Samfélagssáttmáli

**Samfélagssáttmálinn** er meginhugtak svonefndra sáttmálakenninga um eðli og undirstöður mannlegs samfélags, siðferðis og réttmæti ríkisvalds. Hugmyndin er í grófum dráttum sú að óskrifaður sáttmáli ríki um að einstaklingar gefi upp tilkall sitt til tiltekinna réttinda en feli ríkisvaldi í hendur valdstjórn til þess að viðhalda reglu í samfélaginu og tryggja öryggi þegnanna. Yfirleitt er því ekki haldið fram að menn hafi bókstaflega komist að samkomulagi un undirstöður samfélagsskipunarinnar á einhverjum tilteknum tíma heldur ríki samkomulagið á svipaðan hátt og samkomulag ríkir um merkingu orða í tungumálinu.

Sáttmálakenningar eru til í mörgum afbrigðum. Þær hafa verið notaðar til að réttlæta konungsstjórn, frjálshyggju og félagshyggju. Sáttmálakenningar voru þungamiðjan í þeirri hugmynd að réttmætti valdhafanna byggi á samþykki þegnanna og voru hornsteinninn í heimspekilegri réttlætingu lýðræðisins sem kom fram á 17. og 18. öld.

Flestar sáttmálakenningar byrja á einhvers konar greiningu á ímynduðu samfélagi án ríkisvalds og félagslegrar skipunar; þetta ástand er venjulega nefnt „náttúrulegt ástand“. Í slíku ástandi, segja flestar sáttmálakenningar, eru einu hömlurnar á einstaklinginn máttur hans og samviska. Ýmsar útfærslur eru síðan til á svarinu við spurningunni hvers vegna skynsamur einstaklingur hefur hag af því að láta eftir hluta af frelsi sínu til þess að koma á félagslegri skipan og valdstjórn.

Vísi að sáttmálakenningu má finna í ritum forngríska heimspekingsins Platons en sáttmálakenningar urðu þó ekki vinsælar fyrr en á nýöld. Helstu kenningasmiðir sáttmálakenninga voru þeir Thomas Hobbes (1651), John Locke (1689) og Jean-Jacques Rousseau (1762). Merkasti sáttmálakenningahöfundur 20. aldar var John Rawls (1971).

## Neðanmálsgreinar


## Ítarefni
* Ankerl, Guy. *Toward a Social Contract on a Worldwide Scale* (Geneva: ILO, 1980).
* Boucher, David og Paul Kelly (ritstj.). *The Social Contract from Hobbes to Rawls* (New York: Routledge, 1994).
* Dworkin, Ronald. *Law's Empire* (Fontana Press, 1986).
* Freeman, Samuel *Justice and the Social Contract* (Oxford: Oxford University Press, 2007).
* Gauthier, David. *Morals By Agreement* (Oxford: Oxford University Press, 1986).
* Gauthier, David. *Moral Dealing: Contract, Ethics, and Reason* (Ithaca: Cornell University Press, 1990).
* Hampton, Jean. *Hobbes and the Social Contract Tradition* (Cambridge: Cambridge University Press, 1986).
* Kavka, Gregory S. *Hobbesian Moral and Political Theory* (Princeton: Princeton University Press, 1986).
* Lessnoff, Michael. *Social Contract* (London: Macmillan, 1986).
* Morris, Christopher W. (ritstj.). *The Social Contract Theorists: Critical Essays on Hobbes, Locke and Rousseau* (Rowman & Littlefield Publishers, 1999).
* Nozick, Robert. *Anarchy, State, and Utopia* (New York: Basic Books, 1974).
* Pettit, Philip. *Republicanism: A Theory of Freedom and Government* (Oxford: Clarendon Press, 1997).
* Rawls, John. *A Theory of Justice* (Harvard University Press, 1971).
* Rawls, John. *Political Liberalism* (New York: Columbia University Press, 1996).
* Skyrms, Brian.*Evolution of the Social Contract* (Cambridge: Cambridge University Press, 1996).
* Skyrms, Brian. *The Stage Hunt and the Evolution of Social Structure* Cambridge: Cambridge University Press, 2004).
* Vallentyne, Peter (ritstj.). *Contractarianism and Rational Choice* (Cambridge: Cambridge University Press, 1991).

## Tenglar
* 
* 
* 
*