open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fáni Liechtenstein

**Fáni Liechtenstein** eru tveir láréttir, jafn breiðir borðar. Sá efri er blár og sá neðri rauður. Gyllt kóróna er lengst til vinstri á bláa fletinum. Kórónunni var bætt við árið 1937 eftir að í ljós kom á Sumarólympíuleikunum í Berlín 1936 að fáninn var alveg eins og fáni Haítí.

Árið 1982 var gerð minniháttar breyting á kórónu fánans.

Hæð á móti breidd er 3:5.
Sandhólabobbi

**Sandhólabobbi** (fræðiheiti: *Theba pisana*) er æt tegund landsnigla af lyngbobbaætt (*Helicidae*). Tegundin er upprunnin frá Miðjarðarhafssvæðinu en hefur breiðst út sem ágeng tegund til fjölda landa á heimsvísu.

Á Íslandi hefur hann fundist einu sinni og hafði komið með innfluttu grænmeti.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* Baker G. H. & Hawke B. G. (1990). "Life History and Population Dynamics of *Theba pisana* (Mollusca: Helicidae) in a Cereal-Pasture Rotation". *[[Journal of Applied Ecology]]* **27**(1): 16-29. JSTOR.
* Baker G. H. & Vogelzang B. K. (1988). "Life-history, population dynamics and polymorphism of *Theba pisana* (Mollusca: Helicidae) in Australia". *[[Journal of Applied Ecology]]* **25**(3): 867-887. JSTOR.
* Cowie R. H. (1985). "Microhabitat choice and high temperature tolerance in the land snail *Theba pisana* (Mollusca: Gastropoda)". *[[Journal of Zoology]]* **207**(2): 201-211. .
* Durr H. J. R. (1946). "A contribution to the morphology and bionomics of *Theba pisana* (Muller) (Gastropoda: Helicidae)". *South African Department of Agriculture. Stellenbosch-Elsenburg Science Series* **47**: 1-34.
* Gess S. & Gess F. (2007). "Snail Invasion: The potential impact of the invasive Mediterranean snail, *Theba pisana* on our coastal dune vegetation". *Veld and Flora* **93**: 216-218.
* Hazel W. N. & Johnson M. S. (1990). "Microhabitat choice and polymorphism in the land snail *Theba pisana* (Müller)". *[[Heredity (journal)|Heredity]]* **65**: 449-454. .
* McQuaid C. D., Branch G. M. & Frost P. G. (1979). "Aestivation behaviour and thermal relations of the pulmonate *Theba pisana* in a semi-arid environment". *[[Journal of Thermal Biology]]* **4**(1): 47-56. .

## Ytri tenglar
*Animalbase.uni-goettingen.de: ''Theba pisana''  — *at [[Animalbase]]: taxonomy, short description, distribution, biology, status (threats), images*. 
* Encyclopedia of Life—EOL.org ''Theba pisana'' images
* Pestalert.org: ''Theba pisana'' (white garden snail) 
* Ifas.ufl.edu: White garden snail — *[[University of Florida]] [[Institute of Food and Agricultural Sciences]] "Featured Creatures website."*
*Snailcream.in.th: White garden snail - Images of shell variations in *C. hortensis* (Thai language translate).
Vínekrubobbi

**Vínekrubobbi** (fræðiheiti: *Eobania vermiculata*) er æt tegund landsnigla af lyngbobbaætt (*Helicidae*). Vínekrubobbi er einkennsitegund ættkvíslarinnar *Eobania*.

Tegundin er upprunnin frá Miðjarðarhafssvæðinu. Upphaflegt útbreiðslusvæði hennar nær frá Austur-Spáni til Krímskaga. Hann hefur hinsvegar breiðst út víða um heim. Á Íslandi er hann sjaldgæfur slæðingur.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* Ronsmans J. & Van den Neucker T. (2016). A persistent population of the chocolate-band snail *Eobania vermiculata* (Gastropoda: Helicidae) in Belgium. Belgian Journal of Zoology 146(1):66-68. PDF
Sylvi Listhaug

**Sylvi Listhaug** (fædd 25. desember 1977) er þingmaður Framfaraflokksins og fyrrverandi dóms- og inn­flytj­enda­málaráðherra Nor­egs. Listhaug var landbúnaðarráðherra Noregs á árunum 2013 til 2015. Hún komst í heimsfréttirnar árið 2016 þegar hún vildi setja sig í spor flóttamanna sem flýja yfir Miðjarðarhafið til Evrópu.

Hún gerði sér ferð til Svíþjóðar til að varpa ljósi á afleiðingar óhefts flóttamannastraums.

## Tilvísanir
Pollúx

**Pollúx** er appelsínugul risastjarna í 34 ljósára fjarlægð frá sólinni í Tvíburamerkinu. Hún er bjartasta stjarnan í því merki og sú risastjarna sem næst er sólu.

Árið 2006 var staðfest að hún hefði reikistjörnu (í fyrstu nefnt *Pollúx B*, þá *Þestías*) á sporbraut í kringum sig. Þvermál Pollúx er um níu sinnum meira en sólarinnar.
Arktúrus

**Arktúrus** er bjartasta stjarnan í Boötes-stjörnumerkinu og sú fjórða bjartasta á næturhimninum. Fjarlægð frá sólu er 36,7 ljósár. Áætlaður aldur er 7,1 milljarður ára.

Arktúrus er með álíkan massa og sólin er hún mun minna þétt og hefur þvermál sem er um 25,4 x sólarinnar.
Orléans-ætt

**Fjórða Orléans-ættin**, yfirleitt einfaldlega kölluð **Orléans-ætt** í daglegu tali, er yngri ættkvísl af Búrbónaætt sem stofnuð var af Filippusi hertoga af Orléans á 17. öld. 

Filippus var yngri sonur Loðvíks 13. og bróðir Loðvíks 14. Frakkakonungs. Hann hlaut titilinn hertogi af Anjou í vöggugjöf en hlaut síðar einnig hertogatign af Orléans árið 1661 eftir dauða Gastons hertoga af Orléans. Ólíkt Gaston, sem hafði sjálfur hlotið hertogatign yfir Orléans við fæðingu að gjöf frá föður sínum, Hinrik 4. Frakkakonungi, tókst Filippusi að festa ætt sína í sessi sem hertogaætt Orléans. Hann eignaðist sex börn með tveimur konum; Henríettu af Englandi og Karlottu Elísabetu af Bæjaralandi.

Aðeins einn sona Filippusar, Filippus 2., náði lögaldri og erfði því alla titla föður síns eftir dauða hans þann 9. júní 1701. Filippus var ríkisstjóri fyrir frænda sinn, Loðvík 15. Frakklandskonung, frá árinu 1715 þar til konungurinn náði lögaldri árið 1723. Filippus þessi var afi Loðvíks Filippusar, sem varð konungur Frakka í kjölfar júlíbyltingarinnar árið 1830.

Loðvík Filippusi var steypt af stóli í byltingu árið 1848. Hann var síðasti konungurinn sem hefur ríkt yfir Frakklandi. Enn þann dag í dag styðja sumir franskir einveldissinnar tilkall Orléans-ættar til frönsku krúnunnar í stað tilkalls aðalgreinar Búrbónaættar.

## Heimild
*
Clancy Brown

**Clancy Brown** (f. 5. janúar 1959) er bandarískur leikari og raddleikari. Hann er meðal annars röddin fyrir Klemma krabba í teiknimyndþáttunum *[[Svampur Sveinsson|Svampi Sveinssyni]]*, Savage Opress í sjónvarpsþáttunum *[[Stjörnustríð: Klónastríðin]]*.
Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014

Árið **2014** var **Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna** haldið í 43. sinn.

