open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Funneliformis

**Funneliformis** eru sveppir sem mynda allir samlífi við plöntur og mynda innræna svepprót hjá þeim. Þeir eru náskyldir glómum (Glomus), og eru oft taldir til þeirra. Nafnið er tilkomið vegna trektlaga gróa hjá sumum tegundum.

Sveppirnir fjölga sér að mestu kynlaust með svonefndum brotagróum.

## Tegundir
**[[Funneliformis africanum]]* (Błaszk. & Kovács) C.Walker & A.Schüßler 2010
**[[Funneliformis badium]]* (Oehl, D.Redecker & Sieverd.) C.Walker & A.Schüßler 2010
**[[Funneliformis caledonium]]* (T.H.Nicolson & Gerd.) C.Walker & A.Schüßler 2010
**[[Funneliformis constrictum]]* (Trappe) C.Walker & A.Schüßler 2010
**[[Funneliformis coronatum]]* (Giovann.) C.Walker & A.Schüßler 2010
**[[Funneliformis fragilistratum]]* (Skou & I. Jakobsen) C.Walker & A.Schüßler 2010
**[[Funneliformis geosporum]]* (T.H.Nicolson & Gerd.) C.Walker & A.Schüßler 2010
**[[Funneliformis mosseae]]* (T.H.Nicolson & Gerd.) C.Walker & A.Schüßler 2010
**[[Funneliformis verruculosum]]* (Błaszk.) C.Walker & A. Schüßler 2010 
**[[Funneliformis xanthium]]* (Błaszk., Blanke, Renker & Buscot) C.Walker & A.Schüßler 2010

## Tilvísanir
Asylum Records

**Asylum Records** er bandarísk tónlistarútgáfa stofnuð árið 1971 af David Geffen og Elliot Roberts. Hún var sett undir Warner Communications (nú Warner Music Group) árið 1972 og síðar sameinuð Elektra Records sem að lokum varð Elektra/Asylum Records. Helstu stefnur útgáfunnar eru hipphopp tónlist, rokk og ról og jaðarþungarokk.

## Tenglar
*
Daniel Noboa

**Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín** (f. 30. nóvember 1987) er ekvadorskur viðskiptamaður og stjórnmálamaður sem er núverandi forseti Ekvador.

Daniel Noboa er sonur Álvaro Noboa, sem er ríkasti maður Ekvador og eigandi bananaræktar- og útflutningsveldis í landinu. Álvaro Noboa hefur sjálfur boðið sig fimm sinnum fram til forseta án árangurs.

Daniel Noboa tilkynnti í ágúst 2023 að hann hygðist gefa kost á sér í forsetakosningum Ekvador í október sama ár. Noboa lagði áherslu á að fjölga störfum og lagði til skattaafslætti fyrir ný fyrirtæki og að hvetja erlenda fjárfesta til landsins. Hann lagði jafnframt áherslu á að ráða bót á glæpafaraldri í Ekvador og stakk upp á því að koma verstu glæpamönnum landsins fyrir á bátum úti fyrir ströndum landsins. Þá talaði hann fyrir því að hernaðarviðvera við landamæri og strendur Ekvador yrði aukin til þess að hindra fíkniefnasmygl.

Noboa náði miklu fylgi meðal ungra kjósenda, sem eru um þriðjungur kjörgengra landsmanna. Þann 16. október 2023 vann Noboa sigur í seinni umferð forsetakosningnana með um 52,29 prósentum atkvæða gegn Luisu González, sem hlaut 47,71 prósent. Við embættistöku sína varð Noboa yngsti forseti í sögu landsins. Vegna þess hvernig efnt var til kosninganna gengdi Noboa þó aðeins  forsetaembættinu í sextán mánuði, sem voru eftirstöðvar kjörtímabils fráfarandi forsetans Guillermo Lasso.

Noboa lýsti yfir neyðarástandi í Ekvador í kjölfar ofbeldisöldu þann 10. janúar 2024. Skotbardagar höfðu þá brotist út víða um landið og vopnaðir menn höfðu tekið starfsfólk sjónvarpsstöðvar í gíslingu í miðri sjónvarpsútsendingu.

Noboa var endurkjörin til heils fjögurra ára kjörtímabils í annarri umferð kosninga þann 13. apríl 2025.

## Tilvísanir
Málstol

**Málstol** er skilgreint sem “tapaður eða minnkaður hæfileiki til munnlegra tjáskipta, sem orsakast af skemmdum á taugakerfinu (heilanum), og sem inniber einn eða fleiri af þeim ferlum sem eru nauðsynlegir til að skilja og gefa frá sér munnleg skilaboð.”.

Vísindamenn hafa getað fundið ótal sértækar skemmdir á heila sem valda ólíkustu truflunum á hæfileikanum til máls. Með *sensory aphasia* er átt við hæfileikann til að skilja mælt mál. Þannig getur það gerst að heilastöð sem meðhöndlar það sem þú heirir verður fyrir skemmdum og þú hættir að geta skilið. 

Með *amnetic asphasia* er átt við að einstaklingurinn getur ekki kallað fram orð í hugann og getur verið frá vægu til mikils. Fundin hefur verið heilastöð sem einkum ber ábyrgð á sjónminni og þá á einstaklingurinn erfitt með að muna orð yfir áþreifanlega hluti fremur en "abstrakt konsept". Með *motor asphasia* er átt við þegar einstaklingurinn getur hugsað orðin en getur ekki framleitt hljóð, stam væri mildasta formið af þessu.

## Tilvísanir
Mæðraveldi

**Mæðraveldi** er félagslegt kerfi þar sem konur fara með helstu völd, njóta ákveðinna félagslegra sérréttinda, og stjórna eignum. Andstæðan er feðraveldi.

## Tilvísun
*Jafnréttisstefna
Síldarkreppan

**Síldarkreppan** var efnahagskreppa á Íslandi sem hófst 1967 og stóð til 1969. Kreppan stafaði af hruni síldveiða við Ísland og endalokum Síldarævintýrisins sem hafði staðið sem hæst frá 1956, og þar áður milli 1946 og 1949. Ástæða kreppunnar var ofveiði og hrun í norsk-íslenska síldarstofninum sem stafaði meðal annars af fjölgun stærri fiskiskipa (yfir 100 tonna) og nýjum fiskleitartækjum sem nýttu sér bergmálstækni. Árið 1966 náði síldaraflinn sögulegu hámarki, yfir 770 þúsund tonnum, en árið eftir hrundi hann í 460.000 tonn, svo í 140.000 tonn og loks í 55.000 tonn árið 1969. Síldarstofninn tók ekki að rétta úr sér aftur fyrr en í kringum 1990. Kreppan olli samdrætti upp á 1,3% árið 1967 og 5,5% árið 1968, eftir mikinn hagvöxt síðustu fimm árin þar á undan. Árið 1969 tók efnahagurinn að rétta úr kútnum þegar Álverið í Straumsvík hóf starfsemi.
Mike Johnson

**James Michael Johnson** (f. 30. janúar 1972) er bandarískur stjórnmálamaður frá Louisiana. Johnson er meðlimur í Repúblikanaflokknum og hefur gegnt embætti forseta fulltrúadeildar Bandaríkjaþings frá 25. október 2023. Hann er fyrsti þingforseti landsins sem kemur frá Louisiana. Johnson er jafnframt óreyndasti þingmaður sem hefur verið kjörinn forseti fulltrúadeildarinnar frá árinu 1883.

## Æviágrip
Johnson var kjörinn á fulltrúadeild Bandaríkjaþings í fyrsta skipti árið 2016. Þar áður hafði hann setið á ríkisþingi Louisiana og unnið sem lögmaður hjá þrýstihópnum Alliance Defending Freedom, sem hefur þann yfirlýsta tilgang að berjast fyrir réttindum trúaðra. Hópurinn hefur beitt sér gegn réttindum hinsegin fólks og rétti kvenna til þungunarrofs.

