open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Þríhyrningur (fjall)

**Þríhyrningur** er fjall í nágrenni Hvolsvallar í Rangárvallasýslu. Það er samsett úr móbergsmyndun og blasir víða við af Suðurlandsundirlendinu. Fjallið myndast á stuttri gossprungu við eldgos undir jökli, líklega við lok síðasta jökulskeiðs (fyrir ~12.000 árum). Það gæti hins vegar verið eldra en aldursgreining hefur ekki verið gerð. 

Fjallið er nefnt eftir þremur toppum á fjallinu,  tveir þeirra eru kleifir flestum en sá þriðji, hæsti (675 m.y.s.) er eingöngu kleifur mjög vönum einstaklingum.

## Heimild
Ari Trausti Guðmundsson, Pétur Þorleifsson: Íslensk fjöll. Gönguleiðir á 151 tind. Reykjavík (Mál og Menning) 2004.

## Tilvísanir
Elizabeth Daily

**Elizabeth Daily**, eða **E.G. Daily** (fædd **Elizabeth Ann Guttman**, 11. september 1961 í Los Angeles, Kalifornía) er bandarísk leikkona og popptónlistarmaður. Sem leikkona er hún þekktust fyrir verk sín í Skriðdýrunum (*Rugrats*), *[[All Grown Up!]]*, *[[Stuðboltastelpurnar|Stuðboltastelpunum]]*, *[[ChalkZone]]* og **. Þekktustu lög Elizabeth Daily eru *[[Say It, Say It]]* (Billboard Hot Dance #1), *[[Love in the Shadows (lag Elizabeth Daily)|Love in the Shadows]]* (Billboard Hot Dance #6), *Shake It Up*, *I'm Hot Tonight* (notað voru í kvikmyndinni *[[Scarface]]* árið 1983).

## Tilvísanir


## Tenglar
* Opinber vefsíða Elizabeth Daily
Wardruna

**Wardruna** er norsk hughrifahljómsveit sem dregur innblástur sinn frá rúnum og andlegum hefðum norrænnar menningar. Hljómsveitin var stofnuð af Einari Selvik (einnig þekktur sem Hvíthrafn) árið 2003 ásamt tónlistarmönnunum Gaahl og Lindy Fay Hella. 

Árið 2009 kom út fyrsti geisladiskur hljómsveitarinnar *Rúnaljóð - Gap var ginnunga* og var hún tileinkuð 8 rúnum. Annar geisladiskur hljómsveitarinnar *Rúnaljóð - Yggdrasill* kom út árið 2013 og sá var tileinkaður öðrum rúnum af sama fjölda. 

Árið 2014 hlaut hljómsveitin heimsathygli þegar lög hennar voru notuð í írsk-kanadísku sjónvarpsþáttaröðinni Vikings.

Árið 2015 sagði Einar Selvik, þegar hann útskýrði merkingu að baki laginu Helvegurinn, að tilgangurinn með Wardruna væri ekki tilraun til að endurskapa hið forna heldur að skapa nýja söngva, ný lög, því söngvarnir sem eitt voru væru horfnir, væru dauðir.

Árið 2022 kom sveitin fram í Eldborg í Hörpu.

## Meðlimir
* Einar "Kvitrafn" Selvik: Söngur, öll hljóðfæri, lagahöfundur
* Lindy Fay Hella: Söngur, flauta
* Arne Sandvoll - bakraddir og ásláttur.
* HC Dalgaard - bakraddir, trommur og ásláttur
* Eilif Gundersen - blásturshljóðfæri og flautur 
* John Stenersen - moraharpa

### Fyrrum  meðlimir
* Gaahl: Söngur
*Jørgen Nyrønning

## Útgefin verk
* *Rúnaljóð - Gap Var Ginnunga* (2009, Indie Recordings/Fimbulljóð Productions)
* *Rúnaljóð - Yggdrasill* (2013, Indie Recordings/Fimbulljóð Productions)
* *Rúnaljóð - Ragnarök* (2016, Indie Recordings/Fimbulljóð Productions)
* *Skald* (2018, Indie Recordings/Fimbulljóð Productions)
* *Kvitravn* (2021, Columbia Records)
* *Birna* (2025)
## Tilvísanir
Le Daily Star

**Le Daily Star** eftir belgíska teiknarann Morris og höfundana Jean Léturgie og Xavier Fauche er 53. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1984, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval á sama ári. Bókin hefur ekki komið út á íslensku.

## Söguþráður

Sagan hefst á því að Lukku Láki kemur blaðamanninum og ritstjóranum Horace P. Greeley til aðstoðar eftir að Horace lendir í útistöðum við nokkra kúreka vegna óvæginna skrifa sinna í dagblaðið The Daily Star. Lukku Láki og Horace halda saman til bæjarins Dead End City þar sem Horace býður Láka starf á útgáfu blaðsins. Eins og blaðamanna er siður fer Horace fljótlega að stinga á ýmsum kýlum í bæjarlífinu. Eftir að hann skrifar í blaðið um vafasama viðskiptahætti kráreigandans O´Callagan, sem selur kúnnum sínum vatnsþynnt áfengi, kaupmannsins Fenweek, sem okrar á viðskiptavinum í krafti einokunar, og útfararstjórans Fiddlededee, sem auglýsir ómerkilega viðarkassa sem sérsmíðaðar líkkistur, ákveða þeir þrír að bregða fæti fyrir útgáfu dagblaðsins. Þegar tilraunir þeirra til að stöðva dreifingu pappírs og bleks til útgáfunnar og fá bæjarbúa upp á móti The Daily Star fara út um þúfur grípa þeir til þess ráðs að hefja sjálfir útgáfu nýs fríblaðs, The Dead End City Epitaph, til þess að kippa stoðunum undan útgáfu The Daily Star.