## Liðin

## Staðan í deildinni
### Stigatafla
*Staðan fyrir 18. umferð, 27. september 2014*.

## Töfluyfirlit
*Heimaliðið er vinstra megin*

## Markahæstu leikmenn
*Lokaniðurstaða 27. september 2014*.

## Félagabreytingar
### Félagabreytingar í upphafi tímabils
#### Upp í Pepsideild kvenna

#### Niður í 1. deild kvenna

## Fróðleikur

## Heimildaskrá
Vatnabobbi

**Vatnabobbi** (fræðiheiti: *Radix balthica*) er vatnasniglategund sem var fyrst lýst af Linné 1758. Vatnabobbi er í ættkvíslinni *[[Radix]]* og ættinni Vatnabobbar. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.

Vatnabobbi er lítill snigill með skel, í ferskvatni. 
Á Íslandi finnst hann jafnt á láglendi sem hálendi.
Vatnabobbar er mikilvæg fæða fyrir stærri dýr og fiska. Þeir halda sig við fast undirlag og skefur upp smáþörunga sem lifa utan á steinum.
 
Sniglarnir eru um 11–22 mm á hæð en op kuðungsins er um 6–12 mm á breidd, en í köldum stöðuvötnum getur fullorðinn bobbi ekki orðið mikið lengri en 7 mm á lengd en í gróskumiklum tjörnum getur hann orðið a.m.k. 20 mm á lengd. Vatnabobbinn verpir eggjum sínum í slímhrúgur sem hann festur undir laufblöð vatnaplönturnar. Vatnabobbar eru líka algengir í Evrópu og finnast einnig í norðanverðri Afríku og í norðurhluta Asíu, til dæmis í Síberíu.

Fæða vatnabobba samanstendur af ásætuþörungum, gjarnan kísilþörungum, sem hann skefur upp með svo kallaðri skráptungu.

## Tilvísanir
Bankaránið á Norrmalmstorgi

**Bankaránið á Norrmalmstorgi** var bankarán og gíslataka á Norrmalmstorgi í Stokkhólmi í Svíþjóð í ágúst 1973. Stokkhólmsheilkennið, þar sem gísl fær samúð með gíslatökumanni, er kennt við þetta rán. Ránið hófst með því að sænski smáglæpamaðurinn Jan-Erik Olsson reyndi að ræna Kreditbanken í miðborg Stokkhólms þann 23. ágúst 1973. Sænska lögreglan kom strax á staðinn en Olsson skaut á þá lögreglumenn sem komu inn. Hann tók fjóra gísla og krafðist þess að vinur sinn, síbrotamaðurinn Clark Olofsson, fengi að koma til hans. Olofsson var sóttur í fangelsi og sendur til Olssons til að reyna að semja um lausn gíslanna. Einn gíslanna, Kristin Enmark, sagðist vera örugg hjá gíslatökumönnunum og lýsti áhyggjum af því að aðgerðir lögreglu gætu leitt til ofbeldis. Olsson og Olofsson lokuðu sig nú inni í bankahvelfingunni ásamt gíslunum. Olsson hringdi í Olof Palme forsætisráðherra og sagðist myndu myrða gíslana ef þeir fengju ekki að fara. Þann 26. ágúst boraði lögregla gat á hvelfinguna en Olofsson skaut tvisvar í gegnum gatið og særði lögreglumann í annað skiptið. Þann 28. ágúst var táragasi hleypt inn í hvelfinguna og um hálftíma síðar gáfust Olsson og Olofsson upp. 

Olsson og Olofsson voru báðir dæmdir til langrar fangavistar eftir ránið. Þeir hafa báðir framið glæpi síðan. Málið vakti athygli fyrir það hvernig gíslarnir virtust hafa fengið samúð með gíslatökumönnunum. Sænski afbrotafræðingurinn Nils Bejerot bjó til hugtakið „Stokkhólmsheilkenni“ yfir þetta fyrirbæri.

## Í menningu
Árið 2022 komu út þættirnir *Clark* á Netflix sem fjölluðu meðal annars um ránið.
François Guizot

**François Pierre Guillaume Guizot** (4. október 1787 – 12. september 1874) var franskur sagnfræðingur og stjórnmálamaður. Guizot var mjög áhrifamikill í stjórnmálum Frakklands fyrir byltingu ársins 1848. Hann var frjálslyndur íhaldsmaður sem var á móti tilraunum Karls 10. Frakklandskonungs til að sölsa undir sig löggjafarvaldið. Guizot vann því að því að stofna og viðhalda þingbundnu konungdæmi eftir júlíbyltinguna árið 1830.

Eftir júlíbyltinguna gekk Guizot í þjónustu „borgarakonungsins“ Loðvíks Filippusar og var menntamálaráðherra (1832–37), sendiherra til London, utanríkisráðherra (1840–1847) og loks forsætisráðherra (1847–1848) í ríkisstjórnum hans. Sem ráðherra vann Guizot að því að auka menntun almenningsins. Á ráðherratíð hans voru stofnaðir almenningsskólar fyrir börn í öllum sýslum Frakklands. Guizot var leiðtogi frjálslyndra einveldissinna sem studdu Loðvík Filippus og beittu sér gegn frekari víkkun atkvæðaréttar. Frjálslyndir vinstrimenn og lýðveldissinnar hötuðu Guizot fyrir að vilja einskorða kosningaréttinn við karlmenn með tilteknar lágmarkseignir upp á vasann og fyrir að segja fátækari mönnum sem vildu kjósa að græða einfaldlega meiri pening með ötulsemi og vinnuþjarki.

Guizot varð alræmdur fyrir ummælin „*Enrichissez-vous*“ („Auðgið ykkur“), sem hann á að hafa sagt í svari til fátækra manna sem kvörtuðu yfir því að hafa ekki kosningarétt vegna krafa um lágmarkseign. Óvíst er þó hvort Guizot sagði þetta nokkurn tímann í rauninni eða hvort andstæðingar hans lögðu honum þessi orð í munn eða tóku þau úr samhengi til að rægja hann.

Sem forsætisráðherra reyndi Guizot að hafa hemil á stjórnarandstöðunni með því að banna pólitískar fjöldasamkomur frjálslyndismanna sem vildu víðari kosningarétt. Þetta bann átti þátt í að espa upp byltingu ársins 1848 sem batt enda á stjórn Loðvíks Filippusar og leiddi til stofnunar annars franska lýðveldisins. Guizot neyddist til að segja af sér og víkja fyrir frjálslyndari ráðherra snemma eftir að byltingin braust út en afsögn hans var ekki nóg til að friðþægja byltingarmennina.

Karl Marx minnist sérstaklega á Guizot í byrjun Kommúnistaávarpsins (1848) og nefnir hann þar sem einn af óvinum kommúnismans:
: „Vofa gengur nú ljósum logum um Evrópu – vofa kommúnismans. Öll máttarvöld gömlu Evrópu hafa tekið höndum saman um heilaga ofsókn gegn vofu þessari. Páfann og Rússakeisara er þar að finna í sama flokki, Metternich og Guizot, franska vinstri menn og þýzka lögreglunjósnara.“

## Tilvísanir
367

**367** (CCCLXVII í rómverskum tölum) var 67. ár 4. aldar og hófst á mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu. Í Rómaveldi var árið þekkt sem ræðismannsár Lupicinusar og Iovanusar eða (sjaldnar) sem árið 1120 ab urbe condita.

## Atburðir
* Valentiníanus 1. keisari barðist gegm Alamönnum í orrustunni við Solicinium.
* Samsærið mikla: Rómverska herliðið á Hadríanusarmúrnum hleypti Piktum inn í Bretland þar sem þeir rændu og rupluðu.
* 4. ágús - Gratíanus var sæmdur titlinum *[[Augustus]]* af Valentiníanusi föður sínum.
* Valens keisari var skírður af Evdoxíusi frá Antiokkíu.
710–701 f.Kr.

