open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skást of

***Skást of*** er fimmta hljómplata Hvanndalsbræðra. *Skást of* er safnplata og samanstendur af lögum fyrstu þriggja diskana ásamt laginu Maríu og nýrri útsetningu af Maístjörnunni.

## Lagalisti

# Svarfdælskir bændur
# Upp í sveit
# Kisuklessa
# Ástarleikir
# Ég er komin í fílinginn 
# Halli Skúla
# Ofnæmi
# Álfur út úr hól
# Elddrottningin
# Frostaveturinn mikli
# James Bartley
# Klerskurinn
# Nína og Geiri (28 árum síðar)
# 10 litlir negrastrákar
# María
# Maístjarnan
Pussy Riot

**Pussy Riot** er rússnesk pönkhjómsveit, stofnuð í Moskvu árið 2011. Söngtextar hennar einkennast af pólitísku andófi og róttækum femínisma. Pussy Riot hefur sent frá sér sex lög og fimm myndbönd. Sveitin setur upp pólitíska andófsgjörninga og beinir spjótum sínum gjarnan að yfirvöldum. Þann 21. febrúar 2012 settu fimm liðsmanna hennar upp gjörning sem nefndist pönkbæn í dómkirkju í Moskvu. Þær gengu að altarinu og fóru með ákall til Maríu guðsmóður um að losa landið við Vladímír Pútín, auk svívirðinga í garð rússnesku rétttrúnaðarkirkjuna. Þær voru stoppaðar eftir hálfa mínútu af gjörningnum. Eftir að hafa sett myndband af gjörningnum á netið í mars á sama ári voru þrjár þeirra handteknar og kærðar. Þann 17. ágúst 2012 voru þær dæmdar til að sæta tveggja ára refsivist í vinnubúðum. Í dómsúrskurði eru hljómsveitarmeðlimir sagðir hafa grafið alvarlega undan samfélagslegri reglu og sýnt trúmönnum algert virðingarleysi. Málið hlaut gríðarlega athygli og hafa rússnesk stjórnvöld sætt harðri gagnrýni, enda sé dómurinn aðför að málfrelsi í Rússlandi og til marks um alræðiskennda stjórnarhætti.

Árið 2022 kom hljómsveitin til Íslands til æfinga í boði Ragnars Kjartanssonar listamanns.
Ári síðar hlutu þær íslenskan ríkisborgararétt.

## Tenglar
* Heimasíða 

## Tilvísanir
Caesarion

**Ptólemajos XV Fílopator Fílometor Cæsar** (Πτολεμαῖος ΙΕʹ Φιλοπάτωρ Φιλομήτωρ Καῖσαρ), oftast nefndur **Cæsarion** (Καισαρίων, orðrétt: litli Caesar) (23. júní 47 f.Kr. – 23. ágúst 30 f.Kr.), var sonur Kleópötru sjöundu. Kleópatra sagði föður hans vera Júlíus Caesar og nefndi hann eftir honum.
Fúsíjama Basketball Club International

**Fúsíjama Basketball Club International** er körfuknattleikslið staðsett í Hnífsdal. Liðið var stofnað 15. október 1999 og er nefnt eftir hæsta fjalli Japans, Fújí-fjalli

## Nafn
Sökum reglugerða Íþróttasambands Íslands varðandi erlend nöfn þá lék liðið alla opinbera leiki sína undir nafni Reynis Hnífsdals. Liðið gekk hins vegar undir sínu rétta nafni, Fúsíjama, í umfjöllun flestra fjölmiðla     og hjá Körfuknattleikssambandi Íslands (KKÍ).

## Þjálfarar (Hiroshima)
Þjálfarar síðan 1999:
* Guðni Þór Sigurjónsson 1999-2002
* Ágúst Ívar Vilhjálmsson 2002-2003
* Þórarinn Ólafsson 2003-2005

## Formenn (Tokyo)
Formenn síðan 1999:
* Halldór Pálmi Bjarkason 1999-2002
* Kolbeinn Einarsson 2002-2003
* Sturla Stígsson 2003-2005

## Fyrirliðar (Nagasaki)
Fyrirliðar síðan 1999:
* Stefán Þór Ólafsson 1999-2003
* Ágúst Ívar Vilhjálmsson 2003-2004
* Jakob Einar Úlfarsson 2004-2005

## Heimildir

## Tenglar
*Upplýsingasíða á KKÍ.is
Vestri (körfuknattleikur karla)

**Kvennalið Vestra í körfuknattleik** er hluti körfuknattleiksdeild Íþróttafélagsins Vestra. Hún var stofnuð árið 1965 undir nafninu Körfuknattleiksfélag Ísafjarðar en árið 2016 gekk félagið inn í Íþróttafélagið Vestra og hóf 2016-2017 tímabilið sem körfuknattleiksdeild þess.

## Titlar
* **[[1. deild karla í körfuknattleik|1. deild karla]] (4)**:
** 1996, 2003, 2010, 2012

* **[[2. deild karla í körfuknattleik|2. deild karla]] (4)**:
** 1975, 1980, 1994, 2024

## Einstaklingsverðlaun
* **Erlendi leikmaður ársins**
** Joshua Helm - 2005

* **Úrvalslið ársins**
** Friðrik Erlendur Stefánsson - 1998

* **Besti ungi leikmaðurinn**
** Friðrik Erlendur Stefánsson - 1997

## Þekktir leikmenn

## Þjálfarar

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Vestri.is/korfubolti
Íþróttahúsið á Torfnesi

**Íþróttahúsið á Torfnesi**, oft kallað **Ísjakinn** eða **Jakinn**, er fjölnota íþróttavöllur á Ísafirði. Völlurinn er heimavöllur Vestra og Harðar.

## Tengill
*Íþróttahúsið Torfnesi - Ísafjarðarbær
## Tilvísanir
Jón Stefánsson

**Jón Stefánsson** er íslenskt mannsnafn og getur átt við:

* Jón Stefánsson Krabbe, biskup í Skálholti (d. 1465).
* Dr. Jón Stefánsson, fræðimann (1862-1952).
* Jón Stefánsson Filippseyjakappa, liðsforingja og verslunarmann (1873-1932).
* Jón Stefánsson, listmálara (1881-1962).
* Jón Stefánsson, organista (f. 1946).
* Jón Hall Stefánsson, rithöfund (f. 1959).
* Jón Kalman Stefánsson, rithöfund (f. 1963).
* Jón Arnór Stefánsson, körfuknattleiksmann (f. 1982).
Borgarplast

**Borgarplast hf** er iðnaðarframleiðslufyrirtæki sem var stofnað í Borgarnesi árið 1971 með uppsetningu frauðplastverksmiðju. Árið 1983 var hverfimótunardeild stofnuð við Hafnarbraut í Kópavogi sem síðan var flutt í Sefgarða á Seltjarnarnesi árið 1988. Síðla á árinu 2008 voru verksmiðjurnar í Borgarnesi og Seltjarnarnesi sameinaðar á sömu lóðinni að Völuteig 31 og 31A í Mosfellsbæ. Hjá fyrirtækinu vinna 30-40 manns, eftir verkefnastöðu hverju sinni.

## Vörur úr Polyethylene og Polystyrene
Framleiðslulína Borgarplasts samanstendur af vörum framleiddum úr polystyrene (EPS) og polyethylene (PE) að mestu til nota í matvæla- og byggingariðnaði.

## Gæða- og umhverfisstefna
Borgarplast er handhafi alþjóðlega gæðavottunarstaðalsins ÍST EN ISO 9001, síðan 1993. Einnig rekur fyrirtækið vottað umhverfisstjórnunarkerfi ÍST EN ISO 14001 og hefur gert síðan 1999. Árlega rennur 6-8% af veltunni til gæða-, umhverfis- og vöruþróunarmála.

## Framleiðslugeta
Árleg framleiðslugeta hverfismótunardeildar fyrirtækisins samsvarar framleiðslu á 75 þúsund einangruðum kerum.

## Viðskiptavinir
Mikil áhersla er lögð á útflutning á framleiðsluvörum fyrirtækisins en einnig á heimamarkað. Að jafnaði eru árlega fluttar út vörur til um 30 landa víðsvegar um heim, einkum einangruð ker og vörubretti.