## Fróðleiksmolar

* Þrátt fyrir að sagan sé að langmestu leyti skáldskapur er persóna ritstjórans þó byggð á raunverulegri persónu, þ.e. Horace Greeley (1811-1872), stofnanda og ritstjóra stórblaðsins New-York Tribune og frambjóðanda Demókrata og frjálslyndra í forsetakosningum í Bandaríkjunum árið 1872.
* Í niðurlagi sögunnar gerir ritstjóri New-York Tribune mann út af örkinni til að leita hins týnda landkönnuðar Dr. Livingstone í myrkviðum Afríku. Í raun var fundur Henry Morton Stanley og Livingstone árið 1871 þó New-York Tribune og Horace Greeley óviðkomandi þar sem Stanley var þá blaðamaður hjá dagblaðinu New-York Herald sem stóð fyrir og fjármagnaði leiðangurinn. Dagblöðin tvö runnu saman í eitt löngu síðar eða árið 1924.
* Við sögulok kemur í ljós að vikapilturinn Pipo heitir réttu nafni Albert Londres. Þetta er tilvísun til franska rannsóknarblaðamannsins og rithöfundarins Albert Londres (1884-1932) sem af sumum er talinn vera fyrirmynd Hergé að blaðamanninum Tinna.
* Vísundaveiðimanninum William F. Cody (1846-1917), betur þekktum sem Buffalo Bill, bregður fyrir í sögunni. Hann birtist aftur síðar í stærra hlutverki í bókinni Le Pony Express.
* Útfararstjórinn Fiddlededee kom einnig við sögu í eldri Lukku Láka bók, Karlarígur í Kveinabæli.
* Bókin hlaut góðar viðtökur, seldist í yfir milljón eintaka og hefur verið þýdd á yfir 20 tungumál. Handritshöfundarnir Léturgie og Fauche nefndu báðir bókina sem sína bestu Lukku-Láka bók í viðtölum á árunum 2016 og 2017. http://marsam.graphics/lucky-luke-apres-goscinny-4-10-le-daily-star/
Okkar eigin Osló

***Okkar eigin Osló*** er íslensk kvikmynd frá árinu 2011, framleidd af Ljósbandi ehf. Hún fjallar um manneskjur sem fara á stefnumót í Osló og reyna að láta sambandið ganga upp á Íslandi.

## Heimildir
Under the Sign of the Black Mark

***Under the Sign of the Black Mark*** er þriðja hljómplata sænsku þungarokkshljómsveitarinnar Bathory. Platan var tekin upp í september árið 1986 en ekki gefin út fyrr en 11. maí árið 1987 með aðstoð utgáfufyrirtækisins  New Renaissance Records og Under One Flag. Platan er einna þekktust fyrir að hafa leikið lykilhlutverk í að skapa *fyrri kynslóð* svartmálmss, og hafði einnig stórtæk áhrif á *seinni kynslóðina* sem birtist upp úr 1990 í noregi.
Aríar

**Aríar** (Erani) er hugtak komið frá *arya* í sanskrít. Arya þýðir göfugur.

Ein af merkingum þess á við hóp af fólki, það er frum-Indó-Evrópumenn. Það hefur einnig verið talið að þetta fólk hafi myndað sérstakt þjóðarbrot þ.e. „Aríarnir“ líkt og Max Müller og fleiri notuðu hugtakið á 19. öldinni. Af þessari ástæðu hefur hugtakið almennt orðið nokkurs konar samnefnari yfir alla Indó-Evrópumenn. Müller minntist þó sérstaklega á það að notkun hans á hugtakinu ætti við hóp sem sameinaður væri að tungumáli en ekki ætterni. Hugtakið er einkum notað á málfræðilegum forsendum í nútímanum og á þar við fjölskyldu indó-írönsku (stundum kölluð indó-arísku) tungumálana.

## Aríski kynstofninn
Önnur merking á við aríska kynstofninn, kynstofn sem talinn er vera beinn afkomandi hins upprunalega aríska þjóðarhóps. Þessi merking var og er enn ríkjandi í kenningum um yfirburði hins evrópska kynþáttar („hvíti maðurinn“), sem margar hverjar hafa einnig dreift sér til Norður-Ameríku og Indlands. Samkvæmt hugmyndafræði nasista í seinni heimstyrjöldinni var germanski kynþátturinn álitinn hreinasti fulltrúi aríska kynstofnsins, með semíska kynstofninn í beinni mótstöðu gegn sér en hreinustu fulltrúar semíta voru gyðingar. Nasisminn hélt því fram að aríski kynstofninn og afkomendur hans væri eini kynstofninn sem væri fær um að *skapa* framsækna siðmenningu, á meðan aðrir kynþættir væru aðeins færir um að *viðhalda* menningu sinni innan sama þróunarrammans. Þessi hugmynd var og er enn styrkt í gegnum samanburð á framförum evrópskrar siðmenningar á sviðum vísinda, tækni og félagslegrar uppbyggingar miðað við frumstæða menningarheima þeldökkra kynþátta Afríku og Ameríku.
Bókasafn Reykjanesbæjar

**Bókasafn Reykjanesbæjar** er almenningsbókasafn sem varð til við sameiningu þriggja sveitarfélaga á Suðurnesjum árið 1994. Var þá ákveðið að sameina almenningsbókasöfnin Bókasafn Keflavíkur, Bókasafn Njarðvíkur og Lestrarfélagið í Höfnum í eitt safn.
Nasismi

**Nasismi** eða **þjóðernisjafnaðarstefna** er sú skoðun að þjóðir skipti meginmáli, vilji þeirra og þróttur. Jafnaðarmenn hafi rangt fyrir sér um það að mannkynið greinist í stéttir sem hafi ólíka hagsmuni. Í stað þess að leggja kapítalismann niður eigi að beita honum til að efla vöxt og viðgang þjóðanna. Ríkið eigi ekki að láta atvinnulífið afskiptalaust, eins og frjálshyggjumenn 19. aldar hafi hugsað sér, heldur stýra því styrkri hendi. Þótt nasistar hafi þannig kennt sig í senn við þjóðerni og jöfnuð var eiginlegur jöfnuður þjóða þó ekki stefnumál þeirra, heldur trúðu þeir á yfirburði hvíta kynstofnsins, Aría, sem þeir töldu rétthærri öðrum þjóðum. Stefna Nasistaflokksins var að tryggja hvíta kynstofninum, einkum þýsku þjóðinni, heimsyfirráð og aukið landrými með því að ryðja burt þjóðunum austan Þýskalands. Gyðingar voru að mati nasista stærsta ógnin við aríska kynstofninn. 

