open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Garðasól

***Garðasól***, erlendis kennd við ísland; *Iceland poppy*, *Isländischer Mohn* vex frá norðurhluta Evrópu, norðurhluta Asíu og yfir til Norður Ameríku, einnig í fjöllum Asíu en eingöngu sem slæðingur á Íslandi og Grænlandi.Garðasól er skammlífur fjölæringur, stundum ræktuð sem tvíær, með stórum, létt ilmandi blómum á enda loðins stönguls uppúr hvirfingu mjórra, fjaðurskiftra grænna blaða. Hún blómstrar mest allt sumarið og getur sáð sér allnokkuð. Henni var fyrst lýst af grasafræðingum 1759. Villt blómstrar hún hvítum eða gulum blómum. Allir hlutar plöntunnar eru líklega eitraðir, en eins og allir valmúar er hún með eitraða alkalíóða. Einmitt í garðasól (*P. nudicaule*) hefur fundist alkalíóðinn benzophenanthidine alkaloid, chelidonine. Hún inniheldur einnig (+)-amurine, (-)-amurensinine, (-)-O-methylthalisopavine, (-)-flavinantine og (-)-amurensine.

## Undirtegundir

Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

* *P. n. americanum*
* *P. n. nudicaule*
* *P. n. aquilegioides*
* *P. n. microcarpum*

## Myndir

## Ræktun

Garðasól kann best við léttann, vel framræstann jarðveg og sól. Garðasól eins og flestir valmúar er með mjög smá fræ og langa stólparót sem þolir illa flutning. Hún hentar ekki í beð með lágvaxnari tegundum, en er góð í blómaengjum.

Garðasól er einn af betri valmúum til afskurðar, en blómin endast í nokkra daga

## Erfðir
Erfðir garðaafbrigða garðasólar (*P. nudicaule*) hafa verið rannsakaðar, sérstaklega í sambandi við blómlit. Hvítur litur er ríkjandi yfir gulum. Aðrir litir, svo sem gulbrúnn og rauðgulur eru víkjandi.

## Tilvísanir
Viðja

**Viðja** (*Salix myrsinifolia ssp. borealis* eða *Salix borealis*) er tré eða runni af víðisætt sem getur náð 8-10 m hæð. Viðja er breytileg tegund í vexti; einstofna eða margstofna. Hún líkist nokkuð íslenska gulvíðinum sem er lágvaxnari. Viðja fékk nafn sitt fyrir það að er græðlingar voru fluttir inn frá Noregi á milli 1936 til 1939, voru þeir skráðir sem "vidje" (víðir á norsku) og var ekki vitað þá hvaða tegund þeir væru af.

## Heimkynni
### Á Íslandi
Hefur verið ræktuð í görðum og í skjólbeltum frá því um miðja síðustu öld. Viðja  sáir sér út og getur vaxið upp úr þéttum grassverði.

## Tilvísanir
Grasvíðir

**Grasvíðir** eða **smjörlauf** (*Salix herbacea*) er smárunni (5–20 sm) sem vex á norðurhveli. Hann er með kringluleit blöð og rauð aldin. Hann blómgast í maí–júní og er ein smæsta viðarkennda planta sem fyrirfinnst.

## Útbreiðsla á Íslandi
Grasvíðir er algengur um allt land upp fyrir 1000 metra. Hann er aðallega í bollum og snjódældum til fjalla en einnig á víð og dreif í móum á láglendi eða á mýraþúfum. 

## Tilvísanir

## Frekari lestur
* Ingólfur Davíðsson (1968-1969). Grasvíðir eða smjörlauf. *Náttúrufræðingurinn 38*(2): 104-106.
Ísland ögrum skorið

**Ísland ögrum skorið** er ljóð eftir Eggert Ólafsson (1726 - 1768) og lag eftir Sigvalda Kaldalóns (1881 - 1946). Sigvaldi samdi lagið í Flatey á Breiðafirði þar sem hann var læknir og flutti Eggert Stefánsson óperusöngvari og bróðir Sigvalda lagið þar í fyrsta sinn.
Mósúl

**Mósúl** er önnur stærsta borg Íraks og er í norðurhluta landsins. Þar er íbúafjöldi um tvær og hálf milljón en íslamska ríkið réðu yfir borginni frá 2014 til 2017 og ráku út eða myrtu minnihlutahópa þar. Íraksher, Kúrdar og bandamenn þeirra undirbjuggu gagnárás á borgina  og endurheimtu hana að fullu úr höndum vígahópsins í júlí árið 2017.

Hið sögulega svæði Assýría var þar sem Mósúl er og ýmis heimsveldi eins og Sassanídar og Ottómanveldið hafa ráðið yfir borginni. Eftir fyrri heimstyrjöld tók Breska heimsveldið við yfirráðum en stuttu síðar náðust samningar milli Tyrkja og Breta um að svæðið yrði hluti af Nineveh héraði Íraks. Á þriðja áratug 20. aldar fannst olía í nágrenni Mósúl.

Íbúar Mósúl koma frá mörgum menningarheimum: Kúrdar, Súnní-Arabar, kristnir Assýringar, Jasídar, Túrkmenar og Armenar. Gyðingaminnihluti var þar fram að miðri 20. öld en gyðingar flýðu þá til Ísraels.

Sögulegar moskur og kirkjur eru í borginni. Áin Tígris rennur í gegnum hana.

## Umsátrið um Mósúl árið 2016-2017
Stjórnarher Íraks (30 þúsund) og Kúrdar (4 þúsund) hófu að sitja um borgina þann 16. október 2016 og undirbúa árás á Íslamska ríkið sem hefur borgina undir sínu valdi.  Um 4000-8000 hermenn Íslamska ríkisins verja borgina. Í janúar 2017 hafði íraski herinn náð austurhlutanum á sitt vald.

Í júní 2017 var Íslamska ríkið einungis með gamla borgarhlutann í vesturhlutanum undir valdi sínu. Þar voru þeir með yfir 100 þúsund manns í haldi og notuðu það til að skýla sér. Flóttafólk var skotið sem flýði. Sameinuðu þjóðirnar áætla að 862 þúsund íbúar Mosúl hafi flúið frá því að bardagar um borgina hófust. Í júlí náði íraski herinn borginni að fullu.

## Tilvísanir
Formúla 1 2016

## Lið og ökumenn
Listi yfir þá ökumenn sem hafa verið staðfestir af liðum sínum fyrir 2016 tímabilið af Formúlu 1

### Glósur
* Öll lið munu nota dekk frá Pirelli, sem skrifaði undir samning um að skaffa öllum liðum dekkjum til 2019
* Pascal Wehrlein og Esteban Guitierez munu halda áfram að vera varaökumenn hjá Mercedes og Ferrari, en þau gáfu einnig leyfi á það að þeir mættu keppa hjá öðrum liðum.
* Ríkjandi heimsmeistari Lewis Hamilton hafði val um að nota númerið 44 eða 1, en kaus það fyrrnefnda
* Vegna fráfalls Jules Bianchi var ákveðið að númerið 17 megi ekki vera notað lengur í Formúlu 1 til  að heiðra minningu hans
* Frá og með spænska kappaksrintum Max Verstappen og Daniil Kvyat víxluðu liðum hjá Toro Rosso og Redbull
* Frá og með Belgíska Kappakstrinum Esteban Ocon tók við Rio Haryanto vegna fjármála vandamála hjá Manor
** Rio Haryanto heldur áfram hjá liðinu sem vara ökumaður liðsin

## Frumsýningar á bílum

## Dagatal

## Breytingar

### Breytingar á dagatali
* 

#### Breytingar á Ökumönnum
* Romain Grosjean yfirgaf Lotus eftir fjögur tímabil og gekk til liðs Haas
* Esteban Gutiérrez er gekk til liðs Haas (er  varaökumaður Ferrari)
* Jolyon Palmer gengur til lið Renault, en þetta er fyrsta tímabil hans í Formúlu 1
* Kevin Magnússon kemur í stað Pastor Maldonado hjá Renault 
* Pascal Wehrlein og Rio Haryanto ganga til liðs Manor en þetta er fyrsta tímabil þeirra beggja
* Stoffel Vandorne kom í Stað Fernando Alonso hjá Mclaren eftir að hafa lent í slysi í fyrri keppni
* Max Verstappen og Kvyiat víxluðu á sætum frá og með spænskakappakstrinum, en hollendingurinn fór til Red Bull á meðan rússinn gekk aftur í raðir Toro Rosso
* Esteban Ocon kom í stað Rio Haryanto frá og með belgíska kappakstrinum

### Liðabreytingar
* Renault keypti lið Lotus  eftir að hafa verið einungis vélarframleiðandi
* Haas F1 kemur inn í fyrsta sinn, en notar vélar frá Ferrari
* Manor / Marussia breytti um nafn yifr í Manor Racing og notar Mercedes vélar.