Vörur til byggingariðnaðar eru seldar á heimamarkaði og til nágrannalandanna Færeyja og Grænlands.
Langadalsfjall

**Langadalsfjall** er fjall í Austur-Húnavatnssýslu og liggur austan við endilangan Langadal, en austan við fjallið er svo eyðidalurinn Laxárdalur fremri. 

Fjallið nær frá mynni Laxárdals í norðri suður að mynni Svartárdals við Bólstaðarhlíð og er um 25 km á lengd og 700-800 m hátt víðast hvar, en í það eru þrjú djúp skörð á milli dalanna. Ýmsir hlutar fjallsins heita svo sérstökum nöfnum eftir bæjum sem undir því standa, svo sem Bólstaðarhlíðarfjall og Holtastaðafjall upp af Holtastöðum.

## Tengill
* Af Langadalsfjalli (ljóð eftir Önnu Árnadóttur) Húnavaka - 1. tölublað (01.05.1992)
Vindheimajökull

**Vindheimajökull** er jökull í um 1400 m. hæð á milli Öxnadals og Glerárdals. Þar hjá er Súlur, Strýta og Kista. Bægisá rennur undan.

## Heimild
* Geographic Names of Iceland's Glaciers: Historic and Modern By Oddur Sigurðsson and Richard S.  Williams, Jr., bls 201 (pdf)
Svartárdalur (Austur-Húnavatnssýslu)

**Svartárdalur** er dalur í Húnabyggð (áður Austur-Húnavatnssýslu) á Norðurlandi á Íslandi. Er hann austastur húnvetnsku dalanna, ásamt Laxárdal fremri, sem liggur norður af honum. Dalurinn er fremur grunnur en þröngur og þar er undirlendi lítið. Hann er veðursæll og grösugur og þar eru allnokkrir bæir.

Dalurinn dregur nafn af Svartá, sem rennur eftir honum. Nyrst í dalnum sveigir áin til vesturs og rennur í Blöndu gegnum skarð sem liggur milli Langadalsfjalls að norðan og Tunguhnjúks, sunnan við skarðið, en hann er nyrst á fremur lágum hálsi sem liggur milli Svartárdals og Blöndudals. Skarðið er nú oft talið norðurendi Svartárdals en hét áður Ævarsskarð og er sagt kennt við Ævar gamla Ketilsson landnámsmann. Þar er bærinn Bólstaðarhlíð, sem ýmist hefur verið talinn til Svartárdals eða Langadals. Þjóðvegur 1 liggur um skarðið og síðan um Bólstaðarhlíðarbrekku og upp á Vatnsskarð. Sést vel inn eftir dalnum af veginum.

Svartárdalur er um 25 km langur. Innst í dalnum er bærinn Stafn og þar er Stafnsrétt, ein þekktasta skilarétt landsins. Skammt þar fyrir framan klofnar Svartárdalur í tvo dali. Annar liggur til suðausturs, er nokkuð djúpur og svo þröngur að hann kallast Stafnsgil og endar í gljúfrum sem ná fram undir Buga. Svartá kemur upp í Bugum og rennur um Stafnsgil og liðast síðan um Svartárdal þar til hún fellur í Blöndu.

Hinn dalurinn, Fossárdalur eða Fossadalur, sem er í raun beint framhald af Svartárdal þótt nafnið breytist, gengur til suðsuðvesturs inn í Eyvindarstaðaheiði og endar í Fossadalsdrögum. Hann er einnig djúpur og þröngur, þó ekki eins og Stafnsgil. Á milli dalanna kallast Háutungur. Neðst í dalnum vestanverðum er einn bær, Fossar. Bærinn á Fossum er í 320 m hæð yfir sjávarmáli og í um 60 kílómetra fjarlægð frá Blönduósi. Enn framar er eyðibýli, Kóngsgarður, sem var í byggð fram undir lok 19. aldar.

Kirkja er á Bergsstöðum í Svartárdal og þar var áður prestssetur en það fluttist svo að Æsustöðum í Langadal eftir að Gunnar Árnason varð þar prestur 1925. Síðar var reist prestsetur að  Bólstað sunnan við Húnaver, í landi Botnastaða. 

10. febrúar 1609 féll snjóflóð að nóttu til á bæinn Leifsstaði þar í dalnum og tók af helming bæjarhúsa og fjósið. Fimm létu lífið: ung hjón sem höfðu gift sig fyrir fáeinum dögum, barn, piltur og vinnukona sem svaf í fjósinu. Bónda og konu hans sakaði ekki.

Árið 1657 var bjarndýr „stórt sem naut“ unnið í fjárhúsinu á Eiríksstöðum.

## Heimildir
* 
* 

## Tilvísanir
Úsbekíska

**Úsbekska** tilheyrir tyrkísku grein altaískra mála. Það er opinbert tungumál Úsbekistan. Fyrir utan Úsbekistan er hún töluð nokkuð í Túrkmenistan, Tadsíkistan, Afganistan, Kasakstan og Kína.

Úsbekska hefur orðið fyrir miklum áhrifum frá persnesku og hefur glatað því sérhljóðasamræmi stofns og endinga sem einkennir tyrkísk mál.

Úsbekska hefur lengst af verið rituð með arabísku letri en nú einnig með kyrillísku letri í þeim ríkjum sem tilheyrðu Sovétríkjunum. Elstu varðveittu textar hennar eru frá níundu öld.
Bill Cody

**Bill Cody** (f. 5. janúar 1891 í Winnipeg í Manitoba, d. 24. janúar 1948 í Santa Monica í Kaliforníu) eða **William Joseph Cody jr.**, upphaflega **Páll Pálsson Walters** (eða Walter) var kanadísk/bandarískur leikari af íslenskum ættum sem lék í allmörgum B-kvikmyndum í Hollywood á þriðja og fjórða áratug 20. aldar, einkum kúrekamyndum.

## Uppruni
Margt er óljóst um uppruna Codys og í ýmsum uppflettiritum er hann sagður fæddur í St. Paul í Minnesota, sonur William F. Cody og Lillian Isabel Johnson, en heimildum í vestur-íslenskum og íslenskum blöðum frá því að ferill hans stóð sem hæst ber saman um að hann hafi verið sonur hjónanna Páls Valdimars Eiríkssonar og Bjargar Jónsdóttur, sem fluttu úr Skagafirði til Vesturheims 1887. Í júní 1891 dó faðir hans, sem þá kallaði sig Pál Walters, í Winnipeg og var Cody þá á fyrsta ári. 

Í viðtali sem Halldór Laxness tók við Cody í Hollywood 1927 segir hann frá því að hann hafi tekið sér nafnið Bill Cody „af viðskiptalegum ástæðum“, enda er það sagt hafa vakið athygli framleiðenda á honum að hann héti sama nafni og hinn frægi Buffalo Bill Cody. Á IMDB er sagt að hann hafi fyrst leikið í tveimur myndum undir dulnefninu *Paul Walters* en síðan hafi verið ákveðið að hann kæmi fram undir eigin nafni, en sannleikurinn mun hafa verið þveröfugur.

Í viðtalinu sagði Cody Halldóri frá því að sjö ára gamall hefði hann verið sendur munaðarlaus til Íslands og dvalið þar í á annað ár, á Húsabakka í Skagafirði. Þar lærði hann að sitja hest, fór í smalamennsku og fékk að tína hagalagða og kaupa sér svo hatt fyrir ullina á Sauðárkróki um sumarið. Hann sagðist þó aðeins muna eitt orð í íslensku en það var *harðfiskur*. 

## Ferill
Hann var svo aftur sendur vestur um haf og ólst þar upp, líklega hjá vandalausum. Hann fór svo í herskóla og síðan í háskóla, gerðist leikari og ferðaðist um með leikflokki og barst loks til Hollywood 1922, varð fyrst áhættuleikari og fór svo að leika í kúrekamyndum 1924. Hann lék aðalhlutverk í allmörgum kvikmyndum á næstu árum og framleiddi sumar þeirra sjálfur. Hann hélt áfram að leika í talmyndum eftir að gerð þeirra hófst og lék í fjölda mynda sem fengu raunar misjafna dóma; ein þeirra, *The Border Menace* (1934), hefur verið kölluð versta B-kúrekamynd sögunnar. Í sumum myndanna lék ungur sonur hans, Bill jr., með honum. 

