open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grey's Anatomy

**Grey's Anatomy** er bandarískur lækna-dramaþáttur sem fylgist með lífi nema, deildarlæknum og lærifeðrum þeirra á Seattle Grace sjúkrahúsinu í Seattle, Washington. Fyrsti þátturinn, „A Hard Day's Night“ var sýndur þann 27. mars 2005 á ABC sjónvarpsstöðinni. Síðan þá hafa 16 þáttaraðir verið sýndar.

Þátturinn hefur hlotið mikið lof gagnrýnenda. Í byrjun var þátturinn aðeins uppfylling fyrir Boston Legal en hann fékk mikið áhorf og horfðu 16,25 milljónir á fyrsta þáttinn. Þátturinn er handhafi bæði tveggja Emmy-verðlauna og tveggja Golden Globe verðlauna og er einn vinsælasti þáttur sögunnar.

## Framleiðsla

## Leikarar og sögupersónur
Sögupersónurnar í þáttunum einkennast af hóp af skurðlæknakandídátum og mismunandi skurðlækna sem þjóna sem kennarar þeirra í bæði vinnu- og einkalífum þeirra. Framleiðandi þáttanna notaði tækni sem kallast „blind-ráðning“ (*blind-casting* á ensku), sem leiddi til þess að leikararnir urðu af mismunandi kynþáttarupprunum. Það var ráðið í öll hlutverk án þess að kynþættir sögupersónanna væru sérstaklega frágreindir, eins og handritshöfundurinn, Shonda Rhimes, hafði óskað eftir.

Aðalpersónurnar fimm eru Meredith Grey (Ellen Pompeo), Alex Karev (Justin Chambers), George O'Malley (T.R.Knight), Izzie Stevens (Katherine Heigl) og Christina Yang (Sandra Oh). Þau byrja sem læknanemar á Seattle Grace-sjúkrahúsinu og verða svo deildarlæknar eftir fyrsta árið. Kennarinn þeirra er Miranda Bailey (Chandra Wilson), almennur skurðlæknir sem verður yfirmaður skurðdeildar seinna meir. Skurðdeildinni stýrir Richard Webber (James Pickens Jr.) sem átti í ástarsambandi við móður Meredith þegar Meredith var ung. Í liði Webbers er taugaskurðlæknirinn Derek Sheperd (Patrick Dempsey) og hjarta- og lungnaskurðlæknirinn Preston Burke (Isaiah Washington). Derek er kynntur sem ástarskot Meredith, á meðan Preston byrjar samband við Cristinu.
Terra Nova

**Terra Nova** er íslensk ferðaskrifstofa sem annast bæði ferðir erlendra ferðamanna til Íslands og utanlandsferðir fyrir Íslendinga.

Fyrirtækið hét upphaflega *Ferðamiðstöð Austurlands* og var stofnað 1978 á Egilsstöðum sem umboðsskrifstofa fyrir Flugleiðir og  þjónustuaðili við erlenda ferðamenn, fyrst og fremst frá Frakklandi. Stærsti viðskiptavinur fyrirtækisins frá upphafi er franska ferðaskrifstofan Nouvelles Frontieres, nú TUI. Árið 1995 tók fyrirtækið við söluumboði fyrir þýska flugfélagið LTU. Árið 1997 flutti Ferðamistöð Austurlands höfuðstöðvar sínar til Reykjavíkur og tveimur árum síðar var nafni ferðaskrifstofunnar breytt í Terra Nova. 

Árið 2002 sameinuðust Terra Nova og ferðaskrifstofan Sól og úr varð ein af stærstu ferðaskrifstofum landsins. Í lok árs 2003 eignaðist svo ferðaskrifstofan Heimsferðir meirhluta í félaginu. Nú er Terra Nova annar stærsti innflytjandi erlendra ferðamanna til Íslands auk þess að bjóða utanlandsferðir til fjölda áfangastaða í Evrópu.

Íslenska flugfélagið Primera Air annast leiguflug fyrir Terra Nova á Íslandi og önnur dótturfyrirtæki Heimsferða í Skandinavíu og á Írlandi. Það er í eigu Primera Travel Group sem er móðurfélag Terra Nova. Innan Primera Travel Group eru einnig Heimsferðir auk ferðaskrifstofanna Solresor í Svíþjóð, Bravo Tours í Danmörku, Solia í Noregi, Matkavekka og Lomamatkaat í Finnlandi og Budget Travel á Írlandi.

## Tenglar
* Vefur Terra Nova
* Vefur Terra Nova - incoming
* Vefur Primera Air
Landssamband framsóknarkvenna

**Landssamband framsóknarkvenna** (**LFK**) var stofnað þann 21. nóvember árið 1981. Í lögum
sambandsins segir að meginhlutverk LFK sé að efla og hvetja til stjórnmálaþátttöku kvenna. LFK styður þannig við starf þeirra kvenfélaga sem eru starfrækt innan Framsóknarflokksins.

Fimmta bindið í ritröðinni „Sókn og sigrar“ sem fjallar um sögu Framsóknarflokksins kom út árið 2006. Bindið fjallar um fyrstu 25 árin í sögu LFK.

## Framkvæmdastjórn 2017-2019
* **Formaður**: Linda Hrönn Þórisdóttir
* **Varaformaður**: Hjördís Guðný Guðmundsdóttir 

* **Gjaldkeri**: Bjarnveig Ingvadóttir
* **Ritari**: Helga Rún Viktorsdóttir
* **Meðstjórnandi**: Ólöf Pálína Úlfarsdóttir
***Varamenn**: Jóhanna María Sigmundsdóttir og Sæbjörg Erlings

## Landsstjórn 2017-2019
* Drífa Sigfúsdóttir fyrir SU 
* Fanný Gunnarsdóttir fyrir RN 
* Kristbjörg Þórisdóttir fyrir SV 
* Margrét Jónsdóttir fyrir NA 
* Ragnheiður Ingimundardóttir fyrir NV
* Rakel Dögg Óskarsdóttir fyrir RS 
* **Varamenn**
* Fjóla Ingimundardóttir fyrir SU
* Hlíf Hrólfsdóttir fyrir NV
* Ingveldur Sæmundsdóttir fyrir RN
* Jóna Björg Sætran fyrir RS
* Minerva Sverrisdóttir fyrir NA
* Þórey Anna Matthíasdóttir fyrir SV
* Landssamband framsóknarkvenna
Heimsferðir

**Heimsferðir** er íslensk ferðaskrifstofa sem var stofnuð í mars árið 1992. Fyrirtækið er ein stærsta ferðaskrifstofa landsins. Starfsmenn Heimsferða eru um 30, bæði á Íslandi og á áfangastöðum fyrirtækisins erlendis. Heimsferðir eru hluti af Primera Travel Group. Ferðaskrifstofan Terra Nova er í eigu Heimsferða.

Á meðal áfangastaða sem Heimsferðir hafa skipulagt ferðir til má nefna Montreal, Kúba, Barbados, Kanaríeyjar, Tenerife, Barcelona, Stuttgart, París, Prag, Búdapest, Kraká, Króatía, Róm, Sikiley, Rhodos, Costa del Sol, Fuerteventura, Benidorm og Mallorca.

## Systurfélög Heimsferða
* Bravo Tours 
* Matka vekka 
* Lomamatkat 
* Solia 
* Solresor
* Terra Nova 
* Primera Air
* Budget Travel

## Tenglar
* Vefur Heimsferða 
* Vefur Terra Nova Incentives
* Vefur Terra Nova Inbound
* Vefur Primera Air
Símon Dalaskáld

**Símon Dalaskáld** (2. júlí 1844 – 9. mars 1916) var íslenskt  skáld og förumaður á 19. og 20. öld. Hann var Bjarnarson en tók sér snemma kenningarnafnið Dalaskáld og kenndi sig við Skagafjarðardali (Vesturdal og Austurdal) þar sem hann átti lengst af heimili þótt hann væri mikið á flakki, en margir halda raunar vegna kenninafnsins að hann hafi verið upprunninn í Dalasýslu. 