Mike Johnson var í hópi þingmanna Repúblikanaflokksins sem neituðu að staðfesta sigur Demókratans Joe Biden á móti sitjandi forsetanum Donald Trump í forsetakosningum Bandaríkjanna árið 2020 vegna upploginna ásakana Trumps um kosningamisferli. Johnson fékk jafnframt um hundrað þingmenn Repúblikanaflokksins til að styðja lögsókn Kens Paxton, dómsmálaráðherra Texas, þar sem farið var fram á það við Hæstarétt Bandaríkjanna að sigur Bidens í fjórum fylkjum yrði ógiltur. Hann gerði þetta þrátt fyrir að lögmaður flokksins hefði tjáð honum að þessar aðgerðir myndu brjóta gegn stjórnarskrá Bandaríkjanna. Hæstiréttur vísaði lögsókninni fljótt frá.

Johnson er álitinn dyggur stuðningsmaður Trumps af harðlínumönnum innan Repúblikanaflokksins en nýtur þó einnig virðingar meðal hófsamari meðlima flokksins.

Johnson var kjörinn forseti fulltrúadeildarinnar af þingmeirihluta Repúblikanaflokksins þann 25. október árið 2023. Fulltrúadeild þingsins hafði þá verið án forseta í um þrjár vikur, eða frá því að Kevin McCarthy var leystur úr embætti vegna óánægju íhaldssömustu þingmanna flokksins með frammistöðu hans. Á undanförnum vikum höfðu Repúblikanar tilnefnt Steve Scalise, Jim Jordan og Tom Emmer þingforsetaefni sitt en þeim hafði öllum mistekist að ávinna sér meirihluta atkvæða þingmanna. Johnson var tilnefndur þingforsetaefni flokksins aðeins fáeinum klukkustundum eftir að Tom Emmer dró sitt framboð til baka vegna gagnrýni frá Trump, fyrrum Bandaríkjaforseta. 

## Tilvísanir
Edduverðlaunin 2023

**Edduverðlaunin 2023** voru veitt í Háskólabíói 19. mars 2023. Kynnar kvöldsins voru Salka Sól Eyfeld og Sólmundur Hólm. Leiknu sjónvarpsþættirnir *[[Verbúðin]]* sópuðu að sér verðlaunum, en *[[Berdreymi]]* var valin besta kvikmyndin. Ágúst Guðmundsson fékk heiðursverðlaun ÍKSA.

## Tilnefningar
### [[Leikari ársins í aðalhlutverki]]

### [[Leikari ársins í aukahlutverki]]

### [[Leikkona ársins í aðalhlutverki]]

### [[Leikkona ársins í aukahlutverki]]

### [[Leikmynd ársins]]

### [[Leikstjóri ársins]]

### [[Sjónvarpsmanneskja ársins]]

### [[Tónlist ársins]]

### [[Upptöku- eða útsendingastjóri ársins]]

### [[Sjónvarpsefni ársins]] (almenningskosning)
Edduverðlaunin 2022

**Edduverðlaunin 2022** voru kynnt við hátíðlega athöfn í Háskólabíói 18. september 2022. Kynnar kvöldsins voru Snjólaug Lúðvíksdóttir og Bergur Ebbi. Þetta var í fyrsta skipti í tvö ár sem hátíðin var haldin eftir kórónaveirufaraldurinn. Kvikmyndin *[[Dýrið (kvikmynd)|Dýrið]]* var aðsópsmest á hátíðinni. Þráinn Bertelsson hlaut heiðursverðlaun ÍKSA.

## Sigurvegarar

### Barna- og unglingaefni ársins

### Frétta- eða viðtalsþáttur ársins

### Heimildamynd ársins

### Íþróttaefni ársins

### Kvikmynd ársins

### Leikið sjónvarpsefni ársins

### Mannlífsþáttur ársins

### Menningarþáttur ársins

### Skemmtiþáttur ársins

### Stuttmynd ársins

### Brellur ársins

### Búningar ársins

### Gervi ársins

### Handrit ársins

### Hljóð ársins

### Klipping ársins

### Kvikmyndataka ársins

### Leikari ársins í aðalhlutverki

### Leikari ársins í aukahlutverki

### Leikkona ársins í aðalhlutverki

### Leikkona ársins í aukahlutverki

### Leikmynd ársins

### Leikstjóri ársins

### Sjónvarpsmaður ársins

### Tónlist ársins

### Upptöku- eða útsendingarstjóri ársins

### Sjónvarpsefni ársins - Almenningskosning

## Tilvísanir
Edduverðlaunin 2019

**Edduverðlaunin 2019** voru veitt á hátíð í Austurbæ í Reykjavík 22. febrúar 2019. Kynnir kvöldsins var Logi Bergmann Eiðsson. Rætt var um óvenju harða samkeppni um verðlaun fyrir kvikmynd ársins. *[[Lof mér að falla]]* var með flestar tilnefningar, en *[[Kona fer í stríð]]* vann verðlaunin.
Edduverðlaunin 2018

**Edduverðlaunin 2018** voru veitt við hátíðlega athöfn á Hótel Hilton Reykjavík Nordica 25. febrúar 2018. Konur ákváðu að klæðast rauðu og svörtu á hátíðinni til að minna á MeToo-hreyfinguna.
Edduverðlaunin 2017

**Edduverðlaunin 2017** voru veitt við hátíðlega athöfn 26. febrúar 2017 á Hótel Hilton Nordica. Kynnir kvöldsins var Sólmundur Hólm. Kvikmyndin *[[Hjartasteinn]]* vann flest verðlaun og var valin kvikmynd ársins. Á þessu kvöldi var kynntur nýr verðlaunagripur hannaður af Árna Páli Jóhannssyni.
Edduverðlaunin 2016

**Edduverðlaunin 2016** voru veitt á verðlaunahátíð á Hótel Hilton Nordica 28. febrúar 2016. Kynnir kvöldsins var Anna Svava Knútsdóttir. Kvikmyndin *[[Hrútar]]* var aðsópsmest á hátíðinni með 11 verðlaun.
Edduverðlaunin 2015

**Edduverðlaunin 2015** voru veitt á verðlaunahátíð í Hörpu 21. febrúar 2015. Kynnir kvöldsins var Edda Björg Eyjólfsdóttir. Kvikmyndin *[[Vonarstræti (kvikmynd)|Vonarstræti]]* var aðsópsmest á hátíðinni.
Edduverðlaunin 2014

**Edduverðlaunin 2014** voru afhent á verðlaunahátíð í Hörpu 22. febrúar 2014. Ólafía Hrönn Jónsdóttir var kynnir hátíðarinnar. Kvikmyndin *[[Málmhaus]]* fékk flest verðlaun, en *[[Hross í oss]]* var valin kvikmynd ársins.
Edduverðlaunin 2013

**Edduverðlaunin 2013** voru veitt við hátíðlega athöfn í Hörpu 18. febrúar 2013. Pétur Jóhann Sigfússon var kynnir kvöldsins. Kvikmyndin *[[Djúpið]]* var aðsópsmest á hátíðinni.
Edduverðlaunin 2012

**Edduverðlaunin 2012** voru veitt á verðlaunahátíð í Gamla bíói 26. febrúar 2012. Logi Bergmann Eiðsson var kynnir kvöldsins. Vilhjálmur Knudsen hlaut heiðursverðlaun ÍKSA fyrir framlag sitt til heimildarmyndagerðar og söfnun og varðveislu heimildarmynda um íslenska náttúru.
Edduverðlaunin 2011

