafði leitt til uppreisnar meðal portúgalska aðalsins og kaupmanna 1. desember 1640. Filippus var þá upptekinn við Þrjátíu ára stríðið í Evrópu og Sláttumannaófriðinn í Katalóníu. Jóhann gerði bandalag við Frakka og Svía en barðist jafnframt gegn ásókn Hollendinga á verslunarstöðum í Vestur- og Austur-Indíum. Valdaránið leiddi til langdregins stríðs milli Portúgals og Spánar sem lauk ekki fyrr en með Lissabonsáttmálanum 1668, eftir lát Jóhanns. 

Jóhann 4. lést árið 1656 og sonur hans, Alfons 6. tók við völdum. Dóttir hans, Katrín af Bragança, giftist Karli 2. og varð drottning Englands árið 1662.
Michelin

**Michelin** er vörumerki **SCA Compagnie Générale des Établissements Michelin** sem er alþjóðlegt fyrirtæki sem að á rætur sínar að rekja til Frakklands. Það er stærsti framleiðandi hjólbarða í heiminum en auk Michelin vörumerkisins framleiðir það undir merkjum B.F. Goodrich og Uniroyal, erlendis er fyrirtækið einnig þekkt fyrir framleiðslu á leiðsögubókum og fyrir Michelin stjörnur sem er gæðamerki veitt veitingahúsum og gististöðum.  

## Tengt efni

*CAC 40

## Tilvísanir

## Tenglar
* Heimasíða Michelin
* Michelin á Íslandi
* Leiðsögubækur Michelin
* Saga Michelin
Kirjálabotn

**Kirjálabotn** eða **Finnski flói** (finnska: *Suomenlahti*, sænska: *Finska viken*, rússneska: *Финский залив*, eistneska: *Soome laht*) er austasti angi Eystrasaltsins. Flóinn nær frá Finnlandi í norðri til Eistlands í suðri og allt til Sankti Pétursborgar í austri þar sem áin Neva rennur í hann. Meðal annarra stórborga við flóann má nefna Helsinki og Tallinn. Austurhluti flóans tilheyrir Rússlandi og þar eru sumar af mikilvægustu olíuhöfnum Rússa. Flóinn hefur um aldir verið Rússum afar mikilvægur vegna Sankti Pétursborgar sem stendur við botn hans.
Maurljón

**Maurljón** (eða **sandverpur**) (fræðiheiti: *Myrmeleontidae*) er skordýr af ættbálki netvængna. Til eru um 600 tegundir maurljóna í hitabelti og heittempruðu beltunum. Lirfur ýmissa tegunda maurljóna grafa trektlaga holur í sand og dyljast á botni þeirra. Þær veiða smáskordýr sem nálgast holuna með því að ausa þau sandi svo þau missa fótfestuna og velta ofan í holuna.
Kleitomakkos

**Kleitomakkos** (á forngrísku: Κλειτόμαχος, 187 f.Kr. – 109 f.Kr.), fæddur **Hasdrúbal**, var karþóskur heimspekingur sem nam í Aþenu frá 146 f.Kr. undir leiðsögn Karneadesar. Kleitomakkos tók við af Karneadesi sem skólastjóri Akademíunnar árið 129 f.Kr. Hann var efahyggjumaður eins og lærimeistari hans. Ekkert er varðveitt af ritum hans, sem fjölluðu um heimspekileg viðhorf Karneadesar, en Cicero studdist við þau í sumum af ritum ritum sínum og eru þau meðal mikilvægustu heimilda um Kleitomakkos.

## Æviágrip
Kleitomakkos fæddist í Karþagó árið 187 f.Kr. og hét þá Hasdrúbal. Hann kom til Aþenu þegar hann var um fertugt árið 146 f.Kr. Þar kynntist hann upphafsmanni nýju akademíunnar, heimspekingnum Karneadesi, og gerðist nemandi hans. Kleitomakkos nam þó einnig stóuspeki og kenningar aristótelískra heimspekinga.

Árið 129 f.Kr. varð hann skólastjóri Akademíunnar að Karneadesi látnum Hann kenndi áfram í Aþenu að minnsta kosti til ársins 111 f.Kr. því þá mun Crassus hafa hlýtt á hann þar. Fílon frá Larissu tók við stjórn Akademíunnar að Kleitomakkosi látnum.

## Ritverk
Ekkert er varðveitt nema titlar verka hans sem fylltu um 400 bækur. Helsta markmið hans var að gera grein fyrir heimspekilegum viðhorfum kennara síns, Karneadesar. Cicero mat rit hans mikils og studdist að einhverju marki við þau í ritun ssinna eigin verka, þar á meðal *[[De Natura]]*, *[[De Divinatione]]* og *[[De Fato]]*. 

Tvö af ritum Kleitomakkosar voru tileinkuð kunnum Rómverjum, skáldinu Gaiusi Luciliusi og ræðismanninum Luciusi Marciusi Censorinusi og gefur það til kynna að rit hans hafi verið lesin í Róm.

## Neðanmálsgreinar
Kleitomakkos (aðgreining)

**Kleitomakkos** (á forngrísku: Κλειτόμαχος) gettur átt við:

* Kleitomakkos (íþróttamann): íþróttamann frá Þebbu á 3. öld f.Kr.
* Kleitomakkos: heimspeking og efahyggjumann á 2. öld f.Kr.
Hasdrúbal (aðgreining)

**Hasdrúbal** (á fönikísku **Azruba'al**) getur átt við:

* Hasdrúbal, karþagóskan stjórnmálamann á 6. öld f.Kr.
* Hasdrúbal (son Hannós), karþagóskan herforingja sem barðist á Sikiley
* Hasdrúbal, tengdason Hamilkars Barka
* Hasdrúbal, son Hamilkars Barka og bróður Hannibals
* Hasdrúbal Giskó, herforingja í öðru púnverska stríðinu
* Kleitomakkos, karþagóskan heimspeking og efahyggjumann sem upphaflega hét Hasdrúbal
Fáni Finnlands

**Fáni [[Finnland]]s** (á finnsku *Suomen lippu*) er hvítur með bláum skandinavískum krossi. Fáninn var tekinn í notkun eftir að þjóðin fékk sjálfstæði frá Rússum árið 1918 en hönnunin er frá 19. öld. Blái liturinn er sagður tákna himininn og hin þúsund vötn landsins en hvíti liturinn snjóinn er hylur landið að vetri.
Eskill (fyrirtæki)

**Eskill** var íslenskt hugbúnaðarfyrirtæki stofnað árið 1999 af mönnum úr einum árgangi úr Tölvuháskóla Verzlunarskóla Íslands og einum hönnuði. Fyrirtækið sérhæfði sig í veflausnum. Fyrirtækið er núna hluti af Advania samstæðunni.
Gleðibankinn

„**Gleðibankinn**“ er íslenskt dægurlag sem söngflokkurinn ICY flutti í Eurovision árið 1986 þegar  tók þátt í keppninni í fyrsta skipti. 

Söngvakeppni Sjónvarpsins var fyrst haldin 7. mars 1981, fimm árum síðar tók Ísland fyrst þátt í evrópsku keppninni, þann 15. mars árið 1986 þegar lag Magnúsar Eiríkssonar, „Gleðibankinn“ í flutningi Pálma Gunnarssonar bar sigur úr býtum og varð í kjölfarið framlag Íslands í Eurovison en keppnin var haldin í Bergen í Noregi þann 3. maí 1986.  

Eftir að lagið vann Söngvakeppnina hér heima tók það talsverðum breytingum. Það var fært í diskóbúning, útsetningu lagsins breytt og tveimur flytjendum bætt við, þeim Helgu Möller og Eiríki Haukssyni og fluttu þau lagið ásamt Pálma í keppninni í Bergen og kom söngflokkurinn fram undir heitinu ICY. Breytingarnar voru gerðar án samráðs við Magnús Eiríksson höfund lagsins og fór hann ekki í grafgötur með það á sínum tíma að hann væri ósáttur við þær. 