Hann var fæddur á Höskuldsstöðum í Blönduhlíð í Skagafirði og var elstur af 13 systkinum. Hann fór að heiman fljótlega eftir fermingu og var í vinnumennsku í Skagafjarðardölum, giftist og átti börn sem öll dóu ung nema eitt, var um tíma við búhokur en var þó mest í ferðalögum, fór um allt land og seldi ritverk sín og fleira. Hann var þó ekki umrenningur eða betlari, miklu fremur skemmtikraftur sem ferðaðist um og stytti fólki stundir.

Símon var talinn það sem kallað er talandi skáld og orti oft jafnhratt og aðrir mæla óbundið mál. Talið er að fáir Íslendingar hafi samið jafn margar vísur og Símon, því utan þær rímur sem hann samdi, orti hann vísur um þúsundir manna um land allt. Þótt Símon væri farinn að gefa út kver með rímum sínum og öðrum kveðskap fyrir þrítugt lærði hann ekki að skrifa fyrr en á fimmtugsaldri og varð aldrei vel skrifandi. Þó gaf hann út fjölmarga rímnaflokka, tvær ævisögur - *Bólu-Hjálmars sögu* og *Sögu Eiríks Magnússonar (Mera-Eiríks)*, og löngu eftir dauða hans kom út skáldsaga sem hann hafði skrifað, *Árni á Arnarfelli og dætur hans*.

## Tenglar
* ''Gangandi fjölmiðill á liðinni öld''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1976
HDMI

**HDMI** (**High-Definition Multimedia Interface**, íslenska: *hágæða margmiðlunar tengi*) er tegund tengis oftast notað til að tengja Blu-ray spilara við háskerpusjónvarp eða tölvu(leikjatölvu) við flatskjá. HDMI tengi flytur bæði hágæða mynd og hljóð. Hægt er að nota HDMI tengi í staðin fyrir Radio Frequency (RF) samása kapal, composite video, S-Video, SCART, component video, D-Terminal, og VGA tengi.
Private Practice

**Private Practice** er þáttur sem spunninn er úr Grey's Anatomy. Hann er framleiddur af Shondu Rhimes. Þættirnir snúast um líf Dr. Addison Montgomery þegar hún kveður Seattle Grace sjúkrahúsið, til þess að ganga til liðs við einkastofu í Los Angeles.
Ladónía

**Ladónía** (sænska: *Ladonien*) er örríki sem var stofnað árið 1996 sem hluti af mótmælum sænska listamannsins Lars Vilks vegna úrskurða um brottflutning tveggja listaverka hans í þjóðgarðinum í Kullaberg á Skáni. Listaverkin heita *Nimis* og *Arx* og eru risahöggmyndir gerðar úr rekaviði annars vegar en steypu hins vegar. Þau standa á strönd Kattegat rétt fyrir norðan Eyrarsund. 1999 bætti Vilks þriðju höggmyndinni, *Omfalos*, við, en hún var fjarlægð árið 2001 og reikningurinn sendur Vilks.

Enginn lagalegur grundvöllur er fyrir stofnun ríkisins og ekkert annað ríki eða alþjóðastofnun hefur viðurkennt það með formlegum hætti.
Héðinn Svarfdal Björnsson

**Héðinn Svarfdal Björnsson** (f. 1974) er fararstjóri og fyrrv. verkefnisstjóri hjá Lýðheilsustöð og Embætti landlæknis. Barnabók hans *Háski og hundakjöt* hlaut Íslensku barnabókaverðlaunin 2006.

Héðinn fæddist á Akureyri og er menntaður sálfræðingur.

## Tilvísanir
Metorð

**Metorð**, **myndvídd**, **tign** eða **stétt** (enska, *rank*) fylkis í línulegri algebru segir til um það hver vídd grunnsins er; og jafngildir línuvíddinni og líka dálkvíddinni þar sem dálkvíddin og línuvíddin hafa alltaf sama gildi. Metorð fylkisins *A* er oft táknað með rithættinum rk(*A*) eða rank&nbsp;*A*. 

**Línuvídd** (e. row rank) fylkisins *A* er hlutrúmið sem línuvigrar fylkisins *A* spanna, og **dálkvídd** (e. column rank) fylkisins *A* er hlutrúmið sem dálkvigrar fylkisins *A* spanna.

## Hvernig skal reikna metorð

Auðveldasta leiðin til að reikna metorð fylkis *A* er með því að nota Gauss-eyðingu. Stallað form fylkisins *A* er jafnt metorði fylkisins *A*, og hægt er að reikna út metorðið með því að telja hve margar línur á stallaða forminu innihalda aðrar tölur en núll.

### 4×3
Hér er 4×3 fylki tekið fyrir:

:
  A =
  \begin{bmatrix}
    2 & -1 & 3 \\
    -1 & 0 & 1 \\
    0 & 2 & -1 \\
    1 & 1 & 4 \\
  \end{bmatrix}.


Eftir að þetta fylki hefur verið sett á stallað form með Gauß-eyðingunni þá fæst út:

:
  A =
  \begin{bmatrix}
    1 & 0 & 1 \\
    0 & 1 & -1 \\
    0 & 0 & 1 \\
    0 & 0 & 0 \\
  \end{bmatrix}


sem hefur þrjár raðir sem eru ekki núll. Af því sést að metorð þess er jafnt og 3.

### 4×4
Hér er 4×4 fylki tekið fyrir:

:
  B =
  \begin{bmatrix}
    2 & 4 & 1 & 3 \\
    -1 & -2 & 1 & 0 \\
    0 & 0 & 2 & 2 \\
    3 & 6 & 2 & 5 \\
  \end{bmatrix}.


Eftir að þetta fylki hefur verið sett á stallað form með Gauß-eyðingunni þá fæst út:

:
  B =
  \begin{bmatrix}
    1 & 2 & 0 & 1 \\
    0 & 0 & 1 & 1 \\
    0 & 0 & 0 & 0 \\
    0 & 0 & 0 & 0 \\
  \end{bmatrix}


sem hefur tvær raðir sem eru ekki núll. Af því sést að metorð þess er jafnt og 2.

#### Annað dæmi
:
  C =
  \begin{bmatrix}
    1 & -2 & 0 & 4 \\
    3 & 1 & 1 & 0 \\
    -1 & -5 & -1 & 8 \\
    3 & 8 & 2 & -12 \\
  \end{bmatrix}.


Eftir að þetta fylki hefur verið sett á stallað form með Gauß-eyðingunni þá fæst út:

:
  C =
  \begin{bmatrix}
    1 & -2 & 0 & 4 \\
    0 & 7 & 1 & -12 \\
    0 & 0 & 0 & 0 \\
    0 & 0 & 0 & 0 \\
  \end{bmatrix}


sem hefur tvær raðir sem eru ekki núll. Af því sést að metorð þess er jafnt og 2.

## Tengt efni
* Dálkrúm
* Línurúm

## Heimildir
Klemens 10.

**Klemens 10.** (13. júlí 1590 – 22. júlí 1676) var páfi frá 29. apríl 1670 til dauðadags. Hann hét **Emilio Bonaventura Altieri** og var af þekktri rómverskri aðalsfjölskyldu. Hann vann ýmis trúnaðarstörf fyrir Úrbanus 8., Innósentíus 10. og Klemens 9. sem gerði hann að kardinála rétt áður en hann dó. Í páfakosningunni á eftir náðist ekki tilskilinn meirihluti fyrir neinum þeirra kardinála sem helst voru í framboði svo lausnin var að kjósa Altieri, sem þá var orðinn áttræður. Hann neitaði í fyrstu og sagt er að þegar kom að krýningu hans hafi hann verið dreginn fram úr rúminu hrópandi „Ég vil ekki verða páfi!“
Fernisolía

**Fernisolía** (**fernis** eða **gljákvoða**) er vökvi úr viðarolíum sem er notaður til hlífðar og fegurðar málverka. Fernisolían er kennd við borgina Berenike í Egyptalandi en þaðan fluttu Grikkir á sínum tíma fernisolíu, og nefndu *verenike*. Í latínu var hún nefnd *veronix* eftir gríska orðinu.
Patti Page

**Patti Page** eða **Clara Ann Fowler** (8. nóvember 1927 - 1. janúar 2013) var bandarísk söngkona og ein af þekktustu söngkonum klassískrar popptónlistar. Hún var með söluhæstu listamönnum á 6. og 7. áratug 20. aldar og hefur selt yfir milljón hljómplötur til dagsins í dag. Meðal þekktustu laga hennar eru kántrýlagið „Tennessee Waltz“ (1950) og gamanlagið „(How Much Is That) Doggie in the Window“ (1953).
Naked Eyes