**Edduverðlaunin 2011** voru veitt á verðlaunahátíð í Gamla bíói 19. febrúar 2011. Björn Jörundur Friðbjörnsson var kynnir og Ari Eldjárn var með uppistand. Hrafn Gunnlaugsson hlaut heiðursverðlaun ÍKSA.
Edduverðlaunin 2010

**Edduverðlaunin 2010** voru veitt á verðlaunahátíð í Háskólabíói 27. febrúar 2010. Þá hafði árshlé verið gert á verðlaununum vegna Bankahrunsins og engin verðlaun afhent 2009. Kynnir kvöldsins var Baltasar Kormákur. Á þessari hátíð voru í fyrsta sinn veitt verðlaun fyrir barnaefni ársins. Heiðursverðlaun ÍKSA voru veitt „íslensku þjóðinni“. Margrét Hallgrímsdóttir veitti verðlaununum viðtöku í Þjóðminjasafninu.
Tónlist ársins

**Tónlist ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum sem var fyrst tekinn upp árið 2008 þegar flokknum Hljóð og tónlist var skipt í tvennt. Fyrstur til að hljóta verðlaun í þessum flokki var Barði Jóhannsson fyrir tónlist í kvikmyndinni *[[Reykjavík-Rotterdam]]*.
Menningarefni ársins

**Menningarefni ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum sem var tekinn upp árið 2015 þegar flokknum Menningar- eða lífstílsþáttur ársins var skipt í tvennt. Fyrstu þættirnir sem fengu þessi verðlaun voru *[[Vesturfarar (sjónvarpsþættir)|Vesturfarar]]* í umsjón Egils Helgasonar.
Íþróttaefni ársins

**Íþróttaefni ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum. Þessi flokkur var tekinn upp árið 2020. Fyrsti þátturinn sem fékk verðlaunin var *[[HM-stofan]]* á RÚV fyrir umfjöllun um Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu kvenna 2019.

## Verðlaun
Gervi ársins

**Gervi ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum sem var tekinn upp árið 2008 þegar flokknum Útlit myndar var skipt í nokkra flokka. Fyrst til að hljóta verðlaunin var Ragna Fossberg fyrir leikgervi í þáttunum *[[Spaugstofan]]*.
Brellur ársins

**Brellur ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum fyrir tæknibrellur sem var fyrst tekinn upp árið 2013. Fyrstur til að fá verðlaunin var Daði Einarsson fyrir brellur í kvikmyndinni *[[Djúpið]]*.
Barna- og unglingaefni ársins

**Barna- og unglingaefni ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum fyrir kvikmyndir og sjónvarpsefni ætlað börnum og unglingum. Þessi flokkur var fyrst tekinn upp árið 2010 og fyrsti verðlaunahafinn var kvikmyndin *[[Algjör Sveppi og leitin að Villa]]* eftir Braga Þór Hinriksson.
Hljóð ársins

**Hljóð ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum fyrir hljóðvinnslu. Þessi flokkur var tekinn upp árið 2008 þegar flokknum Hljóð og tónlist var skipt í tvennt. Sá fyrsti sem fékk þessi verðlaun var Kjartan Kjartansson fyrir hljóð í kvikmyndinni *[[Reykjavík-Rotterdam]]*.
Eldlilja

**Eldlilja** (fræðiheiti: *Lilium bulbiferum*) er liljutegund ættuð frá Mið og S-Evrópu. Hún skiftist í tvær undirtegundir: L. b. var. croceum (Chaix) Baker í vesturhluta svæðisins, og L. b. var. bulbiferum í austurhlutanum. Einungis L. b. var. bulbiferum myndar hina einkennandi æxlilauka í blaðöxlum. 

## Lýsing
Plönturnar verða 40 til 150 sm háar. Þær hafa löng lensulaga blöð, stakstæð. Blómgun er frá júlí til ágúst, og blómin yfirleitt rauðgul (með brúnum dröfnum) á toppi stöngulsins. Liturinn getur þó verið frá gulum yfir í eldrauðan. Henni er auðfjölgað með æxlilaukum og finnst því sem slæðingur hérlendis. Harðgerð.

## Tilvísanir
Upptöku- eða útsendingastjóri ársins

**Upptöku- eða útsendingastjóri ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum fyrir upptökustjórn. Þessi verðlaun voru fyrst tekin upp árið 2018 og fyrstir til að vinna þau voru Helgi Jóhannesson og Vilhjálmur Siggeirsson fyrir *[[Söngvakeppni sjónvarpsins]]* 2017.
Búningar ársins

**Búningar ársins** eru verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum fyrir búninga. Þessi flokkur var tekinn upp árið 2008 þegar flokknum Útlit myndar var skipt í nokkra flokka. Fyrst til að vinna þessi verðlaun var Helga I. Stefánsdóttir fyrir búninga í *[[Brúðguminn|Brúðgumanum]]*.
Leikmynd ársins

**Leikmynd ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum fyrir leikmynd. Þessi flokkur var tekinn upp árið 2008 þegar flokknum Útlit myndar var skipt í nokkra flokka. Fyrstir til að vinna þessi verðlaun voru Atli Geir Grétarsson og Grétar Reynisson fyrir leikmyndina í *[[Brúðguminn|Brúðgumanum]]*.
Mannlífsefni ársins

**Mannlífsefni ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum sem var tekinn upp árið 2015 þegar flokknum Menningar- eða lífstílsþáttur ársins var skipt í tvennt. Upphaflega nefndist þessi flokkur „lífstílsþáttur ársins“ en 2018 var því breytt í „mannlífsþáttur ársins“ sem varð „mannlífsefni“ árið 2023. Fyrstu þættirnir sem fengu þessi verðlaun voru *[[Hæpið]]* í umsjón Katrínar Ásmundsdóttur og Unnsteins Manuels Stefánssonar.
Menningar- eða lífstílsþáttur ársins

**Menningar- eða lífstílsþáttur ársins** var verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum frá árinu 2007 til 2015 þegar honum var skipt í Menningarþátt ársins og Lífstílsþátt ársins. Fyrsti þátturinn sem fékk þessi verðlaun var bókmenntaþátturinn *[[Kiljan (sjónvarpsþáttur)|Kiljan]]* á RÚV.
Frétta- og/eða viðtalsþáttur ársins

**Frétta- og/eða viðtalsþáttur ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum sem var fyrst tekinn upp árið 2007. Fyrstu verðlaunin skiptust milli þáttanna *[[Kompás (sjónvarpsþættir)|Kompás]]* og *[[Út og suður]]*.
Klipping ársins

**Klipping ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum sem var tekinn upp 2008 þegar flokknum Myndataka og klipping var skipt í tvennt. Elísabet Rónaldsdóttir hlaut þessi verðlaun fyrst fyrir klippingu í *[[Reykjavík - Rotterdam]]*.
Sjónvarpsefni ársins

**Sjónvarpsefni ársins** er verðlaunaflokkur á Edduverðlaununum. Þessi flokkur var tekinn upp árið 2017 til að bæta við flokki þar sem væri almenn kosning á netinu milli nokkurra valkosta. Fyrsta þáttaröðin sem hlaut þessi verðlaun var *[[Ófærð]]*.
Ógnaröfl

***Ógnaröfl*** (enska: ***Broken Sky***) var bókaflokkur gefinn út í litlum heftum í íslenskri þýðingu árin 1999 - 2001. Bækurnar eru eftir breska rithöfundinn Chris Wooding og voru gefnar út í íslenskri þýðingu Guðna Kolbeinssonar fyrir Æskuna ehf. Úgáfa bókana á vegum Æskunnar var samstillt útgáfu þeirra í Bretlandi af útgáfufyrirtækinu Scholastic.