Í Þýskalandi náðu nasistar völdum 1933 og héldu þeim til loka heimsstyrjaldarinnar árið 1945. Nefndist flokkur þeirra „Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei“ (*Þjóðernissósíalíski þýski verkamannaflokkurinn* — stundum nefndur *Þjóðernisjafnaðarmannaflokkurinn*), skammstafað NSDAP. Er orðið „nasisti“ runnið þaðan. Flokkar með svipaða stefnu höfðu völdin víða í Evrópu á millistríðsárunum, 1918-1939. Þótt nasistar hafi sjálfir kennt sig við jafnaðarstefnu (sósíalisma) er alla jafna gerður greinarmunur þar á og í yfirlitsritum um stjórnmálastefnur er nasismi sjaldnast talinn með jafnaðarstefnum. Nasistar kynntu málstað sinn sem samruna ólíkra stefna en meirihluti fræðimanna telur nasisma til öfgahægristefna. Á Íslandi starfaði Flokkur þjóðernissinna á fjórða áratug 20. aldar.

## Tengt efni
* Fasismi
* Gyðingahatur
* Helförin
* Kynþáttahyggja
* Seinni heimsstyrjöldin
* Versalasamningurinn
* Þjóðernishyggja
Bangsimon og Fríllinn

***Bangsimon og Fríllinn*** (enska: *Pooh's Heffalump Movie*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2005.
David Attenborough

**Sir David Frederick Attenborough**  (fæddur 8. maí 1926) er enskur náttúrufræðingur og fjölmiðlamaður. Hann er best þekktur fyrir að semja og kynna *Life* sjónvarpsþættina þar sem hann fjallar um dýra- og plöntulíf jarðar. Hann hefur gefið út út fjöldann allan af fræðsluefni, aðallega fyrir sjónvarp en líka bækur.

Attenborough fæddist í Isleworth í vestur-London, en ólst upp í Leicester þar sem faðir hans var skólastjóri. Hann er miðjubarn og á tvo bræður. Foreldrar hans ættleiddu einnig tvær gyðingastúlkur í síðari heimsstyrjöld. Í æsku safnaði Attenborough steingervingum, steinum og öðrum náttúrufyrirbrigðum. Árið 1945 lærði hann jarðfræði og dýrafræði við Cambridge og hlaut gráðu í náttúruvísindum. 

Árið 1950 giftist Attenborough Jane Elizabeth Ebsworth Oriel ( hún lést árið 1997). Þau eignuðust tvö börn: Robert og Susan. Sama ár sótti hann um starf sem þáttastjóri í útvarpi BBC en var hafnað fyrst en ferilskráin vakti athygli og fékk hann stöðu þar árið 1952. Attenborough varð stjórnandi hjá BBC Two árið 1965 og fór ferðir til meðal annars Tansaníu og Indónesíu til að taka upp myndefni og kynna. 

Attenborough hefur síðan gert ótal fræðsluþátta. Þáttaröðin *Wildlife on One*, á BBC One, gekk frá 1977 til 2005 og taldi 253 þætti. Þáttaröðin *Life on Earth* (1979) var sú viðamesta sem BBC hafði gert og olli straumhvörfum í fræðsluþáttagerð. Nýjustu kvikmyndatökutækni var beitt hverju sinni og nutu þættirnir gífurlegra vinsælda, ekki síst vegna þess smitandi áhuga sem Attenborough sýndi viðfangsefni sínu. Af öðrum þáttum sem nefna má hefur Planet Earth (2006) notið vinsælda.

Attenborough hefur látið ýmisleg málefni til sín taka: Loftlagsmál , sólarorku  og mannfjöldaþróun má helst nefna. 

Attenborough hefur verið í liði með m.a. Richard Dawkins um að banna kennslu sköpunarhyggju í breskum skólum. Björk Guðmundsdóttir vann með Attenborough árið 2012 við gerð heimildarmyndarinnar *The Nature of Music*.  Ýmsar dýrategundir lifandi og útdauðar hafa verið nefndar eftir honum.

## Heimild
Fyrirmynd greinarinnar var  á ensku Wikipedia. Skoðuð 18. mars, 2016.
## Tenglar
Heiðursdoktorinn David Attenborough. Stiklað á stóru á ferli Davids Attenborough. Líf- og umhverfisvísindadeild 
* David Attenborough at the BBC

## Tilvísanir
Blikreynir

**Blikreynir** (*Sorbus chamaemespilus*) er tegund af *[[reyniviður|reyni]]* upprunninn úr fjöllum mið- og suður-Evrópu, frá Pýreneafjöllum austur yfir Alpafjöllin til Karpatafjalla að Balkanskaga, í allt að 2500 m. hæð yfir sjávarmáli.

## Lýsing
Þetta er runni, allt að 2-3m hár. Blöðin eru oddbaugótt, 3–7sm löng, með hvössum oddi og sagtenntum kanti; þau eru græn báðum megin, án hvítu hæringarinnar sem er á flestum tegundum í undirættkvísl Aria. Blómin eru bleik, með fimm framstæð krónublöð 5–7mm löng; þau eru í hálfsveip sem er 3–4sm að ummáli. Berin eru kringlótt, rauð, 10–13mm að ummáli.

Þetta er ein tveggja tegunda í undirættkvíslinni *Chamaemespilus*, sem greinist frá öðrum undirættkvíslum reyni á bleikum (ekki hvítum)blómum með framstæðum krónublöðum (ekki flötum).

## Myndir


Sorbus-chamaemespilus-bud.jpg
Sorbus chamaemespilus Atlas Alpenflora.jpg
Chamaemespilus alpinus.jpg
Sorbus sudetica kz1.jpg
Sorbus-chamaemespilus-autumn.JPG
Chamaemespilus alpinus (9393819230).jpg



## Tilvísanir
Brewster F2A Buffalo

**Brewster F2A Buffalo **var bandarísk orrustuvél sem var notuð af ýmsum herjum í Seinni heimsstyrjöldinni. Vélin reyndist bandaríska flughernum illa, sérstaklega er hún þurfti að etja kappi við bestu orrustuvél Japana á þessum tíma, Mitsubishi A6M2 Zero. Hún þótti þunglamaleg og óörugg og var uppnefnd "líkkistan fljúgandi" af bandarískum flugmönnum. Bretar, Belgar og Hollendingar notuðu vélina einnig en það var helst finnski flugherinn sem náði einhverjum árangri í notkun vélarinnar í baráttu Finnlands gegn Rússum 1941 - 1944. Finnskir flugmenn kölluðu vélina "perlu himinsins" (fi:Taivaan helmi).
Grænlandsreynir

***Sorbus groenlandica***, þekktur sem **Grænlandsreynir**,  er lauffellandi runni eða smávaxið tré frá suðvestur-Grænlandi.  