**Naked Eyes** var skammlífur breskur skemmtarapoppdúett skipaður Pete Byrne og Rob Fisher sem sló í gegn með tveimur lögum árið 1983; fyrst með nýrri útgáfu gamals slagara eftir Burt Bacharach, „(There's) Always Something Left to Remind Me“ og síðan „Promises, Promises“. Önnur plata þeirra sem kom út 1984 seldist hins vegar illa og hljómsveitin hætti skömmu eftir það. Byrne vann eftir það sem hljóðversmaður en Fisher stofnaði annan dúett, Climie Fisher, sem átti slagarann „Love Changes (Everything)“ árið 1988.
Burt Bacharach

**Burt Bacharach** (f. 12. maí 1928, d. 8. febrúar 2023) var bandarískur tónsmiður og píanóleikari samdi mikinn fjölda af vinsælum lögum frá því snemma á 7. áratugnum fram á miðjan 9. áratuginn. Þekktastur er hann fyrir lög sín sem Dionne Warwick söng með texta eftir Hal David eins og „Walk On By“ (1963) og „Do You Know the Way to San Jose“ (1964), en hann átti líka í samstarfi við fleiri textahöfunda eins og Aretha Franklin og Tom Jones og fjöldann allan af flytjendum.

Bacharach lést árið 2023, 94 ára gamall.

## Tenglar
*BBC News - Burt Bacharach, one of pop's greatest songwriters, dies aged 94
Lucio Dalla

**Lucio Dalla** (f. 4. mars 1943, d. 1. mars 2012) var ítalskur söngvari og lagahöfundur frá Bologna. Hann lék bæði einn og með ýmsum hljómsveitum á 7. áratugnum og naut nokkurra vinsælda en sló fyrst verulega í gegn undir lok 8. áratugarins í samstarfi við aðra höfunda á borð við Ron og Francesco De Gregori. Hann er þekktastur fyrir alþjóðlegu poppsmellina „Caruso“ (1986), „Attenti al lupo“ (1990) og „Canzone“ (1996).

Hann samdi lagið „Occhi di ragazza“ sem keppti í Söngvakeppni Evrópskra Sjónvarpsstöðva árið 1970. Lagið var sungið af Gianni Morandi. Lagið fékk 5 atkvæði og lenti í 8. sæti.
Nornirnar

***Nornirnar*** (ítalska: *Le streghe*) er kvikmynd framleidd af Dino De Laurentiis frá 1967. Myndin er kaflamynd samsett úr fimm stuttmyndum eftir Franco Rossi, Luchino Visconti, Mauro Bolognini, Pier Paolo Pasolini og Vittorio De Sica. Hver stuttmynd fjallar um háskakvendi sem í fjórum af myndunum er leikin af Silvana Mangano. Annie Girardot leikur aðalhlutverkið í fyrstu myndinni. Clint Eastwood leikur í síðustu myndinni eftir De Sica.

Tónlistin í myndinni er eftir Ennio Morricone og Piero Piccioni.

## Persónur

*Silvana Mangano: Nornirnar
*Clint Eastwood
*Totò: Ciancicato Miao
*Alberto Sordi: Elio Feroccio
*Ninetto Davoli: Basciù Miao
*Massimo Girotti
*Laura Betti
*Annie Girardot
*Clara Calamai

## Kaflar
* „Nornin brennd lifandi“ (*La strega bruciata viva*) eftir Luchino Visconti
* „Forgangsakstur“ (*Senso civico*) eftir Mauro Bolognini
* „Jörðin séð frá tunglinu“ (*La Terra vista dalla Luna*) eftir Pier Paolo Pasolini
* „Sikileyingurinn“ (*La Siciliana*) eftir Franco Rossi
* „Eins og önnur kvöld“ (*Una sera come le altre*) eftir Vittorio De Sica

## Heimildir
* Le Streghe IMDB
Sebastian Ingrosso

**Sebastian Carmine Ingrosso** (f. 20. apríl 1983) er sænskur plötusnúður og upptökustjóri. Hann er meðlimur í Swedish House Mafia ásamt Axwell og Steve Angello. Hann hefur hlotið 2 tilnefningar til Grammy-verðlauna.

## Ævi
Sebastian Ingrosso ólst upp í Stokkhólmi. Hann vann að tónlist með æskuvini sínum Steve Angello. Þeir gengu undir nöfnum á borð *Buy Now*, *Fireflies*, *General Moders*, *Mode Hookers*, *Outfunk* og *The Sinners*.

## Ferill

### 1999–2007: Upphaf ferils
Sebastian Ingrosso hóf tónlistarferil sinn árið 1999 þegar hann gaf út sína fyrstu endurhljóðblöndu í gegnum Mega Records. Síðan þá hefur hann geefið út margar endurhljóðblöndur og smáskífur. Árið 2003 stofnaði hann sitt eigið útgáfufyrirtæki, Refune Music. Síðar fór hann að vinna aðallega með plötusnúðunum Axwell, Steve Angello og Eric Prydz. Saman voru þeir kallaðir *Swedish House Mafia*.

### 2008–2012: Swedish House Mafia
Síðla árs 2008 stofnuðu þeir Ingrosso, Angello og Axwell formlega hljómsveitina Sweidsh House Mafia, en Prydz ákvað að gerast ekki meðlimur. Árið 2009 gaf hljómsveitin út plötuna *Until One*. Hljómsveitin kom fram á Tomorrowland tónlistarhátíðinni þrjú ár í röð frá 2010 til 2012. Í september 2012 gaf hljómsveitin út lagið „Don't You Worry Child“ sem náði miklum vinsældum í mörgum löndum. Í kjölfar þess að hljómsveitin tilkynnti um að hún myndi hætta fór hún í tónleikaferðalagið One Last Tour frá nóvember 2012 til mars 2013. 

### 2013-2017: Sólóferill og Axwell Λ Ingrosso
Í júlí 2013 kom Ingrosso fram í fyrsta skiptið ekki sem meðlimur í Swedish House Mafia á Tomorrowland. Þar kom hann fram á aðalsviðinu á opnunarkvöldinu. Árið 2014 gekk hann aftur til liðs við Axwell og saman stofnuðu þeir tvíeykið Axwell Λ Ingrosso.

### 2018-í dag:
Í mars 2018 kom Ingrosso fram á Ultra Miami tónlistarhátíðinni sem hluti af Axwell Λ Ingrosso. Á sömu tónlistarhátíð kom hann einnig fram sem hluti af Swedish House Mafia eftir að hljómsveitin kom aftur saman. Tvíeykið Axwell Λ Ingrosso kom fram á Tomorrowland 2018 og tilkynntu að þeir myndu taka sér hlé til að einbeinta sér að endurkomu Swedish House Mafia og tónleikaferðalagi árið 2019. Síðan þá hefur hljómsveitin gefið út fleiri lög og komið fram á ýmsum hátíðum.

## Tónlist
Ingrosso semur aðallega house-tónlist og gefur hana út á eigin útgáfufyrirtæki, *Refune*. Lagið „Yeah“, sem hann samdi með Steve Angello, var gefið út á *[[The Politics of Dancing 2]]* í flutningi Paul Van Dyk. Einnig sömdu Ingrosso og Angello lögin „Bodycrash“ og endurhljóðblönduðu „My Love“ (með Justin Timberlake) en þau hafa reynst vinsæl í útvarpi.

## Heimildir
* Sebastian Ingrosso hjá Discogs
*
Piero Piccioni

**Piero Piccioni** (6. desember 1921 – 23. júlí 2004) var ítalskur píanóleikari og höfundur kvikmyndatónlistar í meira en 200 kvikmyndum. Hann er einkum þekktur fyrir sálardjass, fönk- og sófatónlist í ítölskum kvikmyndum frá 7. og 8. áratugnum. Hann vann einkum náið með leikstjórunum Francesco Rosi og Alberto Sordi.
Jónas Stefánsson frá Kaldbak

**Jónas Stefánsson frá Kaldbak** (30. september 1882 – 9. september 1952) var vesturíslenskt ljóðskáld. Hann gaf út tvær ljóðabækur og birti mörg ljóð í Lögbergi og Heimskringlu. 

