open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Friðrik Sophusson

**Friðrik Sophusson** (fæddur 18. október 1943 í Reykjavík) er íslenskur lögfræðingur, og núverandi stjórnarformaður Íslandsbanka. Friðrik var áður varaformaður Sjálfstæðisflokksins 1981 til 1988 og frá 1991 til 1999, fjármálaráðherra frá 1991 til 1998 og forstjóri Landsvirkjunar frá 1998 til 2010. 

## Nám og störf
Friðrik lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1963 og lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands 1972. Hann var framkvæmdastjóri Stjórnunarfélags Íslands á árunum 1972 til 1978 og framkvæmdastjóri Hraðfrystihúss Hnífsdals í sumarafleysingum frá 1978 allt til ársins 1986. Hann gegndi embætti iðnaðarráðherra 8. júlí 1987 - 28. sept. sama ár og embætti fjármálaráðherra 30. apríl 1991 - 16. apríl 1998. Frá árinu 1998 hefur hann verið forstjóri Landsvirkjunar.

Á sínum yngri árum var Friðrik formaður Vöku, félags lýðræðissinnaðra stúdenta. Á stjórnmálaferli sínum sat hann í ýmsum nefndum og ráðum, m.a. miðstjórn Sjálfstæðisflokksins, útvarps- og rannsóknaráði, kjaradeilunefnd og stjórnarnefnd Ríkisspítalanna. Hann bauð sig fram til formanns sjálfstæðisflokksins gegn Þorsteini Pálssyni 1982. Friðrik og Guðmundur Gunnarsson faðir Bjarkar Guðmundsdóttur eru systkinabörn.

## Eitt og annað
* Jóakim Pálsson útgerðarmaður í Hnífsdal var um tíma tengdafaðir Friðriks. Hann sagði í blaðaviðtali árið 1981, þegar hann var spurður hvort tengdasonur sinn hefði ekki smitað hann af stjórnmála- og félagsmálaáhuga. Svarið var: „Hann Friðrik. Hann veit aldrei neitt, þegar ég tala við hann. Hann veit aldrei neitt fyrr en hann kemur á fundi og þetta máttu skrifa“. 

## Tilvísanir

## Tenglar
* ''Friðrik Sophusson''; grein í DV 1987
* Björn Valur: Þjóðin þarf ekki Friðrik Sophusson
* ''Karlinn á kassanum''; grein í Frjálsri verslun 1998
Magnús Jónsson (f. 1919)

**Magnús Jónsson frá Mel** (fæddur á Torfmýri í Akrahreppi 7. september 1919, látinn 13. janúar 1984) var íslenskur stjórnmálamaður. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri 1940 og lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands 1946. Hann gengdi stöðu framkvæmdastjóra Sjálfstæðisflokksins á árunum 1953 til 1960 og var bankastjóri Búnaðarbankans á árunum 1961 til 1965 og 1971 til 1984.  Hann var alþingismaður 1953-1974, fjármálaráðherra 1965-1971 og varaformaður Sjálfstæðisflokksins 1973-1974.
Jóhann Hafstein

**Jóhann Hafstein** (19. september 1915 – 15. maí 1980) var formaður Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra Íslands. 

Hann var fæddur á Akureyri, sonur Júlíusar Havsteens, síðar sýslumanns, og Þórunnar Jónsdóttur. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri 1934 og lagaprófi frá Háskóla Íslands 1938, ásamt því að sinna starfi sem formaður Stúdentaráðs háskólans. Stundaði hann síðan framhaldsnám í þjóðarétti við Lundúnaháskóla og í Danmörku og Þýskalandi fram á haust 1939. 

Jóhann kvæntist 1938 Ragnheiði Thors, dóttur Hauks Thors (bróður Ólafs Thors forsætisráðherra) og Soffíu Hafstein (dóttur Hannesar Hafstein ráðherra) og áttu þau þrjá syni, Hauk, Jóhann Júlíus og Pétur. 

## Stjórnmálaferill
Árið 1935 stofnaði Jóhann Vöku, félag lýðræðissinnaðra stúdenta, og var fyrsti formaður þess. Árið 1939 varð hann erindreki Sjálfstæðisflokksins og seinna framkvæmdastjóri hans 1942. Hann var formaður Heimdallar á árunum 1939 til 1942. Þá var hann einnig formaður fulltrúaráðs sjálfstæðisfélaganna í Reykjavík 1943-1955. 

Jóhann sat á þingi fyrir Reykjavík 1946-1978. Hann gerðist bankastjóri Útvegsbankans 1952 en varð iðnaðar- og dómsmálaráðherra 1963. Hann var kjörinn varaformaður Sjálfstæðisflokksins 1965 og tók við formennsku flokksins og embætti forsætisráðherra eftir fráfall Bjarna Benediktssonar 1970 jafnframt því að gegna áfram embætti iðnaðarráðherra. 

Eftir að viðreisnarstjórnin missti meirihluta sinn 1971 gerðist Jóhann leiðtogi stjórnarandstöðunnar. Haustið 1973 sagði hann af sér formennsku vegna heilsubrests. 

Ritgerðasafn hans, Þjóðmálaþættir, kom út 1976.

Jóhann Hafstein lést eftir langvarandi veikindi, þann 15. maí 1980.

## Heimildir
*  Æviágrip á vef Alþingis
*
Magnús Guðmundsson

**Magnús Guðmundsson**  (6. febrúar 1879, Rútsstöðum í Svínadal — 28. nóvember 1937) var íslenskur stjórnmálamaður. 

## Ævi og störf
Foreldrar Magnúsar voru Guðmundur Þorsteinsson (1847 — 1931) bóndi á Rútsstöðum og móðir hans var Björg Magnúsdóttir (1849 — 1920) húsmóðir.  Hann kvæntist 12. október 1907 Sofiu Bogadóttur (1878 — 1948).  Þau áttu þrjú börn, Boga Smith, Björgu og Þóru. Hann varð stúdent frá Lærða skólanum 1902 og lauk lögfræðiprófi frá Hafnarháskóla 1907. Hann var þingmaður frá 1916 til dauðadags 1937.  Magnús var meðlimur í Íhaldsflokknum og var síðar einn af stofnendum Sjálfstæðisflokksins. Hann var forsætisráðherra frá 23. júní 1926 til 6. júlí sama árs. Hann varð fjármálaráðherra þegar Sjálfstæðisflokkurinn tók þátt í ríkisstjórnarmyndun í fyrsta skipti.

Magnús Guðmundsson er einn örfárra íslenskra ráðherra sem sagt hefur af sér. Meðan Jónas Jónsson, kenndur við Hriflu, var dómsmálaráðherra árið 1932 hóf hann málarekstur á hendur Magnúsi, sem þá var enn óbreyttur þingmaður en við það að setjast í stól dómsmálaráðherra að afloknum yfirvofandi stjórnarskiptum. Jónas sakaði Magnús um glæpsamlegt athæfi í sambandi við gjaldþrotaskipti á meðan hann sinnti lögmannsstörfum nokkrum árum áður. Flestir töldu ákæruna fráleita en Hermann Jónasson, sem þá var lögreglustjóri í Reykjavík og æðsti dómari í höfuðstaðnum í undirrétti, gaf sér tíma frá alvarlegum átökum í borginni þann 9. nóvember 1932 til að fara á skrifstofu sína og dæma Magnús Guðmundsson - sem þá var orðinn dómsmálaráðherra - í fangelsi. Dómsmálaráðherra í fangelsi var auðvitað óhugsandi og Magnús sagði af sér meðan málið var til meðferðar fyrir Hæstarétti. Ólafur Thors tók þá við sem ráðherra í hans stað í mánuð eða svo - en þá hafnaði Hæstiréttur með öllu dómi Hermanns Jónassonar og sýknaði Magnús af öllum ákærum.

Eftir að Magnús hafði verið sýknaður í Hæstarétti í desember 1932, var aðalfyrirsögn Morgunblaðsins á þessa leið: „Hæstiréttur sýknar Magnús Guðmundsson af öllum ákærum Hriflu-réttvísinnar.“  Fyrirsagnir Tímans voru þannig: „Stórkostlegt réttarhneyksli. Stjórnarskráin og hæstaréttarlögin þverbrotin af dómendunum sjálfum“.