Bókaheftin voru í sama broti og umbúðir geisladiska og þóttu hentug stærð í skólatösku eða bakpoka. Markhópurinn voru evrópskir og bandarískir unglingar og reyndu bækurnar að draga svip af japönsku Manga teiknibókahefðinni sem naut síaukinna vinsælda í Evrópu allt frá 9. áratugnum.

## Sagan
Sagan á sér stað í skálduðum ævintýraheimi þar sem aðalsöguhetjurnar, systkinin Röskvi og Kía alast upp á drákúnabúi föðurs síns. Drákúnabú verandi búgarðar sem drákúnar þ.e. nokkurskonar drekar, eru aldir upp. Röskvi og Kía hafa verið alin upp frá blautu barnsbeini við að þjálfa sérstaka bardagatækni sem byggist á því að beisla orku úr dulafullum orkusteinum og nýta hana sér í hag. Systkinin eru eru gædd sérstökum hæfileikum því í þeirra tilfelli eru orskusteinar græddir inn í líkama þeirra. Lífi þeirra er ógnað af útsendurum Makans konungs, grimmum einvaldi sem ræður yfir samfélögum manna og dýra í heimi bókana og sér sérstaka hæfileika þeirra sem ógn við veldi sitt.
Abeno Harukas

**Abeno Harukas** (japönsku: あべのハルカス) er skýjakljúfur í Osaka sem er 300 m að hæð. Byggingin var vígð þann 2014. 

## Heimild
Bobby Charlton

**Sir Robert Charlton** (f. 11. október 1937 – d. 21. október 2023) var enskur knattspyrnumaður sem spilaði sem miðjumaður eða kantmaður. Hann var í sigurliði Englands sem vann HM 1966 og vann gullknöttinn sama ár. Charlton spilaði nær allan ferilinn með Manchester United.

## Markamet
Charlton átti markametið hjá Manchester United og enska landsliðinu í áratugi. Hann átti markametið hjá Manchester United allt til ársins 2017 þegar Wayne Rooney sló það met, þá átti hann einnig markametið hjá enska landsliðinu til ársins 2015 þegar Wayne Rooney sló það met en hið síðarnefnda met er nú í eigu Harry Kane. Charlton átti leikjametið hjá Manchester United allt til ársins 2008 þegar Ryan Giggs sló það met.
Kórallilja

**Kórallilja** (fræðiheiti: *Lilium pumilum*) er tegund af liljuætt. Tegundin vex víða í Mongólíu, Síberíu, Amúrhérað, Primorye, Khabarovsk, Kóreuskaga og norður Kína.

## Myndir

Liliumpumilumbulbs.jpg
Liliumpumilumhabit.jpg
Lilium pumilum.jpg
Liliumpumilumhabit2.jpg
L.pumilum.JPG
LiliumPumilumFlora1.jpg


## Heimildir
*Pacific Bulb Society ''Lilium'' Asiatic Section P-Z Myndir af nokkrum tegundum.

## Tenglar
Frægðarhöll rokksins

**Frægðarhöll rokksins** (e. **Rock and Roll Hall of Fame**, **RRHOF**) er safn og heiðurshöll staðsett í Cleveland, Ohio, Bandaríkjunum. Safnið sýnir sögu rokktónlistar og heiðrar listamenn, framleiðendur, upptökustjóra, og aðrar merkar manneskjur sem hafa komið að þróun hennar. 

The Rock and Roll Hall of Fame Foundation var stofnuð þann 20. apríl 1983 af Ahmet Ertegun, stofnanda og forstjóra Atlantic Records. Cleveland var valin sem staðsetning hallarinnar árið 1986 og var hún hönnuð af I. M. Pei. Safnið var vígt 1. september 1995.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Mosalyng

**Mosalyng** (fræðiheiti: *Harrimanella hypnoides*) er sígrænn smárunni af lyngætt með hvít blóm. Hann hefur jarðlægar, grænar greinar sem líkjast mosa. Mosalyng vex víða á hálendi Íslands í lautum og snjódældum.

## Tilvísanir
Christopher Nolan

**Christopher Edward Nolan** (f. 30. júlí 1970) er breskur og bandarískur kvikmyndagerðarmaður. Hann er þekktur fyrir stórmyndir með flóknum söguþráðum, sem samtals hafa grætt $5 milljarð dollara á heimsvísu. Með þekktustu myndum hans eru *[[The Dark Knight]]* (2008), *[[The Dark Knight Rises]]* (2012), *[[Interstellar]]* (2014), *[[The Prestige]]* (2006) og *[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]* (2023). Nolan hefur hlotið margar viðurkenningar og hefur verið tilnefndur til fimm Óskarsverðlauna, fimm BAFTA-verðlauna og sex Golden Globe-verðlauna.

Nolan vann Óskarsverðlaun sem besti leikstjórinn fyrir kvikmyndina *Oppenheimer* árið 2024. Myndin vann jafnframt verðlaun sem besta kvikmyndin.

## Tilvísanir
Alþjóðakóði um björgunarbúnað

**Alþjóðakóði um björgunarbúnað** eða **LSA-kóðinn** (enska: *Life-saving appliances*) er alþjóðleg reglugerð um björgunarbúnað á sjó sem er hluti af Alþjóðasamningi um öryggi mannslífa á hafinu (SOLAS). Alþjóðakóðinn var tekinn upp í samninginn árið 1996 þegar ákveðið var að flytja stóran hluta af III. kafla hans í sérstaka reglugerð.

Áður voru þessi ákvæði hluti af kafla III. Upphaflega var þeim breytt 1960 þegar reglur um öryggisbúnað farþegaskipa voru aðlagaðar að flutningaskipum. Smám saman fjölgaði reglunum. Árið 1983 voru þær orðnar 53 og fengu þá yfirskriftina „life-saving appliances“. Þá var fjallað um björgunarhringi, björgunarvesti og björgunarbáta; og ferla þegar skip er yfirgefið. Árið 1995 var bætt við kröfum um viðvörunarkerfi og kallkerfi.

LSA-kóðinn skiptist í nokkra kafla. Hann fjallar um gerð björgunarhringja, björgunarvesta, björgunarbúninga, neyðarblys, björgunarbáta og lífbáta (þar á meðal um festingar, sleppibúnað, neyðarvistir og útbúnað um borð). Hann fjallar líka um léttbáta og sjósetningarbúnað fyrir þá.

## Tilvísanir
Madonnulilja

**Madonnulilja** (fræðiheiti: *Lilium candidum*) er tegund af liljuætt. Tegundin er ættuð frá Balkanskaga og Mið-Austurlöndum, en er orðin ílend víða í Evrópu og annarsstaðar með svipuðu veðurfari. Tegundin hefur verið ræktuð í um 3000 ár. 

## Myndir

Lilium candidum MHNT.BOT.2011.18.27.jpg
Lilium candidum.jpg


## Heimildir
* Peter H. Davis (Hrsg.): *Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Vol. 8*. Edinburgh University Press, Edinburgh 1984, ISBN 0-85224-494-0, S. 281–282.
* Carl Feldmaier, Judith McRae: *Die neuen Lilien*. Ulmer, Stuttgart 1982, ISBN 3-8001-6121-4.
* Aharon Horovitz, Avinoam Danin: *[https://www.researchgate.net/profile/Auguste_Horovitz/publication/296691859_Relatives_of_Ornamental_Plants_in_the_Flora_of_Israel/links/56d83fbf08aee1aa5f7b73d2.pdf Relatives of ornamental plants in the flora of Israel] (PDF; 5,6&nbsp;MB)*. In: *Israel Journal of Botany*, Bd. 32 (1983), S. 75–95.
* Hans Simon, Leo Jelitto, Wilhelm Schacht: *Die Freiland – Schmuckstauden, Bd. 2*. Ulmer, Stuttgart 1990, ISBN 3-8001-6378-0, S. 567.
* Mark Wood: *Lily Species – Notes and Images.* CD-ROM, Fassung vom 13. Juli 2006.