Ferli hans hnignaði smátt og smátt og hann ferðaðist um með Villta vesturs-sýningaflokkum en lék þó í einni og einni mynd á milli; síðasta aðalhlutverkið var í *The Fighting Cowboy* 1939 en eftir það lék hann smáhlutverk í nokkrum myndum, meðal annars *Stagecoach* og síðast í *Jóhönnu af Örk* 1948, en lést áður en sú mynd var frumsýnd.

## Fjölskylda
Kona hans hét Regina og áttu þau tvo syni. Þrálátur orðrómur er sagður hafa lengi gengið um það í Íslendingabyggðum vestanhafs að Cody væri raunverulegur faðir Ronalds Reagan, Bandaríkjaforseta, en engar sönnur hefur tekist að færa á þá fullyrðingu. Hálfbróðir Codys var listmálarinn Emile Walters, sem var vel þekktur á fyrri hluta 20. aldar.

## Heimildir
* 
* 
* 
*
Russell Crowe

**Russell Ira Crowe** (f. 1964) er nýsjálenskur leikari. Hann fæddist á Nýja-Sjálandi en hefur búið megnið af ævinni í Ástralíu.

## Tilvísanir
Fjörusverta

**Fjörusverta** (fræðiheiti: *Hydropunctaria maura*) er flétta af fjörusvertuætt. Hún er ein algengasta flétta Íslands. Vaxtarskilyrði hennar er mikill raki en hún þrífst samt ekki undir vatnsyfirborði, því vex hún mest í fjörum og þá helst í þang- og klapparfjörum og myndar oft áberandi svart belti á klöppum rétt fyrir ofan mörk stórstraumsflóðs. Þar sem klappir eru sprungnar vex hún líka stundum upp fyrir megin svæði sitt eftir sprungum þar sem raki helst, sem gerir henni kleift að lifa svo hátt og myndar hún þá svartar rákir upp eftir sprungunum.

## Útlit
Fjörusvertan myndar örþunnt, fremur slétt, smásprungið kolsvart þal þar sem þalreitirnir eru 0,2-0,6 millimetrar. Askhirslan eru af pyttlugerð og þrengir stútur þeirra sér oft upp fyrir yfirborðið svo sjá má örlitlar bólur á yfirborði hennar eftir þá. Átta egglaga gró eru í hverri askhirslu þar sem hvert gró er um 7-8,5 μm breitt og 11-15 μm langt.

## Fjörusvertubeltið
Efsta beltið í beltaflokkun fjara er kallað eftir fjörusvertunni, *fjörusvertubelti*. Fáar fjörulífverur þrífast á fjörusvertubeltinu, sem er ofan við *þangbeltin* í fjörunni. Einna helst er það klettadoppa sem stundum er þar í talsverðu mæli og innan um fjörusvertuna og ofar á klöppum vex stundum einnig önnur fléttutegund, fjörukregða (*Lichina confinis).

==Breytt flokkun==
Nýjar [[rannsókn]]ir sem stuðst hafa við [[sameindafræði]]legar aðferðir hafa breytt flokkun flétta af fjörusvertuætt í [[Sveppir|sveppakerfinu]] og tilheyra þær nú [[Flokkur (flokkunarfræði)|flokknum]] *Eurotiomycetes*. Á ráðstefnu um fjörusvertuættina á Akureyri 2007 var svertuætt rannsökuð af alþjóðlegu teymi vísindamanna og í framhaldinu birt grein þar sem tveim nýjum ættkvíslum, *Hydropunctaria* og *Wahlenbergiella*, var lýst innan ættarinnar. Báðar vaxa í vætu, ýmist við ferskvatn eða sjó. *Hydropunctaria* inniheldur margar tegundir sem vaxa við [[ferskvatn]] auk algengustu tegund ættarinnar, *fjörusvertu*, sem vex í [[Fjara|fjörum]]. Við þessa nýju ættkvíslaflokkun breyttist eldri greining fjörusvertunar og við það var latnesku heiti fléttunnar breytt úr *Verrucaria maura* í *Hydropunctaria maura*.


== Tilvísanir ==
 

== Heimildir ==
* 

==Tenglar==
* [http://www.ni.is/midlun-og-thjonusta/hrafnathing/greinar/nr/13389 *Náttúrufræðistofnun Íslands*]  Íslenskar fjörufléttur af svertuætt (skoðað 1.04.2112)
* [http://www.ni.is/frettir/nr/584 *Náttúrufræðistofnun Íslands'']  Ráðstefna um fléttur af fjörusvertuætt (skoðað 1.04.2112)
Smurbrauð

**Smurbrauð** eða **smurt brauð** (danska: *smørrebrød*) er brauð, yfirleitt rúgbrauð, sem hefur verið smurt með smjöri, smjörlíki eða öðru viðbiti og álegg  sett ofan á, svo sem ostur, lifrarkæfa eða pylsa. Smurbrauð getur verið aðalréttur, hluti máltíðar eða smáréttur milli mála og er mikilvægur þáttur í danskri matargerð.

Smurbrauð varð til vegna þarfar til að neyta matar utan heimilis. Frá fornu fari þurftu smalar, bændur, veiðimenn og aðrir sem voru að vinnu langt frá heimilinu að taka með sér nesti og þá var handhægt að hafa með sér brauð og ýmiss konar álegg. Ekki er neitt sérdanskt við slíkt nesti og það var ekki fyrr en í lok 19. öld að danskt smurbrauð varð til í þeirri sérdönsku mynd sem það hefur í dag, þar sem áleggi er staflað á smurðar brauðsneiðar (d. *festsmørrebrød*). Er slíkt smurbrauð sá danski réttur sem þekktastur er utan Danmerkur.

Þessar íburðarmiklu smurbrauðssneiðar voru fyrst bornar fram á smurbrauðsstofum í Kaupmannahöfn á 9. áratug 19. aldar og sést þeirra fyrst getið á matseðli veitingahússins Nimb í Tívolí 1883.

Ein þekktasta danska smurbrauðsstofan var stofnuð af Oskar Davidsen, en á matseðli hans voru 178 mismunandi tegundir af smurbrauði þegar mest var. Hann var langafi hinnar þekktu smurbrauðsjómfrúar Idu Davidsen og er fimmta kynslóðin nú tekin við smurbrauðsstofu fjölskyldunnar.

Jakob Jakobsson stofnandi Jómfrúarinnar við Lækjargötu í Reykjavík er fyrsti karlmaðurinn í heiminum til að útskrifast með fagbréf í smurbrauðsfaginu. Hann lærði hjá Idu Davidsen.

## Tengt efni
* Samloka
Teck

**Teck** er fjall fyrir vestan Svafnesku alpana í Þýskalandi og er tindur þess í 775 metra hæð yfir sjávarmáli. Á fjallinu er Teck-kastali sem er kastali Württemberg-ættarinnar.

Borgirnar og þorpin Áa, Dettingen undir Teck, Nabern, Bissingen, Niðurlenningen og Brucken umkringja fjallið.
Mílanó meistaramót FSÍ 2012

**Mílanó meistaramót í áhaldafimleikum 2012** var haldið 1. apríl 2012 af Fimleikafélaginu Björk í Íþróttamiðstöðinni Björk í Hafnarfirði. Keppt var til verðlauna í fjölþraut og á einstökum áhöldum í frjálsum æfingum.  Hjá konum var keppt í kvenna- (16 ára+), unglinga- (13-15 ára) og stúlknaflokki (12 ára og yngri). Hjá körlum var keppt í karla- (19 ára+), unglinga- (15-18 ára) og drengjaflokki (14 ára og yngri).

