open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hrafn Úlfhéðinsson

**Hrafn Úlfhéðinsson** (d. 1138) (eða **Rafn Úlfhéðinsson**) var íslenskur lögsögumaður á 12. öld og gegndi embættinu 1135-1138.

Hann var sonur Úlfhéðins Gunnarssonar lögsögumanns og Ragnhildar Hallsdóttur konu hans og bróðir Gunnars Úlfhéðinssonar lögsögumanns. Sonur hans var Hallur Hrafnsson ábóti á Munkaþverá en dóttir hans var Hallbera Hrafnsdóttir, kona Hreins Styrmissonar er síðar varð ábóti á Þingeyrum.
Kim Manners

**Kim Manners** (13. janúar 1951 – 25. janúar 2009) var bandarískur sjónvarspframleiðandi, leikstjóri og barnaleikari best þekktur fyrir vinnu sína við *[[The X-Files]]* og *[[Supernatural]]*.

## Fjölskylda
Kim Manners var fæddur 13. janúar 1951. Manners ólst upp í skemmtanaiðnaðinum. Faðir hans, Sam Manners, vann við *[[The Wild Wild West]]* og *[[Route 66]]*. Manners var barnaleikari. Fyrsta hlutverk hans var þegar hann var þriggja ára í Chevrolet-auglýsingu. Hann fylgdist oft með og hjálpaði oft föður sínum og einnig William Beaudine, Sr., leikstjóra *[[Rin Tin Tin]]*, sem Manners kallaði „Gramps.“ En það var hann sem hvatti Manners til þess að verða leikstjóri. Manners á bróður, Kelly A. Manners, sem hefur starfað við meðal annars *[[Angel]]*, *[[Buffy the Vampire Slayer]]* og *[[Dollhouse]]* og systur, Tana, sem er sjónvarps leikstjóri.

## Ferill
Manners byrjaði leikstjóraferil sinn árið 1978 þegar hann leikstýrði þætti af *[[Charlie's Angels]]*. Áður þá vann hann sem framleiðslustjóri (unit production manager) við þáttinn og sem aðstoðarleikstjóri, ásamt öðrum verkefnum. Önnur leikstjóraverkefni sem hann hefur gert eru meðal annars *[[21 Jump Street]]*, **, *[[Star Trek: The Next Generation]]*, *[[Baywatch]]*, *[[The Adventures of Brisco County, Jr.]]* og *[[The Commish]]*.

Manners varð einn af framleiðendum og leikstjórum *The X-Files* í annarri þáttaröð eftir ráðleggingu frá Rob Bowman, sem hafði unnið við fyrstu þáttaröð þáttarins og James Wong og Glen Morgan, sem voru handritshöfundar við þáttinn og unnið með Manners við *21 Jump Street*. Hann ásamt meðframleiðendum við *The X-Files*, var tilnefndur fyrir fjögur Emmy verðlaun fyrir bestu dramaþætti 1995, 1996, 1997 og 1998. Manners kom fyrir í X-Files þættinum „Jose Chung's From Outer Space“ þar sem lögreglufulltrúi var nefndur eftir honum.

Eftir að *The X-Files* lauk árið 2002 leikstýrði Manners nokkrum smáverkefnum áður en hann byrjaði að vinna við *Supernatural* árið 2005.  Hann var mikilvægur liður í þættinum næstu fjórar þáttaraðir. Eftir að hafa leikstýrt fyrsta þætti fjórðu þáttaraðar komst hann að því að hann hafði lungnakrabbamein. Hann lést í Los Angeles í Kaliforníu þann 25. janúar 2009.

Þann 12. mars 2009 var 15. þáttur í fjórðu þáttaröð af Supernatural, „Death Takes a Holiday“ sýndur í Bandaríkjunum. Í lok þáttarins voru sýndar tvær myndir af Manners, undir þeim stóð að öll þessi þáttaröð væri tileinkuð honum, þátturinn endaði með „Við söknum þín, Kim.“ 
Þáttur númer 205 af Breaking Bad (sem var sýndur 5. apríl 2009) var einnig tileinkaður Manners.

## Sjónvarpsþættir

## Neðanmálsgreinar


## Heimildir
* Grein af ensku Wikipediu :en:Kim_Manners. Sótt 29.09.2009.

## Tenglar
* Supernatural Wiki  grein um Kim.
Vefsafn.is

**Vefsafn.is** er safn vefsíðna á íslensku sem Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn safnar í samræmi við lög um skylduskil frá árinu 2003, en þar var kveðið á um að útgáfa á Veraldarvefnum teldist opinber útgáfa og félli því undir skilaskyldu til safnsins. Vefsafnið byggir á reglulegum söfnunum vefsíðna sem framkvæmdar eru að jafnaði þrisvar sinnum á ári og við sérstök tilefni, eins og í kringum kosningar. Vefjum sem breytast ört, eins og fréttavefjum, er safnað oftar. Fyrsta söfnunin var framkvæmd snemma árs 2004. Safnið var formlega opnað almenningi 29. september 2009.

Safnið byggir á sömu tækni og Internet Archive sem hefur safnað vefsíðum af öllum lénum frá árinu 1996. Söfnun Landsbókasafns er þó bæði dýpri og nákvæmari en söfnun Internet Archive fyrir íslenskar vefsíður. Landsbókasafnið er aðili að samtökunum International Internet Preservation Consortium sem hefur unnið að þróun tækni til söfnunar og aðgangs að vefsöfnum. 

## Tenglar
* vefsafn.is
Formgerðarstefnan

**Formgerðarstefna** eða **strúkturalismi** er rannsóknaraðferð til að útskýra kerfi tungumála með athugun á formum og reglum. Málvísindamaðurinn Ferdinands de Saussure er talinn faðir þessarar aðferða en hann setti fram þrjár ályktanir: 1) kerfiseðli tungumálsins er þannig að einingar í máli fá merkingu þegar þær tengjast í aðrar einingar; 2) einingar innan kerfisins öðlast ekki merkingu nema vegna vensla við aðrar einingar, tengslin búa til merkinguna, en ef tengslin haldast þau sömu er alltaf um sömu söguna að ræða; 3) tákn fyrir fyrirbæri er tilfallandi, ekki er eðlislægt samband milli orðs og þess fyrirbæris sem orðið vísar til. Hægt er að endurmynda ótal mörg kerfi úr sömu einingum. Þessi myndun kerfis sem gefur einingum merkingu felur í sér sífellda afbyggingu á sama kerfi og þar með tilurð annars konar merkingar.

Andstæðuhugsun og tvenndarkerfi eru höfuðeinkenni strúktúralisma. Póststrúktúralismi gagnrýnir það.

Formgerðarstefna er til í ýmsum afbrigðum eftir fræðigreinum svo sem í málvísindum, sálfræði, félagsfræði og heimspeki. Formgerðarstefna í sálfræði: er ein af fyrstu sálfræðistefnunum en samkvæmt henni átti viðfagnsefni sálfræðinnar að vera meðvituð hugarstarfsemi og skyldi hún rannsökuð með sjálfsskoðun. Þeir sem beinlínist aðhyllast formgerðarstefnu í bókmenntafræði nota einatt tungumálið og formgerð þess, málkerfið

## Tenglar
*
Valþjófsstaður

**Valþjófsstaður** er gamalt höfðingjasetur og kirkjustaður í Fljótsdal. Upp af bænum rís Valþjófsstaðarfjall, rúmlega 600 m hátt, með láréttum klettabeltum og Tröllkonustíg, sem er berggangur á ská upp hlíðina.

Valþjófsstaður hefur frá öndverðu verið landmikil jörð með afréttir inn til jökla. 

Við kristnitöku bjuggu Sörli Brodd-Helgason og Þórdís Guðmundsdóttir á Valþjófsstað og snemma reis þar kirkja. Valþjófsstaður varð síðar eitt af höfuðbólum Svínfellinga, og þar bjuggu um tíma bræðurnir Oddur Þórarinsson (d. 1255) og Þorvarður Þórarinsson (d. 1296), sem voru fyrirferðarmkilir í átökum Sturlungaaldar.