## Heimildir
Clannad

**Clannad** var írsk hljómsveit sem stofnuð var árið 1970 í Gweedore, County Donegal, Írlandi. hljómsveitin spilaði blöndu af írskri þjóðlagatónlist og nýaldartónlist. Hljómsveitin blandaði einnig í seinni tíð poppi, jazzi og gregórískum söng í tónlistina. Hljómsveitin var stofnuð af systkinunum Moya Brennan, Ciarán Brennan og Pól Brennan ásamt frændum þeirra; tvíburabræðrunum  Noel Duggan og Pádraig Duggan. Árin 1980–1982 var yngri systir Brennan systkina, Enya, með hljómsveitinni en hún hóf árangursríkan sólóferil eftir veru sína í bandinu. Clannad syngur á aðallega á gelísku og ensku. Lag þeirra, *Theme from Harry's Game*, er eina topplagið í Bretlandi sem hefur alfarið verið sungið á gelísku.

Árið 2020 hugðist hljómsveitin halda kveðjutúr en hann frestaðist vegna Covid-19. Clannad spilaði síðustu tónleika sína í Royal Albert Hall árið 2024.

## Meðlimir
*Ciarán Brennan: Bassi, gítar, hljómborð, mandólín og söngur.
*Moya Brennan: Söngur og harpa.
*Pól Brennan: Flauta, gítar, ásláttarhljóðfæri og söngur.
*Noel Duggan : Gítar og söngur.
## Fyrrum meðlimir
*Pádraig Duggan (1949–2016, dáinn): Gítar, mandóla, mandólín og söngur.
*Enya Brennan (1980-1982): Söngur, hljómborð og ásláttarhljóðfæri.

## Breiðskífur
*1973: Clannad
*1975: Clannad 2
*1976: Dúlamán
*1980: Crann Úll
*1981: Fuaim
*1983: Magical Ring
*1984: Legend
*1985: Macalla
*1987: Sirius
*1989: Atlantic Realm
*1989: The Angel and the Soldier Boy
*1990: Anam
*1993: Banba
*1996: Lore
*1997: Landmarks
*2013: Nádúr
Matterhorn

**Matterhorn** (Ítalska: Monte Cervino, franska: Mont Cervin), er fjall í Ölpunum, á mörkum Sviss og Ítalíu. Fjallið er 4478 metra hátt og er píramídalaga. Það er 6. hæsta fjall Alpanna. Aðalbergtegund fjallsins er gneis. Matterhorn var fyrst klifið árið 1865 af sjö mönnum. Fjórir þeirra létust á leið niður. 

## Heimild
Mount Assiniboine

**Mount Assiniboine** er fjall á mörkum Alberta og Bresku Kólumbíu í Kanada, nánar tiltekið á við Mount Assiniboine Provincial Park og Banffþjóðgarðinn. Það er 3618 metra hátt og er í Klettafjöllum. Það er stundum kallað Matterhorn Klettafjalla.
Engir vegir eru við fjallið og þarf að ganga í 6 tíma til að komast að því.

## Heimild
Blessuð sértu sveitin mín (kvikmynd frá 1948)

**So Dear to My Heart** (enska: *So Dear to My Heart*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1948. Leikstjórar voru  Harold D. Schuster og Hamilton Luske. Helstu leikarar:  Burl Ives, Beulah Bondi og Bobby Driscoll. 

Myndin fjallar um ungan dreng sem tekur að sér lítið, óþekkt lamb og lærir af því gildi ástar og umhyggju.

## Tenglar
Gangleri

**Gangleri** er eitt af fjölmörgum nöfnum Óðins. Í Gylfaginningu segist Gylfi konungur heita Gangleri þegar hann ræðir við Háan, Jafnháan og Þriðja.
Vélanám

**Vélanám** (e. machine learning) er undirgrein gervigreindar og tölvunarfræði sem snýst um aðferðir sem gera tölvum kleift að læra að leysa verkefni út frá gögnum einum saman. Fræðilegur grunnur vélanáms liggur í stærðfræði, tölfræði og taugalíffræði.

## Tenglar
* Spurningar á Vísindavef Háskóla Íslands með efnisorðinu vélanám
Viktoría (Breska Kólumbía)

**Viktoría** er höfuðborg Bresku-Kólumbíu og er staðsett á Vancouvereyju, um 100 kílómetra frá stórborgunum Vancouver og Seattle. Íbúafjöldi er rúmlega 80.000 manns. Stórborgarsvæði Victoríu hefur um 344.000 íbúa. Borgin heitir eftir Viktoríu bretadrottingu. Þar er milt, hafrænt loftslag og frýs þar sjaldan.

## Söguágrip
Fyrir árið 1700 voru margir hópar frumbyggja á svæðinu. Spánverjar og Bretar könnuðu landsvæðið þar sem Victoría er á 18. öld. Árið 1858 voru fregnir af gullfundi í Bresku Kólumbíu, fólk streymdi á svæðið og íbúafjöldi stórjókst. Victoría varð borg opinberlega árið 1862 og síðar höfuðstaður Bresku Kólumbíu.

## Áhugaverðir staðir
Þekktar byggingar eru m.a.: Þinghúsið sem er frá 1897 og Empress hótelið sem er frá 1908. Beacon Hill Park er aðalalmenningsgarður borgarinnar.
Kínahverfi borgarinnar er það næstelsta í vesturheimi á eftir San Francisco. Innri höfnin er vinsælt svæði og eru þar margir húsbátar. Ýmis söfn eru í borginni.

## Heimild
Birna Guðrún Friðriksdóttir

**Birna Guðrún Friðriksdóttir** fæddist í Brekku í Svarfaðardal 10. nóv. 1924 en lést á Dalbæ, Dalvík 2011. Birna ólst upp á Hverhóli í Skíðadal með foreldrum sínum Svanfríði Gunnlaugsdóttur og Friðriki Jónssyni ásamt með 6 systkinum. Árið 1949 giftist Birna Halldóri Hallgrímssyni á Melum í Svarfaðardal. Þar bjuggu þau hátt í þrjá áratugi þar til þau hættu búskap og settust að á Dalvík og síðar á Akureyri. Birna var hagyrðingur og ljóðskáld og samdi auk þess sönglög. Ljóðabókin *Grýtt var gönguleiðin* kom út 1995 og er skáldsaga í bundnu máli um ævi förukonu. Bókin inniheldur yfir eitt þúsund ferhendur, mismunandi að formi. Önnur bók hennar kom út 2018, Melgras, með yfir 100 ljóðum og lausavísum. Ljóð eftir hana hafa einnig birst í blöðum og tímaritum.
Aulinn ég 3

***Aulinn ég 3*** er bandarísk þrívíddar teiknimynd (áætluð frumsýning 30. júní 2017). Hún er framhald myndarinnar Aulinn ég 2, sem frumsýnd var árið 2013.
## Tenglar
*
0. mars

**0. mars** er annað heiti á síðasta degi febrúarmánaðar. Nafnið kemur til vegna þess að dagsetning síðasta dags febrúar er mismunandi eftir því hvort um hlaupár er að ræða eða ekki.
Fredericton

**Fredericton** er höfuðborg kanadíska fylkisins Nýja-Brúnsvík (New Brunswick). Borgin liggur í miðju fylkinu við Saint John fljótið. Íbúar voru 56,224 árið 2011.
Ýmis list er í Fredericton: Listaskólar og hin árlega tónlistarhátíð Harvest Jazz & Blues Festival. Tveir háskólar eru í borginni. The University of New Brunswick var stofnaður árið 1785 sem gerir hann elsta opinbera háskóla í Norður-Ameríku. Odell Park er verndað skóglendi með göngustígum og er suður af miðbænum. Grasagarður Fredericton liggur við það.  
Borgin var stofnuð af Frökkum á 17. öld. En seint á 18. öld náðu Bretar yfirráðum.

