open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Laugarnesleir

**Laugarnesleir** er leirmunagerð sem Gestur Þorgrímsson og kona hans Sigrún Guðjónsdóttir og Elísabet Magnúsdóttir stofnuðu árið 1947. Gestur smíðaði leirofninn og mótaði leirmunina. Leirmunagerðin var til húsa á Hofteig 21.

## Heimild
* Laugarnesleir, Vikan, 19. Tölublað (11.05.1950), Blaðsíða 1-3
Heiðaflóki

**Heiðaflóki** (fræðiheiti: *Rhododendron groenlandicum* (áður *Ledum groenlandicum* eða *Ledum latifolium*), er sígrænn, ilmandi runni með hvítum blómum sem er oft notaður í jurtate.

## Lýsing
Þetta er lágvaxinn runni sem verður yfirleitt að 50 sm hár (einstaka sinnum að 2m hár), með sígrænum 20 til 60 mm löngum og 2 til 15 mm breiðum blöðum. Leðurkennd blöðin eru krumpuð að ofan, dökkgræn, og með þétta hvíta til rauðbrúna hæringu að neðan, niðursveigð á jöðrunum. Smá hvít blómin eru mörg í hálfsveipum sem eru nokkrir saman endastæðum klösum, allt að 5 sm í þvermál. Þau eru mjög ilmandi og klístruð.

Litningatalan er 2n = 26.

Grænlenska heitið *Qajaasaraq* sem er notað yfir tegundina vísar til lögunar blaðanna: "litla" (-araq) "eins og" (-sa-) "kajak" (qajaq).

## Útbreiðsla
Hann finnst tempruðum til heimskautasvæðum Norður-Ameríku (Allsstaðar í Kanada, í Bandaríkjunum í eftirfarandi fylkjum; New England, New York, Pennsylvania, Michigan, Wisconsin, Minnesota, Idaho, Washington, Oregon og Alaska) og í Grænlandi. Hann vex í mýrum og á blautum ströndum, og stundum á grýttum fjallahlíðum.

## Nytjar
Hann er oft notaður sem krydd í réttum með villibráð. 

Fyrir notkun í jurtalækningar skal vísað í Labrador-te.

Safinn úr blöðunum hefur einnig verið notaður gegn moskítóbiti.

Tegundin er lítið eitt ræktuð til skrauts í görðum.
## Tilvísanir

## Tenglar
*USDA PLANTS database: ''Ledum groenlandicum'' 
*Description of ''Rhododendron groenlandicum'' at the American Rhododendron Society
*Photograph of ''Rhododendron groenlandicum'' plus description at the Washington Native Plant Society
*''Rhododendron groenlandicum''  at the Connecticut Botanical Society
Bára Grímsdóttir

**Bára Grímsdóttir** (fædd 24. apríl 1960) er íslenskt tónskáld, hljóðfæraleikari, söngkona og formaður Kvæðamannafélagsins Iðunnar. Hún var sæmd fálkaorðunni árið 2019 fyrir "varðveislu og endurnýjun á íslenskum tónlistararfi".

## Heimildir
Íslensk þjóðlög (safn)

***Íslensk þjóðlög*** er safn um 500 íslenskra þjóðlaga sem séra Bjarni Þorsteinsson tók saman 1906–1909. Fékk hann Carlsbergssjóðinn til að gefa bókina út.

## Tilvísanir

## Heimildir
* *[https://www.ismus.is/tonlist/baekur/100 Íslensk þjóðlög]* – Ísmús.
* ''Íslensk þjóðlög'' á Bækur.is
Labrador-te

**Labrador-te** er heiti sem er notað yfir þrjár náskyldar lyngrósategundir sem og jurtate sem er gert úr þeim. Allar þrjár tegundirnar eru votlendistegundir í lyngætt. Jurtateið hefur verið uppáhalds drykkur meðal Atabaska, frumbyggja Norður-Ameríku og Inúíta.

## Lýsing
Allar þrjár tegundirnar eru hægvaxandi, lágvaxnir og sígrænir runnar:
* Mýraflóki (*Rhododendron tomentosum*, áður *Ledum palustre*)
* Heiðaflóki (*Rhododendron groenlandicum*, *Ledum groenlandicum* eða *Ledum latifolium*)
* Kirtilflóki (*Rhododendron neoglandulosum*, *Ledum glandulosum*)

## Nytjar
Atabaskar gera jurtate af blöðunum. Aðrir nota plöntuna til að krydda kjöt með því að sjóða blöð og greinar í vatni og síðan leggja kjötið í seyðið. Ættflokkarnir Pomo, Kashaya, Tolowa og Yurok í Norður-Kaliforníu suðu blöðin til að gera jurtate við hósta og kvefi.

Á sautjándu öld notuðu þýskir bruggarar *R. tomentosum* í bjórgerð til að hann væri áfengari, en það var bannað vegna aukinnar árásargirni.

## Eitrun
Það eru ekki nægilegar upplýsingar til að sýna fram á hættuleysi labrador-tes þar sem eiturvirkni er breytileg eftir tegundum og staðsetningu. Mikil neysla getur valdið útskolun, uppköstum, svima og syfju. Stærri skammtar geta valdið krampa, flogum, lömun og í stöku tilfellum dauða.

Eitrun er af völdum terpenóíðsins ledól sem finnst í öllum tegundunum. *R. groenlandicum* hefur minnsta magnið. Grayanó-eiturefni eru einnig til staðar, en sjaldgæft er að manneskjur verði fyrir eitrun af þeirra völdum í labrador-tei. Hins vegar hefur búfé drepist vegna þess.

## Uppskera
Tegundirnar vaxa hægt, svo stök blöð eru tekin að vori annað hvert ár frá mörgum plöntum til að forðast að skemma plönturnar.

## Tilvísanir
Mýraflóki

**Mýraflóki** (fræðiheiti: *Rhododendron tomentosum* (áður *Ledum palustre*), er ilmandi runni í undirdeildinni *Ledum* í lyngrósaættkvísl (*[[Rhododendron]]*) í lyngætt.

## Lýsing
Mýraflóki er lágvaxinn runni sem verður að 50 sm hár (sjaldan að 120 sm) með sígrænum blöðum 12–50&nbsp;mm löng og 2–12&nbsp;mm breið. Blómin eru smá, með 5 krónublöð, og eru mörg í hálfsveipum sem eru nokkrir saman endastæðum klösum 3–5&nbsp;sm í þvermál. Þau eru með sterka lykt sem dregur að býflugur og önnur frjóvgandi skordýr.

## Búsvæði og útbreiðsla
Í Norður-Ameríku vex hann í norðurhluta Grænlands, Kanada, og Alaska, í Evrópu í norður og miðhlutanum, og í Asíu suður til norður Kína, Kóreu og Japan. Hann vex á mýrlendi, runnasvæðum og mosa og fléttu túndru.

## Efnainnihald
Allir hlutar plöntunnar innihalda eitraða terpena sem virka á miðtaugakerfið. Fyrstu einkenni ofskömmtunar er svimi og truflanir í hreyfigetu, sem verða svo  krampi, velgja, og meðvitunarleysi. Lyktin ein og sér getur valdið höfuðverk hjá sumu fólki.

## Líkar tegundir
Ekki má rugla þessari tegund við hina skyldu og líku tegund heiðaflóka (*Rhododendron groenlandicum*), sem finnst aðallega á Labrador og Grænlandi, en einnig víðar í norðurhluta Norður-Ameríku), sem er heppilegri til nytja vegna lægri efnainnihalds.

## Nytjar
### Jurtalækningar
Mýraflóki er notaður í jurtalækningum til að gera svonefnt Labrador-te. Sumir telja mýraflóka vera heppilegan til að smyrja á stungu- og bitsár, t.d. vegna skordýra. Hinsvegar hafa engar áreiðanlegar rannsóknir verið gerðar á því enn.