## Tilvísanir


## Tengill
* Upplýsingar um Magnús Guðmundsson á althingi.is
* ''Magnús Guðmundsson andaðist á sunnudag''; grein í Morgunblaðinu 1937
Pétur Magnússon

**Pétur Magnússon** (fæddur á Gilsbakka í Hvítársíðu 10. janúar 1888, látinn 26. júní 1948) var íslenskur stjórnmálamaður og lögmaður.

## Námsferill
Pétur lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1911 og lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1915. Hann varð yfirréttarmálaflutningsmaður sama ár og hæstaréttarlögmaður árið 1922. 

## Starfsferill
Pétur starfaði sem  málaflutningsmaður í Reykjavík á árunum 1915 til 1941 og aftur árið 1947.Hann var einnig starfsmaður við Landsbanka Íslands árin 1915 til 1920.Pétur var bankastjóri Búnaðarbankans árin 1930 til 1937 og bankastjóri Landsbankans 1941 til 1945. Hann varð bankastjóri Landsbankans á ný á árunum 1947 til 1948.
Hann var framkvæmdastjóri Ræktunarsjóðs 1924 til 1929 og formaður Málflutningsmannafélags Íslands 1926—1930.
### Stjórnmálaþáttaka
Pétur var bæjarfulltrúi í Reykjavík 1922 til 1928 og forseti bæjarstjórnar 1924 til 1926.
Hann var alþingismaður Sjálfstæðisflokksins frá 1930-1937 og 1942-1948.
Þann 21. október 1944 var hann skipaður fjármála-, viðskiptamála- og landbúnaðarráðherra í svokallaðri ''Nýsköpunarstjórn'', öðru ráðuneyti Ólafs Thors.
Hann fékk lausn frá því þann 10. október 1946, en gegndi embættinu til 4. febr. 1947.
### Dreifibréfsmálið

Árið 1941 þegar Ísland var hernumið af Bretum í seinni heimsstyrjöld voru nokkrir menn ákærðir og dregnir fyrir dóm fyrir að hafa hvatt breska hermenn með dreifibréfi til þess að ganga ekki í störf  Dagsbrúnarmanna sem voru í verkfalli. Bretar litu á þetta sem hvatningu til landráða. Egill Sigurgeirsson, þá ungur lögmaður sem varði mennina, fékk Pétur Magnússon í lið mér sér þegar málið kom fyrir hæstarétt og tók Pétur að sér að verja tvo hinna ákærðu. Var skörungsskapur Péturs við málflutinginn rómaður og fékk hann refsingu mannanna mildaða.

 Um þetta var ort:

## Eftirmæli
Egill Sigurgeirsson sagði í blaðaviðtali:

Pétur Pétursson skrifar í sömu blaðagrein:

## Neðanmálsgeinar

## Tilvísanir

## Tenglar
* Æviágrip á vef Alþingis
* ''Skörð fyrir skildi'', Frjáls verslun, 6. tölublað - Megintexti (20.06.1948), Blaðsíða 135
* ''Pétur Magnússon bankastjóri'', Vesturland, 24. Tölublað (31.07.1948), Blaðsíða 2
* ''Pétur Magnússon, Nokkur kveðjuorð'' Höfundur E.O., Þjóðviljinn, 156. Tölublað (14.07.1948), Blaðsíða 5
* ''Pétur Magnússon bankastjóri, minningarorð'' Jón G. Maríasson, Bankablaðið, 4. Tölublað (01.12.1948), Blaðsíða 86
* ''Pétur Magnússon, frá Gilsbakka'' (Kvæði), Þórir Bergsson, Eimreiðin, 3.-4. Hefti (01.07.1948), Blaðsíða 179
* ''Pétur Magnússon bankastjóri'' Ó.B.B., Akranes, 1. Tölublað (01.01.1959, Blaðsíða 19
* ''Pétur Magnússon, 100 ára minning'' Þóroddur Jónasson, Morgunblaðið, 7. Tölublað (10.01.1988, Blaðsíða 28 
* ''Pétur Magnússon, 100 ára minning'' Sigurður Bjarnason frá Vigur, Morgunblaðið, 7. Tölublað (10.01.1988, Blaðsíða 32
* Alþingismenn 17. júní 1944 Vikan, 23.-24. Tölublað (15.06.1944), Blaðsíða 24
* Enn af dreifibréfsmálinu (Pétur Pétursson) Morgunblaðið,  29.10.2000, Blaðsíða B 22
* Annað ráðuneyti Ólafs Thors Á vef Stjórnarráðsins.
* Hólavellir Morgunblaðið Fasteignablað, 11.12.2001
Bjarni Benediktsson (f. 1908)

**Bjarni Benediktsson** (30. apríl 1908 – 10. júlí 1970) var borgarstjóri Reykjavíkur, alþingismaður, ráðherra og forsætisráðherra Íslands. Hann fæddist í Reykjavík, sonur Benedikts Sveinssonar, alþingismanns og bókavarðar, og Guðrúnar Pétursdóttur frá Engey, landsfrægs skörungs. 

Bjarni lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík átján ára að aldri og gegndi hann embætti forseta Framtíðarinnar árið 1925. Hann lauk lagaprófi frá Háskóla Íslands 1930 með hæstu einkunn sem þá hafði verið gefin. Hann stundaði framhaldsnám í stjórnlagafræði í Berlín 1930-1932, var skipaður prófessor í lögum í Háskóla Íslands 1932 og gegndi því starfi til 1940. Hann varð heiðursdoktor í lögfræði frá Háskóla Íslands 1961.

Bjarni kvæntist Valgerði Tómasdóttur 1935 en missti hana eftir nokkurra mánaða sambúð. Hann kvæntist aftur 1943, Sigríði Björnsdóttur (1. nóvember 1919 – 10. júlí 1970) , og eignuðust þau fjögur börn, Björn, Guðrúnu, Valgerði og Önnu.
 
## Borgarfulltrúi og borgarstjóri
Bjarni skipaði öruggt sæti á lista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í bæjarstjórnarkosningunum 1934 og sat í bæjarstjórn til 1942. Við fráfall Péturs Halldórssonar 1940 varð Bjarni borgarstjóri Reykjavíkur. Hann var kosinn á þing 1942 og gegndi borgarstjórastarfi jafnhliða þingmennskunni næstu árin en lét af því árið 1947, þegar hann varð utanríkis- og dómsmálaráðherra. Hann sat einnig í borgarstjórn Reykjavíkur á árunum 1946-1949. Árið 1948 var Bjarni kosinn varaformaður Sjálfstæðisflokksins. 

## Þingmaður og ráðherra

Bjarni var utanríkisráðherra 1949-1956 og átti drjúgan þátt í að marka þá utanríkisstefnu, sem Íslendingar hafa síðan fylgt. Hann var jafnframt dómsmálaráðherra sama tímabil og menntamálaráðherra 1953-1956. 

Árið 1956 varð Bjarni Benediktsson aðalritstjóri Morgunblaðsins við hlið Valtýs Stefánssonar en sat jafnframt áfram á Alþingi. Hann var ritstjóri fram í nóvember 1959 er hann varð dóms-, kirkju- heilbrigðis- og iðnaðarmálaráðherra í viðreisnarstjórninni. Hann gegndi jafnframt fjölda trúnaðarstarfa og átti sæti í ýmsum stjórnum og nefndum.

Á landsfundi 1961 var dr. Bjarni kjörinn formaður Sjálfstæðisflokksins. Árið 1963 varð hann forsætisráðherra og gegndi þeirri stöðu þangað til hann fórst ásamt konu sinni og dóttursyni, Benedikt Vilmundarsyni, í eldsvoða á Þingvöllum aðfaranótt 10. júlí 1970.