## Heimild
0. janúar

**0. janúar** er notað sums staðar sem annað nafn fyrir 31. desember. Heitið kemur fyrir í stjörnualmanaki fyrir daginn fyrir 1. janúar til að komast hjá því að vísa til ársins á undan almanaksárinu.
Olíulind

**Olíulind** eða **olíu- og gaslind** er neðanjarðargeymir sem inniheldur kolvetni (hráolíu og jarðgas) í jarðlögum. Olíulindir geta verið hefðbundnar eða óhefðbundnar eftir því hvort þakberg er yfir þeim eða ekki. Olíulindir finnast við olíuleit. Kolvetnin sem finnast í olíulindum eru leifar lífvera. Þeim er dælt upp til að nota þau sem jarðefnaeldsneyti.
Saskatoon

**Saskatoon** er stærsta borg Saskatchewan-fylkis Kanada. Hún var stofnuð árið 1882. Borgin er við Suður-Saskatchewan-fljótið og við Yellowhead-þjóðveginn sem liggur í gegnum landið. Á stórborgarsvæði borgarinnar búa 305.000 manns. Nafn borgarinnar er eftir berjarunna sem vex á þessum slóðum og kemur úr Cree-tungumálinu.

Þekktir staðir í borginni eru Wanuskewin Heritage Park sem sýnir 6000 ára sögu frumbyggja og Delta Bessborough hótelið sem var  byggt árið 1932. 

Söngkonan Joni Mitchell bjó í borginni sem ung kona.

## Heimild
Gráösp

**Gráösp** (fræðiheiti: *Populus x canescens*) er tré af víðisætt. Það er blendingur blæaspar (*Populus tremula*) og silfuraspar (*Populus alba*) sem hefur komið fram náttúrulega þar sem útbreiðslusvæði þeirra er liggja saman.

## Tenglar
*Tré ársins 2006 - Gráösp

## Tilvísanir
London (Ontaríó)

**London** er borg í suðvestur-Ontaríó-fylki í Kanada. Íbúar voru rúmlega 366.000 árið 2011. Áin Thames rennur um borgina. 

Borgin fékk nafn sitt árið 1793 þegar breskur lautinant stakk upp á nafni fyrir höfuðstað Efra-Kanada. Frumbyggjar höfðu verið á svæðinu síðustu 10.000 ár. Fyrsta byggð í evrópubúa þar var í kringum aldamótin 1800 og þorp var búið að myndast árið 1826. London fékk borgarstöðu árið 1855 þegar þar voru komnir meira en 10.000 íbúar. Árið 1953 var stífla byggð við efri Thames ána en hún hafði áður flætt margsinnis yfir bakka sína og valdið skemmdum og manntjóni.

## Heimild
Mið-Afríkukeisaradæmið

**Mið-Afríkukeisaradæmið** var skammlíf yfirlýst þingbundin konungsstjórn (en í reynd einræði undir herforingjastjórn) í Mið-Afríkulýðveldinu frá 1976 til 1979. Stofnun keisaradæmisins var lýst yfir af forseta landsins, Jean-Bédel Bokassa, sem lét krýna sig „hans keisaralegu hátign“ Bokassa 1. með viðhöfn 4. desember 1977. 

Eftir að mótmæli í Bangví höfðu endað með blóðbaði þvarr stuðningur Frakka við stjórn Bokassa. Franskir sérsveitarmenn réðust inn í landið í Barrakúdaaðgerðinni 20. september 1979 og komu fyrrum forseta, David Dacko, aftur til valda. Daginn eftir lýsti Dacko því yfir að keisaradæmið væri aflagt.
Olíuborhola

**Olíuborhola** er borhola gerð í þeim tilgangi að dæla hráolíu úr jarðlögum upp á yfirborðið. Venjulega kemur jarðgas einnig upp úr slíkum holum en gasborhola er borhola sem boruð er í þeim tilgangi að dæla gasi úr jarðlögum.
Blóðsýking

**Blóðsýking** er sýking í blóði af völdum bakteríu, veiru, svepps, eða sníkjudýrs. Ef sýkingin dreifist út um líkamann getur bólgusvar líkamans farið úr böndum og lífshættulegt ástand skapast sem nefnist **sýklasótt**. Afleiðingin er lækkun blóðþrýstings og líffærabilun. Mjög alvarlegar sýkingar valda sýklasóttarlosti.

Einkenni sýklasóttar eru mismunandi eftir uppruna  en lýsa sér í óeðlilegum líkamshita, útbrotum, slappleika, hraðri öndun og hjartslætti, skerti meðvitund og ruglástandi.

Dánartíðni sýklasóttar er á milli 30 og 50% en skjót meðferð er mikilvæg. Hún er flókin og getur falið í sér m.a. vökvameðferð, sýklalyf, stera, æðaherpandi lyf og blóðgjöf.  

## Neðanmálsgreinar

## Heimild
*

## Tilvísanir
Windsor (Ontario)

**Windsor** er borg í Ontaríó í Kanada. Hún er syðsta borg landsins og er staðsett á suðurbakka Detroitfljóts gegnt borginni Detroit, bandaríkjamegin. Árið 2021 voru þar um 230.000 íbúar.

Frakkar námu land á svæðinu árið 1749 og kölluðu Petite Côte (Litla-Strönd). Síðar fékk staðurinn nafnið Windsor eftir samnefndum bæ í Berkshire, Englandi og varð þorp um 1854 og borg árið 1892. Árið 1935 sameinaðist Windsor þremur samliggjandi bæjum; Walkerwille, Sandwich og Ford City. Windsor hefur verið miðstöð bílaiðnaðarins í Kanada. Ouellette Avenue er aðalverslunargatan. Talsvert er af grænum svæðum í borginni og er Mic Mac Park stærstur almenningsgarða.

## Heimild
Kitchener

**Kitchener** er borg í suður-Ontaríó í Kanada. Hún er um 100km vestur af Toronto og hafði um 240.000 íbúa árið 2015. Stórborgarsvæðið, sem hefur að geyma samliggjandi borgirnar Waterloo og Cambridge, hefur yfir hálfa milljón íbúa.

Bærinn/borgin hét Berlín frá 1854 til 1916 en margir þýskir innflytjendur höfðu flutt til borgarinnar. Eftir fyrri heimstyrjöldina var allmikil andúð á Þjóðverjum og nafn borgarinnar breytt í atkvæðagreiðslu í Kitchener eftir breskum marskálk.

## Heimild
Oshawa

**Oshawa** er borg í Ontaríó-fylki í Kanada á Ontaríóvatni og er 60 km austur af Toronto. Borgin byggðist upp vegna bílaiðnaðar en er nú miðstöð menntunar og heilsuvísinda. Nafnið Oshawa kemur úr málum frumbyggja svæðisins.

## Heimild
Regina

**Regina** er höfuðborg Saskatchewan-fylkis í Kanada. Þar búa tæpir 200.000 manns. Borgin er sú næststærsta í fylkinu og er menningar- og viðskiptamiðstöð fyrir suðurhluta þess.