Jörðin varð „staður“ árið 1306 og í kaþólskum sið voru þar tveir prestar og tveir djáknar og útkirkjur á Bessastöðum og Víðivöllum ytri, auk bænhúsa. Núverandi kirkja á Valþjófsstað var vígð 1966 og geymir góða gripi. Fyrir innri dyrum er eftirmynd af Valþjófsstaðahurðinni, sem Halldór Sigurðsson á Miðhúsum skar út.

Gunnar Gunnarsson rithöfundur fæddist á Valþjófsstað árið 1889. Árið 1939 fluttist hann aftur á heimaslóðir og festi kaup á Skriðuklaustri, þar sem hann bjó til 1948.

## Tengt efni
* Valþjófsstaðarkirkja
* Valþjófsstaðahurðin
Gunnar Úlfhéðinsson

**Gunnar Úlfhéðinsson** var íslenskur lögsögumaður á 12. öld. Hann var kjörinn lögsögumaður 1146 og gegndi því embætti til 1155.

Gunnar var sonur Úlfhéðins Gunnarssonar lögsögumanns og Ragnhildar Hallsdóttur konu hans og bróðir Hrafns Úlfhéðinssonar lögsögumanns. Ekki er getið um konu hans eða hvar hann bjó.
Markús Skeggjason

**Markús Skeggjason** (d. 15. október 1107) var íslenskur lögsögumaður og skáld á 11. og 12. öld. Ari fróði segir í Kristni sögu að hann hafi verið vitrastur lögmanna á Íslandi, annar en Skafti (Þóroddsson).

Markús var sonur Skeggja Bjarnasonar og Hallberu Grímsdóttur og var kominn í beinan karllegg af Ingólfi Arnarsyni. Hann var fyrst kosinn lögsögumaður 1084, endurkjörinn hvað eftir annað og gegndi embættinu allt til dauðadags 1107. Hann hefur verið mjög fróður og líklega lærður, var einn af heimildarmönnum Ara fróða, sem segir að hann hafi sagt sér ævi allra lögsögumanna sem greint er frá í Íslendingabók, „en honum sagði Þórarinn, bróðir hans, ok Skeggi faðir þeira, ok fleiri spakir menn til þeira ævi, er fyr hans minni váru, at því er Bjarni inn spaki hafði sagt, föðurfaðir þeira, er munði Þórarin lögsögumann ok sex aðra síðan.“

Ari segir líka frá því að Markús var líka með í ráðum ásamt Sæmundi fróða og fleiri höfðingjum þegar Gissur Ísleifsson fékk tíundina samþykkta á Alþingi.

Markús var skáld og orti meðal annars drápu um Eirík góða Danakonung. Drápuna orti hann skömmu eftir lát konungs árið 1103, og er hún lofgjörð um Eirík konung og aðalheimildin um sögu hans.

Kona Markúsar var Járngerður Ljótsdóttir. Dóttir þeirra, Valgerður, giftist Þórði Skúlasyni presti í Görðum á Akranesi, og var sonur þeirra Böðvar Þórðarson í Görðum, móðurafi Snorra Sturlusonar og bræðra hans.

## Tenglar
* Eiríksdrápa

## Heimildir
*
Vesturhópshólar

**Vesturhópshólar** eða Hólar er bújörð og kirkjustaður í Vesturhópi í Vestur-Húnavatnssýslu og er nyrsti bærinn í sveitinni. Nafnið er komið af sérkennilegum hólaklasa sem liggur niður frá Vatnsnesfjalli og er sennilega skriðuframhlaup úr því. Bærinn stendur sunnan undir hólunum.

Kirkja hefur verið í Vesturhópshólum frá fornu fari en núverandi Vesturhópshólakirkja var reist árið 1879 og í henni er meðal annars predikunarstóll sem talinn er smíðaður af listamanninum Guðmundi Guðmundssyni í Bjarnastaðahlíð. Vesturhópshólar voru lengst af prestssetur en prestakallið var sameinað Tjarnarprestakalli 1854. Á meðal presta í Vesturhópshólum var Ólafur Hjaltason, fyrsti lútherski biskupinn á Hólum.

Vesturhópshólar voru taldir ein besta jörð sveitarinnar. Þekktustu búendur þar eftir að prestssetrið var lagt af voru hjónin Þorlákur Þorláksson hreppstjóri og Margrét Jónsdóttir, sem þar bjuggu á síðasta fjórðungi 19. aldar og fram á þá tuttugustu, en á meðal barna þeirra voru Jón Þorláksson forsætisráðherra og Björg Karítas Þorláksdóttir, sem var fyrst íslenskra kvenna til að ljúka doktorsprófi.

## Heimildir
*
Eilífsdalur

**Eilífsdalur** gengur suður að hátindi Esju úr Kjósinni. Samnefnt býli er í mynni Eilífsdals. Nafnið er þannig til komið að Kjalnesingurinn Helgi Bjóla fékk skipverja sínum Eilífi, bústað í bænum. Sagan segir auk þess að Eilífur hafi verið heygður á Eilífstindi, en erfitt er að komast á tindinn.

## Tilvísanir
Grímur Svertingsson

**Grímur Svertingsson** var íslenskur lögsögumaður sem uppi var á 10. og 11. öld. Hann bjó á Mosfelli í Mosfellssveit og var lögsögumaður á árunum 1002-1003.

Grímur var auðugur og ættstór, að því er segir í Egils sögu. Hann var sonur Svertings Hrolleifssonar, sem kominn var í beinan karllegg af Ölvi barnakarli. Móðir Gríms var Arnbjörg Ráðormsdóttir og hafði hún áður verið gift Gnúpi Molda-Gnúpssyni. Um árið 959 giftist hann Þórdísi Þórólfsdóttur (f. um 936), bróður- og stjúpdóttur Egils Skallagrímssonar. Egill unni henni engu minna en sínum eigin börnum og flutti að Mosfelli til þeirra Gríms um 974. Hann dó þar um 990 og var þá orðinn hrumur en skömmu fyrir dauða sinn vildi hann ríða til Alþingis með Grími stjúptengdasyni sínum og dreifa silfri sínu yfir þingheim. Grímur tók það ekki í mál og skildi hann eftir. Grímur var skírður þegar kristni var lögtekin á Alþingi og lét fljótlega reisa kirkju á Mosfelli. Þangað lét Þórdís flytja bein Egils og grafa.

Grímur tók við lögsögumannsembættinu af Þorgeiri ljósvetningagoða árið 1002 og hefur þá líklega verið orðinn roskinn. Eftir tvö ár í embætti fékk hann leyfi til þess að afsala sér embættinu til Skafta Þóroddssonar, sem var sonur Rannveigar Gnúpsdóttur hálfsystur hans „af því at hann var hásmæltr sjálfr“. Lögsögumaður þurfti á fullum raddstyrk að halda því að honum bar að fara með þriðjung allra laga í heyranda hljóði fyrir þingheim á hverju Alþingi.

## Heimildir
* 
*
Sighvatur Surtsson

**Sighvatur Surtsson** var íslenskur lögsögumaður á 11. öld og gegndi embættinu 1076-1083. Hann var sonur Surts Þorsteinssonar, sem kominn var í beinan karllegg af Katli fíflska, landnámsmanni í Kirkjubæ á Síðu, og hafa þeir langfeðgar líklega búið þar. Móðir hans var dóttir Brennu-Flosa Þórðarsonar.
Steinn Þorgestsson

**Steinn Þorgestsson** var íslenskur lögsögumaður á 11. öld. Hann er talinn hafa búið á Breiðabólstað á Skógarströnd, þar sem afi hans, Steinn mjögsiglandi Vígbjóðsson, var landnámsmaður. Steinn var lögsögumaður 1031-1033.
Þorkell Tjörvason

Þorkell Tjörvason (d. 1053) var íslenskur lögsögumaður á 11. öld. Hann var líklega frá Ljósavatni, sonarsonur Þorgeirs Ljósvetningagoða Þorkelssonar, sem var lögsögumaður 985-1001. Þorkell var lögsögumaður í tuttugu sumur, 1034-1053, en fátt er vitað um lögsögumannstíð hans.
Skafti Þóroddsson

**Skafti Þóroddsson** (d. 1030) var íslenskur lögsögumaður á 11. öld. Hann bjó á Hjalla í Ölfusi og þótti einn vitrasti og lögfróðasti maður síns tíma.