## Neðanmálsgreinar


## Heimild
* 

## Tenglar
* Bjarni Benediktsson.is
Geir Hallgrímsson

**Geir Hallgrímsson** (16.&nbsp;desember 1925 í Reykjavík - 1.&nbsp;september 1990 í Reykjavík) var íslenskur stjórnmálamaður. Hann var borgarstjóri Reykjavíkur frá 1959 til 1972, forsætisráðherra Íslands frá 1974 til 1978, utanríkisráðherra Íslands frá 1983 til 1986, seðlabankastjóri Íslands frá 1986 til 1990 og formaður Sjálfstæðisflokksins frá 1973 til 1983. Geir sat á Alþingi frá 1971 til 1986.

## Æska og nám
Geir var sonur Hallgríms Benediktssonar, stórkaupmanns og alþingismanns, og Áslaugar Geirsdóttur Zoëga.

Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1944 og lagaprófi frá Háskóla Íslands 1948. Á háskólaárunum var hann formaður Stúdentaráðs. Hann var formaður Heimdallar 1952-1954 og Sambands ungra sjálfstæðismanna 1957-1959. Hann stundaði síðan framhaldsnám í lögfræði og hagfræði við Harvard-háskóla. 

## Starfsferill
Geir rak málflutningsskrifstofu í Reykjavík 1951-1959 og var jafnframt forstjóri H. Benediktsson & Co. 1955-1959. 

Geir var borgarstjóri í Reykjavík frá 19. nóvember 1959 til 1.&nbsp;desember&nbsp;1972, fyrst með Auði Auðuns en einn frá 6.&nbsp;október&nbsp;1960.
Meðan Geir sat sem borgarstjóri voru verklegar framkvæmdir miklar, t.d. voru vel flestar götur Reykjavíkur malbikaðar í borgarstjóratíð hans. 

Geir var kjörinn varaformaður Sjálfstæðisflokksins á landsfundi 1971 og endurkjörinn 1973 en varð formaður flokksins haustið 1973 er Jóhann Hafstein varð að draga sig í hlé af heilsufarsástæðum. 

Geir var kjörinn þingmaður Reykvíkinga 1971 og varð forsætisráðherra 28.&nbsp;ágúst&nbsp;1974 og gegndi þeirri stöðu fram til 1978. Hann var þingmaður til 1983. Það ár lét hann af formennsku Sjálfstæðisflokksins.

Hann var utanríkisráðherra 1983-1986 en gegndi upp frá því stöðu bankastjóra í Seðlabankanum til dauðadags 1.&nbsp;september&nbsp;1990.

## Heimildir
* 
*

## Tengill
* Æviágrip á heimasíðu Alþingis
Þorsteinn Pálsson

**Þorsteinn Pálsson** (f. 29. október 1947) er fyrrverandi forsætisráðherra Íslands (1987-1988) og formaður Sjálfstæðisflokksins 1983-1991. 

Foreldrar Þorsteins voru Páll Sigurðsson skrifstofumaður og Ingigerður Nanna Þorsteinsdóttir húsmóðir. Eiginkona Þorsteins var Ingibjörg Þórunn Rafnar hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi umboðsmaður barna en hún lést árið 2011. Þau eignuðust þrjú börn. 

## Nám og störf
Þorsteinn lauk stúdentsprófi frá Verzlunarskóla Íslands árið 1968 og lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1974. Hann var blaðamaður á Morgunblaðinu samhliða námi 1970-1974 og fastráðinn blaðamaður þar 1974-1975, ritstjóri Vísis 1975-1979 og framkvæmdastjóri Vinnuveitendasambands Íslands 1979-1983. Þorsteinn sat á þingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Suðurlandskjördæmi 1983-1999, þó hann byggi í Reykjavík.

Þorsteinn neyddi Albert Guðmundsson til afsagnar úr stóli iðnaðarráðherra vorið 1987 eftir að meint skattsvik Alberts komust í hámæli. Albert naut lýðhylli og stofnaði Borgaraflokkinn sem fékk gott brautargengi í Alþingiskosningunum 1987. Engu að síður tókst Þorsteini að mynda ríkisstjórn þá um sumarið ásamt Framsóknarflokki og Alþýðuflokki. Verðstöðnun varð síðar ásteitingarsteinn í stjórnarsamstarfinu sem var rofið í sjónvarpsútsendingu á Stöð 2 þann 17. september 1988. 

Þorsteinn tapaði fyrir Davíð Oddssyni borgarstjóra í formannskjöri á landsfundi Sjálfstæðisflokksins 1991. 

Þorsteinn var sjávarútvegs-, dóms- og kirkjumálaráðherra í fyrstu tveimur ríkisstjórnum Davíðs Oddssonar, einkum til að tryggja sátt og einingu meðal flokksmanna. Þorsteinn er sá maður sem lengst hefur farið með sjávarútvegsmál í ríkisstjórn Íslands. Haustið 1998 tilkynnti Þorsteinn að hann hyggðist ekki sækjast eftir áframhaldandi setu á Alþingi. Að loknum kosningum fékk hann lausn frá embætti og tók Davíð Oddsson við ráðuneytum Þorsteins uns þriðja ráðuneyti Davíðs var skipað 23. maí 1999. Þá varð Þorsteinn sendiherra í London og síðar í Kaupmannahöfn á árunum 1999-2005.

Þorsteinn var ritstjóri Fréttablaðsins á árunum 2006-2009. Hann hefur alla tíð titlað sig sem blaðamann í símaskránni. 

Þorsteinn gekk úr Sjálfstæðisflokknum yfir í Viðreisn árið 2016. Þorsteinn er eini fyrrverandi forsætisráðherra Íslands sem en er á lífi sem sat á 20. öld. 

## Tengt efni
* Ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar
* Eimreiðarhópurinn

## Tilvísanir
ABBA

**ABBA** var vinsæl sænsk popphljómsveit, sem starfaði frá 1972 til 1982 en kom saman árið 2016 og gerðu nýja tónlist. Hljómsveitin varð fræg er hún vann Eurovision keppnina árið 1974, með laginu „Waterloo“. ABBA var ein af vinsælustu hljómsveitum heims á diskóárunum og átti marga góða smelli fyrir utan *Waterloo*, m.a. „Dancing Queen“, „Mamma Mia“ og „Money, Money, Money“. Meðlimir hljómsveitarinnar eru: Anni-Frid Lyngstad, Benny Andersson, Björn Ulvaeus og Agnetha Fältskog og var nafn hljómsveitarinnar myndað úr upphafsstöfum nafna þeirra. Þau Agnetha og Björn voru hjón á tímabilinu 1971 til 1979. Síðar giftust Benny og Anni-Frid og voru gift á árunum 1978 til 1981.

Kvikmyndin Mamma Mia! var gerð úr lögum frá hljómsveitinni frægu. Benny Andersson og Björn Ulvaeus hjálpuðu til við gerð myndarinnar og koma þeir fram í laginu „Man after midnight“.

Árið 2018 kom ABBA aftur saman eftir 35 ára hlé og tók upp tvö lög. ABBA safnið í Stokkhólmi opnaði árið 2013. Árið 2021 kom út *Voyage*, fyrsta plata þeirra í 40 ár. Ári síðar voru haldnir sýndarveruleikatónleikar með hljómsveitinni.

Benny Anderson tilkynnti að ekkert myndi gerast hjá sveitinni eftir það.

## Breiðskífur
* *Ring Ring* (1973)
* *Waterloo* (1974)
* *ABBA* (1975)
* *Arrival* (1976)
* *The Album* (1977)
* *Voulez-Vous* (1979)
* *Super Trouper* (1980)
* *The Visitors* (1981)
* *The Voyage* (2021)

## Tilvísanir

## Tengill

* The Hep Stars International Official website; Benny Andersson before ABBA 
*
Auðhumla

**Auðhumla** í norrænni goðafræði er frumkýrin. Hún varð til þegar frost Niflheims blandaðist eldum Múspellsheims í Ginnungagapi.