## Úrslit

### Kvennaflokkur 16 ára og eldri

### Unglingaflokkur 13-15 ára

### Stúlknaflokkur 12 ára og yngri

### Karlaflokkur 19 ára og eldri

### Unglingaflokkur kk 15-18 ára

### Drengjaflokkur 12-14 ára

## Tilvísanir
EDRi

**EDRi** eða **European Digital Rights** er evrópsk samtök um stafræn mannréttindi sem stofnuð voru í júní 2002. Nú eru 28 félög í EDRi í 18 löndum. Á Íslandi  er félag um stafrænt frelsi (FSFÍ) aðili að EDRi.
Brjóstagjöf

**Brjóstagjöf** er það ferli þegar ungabarn nærist á brjóstamjólk sem það sýgur sjálft úr brjóstum mjólkandi konu, oftast móður sinnar, en ekki úr pela eða öðru íláti. Á meðgöngu myndast hormón sem örva mjólkurgöng og kirtla í brjóstum konu og við fæðingu byrja brjóstin að framleiða þykkan gulan vökva, *colostrum* sem er fyrsta mjólkin. 

## Næring og brjóstagjöf
### Næring móður með barn á brjósti
Þegar móðir er með barn á brjósti deilir hún næringunni með barninu sínu. Næringin verður til úr blóðvökva móðurinnar.

## Tenglar
* Vefur um brjóstagjöf
Fredrik Ljungberg

**Fredrik Ljungberg** (f. 16. apríl 1977) er sænskur fyrrum knattspyrnumaður og karlkyns fyrirsæta. Hann hefur leikið víða til dæmis með Arsenal F.C., Glasgow Celtic og Seattle Sounders í Bandaríkjunum. Árið 2019 var Ljungberg skipaður bráðabirgðastjóri Arsenal eftir að Unai Emery var rekinn.

## Titlar

Halmstad

Allsvenskan: 1997

Arsenal

*Community Shield: 1999
*Premier League: 2001-02, 2003-04
*FA Cup: 2002, 2003, 2005
Petr Korbel

**Petr Korbel** (fæddur 6. júní 1971 í Havířov, Tékkóslóvakíu) er tékkneskur borðtennisspilari.

## Neðanmálsgreinar
Upphlutur

**Upphlutur** er partur af íslenskum þjóðbúning kvenna. Upphluturinn er uppruninn úr undirfötum, ermalausum bol, faldbúningsins fyrir miðja 19. öld og einskonar lífstikki undir peysunni. Upplutur varð að lokum sjálfstæður búningur upp úr aldamótonum 1900. Var hann orðin útbreiddur á þriðja tug aldarinnar.

## Tilvísanir


## Tengt efni
* Íslenski þjóðbúningurinn

## Tenglar
* Mynd af 19. aldar upphlut
* Mynd af 20. aldar upphlut
* Íslenzkir kvenbúningar Eimreiðin, 1. tölublað (01.01.1904)
Boardmaker

**Boardmaker** er forrit og myndrænn gagnagrunnur sem notað er við óhefðbundnar tjáningarleiðir til samskipta við þá sem ekki geta nýtt sér ritmál og talmál. Með forritinu fylgja samskiptatáknmynda til tjáskipta. Boardmaker er notað sem kennsluforrit fyrir alla aldurshópa og í ýmsum námsgreinum, í sérkennslu, á sambýlum, á heilbrigðisstofnunum og á heimilum. 

Til eru fjögur gerðir af hugbúnaðinum, Boardmaker, Boardmaker with Speaking Dynamically Pro, Boardmaker Plus! og Boardmaker Studio.

## Tenglar
* Óhefðbundnar tjáskiptaleiðir
* DynaVox Mayer-Johnson 
* Boardmaker Share
* Boardmaker Studio Víðeó 
* Boardmaker
Verjamem

**Verjamem** er framlag Slóveníu til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið 2012. Lagið keppti í undankeppni þann 24. maí og komst ekki áfram. Í undankeppnini náði lagið aðeins í 17. sæti með einugis 31 stig sem komu flest frá nágrannalöndum Slóveníu.
Hrísmjöl

**Hrísmjöl** er fínmalað mjöl úr hrísgrjónum, ýmist hvítum eða brúnum. Það er glútenlaust og hentar því vel í kökur, grauta og annan mat fyrir þá sem þola illa hveiti og annað korn sem inniheldur glúten. Úr því eru gerðir grautar sem þykja henta vel handa ungbörnum.

Það er sterkjuríkt og er því einnig notað til þykkingar í sósur og fleira. Úr hrísmjöli eru líka gerðar hrísgrjónanúðlur, pönnukökur og ábætisréttir eins og japanskt *mochi* og filippínskt *cascaron*.
Kristín Guðbrandsdóttir

**Kristín Guðbrandsdóttir** (1574 – 1. október 1652) var íslensk kona á 16. og 17. öld, húsfreyja í Ögri við Ísafjarðardjúp og kona Ara Magnússonar bónda þar.

Kristín var dóttir Guðbrandar Þorlákssonar biskups á Hólum og Halldóru Árnadóttur konu hans. Síðsumars 1594 kom Ari í Ögri, sem var þá einn helsti höfðingi landsins og hafði erft mikinn auð við lát föður síns um vorið, til Hóla með fríðu föruneyti til að biðja Kristínar. Biskup mun hafa tekið því dræmt því hann átti í útistöðum við Jón lögmann, föðurbróður Ara. Sagt er að Ari hafi þá riðið á brott en Kristín hafði séð hann út um glugga á biskupssetrinu og litist vel á manninn og þegar faðir hennar sagði henni hvert erindi hans hefði verið gat hún talið hann á að láta senda eftir biðlinum aftur. Var kaupmáli þeirra gerður á Hólum 22. september 1594. Ari lofaði við það tækifæri biskupi að vera börnum herra Guðbrands til styrks og forsvars utanlands og innan, hvað honum er mögulegt og við hverja, sem er að eiga. Ekki þótti Ari þó efna það loforð vel.

Kristín var sögð hin mesta ágætiskona. Þau Ari bjuggu alla tíð í Ögri, voru gift í nærri 60 ár og dóu með tíu daga millibili árið 1652. Þau eignuðust fimm börn, Magnús sýslumann á Reykhólum, Þorlák bónda í Súðavík, Halldóru húsfreyju á Þingeyrum, Helgu, sem dó ógift og Jón, prófast í Vatnsfirði.

Kristín gerði testamentisbréf (erfðaskrá) 25. nóvember 1632 og er þar talið upp mikið af kvensilfri og einnig hannyrðum. Ári síðar gaf hún Þorláki syni sínum bækur, 30 hundraða virði, sem hún átti á Hólum og hefur erft eftir Guðbrand biskup, sem þá var dáinn fyrir nokkrum árum.

## Heimildir
*
Kristín Gottskálksdóttir

**Kristín Gottskálksdóttir** (d. 14. apríl 1578) var íslensk kona á 16. öld, húsfreyja á Möðruvöllum í Eyjafirði og síðar á Geitaskarði í Langadal. Hún var óskilgetin dóttir Gottskálks Nikulássonar Hólabiskups, sem kallaður var hinn grimmi, og Valgerðar Jónsdóttur frá Mannskaðahóli á Höfðaströnd. Hálfsystkini hennar voru Oddur Gottskálksson lögmaður og Guðrún Gottskálksdóttir.

Kristín hefur líklega verið fædd um 1490. Hún giftist 3. september 1508 Þorvarði Erlendssyni lögmanni, sem þá var rúmlega fertugur, og var hún seinni kona hans. Þorvarður lést í Noregi 1513. Þau áttu eina dóttur, Margréti húsfreyju á Fitjum í Skorradal, sem þó er í sumum heimildum talin dóttir fyrri konu Þorvarðar.

Kristín giftist aftur 21. janúar 1515 Jóni Einarssyni sýslumanni á Geitaskarði í Langadal og bjuggu þau þar uns Jón dó 1534. Kristín var þar áfram hjá Agli syni þeirra og síðan ekkju hans og börnum. Hún náði háum aldri og hefur líklega verið farin að nálgast nírætt þegar hún lést því það var tæpum 70 árum eftir að hún giftist fyrri manni sínum. Hún var sögð hin ágætasta kona. Önnur börn þeirra Jóns voru Kristín, húsfreyja í Vík í Skagafirði, Guðrún, sem giftist Erlendi Þorvarðarsyni, stjúpsyni móður sinnar og var miðkona hans, Ólafur, sem bjó í Snóksdal og var kvæntur Steinunni ekkju séra Björns Jónssonar á Melstað, og Gottskálk prófastur í Glaumbæ.
Matilde Camus

**Aurora Matilde Gómez Camus**, betur þekkt sem **Matilde Camus**, (26. september 1919 í Santander – 28. apríl 2012 í Santander) var spænskt skáld.