Faðir Skafta var Þóroddur spaki Eyvindarson, goði á Hjalla, en móðir hans var Rannveig Gnúpsdóttir Molda-Gnúpssonar. Skafti tók við embætti af Grími Svertingssyni móðurbróður sínum árið 1004 og var lögsögumaður til dauðadags 1030, eða í tuttugu og sjö sumur. Hann var mjög röggsamur í embætti og eitt hans fyrsta verk var að koma á fimmtardómi „ok þat, at engi vegandi skyldi lýsa víg á hendr öðrum manni en sér, en áðr váru hér slík lög of þat sem í Norvegi,“ segir Ari fróði í Íslendingabók og bætir svo við „Á hans dögum urðu margir höfðingjar ok ríkismenn sekir eða landflótta of víg eða barsmíðir af ríkis sökum hans ok landstjórn.“

Það er því ljóst að Skafti hefur tekið til hendinni og beitt hörðum aðgerðum til að friða landið og binda enda á ættarstríð og erjur sögualdar, en lok hennar eru yfirleitt miðuð við dánarár hans. Íslendingasögur gerast þó flestar fyrir daga hans að mestu og ekkert er nú vitað um hverja hann gerði landræka fyrir víg og barsmíðar. Ekki er þó vitað um neinn goðorðsmann sem varð sekur skóggangsmaður eða landflótta á 11. öld og kunna munmælasögur um þá að hafa gleymst. „Þó er höfundi Njálu af einhverjum ástæðum blóðilla við Skafta,“ segir Björn Sigfússon. Hvað sem því líður hafði honum tekist fyrir dauða sinn að koma á friði og efla réttargæslu svo að dugði að mestu fram undir Sturlungaöld.

Í Kristni sögu segir að Skafti hafi verið vitrastur allra lögsögumanna. Hann virðist hafa verið mjög fróðleiksfús og lagt sig eftir að afla sér þekkingar um hvernig málum var háttað í öðrum löndum: „Skafti Þóroddsson hafði þá lögsögu á landinu. Víða af löndum spurði hann að siðum manna, þá menn er glöggst vissu, og leiddi mest að spurningum um kristinn dóm, hvernug haldinn væri bæði í Orkneyjum og á Hjaltlandi og úr Færeyjum og spurðist honum svo til sem víða mundi mikið á skorta að vel væri. Slíkar ræður hafði hann oft í munni eða um lög að tala eða um landsrétt.“

Kona Skafta var Þóra Steinsdóttir. Synir þeirra voru Þorsteinn holmunnur og Steinn Skaftason, sem var lengi í Noregi og er af honum sérstakur söguþáttur, *[[Steins þáttur Skaftasonar]]*, en dóttir þeirra var Þorkatla, sem giftist Katli, bróður Ísleifs biskups.

## Tilvísanir

## Tenglar
* 
* 
* Skaft lögsögumaður Þóroddsson; Janus Jónsson, Andvari janúar 1916, bls. 110&ndash;140.
Gellir Bölverksson

**Gellir Bölverksson** var íslenskur lögsögumaður á 11. öld. Hann var tvívegis lögsögumaður, fyrst 1054-1062 og aftur 1072-1074. Þá hefur hann líklega verið orðinn háaldraður, því að bróðir hans, Eyjólfur Bölverksson, sem sagður var „virðingamaður mikill og allra manna lögkænastur svo að hann var hinn þriðji maður mestur lögmaður á Íslandi“ var drepinn af Kára Sölmundarsyni á Alþingi um 1012 í eftirmálum Njálsbrennu. Faðir þeirra bræðra var Bölverkur Eyjólfsson og voru þeir komnir í beinan karllegg af Þorsteini rauð, syni Auðar djúpúðgu.

Á fyrra lögsögumannstímabili Gellis varð Ísleifur Gissurarson fyrsti biskup Íslendinga. Í Hungurvöku segir um þá erfiðleika sem mættu Ísleifi í biskupsembættinu: „má þat af því merkja nokkut, í hverjum nauðum hann hefir verit, fyrir sakir ótrú og óhlýðni, ok ósiðu sinna undirmanna: at lögmaðrinn átti mæðgur tvær“ - en ekkert er vitað um heimilisaðstæður Gellis eða hverjar mæðgurnar hafa verið.
Carlsberg

**Carlsberg A/S** (borið fram ) er danskt brugghús stofnað árið 1847 af J. C. Jacobsen. Fyrirtækið dregur nafn sitt af syni hans, Carl Jacobsen. Það er með höfuðstöðvar í Kaupmannahöfn í Danmörku. Aðal framleiðsluvara fyrirtækisins er bjórinn Carlsberg, en það framleiðir líka Tuborg og nokkra aðra staðbundna bjóra. Brugghús norsks fyrirtækis, Orkla, og Carlsberg sameinuðust í janúar 2001, þá varð Carlsberg fimmta stærsta brugghús í heimi. Frá og með árinu 2009 er Carlsberg fjórða stærsta brugghús í heimi og um það bil 45.000 manns starfar þar.

Carlsberg er styrktaraðili knattspyrnufélaganna Liverpool F.C. og F.C. København.

Stærsti hluthafinn í Carlsberg A/S er Carlsbergsjóður, með rúmlega 30% hlut.

## Heimildir
The Marbles

**The Marbles** var enskur rokkdúett sem starfaði á árunum 1968 til 1969.

Frændurnir Graham Bonnet (fæddur 23. desember 1947) og Trevor Gordon (fæddur Trevor Gordon Grunnill 5. maí 1948) stofnuðu sveitina *The Blue Sect* árið 1967 en tóku upp nafnið *The Marbles* strax árið eftir. Bonnet ólst upp á Englandi en Gordon í Ástralíu þar sem hann meðal annars tók upp fjögur lög með The Bee Gees. Eftir stofnun The Marbles komst sveitin á samning við ástralska upptökustjórann Robert Stigwood. Þá urðu þeir góðvinir Barry og Maurice Gibb, úr The Bee Gees, sem sömdu 6 lög fyrir The Marbles og sungu þess að auki bakraddir.

The Marbles skutust upp á stjörnuhimininn með laginu „Only One Woman“ sem komst í 5. sæti breska smáskífulistans í nóvember 1968. Næsta smáskífa sveitarinnar var „The Walls Fell Down“ sem komst einungis í 28. sæti sama lista en komst 3. sæti hollenska vinsældalistans í apríl 1969.

Árið 1969 hætti hljómsveitin og Gordon hætti afskiptum af tónlistarbransanum. Bonnet hóf hins vegar sólóferil og á árabilinu 1978 til 1980 var hann aðalsöngvari hljómsveitarinnar Rainbow.
Vindheimamelar

**Vindheimamelar** er reiðsvæði á norðurenda Reykjatungu í Tungusveit í Skagafirði. Þeir eru í landi jarðarinnar Vindheima. Skammt norðan við enda melanna rís Skiphóll upp úr sléttlendi Vallhólmsins og hefur nafnið meðal annars verið skýrt þannig að lögun hans minni á skip á hvolfi. Vestan við melana rennur Svartá, sem breytir svo um nafn við enda Reykjatungu og kallast eftir það Húseyjarkvísl.

Hestamannafélögin Stígandi og Léttfeti gerðu skeiðvöll á melunum árið 1969 en áður höfðu hestamannamót verið haldin á Vallabökkum í Vallhólmi. Síðan hefur verið byggð upp góð aðstaða til mótahalds og þar eru haldin fjórðungsmót og landsmót hestamanna, auk héraðsmóta.