Íslendingar höfðu miklar væntingar til lagsins í aðdraganda keppninnar og til dæmis var því haldið fram á forsíðu ''Dagblaðsins Vísis'' nokkrum dögum fyrir keppni að „Gleðibankinn“ nyti mikilla vinsælda og efstu sætin í söngvakeppninni væru í sjónmáli. Óhætt er að segja að það verið ýmsum talsverð vonbrigði þegar í ljós kom að lagið hafnaði í 16. sæti í keppninni.

## Tilvísanir
RS:X

**RS:X** er seglbretti framleitt af Neil Pryde. Það var valið sem ólympíubretti af Alþjóðlegu ólympíunefndinni fyrir Sumarólympíuleikana 2008. Það tók við af Mistral One Design sem var ólympíubretti frá Sumarólympíuleikunum 1996 til 2012 en það ár tilkynnti Alþjóða siglingasambandið að flugdrekabretti myndi taka við af seglbrettum á Ólympíuleikunum í Ríó 2016. 

RS:X er framleitt með tvenns konar búnaði þar sem annar er fyrir karla og hinn fyrir konur. Lengd brettisins er alltaf 286 sm og rúmmál 220 lítrar, en seglaflötur er 9,5m² hjá körlum en 8,5 m² hjá konum og lengd mastursins er 560 sm hjá körlum en 490 sm hjá konum.
Brúðubíllinn

**Brúðubíllinn** er brúðuleikhús undir stjórn Harðar Bent Steffensen sem hefur aðsetur í sendiferðabíl. Brúðleikhúsið setur upp flestar sýningar sínar í görðum og barnaheimilum á höfuðborgarsvæðinu og víðar á Ísland. Sýningar fara aðallega fram að sumri til. 

Brúðubíllinn var stofnaður árið 1976 af Sigríði Hannesdóttur og Jóni E. Guðmunds­syni. Upphaf hans má rekja allt aftur til ársins 1968 þegar Leikbrúðuland Jónsvar stofnað. Þegar Jón sagði skilið við Brúðubíl­inn í kringum 1980 kom Helga Stef­fen­sen í stað hans. Hörður Bent Steffensen tók við stjórn Brúðubílsins árið 2025, en þá voru liðin fimm ár frá því að Helga Steffensen hætti rekstri hans.

Sýningar eru í júní og júlí á hverju ári og hvortveggja mánuðinn eru frumsýnd leikrit. Þekktasta brúðan er Lilli sem var ásamt Helgu umsjónarmaður Stundarinnar okkar á árunum 1987-1994.

## Tengill
* Brúðubíllinn 
* Glatkistan
* 

## Heimildir
Stikilsberjarunni

**Stikilsber** (fræðiheiti: *Ribes uva crispa* eða *Ribes grossularia*) eru ber af runna sem vex villtur víða í norðanverðri Evrópu og Norður-Ameríku og þrífst ágætlega í görðum hérlendis. Stikilsber hafa þó ekki verið algeng hér hingað til. Stikilsberjarunninn er nokkuð harðgerður og fljótur til á vorin en þarf gott skjól og fremur hlýtt sumarveður til að berin þroskist. Þau þola hins vegar dálítið frost og þykja jafnvel betri fyrir vikið. 

Greinarnar eru þyrnóttar og runnarnir oft fremur þéttir. Berin eru oftast ljósgræn en geta einnig verið rauðleit og fleiri litbrigði þekkjast. Ber sumra afbrigða eru svolítið hærð. Fuglar sjá þau oftast í friði. Þau eru frekar súr og eru yfirleitt ekki borðuð eins og þau koma fyrir, heldur soðin í sultu eða kryddsultu (*chutney*), notuð í bökur, búðinga o.fl. 

## Stikilsber í íslenskri menningu
* Stikilberja-Finnur (enska: *Huckleberry Finn*), sögupersóna í nokkrum bókum eftir bandaríska rithöfundinn Mark Twain, er í rauninni alls ekki kenndur við stikilsber í frumtextanum. *Huckleberry* er notað sem orð yfir ýmsar berjategundir af ættkvíslunum *Vaccinium* og *Gaylussacia*.
* Tökuþýðingin *gæsaber* (enska: *gooseberries*) hefur líka stundum verið notað yfir stikilsber (m.a. í blöðum Vestur-Íslendinga).

## Heimildir
*  Ágústa Björnsdóttir: Blóm vikunnar; af mbl.is

## Tenglar
* ''Stikilsber''; grein í Morgunblaðinu 1994
* ''Stikilsber notuð í sultur, mauk og grauta''; grein í Morgunblaðinu 2003
Skjaldarmerki Finnlands

**Skjaldarmerki [[Finnland]]s** er prýtt gylltu ljóni með kórónu á höfði. Bakgrunnurinn er rauður alsettur níu hvítum rósum. Í stað hægri framlappar hefur ljónið hönd vopnaða sverði. Afturlappirnar standa á sveðju.

Skjaldarmerkið varð opinbert árið 1978 en var búið til um árið 1580.
Hið íslenska náttúrufræðifélag

**Hið íslenska náttúrufræðifélag** (HÍN) er íslensk félagasamtök sem stofnuð voru 16. júlí árið 1889. 
Tilgangur félagsins er að efla íslensk náttúruvísindi, glæða áhuga og auka þekkingu manna á öllu sem snertir náttúrufræði og tengdar greinar. Félagið stendur fyrir fræðslufyrirlestrum um náttúrufræðileg efni mánaðarlega, frá október til maí, að jafnaði síðasta mánudag hvers mánaðar. Fræðsluferðir til alhliða náttúruskoðunar eru farnar að sumarlagi. Innganga í félagið er öllum heimil. Hið íslenska náttúrufræðifélag gefur út félagsbréf og dreifir til félagsmanna sinna.

Fyrstu formenn félagsins voru Benedikt Gröndal skáld og náttúrufræðingur (1889-1900), Helgi Pjeturss jarðfræðingur og nýalisti (1900-1905) og Bjarni Sæmundsson fiskifræðingur (1905-1940). Kristín Svavarsdóttir plöntuvistfræðingur gegndi formennsku félagsins 2002-2009 en núverandi formaður er Sölvi Rúnar Vignisson, líffræðingur. 

Tímaritið Náttúrufræðingurinn er félagsrit Náttúrufræðifélagsins.

## Náttúrugripasafn
Einn aðaltilgangurinn með stofnun HÍN var „að koma upp sem fullkomnustu náttúrugripasafni á Íslandi.“ Slíku safni var ætlað að vera landssafn, sem hefði setur sitt í höfuðborg landsins. HÍN stofnaði síðan og rak náttúrugripasafn í 58 ár, á tímabilinu 1889–1947, eða þangað til safnið var afhent ríkinu til eignar og rekstrar, ásamt vænum húsbyggingarsjóði, sem félagið hafði safnað í tímans rás. Náttúrugripasafnið þróaðist síðan í Náttúrufræðistofnun Íslands. Safnið var lengi hluti af stofnuninni og hafði sýningaraðstöðu á Hlemmi. Árið 2007 voru sett ný lög um Náttúruminjasafn Íslands og nú er unnið að því að skapa því viðunandi sess og koma upp nýrri sýningaraðstöðu. Af þessu sést að Náttúrufræðistofnunin og Náttúruminjasafnið eru bæði afsprengi Hins íslenska náttúrufræðifélags.