Jónas var frá Kaldbak í Suður-Þingeyjarsýslu. Hann útskrifaðist úr Búnaðarskólanum á Hólum í Hjaltadal. Jónas fluttist vestur um haf árið 1913, settist að í Mikley og kvæntist þar Jakobínu Sigurgeirsdóttur prests að Grund í Eyjafirði. Hann kenndi sig þó alltaf við fæðingarstað sinn, Kaldbak. 

## Verk Jónasar
* *[[Ljóðmæli]]* (1939)
* *[[Úr útlegð]]* (1944) 

## Tenglar
* ''Jónas Stefánsson frá Kaldbak látinn''; grein í Lögberg 1952
Rauðskinna

**Rauðskinna** (einnig nefnd: **bók máttarins**  ) er galdrabók sem samkvæmt þjóðsögunum er sögð grafin með Gottskálki grimma biskup. Af þeirri bók átti að vera hægt að læra svo ramma galdra, að hægt væri að sigra kölska sjálfan og ná valdi yfir honum. Sumstaðar segir að sá sem nær þeirri bók geti allt, hann verði voldugasti maður í heimi. 

Galdra-Loftur á að hafa reynt að vekja Gottskálk upp til að komast yfir Rauðskinnu. Gísli Konráðsson nefnir þrjá skólasveina, sem voru í vitorði með Lofti. En bráðlæti Lofts varð honum að falli, því strax þegar hann sá Rauðskinnu, þreif hann til hennar, en það var of snemmt og af misskilningi hringdi einn af félögum Lofts klukkunum og Gottskálk komst í gröfina með Rauðskinnu með sér.

## Tilvísanir
Prozac+

**Prozac+** er ítölsk pönkpopphljómsveit, skipuð Gian Maria Accusani (textar, gítar, trommur, söngur), Evu Poles (gítar, söngur) og Elisabettu Imelio (bassi) frá Pordenone. Hljómsveitin var stofnuð árið 1995 og hefur starfað með hléum til dagsins í dag. Fyrsti smellur Prozac+ var „Pastiglie“ af fyrstu plötu þeirra 1996 en hljómsveitin sló fyrst í gegn með plötunni *Acidoacida* árið 1998. Árið 2000 reyndi hljómsveitin fyrir sér með útgáfu fyrir alþjóðlegan markað með enskri útgáfu af *Acidoacida* en náði ekki miklum árangri. 

Tónlist hljómsveitarinnar er fremur létt og fjörugt rokk en textarnir fjalla yfirleitt um hluti á borð við þunglyndi, einangrun, vanlíðan, eiturlyf og meðvitundarleysi.
Tre allegri ragazzi morti

**Tre allegri ragazzi morti** (ítalska: „þrír kátir dauðir strákar“) er ítölsk pönkhljómsveit frá Pordenone stofnuð árið 1994. Hljómsveitin er skipuð myndasöguhöfundinum Davide Toffolo sem áður var í Great Complotto-hljómsveitinni Futuritmi (söngur, gítar), Enrico Molteni (bassi) og Luca Masseroni (trommur). Hljómsveitin notast við hauskúpugrímur á hljómleikum og í myndböndum. Hljómsveitin hefur gefið út tíu hljómplötur, þær síðustu undir sínu eigin merki La Tempesta frá 2000. Hljómsveitin sló fyrst í gegn með tónleikaplötu, *Piccolo intervento a vivo*, árið 1997. Eftir það gáfu þeir út eina plötu fyrir BMG en stofnuðu stuttu síðar eigin útgáfu.
Hummus

**Hummus** er kjúklingabaunamauk úr soðnum kjúklingabaunum, hvítlauk, sítrónusafa, salti og ólífuolíu upprunnið í Mið-Austurlöndum. Einnig er í hummusi tahini (þ.e. sesamsmjör). Nafnið, hummus, er komið úr tyrknesku. 

Hummus er mjög vinsælt um öll Mið-Austurlönd, Tyrkland, Norður-Afríku og almennt í miðausturlenskum mat um allan heim.

## Tenglar
* ''Gunnhildur og græna línan (Hummus-uppskrift)''; grein í Morgunblaðinu 1993
Net

**Net** getur átt við:

* Fiskinet
* Net (tæki)
* Tölvunet
* Internetið
* Net sem stærðfræðilegt hugtak lýst í netafræði
Benito Pérez Galdós

**Benito Pérez Galdós** (10. maí 1843 – 4. janúar 1920) var spænskur rithöfundur og leikskáld sem er þekktastur fyrir skáldsöguna *Episodios Nacionales*
Kjördæmi

**Kjördæmi** er afmarkað landsvæði í lýðræðislegu ríki þar sem ríkisborgarar með kosningarétt geta kosið í þingkosningum. Mjög misjafnt er hversu mörg þingsæti eru í kjördæmum. Til eru einmennings- og tvímenningskjördæmi en einnig kjördæmi þar sem kosnir eru listar eftir hlutfallskosningu. Í Ísrael og Hollandi er allt landið eitt kjördæmi. Í Bretlandi eru (í kosningunum 2005) 646 einmennigskjördæmi sem þýðir að sá frambjóðandi í hverju kjördæmi sem hlýtur flest atkvæði kemst á þing.

## Sjá einnig
* Kjördæmi Íslands
Hippi

**Hippar** voru upphaflega æskuhreyfing sem hóf göngu sína í Bandaríkjunum í byrjun sjöunda áratugarins og dreifðist síðan um allan heim. Orðið „hippi“ er dregið af orðinu *hipster* sem þýðir „sá sem fer eftir tískunni“ sem var yfir leitt notað yfir bítnikkara, listamenn sem fluttu sig í Haight-Ashbury hverfið í San Francisco. Þetta fólk tók upp gagnrýnin viðhorf bítnikkaranna til samfélagsins, myndaði sér sín eigin samfélög, hlustaði á psychedelic eða „skynörvandi“ rokk, tileinkaði sér kynlífsbyltinguna, og notaði eiturlyf eins og til dæmis kannabis efni, DMT og LSD til að kanna óþekkt mörk undirmeðvitundarinnar og vegna þess að það var tákn um frjálsan lífstíl.

The Human Be-In tónleikarnir í janúar 1967, sem fram fóru í The Golden Gate-almenningsgarðinum í San Francisco, lögðu grunninn að vinsældum hippamenningarinnar sem leiddi af sér hið goðsagnakennda Summer of Love eða „sumar ástarinnar“ á vesturströnd Bandaríkjanna og Woodstock-hátíðina á austurströndinni árið 1969.

Hippatískan og viðhorf hippanna höfðu mikil áhrif á menninguna, urðu áhrifavaldur í vinsælli tónlist, sjónvarpsefni, kvikmyndum, bókmenntum og hvers konar listum. Frá sjöunda áratugnum hafa mörg sjónarmið hippanna aðlagað sig að samfélaginu. Trúar- og menningaleg fjölbreytni, sem hipparnir aðhylltust, hafa hlotið heimslæga viðurkenningu, og austræn heimspeki og andleg hugtök hafa náð þó nokkurri hylli. Arf hippanna má sjá í nútíma samfélagi í ýmsu - s.s. í hollum mat, tónlistarhátíðum, kynlífsathöfnum og jafnvel internet byltingunni.
Mjólká

**Mjólká** er á sem rennur í botni Borgarfjarðar í Arnarfirði, sem er á Vestfjörðum á Íslandi. Mjólká kemur upp á Glámuhálendinu þar sem eru ótal vötn og tjarnir. Mjólká er dragá, sem þýðir að upptök hennar eru óljós og botn hennar er grýttur. Hafist var handa við byggingu virkjunnar í ánni árið 1956 og heitir sú virkjun Mjólkárvirkjun.
Heimullegt forritunarmál

** forritunarmál** er forritunarmál sem er oft gert sem brandari og ætlað fáum. Það er sjaldan ætlast til þess að heimulleg forritunarmál verði notuð til að búa til alvarleg forrit, en slík forrit eru oft vinsæl meðal tölvuþrjóta og sem hugðarefni eða tómstundaiðja.