## Tilvísanir
Húseyjarkvísl

**Húseyjarkvísl** er bergvatnsá í Skagafirði, kemur upp á Eyvindarstaðaheiði og heitir þar Svartá, fellur um Svartárdal og meðfram Reykjatungu niður í Vallhólm en þar breytir hún um nafn og heitir eftir það Húseyjarkvísl. Hún fellur svo milli Vallhólms og Neðribyggðar, fyrir neðan Varmahlíð og síðan út með Langholti og fellur svo í Héraðsvötn.

Húseyjarkvísl er ágæt silungsveiðiá og einnig er í henni lax. Hún er kennd við bæinn Húsey í Vallhólmi. Landið sem hún rennur um er ákaflega slétt og áin fellur víðast hvar í lygnum bugðum.

## Heimildir

* Hallgrímur Jónasson: *Árbók Ferðafélags Íslands*. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.
* Hjalti Pálsson (ritstj.): *Byggðasaga Skagafjarðar* II. bindi. Staðarhreppur - Seyluhreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 2001. ISBN 978-9979-861-10-2

## Tenglar
* Openstreetmap Húseyjarkvísl
Hæstiréttur Bretlands

**Hæstiréttur Bretlands** (enska: *Supreme Court of the United Kingdom*) er hæstiréttur varðandi öll mál undir enskum lögum og norður-írskum lögum. Hann hefur líka takmarkaða stjórn varðandi mál undir skoskum lögum. Hæsiréttur Bretlands er æðsta dómstig Bretlands, en undirréttur og æðri dómstóll í Skotlandi er hæstiréttur brotamála þar. Hæstirétturinn hefur lögsögu um þau mál varðandi afhendingu, það er að segja í þeim málum þar sem lög aðskilnu ríkisstjórna þriggja koma til mála. Hann er staðsettur í Middlesex Guildhall í Westminsterborg. 

Hæstirétturinn var stofnaður með þriðja grein umbóta stjórnarskrá Bretlands 2005, og byrjaði að vinna þann 1. október 2009. Hann tók við nokkuð völd Lávarðadeildarinnar, sem „Löglávarðarnir“ héldu fyrir. Þessi tólf lárvarðar voru atvinnudómarar sem unnu hjá Lávarðardeildinni og framkvæmdu lagalegt starf þar.

Hæstiréttur Bretlands er ólíkur honum í Bandaríkjunum að því leyti að hann er ekki vald ríkistjórnarinnar.
Reykir í Tungusveit

**Reykir í Tungusveit** er bær og kirkjustaður í Reykjatungu í vestanverðum Skagafirði og stendur á bakka upp frá Svartá. Bærinn er fornt höfuðból.

Í landi Reykja og nágrannajarðarinnar Steinsstaða og raunar víðar í Reykjatungu er jarðhiti mjög víða og það svo að oft hefur verið vandamál að finna kalt neysluvatn. Margar laugar eru umhverfis bæinn á Reykjum og jafnvel jarðhiti í kirkjugarðinum, sem sagður er eini upphitaði grafreiturinn í heiminum.

Minnst er á laugarnar í ýmsum gömlum heimildum. Í Sturlungu segir frá því að Gissur Þorvaldsson og Kolbeinn ungi lágu með her sinn við Skíðastaða- og Reykjalaug fyrir bardagann á Örlygsstöðum.

Sveinn Pálsson, læknir og náttúrufræðingur, sem fæddur var á Steinsstöðum 1762, lýsir laugunum við Reyki svona árið 1792: „Rétt fyrir austan kirkjuna á Reykjum er köld uppspretta, sem hefur verið löguð fyrir baðtjörn. Er hægt að hita vatnið í henni að vilja hvers og eins með því að hleypa í hana vatni úr heitum lauga­læk, sem rennur fram hjá henni.“

Á Reykjum er timburkirkja sem var byggð 1896 og endurbyggð 1976. Hún er friðuð.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
*
Sinfónísk ljóð

**Sinfónískt ljóð** eða  **tónaljóð** er hljómsveitarverk, oftast í einum þætti, sem ætlað er að skila til áheyrandans hughrifum ljóðs, sögu, málverks eða annars konar listaverks. Sinfónísk ljóð voru einkum vinsæl á rómantíska tímanum og framan af 20. öld. Meðal þekktra tónskálda sem þekkt eru af sinfónískri ljóðasmíð má nefna Franz Liszt, Claude Debussy, Jean Sibelius, Bedřich Smetana, Modest Mussorgsky og Richard Strauss.
Hvanndalabjarg

**Hvanndalabjarg** eða **Hvanndalabjörg** er norðan við Ólafsfjörð. Það er hæsta standberg frá sjó á landinu, 630 metrar í sjó niður, víða skorið djúpum og hrikalegum gjám og heitir sú stærsta Skötugjá. Ofan til í bjarginu er grónar syllur þar sem sauðfé hefur oft lent í sjálfheldu.

Þrætusker er fyrir miðju bjarginu og upp af því er Karlsurð. Um Þrætusker eru landamerki milli Ytri-Ár í Ólafsfirði og Hvanndala, en sá bær var í dalskoru norðan bjargsins og var einn afskekktasti bær á Íslandi meðan þar var byggð; þangað var oft ekki fært mánuðum saman, hvorki á landi né af sjó. Þaðan voru hinir nafnkunnu Hvanndalabræður.

Mikil tröllabyggð var talin vera í Hvanndalabjargi og um það (en einnig um Ólafsfjarðarmúla) var sögð sagan um húsfreyjuna í Málmey á Skagafirði, en á eynni voru sögð liggja þau álög að enginn mætti búa þar lengur en nítján ár. Jón nokkur bjó eitt sinn í Málmey með konu sinni og tóku þau ekki mark á álögunum og hugðust búa lengur í Málmey. En tuttugasta árið hvarf húsfreyjan í Málmey á aðfangadagskvöld jóla. Jón bóndi fór þá til sóknarprests síns, séra Hálfdanar Narfasonar á Felli í Sléttuhlíð, sem var sagður mikill galdramaður, og bað hann að hjálpa sér. Varð úr að séra Hálfdan reið á galdrareiðskjóta, sumir segja skrattanum sjálfum, út Skagafjörð og hafði Jón bónda fyrir aftan sig:

„Nú halda þeir áfram fyrir framan Siglufjörð og Siglunes og svo fyrir framan Héðinsfjörð, uns þeir koma að Hvanndalabjargi vestan við Ólafsfjörð. Þar nemur prestur loks staðar framan undir bjarginu. Er þar að sjá einsog stór hurð í bjarginu; lýkst hún upp og koma þar út tvær tröllkonur, mjög stórar og allar helbláar; leiða þær milli sín þriðju tröllkonuna, sem er nokkru minni, en öll líka helblá, nema hvítur kross í enni. „Þarna sérðu konuna þína, Jón,“ segir prestur.“ Og ekki fékk Jón konu sína aftur, hún var komin í bland við tröllin.

## Heimildir
* 
*
Listasafn Bretlands

**Listasafn Bretlands** getur átt við:
* Listasafn Bretlands (London)
* Listasafn Skotlands
* Þjóðminjasafn Wales
Sumarólympíuleikarnir 2004

**Sumarólympíuleikarnir 2004** voru haldnir í Aþenu í Grikklandi frá 13. ágúst til 29. ágúst.

Á opnunarhátíð leikanna flutti söngkonan Björk lagið *Oceania*, sem var sérstaklega samið fyrir hátíðina af henni og skáldinu Sjón.

## Keppnisgreinar

Keppt var í 301 grein. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.