## Ljóð
* *Voces* (1969). 
* *Vuelo de estrellas* (1969). 
* *Manantial de amor* (1972). 
* *Bestiario poético* (1973). 
* *Templo del Alba* (1974). 
* *Siempre amor* (1976). 
* *Cancionero de Liébana* (1977). 
* *Corcel en el tiempo* (1979). 
* *Perfiles* (1980). 
* *He seguido tus huellas* (1981). 
* *Testigo de tu marcha* (1981). 
* *Testimonio* (1982). 
* *La preocupación de Miguel Ángel* (1982). 
* *Tierra de palabras* (1983). 
* *Coral montesino* (1983). 
* *Raíz del recuerdo* (1984). 
* *Cristales como enigmas* (1985). 
* *Sin teclado de fiebre* (1986). 
* *Santander en mi sentir* (1989). 
* *Sin alcanzar la luz* (1989). 
* *El color de mi cristal* (1990). 
* *Tierra de mi Cantabria* (1991).
* *Amor dorado* (1993). 
* *Ronda de azules* (1994).
* *Vuelo de la mente* (1995). 
* *Reflexiones a medianoche* (1996). 
* *Mundo interior* (1997). 
* *Fuerza creativa* (1998). 
* *Clamor del pensamiento* (1999). 
* *Cancionero multicolor* (1999). 
* *La estrellita Giroldina* (1999). 
* *Prisma de emociones* (2000). 
* *Vivir, soñar, sentir* (2005).
* *Cancionero de Liébana* (2006).
* *Motivos alicantinos*.

## Tengill
* Página web oficial de Matilde Camus
Auðkúluheiði

**Auðkúluheiði** er heiði í Austur-Húnavatnssýslu og er næstaustust húnvetnsku heiðanna, á milli Eyvindarstaðaheiðar og Grímstunguheiðar. Hún nær frá drögum Svínadals og Blöndudals og suður að Kili og Hveravöllum, milli Hofsjökuls og Langjökuls, en það er um 60 kílómetra vegalengd. Í austri eru mörk heiðarinnar við Blöndu en í vestri við Miðkvísl og Búrfjöll.

Kjalvegur liggur suður eftir heiðinni, sem fer smám saman hækkandi suður á bóginn en er víðast í 400-500 metra hæð yfir sjávarmáli. Hún einkennist af lágum ásum og fellum en á milli þeirra eru flóar og vötn. Hún er greiðfær og vatnsföll fá og er víða ágætlega gróin. Þegar Blönduvirkjun var reist um 1990 myndaðist stórt miðlunarlón, Blöndulón, á Auðkúluheiði og Eyvindarstaðaheiði, og fór þar mikið gróðurlendi undir vatn. Í staðinn hefur verið grætt upp töluvert land á heiðinni

Heiðin tilheyrði áður Auðkúlu í Svínadal og dregur nafn af bænum.

## Heimildir
*
Fjörusvertuætt

**Fjörusvertuætt** (fræðiheiti: *Verrucariaceae*), einnig kölluð **svertuætt**, er ætt flétta af fjörusvertubálk. 
Svertuætt er stór ætt sem aðallega inniheldur fléttumyndandi sveppi. Um 750 tegundir í 45 ættkvíslum eru taldar tilheyra svertuætt. Af þeim hafa um 70 tegundir af tíu ættkvíslum fundist á Íslandi. Hefðbundin flokkun ættkvísla innan ættarinnar byggist einkum á þremur einkennum, þ.e. þverveggjum gróa, útliti þals og því hvort þörungafrumur séu í gróbeði. Þær þroska aska í skjóðum á meðan flestar aðrar fléttur eru disksveppir (*discomycetes*).

## Mismunandi tegundir
Þótt flestar tegundir af fjörusvertuætt myndi fléttur, eru innan ættarinna tegundir sem vaxa á öðrum fléttum, svokallaðir fléttuháðir sveppir en þeir eru annaðhvort sníklar á fléttunni eða samnýta þörunga hennar. Sérkennilegust er þó þangblaðögn (*Mycophyscias ascophylli*) en sú tegund vex á klóþangi og er jafnvel talið að um sambýli milli sveppsins og brúnþörungsins sé að ræða. Tegundir svertuættarinnar skera sig frá öðrum fléttum meðal annars að því leyti að þær lifa fyrst og fremst á votu búsvæði eins og votum klettum smálækja eða á ströndum stöðuvatna og vatnsfalla og í fjörum. Þar á meðal vex ein þeirra, *grænsverta*, á klöppum og steinum undir sjávarborði og koma eingöngu úr kafi á fjöru. Þó eru einnig tegundir innan ættarinnar sem vaxa á þurrlendi, t.d. kragastrympa sem finnst á móbergi og jarðvegi.

## Vísindaleg flokkun
Fléttur af fjörusvertuætt eru að mörgu leyti ólíkar öðrum fléttum og var vísindaleg flokkun þeirra á reiki uns þær voru með hjálp sameindafræðilegra aðferða staðsettar í flokki *Eurotiomycetes* sveppa. Á ráðstefnu um fjörusvertuættina á Akureyri 2007 var svertuætt rannsökuð af alþjóðlegu teymi vísindamanna og í framhaldinu birt grein þar sem tveim nýjum ættkvíslum, *Hydropunctaria* og *Wahlenbergiella*, var lýst innan ættarinnar. Báðar vaxa í vætu, ýmist við ferskvatn eða sjó. *Hydropunctaria* inniheldur margar tegundir sem vaxa við ferskvatn auk algengustu tegund ættarinnar á Íslandi, fjörusvertu, sem vex á rökum fjöruklöppum. Aðrar tegundir sem vaxa í fjörum virðast tilheyra *Wahlenbergiella* eins og grænsverta (*Wahlenbergiella mucosa*). Við þessa nýju ættkvíslaflokkun var meðal annars fræðiheiti *fjörusvertu* breytt úr *Verrucaria maura* í *Hydropunctaria maura*.

## Tilvísanir

## Heimildir
* ''Alþjóðleg ráðstefna um fjörusvertuætt á Akureyri 7-11. júní, 2007''  grein í Ranísblaðinu, bls. 26, 2007 (skoðað 6.04.2112)
* ''Ársskýrsla Náttúrufræðistofnunar Íslands 2007''  (skoðað 6.04.2112)
* ''Ársskýrsla Náttúrufræðistofnunar Íslands 2009''  (skoðað 6.04.2112)

## Tenglar
* ''Náttúrufræðistofnun Íslands''  Íslenskar fjörufléttur af svertuætt (skoðað 6.04.2112)
* ''Náttúrufræðistofnun Íslands''  Ráðstefna um fléttur af fjörusvertuætt (skoðað 6.04.2112)
* ''Rannsóknasjóður-Ranís'' Íslenskar fjörusvertur, þróunarsaga og flokkunarfræði - verkefnislok (skoðað 6.04.2112)
Barnaverndarstofa

**Barnaverndarstofa** var sjálfstæð stofnun sem heyrði undir Velferðarráðuneytið. Stofnunin vann að samhæfingu og eflingu barnaverndarstarfs á Íslandi.

Það eru barnaverndarnefndir hvers sveitarfélags sem fara með barnaverndarmál, en Barnaverndarstofa hafði eftirlit með störfum þeirra. 

Stofnunin rak:

* Barnahús – Þjónusta sem sinnir málefnum barna sem grunur leikur á að hafi verið beitt kynferðisofbeldi.
* Meðferðarheimili fyrir börn, eitt á Suðurlandi og annað á Norðurlandi.
* Stuðla – Meðferðarstöð ríkisins sem veitir bæði meðferðarvistun og neyðarvistun.
* Sálfræðiþjónustu fyrir börn sem sýna óviðeigandi kynhegðun.
* Fósturráðstafanir – Stofnunin getur komið börnum til fósturforeldra tímabundið eða varanlega. 
* Meðferðarúrræði fyrir fjölskyldur unglinga með alvarlegan hegðunarvanda.
* Þjálfun fyrir foreldra barna með hegðunarerfiðleika.