## Nokkur heimulleg forritunarmál
* Brainfuck
* Chef
* LOLCODE
* Piet, þar sem forrit er tvívíð mynd en ekki texti
Tign

**Tign** getur átt við:
*Ættgöfgi
*Staða, eins og þegar fólk er hækkað í tign
*Metorð, í línulegri algebru
Stétt (aðgreining)

**Stétt** getur átt við:

* Gangstétt
* Metorð, stærðfræðileg vídd fylkis
* Starfsstétt, atvinna
* Stétt eða *þjóðfélagsstétt*, í félagsfræði
627

Árið **627** (**DCXXVII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Abu Sufyan réðist á Medina öðru sinni. Hann fékk hjálp frá gyðingaættbálknum Banu Qurayza sem Múhameð hafði rekið út úr Medina. Múhameð hafði látið grafa skurð í kringum Medina og tókst að verjast öllum árásum Abu Sufyan. Öllum karlmönnum og táningsdrengjum úr Banu Qurayza ættbálknum var slátrað eftir bardagann og konurnar og börnin seld sem þrælar.
* 12. desember - Heraklíus Býsanskeisari vann sigur á Persum í orrustunni við Nineveh.

## Fædd

## Dáin
Þór Magnússon

**Þór Eyfeld Magnússon** (fæddur 18. nóvember 1937) er íslenskur fornleifafræðingur sem var þjóðminjavörður 1968-2000. 

Þór lauk stúdentsprófi frá MR 1958 og fil.kand.-prófi í fornleifa- og þjóðháttafræði frá Uppsalaháskóla 1963. Hann gerðist síðan safnvörður við Þjóðminjasafn Íslands árið 1964 og gegndi því starfi til 1968 en tók þá við embætti þjóðminjavarðar, þegar Kristján Eldjárn var kjörinn forseti Íslands. Því embætti gegndi hann þar til hann lét af störfum árið 2000.

Þór gegndi einnig fjölda trúnaðarstarfa, var meðal annars formaður húsafriðunarnefndar um 20 ára skeið, var í stjórn Hins íslenska fornleifafélags frá 1967 og formaður þess frá 1993, í stjórn Stofnunar Árna Magnússonar um skeið og formaður Íslandsdeildar Sambannds norrænna safnmanna 1968-2000.

## Ritverk
* *Ljósmyndir Sigfúsar Eymundsson* (útg.), 1976.
* *Icelandic Archaeological Artifacts* 1987, einnig á þýsku.
* Ýmsar greinar og ritgerðir í blöðum og tímaritum.

## Tenglar
* Íslenskir samtíðarmenn
* Ritaskrá Þórs Magnússonar á vef Þjóðminjasafnsins
* Viðtal við Þór Magnússon
625

Árið **625** (**DCXXV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 27. október - Honoríus I sest á páfastól.
* Abu Sufyan hershöfðingi frá Mekka réðist á Medina með 3000 menn. Hann vann bardagann en missti of marga menn til að geta elt múslimana inn í Medina.

## Fædd

## Dáin
* 25. október - Bonifasíus V páfi.
Stafsetningarforrit

**Stafsetningarforrit** (eða **stafrýnir**) er hugbúnaður sem skimar texta í leit að stafsetningarvillum. 

## Tengt efni
* Málfræðiforrit

## Heimildir
Netfang

**Netfang** er auðkenni notanda tölvupósts. Það er samsett úr notandanafni og DNS-léni sem eru aðgreind með at-merki (@), venjulega borið fram „att“ eða „hjá“. Dæmi um netföng eru `is@wikipedia.org` og `wikipedia@example.com`. 

Forskeytið `mailto:` er skrásett hjá IANA og má því nota til að tilgreina að um netfang sé að ræða þegar maður slær það inn í vafraglugga eða í tengli í HTML-kóða. Einnig er hægt að bæta við eigindum svo sem `subject` (efni) og `body` (innihaldi) eftir `?` í slóðinni.
Sex daga stríðið

**Sex daga stríðið** var stríð milli Ísraels annars   vegar og Egyptalands, Jórdaníu og Sýrlands hins vegar. Stríðið var háð 5.–10. júní árið 1967. Írak, Sádi-Arabía, Súdan, Túnis, Marokkó og Alsír lögðu einnig til hersveitir til stuðnings arabalöndunum.

Í maí árið 1967 rak Nasser Egyptalandsforseti friðargæslulið Sameinuðu þjóðanna frá Sínaí-skaga. Friðargæsluliðið hafði verið þar frá árinu 1957 í kjölfar innrásar ísraelskra, breskra og franskra hersveita í Súez-deilunni. Egyptaland kom fyrir 1000 skriðdrekum og um það bil 100.000 hermönnum við landamæri Ísraels og lokaði Tíran-sundi öllum skipum sem sigldu undir fána Ísraels eða fluttu hergögn eða mikilvæg efni til hergagnaframleiðslu. Gjörðir Egyptalands nutu mikils stuðnings frá öðrum arabalöndum. Þann 5. júní gerði Ísrael árás á flugher Egyptalands. Jórdanía hafði undirritað varnarsamning við Egyptaland 30. maí sama ár og gerði því  Netanya. Í stríðslok hafði Ísrael náð yfirráðum yfir Sínaí-skaga, Gaza-svæðinu, Vesturbakka Jórdanár, Austur-Jerúsalem og Gólanhæðum. Afleiðingar stríðsins hafa enn í dag áhrif á stjórnmál Miðausturlanda.

Talið er að í liðum arabalandanna hafi um 21 þúsund manns farist og um 45 þúsund særst en um 800 Ísraelsmenn létu lífið í átökunum og 2563 særðust.

## Heimildir og ítarefni
* Aloni, Shlomo (2001). *Arab-Israeli Air Wars 1947-1982* (Osprey Aviation).
* Barzilai, Gad (1996). *Wars, Internal Conflicts, and Political Order: A Jewish Democracy in the Middle East* (New York University Press).
* Bowen, Jeremy (2003). *Six Days: How the 1967 War Shaped the Middle East* (London: Simon & Schuster).
* Bregman, Ahron (2002). *Israel's Wars: A History Since 1947* (London: Routledge).
* Hammel, Eric (1992). *Six Days in June: How Israel Won the 1967 Arab-Israeli War* (Simon & Schuster).
* Herzog, Chaim (1982). *The Arab-Israeli Wars* (Arms & Armour Press). 
* Mutawi, Samir (2002). *Jordan in the 1967 War* (Cambridge: Cambridge University Press).
* Oren, Michael (2002). *[[Six Days of War]]* (Oxford University Press).
* Sela, Avraham (1997). *The Decline of the Arab-Israeli Conflict: Middle East Politics and the Quest for Regional Order* (SUNY Press).

## Tengt efni
* Súesdeilan
* Jom kippúr-stríðið
Fernando Arbex

**Fernando Arbex** (18. maí 1941 – 5. júlí 2003) var spænskur trommuleikari og lagahöfundur frá Madríd. Hann lék í bítlahljómsveitinni Los Brincos og stofnaði síðar hljómsveitina Barrabás sem átti alþjóðlega smellinn „Woman“ árið 1972. Samhliða hljómsveitarferlinum framleiddi hann og samdi lög fyrir tónlistarmenn á borð við Harry Belafonte, Nana Mouskouri, Rita Pavone og José Feliciano.
Jom kippúr-stríðið

| combatant1        = ** [[Ísrael]]**
| combatant2        = ** [[Egyptaland]]**** [[Sýrland]]**
| commander1        = 
| commander2        = 
| strength1         = 
| strength2         = **Egyptaland**:
**Sýrland**:
**Leiðangurssveitir**:
**Sádi-Arabía:**
**Marokkó**:
**Kúba**:
**Alls:**
| casualties1       = 
| casualties2       = 
**Sýrland:**
**Marokkó:**
**Írak:**
**Kúba:**
**Jórdanía:**
----
**Mannfall alls:**
| notes             = 
}}
**Jom kippúr-stríðið** (oft umritað *yom kippur-stríðið*) einnig nefnt **ramadanstríðið** eða **októberstríðið** var stríð milli Ísraels annars vegar og bandalags arabaríkja undir forystu Egyptalands og Sýrlands hins vegar. Stríðið var háð dagana 6.–26. október árið 1973. Stríðið hófst með sameiginlegri árás Egyptalands og Sýrlands á Ísrael á jom kippúr, hátíðisdegi gyðinga. Egyptar og Sýrlendingar héldu inn á Sínaískaga og Gólanhæðir tilsvarslega en þeim landsvæðum höfðu Egyptaland og Sýrland tapað í Sex daga stríðinu árið 1967.