*  Frjálsar íþróttir (46)

*  Kappróður (14)

*  Körfuknattleikur (2)

*  Hafnabolti (1)

*  Hnefaleikar (11)

*  Kajakróður (16)

*  Hjólreiðar (18)

*  Reiðmennska (6)

*  Skylmingar (10)

*  Knattspyrna (2)

*  Fimleikar (18)

*  Ólympískar Lyftingar (15)

*  Handknattleikur (2)

*  Hokkí (2)

*  Fangbrögð (18)

*  Tækvondó (8)

*  Júdó (14)

*  Nútímafimmtarþraut (2)

*  Þríþraut (2)

*  Badminton (5)

*  Tennis (4)

*  Borðtennis (4)

*  Mjúkbolti (1)

*  Sund (32)

*  Listsund (2)

*  Dýfingar (8)

*  Sundknattleikur (2)

*  Skotfimi (17)

*  Bogfimi (4)

*  Siglingar (11)

*  Blak (4)

### Handknattleikskeppni ÓL 2004
Íslendingar tryggðu sér keppnisrétt í handknattleikskeppni ÓL í fyrsta sinn frá 1992 með því að hafna í sjöunda sæti á HM 2003. Keppt var í tveimur sex liða riðlum þar sem fjögur efstu liðin úr hvorum riðli komust áfram í fjórðungsúrslitin. Íslenska liðið tapaði tveimur fyrstu leikjum sínum, gegn Króötum og Spánverjum. Loks kom sigur gegn Slóvenum í þriðja leik, en síðan töp geegn Suður-Kóreu og Rússlandi. Niðurstaðan varð sú að Ísland mætti Brasilíu í leik um 9. sætið sem vannst 29:25. Þrátt fyrir rýra uppskeru liðsins var Ólafur Stefánsson valinn í úrvalslið keppninnar.

Króatar urðu Ólympíumeistarar eftir sigur á Þjóðverjum í úrslitum.

## Þáttaka
### Þátttaka Íslendinga á leikunum
Íslendingar áttu 26 íþróttamenn á leikunum og munaði þar mest um handboltalandsliðið.

Tveir keppendur tóku þátt í frjálsum íþróttum. Jón Arnar Magnússon varð að hætta keppni í tugþraut en Þórey Edda Elísdóttir hafnaði í fimmta sæti í stangarstökki sem var besti einstaklingsárangur Íslendings á leikunum.

Rúnar Alexandersson keppti í fimleikum þriðju leikana í röð. Sundmennirnir voru sex talsins en ekkert þeirra komst upp úr sínum forriðli. Hafsteinn Geirsson tók þátt í siglingakeppninni í annað sinn.

### Verðlaunahafar eftir löndum

## Tilvísanir
Vetrarólympíuleikarnir 2010

**Vetrarólympíuleikarnir 2010** voru haldnir í Vancouver í Kanada dagana 12. febrúar til 28. febrúar 2010.

## Kosning borgarinnar
Eftirfarandi borgarnir buðu í tækifæri til að halda leikana:

## Verðlaunahæstu lönd
Sumarólympíuleikarnir 2000

**Sumarólympíuleikarnir 2000** voru haldnir í Sydney í Ástralíu frá 15. september til 1. október 2000.

## Keppnisgreinar

Keppt var í 300 greinum. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.

*    Frjálsar íþróttir (46)

*    Kappróður (14)

*    Körfuknattleikur (2)

*    Hafnabolti (1)

*    Hnefaleikar (12)

*     Kajakróður (16)

*     Hjólreiðar (18)

*    Reiðmennska (6)

*    Skylmingar (10)

*    Knattspyrna (2)

*    Fimleikar (18)

*    Ólympískar Lyftingar (15)

*    Handknattleikur (2)

*     Hokkí (2)

*    Fangbrögð (16)

*    Tækvondó (8)

*     Júdó (14)

*    Nútímafimmtarþraut (2)

*    Þríþraut (2)

*    Badminton (5)

*    Tennis (4)

*    Borðtennis (4)

*    Mjúkbolti (1)

*    Sund (32)

*    Listsund (2)

*    Dýfingar (4)

*    Sundknattleikur (2)

*    Skotfimi (17)

*    Bogfimi (4)

*    Siglingar (11)

*    Blak (2)

## Þáttaka
### Þátttaka Íslendinga á leikunum
Íslendingar sendu átján íþróttamenn til Sidney, jafn marga af hvoru kyni.

Sundmennirnir voru níu talsins. Bestum árangri náði Örn Arnarson, sem varð fjórði í 200 metra baksundi og tíundi í 200 metra skriðsundi.

Ísland tefldi fram einum keppanda í siglingum, fimleikum og skotfimi.

Í frjálsum íþróttum voru keppendur Íslands sex talsins en tugþrautarkappinn Jón Arnar Magnússon og Maraþonhlauparinn Martha Ernstsdóttir gátu hvorugt lokið keppni vegna meiðsla.

Guðrún Arnardóttir komst í úrslit í 400 metra grindahlaupi og hafnaði í sjöunda sæti. Sá árangur féll þó í skuggann af árangri Völu Flosadóttur sem stökk 4,50 metra í stangarstökki og vann til bronsverðlauna.

### Verðlaunahafar eftir löndum
Chicago Bulls

**Chicago Bulls** er körfuboltalið frá Chicago í Illinois sem spilar í NBA deildinni. Liðið var stofnað árið 1966. Michael Jordan sem lék með liðinu er talinn einn besti körfuboltamaður allra tíma og með hann innanborðs vann liðið deildina 6 sinnum (1991, 1992, 1993, 1996, 1997, 1998).

## Þekktir leikmenn

## Titlar
***[[National Basketball Association|NBA]]**
**Meistarar (6): 1991, 1992, 1993, 1996, 1997, 1998
***[[McDonald's meistaramótið]]**
**Meistarar (1): 1997
Homoousios

Níkeuþingið ályktaði að kenningar Aríusar væru rangar og játaði um Jesú að hann væri samur Guði föður að eðli til (homoousios á forngrísku). Gríska orðið *ousia* (á latínu *substantia* eða *essentia*) merkir innsta eðli hlutar. Einar Sigurbjörnsson skýrði þessa kennisetningu svo út: „Faðir og sonur eru jafnir að veru til. Á sama hátt og faðirinn er Guð, er og sonurinn Guð. En guðir eru þó ekki tveir, þar eð vera Guðs er ódeilanleg. Þannig hefur þetta verið frá eilífð. Það hefur aldrei neitt verið án þess að sonurinn væri."

## Tilvísanir


## Ítarefni
*Bridge, James: „Homoousion", ''The Catholic Encyclopedia'', VII. bindi, New York 1910. Skoðað 8. október 2010.
*Encyclopædia Britannica Online: ''Homoousios''. Skoðað 8. október 2010.
*Orthodox Wiki: ''Homoousios''. Skoðað 8. október 2010.
Kvíslhyrningar

**Kvíslhyrningar** er ætt jórturdýra með kvíslótt (klofin) horn.   Til kvíslhyrninga telst hjartarættin (Cervidæ), t.d. hin alkunnu hjartardýr Mið-Evrópu, krónhjörturinn, dádýrið, rádýrið, risahjörturinn, vapiti hjörturinn.  

## Tengt efni
* Slíðurhyrningar
Bessastaðir (Fljótsdal)

**Bessastaðir** í Fljótsdal eru landnámsjörð, kennd við Spak-Bersa Össurarson, sem víða er getið í fornsögum. Þar var snemma kirkja, en vægi hennar minnkaði þegar klaustur var reist á Skriðu, og lagðist kirkjan af um 1600. Frá 1913 hafa Bessastaðir verið bændaeign og ættaróðal.

Sunnan við Bessastaði kemur Bessastaðaá fram úr Bessastaðaárgili, sem er mikil náttúrusmíð, um 200 m djúpt. Þar eru þykk setlög frá síðtertíer og margir fossar, sá hæsti er Jónsfoss nálægt miðju gili. Bessastaðaá kemur úr Gilsárvötnum á Fljótsdalsheiði og bendir nafnið á vötnunum til að áin hafi heitið Gilsá í fornöld.