## Lýsing
Hann verður 3 - 5m. hár runni eða tré. Blöðin fjaðurskipt 10 - 20 sm löng. blómin hvít í 6 - 10 sm breiðum hálfsveip. Berin rauð, súr reyniber, um 10mm. Auðgreinanlegur frá íslenskum reyni (S. aucuparia) á að vetrarbrum eru klístruð og að ungir sprotar og greinar eru slétt eða nær alveg slétt.
Grænlandsreynir er nauðalíkur hinum náskylda Skrautreyni (Sorbus decora) sem hann hefur reyndar lengi verið talinn undirtegund af.

## Útbreiðsla
Inn á milli víði og birkirunna, sjaldan á gróskumiklum heiðum. Hér og þar á suðvestur-Grænlandi.

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
Finn Johannesen: ''Grønlands Flora Online''
Alpareynir

***Alpareynir*** (**Sorbus mougeotii**) er tegund af reyni upprunninn frá fjöllum mið og vestur Evrópu frá Pýreneafjöllum austur yfir  Alpana til Austurríkis, norður til Vosgesfjalla.

Þetta er lauffellandi runni eða tré sem verður 8–10 m (sjaldan 20 m) hátt, oft margstofna, með boli allt að 30 cm (sjaldan 50 cm) að ummáli og gráum berki; krónan er þétt, breið egglaga, með fjölda uppréttra greina. Blöðin eru glansandi dökkgræn að ofan, og þétt hvítærð að neðan, 6–10 sm löng og 3–5 sm breið, breiðust næst miðju, gróftennt, með sjö til tólf breiðum tönnum hvoru megin. Haustliturinn er dauf grá-brúnn. Blómið er 10mm í ummál, með fimm hvítum krónublöðum. Berið er skærrautt 10–12 mm að ummáli. Berið er ólystugt en étið af þröstum og fleiri fuglum að hausti, sem dreifa fræjunum.

Nánustu ættingjar alpareynis eru: *[[Sorbus anglica]]*, sem þekkist helst á aðeins breiðari blöðum, og *[[silfurreynir]]* (Sorbus intermedia), sem er með blöðin ljósgrá að neðan og með dýpri skerðingu og tennurnar vísa meir út til hliðanna en fram, berin ekki eins skærrauð, og eru með ákveðnari trjálögun og útstæðari greinum. Allir eru fjórlitna (tetraploid) apomictic tegundir sem sá sér án frjóvgunuar (geldæxlun) og upphaflega af blendingsuppruna; á milli *[[Sorbus aria]]* og *[[Sorbus aucuparia]]*.

## Ræktun og nytjar
Hann er víða ræktaður sem skrauttré í norður Evrópu, þó yfirleitt rangt greindur (sem *sorbus intermedia*) og í raun óþekktur. Þó honum hafi verið lýst 1858, var hann fyrst nýttur í almenna ræktun um 1950 af danska , þá sem "nýtt og endurbætt form" af *Sorbus intermedia*, stundum með afbrigðisheitið 'latifolia' (sem jók á ruglinginn vegna tegundarinnar *[[Sorbus latifolia]]*). Alpareynir er velmetinn vegna þols gegn mengun og erfiðum jarðvegi, og er oft nýttur í uppræktun á gömlum námuhaugum og sem runnar við vegkanta. Hann hefur einnig reynst þolinn gegn hafrænu loftslagi með köldum sumrum, vex t.d. betur en *S. intermedia* í Færeyjum. 

Er alpareynir nú ein algengasta sjálfsána reynitegundin (með heilum blöðum) á Íslandi.

## Myndir

Image:Sorb-moug.jpg|Blöð; undir , t. v.; að ofan, t.h
Image:Sorbus mougeotii1.jpg|Blöð og ber
Image:Sorbus mougeotii2.jpg|Blöð og ber


## Tilvísanir
Úlfareynir

***Úlfareynir*** (fræðiheiti: *Sorbus hostii*)  er reynitegund sem var fyrst lýst af Nikolaus Joseph von Jacquin, og fékk sitt núverandi fræðiheiti af Karl Heinrich Koch. Engar undirtegundir finnast skráðar í Catalogue of Life.

## Lýsing
Þetta er hægvaxandi runni eða lítið margstofna tré sem nær 3 til 6 metrum, venjulega 2 - 3 m. Dökkgræn blöðin eru stakstæð, sporbaugótt, hvasstennt, stundum grunnsepótt við stilk. Blómin eru bleik í sveip. Berin eru rauðgul til rauð.

## Uppruni
Úlfareynir er uppruninn frá Austurríki, Slóvakíu, Ölpunum og nyrðri hluta Karpatafjalla. 
Hann er talinn vera blendingur af Sorbus chamaemespilus & alpareyni (s. mougeotii).

## Reynsla á Íslandi
Hefur verið ræktaður hér á landi frá því snemma á 9. áratug 20 aldar. Kelur lítið sem ekkert og blómstrar og þroskar ber árlega.

## Tilvísanir





## Ytri tenglar
Vatnshrútur

**Vatnshrútur** er vatnsdæla sem getur dælt vatni í talsverða hæð án rafmagns eða  annarrar utanaðkomandi orku. Orkan til að knýja dæluna kemur úr fallkrafti vatns. Aðeins litlum hluta vatnsins er dælt upp en mestur hlutinnn fer framhjá dælunni og sér um að knýja hana. Vatnshrútur vinnur best þar sem landslag er mishæðótt eða hallandi en hann virkar ekki á láréttu landi.