## Tenglar
Clan Moccia

**Clan Moccia** er elsti, stærsti og burðugasti glæpahópurinn í "Camorra" í Napolí og starfar í norð-austur hlutanum í borginni. Hópurinn starfar enn fremur í kringum Róm.

Hópurinn er nefndur eftir Gennaro Moccia sem var skotinn til bana í maí 1976, að líkum lætur af öðrum glæpahópum í borginni, nánar til tekið hópum kenndum við Giubliano og Magliulo, en þessum átökum lauk með því að Clan Moccia hafði betur og tók yfir svæði þeirra í hverfinu Afragola og þar í kring.

Þegar Gennaro Moccia deir tekur konan hans Anna Mazza við hans hlutverki og er hún fyrsta konan á Ítalíu til að fara fyrir glæpahóp og vera dæmd fyrir slíkt.

Árið 2009 fór í dreifingu þar með talið á Íslandi myndband sem sýnir mann með derhúfu í lítilli búð, með bláan kæliskáp fyrir aftan sig skjóta niður annann í búðinni (L'omicidio Bacioterracino). Sá sem fyrir varð hét Mariano Bacioterracino og var einmitt einn áætlaðra skotmanna sem réð fyrrnefndan Gennaro af dögum. Hafði hann verið fundin sekur á fyrsta dómstigi en sýknaður á æðra fyrir einmitt það morð. Aðrir sem sagðir vora þáttakendur í árásinni (á Gennaro) voru þegar "farnir að synda með fiskunum"  fyrir tilstilli hópsins.
Melody Maker

***Melody Maker*** var breskt vikulegt tónlistartímarit. Það var stofnað árið 1926, að mestu leyti sem tímarit fyrir tónlistarmenn í danshljómsveit, af tónskáldinu og útgefandanum Lawrence Wright. Í janúar 2001 var það sameinað *[[New Musical Express]]*.

## Tilvísanir
Official Charts Company

**Official Charts Company** (**OCC** eða **Official Charts**) er breskt tónlistarfyrirtæki sem safnar saman ýmsum hljómplötulistum í Bretlandi, Írlandi og Frakklandi.

Í Bretlandi heldur fyrirtækið utan um vinsældalista yfir smáskífur, hljómplötur, og kvikmyndir, þar sem þeir eru byggðir á gögnum um niðurhöl, kaup og streymi. OCC býr til listana með því að safna og sameina sölur frá smásölum í gegnum markaðsrannsóknir framkvæmdar af Kantar Group, og segist ná yfir 99% af markaðnum fyrir smáskífur og 95% fyrir hljómplötur. Það hefur sett markmið um að safna gögnum frá öllum smásöluaðilum sem selja meira en 100 eintök á viku.

OCC er rekið í sameiningu af British Phonographic Industry (BPI) og Entertainment Retailers Association (ERA) (áður British Association of Record Dealers (BARD)).

## Sjá einnig
* UK Albums Chart
* UK Singles Chart
* British Phonographic Industry (BPI)

## Tilvísanir

## Tenglar
* Opinber vefsíða
Ljósalyng

**Ljósalyng** (fræðiheiti: *Andromeda polifolia*) er sígrænn smárunni af lyngætt með bleik eða hvít blóm. Ljósalyng vex á fáeinum stöðum á Austurlandi, en á heimsvísu er það víða nyrst á Norðurhveli.

Það er eina tegund ættkvíslarinner en er með tvær undirtegundir:
**Andromeda polifolia* var. *polifolia*. Norður Evrópa og Asía, norðvestur Norður-Ameríka.
**Andromeda polifolia* var. *latifolia* Aiton [1789]. Norðaustur Norður-Ameríka (syn. *A. glaucophylla* Link [1821], *A. polifolia* var. *glaucophylla* (Link) DC. [1839]).

## Tilvísanir
Louis Gerhard De Geer

**Louis Gerhard De Geer** (18. júlí 1818 – 24. september 1896) var sænskur barón, stjórnmálamaður og fyrsti forsætisráðherra Svíþjóðar.

## Tilvísanir
De Geer-ætt

**De Geer-ættin** er aðalsætt.

Tveir meðlimir ættarinnar hafa gegnt embætti forsætisráðherra Svíþjóðar:
* Barón Louis De Geer eldri, frá 1876 til 1880.
* Barón Louis De Geer yngri, frá 1920 til 1921.

## Tilvísanir
Fáni Kýpur

**Fáni Kýpur** er hvítur með koparlituðu korti af eyjunni og þar undir ólífu-trjágreinar. 

Hvíti liturinn og trjágreinarnar tákna hvort tveggja frið.

Kýpur er eina landið (að undanskildu Kósovó sem nýtur ekki fullrar alþjóðlegrar viðurkenningar) sem hefur einskonar kort á sínum fána.  Koparliturinn vísar til þess hve mikið er af kopar á eynni.

Teikning/hönnun fánans er eignuð İsmet Güney, tyrknesk-kýpverskum listkennara. Mun hann hafa forðast að nota bláan eða rauðan lit því hann vildi ekki minna á gríska eða tyrkneska fánann.
Ormar (hljómsveit)

**Ormar** er íslensk rokkhljómsveit sem spilar grugg- eða jaðarrokk. Hljómsveitin var stofnuð síðla árs 2020 og hóf fljótlega að gefa út eigið efni. Lög þeirra hafa notið mikilla vinsælda á útvarpsrásinni X-ið 977 og sum þeirra ratað í toppsætin á vinsældalista rásarinnar. Þá voru Ormar tilnefnd til Hlustendaverðlauna 2023.

## Meðlimir
* Elvar Bragi Kristjónsson - gítar og söngur
* Hörður Þórhallsson - bassi og söngur
* Sólrún Mjöll Kjartansdóttir - trommur

## Útgefið efni
* *Grugg* (EP) - 1. apríl 2022
* *Hvenær verð ég fullorðinn* (EP) - 10. nóvember 2023

## Tilvísanir
Rauðberjalyng

**Rauðberjalyng** (fræðiheiti: *Vaccinium vitis-idaea*) er sígrænn dvergrunni af bjöllulyngs-ættkvíslinni. Það vex víða í barrskógabeltinu ogá norðurhveli og í heimskautabeltinu. Á Íslandi hefur það aðallega fundist á Austurlandi, frá Reyðarfirði til Djúpavogs. Vegna þess hve það líkist sortulyngi gæti það verið mun víðar. Nýlegir fundarstaðir í nýskógum benda til að hluti komi með trjáplöntum. Kjörlendi er rakur jarðvegur, gjarnan súr og að sumarhiti sé ekki mikill. Plantan breiðist út með rótarskotum og er það fljótlegasta leiðin til að greina hana frá sortulyngi sem vex upp af einum stöngli.

Á Íslandi þroskast berin yfirleitt ekki fyrr en seint í september, en uppskera mjög misjöfn. Berin eru gríðarlega vinsæl þar sem plantan vex og eru nýtt bæði í sultur og saft. 

## Afbrigði

Það eru tvö svæðisbundin afbrigði eða undirtegundir af rauðberjalyngi, annað í Evrasíu og hitt í N-Ameríku, og munar helst á blaðstærð:

* *V. vitis-idaea* var. *vitis-idaea* L.—syn. *V. vitis-idaea* subsp. *vitis-idaea*.. Evrasía. Blöðin eru 10 - 30 mm löng. 
* *V. vitis-idaea* var. *minus* Lodd.—syn. *V. vitis-idaea* subsp. *minus* (Lodd.) Hultén.. Norður-Ameríka. Blöðin eru 5 - 18 mm löng.   