Borgin var stofnuð árið 1882 og nefndi Lovísa prinsessa sem var gift landstjóra Kanada borgina eftir móður sinni: Viktóríu Regínu, bretlandsdrottningu.
Hamilton (Ontaríó)

**Hamilton** er borg í Ontaríó-fylki í Kanada. Borgin er hafnarborg og stendur við Ontaríóvatn á Niagaraskaga. Íbúar voru ca. 520.000 árið 2011 en á stórborgarsvæðinu búa ca. 721.000 manns. Hamilton er nefnd eftir George Hamilton, breskum kaupmanni sem stofnaði borgina árið 1815. Niagarahjallinn liggur í gegnum miðja borgina og skiptir henni í neðra og efra hverfi. Meðal áhugaverðra staða eru: Konunglegi grasagarðurinn, Kanadíska stríðsflugvélasafnið og Mcmaster háskólinn.

## Heimild
Klettafura

***Klettafura***, (fræðiheiti: *Pinus albicaulis*), vex í vesturhluta Bandaríkjanna og Kanada, sérstaklega á fjalllendissvæðum í Sierra Nevada, Fossafjöllum, Kyrrahafsstrandfjöllum, og Klettafjöllum frá Wyoming og norður eftir. 

Klettafura er jafnan sú tegund sem vex hæst í þessum fjöllum, og markar trjálínu þar. Þar getur hún verið kræklótt og jarðlæg í svonefndu *[[krummholz]]*. Við betri skilyrði getur hún orðið allt að 29 metra há.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* 
* 
*
*
*
*
*

## Ytri tenglar
*''Pinus albicaulis'' frá Jepson Manual Treatment
*''Pinus albicaulis'' frá Gymnosperm Database
*
*''Pinus albicaulis'' frá United States Department of Agriculture Plants Profile
*''Pinus albicaulis'' – Calphotos Photos Gallery, University of California
Smáfólkið

**Smáfólkið** (e. Peanuts) er teiknymyndasería eftir höfundinn Charles M. Schulz. Aðalsöguhetjur voru Snati og Kalli Bjarna.
Frøbjerg Bavnehøj

**Frøbjerg Bavnehøj** er hæsti punktur á eynni Fjón, annarri stærstu eyju Danmerkur. Hann er 131 metrum yfir sjávarmáli.
Aðaldal

**Aðaldal** er íslenskt millinafn sem var samþykkt 8. desember 2011. Það er dregið af Aðaldal í Suður-Þingeyjarsýslu.

## Heimildir
* 
*
Tsjernobyl

**Tsjernobyl** eða **Tsjornobyl** (úkraínska Чорнобиль, framburður [tʃɔrˈnɔbɪlʲ]; rússneska Чернобыль, framburður [tɕɪrˈnobɨlʲ], pólska *Czarnobyl*) er borg í Úkraínu nærri landamærum Hvíta-Rússlands rétt við var borgina Pripyat. 

Þar varð gufusprenging í kjarnorkuveri og síðar eldsvoði í aðal-Rafal 4 árið 1986, sem varð til þess að gífurlegt magn geislavirkra efna slapp út í andrúmsloftið. Nokkrir menn fóru niður hjá rafal 4 og náðu að minnka sprengikraftinn sem ella hefði þetta orðið tvisvar sinnum meiri heldur en Hiroshima kjarnorkusprengingin.  Í kjölfarið var borgin rýmd og er nú yfirgefin vegna hættilegrar geislunar. Rýma þurfti alla bæi í 50 km radíus og var borgin Pripyat einnig rýmd.

Íbúar voru um 14.000 fyrir slysið eru eru nú tæpir 700.

## Sjá einnig
* Kjarnorkuslysið í Tsjernobyl
Leptis Magna

**Leptis Magna** (arabíska: لَبْدَة‎‎ Labdah) eru fornar minjar og rústir borgar í Khoms, Líbíu, 130 km austur af Trípólí.  Borgin var mikilvæg meðal annars í Rómaveldi. 

Borgin var undir stjórn Berba og Fönikíumanna 1000 árum fyrir Krist og svo undir Karþagó, höfuðstað Fönikíumanna frá 4. öld fyrir Krist þar til Rómverjar unnu hana á sitt vald eftir þriðja púnverska stríðið, um 146 fyrir Krist. Borgin var mikilvæg verslunarborg í rómversku Afríku. Á 4. öld eftir Krist hafði borgin minnkað mikilvægi og það versnaði með flóðbylgju sem skall á henni árið 365. Árið 439 náðu Vandalar borginni á sitt vald og vörðu hana undan árásum Berba. Rómverjar náðu borginni seinna og borgin varð hluti af Austrómverska ríkinu. Á 6. öld var borgin orðin kristin að mestu leyti og  leið fyrir framgang Saharaeyðimerkurinnar. Upp úr miðri 7. öld hófu Arabar innreið sína á svæðið en mættu lítilli mótstöðu þar sem íbúafjöldi var undir 1000 manns. Með tímanum gleymdist borgin og var komin undir sand á 10. öld.

Í byrjun 20. aldar þegar Ítalir réðu yfir svæðinu voru þeir staðráðnir í að finna borgina og á 4. áratug aldarinnar var hún grafin upp. Um aldamótin 2000 fundu þýskir fornleifafræðingar mósaíkmyndir á svæðinu.

Svæðið hefur að geyma einar stærstu rómversku fornminjar við Miðjarðarhafið og eru þær á heimsminjalista UNESCO.

## Heimild
Svaðilför Bangsímons: Leitin að Jakobi

***Svaðilför Bangsímons: Leitin að Jakobi*** (enska: *Pooh's Grand Adventure: The Search for Christopher Robin*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1997. Hún er framhaldsmynd kvikmyndarinnar *[[Ævintýri Bangsímons]]* frá 1977.
Atlantis: Milo's Return

***Atlantis: Milo's Return*** er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2003 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar **. Myndinni var aðeins dreift á mynddiski.

## Tenglar
*
Kólumbískur pesi

**Kólumbískur pesi**, er gjaldmiðill Kólumbíu. Formleg skammstöfun þess er **COP** (ISO 4217), og óformlega styttur **COL$**. Staðnum tákn þyngd er notuð. Dreift er stjórnað af bankanum lýðveldisins Kólumbíu. Árið 2016, mynt minting er lægra gildi fimmtíu pesóar ($ 50) og miða gildi er meiri en eitt hundrað þúsund pesoár ($ 100.000).

## Mynt

## Seðlar
Njáll Trausti Friðbertsson

**Njáll Trausti Friðbertsson** (fæddur 31. desember 1969) er íslenskur stjórnmálamaður.

Njáll náði fyrst kjöri sem alþingismaður Sjálfstæðisflokksins í Norðausturkjördæmis í alþingiskosningum 2016. Í kosningunum 2021 var hann oddviti Sjálfstæðisflokksins í Norðausturkjördæmi.
Einar Aðalsteinn Brynjólfsson

**Einar Aðalsteinn Brynjólfsson** er íslenskur stjórnmálamaður og einn þriggja umboðsmanna Pírata. Einar var kjörinn á þing í Norðausturkjördæmi fyrir Pírata árið 2016.

Áður en stjórnmálaferill Einars hófst starfaði hann sem kennari við Menntaskólann á Akureyri.
Hanna Katrín Friðriksson

**Hanna Katrín Friðriksson** (f. 4. ágúst 1964) er íslensk stjórnmálakona sem að hefur að hefur verið atvinnuvegaráðherra síðan 2024. Hún er viðskiptakona og fyrrum landsliðskona í handknattleik. Hanna Katrín var kjörin á Alþingi fyrir Viðreisn í Reykjavíkurkjördæmi Suður árið 2016. Hún lék handbolta til fjölda ára og varð fjórvegis bikarmeistari ásamt því að spila 34 landsleiki fyrir Íslands hönd.

## Fjölskylda
Hún er fædd í París í Frakklandi og foreldrar hennar eru Torben Friðriksson (1934-2012) ríkisbókari og Margrét Björg Þorsteinsdóttir (1930-2016) kennari. Maki Hönnu Katrínar er Ragnhildur Sverrisdóttir upplýsingafulltrúi Landsvirkjunar og eiga þær tvíburadætur fæddar árið 2001.