Jötuninn Ýmir varð einnig til þegar þetta gerðist. Auðhumla nærði Ými lengst af með mjólk hennar, en það runnu fjórar mjólkurár úr spenum hennar. Auðhumla nærðist á hrímsteinum og sleikti þá til að fá næringu. Einn daginn er hún var að sleikja hrímsteinana birtist hár mans, þann næsta höfuð mans og að lokum, þriðja daginn, birtist maðurinn allur. Maðurinn var kallaður Búri.
Samband ungra sjálfstæðismanna

**Samband ungra sjálfstæðismanna** (skammstafað **SUS**) var stofnað á Þingvöllum 27. júní 1930. Var sambandið stofnað þegar 15 svæðisbundin félög komu sér saman um að stofnun landssambands ungra sjálfstæðismanna með því að senda fulltrúa sína til stofnþings að þingvöllum. Voru stofnaðilar sambandssins því Fylkir frá Ísafirði, Heimdallur í Reykjavík, Óðinn á Flateyri, Skjöldur í Stykkishólmi, Stefnir í Hafnarfirði, Vörður á Akureyri ásamt sjálfstæðisfélaga í Bolungavík, Borgarnesi, Eskifirði, Sauðárkróki, Siglufirði, Vestmannaeyjum og Vestur-Húnavatnssýslu ásamt því að félög í Ólafsvík og Hnappadalssýslu komu að stofnun sambandsins án þess að senda fulltrúa á þingið. Taldi félagatal sambandsins við stofnun þess 1400 manns sem þótti mikill fjöldi í ljósi þess að Sjálfstæðisflokkurinn var þá um árs gamall.  

Í lögum sambandsins við stofnun þess kemur fram í 2. grein "Tilgangur sambandsins er: a) að vinna að því, að Ísland taki að fullu öll sín mál í eigin hefnur og gæði landsins til afnota fyrir landsmenn eina. b) að efla í landinu þjóðlega, víðsýna og frjálslynda framfarastefnu á grundvelli einstaklingsfrelsis, atvinnufrelsis og séreignar, með hagsmuni allra stétta fyrir augum.  

SUS er samband allra svæðisbundinna sjálfstæðisfélaga ungs fólks á aldrinum 15 til 35 ára. Félögin eru 38 talsins, og af þeim er Heimdallur í Reykjavík stærsta félagið. Í félaginu eru milli 12.000-15.000 manns sem eiga aðild að félaginu í gegnum aðildarfélög víðsvegar um landið. Er sambandið því stærsta stjórnmálahreyfing landsins að að frátöldum Sjálfstæðisflokknum.  

Sambandsþing eru haldin annað hvert ár í ágúst eða september þar sem formaður og 26 stjórnarmenn úr öllum kjördæmum landsins eru kjörnir til tveggja ára. Þess á milli eru haldin málefnaþing annað hvert ár.  Stjórnin hittist að jafnaði mánaðarlega. Framkvæmdastjórn, sem fer með daglegan rekstur sambandsins kemur saman vikulega. Skrifstofa sambandins er í Valhöll við Háaleitisbraut 1, Reykjavík.

Núverandi formaður SUS er Júlíus Viggó Ólafsson en hann var kjörinn formaður á sambandsþingi SUS á Selfossi þann 5. október 2025.

## Aðildarfélög Sambands ungra sjálfstæðismanna

## Formenn SUS

## Tenglar
*Vefur sambandsins
*Fyrri stjórnir SUS
*Fréttatilkynning frá stofnun SUS
Kurów

**Kurów** er þorp í Lublin-héraði austarlega í Póllandi, á milli borganna Puławy og Lublin, við ána Kurówka. Íbúar voru 2811 árið 2005.

Kurów hlaut kaupstaðarréttindi samkvæmt Magdeburg-lögunum milli 1431 og 1442. 1670 missti bærinn þau réttindi eftir plágu en endurheimti þau skömmu síðar. 1795 lenti það undir yfirráðum Austurríkis, 1809 varð það hluti af Varsjár-hertogadæminu og hluti af Pólska konungsríkinu undir stjórn Rússakeisara árið 1815. 1870 missti bærinn svo kaupstaðarréttindi sína endanlega. Síðan 1918 hefur það tilheyrt Póllandi.

Helstu kennileiti bæjarins eru kirkja frá endurreisnartímanum. Þorpið er einnig þekkt fyrir að vera fæðingarstaður hershöfðingjans Wojciechs Jaruzelskis sem stjórnaði Póllandi á níunda áratug tuttugustu aldar.
Stefnir

**Stefnir** getur átt við eftirfarandi:

* Mannsnafnið Stefni,
* Stefni, tímarit Sambands ungra sjálfstæðismanna.
Ayn Rand

**Ayn Rand** (2. febrúar 1905 – 6. mars 1982) var bandarískur rithöfundur og heimspekingur sem er frægust fyrir verk sín *The Fountainhead* og *Atlas Shrugged*. Í verkum sínum boðaði hún skynsamlega einstaklingshyggju og einstaklingsframtak. Stjórnmálahugmyndir hennar eru í anda *laissez-faire* kapítalisma og frjálshyggju en hún sagði sjálf heimspeki sína vera einkum undir áhrifum Aristótelesar.

Ayn Rand fæddist í Sankti Pétursborg í Rússlandi og var skírð **Alissa Zinovievna Rosenbaum**. Hún gerðist snemma andstæðingur hjarðhyggju, og tókst að komast til Bandaríkjanna í ársbyrjun 1926. Þegar þangað kom hélt hún til Hollywood í því skyni að freista gæfunnar sem handritshöfundur. Hún giftist leikaranum Frank O’Connor 1929 og gerðist bandarískur ríkisborgari 1931. Hún samdi nokkrar sögur og leikrit á fjórða áratug 20. aldar. En kunnustu verk hennar komu út seinna, skáldsögurnar *The Fountainhead* 1943 (sem birtist í íslenskri þýðingu Þorsteins Siglaugssonar 2011 undir nafninu *[[Uppsprettan]]*) og *Atlas Shrugged* 1957 (sem birtist í íslenskri þýðingu Elínar Guðmundsdóttur 2012 undir heitinu Undirstaðan). Meginstefið í báðum sögunum er hið sama, einstaklingurinn gegn múgnum, sköpun gegn sníkjulífi. Báðar sögurnar hafa selst í milljónum eintaka, *[[Uppsprettan]]* í 6,5 milljónum, *[[Undirstaðan]]* í átta milljónum. Í skáldsögum Rand skiptast söguhetjurnar í skapandi fólk og hamlandi og flytja söguhetjurnar langar ræður um lífsviðhorf sín, til dæmis Howard Roark fyrir rétti og John Galt í útvarp. Rand skrifaði einnig margt annað um heimspeki. Seinni hluta ævinnar bjó hún í New York þar sem hún lést.

## Tenglar
* Heimasíða Ayn Rand Institute 
* „Ayn Rand“  í The Internet Encyclopedia of Philosophy
* Ádeila á Rand eftir Murray Rothbard
* Grein um Rand eftir Andra Óttarsson 
* Álit Ayn Rand á frjálshyggjumönnum 
* Verk Ayn Rand á íslensku
Gítarskóli Ólafs Gauks

**Gítarskóli Ólafs Gauks** er gítarskóli í Reykjavík sem var stofnaður árið 1975. Í skólanum eru kennd grunngrip, nótur, þvergrip, tónlistartegundir eins og djass, blús og margt fleira. Kennslan er ætluð byrjendum frá átta ára aldri sem og lengra komnum, börnum, unglingum og fullorðnum. Gítarskólinn er að Síðumúla 17.

Gítarnámið var í upphafi útfært af gítarleikaranum Ólafi Gauki og kennt er bæði á rafmagnsgítar og klassískan, auk rafmagnsbassa. Námið skiptist í ÞREP og nemendum er raðað eftir því hvað við á hverju sinni. Fer það eftir aldri, kunnáttu og/eða áhugasviði. Notaðir eru geisladiskar til kennslu sem nemendur æfa sig eftir heima, og fylgja þannig hverju þrepi að því næsta. Boðið er upp á hóptíma, mest átta saman og svo er einnig líka hægt að sækja einkatíma ef þess er óskað. Ellefu vikna námskeið hefjast í janúar og september á ári hverju. Ekki er kennt á sumrin.

## Tenglar
* Heimasíða skólans 
* Mynd á mbl.is af nemanda að læra á gítar í skólanum
AC Milan

**A.C. Milan**, (*Associazione Calcio Milan* SpA) er ítalskt knattspyrnufélag og er eitt þekktasta og sigursælasta félagslið heims. Liðið hefur unnið ítölsku deildina 19 sinnum, aðeins Juventus og Inter Milan hafa unnið oftar.