Barnaverndarstofa var lögð niður við lok árs 2021 og ný stofnun, Barna- og fjölskyldustofa, tók við hlutverki hennar.

## Tilvísanir
Vatnshjól

**Vatnshjól** er vél sem breytir vatnsafli, orkunni úr fljótandi eða fallandi vatni, í nýtilega orku. Eins og nafnið gefur til kynna er vatnshjólið í reynd hjól sem er komið fyrir lóðrétt á láréttum öxli, þannig að það kemst í snertingu við fljótandi eða fallandi vatn. Út af hjólinu standa blöð eða eins konar fötur eða ílát sem vatnsstraumurinn knýr svo áfram þannig að hjólið snýst og orka verður til.

Vatnshjól voru algeng í Evrópu og Norður-Ameríku á tímabili Iðnbyltingarinnar, sér í lagi frá byrjun 19. aldar. Tilraunir breska verkfræðingsins Johns Smeaton (1724-1792) juku mjög á skilvirkni vatnshjóla.

Vatnshjól voru mikið notuð til að knýja myllur og voru því oft kölluð mylluhjól.
Þal

**Þal** (e. *thallus*) er nefndur líkami þelinga (*Thalliophyta*). Þal er einfaldur líkamsvefur úr einni eða fleiri frumum þörunga, sveppa, flétta, skófa og stundum gerla, sem ekki eru með eiginlegan plöntulíkama eins og háplöntur, það er rót, stöngul, blöð né leiðsluvef til að flytja vatn og næringarefni um líkaman. 

Þótt þal hafi hvorki líkams- né líffærabyggingu háplantna þá getur það skipst í sambærilega líffærahluta hjá ýmsum þelungum og gengt mismunandi hlutverkum. Til dæmis hefur þal þara fót, sem eru sívalir festusprotar sem festa þarann við fast undirlag, upp af honum kemur stilkur og á efri enda stilksins situr stórt blað sem sinnir ljóstillífun, líkt og laufblöð háplantna gera.

## Heimildir
Caitlyn Jenner

**Caitlyn Jenner** (f. **William Bruce Jenner**; 28. október 1949) er fyrrverandi bandarísk frjálsíþróttakona sem varð gullhafi í fjölþraut á sumarólympíuleikunum í Montreal 1976. 

Hún lagði niður íþróttaferil sinn og hóf að starfa við sjónvarp. Mest hefur hún tekið þátt í raunveruleika sjónvarpsþáttum, til dæmis Keeping Up with the Kardashians og þáttunum I Am Cait þar sem áhersla er lögð á kynleiðréttingu hennar.

Jenner er meðlimur í Repúblikanaflokknum og studdi Donald Trump í aðdraganda bandarísku forsetakosninganna 2016. Hún hætti stuðningi við Trump árið 2018 vegna ákvörðunar hans um að banna trans fólki að gegna þjónustu í Bandaríkjaher og sagðist sjá eftir að hafa stutt hann.

Í apríl 2021 tilkynnti Jenner að hún hygðist gefa kost á sér í embætti fylkisstjóra Kaliforníu ef til þess kæmi að sitjandi fylkisstjórinn Gavin Newsom yrði kosinn úr embætti. Hún réð ýmsa ráðgjafa úr kosningabaráttu Donalds Trump til að hjálpa sér í framboðinu.

## Tilvísanir



## Tenglar
* Opinber vefsíða Caitlyn Jenner 
*
Fosssel

**Fosssel** er eyðibýli á vestanverðri Fljótsheiði í Þingeyjarsveit. Fosssel var öldum saman hjáleiga og heimaland kirkjunnar á Helgastöðum í Þingeyjarsveit (Reykjadal, áður Helgastaðahreppi). Talið er líklegt að Fosssel hafi byggst snemma á öldum, en ekki vitað nákvæmlega hvenær það byggðist fyrst. Var byggð þar nokkuð samfelld, einkum á átjándu, nítjándu og tuttugustu öld.

Síðustu ábúendur í Fossseli voru hjónin Hólmgeir Björnsson og Guðfinna Sigurjónsdóttir. Þau fóru úr Fossseli vorið 1936. Hefur jörðin ekki verið í byggð síðan og er nú í eigu íslenska ríkisins. Hún hefur verið notuð til skógræktar allt frá miðri tuttugustu öld. Skógræktarfélag Suður-Þingeyinga hefur ræktað þar skóg frá 1943.

## Tilvísanir
Y (bær)

**Y** er bær í Picardy í Frakklandi. Þar búa 86 manns (2006).

Bæjarheitið er það eina í Frakklandi sem samanstendur af aðeins einum staf og þarmeð stysta bæjarnafn í Frakklandi.
Saint-Remy-en-Bouzemont-Saint-Genest-et-Isson

**Saint-Remy-en-Bouzemont-Saint-Genest-et-Isson** er bær í Champagne-Ardenne í Frakklandi. Þar búa 588 manns (2009).
Alþingi gegn Geir H. Haarde

**Alþingi gegn Geir Hilmari Haarde** (Landsd. 3/2012.) var fyrsta og eina málið sem rekið hefur verið fyrir Landsdómi á Íslandi. Málið var höfðað með ályktun Alþingis 28. september 2010 og formlegri ákæru saksóknara Alþingis 10. maí 2011. Í ákæru var Geir H. Haarde, fyrrum forsætisráðherra Íslands, gefið að sök að hafa með refsiverðum hætti sýnt af sér vanrækslu í aðdraganda bankahrunsins um haustið 2008. Landsdómur hafði aðsetur í Þjóðmenningarhúsinu og þar fór aðalmeðferð málsins fram 5. til 16. mars 2012. Dómur féll í málinu 23. apríl 2012 með sakfellingu í þeim ákærulið sem sneri að stjórnarskrárbundinni skyldu forsætisráðherra til þess að halda ríkisstjórnarfundi um mikilvæg málefni en sýknu að öðru leyti. Geir var ekki gerð sérstök refsing í málinu.

Geir áfrýjaði dómnum til Mannréttindadómstóls Evrópu og hélt því fram að málssóknin gegn honum hefði verið pólitísks eðlis. Mannréttindadómstóllinn dæmdi gegn Geir árið 2017 og úrskurðaði að íslenska ríkið hefði ekki gerst brotlegt gegn honum með ákæru sinni.

## Tengt efni
* Landsdómur

## Tenglar
* Heimasíða Landsdóms 
* Hljóðupptökur af yfirheyrslum 

## Tilvísanir
Félix d'Herelle

**Félix d'Herelle** (1873 – 1949) var kanadískur örverufræðingur. Hann er þekktastur fyrir að uppgötva bakteríuveirur.

Hann hélt því fram að hann væri læknir þrátt fyrir að vera ekki læknamenntaður.

## Neðanmálsgreinar
Þóra Arnórsdóttir

**Þóra Arnórsdóttir** (f. 18. febrúar 1975 í Reykjavík) er íslensk fjölmiðla- og heimildamyndagerðarkona og upplýsingafulltrúi. Hún starfað í fjölmiðlum frá árinu 1998 til 2023.  fyrst í útvarpi en síðan sem sjónvarpsfréttamaður um árabil. Þóra starfaði sem umsjónarmaður og síðar ritstjóri Kastljóss á RÚV á árunum 2009-2017. Hún hefur verið ritstjóri Kveiks, fréttaskýringaþáttar RÚV, frá því að þátturinn hóf göngu sína árið 2017. 

Þann 4. apríl 2012 tilkynnti hún forsetaframboð sitt gegn sitjandi forseta, Ólafi Ragnari Grímssyni. Hún hlaut um þriðjung atkvæða en Ólafur Ragnar Grímsson rúman helming. Framboðið skapaði töluverða umræðu bæði innanlands og utan  um kynjajafnrétti, en Þóra fæddi sitt þriðja barn, dóttur, í miðri kosningabaráttunni.

## Menntun
Þóra er stúdent frá Menntaskólanum við Hamrahlíð, er með B.A. gráðu í heimspeki frá Háskóla Íslands og Háskólanum í Genúa á Ítalíu og M.A. gráðu í alþjóðastjórnmálum og þróunarhagfræði frá Johns Hopkins University School of Advanced International Studies (SAIS) í Bologna, Ítalíu og Washington, D.C., Bandaríkjunum. Hún var valin Yale World Fellow árið 2014. „Verkefni Yale World Fellows er að rækta og valdefla net alþjóðavæddra leiðtoga sem eru staðráðnir í að gera heiminn að betri stað,“ segir um verkefnið á heimasíðu þess.