### Aðrar nytjar
Mýraflóki var notaður í  í bjórgerð á miðöldum. Vegna sterkrar lyktarinnar hefur hann áður verið notaður sem vörn gegn fatamöl, einnig moskítóflugum og skordýrum almennt í Skandinavíu.

## Tenglar
*"Rhododendron tomentosum". Germplasm Resources Information Network (GRIN). Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA).
*Flora of China: ''Ledum palustre''
*USDA PLANTS database: ''Ledum palustre'' 
*Den virtuella floran: ''Distribution''

## Tilvísanir
Joko Widodo

**Joko Widodo** (fæddur undir nafninu **Mulyono** þann 21. júní 1961), einnig kallaður **Jokowi**, er indónesískur stjórnmálamaður sem var sjöundi forseti Indónesíu. Hann var kjörinn í júlí árið 2014 og er fyrsti forseti landsins sem ekki á bakgrunn í stjórnmála- eða hernaðarelítu landsins. Hann var áður borgarstjóri Surakarta frá 2005 til 2012 og fylkisstjóri Jakarta frá 2012 til 2014.

Jokowi varð þjóðþekktur í Indónesíu árið 2009 vegna starfa sinna sem borgarstjóri Surakarta. Hann er meðlimur í Indónesíska lýðræðisbaráttuflokknum (indónesíska: *Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan* eða PDI-P) og var frambjóðandi hans í fylkisstjórakosningum Jakarta árið 2012. Jokowi sigraði sitjandi fylkisstjórann Fauzi Bowo og tók við embættinu í október árið 2012. Jokowi hleypti nýju lífi í stjórnmál Jakarta með óvæntum eftirlitsferðum sínum til ríkisstofnana borgarinnar og með umbótum sínum til að taka á spillingu í stjórnsýslukerfi borgarinnar. Sem borgarstjóri kom hann á almennri heilbrigðisgæslu fyrir borgarbúa, hreinsaði stærsta fljót borgarinnar til að koma í veg fyrir flóð og hóf byggingu á neðanjarðarlestakerfi.

Jokowi, sem þá var álitinn rísandi stjarna í indónesískum stjórnmálum, var útnefndur forsetaframbjóðandi Lýðræðisbaráttuflokksins fyrir kosningarnar árið 2014. Jokowi vann meirihluta atkvæða í kosningunum þann 22. júlí sama ár. 

Sem forseti hefur Jokowi einbeitt sér að uppbyggingu innviða og hefur hafið eða endurvakið ýmis verkefni til að byggja hraðbrautir, hraðlestarlínur, flugvelli og fleiri samgöngur til að tengja indónesíska eyjaklasann betur saman. Ríkisstjórn hans hefur einnig lagt áherslu á að „vernda fullveldi Indónesíu“ með því að sökkva erlendum skipum sem veiða fisk ólöglega innan landhelgi landsins og láta eiturlyfjasmyglara sæta dauðarefsingu þrátt fyrir mótmæli erlendra ríkja eins og Frakklands og Ástralíu. Jokowi nýtur talsverðra vinsælda meðal Indónesa og var endurkjörinn árið 2019.

## Tilvísanir
Kirtilflóki

**Kirtilflóki** (fræðiheiti: *Rhododendron columbianum* (áður *Ledum glandulosum* eða *Ledum columbianum*), er ilmandi runni í undirdeildinni *[[Ledum]]* í lyngrósaættkvísl (*[[Rhododendron]]*) í lyngætt. Hann vex í vesturhluta Bandaríkjanna og Vestur-Kanada; í Bresku-Kólumbíu, Alberta, Washington, Oregon, Idaho, Kaliforníu, Montana, Wyoming, Utah, Nevada, og Colorado. Kirtilflóki vex á votlendi frá sjávarmáli upp í 3500m hæð. 

## Lýsing
Kirtilflóki er runni sem verður að 2 m hár, og breiðist m. a. út með rótarskotum. Sígræn blöðin eru egglaga til lensulaga, og ilma þegar þau eru kramin. Blómin eru hvít til rjómalit, 10 til 35 saman í klasa.

## Nytjar
Kirtilflóki hefur verið notaður í te vegna herpandi, svitadrífandi, vatnslosandi og hægðalosandi eiginleika. Teið getur orðið eitrað ef laufin eru látin liggja of lengi. Lyktin af blöðunum hafa sýnt virkni við að fæla í burt skordýr og nagdýr.

## Tilvísanir
Nucifraga columbiana

***Nucifraga columbiana*** er spörfugl sem er nokkuð minni en evrasíski ættingi hans hnotkráka (*N. caryocatactes*). Hann er öskugrár að lit nema á vængjum og stélfjöðrum sem eru svört og. Goggur, fætur og leggir eru einnig svört. Aðalfæða hans eru furufræ, aðallega af undirættkvíslinni Strobus.

## Tilvísanir

* Lanner, R. M. (1996). *Made for each other: a symbiosis of birds and pines*. OUP. 
* Balda R., Kamil C., Linking Life Zones, Life History Traits, Ecology, and Spatial Cognition in Four Allopatric Southwestern Seed Caching Corvids, 2006 http://www.pigeon.psy.tufts.edu/asc/Balda/Default.htm
*NatureServe report

## Tenglar
*Clark's nutcracker 
*Clark's nutcracker photo gallery  VIREO
* Clark's nutcracker  on the Internet Bird Collection
*Clark's nutcracker at All About Birds
*Whitebark Pine Ecosystem Foundation
Nucifraga multipunctata

***Nucifraga multipunctata*** er spörfugl sem er náskyldur hnotkráku (*N. caryocatactes*). Þar til nýlega var hún talin undirtegund af hnotkráku. Hún finnst í vesturhluta Himalajafjalla. Hún líkist mjög hnotkráku en er með stærri hvítum flekkjum að neðan, en dekkri brúnan lit á baki og höfði.

## Tilvísanir

*Rasmussen, P.C., and J.C. Anderton. 2005. Birds of South Asia. The Ripley guide. Volume 2: attributes and status. Smithsonian Institution and Lynx Edicions, Washington D.C. and Barcelona.
Rhododendron lapponicum

***Rhododendron lapponicum*** er lyngrósartegund sem finnst á kaldtempruðum svæðum hringinn í kringum norðurpólinn og finnst hún frá sjávarmáli upp í 1900 metra hæð. Hún er sígrænn runni sem verður 0,2–0,45 m á hæð og er rauð til purpuralit.

## Tilvísanir

* "*Rhododendron lapponicum*", (Linnaeus) Wahlenberg, *Fl. Lapp.* 104. 1812.
* The Plant List 
* Flora of China 
* Hirsutum.com
Birkenhead

**Birkenhead** er borg í sýslunni Merseyside á Englandi. Borgin sem er á Wirral-skaga liggur gegnt Liverpool og hefur um 89.000 íbúa en það búa um 325.000 á stórborgarsvæðinu (2011). Birkenhead stækkaði frá þorpi með um 100 íbúa í byrjun 19. aldar yfir í 100.000 manna þéttbýli í byrjun 20. aldar með tilkomu iðnbyltingarinnar. Borgin var með þeim fyrstu í Evrópu til að hafa sporvagn (knúðan áfram með hestum). Árið 1886 tengdust Birkenhead og Liverpool með lest undir Mersey. 

Í borginni er Cammell Laird-skipastöðin og mikilvæg höfn. Tranmere Rovers er knattspyrnulið borgarinnar.

## Heimild
Sterar

**Sterar** eru lífræn efni sem gegna hlutverki í himnu frumna og við að senda boð á milli frumna. Til eru hundruðir mismunandi stera í dýrum, plöntum, og sveppum.

Grunnuppbygging stera eru 17 kolefnisfrumeindir sem mynda fjóra hringi. Með því að bæta mismunandi efnum á þessa hringi og með því að breyta oxunar ástandi fást fram mismunandi gerðir af sterum. Í dýrum eru allir sterar búnir til með því að umbreyta lanósteróli, í plöntum eru sterar búnir til með því að umbreyta hring-artenóli.

