Félix Houphouët-Boigny

**Félix Houphouët-Boigny** (18. október 1905 – 7. desember 1993) var fyrsti forseti Fílabeinsstrandarinnar. Hann gegndi embættinu frá sjálfstæði landsins árið 1960 til dauðadags árið 1993. Houphouët-Boigny var ættbálkshöfðingi og starfaði sem læknaliði, verkalýðsforingi og bóndi þar til hann var kjörinn á franska þingið árið 1945. Hann gegndi ýmsum ráðherrastöðum innan ríkisstjórnar Frakklands þangað til Fílabeinsströndin hlaut sjálfstæði árið 1960. Houphouët-Boigny gegndi mikilvægu hlutverki í stjórnmálum og afnýlendun Afríku.

## Æviágrip
Félix Houphouët-Boigny fæddist árið 1905 í Yamoussoukro og var sonur auðugs ættbálkshöfðingja af þjóðernishópi Baoulé-fólksins. Hann lauk læknisfræðiprófi í Dakar í Senegal en sneri síðan aftur til Yamoussoukro til að vinna sem læknir og plantekrueigandi. Hann varð ættbálkshöfðingi árið 1938, þegar bróðir hans lést.

Houphouët-Boigny stundaði læknastörf í um tvo áratugi og var vinsæll í því starfi. Undir lok seinni heimsstyrjaldarinnar stofnaði Houphouët-Boigny Lýðræðisflokkinn, stjórnmálaflokk sem átti að beita sér fyrir sjálfstæði Fílabeinsstrandarinnar. Flokkurinn varð fljótt stærsti flokkur landsins og Houphouët-Boigny var því ítrekað kjörinn sem fulltrúi Fílabeinsstrandarinnar á franska þingið. Houphouët-Boigny hallaði sér fyrst að kommúnistum en svo að jafnaðarmönnum og hlaut því sæti í ríkisstjórn Guy Mollet árið 1956. Hann var fyrsti svarti ráðherrann í sögu Frakklands.

Þegar Charles de Gaulle veitti Fílabeinsströndinni og öðrum nýlendum Frakka í Afríku sjálfstæði var Houphouët-Boigny sjálfkjörinn fyrsti forseti ríkisins. Stjórnmálaflokkur hans varð eini valdaflokkur landsins og Houphouët-Boigny bjó svo um hnútana að aðrir flokkar næðu ekki fótfestu. Houphouët-Boigny var endurkjörinn til forsetaembættisins á fimm ára fresti í stjórnartíð sinni en í reynd var um sýndarkosningar að ræða þar sem samkeppnin við hann var engin.

Houphouët-Boigny vildi að fyrrum nýlendur Frakka í Afríku viðhéldu nánu sambandi við Frakkland og varði sjálfur oft mánuðum saman í París eftir að hann varð forseti. Um þetta greindi hann á við Kwame Nkrumah, forseta nágrannaríkisins Gana, sem vildi að hin nýsjálfstæðu Afríkuríki hefðu sem minnst samskipti við gömlu nýlenduveldin. Ólíkt mörgum afrískum leiðtogum hafði Houphouët-Boigny ekki trú á Afríkueiningarstefnunni og reyndi fremur að efla einkaframtak og laða erlent fjármagn frá Vesturlöndum til landsins. Fílabeinsströndin hlaut mikla efnahagsstyrki frá Frakklandi og þúsundir Fílabeinsstrendinga hlutu styrki til náms í Frakklandi.

Hagvöxtur var stöðugur á Fílabeinsströndinni frá 1963 til 1978 og var mestur 12 prósent milli ára. Þegar heimsmarkaðsverð á kakó- og kaffibaunum fór að lækka árið 1978 syrti hins vegar í álinn í efnahagslífi landsins. Landið leið einnig fyrir mikla þurrka árin 1982 og 1984 og niðursveiflu á alþjóðamörkuðum árið 1986 og Houphouët-Boigny var gagnrýndur í auknum mæli fyrir að verja miklu fé í gæluverkefni sín.

Sem forseti lét Houphouët-Boigny gera heimaborg sína, Yamoussoukro, að höfuðborg Fílabeinsstrandarinnar í stað Abidjan. Hann lét jafnframt byggja Frúarkirkjuna í Yamoussoukro, sem varð stærsta kirkja í heimi. Frúarkirkjan var byggð á árunum 1986 til 1989 og var vígð 10. september 1990. Jóhannes Páll 2. páfi blessaði hornstein hennar 10. ágúst 1985. Kirkjan er 149 metrar á hæð og 70.000 fermetrar að flatarmáli og getur hýst 18.000 manns. Bygging kirkjunnar, sem er talin hafa kostað andvirði allt að 12 milljarða íslenskra króna í þágildi, var töluvert gagnrýnd þar sem efnahagsaðstæður á Fílabeinsströndinni voru ekki góðar á þessum tíma og vegna þess að aðeins um fimmtungur landsmanna var kristinn.

Heilsu Houphouët-Boigny fór að hraka á tíunda áratugnum. Hann skipaði Alassane Ouattara forsætisráðherra á svipuðum tíma og fól honum að grynnka á þjóðarskuldum Fílabeinsstandarinnar. Houphouët-Boigny lést í desember 1993 en þá hafði Ouattara í reynd farið með stjórn landsins í um tvö ár. Eftir dauða hans tók við rósturtímabil á Fílabeinsströndinni sem einkenndist af herforingjabyltingum og innanlandsátökum.

## Tilvísanir