## Starfsferill
Þóra hefur meðal annars gert heimildarþáttaröðina Hrunið (2009), myndina Útlagar (2009), um Dalai Lama og tíbetskt samfélag á Indlandi, Inndjúpið (2013), þáttaröð um síðustu bændurna við Ísafjarðardjúp og Brautryðjendur (2014), þar sem rætt er við íslenskar konur sem ruddu brautina á ýmsum sviðum mannlífsins. Hún stýrði einnig spurningaþættinum Útsvari ásamt Sigmari Guðmundssyni í 10 ár, 2007-2017. Allir þættirnir hafa verið tilnefndir til Eddu-verðlauna.

Þóra var tilnefnd sem sjónvarpsmaður ársins árin 2007, 2010, 2011 og 2012 og fékk áhorfendaverðlaun ársins 2012. Hún var einnig tilnefnd til Blaðamannaverðlaunanna 2009 og 2010.

Fréttaskýringaþátturinn Kveikur hefur einnig hlotið þrenn Edduverðlaun, í flokki frétta-og viðtalsþátta og sem sjónvarpsefni ársins.

Árið 2023 hætti Þóra hjá Rúv og hóf störf sem forstöðumaður samskipta og upplýsingamiðlunar hjá Landsvirkjun.

## Einkalíf
Sambýlismaður Þóru er Svavar Halldórsson (f. í Vestmannaeyjum, 10. apríl 1970). Þau eiga þrjú börn, Halldór Narfa, Nínu Sólveigu og Ásdísi Huldu, og þrjár dætur úr fyrra sambandi hans, Ernu Maríu, Guðbjöru Lilju og Rebekku Ósk. Faðir Þóru var Arnór Hannibalsson (1934-2012), heimspekiprófessor. Móðir hennar var Nína Sæunn Sveinsdóttir (1935-2018), viðskiptafræðingur og framhaldsskólakennari.

## Tenglar
* Framboðsvefur Þóru Arnórs 
* Segir að hér sé þingræði en ekki forsetaræði, frétt á Mbl.is 28. maí 2012
## Tilvísanir
Wisentgehege Springe

**Wisentgehege Springe** er dýragarður í Neðra-Saxlandi í Þýskalandi.

## Weblinks

* www.wisentgehege-springe.de
* www.falkenhof-wisentgehege.de
Ísraelska safnið

**Ísraelska safnið** (hebreska: מוזיאון ישראל, ירושלים, *Muze'on Yisrael, Yerushalayim*) er minjasafn í Jerúsalem. Það var stofnað árið 1965 sem þjóðminjasafn Ísraels. Safnið er staðsett á hæðinni Givat Ram í Jerúsalem, nærri Biblíulandasafninu, Knesset, Hæstarétti Ísraels og Hebreska háskólanum í Jerúsalem.

## Tenglar
* Vefur (á ensku)
Mercè Rodoreda

**Merce Rodoreda** (1908 í Barcelona – 1983 í Girona) var katalónskur rithöfundur á eftirstríðsárunum.

## Skáldsögur
* *Sóc una dona honrada?* (1932).
* *Del que hom no pot fugir* (1934).
* *Un dia en la vida d'un home* (1934).
* *Crim* (1936).
* *Aloma* (1938).
* *La plaça del Diamant* (1962).
* *El carrer de les Camèlies* (1966).
* *Jardí vora el mar* (1967).
* *Mirall trencat* (1974).
* *Quanta, quanta guerra...* (1980).
* *La mort i la primavera*(1986).
* *Isabel i Maria* (1991).

## Skáldsögur þýddar á íslensku
* *Blóð* [La Sang]. Reykjavík: Lesbók Morgunblaðsins 3. Júlí 1966, S. 3, 4 og 14 (Þýðing: Álfrún Gunnlaugsdóttir)
* *Demantstorgið* [La plaça del Diamant]. Reykjavík: Forlagið, 1987. (Þýðing: Guðbergur Bergsson)
Grænþörungar

**Grænþörungar** (fræðiheiti *Chlorophyta*) eru  botnþörungar en langflestar tegundir þeirra lifa  í ferskvatni. Einungis um 10% þeirra eru sæþörungar og stór hluti þeirra einfrumungar. Önnur algeng form þeirra eru skorpur, himnur og ýmsir þræðir sem mynda strá eða skúfa. Grænþörungar eru langfjölskrúðugasti þörungahópurinn í heiminum og telur um 8000 tegundir.

Helsti munur á grænþörungum og öðrum þörungum er grænn litur þeirra en hann stafar af því að grænþörungar hafa önnur efni til ljóstillífunar en aðrar þörungafylkingar. Litarefni í grænþörungum eru þau sömu og í landplöntum, eða chlorophyll-a, chlorophyll-b, carotene og xanthophyll. Rauðþörungar eru hins vegar með aðra gerð af litkornum eða phycoerythrin sem gleypir ljós af annarri bylgjulengd og brúnþörungar eru með chlorophyll-c í stað chlorophyll-b og meira magn af xanthophyll en grænir þörungar. Talið er að landplöntur hafi fyrir rúmum hálfum milljarði ára þróast út frá fornum grænþörungum og bendir  skyldleiki litkorna grænþörunga og plantna til þess auk þess sem bæði grænþörungar og plöntur geyma forðanæringu á formi sterkju í frumulíffærum sem nefnast plastíð og frumuveggir grænþörunga og plöntufrumna hafi sömu byggingu.

## Tilvísanir
Zoran Miljkovic

**Zoran Miljkovic** (fæddur 1965) er serbneskur knattspyrnumaður sem spilaði með íþróttabandalagi Akraness og íþróttabandalagi Vestmannaeyja.

Hann hefur þjálfað í neðri deildum Serbíu undanfarin ár.
The Unit (1. þáttaröð)

Fyrsta þáttaröðin af ***[[The Unit]]*** var frumsýnd 7.maí 2006 og sýndir voru 13 þættir. 

## Aðalleikarar
*Dennis Haysbert sem Yfirliðsþjálfinn Jonas Blane 
*Scott Foley sem  Liðsþjálfi Fyrsta Stig Bob Brown 
*Max Martini sem Master Liðsþjálfi Mack Gerhardt 
*Michael Irby sem Liðsþjálfi Fyrsta Stig Charles Grey 
*Demore Barnes sem Liðsþjálfi Fyrsta Stig Hector Williams 
*Robert Patrick sem Stórfylkishershöfðingjinn Thomas Ryan

## Aukaleikarar
*Regina Taylor sem Molly Blane
*Audrey Marie Anderson sem Kim Brown
*Abby Brammell sem Tiffy Gerhardt
*Rebecca Pidgeon sem Charlotte Ryan
*Kavita Patil sem Liðsþjálfinn Kayla Medawar

## Gestaleikarar
*Angel M. Wainwright sem Betsy Blane

## Þættir

## Tilvísanir

## Heimild
*
*
*Fyrsta þáttaröð The Unit á heimasíðu The Unit á CBS sjónvarpsstöðinni
*Fyrsta þáttaröð The Unit á TV.com síðunni
Hannes Bjarnason (1971)

**Hannes Bjarnason** (fæddur 25. apríl 1971) er menntaður landfræðingur og forsetaframbjóðandi fyrir forsetakosningarnar 2012.

Hannes er fæddur og uppalinn í Eyhildarholti í Skagafirði.

Hannes lauk stúdenstprófi frá Framhaldsskólanum á Laugum í Reykjadal og eftir það lagði hann stund á landafræði við Háskóla Íslands og svo seinna Høgskolen i Telemark og útskrifaðist með BS próf. Þá hefur hann stundað nám við Handelshøgskolen BI í Osló þar sem hann hefur lagt stund á Master of Management.

Í marsmánuði 2012 tilkynnti hann um forsetaframboð sitt   í fréttablaðinu Feyki sem kemur út á Sauðárkróki.