## Tengill
* Vefur Hins íslenska náttúrufræðifélags

## Heimildir

* Ragnhildur Sigrún Björnsdóttir 2007: Vísindin efla alla dáð. Hið íslenzka náttúrufræðisfélag. MA-ritgerð, Háskóli Íslands, 140 bls.
St. Louis

**St. Louis** (eða **Saint Louis**) er borg í Missouri í Bandaríkjunum. Borgin var stofnuð árið 1764 rétt sunnan við ármót Mississippi- og Missourifljóts. Borgin var nefnd í höfuðið á Lúðvíki níunda Frakklandskonungi. Áætlaður íbúafjöldi St. Louis árið 2020 var 302.000.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Racibórz

**Raciborz** er borg í miðhluta Póllands. Íbúar voru 55.818 árið 2014. Hún liggur við ána Odru.
Engel Lund

**Engel Lund** (14. júlí 1900 – 15. júní 1996) var dönsk-íslensk söngkona og var þekkt sem þjóðlagasöngkona víða um heim. Hún var einnig þekktur tónlistarkennari í Reykjavík eftir 1960. Hún var af dönskum ættum en fæddist á Íslandi og ólst hér upp til ellefu ára aldurs. Engel Lund var oft nefnd **Gagga**.

Foreldrar hennar voru Michael Lars Lund, lyfsali í Reykjavíkurapóteki, og kona hans, Emilie Marie Magdalene Hansen.  Hún lauk stúdentsprófi í Kaupmannahöfn árið 1919 og lagði síðan stund á söngnám í Kaupmannahöfn, París og Þýskalandi. Frá árinu 1933 var hún á nær stanslausum tónleikaferðalögum, en hún settist að í London í síðari heimsstyrjöldinni og starfaði lengi þar. Hún var þekkt sem þjóðlagasöngkona víða um heim og hafði það fyrir sið að ljúka öllum tónleikum á íslensku þjóðlagi og oftast varð lagið „Litlu börnin leika sér“ fyrir valinu. 

Engel fluttist aftur til íslands þegar hún hætti að syngja opinberlega árið 1960. Hún var lengi kennari við Tónlistarskólann í Reykjavík og kenndi nemendum sínum heima við fram undir nírætt. Árið 1960 gaf hún út plötu og bók um íslensk þjóðlög og skýringar við þau. Einnig má nefna að Sigurður Nordal skrifaði um hana þekkta grein sem hann kallaði „Litla stúlkan í apótekinu“ í sambandi við fyrstu tónleikaferð hennar á Íslandi, en greinin birtist upphaflega í tímaritinu *[[Unga Ísland]]* árið 1947 og síðan í *Félagsbréfum* Almenna bókafélagsins 1961 og í *[[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]]* 1980.  Engel Lund var sæmd riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu m.a. fyrir kennslustörf og þátt sinn í að kynna íslensk þjóðlög á erlendri grund.

Engel var ógift og barnlaus en hún átti marga vini og velunnara á Íslandi.

## Tilvísanir


## Tenglar
* „Engel Lund - minningar“; greinar í ''Morgunblaðinu'' 1996
* Glatkistan
Murr ehf

**Murr ehf** var íslenskt fyrirtæki sem framleiddi kattamat úr innlendum hráefnum. Fyrirtækið var stofnað vorið 2008 á Súðavík. Það varð gjaldþrota 2014.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Heimasíða Murr á Vefsafn.is
OS/2

**OS/2** er stýrikerfi fyrir x86 og AMD64 samhæfðar einkatölvur, upprunalega hannað í samvinnu IBM og Microsoft. Fyrsta útgáfa þess var sett á markaðinn 1987 og studdi 80286 og stærri örgjafa. Útgáfa 2 og nýrri voru þróaðar af IBM einu og styðja 80386 og stærri örgjafa. IBM hætti þróun kerfisins árið 2007 en bandaríska fyrirtækið Serenity Systems tók við og heitir það nú eComStation

OS/2 var fyrsta stýrikerfið sem að var þýtt á Íslensku, en IBM á Íslandi réð Orðabók Háskólans til verksins, var sú þýðing notuð sem grunnur er Finder var þýddur á Íslensku nokkrum árum seinna.

## Tenglar
* OS/2 World
* OS/2 Warp News & Rumors
IBM á Íslandi

**IBM á Íslandi** var íslenskt útibú bandaríska tölvurisans IBM. Fyrirtækið var stofnað fyrsta maí 1967 og var Ottó A. Michelsen forstjóri þess frá upphafi til ársins 1982. IBM á Íslandi var lagt niður 1992 og rekstur þess tekin yfir af Nýherja og það fyrirtæki rann síðar ásamt öðrum íslenskum hugbúnaðarfyrirtækjum inn í fyrirtækið Origo.

## Tilvísanir
Ceedata

**Ceedata Ltd.** var breskur tölvuframleiðandi staðsettur í East Molesey, Surrey sem framleiddi einkatölvur og fjölnotendatölvur í ódýrari kantinum. Fyrirtækið var stofnsett á seinni hluta áttunda áratugsins og framleiddi tölvubúnað byggðan í kring um Zilog Z80 örgjafann sem notaðist við CP/M stýrikerfið en þó meira við MP/M fjölnotendakerfið, en seinna meir bauð Ceedata einnig uppá búnað byggðan á Intel 8088. Fyrirtækið lagðist niður um miðjan níunda áratuginn.

## Tilvísanir
Fengrani

**Fengrani** (fræðiheiti: *Silurus glanis*) er af fengranaætt. Fengrani er stærsti vatnafiskur Evrópu. Fengrani getur orðið allt að 4,5 metra langur og 300 kíló að þyngd. Hann finnst í ám og vötnum norður Evrópu, en mest í Mið-Evrópu og Vestur-Asíu. Hann nærist einkum á fiski, froskum og smáfuglum og litlum spendýrum. 

## Tilvísun
Leysnitafla

**Leysnitafla** er tafla yfir jónir sem segir til um hvort botnfall myndist við blöndun þeirra við aðrar jónir eða hvort þær haldist uppleystar. Eftirfarandi tafla sýnir leysanleika mismunandi efnablanda við þrýstinginn 1 atm og við stofuhita (um 293,15 K). Hver sá reitur sem merktur er „auðleyst“ táknar að út komi vatnslausn. Sé reiturinn merktur „smá auðleyst“ eða „torleyst“ myndast botnfall við blöndun jónanna (oftast í föstu formi). Reitir merktir „annað“ geta þýtt að útkoma blöndunar gæti orðið mismunandi.
Disklingur

**Disklingur** er diskur húðaður segulnæmu efni sem að er notaður sem handbær geymsla tölvugagna, diskurinn er hýstur í plasthlíf til að vernda yfirborð disksins fyrir fingraförum, disklingurinn er notaður með **disklingadrifi** sem að les og skrifar á disklinginn. Fyrstu disklingarnir voru settir á markað árið 1971 af IBM en þeir voru þróaður upp úr hljóðritunardiski sem að IBM seldi á sínum tíma, diskarnir fengu enska heitið "floppy" þar sem hljóðritunardiskarnir voru úr örþunnu PVC og ekki hafðir í hlífðarhulstri, nafnið hélst á stafrænu útgáfunni.

Almenningur notaði disketturnar sérstaklega til þess að deila upplýsingum og einnig til þess að eiga afrit af tölvugögnum sínum. Framfarir á þessu sviði voru ekki miklar fyrstu þrjá áratugina eða svo nema þá hvað varðar stærðir á diskettunum. 

Disklingar eru ennþá notaðir í tölvugeiranum einkanlega í iðntölvum og þar sem að þarf að halda við eldri tölvukerfum en er að öðru leiti úrelt tækni sem að hefur vikið fyrir geisladiskum og ýmsum USB gagnageymslum. 