**710-701 f.Kr.** var 10. áratugur 8. aldar f.Kr.

## Atburðir
* 705 f.Kr. - Sennakerib varð konungur Assýríu eftir lát föður síns Sargons 2.
* 704 f.Kr. - Sennakerib flutti höfuðborg Assýríu til Níneve.
* Villanóvamenningunni lauk á Ítalíu og Etrúrar tóku við.
* Upanishad-ritin voru samin um þetta leyti.

## Fædd

## Dáin
Níneve

**Níneve** eða **Níníve** (akkadíska: 𒌷𒉌𒉡𒀀 URUNI.NU.A Ninua) var borg í Assýríu í Efri Mesópótamíu. Borgin Mósúl í Írak stendur við jaðar Níneve. Hún stóð á austurbakka fljótsins Tígris og var höfuðborg Nýja Assýríuveldisins. Nú er Níneve notað sem almennt heiti á þeim hluta Mósúl sem liggur á austurbakka Tígris.

Í um hálfa öld var Níneve stærsta borg heims. Árið 612 f.Kr. var hún rænd af bandalagi Babýlóna, Meda, Kaldea, Persa, Skýþa og Kimmera. 

Mikið af höggmyndum frá Assýríu hafa fundist í rústum borgarinnar og verið flutt til safna um víða veröld. Um miðjan 2. áratug 21. aldar réði Íslamska ríkið yfir borginni og eyðilagði fjölda minja þar. Íraksher náði borginni aftur á sitt vald í janúar 2017.
TF-RÁN

:*Sjá [[TF-RÁN (flugbátur)]] fyrir flugbátinn sem var í notkun hjá LHG frá 1955 til 1963.*

***Rán***, einnig þekkt sem ***TF-RÁN***, var þyrla í eigu Landhelgisgæslu Íslands. Hún var keypt árið 1980 og var af gerðinni Sikorsky S 76 og var sérhönnuð til leitar-, björgunar, gæslu- og eftirlitsstarfa. Hún var kennd við gyðjuna Rán, persónugerving hafsins úr norrænni goðafræði, og var önnur vél landhelgisgæslunnar til að bera nafnið. *TF-RÁN* fórst í Jökulfjörðum þann 8. nóvember 1983 með fjögurra manna áhöfn.

## Saga
*TF-RÁN* var keypt árið 1980 fyrir 1,6 milljónir dollara, rúmlega 800 milljónir íslenskra króna, og var afhent í september sama ár. Þetta var önnur sérhæfða björgunarþyrlan í sögu Landhelgisgæslunnar, á eftir Sikorsky S-62 þyrlunni *TF-GNÁ* sem var í notkun á árunum 1972 til 1975. Fyrsta björgunarleiðangur *TF-RÁN* var 18. nóvember 1980 þegar hún flutti veikan vitavörð frá Hornströndum á sjúkrahús í óveðri.

Þann 8. nóvember 1983, kl: 22:53,  lagði þyrlan upp frá varðskipinu Óðni, sem statt var skammt undan Höfðaströnd i Jökulfjörðum, til æfingaflugs. Þremur mínútum síðar heyrðist óljóst kall frá henni og urðu varðskipsmenn á sama tíma einnig varir við leiftur. Umfangsmikil leit hófst þegar í stað og dreif að fiskibáta ásamt því að Flugmálastjórn og Varnarliðið sendu flugvélar af stað. Um klukkan 2 um nóttina fann línubáturinn Orri brak úr þyrlunni, sem reyndist vera hlutar úr spöðum þyrlunnar, björgunarbelti og hjálmur. Vélin fannst skömmu fyrir hádegi 10. nóvember á 82 metra dýpi um hálfa aðra sjómílu norður af Höfðaströnd í Jökulfjörðum. Dagana 14. til 15. nóvember var unnið að því að draga vélina upp á yfirborðið af vélbátinum Sigga Sveins. Þegar hún var komin á um 20 metra dýpi hóf kafarasveit störf við hana og fundu þeir lík tveggja áhafnameðlima í þyrlunni, þeirra Þórhalls Karlssonar, flugstjóra, og Bjarna Jóhannessonar, flugvélstjóra. Lík hinna mannanna tveggja, Björns Jónssonar, flugstjóra og Sigurjóns Inga Sigurjónssonar, stýrimanns, voru ekki um borð í þyrlunni. Lík Sigurjóns fannst 31. janúar árið 1989 er það kom í trollið á rækjubátnum Óla ÍS, en sami bátur fann hurð þyrlunnar árið 1985 sem talið var að hefði skyndilega opnast og sveiflast upp í aðalþyril vélarinnar og valdið hrapinu.

## Tilvísanir
Kvenska

**Kvenska** (*kvääni* eða *kväänin kieli*; *kainu* eða *kainun kieli*) er finnsk mállýska töluð af Kvenum. Af sögulegum og pólitískum ástæðum var kvenska viðurkennd sem minnihlutamál árið 2005 undir Evrópusáttmálanum um svæðisbundin tungumál og tungumál minnihlutahópa. Frá málfræðilegu sjónarhorni eru kvenska og finnska þó talin gagnkvæmt skiljanleg mál og er kvenska svipuð öðrum finnskum mállýskum í Meänmaa-dal í Svíþjóð.

Í kvensku eru mörg tökuorð úr norsku, svo sem *tyskäläinen* „þýskur“ (*saksalainen* í öðrum finnskum mállýskum). Mikið er um gömul finnsk orð sem eru ekki lengur notuð i öðrum mállýskum. 

Móðurmálshafar kvensku eru milli 1.500 og 10.000 manns en flestir þeirra eru yfir 60 ára aldri. Þessi hópur notar kvensku sem aðalsamskiptamál. Talendur á miðjum aldri hafa oft slakari tök á málinu og yngsta kynslóðin hefur litla sem enga færni á kvensku. Í einum skóla í Børselv býðst börnum að læra kvensku.
1. deild kvenna í knattspyrnu 2012

Leikar í **1. deild kvenna í knattspyrnu** hófust í 18. sinn árið **2012**.

## A riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla
*Staðan fyrir 14. umferð, 26. ágúst 2012*.

#### Töfluyfirlit

#### Markahæstu leikmenn
*Lokaniðurstaða 26. ágúst 2012*.

## B riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla
*Staðan fyrir 14. umferð, 26. ágúst 2012*.

#### Töfluyfirlit

#### Markahæstu leikmenn
*Lokaniðurstaða 26. ágúst 2012*.

## Úrslit
*Frá 1. september til 12. september 2012*.

### Undanúrslit

### Úrslitaleikur

## Heimildaskrá

## Heimild
*
*
*
*
TF-RÁN (flugbátur)

:*Sjá [[TF-RÁN]] fyrir þyrluna sem fórst 1983.*
 
**TF-RAN** var PBY Catalina flugbátur í eigu Landhelgisgæslu Íslands.  Flugbáturinn var kenndur við gyðjuna Rán, persónugerving hafsins úr norrænni goðafræði.

## Saga
Flugbátinn keypti Flugmálastjórn af varnarliðinu á Keflavikurflugvelli, en botn hans hafði skemmst upp við landsteina rétt hjá Þórshöfn á Langanesi í maí 1954. Bandaríkjamenn töldu viðgerð ekki borga sig og buðu íslendingum að kaupa flugvélina í því ástandi sem hún var í. Eftir bráðabirgðaviðgerð var henni flogið til Reykjavíkur, en endanleg viðgerð fór fram hjá SAS í Kaupmannahöfn. Hann var í notkun hjá Flugmálastjórn, sem TF-FSD, til 10. desember 1955, er Landhelgisgæslan eignaðist bátinn. Flugbáturinn var fyrsta loftfarið í eigu Landhelgisgæslunar en áður hafði hún leigt flugvélar til tímabundinna verkefna. Lofthæfisskirteini flugvélarinnar rann út 12. janúar 1963 og var ekki endurnýjað. Hún var seld til niðurrifs 1966, en hún var þá talin ónýt eftir að hafa fokið á bakið í stórviðri.