## Sterar í mönnum
Helstu flokkar stera í mönnum eru:

* **Barksterar** sem framleiddir eru í nýrnahettuberkinum. 
****Sykursterar** draga úr bólgu, bæla ónæmiskerfið, draga úr frumuskiptingu, hafa áhrif á efnaskipti, og láta æðar dragast saman. Helstu sykursterarnir sem líkaminn framleiðir eru kortisól og kortisón. Kortisón er oft notað sem lyf til að draga úr bólgu.
** **Saltsterar** stýra jafnvægi vatns, natríums og kalíums í líkamanum með því að hafa áhrif á útskilnað í nýrum. Þar með hafa þeir áhrif á magn blóðs í líkamanum og á blóðþrýsting. Helsti saltsterinn er aldósterón.
* **[[Kynhormón]]**
****Prógesterón** stýrir breytingum í legslímhúðinni á tíðahringnum og viðheldur þungun.
** **[[Estrógen]]** stýra líka tíðahringnum og hvetja þroska kvenlegra einkenna eins og brjósta og fitusöfnunar á mjöðmum.
** **Karlhormón** hvetja þroska karllegra einkenna, þau láta fóstur þróa með sér karlkynfæri og valda kynþroska hjá strákum. Karlhormón eru framleidd í eistunum í körlum, í eggjastokkunum í konum, og í nýrnahettunum. Konur hafa líka karlhormón, en mun minna er karlar. Karlhormón auka kynhvöt, láta axlir víkka, láta vöðva stækka, draga úr fitusöfnun, hvetja sæðismyndun, og valda árásargirni. Aðalkarlhormónið er testósterón. Til eru margar gerðir vefaukandi stera *(anabólískra stera)* sem framleiddir eru sem lyf og eru stundum misnotaðir af íþróttamönnum.
* Kólesteról er fituefni sem gegnir nauðsynlegu hlutverki í frumuhimnunni þar sem það stýrir því hversu seig himnan er.
* Sterar með opinn hring, t.d. D-vítamín.

## Tilvísanir
Blackburn

**Blackburn** er borg í Lancashire, Englandi. Íbúafjöldi er um 118.000 manns (2011). Blackburn byggðist upp sem vefnaðarbær allt frá 13. öld þegar ull var mikilvæg vara. Bómull tók við á 18. öld sem mikilvægasta vefnaðarvaran. Í byrjun 20. aldar varð hrun í vefnaðariðnaðinum og yfir 50 verksmiðjur lokuðu. Töluvert af asískum innflytjendum búa í borginni.

Blackburn Rovers er knattspyrnulið borgarinnar.

## Heimild
Pinus orizabensis

***Pinus orizabensis*** er fura sem er einlend í mið Mexíkó. Hún hefur verið talin undirtegund af ''Pinus cembroides'' og þá skráð sem *Pinus cembroides* subsp. *orizabensis* D.K.Bailey. Hún er með stærri fræ en *Pinus cembroides*.

Útbreiðslan er takmörkuð, er á litlu svæði í austur Eje Volcánico Transversal (eldfjallabelti í Mexíkó), í ríkjunum Puebla og Veracruz. Hún vex hátt til fjalla, aðallega á milli 2.200–2.800m hæð, í svalara og rakara loftslagi en flestar aðrar pinyon furur.

## Lýsing
Þetta er lítið til meðalstórt tré, að 8 til 10 m hátt og með stofnþvermál að 50 sm. Börkurinn er dökkbrúnn, þykkur og með djúpum sprungum neðst á bolnum. Barrnálarnar eru ýmist 3 eða 4 saman í búnti, grannar 3 til 6 sm langar, og grænar til blágrænar, með loftaugun á hvítri rönd á innra yfirborði nálanna.

### Könglar
Könglarnir eru hnatt til egglaga, 4 til 7 sm langir og 3 til 5 sm lokaðir, grænir í fyrstu, og og verða gulbrúnir við þroska eftir 16 til 18 mánuði, með fáar köngulskeljar, yfirleitt eru 6 til 18 frjóar (með fræ). Þegar könglarnir opnast við þroska verða þeir 5 til 7 sm breiðir, og haldast fræin á þeim eftir opnun. 

Fræin eru 12 til 15 mm löng, með þykkri skel, bleikri fræhvítu, og vængstubb um 2 mm langan; þeim er dreift af fuglinum ''Aphelocoma wollweberi'', sem tínir fræin úr opnum könglunum. Fuglinn geymir mörg fræjanna til að nota síðar, og eru þau stundum ekki nýtt og verða að nýjum trjám.

## Saga
*Pinus orizabensis* var uppgötvuð af Dana K. Bailey 1983 sem var að rannsaka övenjulega furu sem ver ræktuð í Royal Botanic Gardens, Kew; það kom í ljós að hún var eins og villtar furur frá Pico de Orizaba. Í fyrstu var henni lýst sem undirtegund af *Pinus cembroides*, en viðbótarrannsóknir af Bailey & Hawksworth og öðrum hefur sýnt að betur sett sem sjálfstæð tegund. Nokkrir höfundar halda sig enn við gömlu greininguna, þrátt fyrir að þær sýni engin merki þess að blandast þrátt fyrir að vaxa sumsstaðar saman. Hún er betur aðlöguð að hafrænu loftslagi eins og á Englandi en Pinus cembroides sem vex á þurrari svæðum.

*Pinus orizabensis* er skyldust ''P. johannis'' og ''P. culminicola'', og er með loftaugun innan á blöðunum eins og þær; hún er hinsvegar með stærri köngla og fræ, og frá *P. culminicola* með færri nálar í búnti (3–4 á móti 5). 

Ætum fræjunum (furuhnetur) er safnað lítið eitt í Mexíkó.

## Tilvísanir
*
*Photo of cones (''scroll half-way down'')
Ebró-fljót

**Ebró-fljót**  (katalónska: **Ebre**) er fljót á austur-Spáni. Ebró er næstlengsta fljót Íberíuskaga, 928 km, á eftir Tagus og á hún upptök sín í fjöllum Kantabríu. Fljótið liggur í gegnum ýmsa bæi og borgir, þar á meðal Logroño og Zaragoza og rennur til sjávar í Katalóníu. Við óshólmana er verndað votlendissvæði *Parc Natural del Delta de l'Ebre* (stofnað 1986). Ofarlega í ánni eru stíflur og uppistöðulón.

Orrustan við Ebró var um 4 mánaða bardagi árið 1938 í Spænska borgarastríðinu við fljótið þar sem tugþúsundir létust.

## Heimild

*
Me too-hreyfingin

**Me too-hreyfingin** (ég líka hreyfingin, enska: *The Me Too movement*) er hreyfing sem spratt upp 2006 af Tarana Burke. Hún komst í hámæli 2017 þegar ásakanir voru gerðar gegn kvikmyndaframleiðandanum Harvey Weinstein. Hreyfingin beinist gegn kynferðislegri áreitni og kynferðislegu ofbeldi. Sérstök áhersla var á áreitni á vinnustað. Setningin „Me Too“ (ég líka) og myllumerkið #metoo hafa verið notaðar í þessu samhengi á samfélagsmiðlum og hafa afbrigði af hreyfingunni sprottið upp víða um heim. 

## Heimildir
Pinus culminicola

***Pinus culminicola***,  er fura einlend í norðaustur Mexíkó. Útbreiðslan er mjög takmörkuð, á litlu svæði á háfjöllum norður Sierra Madre Oriental í Coahuila og Nuevo León, og eingöngu algeng á hæsta fjallinu, Cerro Potosí (3713 m). Hún kemur fyrir hátt til fjalla, frá 3000–3700 m, í svölu og röku kaldtempruðu loftslagi.