## Helstu útfærslur

* IBM 200mm (8") Hámarksstærð 6,1 Mb
* Shugart 133,5mm (5 1/4") Hámarksstærð 2 Mb
* Sony 90mm (3,5") Hámarksstærð 4 Mb
* Hitachi 78mm (3") Hámarksstærð 1 Mb
* Mitsumi QD 55mm (2,5") Hámarksstærð 256 kb
* Matshushita LS 90mm (3,5") Hámarksstærð 250 Mb
Z80

**Z80** er 8 bita örgjörvi sem að er framleiddur af bandaríska fyrirtækinu Zilog. Z80 var hannaður af Masatoshi Shima og Federico Faggin sem voru aðalhönnuðir 4004, 8008 og 8080 örgjörvanna fyrir Intel og má líta á hann sem öflugri útgáfu af 8080. Fyrsta útfærslan var sett á markað árið 1976 og hefur verið í framleiðslu alla tíð síðan, en Z80 var vinsælasti örgjörvi til notkunar í einkatölvum frá 1976 til 1984 og er ennþá notaður í iðntölvum. Þó að CP/M stýrikerfið hafi upprunalega verið hannað fyrir 8080 voru langflestar vélar sem keyrðu það kerfi byggðar í kring um þennan örgjörva.

Auk þess að vera mest seldi örgjörvi allra tíma er Z80 einnig sá er hefur komið út í flestum útgáfum en yfir 100 framleiðendur hafa komið fram með útfærslu af honum, flestar með leyfi frá Zilog veksmiðjunni en mýgrútur af verksmiðum í Austur-Evrópu, Suður-Ameríku og Asíu framleiddu einnig eftirlíkingar.

## Tenglar
* Heimasíða Zilog
* Áróðurssíða Federico Faggin
* Vefur með ýmsum upplýsingum tengdum Z80
Útvíkkaði rauntalnaásinn

**Útvíkkaði rauntalnaásinn** eða **-talnalínan** er talnalína rauntalna \mathbb{R} ásamt tveimur stökum, sem ekki eru tölur, þ.e. *plús [[óendanleiki|óendanlegt]]*  og *mínus óendanlegt* (-\infty), táknuð með \overline{\mathbb{R}}. Nauðsynlegt er að nota útvíkkuðu talnalínuna þegar reiknað er með stærðum, sem geta orðið ótakmarkaðar, t.d. í örsmæðareikningi og líkindafræði.

## Skilgreining
\overline{\mathbb{R}} = \mathbb{R} \cup \{ +\infty\} \cup \{ -\infty\}
Margliðudeiling

**Margliðudeiling** er stærðfræðileg aðferð til að *deila* einni margliðu í aðra. Þannig fæst margliða af sama stigi, eða lægra en margliðan í teljara ásamt ræðu falli.

## Dæmi
Deilum margliðu p(*x*), með margliðunni q(*x*), sem ekki er af hærra stigi en p(*x*) og er ekki núllmargliða, og fáum eftirfarandi:
:  {p(x) \over q(x)} = k(x) + { r(x) \over q(x) } , þar sem k(*x*) er *kvótamargliða* af stigi jafnt og eða lægra en p(*x*), en r(*x*) er *leifarmargliða* af lægra stigi en q(*x*).

Ef q(*x*) er fasti, þ.e. *núllta stigs margliða*, þá breytist stig margliðu p*(x*) ekki, aðeins stuðlarnir, en r(*x*) verður núllmargliða.
Kraftwerk

**Kraftwerk** er þýsk hljómsveit stofnuð árið 1970 af Ralf Hütter og Florian Schneider-Esleben en þeir höfðu áður unnið saman í hljómsveitinni Organisation.

Hljómsveitin spilaði á Íslandi árið 2004 og hélt svo tvenna tónleika hér árið 2013.
## Plötur

* Kraftwerk (1970) 
* Kraftwerk 2 (1972) 
* Ralf Und Florian (1973) 
* Autobahn (1974) 
* Radioactivity (1975) 
* Trans Europe Express (1977) 
* The Man Machine (1978) 
* Computer World (1981) 
* Techno Pop (áður Electric Café) (1986) 
* The Mix (1991) 
* Tour de France Soundtracks (2003) 
* Minimum-Maximum (2004) 
* Minimum-Maximum Live (2005) 
* The Catalogue (2009) 
* 3-D The Catalogue (2017)

## Smáskífur

* Techno Pop Demo (1983) 
*Tour De France (1983) 
* The Robots (1991) 
*Tour De France (1999) 
*Expo 2000 (1999) 
*Expo Remix (2000) 
*Elektro Kardiogramm (2003) 
* Tour de France 2003 (2003) 
*Aerodynamik (2004) 
*Aerodynamik + La Forme Remixes (2007) 

## Núverandi meðlimir

* Ralf Hütter – hljóðgervlar, orgel, söngur.
* Fritz Hilpert – upptökutækni, raftrommur.
* Henning Schmitz – upptökutækni, raftrommur, hljómborð.
* Falk Grieffenhagen – þrívíddarmyndvinnsla.

## Verðlaun & tilnefningar

### Verðlaun

*2014 - Grammy Lifetime Achievement Award
*2015 - Autobahn - Grammy Hall of Fame
*2018 - 3-D The Catalogue - Grammy Award for Best Dance/Electronica Album

### Tilnefningar

*1982 - Computer World - Grammy Award for Best Rock Instrumental Performance
*2006 - Minimum-Maximum - Grammy Award for Best Electronic/Dance Album
*2018 - 3-D The Catalogue - Grammy Award for Best Surround Sound Album

## Tenglar
* Heimasíða Kraftwerks
Andrésína Önd

**Andrésína Önd** er teiknimyndapersóna sem Walt Disney skapaði og er kærasta Andrésar Andar. Hún kom fyrst fram í teiknimyndinni Mr. Duck Steps Out árið 1940. Hún er skapmikil eins og Andrés en hefur oftast betri stjórn á skapi sínu. 

Fyrsta kærasta Andrésar hét Donna Önd og kom fram í stuttri teiknimynd árið 1937 en ekkert framhald varð á því sambandi og það liðu þrjú ár áður en Andrésína kom til sögunnar. Oft er þó talið að Andrésína sé ný útfærsla á Donnu og þá miðað við að Andrésína eigi rætur að rekja aftur til 1937.

Ekki er ljóst hvort Andrés og Andrésína eru skyld eða hvort það er tilviljun að þau bera sama nafn. Þau eru hins vegar tengd í gegnum þríburana Ripp, Rapp og Rupp en þeir eru synir bróður Andrésínu og systur Andrésar. Þríburarnir Mjöll, Drífa og Fönn eru aftur á móti systurdætur Andrésínu. Í sumum sögum búa þær hjá henni en í öðrum eru þær aðeins í heimsókn.

Þótt Andrésína og Andrés séu einhvers konar par eru þau ekki trúlofuð og í mörgum sögum keppir Hábeinn Heppni við Andrés um hylli Andrésínu.
Kíví (ávöxtur)

**Kíví** (eða **kívíávöxtur** eða **loðber**) er ber sem vex á kívífléttunni og skyldum klifurrunnum.

Kíví rekja uppruna sinn til Kína en voru ekki ræktuð til matar þar. Kívírækt hófst á Nýja Sjálandi í byrjun tuttugustu aldar. Frá Nýja Sjálandi voru kívíin síðan flutt til vesturlanda á sjötta áratug. Algengasta ræktunarafbrigðið í dag er „Hayward“.

Innflutningur kívíávaxta til Íslands hófst á 8. áratug 20. aldar.

## Tilvísanir
Ígulber

**Ígulber** (eða **rambútan**) (fræðiheiti: *Nephelium lappaceum*) er venjulega haft um loðin aldin trjáa af sápuberjaætt. Ígulberjatrén vaxa í suðaustanverðir Asíu. Aldin trjánna, ígulberin, eru skærrauð og alsett kræklóttum öngum. Aldinkjötið er hvítt, sætt og safaríkt og inni í því er harður kjarni (fræið) sem er óætt. Ígulber eru skyld litkaberjum (*Lychee*) enda ekki ósvipuð útlits.