## Tilvísanir
Arion

**Arion** getur átt við um:
* *[[Arion (ættkvísl)|Arion]]*, ættkvísl snigla af Svartsniglaætt.
* Arion banka
Tjarnasnúður

**Tjarnasnúður** (fræðiheiti: *Gyraulus laevis*) er smá tegund ferskvatnssnigla í tjarnasnúðsætt (*Planorbidae*). Hann finnst aðallega í Evrópu, austur til Síberíu og Norðaustur-Asíu, Norðvestur-Afríku, Grænlands og Kanada. Hann hefur fundist á fáeinum stöðum á láglendi Íslands.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*''Gyraulus laevis''  at Animalbase taxonomy,short description, distribution, biology,status (threats), images
Hafnartorg

**Hafnartorg** er húsaþyrping við gömlu höfnina í Kvosinni í miðborg Reykjavíkur. Hafnartorg afmarkast af Geirsgötu til norðurs, Lækjargötu til austurs, Tryggvagötu til suðurs og Tollhúsinu til vesturs. Á jarðhæð húsanna eru verslanir og veitingastaðir, en skrifstofur og 76 lúxusíbúðir á hæðunum fyrir ofan. Fyrstu verslanirnar voru opnaðar árið 2018. Meðal fyrstu fyrirtækja sem voru opnuð þar voru Fréttablaðið og H&M. Mikla athygli vakti þegar úrsmíðaverkstæði Michelsen flutti árið 2019 á Hafnartorg frá Laugavegi þar sem verslunin hafði verið í 80 ár. Eins vakti athygli þegar Hið íslenzka reðasafn flutti þangað frá Hlemmi árið 2020. Í ágúst árið 2022 var mathöllin Hafnartorg Gallery opnuð við Geirsgötu, gegnt Hafnartorgi.

Hafnartorg skiptist í sjö byggingar. Heildarstærð bygginganna er 23.350 fm. Milli húsanna eru göngugötur, Reykjastræti og Kolagata, og milli þeirra og Tollhússins er göngugatan Steinbryggja þar sem sjá má hluta af gömlu steinbryggjunni í Reykjavík sem hafði varðveist undir landfyllingu. Reykjastræti nær raunar allt frá tónlistarhúsinu Hörpu að Lækjartorgi.

## Skipulag og framkvæmdir

Framkvæmdin var umdeild frá upphafi. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson fyrrum forsætisráðherra kallaði Hafnartorg „mesta skipulagsslys í miðbæ Reykjavíkur“ og reyndi að fá útliti húsanna breytt.

Á lóðinni þar sem Hafnartorg er var áður stórt bílaplan. Gröftur á lóðinni hófst snemma árs 2015 en í ljós kom að gamall hafnargarður lægi undir bílaplaninu. Hann var um það bil 70 m langur og vel varðveittur. Þann 11. september 2015 skyndifriðlýsti Minjastofnun hafnargarðinn. Sex vikum seinna var hann friðlýstur í heild sinni af settum forsætisráðherra. Loks var tekin ákvörðun um að fjarlægja garðinn og nota hluta af honum í nýbygginguna.

Vegna legu nýju húsanna þurfti að breyta gatnamótum Geirsgötu og Lækjargötu í svokölluð T-gatnamót. Framkvæmdir á gatnamótunum hófust í mars 2017 og voru þau opnuð fyrir umferð í nóvember sama ár.

## Heimildir
Bárður Ísleifsson

**Bárður Ísleifsson** (f. 21. október 1905 á Akureyri, d. 6. janúar 2000 í Reykjavík) var íslenskur arktikekt. Hann starfaði ýmist sjálfstætt eða fyrir Húsasmeistara ríkisins. Meðal þekktustu bygginga hans eru Sundhöll Keflavíkur (í samstarfi við Guðjón Samúelsson), Landspítalinn, Fjórðungssjúkrahúsið á Akureyri, kirkjan á Svalbarðseyri, Reykjalundur, Hjúkrunarskóli Íslands, Sundlaug Vesturbæjar, prófessorabústaðir Háskóla Íslands og húsakynni Landsbankans á Akureyri, Ísafirði og Selfossi.

## Heimildir
Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst

**Chlodwig Carl Viktor, fursti af Hohenlohe-Schillingsfürst og prins af Ratibor og Corvey** (31. mars 1819 – 6. júlí 1901), yfirleitt kallaður **furstinn af Hohenlohe**, var þýskur stjórnmálamaður sem var kanslari Þýskalands og forsætisráðherra Prússlands frá 1894 til 1900. Hann hafði gegnt ýmsum embættum fyrir kanslaratíð sína: Meðal annars hafði hann verið forsætisráðherra Bæjaralands (1866–1870), sendiherra til Parísar (1873–1880), utanríkisráðherra (1880) og landstjóri Alsace-Lorraine (1885–1894). Hann var einn áhrifamesti frjálslyndi stjórnmálamaður síns tíma í Þýskalandi.

## Æviágrip
Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst var kominn af aðalsætt sem hafði ráðið yfir furstadæminu Hohenlohe-Schillingsfürst í Heilaga rómverska ríkinu. Þegar Chlodwig fæddist árið 1819 hafði furstadæmið verið innlimað í konungsríkið Bæjaraland vegna herfara Napóleons.

Eftir ósigur Bæjara í austurrísk-prússneska stríðinu árið 1866 útnefndi Lúðvík 2. konungur Hohenlohe forsætisráðherra Bæjaralands. Hohenlohe var hlynntur samruna Bæjaralands við nýja þýska keisaraveldið, enda var þjóðerniskennd hans sem Bæjara ekki ýkja sterk. Eftir að Þýskaland sameinaðist í kjölfar fransk-prússneska stríðsins var Hohenlohe útnefndur varaforseti þýska ríkisþingsins og síðan sendiherra Þjóðverja til Parísar.

Árið 1894 féllst Hohenlohe, þá 75 ára, á beiðni Vilhjálms 2. Þýskalandskeisara um að taka við kanslaraembættinu af Leo von Caprivi. Ýmsar ástæður lágu að baki vali keisarans á Hohenlohe: Furstinn var trúr Hohenzollern-ættinni, hafði verið vinur Bismarcks og var því í náðinni hjá fjölmiðlum sem tengdust Bismarck og höfðu gagnrýnt Caprivi. Auk þess var Hohenlohe af góðum ættum sem prússnesku junkerarnir báru virðingu fyrir.

Hohenlohe lét minna á sér bera sem kanslari en forverar hans: Hann kom sjaldan fyrir þýsku þingin og leyfði ráðherrum sínum að starfa nokkuð sjálfstætt. Á kanslaratíð Hohenlohe tók fyrsta einkamálalögbók Þýskalands (*Bürgerliches Gesetzbuch* eða BGB) gildi. Hún er enn í gildi í dag og þykir ein sú besta sinnar tegundar.

Hohenlohe reyndi í orði kveðnu að hafa hemil á herskárri utanríkisstefnu keisarans og halda keisaranum fyrir utan borgaraleg stjórnmál en tókst ekki vel upp. Samband Þjóðverja við Breta versnaði mjög á þessum tíma vegna glannalegra ummæla Vilhjálms keisara og Hohenlohe fékk lítið að gert. Hohenlohe sagði af sér sem kanslari þann 17. október árið 1900.