Eiginkona Hannesar er Charlotte Kvalvik og eiga þau eina dóttur saman en Hannes átti tvö börn úr fyrra sambandi og Charlotte eitt.

## Tilvitnanir
Skeggjastaðir

**Skeggjastaðir** er landnámsjörð og lögbýli í Mosfellsbæ austarlega í Mosfellsdal á vinstri hönd skömmu eftir að komið er að Gljúfrasteini. Heildarstærð er um 416 ha.

Landið nam Þórður skeggi Hrappsson landnámsmaður en hann hélt til Íslands að ráði Ingólfs Arnarsonar og nam land á milli Leirvogsár og Úlfarsár (Korpu).  

Landið afmarkast af Leirvogsá til norðurs, Stardal til austurs, Laxnesi og Minna Mosfelli til vesturs og Selvangi/Selholti til suðurs. Landið er að mestu mólendi og sæmilega gróið en hluti landsins eru grasflatir. Útsýni af landinu er ýmist til fjalla eða sjávar. Á landinu er Leirtjörn þar sem fólk getur farið í lautarferð, róið bátum og rennt fyrir silung.  Reiðleiðir eru um svæðið sem tengjast þekktum og reiðleiðum í nágrenninu.

Tröllafoss er í Leirvogsá við norðurjaðar Skeggjastaða. Meðalveiðin í Leirvogsá hefur verið með því mesta sem gerst hérlendis eða um þrír laxar á stangardag.  

## Landnámið
Allt land innan sveitarfélagsmarka Mosfellsbæjar er samkvæmt Landnámu í landnámi Ingólfs Arnarsonar. Þórður skeggi hefur verið kallaður landnámsmaður Mosfellinga. Samkvæmt Landnámu bjó hann á Skeggjastöðum og nam hann land að ráði Ingólfs og náði það á milli Leirvogsár og Úlfarsár sem er ekki fjarri núverandi sveitarfélagsmörkum Mosfellsbæjar. Mosfellsdalur og Mosfellsheiði að hluta voru innan landnáms Þórðar skeggja. 
Þórður skeggi Hrappsson (fæddur um 839) nam að sögn Landnámabókar land milli Leirvogsár og Úlfarsár (Korpu), en hann hélt til Íslands að ráði Ingólfs Arnarsonar. Bú hans var að Skeggjastöðum.

Þórður skeggi var sonur Hrapps Bjarnarsonar bunu. Þórður átti Vilborgu Ósvaldsdóttur, eldri dóttir þeirra hét Helga en hennar maður var Ketilbjörn hinn gamli. Yngri dóttirin hét Þuríður. Skeggjagata í Reykjavík er nefnd eftir honum.

## Tilvísanir
Bóluþang

**Bóluþang** (fræðiheiti: *Fucus vesiculosus*) einnig nefnt *blöðruþang*, er brúnþörungur af þangætt (*Fucaceae*).

## Útbreiðsla
Bóluþang vex eingöngu í fjörum og er algengt við strendur Evrópu allt frá Norður Rússlandi, Grænlandi, Íslandi, Asoreyjar og niður til Madeira, Marokkó og Kanaríeyja. Við Atlantshafsströnd Norður-Ameríku frá Ellesmere-eyju, Hudsonflóa og til Norður-Karólínu.

Bóluþang vex um miðbik fjörunnar mest í hnullunga- og klapparfjörum og best ef þær eru skjólgóðar, oft í sambýli við klóþangið (*Ascophyllum nodosum*) í klóþangbeltinu. Það er þó ekki eins útbreitt og klóþangið og virðist frekar verða undir í samkeppni við það. Það sést vel á því að þar sem klóþang hefur verið skorið í stórum stíl til vinnslu, tekur bóluþangið oftast svæðið yfir en virðist svo hopa aftur þegar klóþangið vex smámsaman upp aftur en það gerist á löngum tíma þar sem vöxtur klóþangsins er svo hægur.

## Útlit

Bóluþangið er um 40 til 90 cm hátt, brúnt á litin en stundum grænleitt eða brúnleitt. Nafn sitt dregur bóluþangið af áberandi loftfylltum bólum sem sitja oftast tvær og tvær saman á hverri grein þangsins og virka eins og flothylki á flóði en þangið legst svo niður á fjöru. Bólurnar eru oftast ofan til á þanginu en stundum er þær líka í þéttum röðum niður eftir allri plöntunni. Blöðin eru eins til tveggja cm breið með greinilegri miðtaug sem bólurnar sitja sitthvorumegin við. Þau kvíslgreinast með tiltölulega reglubundnum hætti. Bóluþangið festir sig við botninn á steina eða klappir.

## Almennt
Líkt og á öðrum stórum þörungum eins og klóþanginu lifa nokkrar ásætur á bóluþanginu, þó ekki allar þær sömu. Til dæmis lifir þangskegg (*Polysiphonia lanosa*) engöngu á klóþangi en aldrei á bóluþangi, þótt þessar þangtegundir vaxi hlið við hlið. Öfugt er farið með snúðorma, þeir vaxa á bóluþangi en aldrei á klóþangi. Ekki er vitað af hverju þetta stafar. Hinsvegar má búast við að finna sömu sniglana á báðum tegundunum, eins og þangdoppu (*Littorina obtusata*).

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* Ferlir.is ''Fjörur I'' (skoðað 9. apríl 2112)
Dvergaþang

**Dvergþang** (fræðiheiti: *Pelvetia canaliculata*) einnig nefnt *dvergaþang* er brúnþörungur af þangætt (*Fucaceae*).

## Útbreiðsla
Dvergþang er útbreitt við strendur Evrópu frá norður Noregi allt til Portúgals en það vex ekki vestanmegin Atlantshafsins við Norður-Ameríku. Við Ísland vex það aðeins þar sem sjór er sæmilega hlýr, við Suðvestur- og Vesturland í skjólgóðum hnullunga-og klapparfjörum. Einnig finnst það stundum í jarðvegi á sjávarfitjum innan um annað gras.

Dvergþangið þolir ekki að vera samfellt of lengi á kafi í sjó en þolir aftur á móti vel þurrk, getur verið á þurru allt að þremur vikum. Það velur sér því klappir og steina efst í efsta þangbeltinu, klapparþangbeltinu, næst fyrir neðan fjörusvertubeltið í fjörunni.

## Útlit
Dvergþang er smávaxið, um 5 til 10 cm hátt, ljósbrúnt á litin eða gulleitt. Greinarnar eru eins til fjögurra mm breiðar, rennulaga og hafa engar miðtaugar, engan stilk og kvíslgreinast þær. Kynbeð eru gul og vörtótt á endum greina. Dvergþang festir sig við fast botnlag eins og steina og klappir með lítilli skífulaga festu. Það er talið að dvergþangið geti orðið um 4 ára gamalt.

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* Hafransóknastofnun og Námsgagnastofnun ''Fjaran og hafið'' (skoðað 9. apríl 2112)
Camus

**Camus** getur átt við:

## Fólk
* Albert Camus
* Charles Étienne Louis Camus
* Marcel Camus
* Matilde Camus

## Annað
* Camus Cognac
Vittorio De Sica

**Vittorio De Sica** (7. júlí 1901 eða 1902 – 13. nóvember 1974) var ítalskur kvikmyndaleikstjóri og leikari og einn helsti upphafsmaður nýraunsæisstefnunar (*neorealismans*). Hann er frægastur fyrir *Skóáburð* (Sciuscià), *Börnin hafa augun hjá sér* (I bambini ci guardano), *Reiðhjólaþjófana* (Ladri di biciclette), *Kraftaverk í Mílanó* (Miracolo a Milano) og Umberto D.

## Kvikmyndaskrá

### Sem leikstjóri

## Tenglar
* „Hugrekkið til að segja sannleikann“; grein í ''Morgunblaðinu'' 1974
Schönbrunn-dýragarðurinn

**Schönbrunn** (þýska: *Tiergarten Schönbrunn*) er frægur dýragarður í Vín í Austurríki. Hann er einn elsti dýragarður heimsins.
Skjaldarmerki Rússlands

**Skjaldarmerki Rússlands** er opinbera skjaldarmerki Rússlands. Skjaldarmerkið var tekið í notkun þann 1497.