## Tenglar
* ''Ígulber''; af Nóatún.is
Willem Buiter

**Willem Hendrik Buiter** (fæddur 26. september 1949 í Haag) er hollenskur hagfræðingur. Í apríl 2008 skrifaði hann skýrslu um stöðu bankanna fyrir Landsbankann, ásamt eiginkonu sinni Anne Sibert. Um miðjan júlí sama ár var skýrslan uppfærð og kynnt íslensku ríkisstjórninni. Innan ríkisstjórnarinnar var þó komist að þeirri niðurstöðu að skýrslan gæti haft of neikvæð áhrif á markaðinn, þannig að ákveðið var að stinga henni undir stól.

## Tilvísanir


## Tenglar
* ''Skýrslan fór ekki til bankamálaráðherra''; grein í Fréttablaðinu 20. jan. 2009
Þórir dúfunef

**Þórir dúfunef** var landnámsmaður í Skagafirði, leysingi Öxna-Þóris. Hann nam land í Blönduhlíð, frá Glóðafeykisá (nú Hvammsá) suður að Djúpá (nú Djúpadalsá) og bjó á Flugumýri. Hann er þekktastur fyrir hross sín, en um hann segir í Landnámabók:

Dúfunefsfell á Kili er sagt kennt við Þóri dúfunef, sem á að hafa hleypt Flugu þar í kapp við Örn nokkurn, en Fluga var svo miklu fljótari en hestur Arnar að Þórir sneri henni og mætti Erni á miðju skeiði. Hryssan Fluga var móðir góðhestsins Eiðfaxa, sem fluttur var til Noregs og varð þar sjö manna bani á einum degi. Fluga týndist í feni á Flugumýri og er bærinn sagður kenndur við hana.

## Heimildir

* 
*
Hjálmólfur

**Hjálmólfur** var landnámsmaður í Skagafirði og er sagður hafa numið land ofan um Blönduhlíð en landnámi hans er ekki nánar lýst í Landnámabók. Af því sem sagt er um takmörk næstu landnáma sést þó að hann hefur numið land frá Djúpadalsá suður til Bóluár. Landámsjörðin er ekki þekkt en þess hefur verið getið til að hann hafi búið á Úlfsstöðum.

## Heimildir

* 
*
Kollsveinn rammi

**Kollsveinn rammi** var landnámsmaður í Skagafirði. Hann nam land á milli Gljúfurár í Viðvíkursveit og Þverár í Blönduhlíð. Landnámsjörð hans nefndist Kollsveinsstaðir samkvæmt Landnámabók en sá bær er ekki lengur til og óvíst hvar hann var. Landnáma segir að hann hafi haft blót á Hofsstöðum.

## Heimildir

* 
*
Tungu-Kári

**Tungu-Kári** var landnámsmaður í Skagafirði. Hann nam Norðurárdalinn sunnanverðan og Kjálka fram að Stekkjarflötum og bjó í Flatatungu. Eftir því sem Landnáma segir bjuggu afkomendur hans á Silfrastöðum.

## Heimildir

* 
*
Önundur vís

**Önundur vís(s)** var landnámsmaður í Skagafirði. Hann nam land í Austurdal, fyrst dalinn austanverðan frá Merkigili en síðan segir Landnámabók að hann hafi, þegar hann varð þess áskynja að Eiríkur Hróaldsson í Goðdölum ætlaði að fara og helga sér vesturhluta dalsins, flýtt sér að skjóta logandi ör yfir Austari-Jökulsá og helgað sér þannig vestanverðan Austurdal með eldi. Landnáma segir að hann hafi búið „milli á“ og er talið að Ábær hafi verið landnámsjörð hans.

## Heimildir

* 
*
Hávarður hegri

**Hávarður hegri** var landnámsmaður í Skagafirði. Hann er raunar ekki talinn upp meðal landnámsmanna í Landnámabók en þar er heldur ekkert sagt frá því hver nam land í Hegranesi. Þar segir aftur á móti frá því að er Kráku-Hreiðar Ófeigsson braut skip sitt við Borgarsand kom Hávarður hegri til hans og bauð honum til sín og var Hreiðar um veturinn í Hegranesi. Af þessu er ljóst að Hávarður hefur verið landnámsmaður þar en ekki er vitað hver landnámsjörðin var.

## Heimildir

* 
*
Kjálki (Skagafirði)

**Kjálki** er lítið byggðarlag í Skagafirði. Kjálki nær frá Norðurá og inn með Héraðsvötnum að Grjótárgili, sem er á landamerkjum jarðanna Keldulands á Kjálka og Stekkjarflata í Austurdal. Árið 2009 voru tveir bæir í byggð á Kjálka, Kelduland og Flatatunga.

## Heimildir
Blönduhlíð

**Blönduhlíð** er byggðarlag í austanverðum Skagafirði. Sveitin liggur meðfram Héraðsvötnum og nær sunnan frá Bóluá og norður að Kyrfisá.

Brekknapláss er ysti hluti Blönduhlíðar í Skagafirði, frá Þverá út að Kyrfisá. Þar eru nokkrir bæir. Syðst er Þverá, fæðingarstaður séra Jóns Steingrímssonar eldprests. Nokkru utar eru Syðri-Brekkur. Þaðan var Hermann Jónasson forsætisráðherra, faðir Steingríms Hermannssonar forsætisráðherra, og er minnisvarði um hann þar.

## Heimildir

* Hjalti Pálsson (ritstj.): *Byggðasaga Skagafjarðar* IV. bindi. Akrahreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 2007. ISBN 978-9979-861-15-7}
* Hallgrímur Jónasson: Árbók Ferðafélags Íslands. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.
Vallhólmur

**Vallhólmur** er flatlendisflæmi í Skagafirði miðjum, myndað af framburði Héraðsvatna en reyndar líka gamall hafsbotn, og afmarkast að mestu af Héraðsvötnum að austan og Húseyjarkvísl og síðan Vindheimamelum að vestan. Norðan við Hólminn tekur Eylendið við en það nafn er reyndar stundum látið ná yfir hann líka.

Hólmurinn er marflatur og sléttur svo að þar sést varla þúfa að undanskildum tveimur hæðum sem rísa upp af sléttunni, Skiphóli og Vallholti. Utan í Vallholti eru tveir samnefndir bæir, Syðra- og Ytra-Vallholt, og þar skammt frá var Vallalaug, sem oft er nefnd í Sturlungu og öðrum fornum heimildum. Af öðrum bæjum í Hólminum má nefna Velli og Löngumýri. Fáeinir bæir í austanverðum Vallhólmi, sem nú eru í eyði, tilheyra Akrahreppi og bendir það til þess að Héraðsvötn hafi áður runnið vestar en nú, a.m.k. á kafla.

Vallhólmur eða Hólmurinn er grösugur og þar var um árabil starfrækt graskögglaverksmiðja sem nú hefur hætt starfsemi. Hólmurinn þykir líka afbragðsgóður skeiðvöllur og þar hefur jafnan verið mikið um hesta.

## Tilvísanir

## Heimildir
* Hallgrímur Jónasson: *Árbók Ferðafélags Íslands*. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.
* Hjalti Pálsson (ritstj.): *Byggðasaga Skagafjarðar* II. bindi. Staðarhreppur - Seyluhreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 2001. ISBN 978-9979-861-10-2
Gunnólfur (landnámsmaður)

**Gunnólfur** var landnámsmaður í Skagafirði. Hann nam land norðan frá Þverá í Blönduhlíð suður til Glóðafeykisár (nú Hvammsár). Landnámabók segir að hann hafi búið í Hvammi en í landáminu eru tveir bæir með því nafni, Hjaltastaðahvammur og Flugumýrarhvammur.