## Tilvísanir
Grumman G21 Goose

**Grumman G21 Goose** var sjóflugvél sem var notuð til innanlandsflugs á Íslandi frá 1944 til ársins 1956. Vélin gat lent á sjó og landi og nýttist því vel í þeim byggðarlögum sem ekki höfðu flugvelli. Þegar lent var á sjó gat Grumman Goose ekið upp á land. Loftleiðir áttu alls fimm vélar af þessari tegund en Flugfélag Íslands tvær.
Flugfélag Íslands

Þrjú flugfélög hafa notað nafnið Flugfélag Íslands. Það fyrsta var stofnað árið 1919 en starfaði aðeins í eitt ár. Nýtt flugfélag, Flugfélag Akureyrar, var síðan stofnað árið 1937 sem síðar breytti nafni sínu í Flugfélag Íslands. Árið 1973 sameinuðust Flugfélag Íslands og Loftleiðir í Flugleiðir. Árið 1997 var Flugfélag Íslands stofnað eftir sameiningu innanlandsdeildar Flugleiða og Flugfélags Norðurlands. Nafni félagsins var breytt í Air Iceland Connect árið 2017.

16. mars 2021 rann Air Iceland Connect saman við Icelandair og félögin rekin undir sama hatti síðan.
Bernhard von Bülow

**Bernhard Heinrich Martin Karl von Bülow** (3. maí 1849 – 28. október 1929) var þýskur stjórnmálamaður sem gegndi ýmsum mikilvægum ríkisstjórnarembættum á ferli sínum. Hann var utanríkisráðherra frá 1897 til 1900 og kanslari Þýskalands frá 1900 til 1909.

Bülow kom úr fjölskyldu sem átti sér langa sögu af ríkisþjónustu. Faðir hans var ríkiserindreki og móðir hans var dóttir samningamanns. Bernhard von Bülow óx úr grasi í miðju ýmissa helstu stjórnmálaviðburða síns tíma. Faðir hans var í þjónustu Danmerkur og varð því vitni að rígnum milli danskra og þýskra þjóðernissinna í Holtsetalandi sem leiddi til síðara Slésvíkurstríðsins árið 1864.

## Æviágrip
### Bakgrunnur
Bernhard von Bülow fæddist til Bülow-aðalsættarinnar frá Mecklenburg. Hann var sonur utanríkisráðherrans Bernhards Ernst von Bülow. Afabróðir hans, Heinrich von Bülow, hafði verið sendiherra Prússa í Englandi frá 1827 til 1840.

Kona Bernhards von Bülow var furstaynjan Maria Anna Zoë Rosalia di Camporeale, stjúpdóttir ítalska forsætisráðherrans Marco Minghetti.

### Ferill
Bülow barðist sem sjálfboðaliði í fransk-prússneska stríðinu árið 1870. Eftir stríðið gerðist Bülow ríkiserindreki fyrir nýja þýska keisaraveldið og vann sem ritari þýsku sendiherranna í París, St. Pétursborg og Búkarest. Árið 1893 var hann útnefndur sendiherra Þýskalands í Róm.
 
Árið 1897 var Bülow útnefndur utanríkisráðherra Þýskalands. Sem utanríkisráðherra einbeitti hann sér að nýlendumálum Þýskalands og gekk meðal annars frá innlimun Karólínueyja í þýska nýlenduveldið. Fyrir þetta fékk hann greifanafnbót.

Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari útnefndi Bülow kanslara Þýskalands árið 1900. Bülow gegndi kanslaraembættinu í níu ár, næstlengst allra kanslara þýska keisaraveldisins á eftir Otto von Bismarck. Hann hélt saman stjórnarsamstarfi frjálslyndra og íhaldsmanna með viðleitni sinni til að miðla málum og feta milliveginn. Sem kanslari rak hann virka utanríkisstefnu og bætti við í þýska nýlenduveldið. Hann stóð meðal annars fyrir því að Þýskaland eignaðist nýlendu í Jiaozhou-flóa í Kína.

Árið 1905 hlaut Bülow furstanafnbót fyrir afrek sín í þýskri utanríkispólitík.

Sumarið 1909 mistókst ríkisstjórn Bülows að koma fjárlagafrumvarpi sínu í gegnum þýska ríkisþingið. Bülow neyddist í kjölfarið til að segja af sér sem kanslari þann 14. júlí 1909.

Árin 1914–1915 var Bülow aftur sendiherra Þjóðverja í Róm. Honum var falið að telja Ítali á að ganga til liðs við Miðveldin. Honum mistókst þetta og í apríl árið 1915 gekk Ítalía inn í fyrri heimsstyrjöldina í liði með bandamönnum. Bülow hélt því síðar fram að honum hefði verið falið vonlaust verkefni.

Þegar Theobald von Bethmann-Hollweg, eftirmaður Bülows sem kanslari, neyddist til að segja af sér í júlí árið 1917 vonuðust margir til að Bülow myndi gerast kanslari á ný. Vilhjálmur keisari valdi þess í stað Georg Michaelis til að taka við embættinu.

Bülow gaf út endurminningar sínar eftir að stríðinu lauk. Endurminningarnar þykja vel skrifaðar en deilt er um sagnfræðilegt gildi þeirra. Bülow lést þann 28. október 1929, daginn áður en kreppan mikla hófst.

## Tilvísanir
Jakobítar

**Jakobítar** voru pólitísk hreyfing í Bretlandi og á Írlandi sem stefndi að endurheimt konungdæmis Stúartættarinnar eftir að síðasti Stúartkonungurinn, Jakob 2. Englandskonungur, var hrakinn frá völdum af Vilhjálmi Óraníufursta frá Hollandi. Jakobítar gerðu nokkrar uppreisnir frá 1689 til 1746. 

Eftir Dýrlegu byltinguna 1688 lifðu Jakob 2. og afkomendur hans í útlegð í Frakklandi en gerðu nokkrar tilraunir til að endurheimta breska konungdæmið. Stuðningsmenn þeirra voru aðallega í skosku hálöndunum, Írlandi og í norðurhluta Englands (Northumberland og Lancashire). Þó nokkra stuðningsmenn var líka að finna í Suðvestur-Englandi og Wales.

Jakobítar litu svo á að valdataka Maríu og Vilhjálms væri ólögleg. Kaþólskir íbúar Bretlands vonuðu auk þess að Stúartættin myndi aflétta hömlum á trú þeirra og mismunun gegn þeim. Í Skotlandi blandaðist málstaður jakobíta við skoska ættbálkakerfið. 

Merki jakobíta er hvítur borðahnútur. Jakobítar halda 10. júní, afmælisdag James Francis Edward Stuart, hátíðlegan sem dag hvítu rósarinnar.
Georg Michaelis

**Georg Michaelis** (8. september 1857 – 24. júlí 1936) var kanslari Þýskalands í nokkra mánuði árið 1917 á meðan fyrri heimsstyrjöldin var í fullum gangi. Hann var fyrsti kanslari Þýskalands sem ekki var af aðalsættum. Michaelis var þekktur úr athafnalífinu og sem kanslari var helsta afrek hans að hvetja yfirstéttirnar til að sækjast eftir friði við Rússland, sem leiddi til þess að friðarsáttmáli við Rússa var undirritaður nokkrum mánuðum eftir að hann lét af embættinu. Michaelis grunaði að stríðslok væru í nánd og ýtti því undir þróun á innviðum landsins til þess að hraða viðreisn Þýskalands þegar friðurinn kæmi. Michaelis þótti alvörugefinn og illa í stakk búinn til að takast á við vandamálin sem steðjuðu að Þýskalandi á stuttri kanslaratíð sinni.