## Menntun
Hanna Katrín lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1985, BA-próf í heimspeki og hagfræði frá Háskóla Íslands árið 1999 og MBA-próf frá University of California Davis árið 2001.

## Starfsferill
Hún var blaðamaður á Morgunblaðinu frá 1990-1999, framkvæmdastjóri Stjórnendaskóla Háskólans í Reykjavík frá 2001-2003. Framkvæmdastjóri Háskólans í Reykjavík frá 2003-2005 og framkvæmdastjóri samskiptasviðs Eimskips frá 2005-2006. Hún var aðstoðarmaður Guðlaugs Þórs Þórðarsonar heilbrigðisráðherra frá 2007-2009 og stundakennari við Háskólann á Bifröst 2009-2011. Á árunum 2010-2016 starfaði hún hjá Icepharma sem forstöðumaður viðskiptaþróunar frá 2010-2012 og framkvæmdastjóri heilbrigðissviðs frá 2012-2016. Frá árinu 2016 hefur hún verið alþingismaður Viðreisnar í Reykjavíkurkjördæmi suður.

Hanna Katrín hefur setið í ýmsum nefndum og ráðum, t.d. sem formaður nefndar menntamálaráðuneytis, ÍSÍ og UMFÍ um stefnumótun í íþróttum stúlkna og kvenna frá 1996-1997, formaður nefndar menntamálaráðuneytis og skrifstofu jafnréttismála um konur og fjölmiðla 1998-1999 og í starfshópi menntamálaráðuneytis um mótun íþróttastefnu frá 2005-2006. Hún sat í nefnd á vegum menntamálaráðherra um lög um opinbera háskóla 2007–2008, í stjórn Sjálfstæðra Evrópumanna frá 2010, var í stjórn MP banka frá 2011-2014 og hefur setið í stjórn Hlíðarenda ses. frá 2013 og í Þingvallanefnd síðan 2017.

## Íþróttaferill

Hanna Katrín hóf að spila handbolta ung að árum með ÍR og varð bikarmeistari með félaginu tímabilið 1982-1983. Sökum erfiðleika í starfi ÍR, tvístrast liðið ári seinna og gekk Hanna Katrín til liðs við Val þar sem hún varð aftur bikarmeistari árið 1988 og 1993.
 Árið 1994 gekk hún til liðs við Fram þar sem hún vann sinn fjórða bikarmeistaratitil í febrúar 1995. Eftir eitt ár í herbúðum Frams, lagði hún skóna á hilluna.

## Tilvísanir
Ontaríó-vatn

**Ontaríó-vatn** er eitt af Vötnunum miklu og þeirra austast og minnst; 18.960 ferkílómetrar. Það er umlukið kanadíska fylkinu Ontaríó í norðri, vestri og suðaustri en New York-fylki í suðri og austri. Ontaríó þýðir *skínandi vatn* á máli frumbyggja Írókesa.

Frakkar komu fyrstir Evrópubúa að vatninu árið 1615. Styrja var veidd á svæðinu þar til stofn hennar hrundi á 20. öld. Nú er þar frístundaveiði, mest á innfluttum fisktegundum. Skógarhögg var einnig stundað við vatnið í miklum mæli.

## Heimild
Sigríður Geirsdóttir

Guðrún **Sigríður Geirsdóttir** einnig þekkt sem Sirrý Geirs (f. 29. maí 1938 - 1. febrúar 2020) var íslensk fegurðardrottning, kvikmyndaleikkona og kennari. 

Sirrý lauk stúd­ents­prófi frá Mennta­skól­an­um í Reykjavík árið 1958 og um haustið hóf hún nám í heim­speki, frönsku og sænsku við Háskóla Íslands. Hún var valin fegurðardrottning Íslands er hún sigraði í fegurðarsamkeppni Íslands 1959. Árið 1960 tók hún þátt í fegurðarsamkeppninni Miss International, sem þá var haldin í fyrsta skipti og fór fram á Langasandi (Long Beach) í Kaliforníu. Hún varð í þriðja sæti og vann titilinn Miss Photogenic. Í kjölfar sigursins ferðaðist hún víða og hóf kvikmyndaleik og kom fram í nokkrum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum vestra undir nafninu Sirry Steffen. 

Eftir nokkur ár í Hollywood fluttist hún aftur heim til Íslands árið 1970. Hún kom fram sem söng­kona með dæg­ur­laga­hljóm­sveit­um, t.d. með KK sex­t­ett og hljóm­sveit Ragn­ars Bjarna­son­ar. Hún lék einnig í kvikmynd Hrafns Gunnlaugssonar, Okkar á milli (1982). Árið 1981 lauk hún BA-prófi í ensku frá Háskóla Íslands og ári síðar einnig námi í kennsluréttindum. Hún kenndi ensku um árabil við Fjölbrautaskóla Suðurnesja og Menntaskólann á Laugarvatni.

## Tenglar
* 
*Glatkistan

## Tilvísanir
Kolbeinn Óttarsson Proppé

**Kolbeinn Óttarsson Proppé**  (f. 19. desember 1972) er íslenskur fjölmiðla- og stjórnmálamaður.

Kolbeinn var kjörinn á þing fyrir Vinstri hreyfinguna - grænt framboð í Alþingiskosningum 2016. Áður hefur Kolbeinn starfað sem blaðamaður á Fréttablaðinu.
Gunnar Hrafn Jónsson

**Gunnar Hrafn Jónsson** (f. 13. júní 1981) er íslenskur blaðamaður, stjórnmálamaður og fyrrum útvarpsmaður. Hann starfaði á RÚV frá 2008 til 2016.

Gunnar var eitt sinn kosinn fyndnasti maður Íslands.

Gunnar var kjörinn á þing fyrir Pírata í Reykjavík Suður í Alþingiskosningum 2016.

Foreldrar hans eru Jón Ormur Halldórsson stjórnmálafræðingur og Jónína Leósdóttir rithöfundur.

## Tilvísanir


## Tenglar
*Gunnar Hrafn Jónsson - Æviágrip á vef Alþingis
Nichole Leigh Mosty

**Nichole Leigh Mosty** (19. október 1972) er forstöðumaður Fjölmenningarseturs og fyrrum þingkona Bjartrar framtíðar í Reykjavíkurkjördæmi suður.  

Nichole fæddist í smábænum Three Rivers í Michigan, Bandaríkjunum. Hún kynntist tilvonandi eiginmanni sínum, Garðari Kenneth Mosty Gunnarssyni í Boston og flutti ásamt honum til Íslands árið 1999. 

Eftir komu til Íslands starfaði Nichole við ræstingar og á leikskóla en hóf síðan nám í leikskólakennarafræðum við KHÍ sem hún lauk með B.Ed.-prófi árið 2007. Árið 2013 hlaut hún M.Ed. gráðu í náms- og kennslufræði með kjörsviðið mál og læsi frá HÍ. Nichole var leikskólastjóri við leikskólann Ösp í Fellahverfinu í Breiðholti, Reykjavík, 2011-2016, verkefnisstjóri hjá Þjónustumiðstöð Breiðholts frá 2018-2021.

Nichole tók sæti á lista Bjartrar framtíðar fyrir sveitarstjórnarkosningarnar 2014. Hún var skipuð formaður hverfisráðs Breiðholts eftir kosningarnar og varamaður í skóla- og frístundaráði Reykjavíkur, sem hún gegndi til 2016. Í Alþingiskosningunum 2016 tók Nichole efsta sæti á framboðslista Bjartrar framtíðar í Reykjavíkurkjördæmi suður. Nichole tók sæti á þingi fyrir flokkinn að kosningum loknum.. Hún hefur látið til sín taka í innflytjendamálum á Íslandi og árið 2021 var hún skipuð í embætti forstöðumanns Fjölmenningarseturs.