Til þess að geta unnið þarf vatnshrútur að fá vatn gegnum aðrennslispípu, sem er 5 -  10 m löng og liggur að honum með 2 m fallhæð. Þegar vatnið rennur inn í hrútinn, byrjar hann að stanga og berja vatnið frá sér, í gegnum pípu sem liggur þangað upp sem vatnið á að fara. Meirihlutinn, eða 9/10 af vatninu sem að kemur, rennur út um hrútinn og fer burt en um 1/10 hluti fer upp í gegnum stigpípuna og getur náð alt að 14 metra hæð, eða 7 sinnum hærra en fallhæð vatnsins í hrútinn.

Til að vatnshrútur geti dælt vatni þarf  fallhæð frá vatnsuppsprettunni að ná niður til vatnshrútsins en það þarf  tiltölulega lítið fall frá lind að vatnshrúti til að hann geti  lyft vatninu hátt yfir lindina. Ef til dæmis fallhæð frá lind að vatnshrúti er 1 metri þá getur hann lyft vatninu frá sér um allt að 40 metra en afköstin væru þá ekki nema um 12 lítrum á sólarhring. En ef fallhæðin frá lind er 3 metrar getur hann dælt upp 65 lítrum á sólarhring og ef lyftihæðin er 10 metrar getur hann dælt 280 lítrum.
Vatnshrútur var víða í notkun í sveitum fyrir daga rafvæðingar. Hann getur nýst þar sem ekki er völ á rafmagni og þarf lítið viðhald því það eru aðeins lokarnir sem hreyfast.
Joseph Michel Montgolfier gangsetti fyrsta vatnshrútinn í Frakklandi árið 1796.
Vatnshrútur var settur upp á Hvanneyri árið 1935 og var þá settur niður við læk sem rann gegnum túnið. Þannig var hægt að fá 3 m halla á 30 m vegalengd. Stigpípa vatnshrútsins lá svo upp í vatnsþró við íbúðarhúsið og var stighæð hennar 12 m. Hrúturinn reyndist ágætlega.


mynd:Hydraulic Ram pump - geograph.org.uk - 238476.jpg
mynd:Taran gidravlicheskiy-1.jpg
mynd:Pleiserhohn_P%C3%BCtzbungert_(03).png

## Heimildir

* Loftur Rögnvaldsson, Vatnsvirki,Ársrit Ræktunarfélags Norðurlands (01.01.1917), Blaðsíða 87
* Sigurður Grétar Guðmundsson,Vatnshrútur er undratæki,Morgunblaðið,21. júlí 2008
*  Ásgeir L. Jónsson, Vatnshrútur, Búfræðingurinn, 1. tölublað (01.01.1936)
* Kölski bar vatn í hripum en við veljum frekar vatnshrúta Morgunblaðið (28.07.2008)
* 
* Vatnshrútur frá 1925  (mynd í sarpur.is)
Zúismi

**Zúismi** eða **Zuism** var íslenskt óvirkt trúfélag. Yfirlýstur tilgangur þess í upphafi var að vera vettvangur til að iðka trú sem byggir á trúarbrögðum hinnar fornu þjóðar Súmera. Deilur og málaferli spunnust um félagið á árunum 2016 til 2024.

## Upphaf
Félagið var skráð sem trúfélag árið 2013. Skráðir félagar voru fáir í upphafi en hættu flestir, og á árinu 2015 var félagið meðlimalaust. Þá auglýsti sýslumannsembættið á Norðurlandi eystra eftir forsvarsmönnum félagsins og skoraði á þá að gefa sig fram, annars yrði félagið lagt niður.

## Yfirtaka
Hópur sem ekki tengdist stofnendum félagsins skráði sig í félagið, stofnaði nýtt rekstrarfélag og gaf sig fram við sýslumann sem nýir forsvarsmenn. Þegar þeir töldu sig hafa fengið yfirráð yfir félaginu, auglýstu þeir í nóvember 2015, að þeir mundu endurgreiða sóknargjöld þeirra sem væru skráðir í félagið. Fyrir fyrsta desember — eða á nokkrum dögum — skráðu yfir 3.000 manns sig og félagið var orðið eitt það fjölmennasta í landinu.

Um leið samþykkti nýja stjórnin að markmið félagsins væri að hið opinbera myndi fella úr gildi öll lög sem veita trú- og lífsskoðunarfélögum forréttindi eða fjárstyrki umfram umfram önnur félög. Félagið setti á nýja heimasíðu sína, að það mundi annast lögbundnar hjónavígsluathafnir, en sú hver athöfn mundi kosta mörghundruð milljarða. 

## Forræðisdeila
Snemma árs 2016 kröfðust upprunalegu stjórnarmennirnir þess að fá félagið afhent aftur og héldu því fram að félagið hefði verið ólöglega afhent nýju stjórninni. Málaferli stóðu í meira en ár, og á meðan voru bankareikningar félagsins frystir með tugum milljóna króna sem söfnuðust inn á þá af sóknargjöldum.

Svo fór að upprunalegu stofnendunum var dæmt forræði fyrir félaginu og fjármunum þess. Þeir lofuðu að standa við fyrirheit yfirtökumanna og endurgreiða sóknargjöldin eins og lofað hefði verið. Einhverjir skráðir félagsmenn gáfu sig fram og fóru fram á að fá endurgreitt og fengu það en sá hópur var lítið brot þeirra sem skráðir voru.

## Endalok
Óvissa var með framtíð félagsins árið 2019 en stjórnarformenn hættu, félagið gat ekki sýnt fram á starfsemi, skilaði ekki ársskýrslu og forsvarsmenn þess, Einar Ágústsson og Ólafur Helgi Þorgrímsson  voru dæmdir fyrir fjár- og skattsvik.  

Sýslumaður lét stöðva greiðslur til trúfélagsins árið 2019. Það krafðist þess að fá hin vangoldnu sóknargjöld greidd, en árið 2020 var íslenska ríkið sýknað af kröfu félagsins. Ágúst Arnar Ágústsson, forstöðumaður Zuism, sagðist munu slíta félaginu þegar niðurstaða lægi fyrir í dómsmálinu. 