## Æviágrip
Michaelis gekk í háskóla í Breslau, Leipzig og Würzburg, og hlaut doktorsgráðu í lögfræði. Frá 1885 til 1889 bjó hann í japönsku höfuðborginni Tókýó og vann þar sem lögfræðiprófessor í Dokkyo-háskólanum. Hann vann síðar í stjórnsýslu Prússlands og var útnefndur innanríkisráðherra Prússlands árið 1909. Frá 1915 fór hann fyrir *Reichsgetreidestelle*-ráðuneytinu svokallaða, sem stóð fyrir korn- og hveitiframleiðslu í Prússlandi í fyrri heimsstyrjöldinni.

Eftir að yfirmenn þýska hersins, Paul von Hindenburg og Erich Ludendorff, neyddu Theobald von Bethmann-Hollweg kanslara til að segja af sér var Michaelis útnefndur til að taka við embættinu þann 14. júlí 1917. Hann gegndi embættinu til 31. október sama árs en sagði síðan af sér þar sem þingið leit í síauknum mæli á hann sem strengjabrúðu Hindenburgs og Ludendorffs.

Frá 1. apríl 1918 til 31. mars 1919 var Michaelis ríkisstjóri prússneska héraðsins Pommern. Eftir að styrjöldinni lauk vann hann með verka- og hermannaráðum á staðnum en neyddist til að segja af sér eftir að stjórn Jafnaðarmanna tók við í Prússlandi. Michaelis vann síðar sem talsmaður ýmissa fyrirtækja, fyrir nemendafélög og fyrir lútersku kirkjuna í Prússlandi.

## Heimildir
* Becker, Bert: *Georg Michaelis: ein preußischer Jurist im Japan der Meiji-Zeit; Briefe, Tagebuchnotizen, Dokumente 1885-1889*. München: Iudicium 2001.
* Regulski, Christoph: *Die Reichskanzlerschaft von Georg Michaelis 1917: Deutschlands Entwicklung zur parlamentarisch-demokratischen Monarchie im Ersten Weltkrieg*. Marburg: Tectum-Verlag 2003.

## Tilvísanir
Georg von Hertling

**Georg Friedrich, Graf von Hertling** (31. ágúst 1843 – 4. janúar 1919), var bæverskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Bæjaralands frá 1912 til 1917 og síðan forsætisráðherra Prússlands og kanslari Þýskalands frá 1917 til 1918. Hann var fyrsti stjórnmálamaðurinn úr skipulögðum stjórnmálaflokki sem gegndi kanslaraembættinu.

## Æviágrip
Hertling varð heimspekikennari í Háskólanum í München og samdi bækur um Aristóteles (1871) og Albertus Magnus (1880). Frá 1875 til 1890 og frá 1893 til 1912 sat hann á þýska ríkisþinginu og frá 1909 til 1912 var hann leiðtogi þýska Miðflokksins á þinginu. Árið 1891 gerði ríkisstjóri Bæjaralands Hertling að þingmanni til lífstíðar í efri deild bæverska héraðsþingsins.

Sem leiðtogi stærsta flokksins á bæverska héraðsþinginu var Hertling árið 1912 útnefndur forsætisráðherra og utanríkisráðherra Bæjaralands. Hann var fyrsti forsætisráðherrann sem var útnefndur í embættið í valdi meirihluta á þingi. Lúðvík 3. konungur Bæjaralands gaf honum síðar greifanafnbót. Eftir að fyrri heimsstyrjöldin braust út árið 1914 studdi Hertling ríkisstjórn Theobalds von Bethmann-Hollweg kanslara en afþakkaði boð um að taka við kanslaraembættinu þegar Bethman-Hollweg neyddist til að segja af sér árið 1917. Eftir að Georg Michaelis féll úr embættinu í nóvember sama ár féllst Hertling á að taka við kanslaraembættinu og gerðist jafnframt forsætisráðherra Prússlands. Hertling var fyrsti stjórnmálamaðurinn sem gegndi þessum embættum; forverar hans höfðu verið stjórnsýslumenn eða hermenn.

Hertling var íhaldsmaður sem vildi stefna að algerum sigri Þýskalands. Vegna aldurs síns og íhaldssemi var hann illa í stakk búinn til að keppast um völdin við yfirstjórn hersins sem laut forystu hershöfðingjanna Pauls von Hindenburg og Erichs Ludendorff. Líkt og Michaelis á undan honum var í síauknum mæli litið á Hertling sem strengjabrúðu Hindenburgs og Ludendorffs, sem höfðu á síðasta kafla styrjaldarinnar í raun breytt Þýskalandi í herforingjastjórn. Á stjórnartíð Hertlings fór allt út um þúfur fyrir þýska herinn á vesturvígstöðvunum. Þar sem Hertling tókst ekki að leysa úr kreppunni neyddist hann í lok ársins 1918 til að segja af sér svo furstinn Maximilian von Baden gæti gerst kanslari og samið um frið við bandamenn.

## Tilvísanir

## Tenglar
* ''Erinnerungen aus meinen Leben '' "Æviminningar mínar" 1. bindi á archive.org. Á þýsku
* ''Erinnerungen aus meinen Leben '' "Æviminningar mínar" 2. bindi á archive.org. Á þýsku
*
Maximilian von Baden

**Maximilian fursti af Baden** (*Maximilian Alexander Friedrich Wilhelm*; 10. júlí 1867 – 6. nóvember 1929), oft kallaður **Max von Baden**, var þýskur aðalsmaður, herforingi og stjórnmálamaður. Hann var erfinginn að hertogadæminu Baden og var í stuttan tíma kanslari Þýskalands í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar. Hann sótti um vopnahlé fyrir hönd Þjóðverja í lok styrjaldarinnar í samræmi við fjórtán punkta Woodrows Wilson Bandaríkjaforseta. Til að samræmast punktunum breytti hann þýsku ríkisstjórninni í þingræðisstjórn með því að veita leiðtoga Jafnaðarmanna, Friedrich Ebert, kanslaraembættið og lýsa síðan einhliða yfir afsögn Vilhjálms 2. Þýskalandskeisara þann 9. nóvember 1918. Með þessu var Weimar-lýðveldið stofnað.

## Æviágrip
Maximilian fæddist í Baden-Baden og var sonur prússneska furstans og herforingjans Vilhjálms af Baden og konu hans, Maríu von Leuchtenberg. Hann hlaut menntun í anda húmanisma og varð herliði í prússneska hernum á unga aldri. Hann giftist Maríu Lovísu af Hanover, prinsessu af Stóra-Bretlandi og Írlandi, hertogaynju af Braunschweig-Lüneburg, dóttur Þyrí Danaprinsessu og Ernst Ágústs hertoga af Cumberland, krónprinsins af Hanover. Maximilian hætti virkri herþjónustu árið 1911 sem majór-hershöfðingi.

Maximilian var frændi og síðar erfingi hins barnlausa lénsherra hertogadæmisins Baden, Friðriks 2. stórhertoga. Hann tók við af Friðrik sem ættarhöfuð Baden-fjölskyldunnar árið 1928.

Baden gerðist kanslari Þýskalands í stað Georgs von Hertling í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar, í október árið 1918. Þjóðverjar höfðu í raun tapað stríðinu og hlutverk Badens var að semja um vopnahlé við bandamenn. Hann var ekki sammála þýsku herforingjunum um það hvernig skyldi staðið að friðarumræðunum en hann þáði þó kanslaraembættið og leiddi fyrstu þýsku ríkisstjórnina með þátttöku stærsta flokksins á ríkisþinginu, Jafnaðarmannaflokksins. Jafnaðarmennirnir Friedrich Ebert og Philipp Scheidemann voru ráðherrar í ríkisstjórn Badens.

Friðarviðræður Baden-stjórnarinnar voru truflaðar af byltingum sem brutust út í Þýskalandi árið 1918. Baden gerði sér grein fyrir því að keisarinn gæti ekki ríkt áfram og til þess að fyrirbyggja sósíalíska byltingu í Þýskalandi lýsti Baden einhliða yfir afsögn keisarans þann 9. nóvember 1918. Eftir afsögn keisarans sagði Baden sjálfur af sér og leyfði Ebert að gerast kanslari í von um að hann myndi eiga auðveldara með að semja við bandamenn. Á sama tíma hafði Scheidemann lýst yfir stofnun lýðveldis í Þýskalandi.