## Tilvísanir
Eva Pandora Baldursdóttir

**Eva Pandora Baldursdóttir** (f. 8. október 1990) er fyrrverandi þingkona Pírata í Norðvesturkjördæmi. Eva skipaði oddvitasæti á lista Pírata í kjördæminu í kosningunum 2016 og náði þá kjöri á þingi. Hún skipaði sama sæti á lista Pírata fyrir kosningarnar 2017 en náði þá ekki kjöri. Í alþingiskosningunum 2024 var Eva í 6. sæti á lista Viðreisnar í Reykjavíkurkjördæmi norður.

## Heimildir
*Eva Pandora Baldursdóttir á vef Alþingis
Teitur Björn Einarsson

**Teitur Björn Einarsson** (f. 1. apríl 1980) er lögfræðingur og þingmaður Sjálfstæðisflokks í Norðvesturkjördæmi. Teitur sat á þingi frá 2016-2017 en áður var hann aðstoðarmaður þáverandi fjármálaráðherra Bjarna Benediktssonar. Hann var varaþingmaður kjörtímabilið 2017 til 2021 og eftir alþingiskosningar 2021 en tók sæti á Alþingi í maí 2023 eftir að Haraldur Benediktsson sagði af sér þingmennsku. Hann datt út af þingi í alþingiskosningunum 2024. Teitur er sonur Einars Odds Kristjánsonar þingmanns og Sigrúnar Gerðu Gísladóttur hjúkrunarfræðings.

## Tilvísun
Guðjón S. Brjánsson

**Guðjón S. Brjánsson** (f. 22. mars 1955) var alþingismaður Samfylkingarinnar í Norðvesturkjördæmi frá 2016 til 2021. Hann leiddi lista Samfylkingarinnar í kjördæminu í þingkosningunum 2016 og 2017. Guðjón gaf ekki kost á sér fyrir kosningarnar 2021.

Leikarinn Júlíus Brjánsson er bróðir Guðjóns.
Páll Magnússon

**Páll Magnússon** (f. 17. júní 1954) er íslenskur fjölmiðlamaður og fyrrum útvarpsstjóri og alþingismaður. Páll var kjörinn á Alþingi fyrir Sjálfstæðisflokk í Suðurkjördæmi árið 2016 og var á þingi til 2021. Hann er nú bæjarfulltrúi í Vestmannaeyjum. Páll er faðir sjónvarpskonunnar Eddu Sifjar Pálsdóttur

## Heimildir
*Páll Magnússon á vef Alþingis
Jóna Sólveig Elínardóttir

**Jóna Sólveig Elínardóttir** (f. 13. ágúst 1985) er íslensk stjórnmálakona. Jóna var alþingismaður fyrir Viðreisn í Suðurkjördæmi frá 2016-2017 en var áður aðjúnkt við stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands.

## Heimild
*Jóna Sólveig Elínardóttir á vef Alþingis
Björn Leví Gunnarsson

**Björn Leví Gunnarsson** (f. 1. júní 1976) er íslenskur stjórnmálamaður og tölvunarfræðingur. Björn var kjörinn á Alþingi fyrir Pírata árið 2016 og datt út af þingi árið 2024.

Björn var ræðukóngur Alþingis 2017-2018 og 2021-2022. 

## Tenglar
* Björn Leví Gunnarsson - Æviágrip á vef Alþingis

## Tilvísanir
Andrés Ingi Jónsson

**Andrés Ingi Jónsson** (f. 16. ágúst 1979) er fyrrverandi þingmaður.

Andrés var fyrst kjörinn á Alþingi fyrir Reykjavíkurkjördæmi norður í Alþingiskosningum árið 2016 og sat þar til í Alþingiskosningum 2024. Hann var þingmaður Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs 2016-2019, en síðan utan þingflokka þar til að hann gekk til liðs við Pírata árið 2021.

## Menntun og fyrri störf
Andrés lauk stúdentsprófi frá Fjölbrautaskóla Suðurlands árið 1998 og B.A. prófi í heimspeki frá Háskóla Íslands árið 2004. Hann stundaði nám í þýsku og heimspeki í Berlín 2004-2006 og lauk M.A. prófi í stjórnmálafræði við University of Sussex 2007. 

Andrés starfaði sem blaðamaður hjá 24 stundum árin 2007-2008 og var nefndarritari hjá Stjórnlagaráði 2011. Hann gegndi stöðu aðstoðarmanns Álfheiðar Ingadóttur heilbrigðisráðherra 2010 og var aðstoðarmaður Svandísar Svavarsdóttur, umhverfis- og auðlindaráðherra, 2011-2013.

## Stjórnmálaferill
Andrés hóf stjórnmálaferil sinn í Vinstri grænum í ársbyrjun 2009. Hann tók fyrst sæti á lista flokksins í Alþingiskosningum það sama ár. Hann tók fyrst sæti á þingi sem varamaður í forföllum Steinunnar Þóru Árnadóttur í júní 2015 en var síðan kjörinn þingmaður í Alþingiskosningum 2016 og endurkjörinn 2017. 

Þann 27. nóvember árið 2019 sagði Andrés sig úr þingflokki Vinstri grænna og tilkynnti að hann myndi sitja sem óháður þingmaður út kjörtímabilið. Ástæða hans var óánægja með stjórnarsamstarf Vinstri grænna við Sjálfstæðisflokkinn og Framsóknarflokkinn, en Andrés hafði áður kosið gegn stjórnarsáttmála flokkanna.

Þann 10. febrúar 2021 gekk Andrés til liðs við þingflokk Pírata og var síðan kjörinn þingmaður fyrir Pírata í Alþingiskosningunum 2021. 

Hann hefur átt sæti í umhverfis- og samgöngunefnd síðan 2021 og var áður í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd 2019 til 2021, allsherjar- og menntamálanefnd frá 2017 til 2019 og velferðarnefnd frá 2017 til 2019. 

Hann ásamt öllum þingflokki Pírata duttu út af þingi í alþingiskosningunum 2024.
## Tilvísanir
Halldóra Mogensen

**Halldóra Mogensen** (f. 11. júlí 1979) er íslenskur stjórnmálamaður. Halldóra var kjörin á Alþingi í alþingiskosningunum 2016 fyrir Pírata og datt út af þingi í alþingiskosningunum 2024. Halldóra hafði setið sem varaþingmaður fyrir flokkinn á fyrra kjörtímabili frá 2013 til 2016. Halldóra hefur skrifað þingsályktunartillögu um skilyrðislausa grunnframfærslu eða borgaralaun. Halldóra sat á velferðarnefnd Alþingis á árunum 2017 til 2021. Halldóra var þingflokksformaður Pírata frá 2019 til 2023.

## Heimildir
* Halldóra Mogensen á vef Alþingis
Bryndís Haraldsdóttir

**Bryndís Haraldsdóttir** (f. 29. desember 1976) er íslenskur stjórnmálamaður. Hún er alþingismaður fyrir fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Suðvesturkjördæmi og var kjörin á þing árið 2016.

## Ævi
Bryndís er fædd í Reykjavík og foreldrar hennar eru Haraldur Örn Pálsson (f. 1956) vaktmaður og Hafdís Rúnarsdóttir (f. 1956) ljósmóðir. Fósturfaðir Bryndísar er Karl Friðriksson (f. 1955) framkvæmdastjóri. Bryndís lauk stúdentsprófi frá Verslunarskóla Íslands árið 1997, diplóma í iðnrekstrarfræði frá Tækniskóla Íslands árið 2000, B.Sc.-prófi í alþjóðamarkaðsfræði frá Tækniskóla Íslands árið 2001 og hefur stundað framhaldsnám í opinberri stjórnsýslu við Háskóla Íslands.

Hún var verkefnisstjóri hjá Impru nýsköpunarmiðstöð frá 2003-2007 og fjármálastjóri hjá Góðum mönnum rafverktökum frá 2007-2012. Hún stofnaði og rak útgáfufyrirtækið Góðan dag frá 2008-2010 og var bæjarfulltrúi í Mosfellsbæ frá 2010-2018, þar af var hún forseti bæjarstjórnar frá 2012-2014 og formaður bæjarráðs frá 2014-2017. Frá 2014-2016 var hún stjórnarformaður Strætó bs. 2012–2018. Hún hefur verið alþingismaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Suðvesturkjördæmi frá árinu 2016.