## Lýsing
*Pinus culminicola* er lítill til meðalstórt tré, frá 1,5 til 5 m hátt, með að 25 sm stofnþvermál. Börkurinn er grábrúnn, þunnur og hreistraður neðst á stofni. Barrnálarnar eru fimm saman í búnti, grannar, 3 til 5,5 sm langar, grænar til blágrágrænar, með loftaugun á hvítri rönd á innra yfirborði nálanna. 
Frjókönglarnir eru gulleitir og síðar gulbrúnir, langegglaga, 5 til 8 mm langir.
Könglarnir eru hnattlaga, 3 til 4 sm langir og breiðir lokaðir, grænir í fyrstu, og og verða gulbrúnir við þroska eftir 16 til 18 mánuði, með fáar þunnar köngulskeljar, yfirleitt eru 6 til 14 frjóar (með fræ). Þegar könglarnir opnast við þroska verða þeir 4 til 6 sm breiðir, og haldast fræin á þeim eftir opnun. Fræin eru 9 til 12 mm löng, með þykkri skel, hvítri fræhvítu, og vængstubb um 1-2 mm langan; þeim er dreift af fuglunum ''Nucifraga columbiana'' og ''Aphelocoma wollweberi'', sem tína fræin úr opnum könglunum. Fuglarnir geyma mörg fræjanna til að nota síðar, og eru þau stundum ekki nýtt og verða að nýjum trjám.

## Saga
Vegna einangraðra vaxtarstaða á toppum fjarlægra fjalla, uppgötvaðist tegundin ekki fyrr en 1959. Hún er frábrugðin flestum öðrum tegundum í undirdeildinni með nálafjölda (5 í búnti fremur en 1–4), og með að vera algerlaga runnkennd,. Hún er skyldust ''P. johannis'' og ''P. orizabensis'', og er með loftaugun innan á blöðunum eins og þær; hún er hinsvegar frábrugðin þeim með að vera með smærri köngla og fræ. Eins og hinar tvær gerir blágrátt innri hlið nálanna hana að laglegum hægvaxta runna, heppilegum í litla garða.

James E. Eckenwalder skráði í *Conifers of the World* (2009) fjögur afbrigði sen er nokkuð frábrugðið uppsetningu Alois Farjon í *A Handbook of the World's Conifers* (2010).:
* *Pinus culminicola* var. *bicolor* (E.Little) Eckenwalder: Farjon setur það sem afbrigðið *Pinus cembroides* var. *bicolor* undir tegundinni *[[Pinus cembroides]]*.
* *Pinus culminicola* var. *culminicola*: Einkennisafbrigði
* *Pinus culminicola* var. *johannis* (M.Robert) Silba: Farjon setur það sem afbrigðið *Pinus cembroides* var. *bicolor*.
* *Pinus culminicola* var. *remota* (E.Little) Eckenwalder: Farjon setur það sem sjálfstæða tegund *[[Pinus remota]]*. 
*Pinus culminicola* var. *johannis* og *Pinus culminicola* var. *bicolor* voru greindar með erfðagreiningu og efnasamsetningu 2013 og kom í ljós að þær væru sjálfstæðar tegundir: *[[Pinus johannis]]* og *[[Pinus discolor]]*.

Eins og hjá hinum tegundunum eru fræin æt, en erfitt aðgengi hindrar söfnun á því.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Photos of shrubs and foliage (scroll half-way down)
*Photo of cones (scroll half-way down)
Pinus maximartinezii

***Pinus maximartinezii***,  er fura einlend í mið Mexíkó. Útbreiðslan er mjög takmörkuð, á litlu svæði í suður Sierra Madre Occidental í suðurhluta Zacatecas. Hún kemur fyrir íI 1800–2400 m hæð í hlýju, þurru og tempruðu loftslagi.

## Lýsing
*Pinus culminicola* er lítill til meðalstórt tré, frá 5 til 15 m hátt, með að 50 sm stofnþvermál. Börkurinn er brúnn, þykkur og sprunginn neðst á stofni. Barrnálarnar eru fimm saman í búnti, grannar, 7 til 13 sm langar, grænar til blágrágrænar, með loftaugun á hvítri rönd á innra yfirborði nálanna. 
Könglarnir eru hnattlaga, 16 til 27 sm langir og 8 til 14 sm breiðir lokaðir, að 2 kg þungir, grænir í fyrstu, og og verða gulbrúnir við þroska eftir 26 til 28 mánuði, með margar mjög þykkar köngulskeljar, yfirleitt eru 30 til 60 frjóar (með fræ). Þegar könglarnir opnast við þroska verða þeir 10 til 15 sm breiðir, og haldast fræin á þeim eftir opnun. Fræin eru 20 til 30 mm löng, með þykkri skel, og vængstubb um 1-2 mm langan. Smáplönturnar eru með 18–24 fræblöð, flest fræblöð sem er þekkt á nokkurri plöntu.

Vegna einangraðs vaxtarstaðar fannst ´hún ekki fyrr en 1964, þegar mexíkanskur grasafræðingur Jerzy Rzedowski, tók eftir óvenjulega stórum furuhnetum til sölu á mörkuðum á svæðinu, og rannsakaði svæðið til að finna uppsprettuna. Hún er frábrugðin öllum furum í undirdeildinni með gríðarlega stórum könglunum og fræjum. Eins og hjá öðrum í undirdeildinni eru fræin æt; og er það nokkur ógn við útbreiðslu tegundarinnar þar sem mestum hluta fræjanna safnað.

Nýlega hefur verið hafin ræktun á tegundinni í görðum þar sem hún er mjög hentug. Ríkisstjórn Mexíkó hefur lýst tegnundina í útrýmingarhættu.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Gymnosperm Database: ''Pinus maximartinezii''
*Farjon, A. & Styles, B. T. (1997). Pinus (Pinaceae). *Flora Neotropica Monograph* 75: 221–224.
* Conifers Around the World: ''Pinus maximartinezii – Martínez Pinyon Pine''.
*"Pinus maximartinezii". Natural Resources Conservation Service PLANTS Database. USDA.
Pinus edulis

***Pinus edulis*** er fura ættuð frá vesturhluta Norður-Ameríku.

## Útbreiðsla og búsvæði
Hún vex frá Colorado, suður Wyoming, austur og mið Utah, norður Arizona, Nýja-Mexíkó, vestur Oklahoma, suðaustur Kalifornía, og Guadalupe Mountains vestast í Texas. Hún er meðalhátt til fjalla, í 1600 til 2400m hæð, sjaldan niður að 1400m en fer jafnvel upp í 3000m hæð. Hún er útbreidd og jafnvel algeng á svæðinu, og myndar umfangsmikla opna skóga, oft í bland við eini. 

## Lýsing
*Pinus edulis* er lítið til meðalstórt tré, og verður 10 til 20m há, með að 80 sm stofnþvermáli, sjaldan meira. Börkurinn er óreglulega sprunginn og hreistraður. Barrnálarnar eru tvær saman, í meðallagi breiðar, 3 til 5,5 sm langar og grænar, með loftaugum á innri hlið og ytri hlið nálanna en mest á innri hliðinni og mynda hvíta rönd þar.
Könglarnir eru hnattlaga, 3 til 5 sm langir og breiðir lokaðir, grænir í fyrstu, og og verða fölgulir við þroska eftir 18 til 20 mánuði, með fáar þykkar köngulskeljar, yfirleitt eru 5 til 10 frjóar (með fræ). Þegar könglarnir opnast við þroska verða þeir 4 til 6 sm breiðir, og haldast fræin á þeim eftir opnun. Fræin eru 10 til 14 mm löng, með þunnri skel, hvítri fræhvítu, og vængstubb um 1-2 mm langan; þeim er dreift af fuglinum ''Gymnorhinus cyanocephalus'', sem tínir fræin úr opnum könglunum. Fuglarnir geyma mörg fræjanna til að nota síðar, og eru þau stundum ekki nýtt og verða að nýjum trjám.