Baden afþakkaði boð Eberts um að gerast ríkisstjóri nýju stjórnarinnar og tók ekki frekari þátt í þýskum stjórnmálum. Þótt hann þyki almennt ekki hafa verið merkilegur kanslari hefur honum stundum verið hrósað fyrir að hjálpa til við friðsamleg stjórnarskipti þegar keisaraveldið í Þýskalandi var að hruni komið.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Deutsches Historisches Museum: Biografi
Heinrich Brüning

**Heinrich Aloysius Maria Elisabeth Brüning** (26. nóvember 1885 – 30. mars 1970) var þýskur stjórnmálamaður og fræðimaður úr Miðflokknum sem var kanslari Þýskalands á tíma Weimar-lýðveldisins frá 1930 til 1932.

Brüning var stjórnmálafræðingur sem hafði hlotið doktorsgráðu fyrir ritgerð um afleiðingar þess að þjóðnýta breska járnbrautakerfið. Hann hóf þátttöku í stjórnmálum á þriðja áratuginum og var kjörinn á þýska ríkisþingið árið 1924. Stuttu eftir að Brüning tók við embætti kanslara þann 30. mars 1930 skall kreppan mikla á Þýskalandi. Brüning brást við með því að herða á þýsku lánstrausti og snúa við öllum launahækkunum. Þetta gerði Brüning mjög óvinsælan og svo fór að hann glataði stuðningi ríkisþingsins. Til þess að halda völdum stofnaði Brüning svokallaða „forsetastjórn“ og réð með neyðartilskipunum Pauls von Hindenburg forseta Þýskalands. Brüning lýsti yfir afsögn sinni og ríkisstjórnar sinnar þann 30. maí 1932 eftir að áætlanir hans um að koma á endurskiptingu landeigna til atvinnulausra verkamanna hafði skapað ríg milli hans og prússneskra landeigenda. Hindenburg (sem sjálfur var prússneskur aðalsmaður) neitaði að halda áfram að undirrita tilskipanir fyrir Brüning og því gat Brüning ekki lengur stjórnað landinu.

Brüning óttaðist að vera handtekinn eftir að nasistar komust til valda í Þýskalandi og flúði landið því árið 1934. Eftir stutta dvöl í Sviss og Bretlandi settist hann að í Bandaríkjunum. Þar bjó hann við fátæklegar aðstæður fyrstu árin en varð síðan kennari við Harvard-háskóla árið 1937 og gerðist prófessor þar frá 1939 til 1952. Hann varaði Bandaríkjamenn við því að Hitler hygðist fara í stríð og varaði þá síðar einnig við útþenslustefnu Sovétmanna. Brüning sneri aftur til Þýskalands árið 1951 og gerðist kennari í stjórnmálafræði við Háskólann í Köln en sneri aftur til Bandaríkjanna árið 1955 og settist í helgan stein í Vermont. Hann gekk í bandarísku Lista- og vísindaakademíuna árið 1938.

Brüning er mjög umdeildur meðal Þjóðverja og deilt er um hvort hann hafi verið „síðasti verndari Weimar-lýðveldisins“, „útfararstjóri lýðveldisins“ eða hvort tveggja. Jafnframt er deilt um hvort hann hefði getað staðið sig betur í að leysa úr efnahagskreppunni og út pólitíska óstöðugleikanum sem ríkti í Þýskalandi á þessum tíma. Brüning ætlaði sér að vernda stjórnarfar lýðveldisins en stefnumál hans og beiting neyðarlaga til að koma þeim í gegn grófu mjög undan lýðveldinu á kanslaratíð hans.

## Tilvísanir
Mýrabobbi

**Mýrabobbi** (fræðiheiti: *Oxyloma elegans*) er tegund af smávöxnum evrópskum landsniglum. Hann finnst einnig á Íslandi og Grænlandi.

## Tilvísanir
Kínverskur faxhundur

**Kínverskur faxhundur** er hundategund sem einkennist af hárleysi á mest öllum líkama. Kínverskir faxhundar geta fæðst bæði hárlausir og með feld, kallaðir á ensku *Hairless* og *Powderpuff*.
Eggbobbi

***Cochlicopa lubrica*** er tegund af smávöxnum landsniglum í eggbobbaætt Cochlicopidae.

Erfitt getur verið að greina hana frá tegundinni *[[Cochlicopa lubricella]]*.

## Flokkun
*Cochlicopa repentina* Hudec, 1960 hefur verið metin sem form af *Cochlicopa lubrica* 1994.

Hún finnst um gjörvalla Evrópu, NV-Afríku, V- og N-Asíu og N-Ameríku. Á Íslandi finnst hún um allt land á láglendi.

## Tilvísanir

* Spencer, H.G., Marshall, B.A. & Willan, R.C. (2009). *Checklist of New Zealand living Mollusca*. pp 196–219 in Gordon, D.P. (ed.) New Zealand inventory of biodiversity. Volume one. Kingdom Animalia: Radiata, Lophotrochozoa, Deuterostomia. Canterbury University Press, Christchurch

## Ytri tenglar
*''Cochlicopa lubrica''  at Animalbase taxonomy,short description, distribution, biology,status (threats), images
* "''Cionella lubrica'' (Müller, 1774): Glossy Pillar". Terrestrial Gastropods of the Columbia Basin, British Columbia]
* "''Cionella lubrica'' (Muller), Glossy pillar snail – Biodiversity of Great Smoky Mountains National Park"
Gustav Bauer

**Gustav Adolf Bauer** (6. janúar 1870 – 16. september 1944) var þýskur stjórnmálamaður úr Jafnaðarmannaflokknum sem var kanslari Þýskalands frá 1919 til 1920. Sem kanslari undirritaði hann Versalasamninginn fyrir hönd Þjóðverja. Hann gegndi kanslaraembættinu aðeins í 219 daga. Hann hafði áður verið atvinnumálaráðherra í fyrstu lýðræðislega kjörnu ríkisstjórn Þýskalands. Eftir afsögn hans úr embætti var Bauer varakanslari, samgöngumálaráðherra og fjármálaráðherra í ríkisstjórnum Weimar-lýðveldisins.

## Æviágrip
Gustav Bauer stofnaði árið 1895 stéttarfélag fyrir skrifstofuverkamenn (*Verband der Büroangestellten*) og var forseti þess til ársins 1908. Hann var varaforseti sambands stéttarfélaga (*Generalkommission der Gewerkschaften*) frá 1908 til 1918. Bauer varð atvinnumálaráðherra í stuttlífri ríkisstjórn Max von Badens undir lok fyrri heimsstyrjaldarinnar og aftur í ríkisstjórn Philipps Scheidemann. 

Scheidemann sagði af sér sem kanslari þann 20. júní árið 1919 til þess að mótmæla Versalasamningnum. Bauer tók við kanslaraembættinu og því kom það í hans hlut að skrifa undir samninginn fyrir hönd hins sigraða Þýskalands. Á stuttri kanslaratíð sinni stóð Bauer fyrir ýmsum velferðarverkefnum. Meðal annars stóð ríkisstjórn hans fyrir landeignarumbótum til að gefa smærri landeigendum meira af þýsku ræktarlandi og fyrir lögleiðingu launaðra mæðraorlofa.