Rauðberjalyng myndar stundum blending með aðalbláberjalyngi í Evrópu: *Vaccinium × intermedium* Ruthe.   

## Tengt efni
* Trönuber
* Sulta

## Tengill

*Myndir og lýsingar á rauðberjalyngi og blendingi þess með aðalbláberjalyngi. Á ensku
Íslensku tónlistarverðlaunin 2016

**Íslensku tónlistarverðlaunin 2016** voru afhending Íslensku tónlistarverðlaunanna fyrir árið 2016.

## Tilnefningar og vinningshafar

### Popp og rokk

#### Plata ársins – Rokk

#### Plata ársins – Popp

#### Plata ársins – Raftónlist

#### Plata ársins – Rapp og hip hop

#### Lag ársins - Rokk

#### Lag ársins – Popp

#### Lag ársins – Rapp og hip hop

#### Söngkona ársins

#### Söngvari ársins

#### Textahöfundur ársins

#### Lagahöfundur ársins

#### Tónleikar ársins

#### Flytjandi ársins

#### Tilnefningar Rásar 2 – Bjartasta vonin

### Djass og blús

#### Plata ársins

#### Tónverk ársins

#### Lagahöfundur ársins

#### Tónlistarflytjandi ársins

### Sígild- og samtímatónlist

#### Plata ársins

#### Tónverk ársins

#### Söngvari ársins

#### Söngkona ársins

#### Tónlistarflytjandi ársins

#### Tónlistarviðburður ársins

### Opinn flokkur

#### Plata ársins – leikhús- og kvikmyndatónlist

#### Plata ársins

### Tónlistarhátíð ársins
Karahan Tepe

**Karahan Tepe** er fornleifafræðilegt svæði í Şanlıurfa héraði í Tyrkland. Svæðið er nálægt Göbekli Tepe og fornleifafræðingar hafa einnig uppgötvað þar T-laga steinsúlur.  Samkvæmt Daily Sabah hafa fundist 250 broddsúlur með ágreftri dýrategunda frá og með árinu 2020.

Svæðið er staðsett nálægt Yağmurlu og er um 46 kílómetra austan við Göbekli Tepe, sem er oft kallað systurstaður þess.  Svæðið er hluti af Göbeklitepe menningu og Karahantepe uppgraftar verkefninu. Svæðið er þekkt sem „Keçilitepe“ af heimamönnum. Það er einn hluti svipaðra svæða sem verið er að grafa upp sem kallast Taş Tepeler.
Mýraberjalyng

**Mýrberjalyng** (fræðiheiti: *Vaccinium microcarpum*) er sígrænn dvergrunni af bjöllulyngs-ættkvíslinni. Það vex víða í barrskógabeltinu og á norðurhveli og í heimskautabeltinu. Á Íslandi hefur það aðallega fundist á Miðnorðurlandi og á Fljótsdalshéraði, þar sem það vex á mýraþúfum. Óblómgað líkist það nokkuð gisnu krækiberjalyngi.

## Tengt efni
* Trönuber
* Sulta

## Tengill

*Myndir og lýsingar á rauðberjalyngi og blendingi þess með aðalbláberjalyngi. Á ensku
Bláklukkulyng

**Bláklukkulyng** (fræðiheiti: *Phyllodoce caerulea*) er sígrænn smárunni af lyngætt með bleik blóm. Blöð og greinar líkjast krækiberjalyngi. Ljósalyng vex á fáeinum stöðum utarlega í Eyjafirði og á litlu svæði á Austurlandi, en á heimsvísu er það víða nyrst á Norðurhveli.

## Tilvísanir
Hulsturblaðka

**Hulsturblaðka** (fræðiheiti: *Arum maculatum*) er 20 - 40 cm há jurt af kólfblómaætt. Hulsturblaðkan er með stilklöngum spjótlaga blöðum.
Sverðblaðka

**Sverðblaðka** (fræðiheiti: *Acorus calamus*) er vatnajurt af kólfblómaætt. Sverðblaðkan nær allt að einum metra á hæð, með sigðlaga, þverhrukkóttum blöðum.
Krossdoppa

**Krossdoppa** (fræðiheiti: *Lemna trisulca*) er smágerð vatnajurt  af vatnadoppuætt sem flýtur á lygnu vatni og myndar litlar blaðasamfellur.
Ljósadoppa

**Ljósadoppa** (fræðiheiti: *Lemna minor*) er smávaxin vatnajurt af vatnadoppuætt. Hún er ættuð frá Asíu, Afríku, Evrópu og N-Ameríku og er orðin ílend í S-Ameríku og Ástralíu. Hún er ræktuð meðal annars í dýrafóður og til að hreinsa vatn.

## Tilvísanir
Vatnadoppa

**Vatnadoppa** (fræðiheiti: *Spirodela polyrhiza*) er smávaxin vatnajurt af vatnadoppuætt. Hún vex í Asíu, Afríku, Mið-Evrópu, N-Ameríku, S-Ameríku og lítið eitt í Ástralíu. Notkunin er er svipuð og á Ljósdoppu.

## Tilvísanir
Vatnadoppuætt

**Vatnadoppuætt** (fræðiheiti: *Lemnaceae*) er nafn á ættkvísl vatnajurta sem nú hafa verið færðar undir kólfblómaætt samkvæmt nýju flokkunarkerfi. Flestar eldri fræðibækur og garðyrkjubækur flokka plöntur ættkvíslarinnar sem sérstaka ætt þ.e. *Vatnadoppuætt* og getur það valdið ruglingi.
Mýrasauðlaukur

**Mýrasauðlaukur** (fræðiheiti: *Triglochin palustre*) er íslensk jurt af sauðlauksætt sem vex í raklendi. Jurtin er allt að 45 cm há og er algeng um allt land. Stöngullinn er grannur með striklaga blöðum og blóm í gisnum klasa. Blómgast í júní.

## Tilvísanir
Strandsauðlaukur

**Strandsauðlaukur** (fræðiheiti: *Triglochin maritima*) er íslensk jurt af sauðlauksætt. Strandsauðlaukurinn er líkur mýrasauðlauknum en aðeins grófari með blóm í þéttari klasa.

## Tilvísanir
Útlagi (blóm)

**Útlagi** (fræðiheiti *Lysimachia punctata*) er blóm af maríulykilsætt. Hann er ættaður frá A-Evrópu, austur til Kákasus, en er víða ræktaður í görðum og hefur villst út þaðan.

## Tilvísanir
Sefblóm

**Sefblóm** (fræðiheiti: *Scheuchzeria palustris*) er mýrlendisjurt af sefblómsætt. Jurtin er 15 - 20 cm há með skriðulan jarðstöngul og striklaga blöð. Blómin eru fá í klasa með gulgrænum krónublöðum. Hún er eina tegund ættarinnar. Útbreiðslan er í mómýrum á tempruðum svæðum norðurhvels.

## Tilvísanir
Sauðlauksætt

**Sauðlauksætt** (fræðiheiti: *Juncaginaceae*) er ætt jurta með fjórum ættkvíslum og 30 til 40 tegundum. Þær vaxa í raklendi eða í vatni og eru tvær tegundir villtar á Íslandi, þær eru mýrarsauðlaukur og strandsauðlaukur.    

Sjá einnig: Sauðlauksdalur

## Tilvísanir
Froskabit

**Froskabit** (fræðiheiti: *Hydrocharis morsus-ranae*) er vatnajurt af froskabitsætt. Jurtin er með breið-hjartalaga flotblöð og ber hvít blóm. Blómin eru 3 saman á karlplöntunni en eins síns liðs á kvenplöntunni. Froskabitið blómgast í júlí til ágúst og finnst í Evrópu og  Mið- og Norður-Asíu. 