## Árangur Milan
### Sigrar
* **[[Serie A|Ítalskir meistarar]]: 19**
** 1901, 1906, 1907, 1950-51, 1954-55, 1956-57, 1958-59, 1961-62, 1967-68, 1978-79, 1987-88, 1991-92, 1992-93, 1993-94, 1995-96, 1998-99, 2003-04, 2010-11,  2021-22

* **[[Evrópukeppni meistaraliða]]: 7**
** 1962-63, 1968-69, 1988-89, 1989-90, 1993-94, 2002-03, 2006-07

* **[[Ítalska bikarkeppnin]]: 5**
** 1966-67, 1971-72, 1972-73, 1976-77, 2002-03

* **[[Ítalski ofurbikarinn]]: 7**
** 1988, 1992, 1993, 1994, 2004, 2011, 2016

* **[[Heimsmeistarakeppni félagsliða]]: 4**
** 1969, 1989, 1990, 2007

* **[[Evrópski ofurbikarinn]]: 4**
** 1989, 1990, 1995, 2003

* **[[Evrópukeppni bikarhafa]]: 2**
** 1967-68, 1972-73

* **[[Latin Cup]]** 
** 1951, 1956

* **[[Mitropa Cup]]**
** 1981/82

### Úrslitaleikir (og tapað)

* **Evrópukeppni meistaraliða** 
** 1957/58, 1992/93, 1994/95, 2004/05

* **Evrópukeppni bikarhafa**
** 1973/74

* **Heimsmeistarakeppni félagsliða**
** 1963, 1993, 1994, 2003

* **Evrópski ofurbikarinn**
** 1974, 1994

* **Latin Cup**
** 1953

* **Ítalska bikarkeppnin**
** 1941/42, 1967/68, 1970/71, 1974/75, 1984/85, 1989/90, 1997/98
## Þekktir leikmenn
*Clarence Seedorf
*Gunnar Nordahl
* Alessandro Costacurta
* Carlo Ancelotti
* Cesare Maldini
* Demetrio Albertini
* Franco Baresi
* Frank Rijkaard
* Gianni Rivera
* Jean-Pierre Papin
* Marco van Basten
* Paolo Maldini
* Ruud Gullit
* Roberto Baggio
* Roberto Donadoni
* Mauro Tassotti
* Andrey Shevchenko
* Ronaldinho
* Ronaldo
* Kaká
* George Weah
* Brian Laudrup
* Alessandro Nesta
* Alexandre Pato
* Zlatan Ibrahimovic
* Robinho
* Thiago Silva
*Stephan El Shaarawy
* Marcel Desailly
* Cafu
Andakílshreppur

**Andakílshreppur** var hreppur í Borgarfjarðarsýslu, kenndur við sveitina Andakíl í botni Borgarfjarðar. 

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Andakílshreppur Hálsahreppi, Reykholtsdalshreppi og Lundarreykjadalshreppi undir nafninu *[[Borgarfjarðarsveit]]*.
Hálsahreppur

**Hálsahreppur** eða **Hálsasveit** (áður **Ásasveit**) var hreppur í uppsveitum Borgarfjarðarsýslu, sunnan megin Hvítár. 

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Hálsahreppur Andakílshreppi,  Reykholtsdalshreppi og Lundarreykjadalshreppi undir nafninu *[[Borgarfjarðarsveit]]*.

Hinn 10. júní 2006 sameinaðist Borgarfjarðarsveit Borgarbyggð, Hvítársíðuhreppi og Kolbeinsstaðahreppi undir merkjum *[[Borgarbyggð]]ar*.
Reykholtsdalshreppur

**Reykholtsdalshreppur** var hreppur í Borgarfjarðarsýslu, kenndur við Reykholtsdal í Borgarfirði. 

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Reykholtsdalshreppur  Andakílshreppi, Hálsahreppi og Lundarreykjadalshreppi undir nafninu *[[Borgarfjarðarsveit]]*.

Hinn 10. júní 2006 sameinaðist Borgarfjarðarsveit Borgarbyggð, Hvítársíðuhreppi og Kolbeinsstaðahreppi undir merkjum *Borgarbyggðar*.

## Bæir Reykholtsdalshrepps

* Sturlureykir
* Skáney
* Grímsstaðir
* Reykholt
* Breiðabólstaður
* Steindórsstaðir
* Vilmundarstaðir
* Hægindi
* Kópareykir
* Kjalvararstaðir
* Snældubeinsstaðir
* Kleppjárnsreykir
* Hamrar
* Litli-Kroppur
* Geirshlíð
* Geirshlíðarkot
* Brennistaðir
* Hæll
* Hrísar
* Skógar
* Brúsholt
* Steðji
* Stóri-Kroppur
* Klettur
* Deildartunga
* Brekkukot
* Hurðarbak
* Grafarkot
Lundarreykjadalshreppur

**Lundarreykjadalshreppur** (áður **Syðri-Reykjadalshreppur**) var hreppur í Borgarfjarðarsýslu, kenndur við Lundarreykjadal í Borgarfirði. 

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Lundarreykjadalshreppur  Andakílshreppi, Hálsahreppi og Reykholtsdalshreppi undir nafninu *[[Borgarfjarðarsveit]]*.
Wallace Broecker

**Wallace Broecker** (f. 29. nóvember 1931 í Chicago í Illinois í Bandaríkjunum; d. 18. febrúar2019) var bandarískur jarðefnafræðingur og einn fremsti vísindamaður heims í túlkun á líffræðilegum, efnafræðilegum og eðlisfræðilegum hringrásarkerfum Jarðar. 

Wallace hóf rannsóknir sínar árið 1950 með því að þróa tækni til að mæla geislakolsinnihald sjávar ásamt aldri og uppsöfnunarhraða djúpsjávar- og stöðuvatnasets. Gögnin notaði hann til að rekja mynstur hringrásarkerfa sjávar með tíma. Hann var einn úr hópi vísindamanna sem stundaði geislakolsmælingar á skeljum úr seti af sjávarbotni og þannig sitt af mörkum til þeirrar uppgötvunar, að síðasta jökulskeið hafi endað fyrir um 11.000 þúsund árum.
Jyväskylä

Jyväskylä er borg í mið-Finnlandi, 140 km frá Tampere og 270 km frá Helsinki. Borgin stendur nálægt vötnunum Päijänne og Keitele og eru íbúar Jyväskylä um 141.400 manns (2019). Jyväskylä er þekkt skólaborg og nokkurskonar Aþena Finnlands. Einnig er borgin þekkt fyrir margar byggingar sem hannaðar voru af hinum fræga finnska arkitekt Alvar Aalto.
Tampere

**Tampere** (*Tammerfors* á sænsku) er borg í suður-Finnlandi í héraðinu Pirkanmaa. Hún er á milli vatnanna Näsijärvi og Pyhäjärvi. Mismunur á vatnsyfirborði vatnanna tveggja er 18 m og tengja Tammerkoski flúðirnar þau saman. Flúðirnar hafa verið mikilvægur orkugjafi í gegnum tíðina og í seinni tíð sér í lagi til myndunar rafmagns. 

Í borginni sjálfri búa um 235.000 manns (2021) en á svæðinu öllu búa um 335.000 manns. Tampere er næstmikilvægasta þéttbýlissvæði Finnlands á eftir höfuðborgarsvæðinu og er stærsta borg Norðurlanda sem ekki liggur að sjó.

## Íþróttir
* Tampereen Pyrintö (körfuknattleikur)
Kristján Danakrónprins

**Kristján Danaprins** skírður **Christian Valdemar Henri John** (fæddur í Kaupmannahöfn, 15. október 2005) er krónprins Danmerkur, sonur Friðriks 10. Danakonungs og Maríu Danadrottningar.

Prinsinn var skírður þann 21. janúar 2006 í kirkju Kristjánsborgarhallar. Hann á átta guðforeldra; Hákon og Mette-Marit af Noregi, Viktoríu, krónprinsessu Svía, Jóakim Danaprins (bróður Friðriks), Pál, krónprins Grikklands (að nafninu til), Jane Stephens (elstu systur Maríu) og tvo vini Maríu og Friðriks. Hann á þrjú systkini Ísabellu, Vincent og Jósefínu.
 