Tegundin blandast við Pinus monophylla sbsp. fallax (sjá lýsingu undir Pinus monophylla) á nokkurra hundruða kílómetra svæði meðfram Mogollon Rim í mið Arizona og Miklugljúfrum sem er orsök trjáa með stökum og tvem nálum saman í búnti á hverri grein.  Algengi tveggja nála eykst á rökum árum og minnkar eftir þurr ár.  Innri gerð nálanna er nær sú sama sem styður skoðun Little's 1968  á því sem afbrigði af Pinus edulis fremur en undirtegund af Pinus monophylla.

## Nytjar

Ætum fræjunum (furuhnetur) er mikið safnað um allt útbreiðslusvæðið; á mörgum svæðum er uppskerurétturinn í höndum indíánaættflokka, en tegundin er gríðarmikilvæg efnahagslega og menningarlega.

*Pinus edulis* er stundum plantað sem skrauttré eða notað sem jólatré.

*Pinus edulis* er ríkistré Nýju-Mexíkó.

## Tilvísanir

## Heimildir
*Ronald M. Lanner, 1981. *The Piñon Pine: A Natural and Cultural History*. University of Nevada Press. .
*Gymnosperm Database: ''Pinus edulis''

## Tenglar
*USDA Plants Profile: ''Pinus edulis''
Dísella Lárusdóttir

**Dísella Lárusdóttir** (f. 12. mars 1977) er íslensk söngkona. Hún er þekktust sem óperusöngkona og hefur sungið m.a. við Metropolitan Óperuna í New York.

Hún er dóttir Lárusar Sveinssonar trompetleikara og Sigríðar Þorvaldsdóttur leikkonu og á tvær systur. Dísella  hefur komið víða við sögu í tónleikahaldi og plötuútgáfu. Hún gaf út plötuna *Solo noi* árið 2007, söng ásamt systrum sínum á plötunni *Jólaboð*, hefur einnig sungið í undankeppnum Eurovision og á plötum annarra listamanna. Dísella var hljómborðsleikari í Landi og sonum um tíma.

Árið 2022 vann hún Grammy-verðlaun fyrir bestu óperuupptöku  og varð annar Íslendingurinn til að vinna verðlaunin.

## Tilvísanir
Pinus douglasiana

***Pinus douglasiana*** er meðalstór fura sem er einlend í Mexíkó. Algengt heiti á henni er **Douglas pine**, en það er líka notað á tegundina *[[Pseudotsuga menziesii]]* sem er mun algengari. Hún verður 30 til 35 m há með stofnþvermál að 75 sm. Hún var uppgötvuð og lýst af mexíkóska grasafræðingnum Maximino Martinez 1943.

## Tilvísanir

* Conifer Specialist Group 1998.  Pinus douglasiana.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.
* Jesse P. Perry: *The Pines of Mexico and Central America*. Timber Press, Portland 1991, bls. 118ff. ISBN Kerfissíða:Bókaheimildir/0-88192-174-2
Súkkat (hljómsveit)

**Súkkat** var dúett stofnaður kringum 1990 af þeim Hafþóri Ólafssyni, textahöfundi og söngvara, og Gunnari Erni Jónssyni, lagahöfundi og gítarleikara. Dúettinn var hvað þekktastur fyrir söngtexta sína sem einkenndust af kímni með vísan til fortíðar.
Meðal þekktra laga eru *Kúkur í lauginni* og *Vont en það venst*.

## Útgáfur
*Dúettinn Súkkat (1993)
*Fjap (1995)
*Ull (1998)

## Tengill
*Glatkistan

## Heimildir
SMS, „Súkkat: Tvíbreiður trúbador“. Dagblaðið Vísir. 19(40) (1993): 30
Villarreal

**Vila-real** (valensíska) (spænska: **Villarreal** ) er borg í Castellón-héraði, í Sjálfstjórnarsvæðinu Valensía. Borgin er 7 km suður af höfuðstað héraðsins Castelló de la Plana  og hefur um 51.000 íbúa (2010). Vila-real þýðir konunglega borgin en hún var stofnuð árið 1274 af Jaime I konungi af Aragon. Keramíkframleiðsla er mikilvægur atvinnuvegur.
Villareal CF er knattspyrnulið borgarinnar.

## Heimild

*
Ígulfura

**Ígulfura** (fræðiheiti: *Pinus echinata*) er furutegund sem er ættuð frá austurhluta Bandaríkjjanna frá suðurhluta New York ríkis, suður til norður Flórída, vestur til austur Oklahoma, og suðvestur til austur Texas. Tréð er breytilegt í vaxtarlagi, stundum beinvaxið, stundum hlykkjótt, með óreglulegri krónu. Hún getur orðið 20 til 30 m há með stofnþvermál að 0,5 til 0,9 m.

Barrnálarnar eru 2 til 3 saman í búnti, 7 til 11 sm langar. Könglarnir eru 4 til 7 sm langir með þunnar köngulskeljar með kjöl þversum og stuttum gaddi. Þeir opnast við við þroska en haldast á trénu. Smáplöntur ígulfuru mynda j-laga hlykk nálægt jörðu. Dvalarbrum og myndast nálægt hlykknum og hefja vöxt þegar efri hluti stofnsins drepst vegna villielda eða brotnar.
Litningatalan 2n=24.

Hún vex í margskonar búsvæði, frá grýttum hæðum til votra flóðslétta. Hún blandast P. taeda og P. rigida þar sem útbreiðslusvæði þeirra skarast.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Gymnosperm Database: ''Pinus echinata''
*NCRS: USDA Plants Profile: ''Pinus echinata''
Pinus herrerae

***Pinus herrerae*** er furutegund sem er einlend í Mexíkó. Hún verður beinvaxið tré, 30–35 m hátt og 75–100&nbsp;sm í þvermál.

Börkurinn er þykkur, rauðbrúnn eða grábrúnn. Mjúkar barrnálarnar eru 2 til 3 saman í búnti (sjaldan 5), 10 til 20&nbsp;sm in langar; og 0,7 til 0,9mm þykkar. Könglarnir eru stakir eða tveir saman, 2 til 5 sm langir, egglaga til kúlulaga, falla af árið sem þeir eru fullþroska. Fræin eru 2,5 til 5,5 mm löng með 5 til 10mm löngum væng. 
Hún vex í fjöllum vestur Mexíkó frá suður Guerrero og mið Micoacán til vestur Chihuahua. Nafn hennar er til heiðurs mexíkóska grasafræðingsins Alfonso Herrera.

## Tilvísanir

* Conifer Specialist Group 1998.  Pinus herrerae.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on 10 July 2007.
* Conifers of the world - James E. Eckenwalder
Alda Karen Hjaltalín

**Alda Karen Ólafsdóttir Hjaltalín** er íslenskur ráðgjafi og fyrirlesari. Alda var sölu- og markaðsstjóri hjá Saga Film og seinna hjá samfélagsmiðlafyrirtækinu Ghostlamp þar sem hún er enn hluthafi hjá fyrirtækinu. Hún starfar nú við persónulega ráðgjöf og að þjónusta fyrirtæki við sölu og markaðssetningu. Hún vann með unglingum í svokallaðri hugræktunarstöð sem er andleg heilsurækt. Alda Karen er fyrirlesari og hefur haldið erindi í Eldborg og Laugardalshöll fyrir fullum sal.

## Tilvísanir
Ávila

**Ávila** er borg í Kastilíu og León og höfuðstaður Ávila-héraðs. Hún liggur um 55 kílómetra frá Madríd og íbúar eru um 60.000 (2013). Gotneskar og rómanskar kirkjur eru algengar í borginni og borgarveggur frá miðöldum. Borgin er á minjaskrá UNESCO.

Ávila er í 1132 metrum yfir sjávarmáli við bakka Adaja-fljóts.  Sumur eru hlý og vetur svalir með stöku snjókomu. Meðalhiti í janúar er 3 gráður.
.