Fyrstu tvo sólarhringana varð Egyptum og Sýrlendingum þó nokkuð ágengt en eftir það snerist stríðsreksturinn Ísraelsmönnum í vil. Tveimur vikum seinna höfðu Sýrlendingar verið hraktir burt frá Gólanhæðum. Í suðri ráku Ísraelsmenn fleyg milli tveggja innrásarherja Egypta við Súesskurðinn og höfðu einangrað þriðja her Egypta þegar vopnahlé tók gildi.

Talið er að milli 8500 og 15 þúsund Egyptar og Sýrlendingar hafi látið lífið í átökunum og milli 20 og 35 þúsund hafi særst. Í liði Ísraela létust 2656 manns og 7250 særðust.

Stríðið hafði mikil áhrif á stjórnmál Miðausturlanda. 

## Heimildir og ítarefni
* el Badri, Hassan (1979). *The Ramadan War, 1973* (Fairfax, Va: T. N. Dupuy Associates Books).
* Herzog, Chaim (2003). *The War of Atonement: The Inside Story of the Yom Kippur War* (London: Greenhill Books).
* Israelyan, Victor. *Inside the Kremlin During the Yom Kippur War* (University Park, PA: Pennsylvania State University Press).
* Ma'Oz, Moshe. *Syria and Israel: From War to Peacemaking* (Oxford: Clarendon Press).
* Rabinovich, Abraham. *The Yom Kippur War: The Epic Encounter That Transformed the Middle East* (New York, NY: Schocken Books).

## Tilvísanir
Brotaregla

**Brotaregla** eða **hlutfallsregla** er regla í örsmæðareikningi til að finna afleiðu sem er kvóti (*hlutfall*) tveggja annarra falla, sem eru diffranleg. 

Ef hægt er að skrifa fallið f(x) sem  

:f(x) = \frac{g(x)}{h(x)}

þar sem h(x) ≠ 0, þá segir reglan að afleiðan af g(x)/h(x) jafngildi:

:\frac{d}{dx}f(x) = f'(x) = \frac{g'(x)h(x) - g(x)h'(x)}{[h(x)]^2}.

Það er að segja að ef öll x í einhverju opnu mengi sem innihalda töluna a fullnægja því að h(x) ≠ 0; og að g'(a) og h'(a) séu bæði ti þá er f'(a) til og jafngildir:

:f'(a)=\frac{g'(a)h(a) - g(a)h'(a)}{[h(a)]^2}.

## Dæmi
### Dæmi 1
Til að finna afleiðuna af 
:f(x) = \frac{2}{x+1}

þar sem við segjum að

:g(x) = 2
:h(x) = x+1

en þá er afleiðan af g(x) núll, og afleiðan af h(x) h'(x) = 1.

Afleiðan af f(x) er þá ákveðin á eftirfarandi hátt:

:f'(x) = \frac {\left(0 \cdot (x+1) \right) - \left(2 \cdot 1 \right)} {\left(x+1\right)^2} = \frac{- 2}{(x+1)^2} = \frac{-2}{x^2+2x+1}

og þá sést að afleiðan af f(x) sé \frac{-2}{x^2+2x+1}.

### Dæmi 2
Afleiðan af (4x - 2)/(x^2 + 1) þar sem við segjum að

:g(x) = 4x - 2
:h(x) = x^2 + 1

er:

:\begin{align}\frac{d}{dx}\left[\frac{(4x - 2)}{x^2 + 1}\right] &= \frac{(x^2 + 1)(4) - (4x - 2)(2x)}{(x^2 + 1)^2}\\&= \frac{(4x^2 + 4) - (8x^2 - 4x)}{(x^2 + 1)^2} &= \frac{-4x^2 + 4x + 4}{(x^2 + 1)^2}\end{align}

Afleiða \sin(x)/x^2 (þegar x ≠ 0) er hliðstæða dæmisins að ofan og jafngildir:

:\frac{\cos(x) x^2 - \sin(x)2x}{x^4}

### Dæmi 3
Annað dæmi er:

:f(x) = \frac{2x^2}{x^3}

þar sem við segjum að

:g(x) = 2x^2
:h(x) = x^3

en þá er afleiðan af g(x) jöfn g'(x) = 4x og afleiðan af h(x) jöfn og h'(x) = 3x^2.

Afleiðan af f(x) er þá ákveðin á eftirfarandi hátt:

:f'(x) = \frac {\left(4x \cdot x^3 \right) - \left(2x^2 \cdot 3x^2 \right)} {\left(x^3\right)^2} = \frac{4x^4 - 6x^4}{x^6} = \frac{-2x^4}{x^6} = -\frac{2}{x^2}

Hægt er að athuga þetta með því að nota veldisvísaregluna og veldisregluna:

:f(x) = \frac{2x^2}{x^3} = \frac{2}{x} = 2x^{-1}
og þegar maður diffrar f(x) = 2x^{-1} fæst:
:f'(x) = -2x^{-2} = -\frac{2}{x^2}.

## Tilvísanir


## Tengt efni
*Keðjuregla
*Margfeldisregla
*Reciprocal rule
*Mismunahlutfall, mismunakvóti
Margfeldisregla

**Margfeldisregla** er formúla í örsmæðareikningi sem nota má til að finna afleiðu margfeldis tveggja falla. 
Hægt er að orða formúluna með:
:(f\cdot g)'=f'\cdot g+f\cdot g' \,

eða sem 

:{d\over dx}(u\cdot v)=u\cdot {dv\over dx}+v\cdot {du\over dx}.

í Leibniz rithættinum.

## Tengt efni
* Brotaregla, hlutfallsregla
* Keðjuregla
* Hlutheildun, hluttegrun
* Diffrun
Gulldepla

**Gulldepla** eða **norræna gulldepla** (fræðiheiti: *Maurolicus muelleri*) er lítill fiskur af silfurfiskaætt. Hún er 5-8 sm löng, silfruð að lit en bakið grænblátt og röð af ljósfærum á maganum. Gulldepla er miðsjávarfiskur sem finnst frá yfirborðinu allt að 1500 metra dýpi en er algengust á 150-250 metrum á næturnar en við 50 metra á daginn. Hún er algengust í heittempruðum sjó í Norður- og Suður-Atlantshafi þar á meðal vestast í Miðjarðarhafi og nyrst í Karíbahafi og í Suðaustur-Kyrrahafi. Hún lifir á rauðátu.

Gulldepla finnst allt í kringum Ísland en hefur ekki verið nýtt í neinum mæli. Tilraunaveiðar á henni fóru fram snemma vors 2009 og aflinn var nýttur í bræðslu.

## Tenglar
Háskólabókasafn

**Háskólabókasafn** er bókasafn sem tengist háskóla eða annarri skólastofnun á háskólastigi. Slík bókasöfn hafa tvíþætt hlutverk; annars vegar sem skólabókasöfn sem styðja við nám og kennslu við skólann, og hins vegar sem rannsóknarbókasöfn sem styðja við vísindarannsóknir kennara, nemenda og starfsliðs skólans.
Skólabókasafn

**Skólabókasafn** er bókasafn í skóla sem sinnir þörfum nemenda, kennara og starfsliðs. Megintilgangur skólabókasafna er að styðja við nám og kennslu í skólanum. Skólabókasöfn bjóða oft upp á aðgang að tölvum og vinnuaðstöðu fyrir nemendur. Skólabókasöfn eru oftast útlánsbókasöfn.

Háskólabókasöfn eru skólabókasöfn en gegna líka hlutverki rannsóknarbókasafns.
Dónald Jóhannesson

**Dónald Jóhannesson** er skólastjóri í Grímsey. Hann hefur einnig starfað sem skólastjóri í Snælandsskóla.
Kristján Kristjánsson (f. 1956)

**Kristján Kristjánsson**  eða **KK** (fæddur 26. mars 1956) er íslenskur tónlistarmaður. Hann fæddist í Minnesota í Bandaríkjunum en fluttist síðar til Íslands. KK lærði tónlist í Malmö og  ferðaðist um í Evrópu til að spila 1985-1990. Hann hefur unnið tvenn verðlaun á Íslensku tónlistarverðlaununum. Með þekktari lögum hans er *Vegbúi*. Kristján hefur árlega haldið jólatónleika með systur sinni Ellen Kristjánsdóttir. Hann hefur gefið úr plötur í samstarfi með Magnúsi Eiríkssyni.