## Tenglar
Kristján Danaprins (danska)
Friðrik 10. Danakonungur

**Friðrik 10.** eða **Frederik André Henrik Christian**, (fæddur í Kaupmannahöfn, 26. maí 1968) er núverandi konungur Danmerkur. Hann er frumburður Margrétar 2. Danadrottningar og Hinriks prins. Friðrik tók við dönsku krúnunni eftir afsögn móður sinnar þann 14. janúar árið 2024.

Friðrik giftist heitkonu sinni, Mary Elizabeth Donaldson, þann 14. maí 2004 í dómkirkjunni í Kaupmannahöfn. Krónprinsparið eignaðist soninn Kristján, þann 15. október 2005 og dótturina Ísabellu, 21. apríl 2007. Þau eignuðust svo tvíburana Vincent og Jósefínu, 8. janúar 2011.

Friðrik er 214. í erfðaröðinni að bresku krúnunni þar sem hann er barna-barna-barna-barnabarn Viktoríu Bretadrottningar í gegnum móðurömmu sína, Ingiríði. 

Friðrik varð konungur Danmerkur þann 14. janúar 2024 við afsögn móður sinnar.

## Tilvísanir
Álftaneshreppur (Gullbringusýslu)

**Álftaneshreppur** var hreppur í Gullbringusýslu. Náði hann frá Kópavogslæk, um Álftanes og Hafnarfjörð og suður í Hvassahraun.

Álftaneshreppi var skipt í tvennt árið 1878, í Garðahrepp og Bessastaðahrepp.
Annað ráðuneyti Ólafs Thors

Annað ráðuneyti Ólafs Thors, og fyrsta ríkisstjórn lýðveldisins Íslands sem studdist við þingræðislegan meirihluta var gjarnan nefnt *Nýsköpunarstjórnin*. Togarar sem keyptir voru til landsins að undirlagi ríkisstjórnarinnar voru nefndir nýsköpunartogarar. Markmið stjórnarinnar var að skapa nýjungar í atvinnulífi landsmanna. Stjórnin hafði mikinn gjaldeyri til fjárfestinga, svonefndan stríðsgróða. Á endanum rofnaði stjórnarsamstarfið 10. október 1946 vegna deilna um veru bandarísks hers á Íslandi einkum og sér í lagi á grunni Keflavíkursamningsins. Stjórnin sat þó til 4. febrúar 1947 uns tekist hafði að mynda nýja stjórn.

Sjálfstæðisflokkur leiddi stjórnarsamstarfið með Alþýðuflokki og Sósíalistaflokki. Þetta var fyrsta aðkoma sósíalista að ríkisstjórn Íslands. Nokkrir þingmenn Sjálfstæðisflokksins, Pétur Ottesen, Jón Sigurðsson á Reynistað, Þorsteinn Þorsteinsson, Gísli Sveinsson og Ingólfur Jónsson voru í stjórnarandstöðu enda var þeim ekkert gefið um að vinna með sósíalistum.

Ólafur Thors, formaður Sjálfstæðisflokksins, var forsætis- og utanríkisráðherra.
Pétur Magnússon, varaformaður Sjálfstæðisflokksins, var fjármála- og viðskiptaráðherra.
Áki Jakobsson, Sósíalistaflokki, var sjávarútvegsráðherra; hann fór einnig með flugmál. 
Brynjólfur Bjarnason, formaður miðstjórnar Sósíalistaflokksins, var menntamálaráðherra. 
Emil Jónsson, Alþýðuflokki, var samgöngu- og iðnaðarmálaráðherra; hann fór einnig með kirkjumál. 
Finnur Jónsson, Alþýðuflokki, var dóms- og félagsmálaráðherra; hann fór einnig með verslunarmál.
Hafnir

**Hafnir** eru byggðarlag á vesturströnd Reykjanesskagans, kennt við bæina Kirkjuhöfn og Sandhöfn, sem nú eru í eyði. Íbúar voru 107 árið 2024.

Hafnahreppur var sjálfstætt sveitarfélag til 11. júní 1994, en þá sameinaðist hann Keflavíkur- og Njarðvíkurkaupstöðum undir merkjum *[[Reykjanesbær|Reykjanesbæjar]]*. Torfbærinn Kotvogur er við fjöruborðið. 

## Eitt og annað
* Lagið Partýbær með hljómsveitinni Ham fjallar um ferðalag meðlima bandsins í partý í Höfnum.
* Systkinin Vilhjálmur Vilhjálmsson og Ellý Vilhjálms voru fædd og uppalin í Merkinesi í Höfnum.

## Tilvísanir
Tom Egeland

**Tom Egeland** (8. júlí 1959 í Osló – ) er norskur rithöfundur.  Hann hefur skrifað sex bækur og hafa sumar verið þýddar yfir á ellefu tungumál.  *Við enda hringsins* (2001) vakti frekari athygli eftir að metsölubók Dan Brown *Da Vinci lykillinn* (2003) hafði öðlast töluverða frægð, en þessi verk þykja að ýmsu lík.  Egeland bætti við eftirmála í bók síðar þar sem hann ber bækurnar sjálfur saman, gagnrýnir það sem Dan Brown hefur kallað sagnfræðilegar staðreyndir og ýmislegt fleira.

## Bækur eftir Egeland
**Stien mot fortiden* (1988)
**Skyggelandet* (1993)
**Trollspeilet* (1997)
**Sirkelens ende* (2001) — „Við enda hringsins“
**Åndebrettet* (2004)
**Ulvenatten* (2005)
**Paktens voktere* (2007)
Maurice Allais

**Maurice Allais** (31. maí 1911 – 9. október 2010) var franskur hagfræðingur, sem hlaut Nóbelsverðlaunin í hagfræði 1988. Hann var einn af stofnendum Mont Pèlerin-samtakanna, alþjóðlegs málfundafélags frjálshyggjumanna, 1947.

Allais fæddist í París, og rak faðir hans ostabúð, en féll í fyrri heimsstyrjöld, 1915. Allais braust til mennta og lauk prófum í stærðfræði og heimspeki, áður en hann settist í École Polytechnique, Verkfræðiskólann, í París. Hann gerðist námuverkfræðingur, en gaf einnig út ýmis hagfræðirit. Frá 1948 stundaði hann aðeins háskólakennslu og rannsóknir við ýmsar stofnanir. Þótt hann væri einn af stofnendum Mont Pèlerin samtakanna 1947, tók hann lítinn þátt í starfi þeirra, enda var hann ekki sannfærður um eina meginkenningu frjálshyggjumanna, sem er, að náttúruauðlindir séu best komnar í eigu einkaaðila. Hann hefur líka látið í ljós efasemdir um, að óheft alþjóðaviðskipti hafi eins góðar afleiðingar og flestir frjálshyggjumenn halda fram.

## Tenglar
* Stutt sjálfsævisaga Maurice Allais 
* Vefur á frönsku um Maurice Allais
Wilhelm Röpke

**Wilhelm Röpke** (10. október 1899 - 12. febrúar 1966) var þýskur hagfræðingur, áhrifamikill ráðgjafi Konrads Adenauers og Ludwigs Erhards og einn af stofnendum Mont Pèlerin-samtakanna, alþjóðlegs málfundafélags frjálslyndra fræðimanna.