## Heimild

*
Badajoz

**Badajoz** er höfuðborg Badajoz-héraðs í spænska sjálfstjórnarsvæðinu Extremadúra. Hún stendur við Guadiana-fljót við landamæri Portúgals. Badajoz er fjölmennasta borg Extremadúra og eru íbúar hennar um 152.000 (2011)

Borgin á sér langa sögu allt aftur í bronsöld. Eftir að borgin var endurheimt frá Márum var borgin bitbein Portúgals og Spánar í nokkrar aldir. Í spænska borgarastríðinu var borgin vettvangur grimmilegra aftaka þúsunda íbúa borgarinnar.

## Heimild

*
Guadiana-fljót

**Guadiana** er fljót á mörkum Spánar og Portúgals. Hún er 829 kílómetra löng og rennur frá austur-Extremadúra og suður til Algarve og tæmist í Cádiz-flóa. Nokkrar stórar stíflur eru í fljótinu og er Alqueva-uppistöðulónið er það stærsta í Vestur-Evrópu.

## Heimild

*
Guadalquivir

**Guadalquivir** er fimmta lengsta fljót Íberíuskaga og annað lengsta fljót sem einungis rennur um Spán. Fljótið er 657 kílómetra að lengd og á upptök sín Í Jaén-héraði og rennur til sjávar í Cádiz-flóa. Guadalquivir rennur í gegnum borgirnar Sevilla og Córdoba og er höfn í Sevilla. 

Nafn árinnar kemur úr arabísku; al-wādi al-kabīr sem þýðir *mikill dalur*.

## Heimild

*
Pinus devoniana

***Pinus devoniana***  er meðalstór fura sem vex í Mexíkó þar sem hún finnst í meira en 15 ríkjum - frá suður Sinaloa til Chiapas - og í Guatemala 900 til 2500&nbsp;m hæð.

## Lýsing
*Pinus devoniana* verður 20 til 30&nbsp;m. há, með stofnþvermál að 80–100&nbsp;sm. Börkurinn er dökk rauð- til grá- brúnn. Barrnálarnar eru mjög langar, 25 til 40 sm, 5 saman í búnti.  Könglarnir eru á stuttum stilk, eru yfirleitt stórir og sveigðir, 15 til 35 sm langir og 8 til 15 sm opnir. Fræin eru 6 til 8 mm löng með 18 til 35 mm löngum væng.

*Pinus devoniana* er náskyld *Pinus montezumae*.  Það er stundum erfitt að greina tegundirnar að og blendingar geta líklega myndast á milli þeirra. Könglarnir eru sérstaklega breytilegir. Almennt er barrið og könglarnir stærri á *Pinus devoniana*. Skyldleiki tegundanna er það mikill að þær gætu verið tvö afbrigði sömu tegundar, og þá væri nafnið P. montezumae var macrophylla.


Image:Pinus devoniana 03.jpg|Köngull
Image:Pinus devoniana 01.jpg|Karlreklar *Pinus devoniana* í Hackfalls Arboretum
Image:Pinus devoniana 04.jpg|Börkur


## Tilvísanir

## Heimildir og viðbótarefni
* Dallimore, W. and Bruce Jackson – A handbook of Coniferae. Edward Arnold Publishers, London 1923, 2nd ed. 1931, 3rd ed. 1948, reprinted 1954
* Farjon, Aljos – Pines; drawings and descriptions of the genus *Pinus*. Brill/Backhuys, Leiden 1984
* Farjon, Aljos, Jorge A. Perez de la Rosa & Brian T. Styles (ill. Rosemary Wise) – A field guide to the Pines of Mexico and Central America. Royal Botanic Gardens, Kew, in association with the Oxford Forestry Institute, Oxford 1997
* Farjon, Aljos and Brian T. Styles – Pinus (Pinaceae); monograph 75 of Flora Neotropica. New York Botanical Gardens, New York 1997
* Farjon, Aljos – World checklist and bibliography of Conifers. Second edition. Royal Botanic Gardens, Kew 2001
* IUCN - Conifer Specialist Group 1998: Pinus devoniana in 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Conservation status downloaded on 10 July 2007.
* Kent, Adolphus H. – Veitch's Manual of the Coniferae. James Veitch & Sons, Chelsea 1900.
* Lanyon, Joyce W. - A card key to Pinus based on needle anatomy. Min. for Conservation, Sydney, New South Wales, Australia 1966
Pinus durangensis

***Pinus durangensis*** er fura sem er einlend í Sierra Madre Occidental fjallgarðinum í norðvestur Mexíkó. 

## Útbreiðsla
Hún finnst frá Chihuahua og Sonora, suður um Durango og Jalisco, til Michoacán. Hún vex í 1500 til 2800m hæð.

## Lýsing
*Pinus durangensis* verður 25 til 40 m há, með stofnþvermál að 1m, og breiða og ávala krónu. Börkurinn er þykkur, dökk grábrúnn og hreistraður ogsprunginn.

Barrnálarnar eru dökkgrænar, 5 til 8 í búnti (hún er með flestar nálar að jafnaði í ættkvíslinni, en nálarnar eru færri eftir því sem er norðar í útbreiðslusvæðinu), 14–24&nbsp;sm langar og 0,7 til 1,1&nbsp;mm breiðar, stífar, varanlegt nálaslíðrið 1,5–3&nbsp;sm langt.

Könglarnir eru egglaga, 5 - 9 sm langir, grænir í fyrstu, opnast við þroska að vori 5 til 6 sm breiðir en fella ekki fræin í 1 til 2 ár. Fræin eru 5 til 7 mm löng með 12 til 17 mm langan væng. Frjóvgun er síðla vors, og könglarnir ná fullum þroska 20 til 22 mánuðum síðar. Þeir eru fölgulir í fyrstu en dökkna með tímanum.

## Tilvísanir

* Conifer Specialist Group (1998). "Pinus durangensis". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2006. International Union for Conservation of Nature.
* Earle, Christopher J., ed. (2018). "Pinus durangensis". The Gymnosperm Database.
* Farjon, A. & Styles, B. T. (1997). Pinus (Pinaceae). *Flora Neotropica Monograph* 75: 171-175.
Hrefna Ingimarsdóttir

**Hrefna Ingimarsdóttir** (f. 30. ágúst 1931 í Hnífsdal – dáin í Kópavogi 26. september 2005) var íslenskur körfuknattleiksþjálfari. Hún var fyrsti þjálfari meistaraflokks kvenna í körfuknattleik hjá Íþróttafélagi Reykjavíkur og gerði félagið þrívegis í röð að Íslandsmeisturum, árin 1956 til 1958.

Hrefna lauk prófi frá Gagnfræðaskóla Ísafjarðar og síðan frá Íþróttakennaraskólanum á Laugarvatni þar sem hún lærði körfuknattleik hjá Sigríði Valgeirsdóttur.
 
Hrefna var gift Inga Þór Stefánssyni, fyrrum körfuknattleiksmanni og formanni körfuknattleiksdeildar ÍR sem lést árið 1966, 35 ára að aldri.

## Titlar
*Íslandsmeistari kvenna: 1956, 1957, 1958

## Heimildir
Sigríður Þóra Valgeirsdóttir

**Sigríður Þóra Valgeirsdóttir** (f. 15. nóvember 1919 – dáin í Reykjavík 3. september 2011) var doktor í menntasálfræði, prófessor við Kennaraháskóla Íslands, ein af brautryðjendum körfuknattleiks á Íslandi og stofnandi Þjóðdansafélags Reykjavíkur.

## Ferill
Sigríður stundaði nám við íþróttakennaraskóla Björns Jakobssonar og var í kjölfarið boðinn styrkur til frekara náms frá Jónasi frá Hriflu. Hún fór utan árið 1943 og vorið 1947 lauk hún BA- og MA-prófi í heilsu-, íþrótta- og tómstundafræðum frá Berkeley-háskóla í Kaliforníu. Í maí 1947 réðst hún til starfa sem kennari við Íþróttaskólann á Laugarvatni þar sem hún kenndi meðal annars körfuknattleik, sem hún hafði sjálf kynnst við nám sitt í Bandaríkjunum. Meðal nemenda hennar voru Hrefna Ingimarsdóttir, sem þjálfaði meistaraflokk kvenna hjá ÍR á árunum 1950 til 1959. Hún tók einnig saman fyrstu reglurnar í körfuknattleik á Íslandi, en það voru bráðabirgðareglur um körfuknattleik kvenna sem gefnar voru út 1949 á vegum Fræðslunefndar ÍSÍ, ásamt því að veita forstöðu fyrsta dómaranámskeiðinu sem haldið var á Íslandi.