Þann 5. mars 2021 var það þó enn á skrá yfir trúfélög og 795 manns ennþá skráðir í það, eða um fjórðungur þess sem mest var. Meðlimir í október árið 2024 voru 430. Í lok árs 2025 var tekið af trúfélagsskrá og þar með endanlega lagt niður. 

## Tenglar
* http://zuism.is/ 
* http://is.zuist.org 

## Tilvísanir
Tom Waits

**Tom Waits** (fæddur Thomas Alan Waits 7. desember 1949 í Kaliforníu) er bandarískur tónlistarmaður og leikari. Hann er þekktur fyrir sérstæða rödd sína. Waits dregur áhrif sín úr frumdjass og hráum blús. Hann spilar aðallega á píanó en einnig gítar, banjó og ásláttarhljóðfæri. 

Hann byrjaði feril sinn þegar hann var dyravörður á þjóðlagabúllu í San Diego. Tók Waits þátt í hæfileikakeppni í Los Angeles og fékk í kjölfarið útgáfusamning. Fyrsta platan, Closing Time, kom út árið 1973 . Waits hefur unnið tvenn Grammy verðlaun. Var það fyrir plöturnar Bone Machine og Mule Variations. Tímaritið Rolling Stone setti hann á lista 100 bestu lagahöfunda allra tíma. 

Waits býr í Sonoma-sýslu í Kaliforníu með konu sinni Kathleen Brennan sem hefur samið með honum lög. Þau eignuðust þrjú börn.

## Breiðskífur
*Closing Time (1973)
*The Heart of Saturday Night (1974)
*Nighthawks at the Diner (1975)
*Small Change (1976)
*Foreign Affairs (1977)
*Blue Valentine (1978)
*Heartattack and Vine (1980)
*Swordfishtrombones (1983)
*Rain Dogs (1985)
*Franks Wild Years (1987)
*Bone Machine (1992)
*The Black Rider (1993)
*Mule Variations (1999)
*Blood Money (2002)
*Alice (2002)
*Real Gone (2004)
*Orphans: Brawlers, Bawlers & Bastards (2006)
*Bad as Me (2011)

## Tilvísanir
Lyngreynir

***Lyngreynir*** (*Sorbus poteriifolia*) er reynitegund sem var lýst af Hand.-Mazz.
Þetta er skriðull runni sem verður mest um 30 sm hár. Hefur verið lítið eitt ræktaður hérlendis.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
Blóðnasir

**Blóðnasir** (*epistaxis*) er það þegar það blæðir úr nefinu. Sumir fá aldrei blóðnasir á meðan aðrir fá þær reglulega við jafnvel minsta áreiti. Þeir sem fá blóðnasir reglulega fá þær oft á sama stað og á sömu hlið. Stundum er gripið til þess ráðs hjá þeim sem fá helst til oft blóðnasir að brenna húðina þar sem blæðingin myndast til þess að gera hana þykkari og fyrirbyggja þannig blóðnasir.

Blóðnasir geta verið einkenni á of háum blóðþrýstingi.
Ingimar Eydal

**Róbert Ingimar Eydal** (20. október 1936 - 10. janúar 1993) var íslenskur tónlistarmaður. Hann var einn vinsælasti hljómsveitarstjóri á Íslandi og fjölhæfur tónlistarmaður. Hljóðfæri hans var píanó.

Ingimar fæddist á Akureyri árið 1936. Foreldrar hans voru Hörður Ólafur Eydal, starfsmaður Mjólkursamlags KEA á Akureyri, og Pálína Indriðadóttir húsfreyja. Ingimar hóf að spila fyrir dansi þrettán ára með Karli Adolfssyni á Hótel Norðurlandi, spilaði í Alþýðuhúsinu á Akureyri 1952-54, á Hótel KEA 1954-56, á Hótel Borg 1956-57 og í Alþýðuhúsinu 1956-63. Hann stofnaði eigin hljómsveit 1962, Hljómsveit Ingimars Eydal sem lék í Sjallanum á Akureyri um margra áratuga skeið. Meðal þekktari laga hljómsveitarinnar voru ''Á sjó'', ''Vor í Vaglaskógi'', *Í sól og sumaryl*, *Hún er svo sæt* og *Litla sæta ljúfan góða*. Hann vann með tónlistarmönnum eins og Vilhjálmi Vilhjálmssyni, Helenu Eyjólfsdóttur, Þorvaldi Halldórssyni og bróður sínum Finni Eydal.

Ingimar lauk kennaraprófi frá KÍ 1957 og stundaði viðbótarnám við KHÍ. Hann kenndi við Tónlistarskólann á Dalvík 1964-66 og við Gagnfræðaskólann á Akureyri um langt árabil frá 1967.

Ingimar var varabæjarfulltrúi á Akureyri, sat í Umhverfismálanefnd Akureyrar, var formaður Akureyrardeildar Norræna félagsins, sat í stjórn Akureyrardeildar KEA, í Æskulýðsráði og Áfengisvarnanefnd, var æðstitemplar stúkunnar Brynju, þingtemplar Eyfirðinga og lengi stjórnarformaður fyrirtækja IOGT á Akureyri.

Ingimar lést árið 1993 úr krabbameini.  Eftirlifandi eiginkona Ingimars er Ásta Sigurðardóttir sjúkraliði og eignuðust þau fjögur börn.

## Tilvísanir



## Tenglar

* Glatkistan
Seljureynir

***Seljureynir*** (*Sorbus aria*) er einkennistré undirættkvíslar Aria af reyniviði. Hann er lauffellandi tré, upprunnið frá Norður-Afríku, (og Atlantshafs eyjunum þar), mið og suðurhluta Evrópu og Kákasus. Allt að 15 m hátt tré með keilulaga krónu. Blöðin eru egglaga, ydd sagtennt, gljáandi og hárlaus að ofan, en þétthvíthærð að neðan. Blómin eru hvít í 5 - 7sm hálfsveip. Berin eru rauð með mjölkenndu bragði. Hann kýs helst kalkríkan jarðveg með góðu frárennsli.