## Heimildir

* Landnámabók á Snerpa.is
Þorbrandur örrek

**Þorbrandur örrek** var landnámsmaður í Skagafirði. Hann nam land frá Bóluá í Blönduhlíð að Norðurá og Norðurárdalinn allan norðan árinnar og upp á Öxnadalsheiði. Hann bjó á Þorbrandsstöðum (nú Ytri-Kotum) í Norðurárdal og var gestrisinn mjög eins og segir í Landnámabók:

## Heimildir

* 
*
Flugumýri

**Flugumýri** er bær og kirkjustaður í Blönduhlíð í Skagafirði, við rætur Glóðafeykis, höfuðból að fornu og nýju. Bærinn er landnámsjörð Þóris dúfunefs og er samkvæmt því sem segir í Landnámabók kenndur við hryssuna Flugu, mikið góðhross sem Þórir átti.

## Saga

Á Flugumýri hefur jafnan verið stórbýli og þar hafa ýmsir höfðingjar búið. Á Sturlungaöld var Flugumýri eitt af höfuðbólum Ásbirninga og þar bjó Kolbeinn ungi Arnórsson frá 1233 til dauðadags 1245. Ekkja hans gaf biskupsstólnum á Hólum jörðina en Gissur Þorvaldsson keypti hana af stólnum, settist þar að vorið 1253 og byggði þar upp stóran bæ. Hann naut hans þó ekki lengi því að 22. október um haustið, eftir brúðkaupsveislu Halls sonar Gissurar og Ingibjargar Sturludóttur, komu óvinir Gissurar að Flugumýri og reyndu að brenna hann inni. Flugumýrarbrenna er vafalaust þekktasti atburðurinn í sögu Flugumýrar. 

Árið 1360 eignaðist Hólastóll jörðina aftur þegar Jón skalli Eiríksson biskup keypti hana og var hún í eigu stólsins upp frá því, allt þar til hann var lagður niður um aldamótin 1800 og stóljarðir seldar. Á fyrri öldum voru prestastefnur í Hólabiskupsdæmi oftast haldnar á Flugumýri. 

Bærinn var læknissetur á fyrri hluta 19. aldar, þegar Ari Arason fjórðungslæknir bjó þar. Kvennaskóli Skagfirðinga var á Flugumýri 1880-1882 en þá var hann lagður niður. Skólinn hafði áður verið á Hjaltastöðum frá 1878 til 1880 og verið þar á undan á Ási í Hegranesi 1877 þar sem hann var stofnaður.

Nú er stórt hrossabú á Flugumýri og þar er einnig rekin ferðaþjónusta.

## Staðhættir
*Virkishóll* er fyrir ofan bæinn á Flugumýri, upp við Glóðafeyki, og eru þar fornminjar sem kunna að vera rústir af virki, líklega frá tíma Sturlunga. Þær eru friðlýstar. Inn með fjallinu gengur dalur sem heitir Flugumýrardalur að sunnan, en Hvammsdalur að vestan. Áin sem um hann rennur heitir nú Hvammsá en hét áður Glóðafeykisá. Þverdalur sem heitir Ranghali skerst úr dalnum til norðausturs og er um hann gömul gönguleið yfir í Hjaltadal.

## Flugumýrarkirkja

Kirkja hefur verið á Flugumýri frá fornu fari og er hennar fyrst getið í Sturlungu, þegar sagt er frá Flugumýrarbrennu, en þá var Gissur Þorvaldsson studdur í kirkjuna og hjúkrað þar eftir að hann kom upp úr sýrukerinu. Hallur sonur hans var líka borinn þangað með banvæn sár og dó hann í kirkjunni. Kirkjan á Flugmýri var helguð Pétri postula. 

Núverandi kirkja var reist 1929-1930. Henni er þjónað frá Miklabæ.

## Heimildir
* Hjalti Pálsson (ritstj.): *Byggðasaga Skagafjarðar* IV. bindi. Akrahreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 2007. ISBN 978-9979-861-15-7}

## Tilvísanir
Flugumýrarbrenna

**Flugumýrarbrenna** 22. október 1253 var einn af stórviðburðum Sturlungaaldar. Gissur Þorvaldsson, Haukdælingur og einn helsti fjandmaður Sturlunga, fluttist norður í Skagafjörð vorið 1253 og settist að á Flugumýri í Blönduhlíð. Hann vildi sættast við Sturlunga og hluti af þeirri sáttagerð var gifting Halls, elsta sonar Gissurar og konu hans, Gróu Álfsdóttur, og Ingibjargar, 13 ára dóttur Sturlu Þórðarsonar af ætt Sturlunga. Var brúðkaup þeirra haldið á Flugumýri um haustið með mikilli viðhöfn.

Ekki voru þó allir Sturlungar sáttir við þetta og Eyjólfur ofsi Þorsteinsson, tengdasonur Sturlu Sighvatssonar, safnaði liði í Eyjafirði, fór með á fimmta tug vel vopnaðra manna yfir Öxnadalsheiði og var kominn að Flugumýri seint að kvöldi 21. október, þegar flestir voru gengnir til náða. Réðust þeir til inngöngu en varð lítið ágengt og þegar Eyjólfur ofsi sá um nóttina að hætt var við að menn úr héraðinu kæmu til liðs við Gissur og menn hans brá hann á það ráð að kveikja í húsunum. 25 manns fórust í eldinum, þar á meðal Gróa kona Gissurar og synir hans þrír, en Gissur sjálfur bjargaðist með því að leynast í sýrukeri í búrinu. Ingibjörg Sturludóttir bjargaðist einnig úr  eldinum.

Skáldsagan Ofsi eftir Einar Kárason er byggð á frásögn Sturlungu af Flugumýrarbrennu.

## Tenglar
* ''Flugumýrabrenna - sjö alda minning''; grein í Morgunblaðinu 1953
Haugsnesbardagi

**Haugsnesbardagi** (oft einnig nefndur **Haugsnesfundur**)) var mannskæðasti bardagi á Íslandi, háður 19. apríl 1246 og var ein af stórorrustum Sturlungaaldar.  Þar börðust Sturlungar (aðallega Eyfirðingar) undir forystu Þórðar kakala Sighvatssonar við Ásbirninga (Skagfirðinga), sem Brandur Kolbeinsson stýrði. Hann hafði á sjötta hundrað manna í sínu liði en Þórður kakali nærri fimm hundruð og voru það því yfir þúsund manns sem þarna börðust og tíundi hver féll, eða yfir eitt hundrað manns.

Bardaginn var háður á Dalsáreyrum í Blönduhlíð, í landi sem nú tilheyrir jörðunum Djúpadal og Syðstu-Grund. Skagfirðingar höfðu gist á Víðimýri nóttina fyrir bardagann en komu austur yfir Héraðsvötn og tóku sér stöðu utan við Haugsnes, sem er nes sem skagar til norðurs út í Dalsáreyrar. Lið Eyfirðinga hafði verið um nóttina á bæjum frammi í Blönduhlíð og bjuggust Skagfirðingar við að þeir kæmu ríðandi út með brekkunum en Eyfirðingar komu fyrir ofan Haugsnesið og gátu komið Skagfirðingum að óvörum, svo að þeir voru illa viðbúnir. Þórður kakali hafði líka komið flugumanni í lið Skagfirðinga, sem flýði manna fyrstur og fékk marga til að leggja á flótta með sér.

Margir þeirra sem féllu voru drepnir á flótta, þar á meðal Brandur Kolbeinsson, foringi Ásbirninga. Hann var höggvinn á grundinni fyrir ofan Syðstu-Grund og var þar síðan reistur róðukross og nefndist jörðin Syðsta-Grund eftir það Róðugrund í margar aldir. Sumarið 2009 var kross endurreistur á Róðugrund til minningar um bardagann og var hann vígður 15. ágúst 2009.