## Plötur
### KK
*1991: "Lucky One" 
*1995: "Gleðifólkið" 
*1997: "Heimaland" 
*2001: "Galfjaðrir" 
*2002: "Paradís" 
*2004: "Upphafið" 
*2006: "Blús" (12 Tónar)
*2008: "Svona eru menn" (JPV)

### KK Band
*1992: "Bein leið"
*1993: "Hotel Föroyar"

### KK og Magnús
*1996: "Ómissandi fólk"
*1999: "Kóngur einn dag" (Japis)
*2000: "Lifað og leikið" (Zonet)
*2003: "22 Ferðalög" (Zonet)
*2005: "Fleiri ferðalög" (Zonet)
*2007: "Langferðalög" (Zonet)
*2011: "Þrefaldur" (Zonet 044) (3CD sett: Ómissandi fólk, Kóngur einn dag, and Lifað og leikið.)
*2013: "Úti á sjó"

### KK og Ellen
*2005: "Jólin eru að koma"
*2011: "Jólin"
*2013: "Jólatónleikar með KK og Ellen" (tónleikaplata)
SOS-barnaþorpin

**SOS-barnaþorpin** eru alþjóðleg barnahjálparsamtök sem taka að sér munaðarlaus og yfirgefin börn.

Samtökin reisa húsaþyrpingar  barnaþorp þar sem börnin eignast heimili með SOS-móður og systkinum. Reynt er að búa börnunum eins heimilislegar og fjölskylduvænar aðstæður og nokkur kostur er. Börnin fá öllum grunnþörfum sínum mætt og njóta menntunar sem undirbýr þau fyrir sjálfstætt líf á fullorðinsárum. Mörg þeirra barna sem koma í barnaþorpin hafa upplifað erfiðar aðstæður og oft hörmulega atburði. Fagfólk kemur að uppeldi barnanna og hjálpar þeim að fóta sig í lífinu.

Kostnaður við heimilishald, fæði, klæðnað, menntun, heilsugæslu og annar kostnaður vegna uppeldis og aðbúnaðar barna í barnaþorpum er greiddur af styrktarforeldrum. Styrktarforeldrar styrkja ákveðið barn með fastri mánaðarlegri upphæð og fá af því myndir og fréttir. Þeir styrktarforeldrar sem svo kjósa geta einnig skrifað barni sínu og myndað þannig gagnkvæm tengsl. Styrktarforeldrum býðst einnig að heimsækja börnin í barnaþorpunum og kynnast þeim og lífinu í barnaþorpinu af eigin raun.

SOS Barnaþorpin voru stofnuð í Austurríki árið 1949. SOS Barnaþorpin á Íslandi eru aðilar að og hófu formlega starfsemi á Íslandi árið 1989. Samtökin sinna barnahjálp í 132 löndum og eru barnaþorpin yfir 500 talsins.

## Tenglar
* Heimasíða SOS Barnaþorpanna á Íslandi
* SOS Kinderdorf International 
* SOS Barnaþorpin á Íslandi á Facebook
Skrúðganga

**Skrúðganga** er fólksfylking sem gengur við götu og er oft í búningum. Oft eru skrúðgöngur með lúðrasveitum og blöðrum. Skrúðgöngur eru haldnar af ýmsum ástæðum en yfirleitt til að halda eitthvað hátíðlegt.
Almenningsbókasafn

**Almenningsbókasafn** er bókasafn sem er opið almenningi. Almenningsbókasöfn greina sig þannig frá vísindabókasöfnum og skólabókasöfnum sem ætluð eru minni hópum. Almenningsbókasöfn eru yfirleitt rekin af hinu opinbera (ríki eða sveitarstjórnum) fyrir almannafé. Almenningsbókasöfn eru talin gegna mikilvægu hlutverki hjá menningarþjóðum til að halda almenningi upplýstum og viðhalda háu menntunarstigi.

Almenningsbókasöfn eru yfirleitt útlánsbókasöfn sem leyfa notendum að taka bækur með sér heim í stuttan tíma. Safnkostur almenningsbókasafna byggist yfirleitt á hlutum sem hafa almennt aðdráttarafl; bókmenntum, yfirlitsritum og aðgengilegum fræðiritum. Að auki bjóða almenningsbókasöfn yfirleitt upp á góða aðstöðu fyrir lestur dagblaða og tímarita og sérstaka aðstöðu fyrir börn.
Þjóðbókasafn

**Þjóðbókasafn** eða **landsbókasafn** er bókasafn sem ríkisstjórn einhvers ríkis tiltekur sérstaklega sem helsta safn upplýsinga þess ríkis. Yfirleitt hefur þjóðbókasafn það hlutverk að safna öllu því efni sem gefið er út á prenti í landinu. Sum þjóðbókasöfn safna einnig kvikmyndum og hljóðritum á sömu forsendum. Til þess að rækja þetta hlutverk sitt njóta þjóðbókasöfn gjarnan sérstakrar lagasetningar sem kveður á um skylduskil efnis til safnsins sem gildir um allar prentsmiðjur og útgefendur í landinu. Að auki sjá þjóðbókasöfn oft um varðveislu dýrmætra bókasafna, prentgripa og handrita. Í þjóðbókasöfnum er oftast aðeins hægt að fá aðgang að safnkostinum til notkunar á staðnum öfugt við almenningsbókasöfn sem yfirleitt leyfa útlán.

Þjóðbókasöfn eru oft staðsett í stórum og glæsilegum byggingum. Þjóðbókasöfn sem njóta skylduskila eru stundum stofnuð af þjóðarbrotum, héruðum eða sjálfstjórnarsvæðum, sem ekki eru fullvalda, í þeim tilgangi að efla menningarlegt og pólitískt sjálfstæði.

## Tengt efni
* Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn
Snorkl

**Snorkl** (eða **kafsund**) kallast það að synda nærri yfirborði vatnsins með ákveðna gerð af köfunargrímu og fylgjast með fiskum og sjávarlífi. Köfunargríman *(*'snorkur*')* er stutt bogið rör sem leiðir í víðan enda sem er settur í munninn. Á henni eru svo þykk sundgleraugu.

## Sjá einnig

* Köfun
Hudsonfljót

**Hudsonfljót** er fljót sem rennur 507 km leið frá norðri til suðurs í austanverðu New York-fylki í Bandaríkjunum og myndar við ósana landamæri milli New York-borgar og New Jersey þar sem hún rennur út í Atlantshafið. Fljótið er nefnt eftir Henry Hudson, enskum manni sem sigldi fyrir Hollenska Austur-Indíafélagið og kannaði fljótið árið 1609. Í fyrstu var áin nefnd Mauritiusfljót af evrópskum landnemum og sagt er að Henry Hudson hafi nefnt fljótið því nafni í höfuðið á Maurice af Nassau.

Elstu byggðalög evrópskra landnema á svæðinu voru flest við bakka fljótsins.
Central Intelligence Agency

**Central Intelligence Agency** eða **CIA** er greiningardeild og leyniþjónusta Bandaríkjanna sem stofnuð var árið 1947. CIA er arftaki Office of Strategic Services (OSS) sem stofnuð var í seinni heimsstyrjöldinni og var ætlað að samhæfa njósnastarfsemi hinna ýmsu stofnana Bandaríkjahers. CIA heyrir þó ekki undir Bandaríkjaher. 

Megin hlutverk stofnunarinnar er að safna og greina upplýsingar um ríkisstjórnir, fyrirtæki og ríkisborgara annarra landa til þess að geta ráðlagt bandarískum yfirvöldum við stefnumótun. Þar til í desember 2004 var CIA í raun megingreiningardeild bandarískra yfirvalda en þá voru sett lög um stofnun miðlægrar greiningardeildar, Director of National Intelligence (DNI), sem tók yfir hluta af starfsemi CIA. DNI er miðlæg greiningardeild sem starfar einnig með greiningardeildum annarra stofnana, svo sem alríkislögreglunnar FBI og greiningardeildum hersins, en samkvæmt lögum má CIA ekki fjalla um mál innan Bandaríkjanna.

