Björg Thorarensen

**Björg Thorarensen ** (f. 1966) er íslenskur lögfræðingur. Hún var um árabil prófessor í lögfræði við Lagadeild Háskóla Íslands en frá 23. nóvember 2020 er hún hæstaréttardómari við Hæstarétt Íslands.

## Ferill
Björg fæddist í Reykjavík 24. september 1966. Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1985, embætttisprófi í lögfræði (cand. jur) frá Lagadeild Háskóla Íslands 1991 og meistaraprófi í lögum (LL.M) frá Edinborgarháskóla árið 1993 í stjórnskipunarrétti og alþjóðlegum mannréttindum og stjórnskipulagi Evrópusambandsins.

Að loknu lagaprófi var Björg starfsmaður nefndar á vegum dómsmálaráðuneytisins sem undirbjó gildistöku laga nr. 92/1989 um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði og annarrar löggjafar á sviði réttarfars 1. júlí 1992 frá 1991 til 1992. Hún var í starfsnámi hjá Mannréttindanefnd Evrópuráðsins í Strasbourg haustið 1993. Hún starfaði sem lögfræðingur á lagaskrifstofu ráðuneytisins frá 1994-1996, skrifstofustjóri á löggæslu- og dómsmálaskrifstofu frá 1996 -2001 og skrifstofustjóri á lagaskrifstofu ráðuneytisins 2002. Björg fékk útgefið leyfisbréf til málflutnings fyrir héraðsdómstólum árið 1997. Þá var hún umboðsmaður (agent) ríkisstjórnar Íslands við Mannréttindadómstól Evrópu frá 1999 – 2005 og 2009-2011.

Frá árinu 1994 -2002 var Björg stundakennari við Lagadeild Háskóla Íslands í alþjóðlegum mannréttindareglum og stjórnskipunarrétti. Hún var prófessor við Lagadeild HÍ í stjórnskipunarrétti, alþjóðlegum mannréttindareglum, þjóðarétti og persónuverndarrétti frá 2002-2020 og frá 2007-2010 var hún forseti Lagadeildar.

Kennsla og rannsóknir Bjargar eru einkum á sviði stjórnskipunarréttar, Mannréttindasáttmála Evrópu, þjóðaréttar og persónuverndarréttar og hefur hún gefið út fjölmargar greinar, bókakafla og bækur á innlendum og á alþjóðlegum vettvangi um þau efni auk álitsgerða, skýrslna og vinnu við lagafrumvörp. Viðamestu rannsóknir hennar tengjast íslensku stjórnarskránni og stjórnskipun Norðurlandanna. 

Björg hefur haldið fyrirlestra um efni á rannsóknarsviðum sínum á fjölmörgum alþjóðlegum og innlendum ráðstefnum og málþingum. Þá er hún virkur opinber álitsgjafi í  stjórnskipunar- og mannréttindamálefnum. Hún var gestafræðimaður við lagadeild Háskólans í Kaupmannahöfn 2011 og 2014 og við Evrópustofnunina í Flórens (European University Institute) 2018.

## Ýmis störf og verkefni
Björg hefur gegnt fjölmörgum trúnaðarstörfum innan og utan háskólans. Hún var formaður stjórnar Persónuverndar frá 2011-2020 og var formaður starfshóps dómsmálaráðherra til að undirbúa innleiðingu Persónuverndarreglugerðar ESB í íslenskan rétt 2017 og 2018. Þá má nefna stjórnarformennsku í Háskólaútgáfunni frá 2016-2020 og Hafréttarstofnun Íslands frá 2017-2020 og hún var stjórnarformaður Mannréttindastofnunar Háskóla Íslands frá 2004-2013. Hún hefur setið í stjórn Hins íslenska bókmenntafélags frá 2019. Hún var kosin af Alþingi í stjórnlaganefnd fyrir árin 2010 og 2011. Skipuð af utanríkisráðherra 4. nóvember 2009 til að vera annar tveggja varaformanna Samninganefndar Íslands í aðildarviðræðum við Evrópusambandið  Þá var hún formaður ráðgjafarhóps ríkisstjórnarinnar um breytingar á stjórnarskránni 2009 og skipuð af forsætisráðherra í sérfræðinganefnd í tengslum við endurskoðun á stjórnarskránni, 2005-2007. Hún sat í nefnd Evrópuráðsins um persónuvernd (T-PD). Á árunum 1995 til 2010 var Björg fulltrúi Íslands í ýmsum nefndum á vegum Evrópuráðsins í Strasbourg, einkum á sviði mannréttinda þar á meðal Sérfræðinganefnd um þróun mannréttinda (DH-DEV) og Sérfræðinganefnd um málsmeðferðarreglur í mannréttindamálum (DH-PR) þar sem hún var formaður árin 2009 og 2010. Þá var hún fulltrúi Íslands í Samninganefnd Evrópuráðsins og Evrópusambandsins um aðild ESB að Mannréttindasáttmála Evrópu 2010 og 2011.

Björg vann einnig við blaða- og fréttamennsku á NT og dagblaðinu Tímanum 1985 og 1986, Dagblaðinu-Vísi 1986 og 1987 og fréttastofu Ríkisútvarpsins 1988-1991.

## Viðurkenningar
Björg var sæmd heiðursmerki hinnar íslensku fálkaorðu af forseta Íslands á nýársdag 2019 fyrir kennslu og rannsóknir á sviði lögfræði.

## Einkalíf
Foreldrar Bjargar eru Sigurlaug Bjarnadóttir framhaldsskólakennari og fyrrv. alþingismaður (f. 1926) og Þorsteinn Thorarensen lögfræðingur og bókaútgefandi (1927-2006).  Systkini hennar eru Ingunn, grunnskólakennari (f. 1955) og Björn, tölvunarfræðingur og tónlistarmaður (f. 1962). Björg er gift Markúsi Sigurbjörnssyni fyrrv. hæstaréttardómara (f. 1954) og eiga þau þrjú börn.

## Heimildir

## Rannsóknir og helstu ritverk
*''Stjórnskipunarréttur. Undirstöður og handhafar ríkisvalds'' 2. útg. (2021)
*''Þjóðaréttur'' 2. útg. (2021)
*''Persónuverndarréttur'' (2021)
*“The role and impact of the Constitutional Commission (2010-2011) in preparing the constitutional revision”. ''Icelandic Constitutional Reform: People, Processes, Politics (2009-2017)'' 
*''Stjórnskipunarréttur. Undirstöður og handhafar ríkisvalds'' (2015)
*''Stjórnskipunarréttur. Mannréttindi'' (2019, 2. útg.)
*"En stat bland andra stater. Islands suveränitet 1918 – bakgrund och betydelse“. Nordisk Tidskrift 2018-Häfte 4 .
*''Nordic Constitutions. A Comparative and Contextual Study''  (2018).
*''Þjóðaréttur'' (2011) 
*''Um lög og rétt. Helstu greinar íslenskrar lögfræði'' (2017, 3. útg.)
*''Mannréttindasamningar Sameinuðu Þjóðanna - Meginreglur framkvæmd og áhrif á íslenskan rétt'' (2009) 
*''Mannréttindasáttmáli Evrópu. Meginreglur, framkvæmd og áhrif á íslenskn rétt'' (2017, 2. útg.).
*''Participatory Constitutional Change. The People as Amenders of the Constitution'' (2017)
*''Iceland's Financial Crisis. The Politics of Blame, Protest, and Reconstruction'' (2016)
*''Constitutions in the Global Financial Crisis. A Comparative Analysis'' (2013) 
*"Why the making of a crowd-sourced Constitution in Iceland failed" (2014).