Röpke fæddist í Schwarmstedt rétt hjá Hannover. Faðir hans var læknir. Röpke lauk prófum í hagfræði og stjórnvísindum frá háskólunum í Göttingen, Tübingen og Marburg. Hann varð hagfræðiprófessor í Jena-háskóla 1925 og kenndi síðar í Graz og Marburg. Þegar þjóðernisjafnaðarmenn tóku völd 1933, missti Röpke stöðu sína og varð eftir það að birta rit sín undir dulnefninu Ulrich Unfried. Hann fluttist til Tyrklands, þar sem hann fékk kennarastöðu í Háskólanum í Istanbul. Hann var forseti Mont Pèlerin samtakanna 1961-1962, næstur á eftir Friedrich A. von Hayek. Eftir stríð hafði Röpke veruleg áhrif í Þýskalandi, sérstaklega á hina frjálslyndu efnahagsstefnu Erhards, viðskiptaráðherra og síðar kanslara. Í ritum sínum boðaði Röpke hófsamlega frjálshyggju, svokallaða Ordo-frjálshyggju, þar sem gert var ráð fyrir víðtækari íhlutun ríkisins í atvinnulífinu, þó aðallega til stuðnings frjálsri samkeppni, en Chicago-hagfræðingarnir og Austurrísku hagfræðingarnir hugsuðu sér. Hann lagði mikla áherslu á ýmis sjálfvalin og sjálfsprottin tengsl manna, til dæmis fjölskyldu og kirkju. Hann var gagnrýninn á Evrópusambandið, sem stofnað var með Rómarsáttmálanum 1957. Röpke kenndi frá 1937 til dánardags í Institut Universitaire de Hautes Études Internationales (Rannsóknarstofnun í alþjóðamálum) í Genf í Sviss.

## Helstu verk
* *Die Lehre von der Wirtschaft*, Bern, 1937.
* *Gesellschaftskrisis der Gegenwart*, Zürich, 1942.
* *Civitas Humana. Grundfragen der Gesellschafts- und Wirtschaftsreform*, Zürich, 1944.
* *Internationale Ordnung*, Zürich 1945.
* *Jenseits von Angebot und Nachfrage*, 1958; 5. útg., Bern 1979, ISBN 3-258-02873-7

## Tenglar
*Fróðleikur á þýsku um Röpke 
*Fróðleikur á ensku um Röpke
Johannes Rau

**Johannes Rau** (16. janúar 1931 í Wuppertal – 27. janúar 2006 í Berlín) var þýskur stjórnmálamaður.

Hann gekk í þýska jafnaðarmannaflokkinn (SPD) árið 1957 og komst fljótt til metorða innan hans. Rau var kosinn á þing sambandslandsins Nordrhein-Westfalen árið 1958 og var forsætisráðherra þess frá 1978 til 1998. 

Rau var kjörinn 8. forseti Þýskalands árið 1999 og gegndi þeirri stöðu í eitt kjörtímabil, eða til 2004.

## Tilvísanir
Njarðvík

**Njarðvík** er bær við samnefnda vík á norðanverðum Reykjanesskaga austan megin við Miðnesið, og heyrir undir sveitarfélagið Reykjanesbæ. Bærinn skiptist í tvo þéttbýliskjarna, Innri-Njarðvík (austan megin við víkina) og Ytri-Njarðvík (vestan megin við víkina), og er því oft talað um „Njarðvíkur“ í fleirtölu. Njarðvíkurnar voru tvær bæjarþyrpingar eða hverfi svipað og aðrir staðir á Suðurnesjum þar til vélbátaútgerð hófst eftir aldamótin 1900. Á milli þessara bæjaþyrpinga voru leirur, Fitjar, þar sem nú er þjónustu- og verslunarkjarni. Mikið nýtt byggingaland hefur verið tekið í notkun í vestur og austur frá Innri-Njarðvík frá því á 9. áratug 20. aldar svo nú er orðin samfelld byggð umhverfis víkina og allt austur á Vogastapa. Frá 8. áratug 20. aldar byggðist Ytri-Njarðvík í norður að sveitarfélagsmörkum við Keflavík. Ytri-Njarðvík hefur líka byggst í vestur upp hlíðina að Grænás.

Upphaflega voru Njarðvíkurbæirnir í Rosmhvalaneshreppi, en voru færðir undir Vatnsleysustrandarhrepp 24. apríl 1596. Árið 1889 var stofnaður sérstakur hreppur, Njarðvíkurhreppur, enda hafði byggð þá aukist mikið í landi Njarðvíkur. Njarðvíkurhreppur sameinaðist nágrannabænum Keflavík undir heitinu „Keflavíkurhreppur“ 15. júní 1908, en Keflavík sjálf hafði fram að því tilheyrt Rosmhvalaneshreppi. Njarðvíkurhreppur klauf sig aftur frá Keflavíkurhreppi 1. janúar 1942, aðallega vegna óánægju með rafveitumál og hafnarmál. Njarðvík fékk kaupstaðarréttindi 1. janúar 1976. Þann 11. júní 1994 sameinaðist Njarðvík Keflavíkurkaupstað og Hafnahreppi undir nafninu „Reykjanesbær“.

## Athugasemdir

## Tilvísanir
Holger Cahill

**Holger Cahill** (*Sveinn Kristján Bjarnarson*) (13. janúar 1887 – 1960) var vestur-íslenskur listfræðingur og forstöðumaður Museum of Modern Art í New York 1932. Hann hafði sérstakan áhuga á alþýðulist. Þann 5. september 1938 birtist mynd af honum á forsíðu Time Magazine. 

Holger Cahill fæddist á Skógarströnd og var skírður Sveinn Kristján Bjarnarson, en hann var sonur Björns Jónssonar og Kristínar Bjarnadóttur. Hann fluttist ungur með foreldrum sínum til Kanada og síðar til Norður-Dakóta. Þar dó faðir hans árið 1895. Skólaganga hans á unglingsárunum var af skornum skammti, en þegar fram liðu stundir nýtti hann sér kvöldnámskeið sem á leið hans urðu. Árið 1921 var hann ráðinn til starfa við Newark Museum í New Jersey. Síðar varð hann um árabil einn af helstu ráðgjöfum Franklin Delano Roosevelt forseta og John D. Rockefeller yngra, enda talinn einn fremsti listfræðingur Bandaríkjanna. 

Frá ungum aldri skrifaði Sveinn Kristján (Holger Cahill) greinar og smásögur fyrir blöð og tímarit og hélt því áfram alla ævi. Hann skrifaði einnig skáldsögur, en fyrsta skáldsaga hans, *Profane Earth*, kom út 1927, en þekktustu skáldsögur hans eru *Look South of the Polar Star* (1947), sem gerist í Sjanghæ, og *The Shadow of My Hand*, sem byggð er á lífi fólks á Dakótasléttunum. Fyrir þá skáldsögu hlaut hann Guggenheimverðlaunin 1956. 

## Tenglar
* Æviágrip 
* ''Kvöldstund í New York''; grein í Lögberg-Heimskringlu 1983
* ''Brot úr ævisögu Holgers Cahill''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1980
* ''Íslendingurinn sem komst á forsíðu Time''; af heimasíðu mbl.is
H. Harvard Arnason

**H. Harvard Arnason** eða **Hjörvarður Árnason** (1909 – 1986) var vestur-íslenskur listfræðingur. Hann fæddist í Kanada af íslensku foreldri og gekk í Manitoba-háskóla en fluttist síðar til Bandaríkjanna og varð bandarískur ríkisborgari árið 1940. Hann var fulltrúi á Íslandi í Seinni heimsstyrjöldinni. 1951 til 1961 var hann forstöðumaður Walker Art Center, eins af þekktustu nútímalistasöfnum Bandaríkjanna. Hann samdi þekkt rit um samtímalist, *[[A History of Modern Art (1968)|A History of Modern Art]]* sem kom út árið 1968.

Fantasíurithöfundurinn Eleanor Arnason er dóttir hans.
María Danadrottning

**María Danadrottning** (fædd **Mary Elizabeth Donaldson**, 5. febrúar 1972 í Hobart, Tasmaníu) er eiginkona Friðriks 10. Danakonungs og núverandi Danadrottning.

María er yngsta barn John Dalgleish Donaldson og Henriettu Clark Donaldson (f. Horne) (d.1997). Faðir hennar giftist aftur 2001 Susan Elizabeth Donaldson (f. Horwood), rithöfundi frá Bretlandi. María á þrjú systkini, Jane Alison Stephens, Patricia Anne Bailey og John Stuart Donaldson.