Á Bessastöðum var lengi þingstaður, þar sem háð voru héraðsþing fyrir Fljótsdal og nágrenni. Í túninu var Þingvöllur og forn tóft, sem er friðlýst. Neðst í gili Bessastaðaár er Drekkingarhylur, stundum kallaður Sunnefuhylur, og Gálgaklettur þar skammt frá. 

Frá Bessastöðum lá alfaravegur (hestagata) yfir Fljótsdalsheiði norður til Jökuldals og Hrafnkelsdals. Síðar var ruddur þar jeppavegur og loks vegur með bundnu slitlagi, í sambandi við Kárahnjúkavirkjun.
Bessastaðaá

**Bessastaðaá** er bergvatnsá í Fljótsdal. Hún kemur úr Gilsárvötnum á Fljótsdalsheiði, sem eru í um 625 m hæð, og fellur um mikið gil ofan í dalinn og rennur í Jökulsá í Fljótsdal nálægt botni Lagarfljóts. Áin dregur nafn af Bessastöðum í Fljótsdal, sem eru utan við ána. Líklegt er að Bessastaðaá hafi heitið Gilsá í fornöld, en nafninu verið breytt af því að önnur Gilsá er í næsta nágrenni.

Á árunum 1975–1979 voru uppi áætlanir um að virkja Bessastaðaá, með miðlunarlóni í Gilsárvötnum og inntakslóni við Garðavatn (Hólmalón). Einnig átti að veita vatni til virkjunarinnar úr Hölkná og Þórisstaðakvísl. Gert var ráð fyrir jarðgöngum til stöðvarhúss skammt innan við Valþjófsstað, á svipuðum stað og Fljótsdalsstöð er nú. Síðar var hætt við að reisa Bessastaðaárvirkjun, en stefnt í staðinn að því að virkja rennsli jökulánna í Kárahnjúkavirkjun. Sú virkjun nýtir hins vegar ekki vatnið úr Bessastaðaá. Afl Bessastaðaárvirkjunar var áætlað á bilinu 32–64 MW.

## Tilvísanir
Flugustaðadalur

**Flugustaðadalur** er dalur í Álftafirði. Í honum eru fjórir bæir í byggð.

## Bæir
### Í byggð
* Hof
* Flugustaðir
* Rannveigarstaðir
* Stórhóll

### Í eyði
* Markúsarsel
Hítardalsklaustur

**Hítardalsklaustur** var munkaklaustur af Benediktsreglu, talið hafa verið stofnað árið 1166 í Hítardal á Mýrum, en mjög litlar heimildir eru þó til um klaustrið og jafnvel hefur verið dregið í efa að þar hafi nokkurn tíma komist á eiginlegur klausturlifnaður en ef svo var hefur klaustrið lagst af eftir fáeina áratugi.

Talið er að klaustrið hafi verið stofnað að einhverju leyti til minningar um brunann mikla í Hítardal 30. september 1148, þegar Magnús biskup Einarsson brann inni ásamt yfir áttatíu öðrum, og er það mannskæðasti eldsvoði á Íslandi. Bóndinn í Hítardal, Þorleifur beiskaldi Þorláksson, bjargaðist úr brunanum og átti langt líf fyrir höndum (d. 1200). Hann var stórauðugur og fékk Klængur biskup hann til að gefa jörðina til klausturstofnunar.

Um klaustrið er nær ekkert vitað en víst er að Þorleifur beiskaldi bjó áfram í Hítardal þrátt fyrir klausturstofnunina og sonur hans eftir hann. Síðar bjó Loftur biskupssonur þar, en Þorleifur var langafi hans, og þá Ketill sonur hans, en hann deildi við Staða-Árna um forræði yfir jörðinni um 1270 - þá er sagt um Hítardal „þar hafði klaustur áður verið“ og bendir það til þess að það sé þá löngu aflagt - og missti það að lokum í hendur kirkjunnar. Enginn ábóti virðist hafa haft forræði jarðarinnar.

Tveir Hítardalsábótar eru þó nefndir í annálum, Hreinn Styrmisson, sem sagður er hafa verið vígður ábóti 1166 og dáið 1171 en er að vísu einnig sagður hafa verið ábóti í Þingeyraklaustri á sama tíma; og Hafliði nokkur, sem dó 1201 en er líka talinn hafa verið ábóti í Flatey, sem varla fær þó staðist. 

## Heimild
Winchester

**Winchester** er höfuðborg sýslunnar Hampshire á Suðaustur-Englandi. Frá og með manntali ársins 2011 voru íbúar um 45.000.
Tannleysingjar

**Tannleysingjar** (vísindaleg flokkun: *Xenarthra*) er yfirættbálkur spendýra sem telur beltisdýr, mauraætur og letidýr. Þessi ættbálkur er útdauður alls staðar nema í Ameríku. Tannleysingar eru upprunnir á tertíertímabilinu fyrir um 60 milljón árum.
Silt

**Silt** er set úr jökulvatni, og er kornastærð efnisins millistig á milli sands og leirs, 0,002–0,063 mm. Sé silti núið milli fingurgóma, finnst fyrir kornum. Silt er ekki burðarhæft efni fyrir mannvirkjagerð.

Orðið *silt* er hvorugkynsorð og beygist eins og *vatn*.

Einnig er stundum notað nýyrðið *sylti*, en það hefur ekki náð fótfestu.

## Tengt efni
Löss
Leir

**Leir** er fínkornótt set, úr smæstu kornum sem myndast við veðrun bergs, kornastærð minni en 0,002 mm. Hér á Íslandi er leir yfirleitt set úr jökulvatni. Leiragnir sökkva treglega eða ekki í vatni og gefa jökulvatni lit. Sé leir núinn milli fingurgóma finnst ekki fyrir kornum. Leir er ekki burðarhæft efni við mannvirkjagerð. 

Ef leir drekkur í sig vatn bólgnar hann út, og um leið umraðast rafeindir á yfirborði agnanna, svo að hver ögn fær neikvæða heildar rafhleðslu. Leir er lokastig í veðrun fastra efna, og við frekari veðrun leysast efnin upp í sameindir.

Sumar leirtegundir breytast í fast efni við háan hita og eru mikilvægt hráefni í iðnaði. Meðal þess sem framleitt er úr leir er:
* Múrsteinar
* Tígulsteinar
* Leirvörur, svo sem vasar, krukkur, skálar, styttur o.fl.
* Postulín
Öxará

**Öxará** er ein af þekktustu ám á Íslandi og birtist fólki í fornum sögum, kvæðum og söngvum, skáldsögum og á málverkum. Öxará er dragá með öll einkenni sem slíkum ám fylgja, sem eru miklar sveiflur í rennsli, vatnshita og framburðarmagni. Í mestu þurrkum hefur hún þorrið gersamlega en í úrkomutíð og leysingum verður hún foraðsmikil. Áætlað meðalrennsli hennar er 2,5 m3/s. 

Í Landnámabók er sagt að áin hafi fengið nafn af því að þegar Ketilbjörn gamli landnámsmaður á Mosfelli fór ásamt mönnum sínum í landkönnunarferð hafi þeir gert skála í Skálabrekku við Þingvallavatn. Þar skammt frá komu þeir að ísilagðri á en hjuggu vök á ísinn, misstu öxi í ána og nefndu hana Öxará.

Áin kemur upp í Myrkavatni, litlu fjallauvatni milli Leggjabrjóts og Botnssúlna. Vatnið er í rúmlega 410 m hæð yfir sjó. Úr því fellur áin um Öxarárdal, milli Búrfells og Leggjabrjóts, og niður á Biskupsbrekkuhraun innan við Brúsastaði. Hún mun áður hafa runnið suður um Kárastaðahraun og í Þingvallavatn rétt hjá Skálabrekku en í Sturlungu segir að henni hafi verið veitt í Almannagjá til að þingmenn þyrftu styttra að fara til að sækja sér neysluvatn. Eftir það fellur hún ofan í gjána í fallegum fossi, Öxarárfossi. 