## Eitt og annað
* Sigurður Hansen bóndi í Kringlumýri hefur komið upp minnismerki um Haugsnesbardaga á eyrunum og stillt þar upp í fylkingar yfir eitt þúsund stórum grjóthnullungum, einum fyrir hvern þátttakanda í bardaganum, og merkt suma steinana með krossi til að tákna þá sem féllu.

* Hægt er að sjá myndband af minnismerki Sigurðar á slóðinni http://wayback.vefsafn.is/wayback/20101119165600/www.sagenhaftes-island.is/upplestur-manadarins/nr/1308

## Tilvísanir


## Heimildir
* 
*
Miklibær í Blönduhlíð

**Miklibær** er kirkjustaður og prestssetur í Blönduhlíð í Skagafirði. Elsta heimild um kirkju á Miklabæ er frá 1234, en í Sturlungu segir frá því að þá lét Kolbeinn ungi vega þar Kálf Guttormsson og Guttorm son hans. 

Miklibær kom töluvert við sögu á Sturlungaöld, einkum í Örlygsstaðabardaga. Þar gisti Sturla Sighvatsson með hluta af liði sínu nóttina fyrir bardagann og þangað flúðu bræður hans, Kolbeinn og Þórður, og leituðu griða í kirkjunni en neyddust að lokum til að koma út og voru þá teknir og höggnir ásamt fleirum.

Þekktasti prestur sem verið hefur á Miklabæ er án efa Oddur Gíslason (1740-1786) sem varð prestur þar 1768. Hann tók sér ráðskonu sem Solveig hét og varð hún ástfangin af honum en hann vildi hana ekki og eftir að hann kvæntist annarri konu 1777 varð Solveig sinnisveik og reyndi hvað eftir annað að fremja sjálfsmorð. Það tókst henni að lokum 11. apríl 1778, er hún skar sig á háls. Hún var jarðsett utan kirkjugarðs eins og þá var gert við þá sem förguðu sér sjálfir. Sagt var að hún gengi aftur. Nokkrum árum seinna, þann 1. október 1786, fór séra Oddur til messugjörðar á Silfrastöðum en skilaði sér aldrei aftur úr þeirri ferð. Miklar þjóðsögur urðu til um hvarf séra Odds og var sagt að Solveig hefði dregið hann og jafnvel hestinn einnig ofan í gröf sína en raunar fannst hesturinn strax morguninn eftir og í bréfi sem skrifað er 1789 kemur fram að lík séra Odds hafði fundist þá um vorið í læknum Gegni fyrir neðan bæinn.

Núverandi kirkju á Miklabæ teiknaði byggingameistarinn Jörundur Pálsson en hún var reist árið 1973 eftir að eldri kirkja brann. Í kirkjugarðinum á Miklabæ er leiði Bólu-Hjálmars Jónssonar og Guðnýjar konu hans.

Gottskálk Þorvaldsson (1741-1806), faðir Bertels Thorvaldsen myndhöggvara, var prestssonur frá Miklabæ.

## Heimildir
Þórðarhöfði

**Þórðarhöfði** á Höfðaströnd er 202 metra hár klettahöfði sem gengur út í austanverðan Skagafjörð, rétt norðan við Hofsós, og setur mikinn svip á umhverfi sitt. Tilsýndar virðist höfðinn vera eyja, en hann er landfastur; tvö lág eiði, Höfðamöl og Bæjarmöl, tengja hann við land. Á milli þeirra er 10 ferkílómetra stórt sjávarlón, Höfðavatn. Í því er ágæt bleikjuveiði. Snemma á 20. öld lagði Jóhann Sigurjónsson skáld til að gerð yrði hafskipahöfn í vatninu, en af því varð ekki.

Þórðarhöfði er gömul eldfjallarúst. Afar fallegar stuðlabergsmyndanir eru í berginu en þær sjást best af sjó.

## Tilvísanir
Höfðaströnd

**Höfðaströnd** er byggðarlag á ströndinni kringum Hofsós við austanverðan Skagafjörð. Syðsti bær byggðarlagsins er Gröf en ystur er Höfði. Sveitin er kennd við Þórðarhöfða, sem setur mikinn svip á landslagið. Innan við hann er Höfðavatn, stærsta vatn í Skagafirði, en það er þó raunar fremur sjávarlón. 

Frá Höfðaströnd var löngum töluverð útgerð, ekki aðeins frá Hofsósi, heldur einnig frá Bæjarklettum í landi Bæjar á Höfðaströnd, og risu þar þurrabúðir þar sem íbúar lifðu á fiski og fuglaveiðum við Drangey, auk nokkurra grasnytja. Aðalverslun héraðsins var í Hofsósi á Höfðaströnd frá því um 1600, þegar hafnaraðstæður við Kolkuós versnuðu til muna, og fram undir lok 19. aldar, þegar Sauðárkrókur tók við sem helsti verslunarstaður Skagafjarðar. Einnig var verslun í Grafarósi á  Höfðaströnd frá því um 1840 til 1915. 

Höfðaströnd var áður hluti af Hofshreppi en tilheyrir Sveitarfélaginu Skagafirði eftir sameiningu hreppa í héraðinu. Tveir kirkjustaðir eru á Höfðaströnd, Hof og Gröf, en þar er gamalt bænhús frá síðari hluta 18. aldar sem var endurvígt 1953. Töluverð uppbygging hefur verið á Höfðaströnd á síðustu árum og er Listasetrið Bær dæmi um hana.

## Tilvísanir
So You Think You Can Dance (3. þáttaröð)

**[[So You Think You Can Dance]]** er bandarískur raunveruleikaþáttur og danskeppni sem er sýndur á FOX sjónvarpsstöðinni. Þriðja þáttaröðin fór í loftið þann 24. maí 2007.

Cat Deeley sneri aftur sem kynnir. Nigel Lythgoe sneri aftur sem fastur dómari og gekk til liðs við hann samkvæmisdansarinn Mary Murphy. Síðasta dómarasætið var fyllt af gestadómara.

Eftir 16 milljón atkvæði var Sabra Johnson krýnd sem sigurvegari þann 16. ágúst og fékk hún 250.000 dollara í verðlaun og titilinn *Vinsælasti dansari Bandaríkjanna*.
Cat Deeley

**Catherine Elizabeth „Cat“ Deeley** (fædd 23. október 1976) er bresk og þekkt sem plötusnúður, sjónvarpskynnir og fyrrum fyrirsæta. Hún var kynnir í þáttunum *Stars in their Eyes* á árunum 2004 - 2006 og byrjaði hún sem kynnir í So You Think You Can Dance í annarri  þáttaröðinni árið 2006. Cat er 179 cm há.
Höfðavatn

**Höfðavatn** á Höfðaströnd í Skagafirði er vatn eða sjávarlón sem myndast á milli strandarinnar og Þórðarhöfða. Lágir malargrandar tengja höfðann við land beggja vegna vatnsins og nefnist sá ytri Höfðamöl en sá syðri Bæjarmöl. Um hann er afrennsli vatnsins en ósinn lokast oft er sjórinn ber möl í hann og þá hefur hann stundum verið hreinsaður með vinnuvélum. Vatnið er misjafnlega salt eftir því hve sjór á greiða leið inn í það og hefur það mikil áhrif á silungsveiði í vatninu.

Höfðavatn er um 10 km² og meðaldýpið er 3,9 metrar. Jóhann Sigurjónsson skáld barðist fyrir því á árunum 1917-1919 að gerð yrði hafskipahöfn í vatninu og þaðan stundaðar síldveiðar. Af því varð þó ekki og þær hugmyndir voru lagðar til hliðar við lát Jóhanns.