## Undirtegundir
Tegundin skiptist í eftirfarandi undirtegundir:

* *S. a. aria*
* *S. a. lanifera*

## Myndir


File:Weilburg - Tiergarten - Mehlbeere.jpg
File:Blühende Mehlbeere.jpg
File:DjurdjuraKabylie.jpg
File:Jarząb mączny 0042.jpg
File:Leaves2.jpg
File:Sorb-aria.jpg
File:Sorbus aria (8247090065).jpg


## Tilvísanir
Júkon-fljót

**Júkonfljót** er stórfljót í norðvestanverðri Norður-Ameríku. Það á upptök sín í Bresku Kólumbíu, rennur í gegnum Júkon-fylki og loks í gegnum Alaska og í Beringshaf. Fljótið er 3190 kílómetra langt og vatnasvið þess er 832.700 km². Júkonfljót hefur verið notað sem samgönguæð, t.d. árin 1896 til 1903 í Klondike-gullæðinu. Höfuðstaður Júkonfylkis liggur við ána, borgin Whitehorse.

Júkon (Yukon á ensku) eða *ųųg han* á máli Gwich’in frumbyggja þýðir hvítá enda er jökulvatn í henni. Ein lengsta laxaganga í heimi er í Júkonfljóti.

## Heimild
Fyrirmynd síðunnar var síðan  á ensku Wikipedia. Sótt 20 mars, 2016.
Whitehorse

**Whitehorse** er höfuðstaður og stærsta borg Júkonfylkis Kanada. Borgin stendur við Júkonfljót og er með tæplega 28.000 íbúa (2013).
Primula borealis

*Primula borealis* er blóm af ættkvísl lykla sem var fyrst lýst af Jean Étienne Duby.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* Armeniapedia: Medicinal Uses of ''Primula''
* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Davíðslykill

**Davíðslykill** (fræðiheiti *Primula egaliksensis*) sem heitir einnig *Primula groenlandica* er blóm af ættkvísl lykla sem var fyrst lýst af Morten Wormskjold og Jens Wilken Hornemann árið 1813 á ferðalagi Mortens til Grænlands. Blómið finnst að mestu leyti norðurhluta Norður-Ameríku og á Grænlandi. Á Íslandi  var blómið uppgötvað árið 1911 en hefur verið friðað síðan 1978.  

## Lýsing
Davíðslykill hefur grannan stöngul sem er 5 til 15 sentimetrar á hæð en stofnblöðin eru þunn, óreglulega sporbaugótt, heilrend en aldrei mjölvuð. Stilkur blómsins er á lengd við blökuna en blómin sjálf bláleitt. Davíðslykill blómgast yfirleitt í maí og júní (eða snemma vors hérlendis) og hefur sex vikna vaxtartíma.

## Útbreiðsla og búsvæði
Útbreiðsla Davíðslykils er:

* Á Grænlandi (Tunugdliarfik, Igaliko-firði og  Itvineq og Ilualiafik í *[[Nuup Kangerlua]]*)
* Í öllum fylkjum Kanada nema Saskatchewan, Nýja-Brúnsvík og Eyja Játvarðs prins
* í Alaska, Colorado, og Wyoming í  Bandaríkjunum
* Í norðaustur-Rússlandi.
* Á Íslandi: Stóru-Hámundarstaðir í Eyjafirði (hefur ekki fundist  hér síðan um 1980 og er talinn útdauður á landinu).

Þó að davíðslykil megi finna á öllum þessum stöðum er hann hvergi algengur.

Búsvæði hans eru meðal annars rök engi, við lækjar- og sjávarbakka og á mómýrum.

## Uppruni og undirtegundir
Þessi planta hefur engar undirtegundir.

Útlitseinkenni og erfðafræðilega benda til að *Primula egaliksensis* sé upphaflega blendingur milli tegundarfl. *Aleuritia* og *Armerina*, og mögulegir foreldrar séu *P. nutans* og *P. mistassinica* eða forsögulegt form þeirrar tegundar.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Gefnarlykill

**Gefnarlykill** (fræðiheiti *Primula farinosa*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing og búsvæði

## Útbreiðsla

Image:Mehlprimel (Primula farinosa) 01.jpg
Image:Mehlprimel (Primula farinosa) 02.jpg
File:Primula farinosa ENBLA02.JPG
File:Primula farinosa-forma.JPG
Image:Primula farinosa 08-06-2007.jpg
Image:PrimulaFarinosa001.JPG|Lithuania - Kėdainiai
File:Primula farinosa 001.jpg
File:Primula farinosa 002.JPG
Image:Primula farinosa flowers 100704.jpg|Austria - Ausserfern
Image:Primula farinosa.jpg|On Åland
Image:Primula-farinosa-140606-800-1.jpg
Image:Primula_farinosa_190507.jpg|Germany - Hegau
Image:Primula_farinosa_khangai.jpg|from Khangai Mountains, Mongolia.
Image:Primula farinosa Šobec.JPG|in Wetland Šobec, Slovenia (natural sight, where you can see tuffa-forming springs
File:Primula farinosa (1).jpg
File:Primula farinosa (3).JPG
File:Primula farinosa ENBLA03.JPG
File:Primula farinosa ENBLA04.JPG
Image:Primulo-Schoenetum_ferruginei_180507.jpg|*Primulo-Schoenetum ferruginei*Germany - Oberschwaben
File:Primula farinosa 2.jpg
File:Primula farinosa Atlas Alpenflora.jpg
File:137 Primula farinosa.jpg
File:Britishentomologyvolume2Plate215.jpg
Image:Primula spp Sturm61.jpg|No.1


## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* Armeniapedia: Medicinal Uses of ''Primula''
* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Kanadalykill

**Kanadalykill** (fræðiheiti *Primula mistassinica*) er blóm af ættkvísl lykla. Tegundarheitið vísar til Mistassini-vatns í  Quebec, Kanada. Henni var fyrst lýst af  André Michaux.  

## Lýsing og búsvæði
**Plönturnar** 5-15 cm, jurtkenndar; hvirfingar stakar. Blómin er 1-5, sjaldan 10 saman á stilki, 5 - 20 mm að þvermáli, bleik til hvít með gulu opi. **2''n*** = 18.