Eftir heimkomuna starfaði Sigríður við Kennaraskólann og varð síðar prófessor við Kennaraháskólann. Árið 1974 lauk hún doktorsprófi í menntasálfræði við New York-háskóla í Buffalo. Árið 1981 varð hún forstöðumaður Rannsóknastofnunar uppeldis- og menntamála og stóð að fyrstu alþjóðlegu læsiskönnuninni (undanfara PISA-kannananna) sem gerð var á Íslandi árið 1990 og kynnt árið 1992. Árið 1990 hlaut hún fálkaorðuna fyrir störf að menntamálum.

Sigríður átti frumkvæði að stofnun Þjóðdansafélags Reykjavíkur árið 1951 og stóð fyrir söfnun upplýsinga um íslenska þjóðdansa ásamt Mínervu Jónsdóttur. Þær gáfu út leiðbeiningabækur þar sem dönsum var lýst og síðan bókina *Gömlu dansarnir í tvær aldir* 1994.

## Andlát
Sigríður lést á heimili sínu 3. september 2011, 91 árs að aldri.

## Heimildir
Hnúðfura

**Hnúðfura** (fræðiheiti: *Pinus attenuata*)(einnig nefnd ***Pinus tuberculata***) er furutegund sem vex í mildu veðurfari í mögrum jarðvegi. Hún vex frá suðurhluta Oregon til Baja California með mesta þéttleikann í norður Kaliforníu og á landamærum Oregon-Kaliforníu.

## Lýsing
Króna hnúðfuru er yfirleitt keilulaga með beinum stofni. Hún verður 8 til 24m há. Hinsvegar getur hún verið runni á sérstaklega erfiðum stöðum.  Hýn kýs þurran, grýttan fjallajarðveg. Börkurinn er sléttur, flagnandi og grábrúnn á yngri hlutum trésins, og verður grárauðbrúnn með grunnum sprungum og hreistruðum hryggjum á eldri hlutum.  Árssprotarnir eru rauðbrúnir og oft klístraðir.

File:Pinus attenuata2 Shultzc.jpg|Greinar og barr
File:Pinus attenuata BLM7.jpg|Greinar og könglar
File:Knobcone Pine Cone.jpg|Köngull
File:Pinus attenuata Big Basin 5.jpg

Barrnálarnar eru 3 saman í búnti, gulgrænar og undnar, 9 til 15 sm langar. Könglarnir eru 8 til 16 sm langir, 3 til 6 saman á greinunum. Köngulskeljarnar enda á stuttum, stífum gaddi. Þeir haldast lokaðir í mörg ár þar til eldur opnar þá og þeir losa fræin. Fyrir vikið geta könglarnir orðið eftir í viðnum þegar tréð stækkar.

Hnúðfura vex í nær hreinum skógum en getur myndað blendinga við ''Pinus muricata'', og Geislafuru (''Pinus radiata'') (P. x attenuradiata) við ströndina.
Litningatalan er 2n=24.
## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* Conifer Specialist Group (1998). "Pinus attenuata". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2006. International Union for Conservation of Nature.
* eNature Field Guides (2007) ''Knobcone Pine'' 
* Earle, Christopher J., ed. (2018). "Pinus attenuata". The Gymnosperm Database.
* C. Michael Hogan (2008) ''Blue Oak: Quercus douglasii'', GlobalTwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg

## Tenglar
*Jepson Manual treatment
*USDA Plants Profile: ''Pinus attenuata'' 
*Virginia Tech Dendrology - Knobcone Pine
*Pinus attenuata in the CalPhotos Photo Database, University of California, Berkeley
Pinus lawsonii

***Pinus lawsonii*** er furutegund sem er einlend í Mexíkó. Hún verður um 30 m há með að 1m í stofnþvermál. Barrnálarnar eru 3 saman (frá 2 upp í 5), 12 til 18 sm langar, ljósgrænar til gulgrænar.

## Tilvísun

* Conifer Specialist Group 1998.  Pinus lawsonii.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.
Pinus lumholtzii

***Pinus lumholtzii*** (**pino triste** - sorgarfura á spænsku) er furutegund sem er einlend í norðvestur Mexíkó. Hún verður að 20 m há með 60 sm í stofnþvermál. Barrnálarnar eru 3 saman í búnti, 23 til 30 sm langar (jafnvel að 40 sm), hangandi.

Hún vex í Chihuahua til Zacatecas, Nayarit, Jalisco og Aguascalientes. Hún vex í 1600 til 3000 m hæð í hlýju loftslagi með sumarrigningum.
## Afbrigði
* *Pinus lumholtzii* var. *lumholtzii*
* *Pinus lumholtzii* var. *microphylla* Carvajal

## Tilvísanir

## Heimildir
* Conifer Specialist Group 1998. IUCN Red Listing - ''Pinus lumholtzii''
*2006 IUCN Red List of all Threatened Species.  - *Downloaded on 10 July 2007*.
Pinus praetermissa

***Pinus praetermissa*** er furutegund sem er einlend í vestur Mexíkó.  Upphaflega flokkuð sem afbrigði af *[[Pinus oocarpa]]* (*P. oocarpa* var. *microphylla*) 1909, en 1990 var hún greind sem sjálfstæð tegund.

Hún verður 15 til 20m há með að 0,3m stofnþvermál. Börkurinn er grábrúnn, þunnur og er í órglulegum hreistruðum hryggjum. Barrnálarnar eru 4 til 5 saman í búnti, 8 til 16 sm langar. Könglarnir eru 5 til 7 sm langir, breiðegglaga. Fræið er 5 til 6 mm langt með 12 til 20mm löngum væng.

## Tilvísanir

* Conifer Specialist Group 1998.  Pinus praetermissa.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.
Pinus pringlei

***Pinus pringlei*** er furutegund sem er einlend í suðvestur Mexíkó. Seinna nafnið: *pringlei*, er til heiðurs Cyrus Guernsey Pringle (1838–1911), sem var amerískur grasafræðingur, könnuður og ræktandi.

Hún verður að 25 m há með 0,9m stofnþvermál. Börkurinn rauðbrúnn til grábrúnn. Skærgreænar barrnálarnar eru 3 saman (stundum 2 eða 4), 18 til 25 sm langar. Könglarnir eru 5 til 8 sm langir, mjóegglaga, nokkuð ósamhverfir, grænir óþroskaðir og verða gljáandi gulbrúnir við þroska.

## Tilvísanir

* Conifer Specialist Group 1998.  Pinus pringlei.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.
Pinus engelmannii

***Pinus engelmannii*** er furutegund sem vex í norður Mexíkó, í Sierra Madre Occidental þer sem útbreiðslan nær stutt ínnfyrir landamæri Bandaríkjanna í suðvestur New Mexico og suðaustur Arizona. Þetta er meðalstórt tré, um 20 til 30m hátt með stofnþvermál að 35 - 80 sm.

Greinarnar er gildar og gisnar. Barrnálarnar, sem eru með þeim lengstu á nokkurri furu, eru 3 (stöku sinnum 5), 20 til 40 sm langar, gildar, gleiðar og lítið eitt hangandi. Könglarnir eru 8 til 16 sm langir, grænir til purpuralitir á meðan þeir eru að vaxa, nokkuð skástæðir með kröftugum göddum á köngulhreistrinu á úthliðinni (snýr frá grein). Hún er stundum með "grasstig" svipað *P. devoniana* og *[[Pinus palustris|P. palustris]]* (svonefnt grasstig er einfaldnlega lýsing á útliti smáplantna þar sem fjöldi langra barrnála hlífir vaxtarsprotum við villieldum).