Áin rennur nokkurn spöl eftir gjánni en síðan úr henni aftur undir brúnni við Drekkingarhyl. Í Drekkingarhyl var konum áður drekkt fyrir ýmsar sakir og var þeim þá stungið í poka og varpað í hylinn.

Talið er að brú hafi verið gerð yfir Öxará þegar á 10. öld. Minnst er á þessa brú í Hrafnkels sögu Freysgoða. Lengst af mun áin þó hafa verið óbrúuð eða allt fram til 1897. Þá var gerð brú yfir ána við Drekkingarhyl, sem enn stendur nokkuð breytt. Nokkrir hólmar eru í ánni og kallast einn þeirra Einvígishólmi eða Öxarárhólmi. Þar voru hólmgöngur háðar áður fyrr. 

## Heimildir
Árni Hjartarson og Snorri Zóphóníasson 2020: Öxará. *Náttúrufræðingurinn* 90 árg. bls.5-15.
The Chicago Manual of Style

***The Chicago Manual of Style*** (skammstöfuð sem **CMS** eða **CMOS**) er stílhandbók fyrir bandaríska ensku og gefin hefur verið út síðan 1906 af University of Chicago Press.
Gissur hvíti Teitsson

**Gissur Teitsson hvíti** var íslenskur goðorðsmaður og höfðingi á 10. og 11. öld og var einn helsti foringi kristinna manna við kristnitökuna á Alþingi. Hann var einnig ættfaðir fyrstu íslensku biskupanna.

Gissur var af ætt Mosfellinga, sonarsonur Ketilbjarnar gamla Ketilssonar landnámsmanns á Mosfelli í Grímsnesi, en afkomendur hans voru síðar nefndir Haukdælir. Teitur faðir Gissurar bjó í Skálholti og þar bjó Gissur einnig en síðar á Höfða. Hann var mikill höfðingi og kemur víða við sögu í fornritum. Hann átti í deilum við Gunnar á Hlíðarenda og var foringi þeirra sem fóru að Gunnari og drápu um 990.

Gissur var einn þeirra sem Þangbrandur biskup skírði þegar Ólafur Tryggvason sendi hann hingað í trúboðsferð. Hjalti Skeggjason, tengdasonur Gissurar, tók einnig trú og urðu þeir ásamt Síðu-Halli Þorsteinssyni helstu foringjar kristinna manna. Gissur og Hjalti fóru til Noregs og voru hjá Ólafi konungi einn vetur en hann sendi þá svo til Íslands til að kristna Íslendinga. Í Kristni sögu segir að þeir hafi haft heim með sér kirkjuvið og hafi átt að boði konungs að byggja kirkju þar sem þeir kæmu fyrst að landi, en það var í Vestmannaeyjum og reis kirkjan þar. Árið 2000 var reist þar lítil stafkirkja til að minnast þessa.

Á Alþingi árið 1000 (eða 999) munaði litlu að kristnir menn og heiðnir berðust en þó varð úr að ákveðið var að Íslendingar skyldu taka kristna trú. Í framhaldi af því lét Gissur reisa fyrstu kirkjuna í Skálholti.

Gissur var þrígiftur. Fyrsta kona hans var Halldóra Hrólfsdóttir og var dóttir þeirra Vilborg, kona Hjalta Skeggjasonar. Þriðja kona hans var Þórdís, dóttir Þóroddar spaka Eyvindarsonar goða í Ölfusi og systir Skafta Þóroddssonar lögsögumanns og voru synir þeirra þeir Ketill og Ísleifur, fyrsti biskup Íslands. Einnig átti Gissur dótturina Þórkötlu, konu Marðar Valgarðssonar, sem mjög kemur við sögu í Njálu, en móðir hennar er óþekkt.

## Tenglar
Vefmyndavél

**Vefmyndavél** (slangrið **vebbi** er einnig notað frá enska heitinu ** sem er stytting á *webcamera*) er myndbandsvél eða upptökuvél sem tengist við tölvu og eru þær oftast notaðar fyrir tölvusímtækni- þ.e. að nota tölvu eins og myndsíma.

## Heimildir
Glyrna

**Glyrna** getur verið:
*Auga, oftast notað yfir augu hunda og katta eða augu sem teljast ófrjó
*Lítill skammtur af spónamat, smásopi
**[[Howella sherborni]]*, fiskur
*Lítið notað orð yfir vefmyndavél

## Sjá einnig
* 
* slembra (ögn af spónamat)
Kjölur (fjallvegur)

**Kjölur** er landsvæði og fjallvegur (**Kjalvegur**) á miðhálendi Íslands, austan Langjökuls en vestan við Hofsjökul. Norðurmörk Kjalar eru yfirleitt talin vera við Svörtukvísl og Seyðisá en að sunnan afmarkar Hvítá Kjöl. Kjölur er nú afréttarland Biskupstungna en tilheyrði áður bænum Auðkúlu í Húnaþingi.

Kjölur er í 600-700 metra hæð yfir sjávarmáli og að miklu leyti berar melöldur, sandar og hraun á milli lágreistra fella. Hærri fjöll eru þar einnig svo sem Hrútfell (1410 m) og Kjalfell (1000 m). Þar eru líka gróin svæði, einkum í Hvítárnesi og í Þjófadölum. Áður var Kjölur mun meira gróinn. Norðan til á Kili er jarðhitasvæðið Hveravellir, sem er vinsæll áningarstaður ferðamanna. Kerlingarfjöll eru við Kjalveg og er þar að finna veitinga- og gistiaðstöðu ásamt því að Hveradalir eru eitt stærsta háhitasvæði Íslands

Nyrst á Kili er Dúfunefsfell, 730 m hátt, og sunnan við það eru sléttir melhjallar sem talið er að geti verið Dúfunefsskeið, sem nefnt er í landnámu, í frásögninni af Þóri dúfunef landnámsmanni á Flugumýri og hryssunni Flugu.

Kjalvegur hefur verið þekktur frá upphafi Íslandsbyggðar og eru frásagnir í Landnámu af landkönnun skagfirskra landnámsmanna en það var Rönguður, þræll Eiríks í Goðdölum, sem fann Kjalveg. Vegurinn var fjölfarinn fyrr á tíð og raunar helsta samgönguleiðin milli Norður- og Suðurlands. Í Sturlungu eru til dæmis margar frásagnir af ferðum yfir Kjöl, oft með heila herflokka. 

Seint á 18. öld létu Reynistaðarbræður og förunautar þeirra lífið við Beinahól á Kili og er sagt að enn sé reimt þar í kring. Eftir það fækkaði ferðum um Kjöl en þær lögðust þó aldrei alveg af. Fjalla-Eyvindur hélt einnig til á Kili á 18. öld og reisti kofa á Hveravöllum.

Kjalvegur er um 165 km frá Eiðsstöðum í Blöndudal suður að Gullfossi og er fólksbílafær á sumrin, en fyrsta bílferðin yfir Kjöl var árið 1938. Á síðustu árum hefur mikið verið rætt um að leggja heilsársveg um Kjöl. Kjalvegur hinn forni liggur nokkuð vestan við bílveginn og er enn notaður sem göngu- og reiðvegur. 

## Tengt efni
* Þjóðvegur 35
* Kjalvegur hinn forni
Níke

**Níke** (á forngrísku Νίκη) var sigurgyðjan í grískri goðafræði. Rómversk hliðstæða hennar var gyðjan Viktoría.
Hjörleifshöfði

**Hjörleifshöfði** er móbergshöfði á Mýrdalssandi, 221 m hár. Hann hefur eitt sinn verið eyja, á landnámsöld var hann orðinn landfastur og fjörður, Kerlingarfjörður, var inn með honum en nú er hann umlukinn sandi og er rúma 2 km frá sjó.