## Tilvísanir
Krabbakló

**Krabbakló** (fræðiheiti: *Stratiotes aloides*) er vatnajurt af froskabitsætt. Jurtin er með hvirfingstæð striklaga þorntennt blöð. Húm kemur upp á yfirborð vatnsins yfir blómgunartíman og skartar hvítri blómakrónu. Blómgunartíminn er í júlí til ágúst. Hún vex í Evrópu frá Helsingjalandi og Austurbotni suður til Tyrklands, frá Bretlandi austur í V-Síberíu. Innflutt í Frakklandi og Írlandi.

## Tilvísanir
Jón J. Aðils

**Jón Jónsson Aðils** (25. apríl 1869 – 5. júlí 1920) var íslenskur sagnfræðingur. Honum hefur verið lýst sem „afkastamesta sagnfræðingi Íslands á fyrri hluta tuttugustu aldar“. Sagnfræðingar og stjórnmálafræðingar telja að Jón hafi haft mikil áhrif á orðræðu íslenskrar þjóðernishyggju og að áhrifa hans gæti enn í umræðu um fullveldismál Íslands, meðal annars í tengslum við Evrópusamvinnu.

## Framlög til íslenskrar sagnfræði
Jón er þekktur fyrir að hafa skipt sögu Íslands í gullaldarskeið, hnignunarskeið og auðmýkingarskeið. Í frásögnum Jóns er gullöldin talin hafa hafist með upphafi landnámsaldar árið 874 og náð hápunkti á tíma þjóðveldisins en hafi liðið undir lok þegar Ísland gekkst undir stjórn Noregskonungs. Á tíma erlendrar stjórnar hafi íslensku þjóðinni hnignað og hún að lokum verið auðmýkt. Boðskapur Jóns var sá að á tíma innlendrar stjórnar hafi þjóðin verið velmegandi, iðin og listræn en að henni hafi hrakað undir erlendri stjórn. Jón færði þó rök fyrir því að sérhver Íslendingur bæri enn innra með sér frelsisþrá og ættjarðarást og að aðeins þyrfti að vekja þessar kenndir. Sagnfræðingurinn Guðmundur Hálfdanarson hefur velt því upp að Jón hafi sjálfur verið að reyna að vekja íslenska þjóðernishyggju til að styrkja sjálfstæðisbaráttu landsins.

## Tenglar
* Æviágrip á vef Alþingis
## Tilvísanir
Burstanykra

**Burstanykra** (fræðiheiti: *Stuckenia pectinata*) er fjölgreinótt jurt af nykruætt. Jurtin vex í lygnu straumvatni og tjörnum, en finnst einnig í hálfsöltu vatni í víkum og vogum.
Hún er með nær heimsútbreiðslu, en ekki á Suðurskautslandinu, Ástralíu, Grænlandi og Íslandi.

## Tilvísanir
Kiyomizu-dera

**Kiyomizu-dera** (japanska 清水寺) er búddískt hof í Kyoto, Kyoto hérað í Japan.
Árið 1994 var staðurinn settur á heimsminjaskrá UNESCO og hefur verið skilgreindur sem þjóðargersemi af japönskum stjórnvöldum.
## Tenglar

* Opinber heimasíða (á japönsku)
Wakaleo alcootaensis

***Wakaleo alcootaensis*** er útdauð tegund af pokaljóni sem uppi var í ástralíu fyrir uþb 10 milljón árum. *alcootaensis* var stærsti meðlimurinn í ættkvíslinni *Wakaleo*, og næst stærsta ránspendýr í sögu Ástralíu á eftir pokaljóninu *Thylacoleo carnifex*. Byggt á þyngd *Wakaleo vanderleuri* (44-56 kg), hefur *alcootaensis* verið metið hafa vegið 96-123 kg, ekki mikið minna en talin meðalþyngd *Thylacoleo carnifex* (101-130 kg), þótt sú síðari nefnda gat vegið allt að 164 kg í stórum sýnishornum. Steingervingar af *alcootaensis* eru sjaldgæfir og brotakenndir.
Örvarblað

**Örvarblað** (fræðiheiti: *Sagittaria sagittifolia*) er 30 - 90 cm há vatnajurt af kransjurtaætt. Hún vex í grunnu vatni á tempruðum svæðum Evrasíu. Hún myndar rótarhnýði sem nýtt eru til matar, sérstaklega í A-Asíu.

## Tilvísanir
Saltholm

**Saltholm** er dönsk eyja og liggur í Eyrasundi 5 kílometra austur frá Amager. Eyjan telst 21. í stærsta danska eyjan.

Eyjan heyrir undir Tårnby-sveitarfélagið.

Um tíma var áætlað að vegtengingin frá Málmey til Sjálands sem samanstendur af hvort tveggja brú og göngum myndi hafa viðkomu á Saltholm en þegar til kastana kom var minni eyja Peberholm þar rétt hjá kosin fram yfir.
Simone Weil

:*Ekki rugla saman við [[Simone Veil]], franska stjórnmálakonu.*

**Simone Adolphine Weil** (3. febrúar 1909 – 24. ágúst 1943) var franskur heimspekingur, dulspekingur og róttækur aðgerðasinni sem náði í upphafi miklum vinsældum fyrir verk sín um andleg málefni og kristni. Þessi verk voru gefin út skömmu eftir dauða hennar. Páll 6. páfi sagði hana einn af sínum þremur helstu áhrifavöldum. Verk hennar á sviði heimspeki og stjórnmála náðu seinna meiri athygli og frá 1995 hafa komið út yfir 2500 verk um hana og kenningar hennar.

Weil útskrifaðist sem kennari og kenndi með hléum á 4. áratugnum. Á sama tíma tók hún þátt í stjórnmálastarfi og aðgerðum marxista og verkalýðsfélaga í Frakklandi og Þýskalandi. Árið 1936 gekk hún til liðs við lýðveldissinna í spænsku borgarastyrjöldinni og gerðist liðsmaður í Durruti-herdeildinni. Hún var mjög nærsýn svo félagar hennar komu í veg fyrir að hún fengi að skjóta af byssum. Eftir að hafa brennt sig við eldamennsku neyddist hún til að yfirgefa herdeildina og foreldrar hennar aðstoðuðu hana við að komast til Assísí til lækninga. Nær öll herdeildin var þurrkuð út í orrustu við Perdiguera nokkrum vikum síðar. Í Assísí varð Weil fyrir trúarlegri hugljómun og gerðist kristin, þótt hún neitaði að skírast á þeim tíma. Árið 1942 fylgdi hún foreldrum sínum til Bandaríkjanna, en fór svo sjálf til London til að ganga í frönsku andspyrnuhreyfinguna. Hugmyndin var að senda hana til Frakklands sem njósnara, en hætt var við það þar sem heilsu hennar tók að hraka. Hún var greind með berkla, en neitaði að borða meira en hún taldi að íbúar hernámssvæðanna í Frakklandi fengju. Hún lést vegna hjartabilunar á heilsuhæli í Kent, aðeins 34 ára gömul.

Frægustu verk Weil voru gefin út nokkru eftir að stríðinu lauk. Hún lét kaþólska heimspekinginn Gustave Thibon fá ritverk sín, stílabækur og bréf áður en hún hélt til Bandaríkjanna, og hann gaf út *La Pesanteur et la grâce* árið 1947. 

## Tilvísanir
Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020

Árið **2020** var **Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna** haldið í 49. sinn.

## Liðin

## Staðan í deildinni
*Staðan eftir 18. umferð, 18. nóvember 2020*.

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal*.

## Töfluyfirlit
*Heimaliðið er vinstra megin*.

 *Útskýringar: — = ekki spilað*.