Höfuðstöðvar CIA eru í Langley í Virginíu.

## Tenglar

* Heimasíða CIA
Antonio Negri

**Antonio Negri**, kallaður **Toni Negri** (1. ágúst 1933 – 16. desember 2023) var ítalskur stjórnmálaheimspekingur sem var fyrst áberandi sem hugmyndafræðingur róttækra hópa vinstrimanna á 7. og 8. áratugnum, einkum á því tímabili sem er kallað „blýárin“ í sögu Ítalíu. Á síðari árum var hann einkum þekktur sem höfundur nýrrar útfærslu á gagnrýni marxismans á hugmyndafræði kapítalismans sem hann setur meðal annars fram í bókinni ''Empire'' (2000) sem hann samdi ásamt Michael Hardt. Bókin hafði stefnumótandi áhrif á andhnattvæðingarhreyfinguna.

## Ferill
Negri var virkur í ítalska sósíalistaflokknum frá unga aldri og átti síðan þátt í stofnun baráttuhópsins Potere Operaio 1968. Sá hópur leystist upp 1973 og hluti af félögunum gekk í hryðjuverkasamtökin Rauðu herdeildirnar sem rændu Aldo Moro árið 1978 en annar hluti stofnaði hreyfinguna Autonomia Operaia sem var hluti af óháðu hreyfingunni í Evrópu. Negri var í þeim hópi sem stofnaði Autonomia en hann var engu að síður handtekinn ásamt hundruðum annarra í kjölfar rannsóknarinnar á ráninu á Moro og ákærður fyrir ýmsar sakir, meðal annars að hafa skipulagt ránið sjálft. Allar þessar kærur voru felldar niður vegna skorts á sönnunargögnum og engin bein tengsl fundust milli Negri og Rauðu herdeildanna. Engu að síður var hann dæmdur fyrir „vopnaða uppreisn gegn ríkinu“ (*insurrezione armata contro i poteri dello stato*) og „stofnun niðurrifssamtaka“ (*associazione sovversiva*). Hann var dæmdur 1984 í 30 ára fangelsi sem síðar var minnkað í 17 ár. Árið áður hafði hann hins vegar flúið til Frakklands þar sem hann fékk kennarastöðu við hinn róttæka Vincennes-háskóla í Saint-Denis í París. 

Negri dvaldi í útlegð í Frakklandi næstu fjórtán árin og naut þar verndar Mitterrand-kennisetningarinnar sem fól í sér að Frakkar neituðu ítölskum stjórnvöldum kerfisbundið um framsal sakamanna sem dæmdir höfðu verið fyrir glæpi tengda stjórnmálastarfsemi frá árinu 1985. Hann kenndi við háskólann þar sem hann kynntist meðal annars póststrúktúralísku kenningasmiðunum Jacques Derrida, Michel Foucault og Gilles Deleuze.

1997 sneri hann loks aftur til Ítalíu til að ljúka refsingu sinni. Hann var látinn sitja hana af sér í stofufangelsi sem hann losnaði úr árið 2003. 

2005 olli sú yfirlýsing hans að hann væri fylgjandi stjórnarskrá Evrópu miklum deilum meðal stuðningsmanna hans sem ásökuðu hann um að hafa snúist frá róttækni til frjálslyndisstefnu. Hann átti þátt í þeim breytingum sem Hugo Chávez gerði á stjórnarskrá Venesúela og var viðstaddur í þingi Venesúela þegar Chávez kynnti breytingarnar 15. ágúst 2007.

## Tenglar
* Lífpólitísk framleiðsla, Hugur, 1. tölublað (01.01.2004), Blaðsíða 150
Óeiginlegt heildi

**Óeiginlegt heildi** eða **óeiginlegt tegur** er hugtak í örsmæðareikningi sem á við markgildi af ákveðnu heildi, er endapunkturinn á bili heildisins nálgast annaðhvort ákveðna rauntölu eða ∞ eða &minus;∞ eða jafnvel er báðir endapunktarnir nálgast markgildi.

Óeiginlegt heildi er markgildi má tákna með
:\lim_{b\to\infty} \int_a^bf(x)\, dx, \qquad \lim_{a\to -\infty} \int_a^bf(x)\, dx,
eða með
:\lim_{c\to b^-} \int_a^cf(x)\, dx,\quad
\lim_{c\to a^+} \int_c^bf(x)\, dx,
þar sem markgildi í einum eða báðum endapunktunum er tekið.

## Tengt efni
* Ákveðið heildi
* Óákveðið heildi
* Stofnfall
Kaupstaður

**Kaupstaður** er heiti á þéttbýlisstað sem nýtur sérstakra réttinda sem verslunarstaður, með stjórnsýslu sem er aðgreind frá dreifbýlinu í kring (hefur „kaupstaðarréttindi“). Kaupstaðarréttindi voru sérstök réttindi sem kaupstaðir nutu og gátu meðal annars falið í sér eigin bæjarstjórn og bæjardómara og rétt til að reka verslun og iðnað. Orðið **kauptún** hefur verið haft um smærri þéttbýliskjarna sem ekki hafa formleg kaupstaðarréttindi.

Á Íslandi voru kaupstaðarréttindi innleidd þegar einokunarverslunin var lögð niður 18. ágúst 1786. Þá fengu sex staðir kaupstaðarréttindi á Íslandi: Reykjavík, Grundarfjörður, Ísafjarðarbær, Akureyri, Eskifjörður og Vestmannaeyjar. Vegna ýmissa erfiðleika næstu ár varð vöxtur þessara kaupstaða hægari en við var búist og féllu kaupstaðarréttindi þeirra allra, annarra en Reykjavíkur, niður árið 1836. Næstu áratugi börðust margir þessara staða fyrir endurheimt kaupstaðarréttinda og fleiri staðir fengu slík réttindi. Kaupstaðarréttindi voru veitt með sérlögum frá Alþingi og nutu kaupstaðir þess að vera sérstakt lögsagnarumdæmi aðgreint frá sýslunni. Með nýjum sveitarstjórnarlögum árið 1986 gátu bæir orðið kaupstaðir að uppfylltum vissum skilyrðum svo ekki þurfti lengur sérlög til. Með lögum um framkvæmdavald í héraði 1989 voru sýslurnar síðan felldar niður sem sérstakt stjórnsýslustig og eftir það var í raun enginn munur á stjórnsýslu sveitarfélaga eftir því hvort þau teldust kaupstaðir, kauptún, bæir eða hreppar. Síðasti bærinn sem fékk formleg kaupstaðarréttindi á Íslandi var Sandgerði árið 1990.
Leyniþjónusta

**Leyniþjónusta** er opinber greiningardeild sem safnar upplýsingum og greinir þær til þess að vernda þjóðaröryggi ríkisins. Leyniþjónustur safna upplýsingum meðal annars með njósnastarfsemi, samskiptaeftirliti, dulráðningum, samstarfi við aðrar stofnanir og greiningu á opinberum gögnum.

Leyniþjónustur gegna oft eftirfarandi hlutverki:
* greina upplýsingar sem varða þjóðarhagsmuni;
* fylgjast með mögulegum óvinum og ráða í áform þeirra;
* vara við yfirvofandi hættu;
* veita varnarmálastofnunum upplýsingar;
* vernda viðkvæmar upplýsingar ríkisins; og
* hafa í leyni áhrif á atburðarás sem varðar þjóðarhagsmuni.

Stundum eru leyniþjónustur einnig leynilögreglustofnanir sem vernda þjóðaröryggi með leynilegri lögreglustarfsemi og gagnnjósnum innanlands. 

Stundum eru leyniþjónustur sakaðar um að taka þátt í að ráða fólk af dögum, stunda vopnasölu, koma af stað byltingum og stunda áróðursstarfsemi erlendis til að tryggja þjóðarhagsmuni (til dæmis þjóðaröryggi og viðskiptahagsmuni) í heimalandi sínu.

## Tengt efni
* Listi yfir leyniþjónustur
* Leynilögregla
* Greiningardeild
* Alríkislögregla Rússneska Sambandsríkisins
* Utanríkisleyniþjónusta Rússneska Sambandsríkisins