Maki Bryndísar er Örnólfur Örnólfsson (f. 1974) rafvirkjameistari og eiga þau þrjú börn.

## Þingstörf
Bryndís er 6. varaforseti Alþingis og hefur setið í allsherjar- og menntamálanefnd, umhverfis-og samgöngunefnd, utanríkismálanefnd og efnahags- og viðskiptanefnd þingsins. Hún á sæti í Íslandsdeild ÖSE og Vestnorrænaráðinu, hefur leitt þverpólitíska nefnd um endurskoðun Norðurslóðastefnu Íslands, setið í framtíðarnefnd forsætisráðherra og í starfshópi um mælikvarða fyrir hagsæld og lífsgæði.

## Tilvísun
Óli Björn Kárason

**Óli Björn Kárason** er íslenskur stjórnmálamaður. Óli Björn var kjörinn á Alþingi árið 2016 fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Suðvesturkjördæmi. Hann gaf ekki aftur kost á sér í þingkosningunum 2024.
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir

**Þórhildur Sunna Ævarsdóttir** (f. 6. maí 1987) er íslenskur stjórnmálamaður og mannréttindalögfræðingur . Þórhildur var þingmaður Alþingis frá 2016 til 2024 og sat á þingi fyrir Pírata í Reykjavíkurkjördæmi suður. Þrátt fyrir að hafa ekki formann þá var Þórhildur Sunna þingflokksformaður flokksins og einskonar leiðtogi og birtist hún oftast í kappræðum og umræðuþáttum sem formaður.

Þórhildur útskrifaðist með mastersgráðu í mannréttindum og alþjóðlegum refsirétti frá Háskólanum í Utrecht árið 2013. Árið 2014 starfaði hún sem starfsnemi hjá Alþjóðlega stríðsglæpadómstólnum fyrir fyrrum Júgóslavíu.

Þann 25. febrúar árið 2018 lét Þórhildur þau orð falla í viðtali í sjónvarpsþættunum *Silfrinu* að „rökstuddur grunur“ væri á að Ásmundur Friðriksson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, hefði dregið sér fé úr almannasjóðum í formi akstursgreiðsla til þingmanna. Tilefni ummæla Þórhildar var það að Ásmundur hafði frá árinu 2013 fengið tæpar 23,5 milljónir íslenskra króna endurgreiddar á Alþingi fyrir aksturskostnað, þar á meðal fyrir akstursferðir á vegum sjónvarpsstöðvarinnar ÍNN. Ásmundur kvartaði í kjölfarið yfir Þórhildi til siðanefndar Alþingis, sem komst þann 17. júní 2018 að þeirri niðurstöðu að Þórhildur hefði brotið gegn siðareglum með því að skaða ímynd þingsins með órökstuddum aðdróttunum um refsiverða háttsemi þingmanna. Forsætisnefnd staðfesti þá ályktun þann 26. júní 2019.

Í desember 2019 sendi Ásmundur bréf til Lili­ane Maury Pasqu­i­er, forseta Evrópuráðsþingsins, þar sem hann benti á brot Þórhildar gegn siðareglum Alþingis og lagði til að Þórhildur yrði svipt réttindum sínum á Evropuráðsþinginu. Í svari sínu til Ásmundar sagðist Pasquier ekkert munu aðhafast þar sem ekkert við atferli Þórhildar benti til spill­ing­ar eða brota á regl­um Evr­ópuráðsþings­ins.

Hún ásamt öllum þingflokki Pírata datt út af þingi í alþingiskosningunum 2024.

## Tilvísanir
Vöðvasullur

**Vöðvasullur** er lirfustig bandormsins Taenia ovis. Hann lifir í hundum og refum. Vöðvasullur hefur fundist í sauðfé á Íslandi.

## Heimildir
* Sheep measles (Taenia ovis)
* Taenia ovis Tapeworm
Theodóra S. Þorsteinsdóttir

**Theodóra Sigurlaug Þorsteinsdóttir** (f. 2. september 1969) er íslensk stjórnmálakona. Theódóra var alþingismaður frá 2016-2017 og sat á þingi fyrir Bjarta framtíð í Suðvesturkjördæmi. Hún var kosinn formaður Bjartar framtíðar árið 2018 gegnir embættinu enn. Hún var oddviti framboðsins *BF Viðreisn* í sveitarstjórnarkosningum 2018 í Kópavogi og komst inn í bæjarstjórn. Hún bauð sig aftur fram sem oddviti í Kópavogi í kosningunum 2022 einungis undir merkjum Viðreisnar og náði aftur kjöri.

## Tenglar
*Theodóra S. Þorsteinsdóttir - Æviágrip á vef Alþingis
Jón Steindór Valdimarsson

**Jón Steindór Valdimarsson** (f. 27. júní 1958) er íslenskur lögfræðingur og fyrrverandi alþingismaður Viðreisnar. Áður en Jón Steindór tók sæti á þingi starfaði hann meðal annars sem framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins.

## Ævi og störf
Jón Steindór fæddist á Akureyri og foreldrar hans eru Valdimar Pálsson (1931-1983) bólstrari og Sigurveig Jónsdóttir (1931-2008) leikkona. 

Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1978, embættisprófi í lögfræði Háskóla Íslands árið 1985 og MPM námi frá tækni- og verkfræðideild Háskólans í Reykjavík árið 2013.

Hann var lögfræðingur hjá fjármálaráðuneytinu árið 1985, staðgengill framkvæmdastjóra Vinnumálasambands samvinnufélaganna 1985-1988, aðstoðarframkvæmdastjóri og síðar framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins frá 1988-2010. Hann var framkvæmdastjóri Evris Foundation ses. frá 2014-2015, framkvæmdastjóri Nordberg Innovation frá 2015-2016 og framkvæmdastjóri TravAble ehf. árið 2016.

Hann var kjörinn á Alþingi árið 2016 fyrir Viðreisn í Suðvesturkjördæmi. Jón Steindór var formaður samtakanna Já Ísland! frá 2009 - 2016 en samtökin berjast fyrir inngöngu Íslands í Evrópusambandið.

## Tilvísun
Undertale

***Undertale*** er hlutverka- tölvuleikur (RPG) frá árinu 2015, skapaður af bandaríska sjálfstæða leikjahönnuðinum Toby Fox. Spilarinn stjórnar barni sem hefur fallið ofan í Undirheimana (e. the Underground): stórt og afskekkt svæði undir yfirborði jarðar, aðskilið frá umheiminum með töfrahindrun. Á ferðalagi sínu aftur upp á yfirborðið mætir spilarinn ýmsum skrímslum og þarf hugsanlega að takast á við sum þeirra. Bardagakerfið gengur út á að spilarinn stýri hjarta sínu í gegnum „yfirþyrmandi skothríð“ (e. bullet hell) frá andstæðingnum. Spilarinn getur valið að friða skrímslin til að þyrma þeim í stað þess að drepa þau. Þessar ákvarðanir hafa mikil áhrif á leikinn, en samtöl, persónur og söguþráður breytast eftir útkomu bardaga.

Fyrir utan myndlist og persónuhönnun eftir Temmie Chang og aðra gestahönnuði, þá þróaði Fox allan leikinn sjálfur, þar með talið handritið og tónlistina. Leikurinn sótti innblástur víða, meðal annars í hlutverkaleikina *[[Brandish (tölvuleikjasería)|Brandish]]*, *[[Mario & Luigi (tölvuleikjasería)|Mario & Luigi]]* og *[[Mother (tölvuleikjasería)|Mother]]*, skotleikjaseríuna *[[Touhou Project]]* (þekkt fyrir „bullet hell“ stíl), hlutverkaleikinn ** og bresku gamanþættina *[[Hr. Bean|Mr. Bean]]*. Upphaflega stóð til að *Undertale* yrði tveggja tíma langur og kæmi út um mitt ár 2014, en útgáfunni seinkaði.