Í mars árið 1920 gerðu þýskir íhaldsmenn uppreisn og reyndu að steypa ríkisstjórn Bauers af stóli. Bauer og flestir ráðherrar hans flúðu til Dresden og síðan til Stuttgart en kölluðu á eftir því að Þjóðverjar færu í allsherjar verkfall til þess að hindra uppreisnarmennina. Uppreisnin var að endingu kveðin niður en Bauer neyddist í kjölfarið til að segja af sér. Afsögn hans úr embættinu hafði verið skilyrði sem uppreisnarmennirnir settu í samningaviðræðum við ríkisstjórnina. Flokksbróðir Bauers, Hermann Müller, tók við kanslaraembættinu. 

Bauer var áfram ráðherra í ríkisstjórnum Jafnaðarflokksins og naut talsverðra áhrifa í þýskum stjórnmálum þar til hann var rekinn úr flokk sínum árið 1925 vegna hneykslismála. Honum var hleypt aftur inn í flokkinn árið 1926 en hann settist í helgan stein tveimur árum síðar.

Eftir valdatöku nasista í Þýskalandi var Bauer handtekinn og sakaður um að hafa dregið sér fé úr ríkissjóði. Nasistarnir héldu því fram að sonur Bauers hefði klagað föður sinn fyrir skólayfirvöldum. Nasistarnir neyddust til að sleppa Bauer þegar kom á daginn að Bauer átti engan son. Ákæran gegn honum var þó ekki felld niður fyrr en árið 1935.

## Tilvísanir
Wilhelm Marx

**Wilhelm Marx** (15. janúar 1863 – 5. ágúst 1946) var þýskur lögfræðingur, stjórnmálamaður og meðlimur í kaþólska Miðflokknum. Hann var tvisvar kanslari Þýskalands, frá 1923 til 1925 og aftur frá 1926 til 1925. Hann var einnig forsætisráðherra Prússlands í stuttan tíma árið 1925. Samanlagt sat hann lengst allra kanslara Weimar-lýðveldisins.

## Æviágrip
Marx var sonur skólastjóra í Köln. Hann ólst upp í borginni, gekk þar í Dreikönigsskólann og fékk þaðan bakkalársgráðu árið 1881. Hann stundaði síðan laganám í háskólanum í Bonn. Eftir útskrift úr laganámi vann hann ýmis störf sem lögfræðingur og dómari auk þess sem hann hóf þátttöku í stjórnmálum sem meðlimur kaþólska Miðflokksins. Sem kaþólikki átti Marx erfitt uppdráttar í lagageiranum á tíma þýska keisaraveldisins þar sem prússneskir mótmælendur nutu ýmissa forréttinda. Marx sat lengi bæði á prússneska héraðsþinginu og þýska ríkisþinginu og var þar þekktur sem óumdeildur stjórnmálamaður og samningamaður sem tókst vel að miðla málum.

Eftir að keisaraveldið hrundi og Weimar-lýðveldið var stofnað var Marx skipaður forseti hæstaréttarins og síðar forseti hæstaréttar Berlínar.

Eftir að ríkisstjórn Gustavs Stresemann sprakk í nóvember árið 1923 fól Friedrich Ebert forseti Marx að mynda nýja ríkisstjórn og gerast kanslari. Marx myndaði minnihlutastjórn með Miðflokknum, þýska Þjóðarflokknum, bæverska Þjóðarflokknum og þýska Demókrataflokknum. Ríkisstjórn Marx kynnti nýjan gjaldmiðil, þýska rentenmarkið, til að styrkja bágstaddan efnahaginn, samdi við aðskilnaðarsinna í Rínarlandi-Pfalz og dró úr spennu á svæðum sem Frakkar og Belgar höfðu hernumið. Marx tókst ekki að endurnýja ríkisstjórn sína eftir þingkosningar í lok ársins 1924.

Eftir að Ebert forseti lést árið 1925 bauð Marx sig fram í forsetakosningum sem frambjóðandi Miðflokksins. Hann hlaut 14,5% atkvæða í fyrri umferð kosninganna. Hann tapaði að endingu fyrir Paul von Hindenburg þar sem kommúnistinn Ernst Thälmann var einnig í framboði og klauf atkvæðahóp frjálslyndra og miðvinstrimanna sem vildu ekki harðlínumanninn Hindenburg sem forseta.

Í janúar árið 1926 varð Marx dómsmálaráðherra í ríkisstjórn Hans Luthers. Hann tók við sem kanslari eftir að Luther sagði af sér í maí sama ár. Ríkisstjórn Marx hrundi eftir að Jafnaðarmaðurinn Philipp Scheidemann leiddi í ljós á þingfundi að þýski herinn hefði átt í samstarfi við rauða herinn. Marx tókst að halda í stjórnartaumana með því að fá öfgahægriflokkinn DNVP inn í stjórnarsamstarfið en ríkisstjórn hans hrundi endanlega í júní árið 1928 vegna deilna um skólalög sem Marx hugðist setja.

## Tilvísanir
1. deild kvenna í knattspyrnu 2014

Leikar í **1. deild kvenna í knattspyrnu** hófust í 33. sinn árið **2014**.

## A riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla
*Staðan fyrir 18. umferð, 30. ágúst 2014*.

#### Töfluyfirlit

#### Markahæstu leikmenn
*Lokaniðurstaða 30. ágúst 2014*.

## B riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla
*Staðan fyrir 18. umferð, 30. ágúst 2014*.

#### Töfluyfirlit

#### Markahæstu leikmenn
*Lokaniðurstaða 30. ágúst 2014*.

## Úrslit
*Frá 6. september til 13. september 2014*.

### Undanúrslit

### Úrslitaleikur

## Heimildaskrá

## Heimild
*
*
*
Hermann Müller

**Hermann Müller** (18. maí 1876 – 20. mars 1931) var þýskur stjórnmálamaður úr Jafnaðarmannaflokknum sem var utanríkisráðherra (1919-1920) og tvisvar kanslari Þýskalands (1920, 1928–1930) á tíma Weimar-lýðveldisins. Sem utanríkisráðherra var hann einn af þeim sem skrifuðu undir Versalasamninginn fyrir hönd Þjóðverja árið 1919.

## Æviágrip
Hermann Müller vann snemma á ferli sínum sem blaðamaður hjá tímaritinu *Görlintzer Zeitung* en gekk árið 1906 í miðstjórn þýska Jafnaðarmannaflokksins (SPD). Árið 1914 var hann sendur til Frakklands til þess að ræða við franska vinstriflokkinn *Section française de l'Internationale ouvrière* og reyna með þeim að koma í veg fyrir fyrri heimsstyrjöldina.

### Kanslaratíðir
Eftir nóvemberbyltinguna árið 1918 var Müller skipaður utanríkisráðherra Þýskalands í ríkisstjórn Gustavs Bauer og skrifaði sem slíkur undir Versalasamninginn fyrir hönd Þýskalands ásamt Bauer. Müller tók í stuttan tíma við sem kanslari eftir að Bauer sagði af sér í kjölfar Kappuppreisnarinnar en gegndi embættinu aðeins þar til Jafnaðarmannaflokkurinn tapaði kosningum í júní árið 1920. Jafnaðarmenn voru enn stærsti flokkurinn á þingi eftir kosningarnar en höfðu tapað verulegu fylgi og Müller var ekki fáanlegur til að fara í stjórnarmyndunarviðræður við næststærstu flokkana.

Müller varð aftur kanslari árið 1928 eftir sigur Jafnaðarmanna í kosningum. Seinni ríkisstjórn Müllers samdi um Young-áætlunina við bandamenn og fékk því framgengt með henni að stríðsskaðabæturnar sem Þjóðverjum bar að greiða voru lækkaðar um tuttugu prósent. Müller tókst ekki að bæta úr stöðu Þýskalands þegar kreppan mikla skall á árið 1929. Paul von Hindenburg forseti neitaði að skrifa undir neyðartilskipanir fyrir Müller og því sagði Müller af sér þann 27. mars árið 1930.

## Tilvísanir