## Tilvísanir
Þórður Sturluson

**Þórður Sturluson** (1165 – 1237) var íslenskur höfðingi og goðorðsmaður á 12. og 13. öld af ætt Sturlunga, sonur Sturlu Þórðarsonar (Hvamm-Sturlu) og konu hans Guðnýjar Böðvarsdóttur. Hann var elstur af skilgetnum sonum Sturlu en albræður hans voru Sighvatur og Snorri Sturlusynir. Þórður var sá eini bræðranna sem ekki var drepinn.

Hann giftist Helgu dóttur Ara sterka Þorgilssonar, goða á Stað á Ölduhrygg á Snæfellsnesi, tók við goðorði föður hennar og settist að á Stað. Þau skildu og Þórður giftist Guðrúnu Bjarnadóttur. Sonur þeirra, Böðvar, bjó á Stað og tók við veldi föður síns. Sonur hans var Þorgils skarði Böðvarsson. Þriðja kona Þórðar var Valgerður Árnadóttir. Þórður átti einnig mörg börn með frillu sinni, Þóru, og eru þekktastir synirnir Ólafur hvítaskáld og Sturla Þórðarson sagnaritari.
Sighvatur Sturluson

**Sighvatur Sturluson** (1170 – 1238) var einn helsti höfðingi Sturlunga á fyrri hluta 13. aldar. Hann var sonur Sturlu Þórðarsonar (Hvamm-Sturlu) og Guðnýjar Böðvarsdóttur konu hans og albróðir þeirra Þórðar og Snorra Sturlusona. 

Sighvatur ólst upp í Hvammi í Dölum og bjó þar framan af, á Staðarfelli, í Hjarðarholti og á Sauðafelli, en árið 1215 flutti hann til Eyjafjarðar, settist að á Grund og varð héraðshöfðingi Eyfirðinga og Þingeyinga. 

Árið 1222 fór hann ásamt Sturlu syni sínum í herför til Grímseyjar, þar sem Guðmundur Arason biskup hafði þá búið um sig, til að hefna fyrir dráp elsta sonar síns, Tuma, sem biskupsmenn felldu á Hólum þá um veturinn. Kirkjan leit þá för alvarlegum augum og sættir náðust ekki fyrr en Sturla fór fyrir hönd þeirra feðga beggja í suðurgöngu til Rómarborgar í yfirbótarskyni fyrir Grímseyjarför.

Þegar Sturla kom aftur heim 1235 hóf hann þegar tilraunir til að ná landinu öllu undir sig og faðir hans og bræður drógust inn í þá baráttu og átök Sturlu við Gissur Þorvaldsson og Kolbein unga, sem lauk með Örlygsstaðabardaga 1238. Þar féll Sighvatur og fjórir synir hans. Sighvatur, sem farinn var að nálgast sjötugt, féll sunnan við gerðið á Örlygsstöðum, þar sem Kolbeinn ungi og menn hans unnu á honum.

Sighvatur var skáldmæltur en mjög lítið er varðveitt af kveðskap hans. Kona hans var Halldóra Tumadóttir, systir Kolbeins og Arnórs Tumasona og því föðursystir Kolbeins unga, og áttu þau sjö syni og tvær dætur, Steinvöru Sighvatsdóttur húsfreyju á Keldum og Sigríði Sighvatsdóttur húsfreyju á Grund. Elsti sonurinn, Tumi, var drepinn á Hólum 1222 sem fyrr segir, Þórður kakali var í Noregi, en hinir fimm voru allir þátttakendur í Örlygsstaðabardaga. Sturla féll þar, Markús særðist til ólífis og var svo veginn á Víðivöllum, Þórður yngri og Kolbeinn flúðu í kirkju á Miklabæ og voru teknir þaðan og höggnir með öxi föður síns, Stjörnu. Tumi yngri náði að flýja en var drepinn fáeinum árum síðar. Hann var stóri bróðir Snorra sturluson.
Gissur Þorvaldsson

**Gissur Þorvaldsson** (1208 – 1268), oft nefndur **Gissur jarl**, var íslenskur höfðingi á Sturlungaöld. Hann var af ætt Haukdæla, sonur Þorvaldar Gissurarsonar í Hruna og Þóru yngri Guðmundsdóttur, konu hans. Hann tók ungur við Haukdælagoðorði, varð helsti foringi Sunnlendinga og gerði bandalag við Kolbein unga, leiðtoga Ásbirninga í Skagafirði, gegn Sturlungum. Unnu þeir sigur á liði Sturlunga í Örlygsstaðabardaga 1238 og urðu við það valdamestu höfðingjar landsins, ekki síst eftir að Gissur lét drepa Snorra Sturluson 1241 að kröfu Hákonar Noregskonungs.

Gissur hafði gerst lénsmaður konungs og eins var um Þórð kakala Sighvatsson, sem var helsti höfðingi af ætt Sturlunga sem eftir lifði. Eftir Haugsnesbardaga 1246, þar sem Þórður vann sigur á Ásbirningum, héldu þeir Gissur og Þórður til Noregs um haustið og skutu máli sínu til konungs, sem úrskurðaði Þórði í vil og kyrrsetti Gissur í Noregi. Var hann sýslumaður í Þrándheimi næstu árin en fór þó í suðurgöngu til Rómar 1248. Þórður fór heim og var nær einráður á Íslandi næstu árin en 1250 kallaði konungur hann út aftur og nú var það hann sem var kyrrsettur. Gissur fór aftur á móti heim 1252 ásamt Þorgils skarða Böðvarssyni og átti að reyna að koma landinu undir veldi Noregskonungs. Hann vildi reyna að sættast við óvini sína en þeir voru ekki allir sama sinnis og haustið 1253 gerðu þeir aðför að honum á Flugumýri í Skagafirði, þar sem hann var þá sestur að, og reyndu að brenna hann inni. Gissur slapp úr Flugumýrarbrennu með því að fela sig í sýrukeri en missti alla fjölskyldu sína.

Konungur stefndi honum aftur til Noregs 1254 því honum þótti seint ganga að koma Íslandi undir krúnuna. Gissur sneri aftur heim með jarlsnafnbót en varð ekkert ágengt og það var ekki fyrr en 1262 sem Íslendingar gengu Noregskonungi á hönd og samþykktu Gamla sáttmála, sem stundum var nefndur Gissurarsáttmáli. Hann átti í nokkrum erjum eftir að heim kom, einkum við Oddaverjann Þórð Andrésson, sem hann lét drepa 27. september 1264. Þar lýkur Sturlungu og er fátt vitað um síðustu ár Gissurar, sem þá bjó á Stað í Reynisnesi (Reynistað) og lést 12. janúar 1268. Hann mun hafa áformað að ganga í klaustur en lifði ekki svo lengi; gaf þó Reynistað til stofnunar nunnuklausturs fyrir dauða sinn.

Fyrri kona Gissurar, sem hann giftist 1224 þegar bæði voru 15-16 ára var Ingibjörg, dóttir Snorra Sturlusonar, og áttu þau einn son sem dó ungur. Þau skildu. Fylgikona Gissurar, sem hann kvæntist loks 1252, var Gróa Álfsdóttir og áttu þau synina Hall og Ísleif en einnig átti Gissur soninn Ketilbjörn. Gróa og synirnir þrír fórust öll í Flugumýrarbrennu. Eftir brennuna tók Gissur sem frillu Ingibjörgu Gunnarsdóttur frá Geitaskarði í Langadal og unni henni brátt mikið. Talið er að þau hafi eignast eina dóttur, Þóru.

## Heimildir
* Jón Þorkelsson rektor: *Æfisaga Gizurar Þorvaldssonar*, Rvík 1868.
* Ólafur Hansson: *Gissur jarl*, Ísafoldarprentsmiðja, Rvík 1966. Bókaflokkurinn: *Menn í öndvegi*, 1.
* Sigurður Nordal: *Arfur Íslendinga I*.