*Undertale* kom út fyrir OS X og Microsoft Windows í september 2015. Hann var síðar lagaður að Linux árið 2016, PlayStation 4 og PlayStation Vita árið 2017, Nintendo Switch árið 2018 og Xbox One árið 2021. Leikurinn hlaut lof gagnrýnenda fyrir efnistök, bardagakerfi, tónlist, frumleika, sögu, samtöl og persónusköpun, þó að viðbrögð við myndrænum stíl hans hafi verið misgóð. Hann hefur selst í að minnsta kosti fimm milljónum eintaka. Leikurinn var tilnefndur til fjölda verðlauna, þar á meðal sem leikur ársins hjá nokkrum leikjaritum og ráðstefnum, og er talinn einn besti tölvuleikur allra tíma. Leikur með hliðstæða sögu, *[[Deltarune]]*, hefur komið út í köflum frá árinu 2018; fleiri kaflar eru enn í vinnslu.

Toby Fox hefur þróað leikinn alveg sjálfstætt, þar á meðal hvernig á að skrifa og tónskáld tónlistina, með list bæta búið með öðrum listamenn. Leikurinn var innblásin af Mother, röð af RPG Mario & Luigi röð af leikjum kúlu helvíti Touhou Project og gamanleikur sýna breska Mr. Bean. Undertale hafði upphaflega ætlaði að síðustu tvær klukkustundir og áætlað var að ráðast á miðjan 2014, en þróun hennar var frestað í meira en þrjú ár.

## Samsæri
*Undertale* byrjar að segja um fortíðina, þar sem skrímsli og menn bjuggu á jörðinni. Eftir stríð, skrímsli voru sigraðir og lokað undir fjallinu. Leikurinn, þá aftur til staðar og mun leggja áherslu á sögu barn sem féll í fjallinu þar sem skrímsli nú lifandi.

## Tilvísanir
Þorsteinn Víglundsson (f. 1969)

**Þorsteinn Víglundsson** (f. 22. nóvember 1969) er fyrrum framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins og þingmaður fyrir Viðreisn, kjörinn árið 2016 og endurkjörinn árið 2017. Hann var skipaður félags- og jafnréttismálaráðherra árið 2017 þar til í nóvember sama ár.

Þorsteinn sagði af sér þingmennsku þann 8. apríl 2020 eftir að hann var ráðinn forstjóri Eignarhaldsfélagsins Hornsteins ehf. og lét af þingmennsku þann 16. apríl.

## Tilvísanir
Erkibiskup Uppsala

**Erkibiskup Uppsala** er erkibiskup Svíþjóðar. Embættið var búið til af Alexander 3. páfa sem skipaði Stefán fyrsta erkibiskupinn árið 1164. Árið 1531 skipaði Gústaf 1. Vasa Laurentius Petri erkibiskup og gerði þar með sænsku kirkjuna formlega að mótmælendakirkju. Árið 2000 var búið til embætti biskups Uppsala til hliðar við erkibiskupsembættið. Núverandi erkibiskup er Antje Jackelén.
Samtök um bíllausan lífsstíl

**Samtök um bíllausan lífsstíl** eru íslensk félagasamtök sem vinna að því að gera bíllausan lífsstíl á höfuðborgarsvæðinu að vænlegum kosti. Stofnfundur samtakanna var 17. september 2008, en höfðu áður starfað óformlega um nokkurra mánuða skeið á Facebook. 

Meðal þess sem samtökin leggja áherslu á er: 
* að lagðir séu göngustígar og hjólabrautir með sambærilegum metnaði og götur fyrir bíla
* að umferðaræðar verði skipulagðar sem breiðstræti ekki síður en hraðbrautir þar sem við á,
* að almenningssamgöngur fái sérakreinar á stofnæðum þar sem hætta er á biðraðamyndun og töfum.
Stjórn samtakanna 2016-2017 skipa:
* Björn Teitsson, formaður
* Orri Gunnarsson
* Arnór Bogason 
* Magnús Jensson
* Ásbjörn Ólafsson
* Rúna Vala Þorgrímsdóttir

## Tenglar
* Samtök um bíllausan lífsstíl 

## Heimild
Sögur úr Andabæ

***Sögur úr Andabæ*** (enska: *DuckTales*) er bandarísk sjónvarpsþáttaröð fyrir börn framleidd af Walt Disney Television Animation. Þættirnir eru alls 100 og voru sýndir 18. september 1987 - 28. nóvember 1990. Teiknimyndin *[[Sögur úr Andabæ: Leyndarmál Týnda Lampans|Sögur úr Andabæ: Leyndarmál týnda lampans]]* eða *DuckTales the Movie: Treasure of the Lost Lamp* (opnunardagur: 3. ágúst 1990) kom einnig út á þessu tímabili.

Söguhetjur Andasagna eru íbúar Andabæjar: m.a. Jóakim Aðalönd og bræðurnir Ripp, Rapp og Rupp. Loftur Þotönd úr Andasögum átti eftir að verða mikilvæg sögupersóna í yngri sjónvarpsþáttaröðinni Darkwing Duck.

### Íslensk talsetning
Kristján Franklin Magnúss, Helga Jónsdóttir, Guðmundur Ólafsson, Guðrún Þórðardóttir, Örn Árnason
Pólabíska

**Pólabíska** (Slüvensťă rec) er útdautt vestur-slavneskt tunugmál sem talað var í norð-austanverðu Þýskalandi fram til um 1700. Nógu ólíkt pólsku og tékknesku til að teljast sjálfstætt mál.
Drekinn hans Péturs

***Drekinn hans Péturs*** er titill tveggja Disney mynda:

* ''Drekinn hans Péturs'' (kvikmynd frá 1977)
* ''Drekinn hans Péturs'' (kvikmynd frá 2016)
Fuglaertur

**Fuglaertur** (fræðiheiti *Lathyrus pratensis*) er jurt af ertublómaætt. Þær  vaxa oft í þéttum breiðum.  Fuglaertur eru fremur hávaxin jurt (30-59 sm) með vafþráðum og gulum blómum. Jurtin vex í mólendi, graslendi, skóglendi eða kjarri. Fuglaertur blómgast í júlí til ágúst.


(MHNT) Lathyrus pratensis - Inflorescence.jpg|Blómklasi 
Mynd:Lathyrus pratensis flowers - Keila.jpg|Blóm
Mynd:20130525Lathyrus latifolius5.jpg|Laufblöð
Mynd:Lathyrus pratensis IP0706078.JPG|Aldin
Mynd:Lapr 002 shp (Lathyrus prantensis seeds).jpg|Fræ


## Heimildir

* Fuglaertur (Flóra Íslands)
* Lathyrus pratensis (Lystigarður Akureyrar)
* Fuglaertur (Náttúrufræðistofnun Íslands)
Jakobsfífill

**Jakobsfífill** (fræðiheiti *Erigeron borealis* eða *Erigeron alpiniformis*) er jurt af körfublómaætt sem vex í grasríku mólendi og brekkum á láglendi og upp í 800 m hæð. Jakobsfífill er af sömu ættkvísl (Erigeron) og snækobbi og fjallakobbi en þær tegundir vaxa hátt til fjalla.

## Heimildir
* Jakobsfífill (Flóra Íslands)
* Jakobsfífill (Náttúrufræðistofnun Íslands)
* Jakobsfífill (Námsgagnastofnun)

## Tilvísanir
Fjallakobbi

**Fjallakobbi** (fræðiheiti *Erigeron uniflorus*) er  blómplanta af körfublómaætt sem vex hátt til fjalla. Fjallakobbi er af sömu ættkvísl (Erigeron) og snækobbi sem einnig vex hátt til fjalla og jakobsfífill sem vex á láglendi.

## Heimild
* Fjallakobbi (Flóra Íslands)

## Tilvísanir