Hún giftist Friðriki við hátíðlega athöfn 14. maí 2004 í dómkirkjunni í Kaupmannahöfn og 15. október 2005 átti hún frumburð þeirra Friðriks, prinsinn Kristján. Þann 21. apríl 2007 eignaðist krónprinsparið dótturina Ísabellu, sem er fyrsta stúlkubarnið sem fæðist í konungsfjölskyldunni síðan 1946. 
## Tenglar
María Danaprinsessa (á dönsku)
Rosmhvalaneshreppur

**Rosmhvalaneshreppur** var hreppur á utanverðum Reykjanesskaga í Gullbringusýslu. Rosmhvalur er annað orð yfir rostung.

Til forna náði Rosmhvalaneshreppur yfir allt Miðnes (sem þá hét Rosmhvalanes) og inn að Vogastapa. Mörkum hreppsins var fyrst breytt 24. apríl 1596 þegar Njarðvíkurbæirnir voru settir undir Vatnsleysustrandarhrepp. Árið 1886 var hreppnum skipt í tvennt eftir Miðnesinu endilöngu. Innri helmingurinn hélt nafninu áfram en sá ytri fékk nafnið Miðneshreppur.

15. júní 1908 var því sem eftir var af Rosmhvalaneshreppi aftur skipt í tvo hluta. Meginhlutinn varð þá að Gerðahreppi en suðurendinn með kauptúninu í Keflavík sameinaðist Njarðvíkurhreppi undir nafninu *Keflavíkurhreppur*.

## Tilvitnanir
Ambrose Bierce

**Ambrose Gwinnett Bierce** (24. júní 1842, Horse Cave Creek, Meigs County, Ohio, BNA – dánardagur er óljós, hugsanlega í desember 1913 eða snemma árið 1914, líklegast í Mexíkó) var bandarískur háðsádeiluhöfundur, gagnrýnandi, skáld, smásöguhöfundur, ritstjóri og blaðamaður.

Hann er frægur fyrir skýran og tilfinningalausan stíl. Ofsafengin, myrk og háðsleg gagnrýni hans ávann honum gæluheitið „bitri Bierce“. Svo lotningarfullt var orðspor Bierce að sumir menn hræddust gagnrýni hans á samtímaritverkum því hún gat ráðið um það hvort rithöfundurinn gat haldið áfram iðju sinni eða ekki.

Í desember 1913 fór Bierce til borgarinnar Chihuahua í Mexíkó til þess að fylgjast með átökunum í mexíkósku byltingunni í her Pancho Villa. Hann hvarf og var talinn hafa gengið til liðs við byltingarmennina. Hann sást aldrei framar. 

## Ritverk
* The Devil's dictionary

## Tenglar

* The Ambrose Bierce Site
* The Ambrose Bierce Appreciation Society
* The Ambrose Bierce Project 
* "Ambrose Bierce, 'the Old Gringo': Fact, Fiction and Fantasy" 
* One of Bierce's last letters
* Æviágrip og tilvitnanir í Ambrose Bierce 
* Waking Ambrose: Modern Adjustments of the Devil's Dictionary
* Ambrose Bierce 
* 
* Free audiobook of ''The Parenticide Club'' from LibriVox
* The Malignancy of Nature in Bierce's Horror Stories  
* A reading of "An Occurrence at Owl Creek Bridge" and a discussion of the life and writing of Ambrose Bierce - RealAudio 
* Essay on Bierce's short stories
* Alan Gulette's Bierce page 

## Tilvísanir
Handan góðs og ills

***Handan góðs og ills: Forleikur að heimspeki framtíðar*** (á frummáli: *Jenseits von Gut und Böse: Vorspiel einer Philosophie der Zukunft*) er heimspekiritverk eftir Friedrich Nietzsche sem kom fyrst út 1886 á þýsku.

Útgáfa verksins var fjármögnuð í fyrstu af Nietzsche sjálfum en það þótti ekki merkilegt á sínum tíma. Í því fjallar Nietzsche um það sem hann kallar fordóma heimspekinga og hafnar þeim grunnhyggnu (kristnu) siðferðisreglum sem eiga að hafa blindað þá í hugsun og gagnrýni. Hann fjallar um frjálsan vilja, trúmál og ýmislegt fleira sem viðkemur meintum fordómum heimspekinganna og talar um *nýju heimspekinganna* og *nýju heimspeki* þeirra sem væru þá lausir við slíka fordóma. Ritið hafði áhrif á tilvistarstefnu 20. aldar eins og flest rit hans.

Verkið hefur verið gefið út af Hinu íslenzka bókmenntafélagi í íslenskri þýðingu Þrastar Ásmundarsson og Arthúrs Björgvins Bollasonar.

## Útværir tenglar

* — ensk útgáfa.
* — þýsk útgáfa.
* Ritið í heild sinni með orðstöðulykli og leitarmöguleika. 
* Greinar á <em>Heimspekivef</em> Heimspekistofnunar HÍ um Nietzsche
Silvía Nótt

**Silvía Nótt** er persóna í þáttunum *[[Sjáumst með Silvíu Nótt]]* sem sýndir voru á sjónvarpsstöðinni Skjá einum.  Persónan er leikin af Ágústu Evu Erlendsdóttur leik- og söngkonu. Persónan er nokkurs konar háðsádeila á þá staðalímynd sem stundum er kölluð gelgja (hugtak sem notað er um unglinga á gelgjuskeiði en oft einnig til að lýsa ákveðinni staðalímynd) og einkennist af frekju, hroka, kækjum, eigingirni, málspjöllum og þjarki. Silvía Nótt tekur í þáttunum viðtöl við ýmsa þekkta einstaklinga og spyr oftast dónalegra og nærgöngulla spurninga en viðtalið endar oft á umræðu sem snýst um Silvíu sjálfa. Einnig gerir hún sér upp sambönd við frægt fólk og talar opinskátt um það til að upphefja sjálfa sig.

Silvía Nótt byggir á hugmyndinni um fávísa spyrilinn (sbr. Ali G. og Johnny Naz) sem læst vera heimskur og nýtir sér sókratíska kaldhæðni til að draga fram veikleika í afstöðu viðmælandans. Það sem einkennir Silvíu Nótt er þó fremur takmarkalítil sjálfhverfa þar sem viðfangsefni ádeilunnar er íslenska stjörnukerfið og fjölmiðlar. Viðmælandinn verður þannig nokkurs konar leikmunur í sýningu sem snýst um þáttarstjórnandann sjálfan, fremur en að afstaða hans eða verk skipti nokkru máli.

## Eurovision
Árið 2006 var lag Silvíu Nætur (má einnig beygja sem Nóttar) kosið sem framlag Íslands til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva (Eurovision) sem haldin var í Aþenu í Grikklandi.

Miklar deilur spunnust út af því þegar lag Silvíu lak á netið, en samkvæmt reglum RÚV mega lög keppninar ekki fara í spilun fyrr en eftir frumflutning þeirra í beinni útsendingu. Kristján Hreinsson lagði fram stjórnsýslukæru á hendur RÚV, en henni var vísað frá. Páll Magnússon útvarpsstjóri RÚV tók þá ákvörðun að dæma Silvíu ekki úr keppni. Vegna alls þess fjaðrafoks sem varð vegna lekans verða reglur nú líklegast endurskoðaðar. Þar verður að öllum líkindum komist að þeirri niðurstöðu að dreifing á internetinu geti ekki talist til opinbers flutnings.

Silvía Nótt fékk 70.190 greidd atkvæði í úrslitum forkeppninar sem sýnd var á RÚV 18. febrúar, en lögin í öðru og þriðja sæti fengu 30.018 og 9.942 atkvæði. Lagið heitir „Til hamingju Ísland“ en höfundur þess er Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson. Textann samdi Silvía sjálf og er af mörgum talinn gegnsýrður af sjálfsdýrkun og lýsingum á eigin ágæti. Silvía Nótt flutti lagið „Til hamingju Ísland“ í staðfærðri útgáfu á ensku undir nafninu „Congratulations“ í forkeppni Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva í Aþenu 18. maí 2006. Lagið fékk slæma útreið og komst ekki áfram í úrslit keppninnar. Í fyrsta sinn í sögu keppninnar var púað á keppanda *áður* en hann tók til söngs, þó að árið 1981 hafi framlag Breta verið púað af sviði.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Silvia Night @ IMDb . Skoðað 23. október 2010.