Þegar Katla gýs bera Kötluhlaup með sér geysilegt magn af sandi og það eru þau sem hafa valdið hinum miklu landbreytingum. Talið er að fjörðurinn hafi fyllst af sandi á 14. öld og síðan hefur landið gengið lengra fra. Sandurinn sunnan við höfðann heitir Kötlutangi og varð syðsti oddi Íslands eftir Kötluhlaupið 1918 en áður var Dyrhólaey syðst. Nú hefur sjórinn brotið mikið af sandi af Kötlutanga síðan 1918, en hann er þó enn syðsti oddi Íslands, nær næstum 500 m sunnar en Dyrhólaey (í ágúst 2017).

Hjörleifshöfði er sagður kenndur við Hjörleif Hróðmarsson, fóstbróður Ingólfs Arnarsonar, sem kom með honum til Íslands á öðru skipi. Þeir urðu viðskila og hafði Ingólfur vetursetu í Ingólfshöfða en Hjörleifur við Hjörleifshöfða. Um vorið drápu írskir þrælar Hjörleifs hann og menn hans, tóku konurnar með sér og flúðu til Vestmannaeyja en Ingólfur elti þá uppi og drap þá. Uppi á höfðanum er Hjörleifshaugur og er Hjörleifur sagður grafinn þar.

Búið var í Hjörleifshöfða til 1936 en bærinn var fluttur af sandinum upp á höfðann eftir að hann eyddist í Kötluhlaupinu 1721. Hjörleifshöfði þótti góð bújörð og þar voru hlunnindi af reka, fuglaveiðum og eggjatekju.
Ingólfshöfði

**Ingólfshöfði** er klettahöfði við ströndina suður af Öræfajökli í Austur-Skaftafellssýslu. Hann er 76 metrar á hæð þar sem hann er hæstur og er hömrum girtur en að norðvestan er að honum sandalda, Kóngsalda, og þar er hægt að komast upp á hann. Höfðinn er friðlýstur en bændur í Öræfum mega nytja hann á hefðbundinn hátt.

Höfðinn var eitt sinn eyja en er nú tengdur við land með sandi sem Skeiðará hefur borið fram. Hann er um 1200 m á lengd og 750 m á breidd. Hluti hans er vel gróinn. Mikið fuglalíf er í höfðanum, einkum langvía, lundi, fýll og álka og var áður mikil eggja- og fuglatekja í höfðanum og tilheyrði veiðirétturinn Sandfelli í Öræfum. Útræði var frá höfðanum fram á 18. öld og má sjá þar rústir af verbúðum, en hlaup í Skeiðará eru sögð hafa spillt skipalæginu. Í höfðanum er skipsbrotsmannaskýli, viti og radíóviti. Fyrst var settur viti á Ingólfshöfða árið 1916. Núverandi viti var reistur árið 1948 og er ferstrendur 10 metra hár turn. Ljóseinkenni hans er Fl(2)W 10s (2 hvít blikkljós á 10 sekúndna fresti). 

Höfðinn er nefndur eftir Ingólfi Arnarsyni, sem sagt er að hafi haft þar vetursetu fyrsta veturinn sem hann var hér, en Hjörleifur fóstbróðir hans á að hafa farið lengra og haft vetursetu við Hjörleifshöfða. Minnisvarði um dvöl Ingólfs og Hallveigar konu hans er í höfðanum.
Keldur (Rangárvöllum)

**Keldur** eru bær og kirkjustaður á Rangárvöllum. Þar var jafnan stórbýli fyrr á öldum. Sandfok hefur eytt mjög landi kringum Keldur og hafa bændur þar lengi barist harðri baráttu til að bjarga landinu frá því að verða örfoka.

Fyrsti bóndi sem getið er um á Keldum var Ingjaldur Höskuldsson og kemur hann við sögu í Njálu. Ýmsir bardagar sem segir frá í Njálu voru háðir í landi Keldna. Seinna var jörðin eitt af höfuðbólum Oddaverja. Jón Loftsson eyddi elliárunum þar og er talinn grafinn á Keldum. Hann ætlaði að stofna þar klaustur en það komst aldrei á laggirnar. Á 13. öld bjó Hálfdan Sæmundsson, sonarsonur Jóns, á Keldum ásamt Steinvöru Sighvatsdóttur konu sinni, sem var mikill skörungur.

Gamli bærinn á Keldum er talinn vera frá elleftu öld að stofni til og er því elsta hús sem enn stendur á Íslandi. Þar er nú minjasafn. Frá bænum liggja gömul jarðgöng að bæjarlæknum. Þau eru talin frá söguöld og voru týnd í margar aldir en fundust fyrir tilviljun á 20. öld. 

Fyrir norðan Keldur var áður gróið land og þar voru áður nokkrar jarðir en nú eru þar hraun orpin sandi. Þetta svæði var gróið fram yfir miðja 19. öld en þá stórjókst sandfokið, sem talið er að hafi byrjað eftir Heklugosið 1511, þegar þykkt vikurlag lagðist yfir landið suður og suðvestur af Heklu; þá fóru Rangárvellir að blása upp og sú þróun hefur haldið áfram til þessa dags þótt baráttan við sandinn hafi skilað góðum árangri á síðustu árum. Á því landi sem nú er gróðurlaust voru áður margar jarðir og hafa allt að 18 bæjarrústir verið taldar í hinu mikla landflæmi sem tilheyrir nú Keldum.

Á Keldum hefur verið kirkja frá fornu fari og er henni nú þjónað frá Odda. Núverandi kirkja er lítil, byggð 1875 og er úr járnvörðu timbri.

## Tengill
* Gripur mánaðarins Keldur á Rangárvöllum
Breiðabólstaður (Fljótshlíð)

**Breiðabólstaður** eða **Breiðabólsstaður** er bær og kirkjustaður í Fljótshlíð. Þar hefur lengi verið prestssetur og hafa ýmsir merkisprestar þjónað þar; raunar er sagt að enginn prestur hafi sótt burt frá Breiðabólstað nema til þess að verða biskup.

Ormur Jónsson Breiðbælingur, sonur Jóns Loftssonar, bjó á Breiðabólstað og eftir lát hans fluttist dóttir hans, Hallveig, þangað ásamt manni sínum Birni Þorvaldssyni, sem var af ætt Haukdæla, hálfbróðir Gissurar Þorvaldssonar. Hann lenti í erjum við Oddaverja, sem fóru að honum og felldu hann í bardaga þar 17. júní 1221.

Jón Ögmundsson, sem varð fyrsti biskup á Hólum, var prestssonur frá Breiðabólstað og var sjálfur prestur þar áður en hann tók við biskupsdæminu. Ögmundur Pálsson var líka prestur þar áður en hann varð biskup. Af öðrum prestum má nefna Presta-Högna Sigurðsson (1693-1770), sem eignaðist með konu sinni, Guðríði Pálsdóttur, átta syni sem allir urðu prestar, svo og níu dætur. Sagan segir að á Jónsmessu 1760 hafi synirnir allir mætt á Breiðabólstað í fullum prestaskrúða, en séra Högni sjálfur sá níundi, og eins hafi þeir allir níu mætt á Alþingi sama ár.

Á 19. öld var Tómas Sæmundsson, einn Fjölnismanna, prestur á Breiðabólstað og er minnisvarði um hann í kirkjugarðinum þar sem Fjölnismenn létu setja yfir hann. Á síðari hluta aldarinnar var þjóðsagnasafnarinn Skúli Gíslason prestur á Breiðabólstað. Núverandi prestur er séra Önundur S. Björnsson.

Kirkja hefur verið á Breiðabólstað síðan á 11. öld og þar hefur jafnan verið prestssetur. Núverandi kirkja var vígð 1912 og er krosskirkja teiknuð af Rögnvaldi Ólafssyni arkitekt. Í henni eru margir merkir gripir.

## Ítarefni
* Oddgeir Guðjónsson: "Fljótshlíð", *Sunnlenskar byggðir IV*, Búnaðarsamband Suðurlands 1982.
* Vigfús Guðmundsson: *Breiðabólstaður í Fljótshlíð*, Reykjavík 1969.