Fræðiheitið er til heiðurs þýsk-bandaríska grasafræðingnum George Engelmann sem uppgötvaði tegundina 1848. Engelmann nefndi tegundina fyrst *Pinus macrophylla*, en það nafn var þegar komið á aðra furutegund, svo að hún þurfti annað nafn; það var gefið af franska grasafræðingnum Carrière, sem kaus að heiðra Engelmann.

Hún hefur stundum verið talin afbrigði af gulfuru (sem *[[Pinus ponderosa|P. ponderosa]]* var. *mayriana*), en er nú almennt viðurkennd sem sjálfstæð tegund.

## Tilvísanir

## Tenglar
*NRCS: USDA Plants Profile ''Pinus engelmannii'' , AZ: http://plants.usda.gov/java/county?state_name=Arizona&statefips=04&symbol=PIEN2 , NM: http://plants.usda.gov/java/county?state_name=New%20Mexico&statefips=35&symbol=PIEN2
Pinus montezumae

***Pinus montezumae*** er furutegund vex í Mexíkó (Nuevo León og Jalisco) til Mið-Ameríku (Níkaragva), þar sem hún kallast ocote (almennt nafn á furum sem eru frá Mið-Ameríku). Hún verður um 35 m há og 80 sm í þvermál; stöku sinnum verður hún 40m há og að 1m í þvermál. Krónan er ávöl. Börkurinn er dökk grábrúnn.

## Tilvísanir

*Eguiluz T.1982. *Clima y Distribución del género pinus en México*. Distrito Federal. Mexico.
*Rzedowski J. 1983. *Vegetación de México*. Distrito Federal, Mexico.
*Dvorak, W. S., G. R. Hodge, E. A. Gutiérrez, L. F. Osorio, F. S. Malan and T. K. Stanger. 2000. *Conservation and Testing of Tropical and Subtropical Forest Species by the CAMCORE Cooperative*. College of Natural Resources, NCSU. Raleigh, NC. USA.
*Richardson D.M. (Ed) 2005. *Ecology and biogeography of Pinus*. Department of Conservation. South Island Wilding Conifer Strategy. New Zealand.
*Chandler, N.G. "Pulpwood plantations in South Africa". *Proc. Aust. Paper Indus. Tech. Ass.*
Pinus serotina

***Pinus serotina*** er furutegund ættuð frá suðaustur hluta Bandaríkjanna (austur strandslétturnar), frá suður New Jersey suður til Florida og vestur til suður Alabama. Hún er oft með hlykkjótt vaxtarlag og óreglulegan topp og verður að 21 m há, sjaldan að 29m.

Barrnálarnar eru 3 eða 4 saman, og verða 15 til 20 sm langar. Könglarnir eru nær kúlulaga, 5 til 8 sm langir með smáum göddum á köngulskeljunum. Þeir haldast yfirleitt lokaðir þangað til eldur losar þá. *Pinus serotina* er yfirleitt á blautum svæðum, svo sem við tjarnir (þaðan kemur enska heitið: pond pine), flóum, mýrum og pocosin.

Tegundarheitið *serotina* vísar í að könglarnir haldast lokaðir í mörg ár áður en þeir sleppa fræjunum; þeir opnast oftast sem viðbragð við villieldi.

Á norðurhluta útbreiðslusvæðisins rennur hún saman við og blandast við bikfuru (*P. rigida*); hún greinist frá þeirri tegun með lengra barri og að jafnaði aðeins stærri könglum. Enn telja sumir grasafræðingar hana undirtegund af bikfuru.


File:PondPineCone.wmg.jpg|Könglar *Pinus serotina* eru minni en á P.taeda.
File:PondPineNeedles.wmg.jpg|Ólíkt P.taeda, geta nálar vaxið beint úr stofni *Pinus serotina*.


## Tilvísanir

*
Skíðafura

**Skíðafura** (fræðiheiti: *Pinus pungens*) er smávaxin furutegund sem er ættuð frá Appalasíufjöllum í Bandaríkjunum.

## Lýsing
*Pinus pungens* verður 6 til 12 m há, með órglulega ávölu vaxtarlagi. Barrnálarnar eru tvær saman, stöku sinnum þrjár, gulgrænar til grænar, nokkuð gildar, 4 til 7 sm langar. Frjóð er losað nokkuð snemma miðað við aðrar tegundir sem dregur úr blöndun. Könglarnir eru á mjög stuttum stilk, egglaga, fölbleikir til fölgulir, 4 til 9 sm langir; hver köngulskel er með kröftugan, hvassann gadd um 4 til 10mm langan. Smáplöntur geta fengið köngla 5 ára gamlar.

Þessi tegund vex helst í þurrum jarðvegi og finnst helst á grýttum hlíðum, í 300 til 1760 m hæð. Hún er oftast stök tré eða litlum lundum, ekki í stórum skógum eins og aðrar furur, og þarf reglubundna röskun til að smáplönturnar þrífist.


Pinus pungens Shenandoah 2.jpg
Pinus pungens foliageBlue Ridge Parkway.jpg
Hanging Rock State Park.jpg
Pinus pungens BlueRidges.jpg
Pinus pungens Ampersandyslexia.jpg

## Tilvísanir

*Farjon, A. & Frankis, M. P. (2002). Pinus pungens. *Curtis's Botanical Magazine* 19: 97-103.

## Tenglar
*Flora of North America: ''Pinus pungens'' info *and* ''P. pungens'' Range Map
*''Pinus pungens'' images at bioimages.vanderbilt.edu
Pinus greggii

***Pinus greggii*** er lítil til meðalstór (10 til 25m) fura ættuð frá austur Mexíkó, á tvemur aðskildum svæðum. Hún er með opna krónu og langar og grannar greinar. Barrnálarnar eru þrjár saman, að meðaltali 11 sm langar.

## Flokkun
Tegundinni var lýst af George Engelmann 1868

Tvær undirtegundir eru skráðar:
* *Pinus greggii* Engelm. ex Parl. var. ***australis*** Donahue & Lopez
* *Pinus greggii* Engelm. ex Parl. var. ***greggii***

Tegundarnafnið *greggii* er til heiðurs Josiah Gregg (1806 – 1850), kaupmaður, könnuður og náttúrufræðingur.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* Dvorak, W. S. - Pinus greggii. In: Vozzo, J.A. - *Tropical Tree Seed Manual*. United States Department of Agriculture; Forest Service. 2003. p.&nbsp;615 – 617. online available as pdf
* Farjon, Aljos – *Pines; drawings and descriptions of the genus* Pinus. Publ. Brill / Backhuys, Leiden 1984
* Farjon, Aljos & Brian T. Styles – *Pinus (Pinaceae)*. Monograph 75 of Flora Neotropica. New York Botanical Garden, New York 1997
* Farjon, Aljos – *World checklist and bibliography of Conifers*. 2nd ed. Royal Botanic Gardens, Kew 2001
*  den Ouden, P. & Dr. B.K. Boom – *Manual of Cultivated Conifers*, ed. Martinus Nijhoff, The Hague 1965
* Shaw, George Russell – *The genus Pinus*. Cambridge 1914. online in gutenberg.org. With beautiful drawing.
* van Wyk, G. - Pinus greggii. In: *Pines of Silvicultural Importance* -  Compiled from the Forestry Compendium, CAB International. Edition: illustrated. Published by CABI, 2002. , , p.&nbsp;144f. Online available at Google Books

## Tenglar
* Pinus greggii at conifers.org
Pinus foisyi

***Pinus foisyi*** er útdauð barrtrjártegund í þallarætt einvörðungu þekkt frá síð Míósen jarðlögum í Washington (Yakima Basalt Formation).  Tegundinni var lýst eftir steingervingi af köngli ásamt bút af viði, nálum og karlreklum.

## Tilvísanir