## Fróðleikur

### Undankeppni

#### Staðan í deildinni
*Staðan eftir 18. umferð, 18. nóvember 2020*.

## Markahæstu leikmenn

## Fróðleikur

## Heimildaskrá
Sjöstjarna

**Sjöstjarna** (fræðiheiti: *Lysimachia europaea*, áður þekkt sem ***Trientalis europaea***) er sjaldgæf háplanta sem vex í barrskógabeltinu á norðurslóðum. Annað nafn íslenskt var *fagurblóm*, en það hefur einnig verið notað yfir fyrrum ættkvíslina **Trientalis**.

## Lýsing
Grannur stöngull 4 -15 sm hár upp af greinóttri rót. Blöðin tvennskonar; hreisturkennd lágblöð neðantil, efst er hvirfing af 5 - 7 misstórum blöðum, stilklaus, öfugegglaga til lensulaga. Blómið stakt, 1- 1,8 sm í þvermál, yfirleitt hvítt. 2n = um 160

## Útbreiðsla og búsvæði
Sjöstjarna vex helst í rökum jarðvegi í skóglendi á norðlægum slóðum og finnst um mestalla Evrasíu og NV-Norður Ameríku. Á norðausturhluta N-Ameríku tekur við tegundin L. borealis. Sjöstjarna er sjaldgæf á Íslandi nema á Austurlandi.

## Tilvísanir
Millistétt

**Millistétt** eða **miðstétt** vísar til þeirra stétta sem eru í miðju þjóðfélagsstigans hvernig sem hann er skilgreindur hverju sinni. Millistéttin er oft skilgreind út frá starfi, tekjum, menntun og þjóðfélagsstöðu. Sögulega hefur þetta hugtak tengst innreið nútímans, kapítalisma og lýðræði. Stundum er millistéttin skilgreind sem sá fimmtungur almennings sem er í miðju tekjuskiptingarinnar, og stundum sem nánast allir nema þeir allra auðugustu og fátækustu.

Árið 2009 hélt tímaritið *[[The Economist]]* því fram að yfir helmingur mannkyns tilheyrði nú millistéttinni, aðallega vegna hagvaxtar í nývaxtarlöndum. Tímaritið skilgreindi millistéttina sem fólk sem getur varið þriðjungi tekna sinna að vild, eftir að hafa greitt fyrir nauðsynjar eins og mat og húsaskjól.

Friedrich Engels skilgreindi millistéttina á 19. öld sem borgarastétt, sem stæði á milli bænda og aðals. Samkvæmt því er millistéttin aðallega kaupmenn og iðnaðarmenn sem starfa í borgum og bæjum. Á tímum einveldisins í Frakklandi mynduðu borgarar og bændur saman þriðju stétt, andstætt aðlinum (annarri stétt) og klerkum (fyrstu stétt). Einkenni þriðju stéttar var að hún lifði af vinnu sinni. Þessar stéttir hafa því líka verið kallaðar „hinar vinnandi stéttir“ (verkamenn, bændur og iðnaðarmenn). Á 19. öld var farið að skipta borgarastéttinni í stórborgara (iðnjöfra og eignafólk) og smáborgara (einyrkja og eigendur smáfyrirtækja). Hugtakið millistétt var í auknum mæli notað yfir þau síðarnefndu. Í dag er hugtakið gjarnan notað yfir faglært starfsfólk, iðnaðarmenn, launafólk með háskólamenntun og starfsfólk fjármálafyrirtækja. Hugtakið hefur líka verið tengt við eignastöðu: fólk sem á fasteignir og sparnað, og nýtur starfsöryggis. Á 20. öld var tekið að greina á milli efri millistéttar (fólk sem gengið hefur í einkaskóla og er með verðmæta háskólamenntun; læknar, lögfræðingar, millistjórnendur, ráðgjafar) og neðri millistéttar (kennarar, iðnaðarmenn, faglært verkafólk).

## Tilvísanir
Sandlæðingur

**Sandlæðingur** (fræðiheiti: *Lysimachia maritima*, áður þekkt sem ***Glaux maritima***) er sjaldgæf háplanta sem vex við helst við strendur á norðurhveli. 

## Lýsing
Jarðlæg planta með stök blóm í blaðöxlum. Fimmdeild blómin eru hvít eða bleik. Blöðin þykk, gagnstæð, stilklaus, öfugegglaga. 2n = 30

## Útbreiðsla og búsvæði
Sandlæðingur vex helst í sendnum jarðvegi við strendur Evrasíu og Norður Ameríku. Í Asíu og N-Ameríku finnst hann þó inn til landsins. Sandlæðingur finnst á Íslandi nær eingöngu á Vesturlandi.

## Tilvísanir
Nónblóm

**Nónblóm** (fræðiheiti: *Anagallis arvensis* eða *Lysimachia arvensis subsp. arvensis*) er ein- eða tvíær jurt, ættuð frá Evrópu, V-Asíu og N-Afríku. Hún hefur breiðst út, ýmist viljandi sem skrautjurt, eða óvart, og finnst nú víða um heim. Sjaldgæfur slæðingur á Íslandi. Litningatala 2n = 40.


File:Red Chickweed.jpg|
File:Anagallis arvensis f azurea eF.jpg|*A. arvensis* f. *azurea* ásamt afbrigði sem er nálægt f. *carnea*.
File:Anagallis arvensis f azurea0.jpg|*A. arvensis* f. *azurea*.
File:Anagallis arvensis azurea.jpg|*A. arvensis* f. *azurea*. 

## Tilvísanir
Maríuvöndur

**Maríuvöndur** (fræðiheiti: *Gentianella campestris*) er ein- eða tvíær jurt af maríuvandarætt. Blómin eru blá eða rauðblá, stök eða fá saman. Einstaka sinnum hvít eða hvítleit og þá öll plantan nokkuð ljós í stað þess að vera blámenguð. Alls verður jurtin 5-25 sm há. Litningatala 2n = 36. Algengur á láglendi um land allt upp í 500m hæð.
Hann er annars algengur í norður, mið og suðvestur Evrópu.

## Tilvísanir
Grænvöndur

**Grænvöndur** (fræðiheiti: *Gentianella amarella*) er ein- eða tvíær jurt af maríuvandarætt. Blómin eru ljósfjólublá eða rauðblá, frá blaðöxlum. Líkist ljósum maríuvendi. Alls verður jurtin 5-30 sm há. Litningatala 2n = 36. Algengur á láglendi um land allt upp í 700m hæð.
Hann finnst víða á norðurhveli nema suður Asíu og austurhluta Bandaríkjanna.

## Tilvísanir
Gullvöndur

**Gullvöndur** (fræðiheiti: *Gentianella aurea*) er ein- eða tvíær jurt af maríuvandarætt. Blómin eru ljósfjólublá, nokkur saman á stöngulenda. Líkist ljósum maríuvendi. Alls verður jurtin 5-30 sm há. Litningatala 2n = 36. Algengur á láglendi um land allt upp í 600m hæð.
Hann finnst á Grænlandi, Íslandi, Skandinavíu, Finnlandi (óstaðfest), norðurhluta Rússlands til Úralfjalla og í Mongólíu.

## Tilvísanir
Engjavöndur

**Engjavöndur** (fræðiheiti: *Gentianopsis detonsa*) er ein- eða tvíær jurt af maríuvandarætt. Blómin eru fagurblá eða hvítflikrótt, stór.  Alls verður jurtin 5-20 sm há. Litningatala 2n = 44. Algengur við sjó og sjávarfitjar nema á suðurlandi.
Hann vex frá Alaska til Grænlands, Íslandi, Noregi og norðurströnd Rússlands til Úralfjalla.

## Tilvísanir