Þó hún sé útbreiddust allra lyklategunda í Norður Ameríku, er hún talin sjaldgæf eða í hættu í mörgum hlutum útbreiðslusvæðis hennar. Erfiðleikar hennar tengjast þörfum á búsvæði, sérstaklega í suðurhluta útbreiðslusvæðis hennar. Þarf hún helst raka kletta, mýrar og flæður, og strendur vatna og áa.

==Útbreiðsla==
Kanadalykill vex í norðaustur Bandaríkjunum og megninu af Kanada

== Ræktun ==

== Tilvísanir ==


== Ytri tenglar ==

* [http://www.armeniapedia.org/index.php?title=Primula Armeniapedia: Medicinal Uses of *Primula'']
* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Gýgjarlykill

*Primula grandis* er blóm af ættkvísl lykla. Áður gekk hann undir nafninu Sredinskya grandis. 

## Lýsing
Blöðin eru græn, án mélu, 13 sm löng og 7 sm breið. Fölgul blómin eru á hvítmélugum, allt að 70 sm stönglum. Hanga niður 15 til 40 saman.

## Útbreiðsla og búsvæði
Frá vestur Kákasus, Georgíu og vestur Cis-Kákasus. Vex þar í rökum fjallaengjum og við læki í 1200 til 3200 m. yfir sjávarmáli.

## Ræktun
Auðræktaður og harðger. Meira sérkennilegur en fallegur.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* Armeniapedia: Medicinal Uses of ''Primula''
* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Blaðlögun

## Blaðlögun
Blaðlögun plantna er margvísleg.
Laufblað skiftist í blöðku, blaðstilk og blaðfót. Við blaðfótinn eru oft blaðflipar sem nefnast axlablöð, en blaðöxl er kverkin/skilin milli stönguls og blaðstilks.
Rót (planta)

**Rót** er neðanjarðarhluti plantna. Rótin þjónar ýmsum tilgangi:

# Hún festir plöntuna við jörðina
# Hún tekur upp vatn úr jarðvegi
# Hún tekur upp næringarefni úr jarðvegi
# Hún þjónar sem flutningsleið fyrir vatn og næringarefni
# Hún þjónar sem flutningsleið fyrir sykrur og önnur lífræn efni
# Hún getur verið geymsla fyrir næringarefni
# Hún getur verið fjölgunaraðferð plöntunnar


Rætur eru af ýmsum gerðum
* Klifurrót
* Loftrót
* Stólparót
* Rótarhnýði
* Rótarstöngull
* Trefjarót


## Sjá einnig
Hryðjuverkaárásirnar í Brussel í mars 2016

Þann 22. mars 2016 milli 8:00–09:11 um morguninn að staðartíma urðu sprengingar á Zaventem flugvelli í Brussel og á neðanjarðarlestarstöðinni Maalbeek nálægt Evrópuþinginu. 32 létust (fyrir utan ódæðismennina) og  yfir 250 slösuðust.

Sprengingarnar á flugvellinum urðu þar sem verið var að innrita farþega í flug. Um klukkutíma síðar varð sprenging í einum vagni neðanjarðarlestar. Að minnsta kosti 11 létust á flugvellinum og 20 á neðanjarðarlestarstöðinni. Allar almenningssamgöngur voru stöðvaðar í borginni og fólk var hvatt til að halda kyrru fyrir heima. Öryggisráðstafanir voru hertar í Belgíu og nágrannalöndunum.

Árásirnar voru gerðar fjórum dögum eftir að lögreglan í Belgíu hafði hendur í hári Salah Abdeslam, manns sem átti aðild að hryðjuverkaárásunum í París nóvember 2015.

## Fórnarlömb
Fórnarlömb sprengjuárásanna, látnir og slasaðir, komu frá minnst fjörtíu löndum.
## Ódæðismenn
Íslamska ríkið lýsti ábyrgð á árásunum. Þriðja mannsins er leitað frá flugvellinum en tveir sprengdu sig í loft upp þar. Ósprungin sprengja fannst þar.  Sprengjusérfæðingar áttu síðar við hana og sprengdist hún að hluta án þess að skaða nokkurn.

Borin voru kennsl á tvo árásarmenn, bræðurna Khalid og Brahim el-Bakraoui. Þeir voru sjálfsmorðssprengjumennirnir á flugvellinum og á neðanjarðarlestarstöðinni. Þeir höfðu lent áður í útistöðum við lögreglu og setið í fangelsi. Leitað var að grunuðum manni, Najim Laachraoui í fyrstu  en síðar var staðfest að hann hafði látist á flugvellinum. Hann bjó til sprengjurnar. Annars manns með hatt og gleraugu sem sást við hliðina á þeim sem sprengdu sig á flugvellinum var leitað. 

Í byrjun apríl fannst Mohamed Abrini í sem leitað hafði verið í tengslum við hryðjuverkin í París. Hann var þriðji maðurinn sem sást á myndum fyrir sjálfsvígsárásina á Zaventem flugvellinum.  Osama Krayon, sænskur ríkisborgari sem ólst upp í Malmö, var einnig ákærður fyrir morð vegna aðildar að hryðjuverkunum í Brussel.

## Tilvísanir
Fellalykill

**Fellalykill** (fræðiheiti *Primula  alpicola*) er blóm af ættkvísl lykla. Honum var fyrst safnað 1926 af Frank Kingdon-Ward og var lýst sem afbrigði af Primula microdonta af William Wright Smith, en síðar skrásettur sem eigin tegund af Otto Stapf.  

## Lýsing
Hann verður 15 - 50 sm (sjaldan að 1m) með mörgum bjöllulaga blómum. Blómin geta verið í ýmsum litum; hvít, gul og ýmsum fjólubláum litbrigðum. Þau eru stundum talin til afbrigða, svo sem; var violacea og var. luna, en ósamræmi er í nafngjöfunum. Sterkan og sætan ilm leggur af blómunum.

## Útbreiðsla og búsvæði
Fellalykill er upprunninn frá Bútan og suðaustur Tíbet, þar sem hann vex í miklum mæli meðfram Tsangpo (efri hluti Brahmaputra) ásamt Friggjarlykli. Vaxtarsvæði þeirra liggja þó nær aldrei saman; Friggjarlykill kýs rakari jarðveg nær ám og Fellalykill vill þurrari svæði.

## Ræktun
Þrífst mjög vel og auðveldur í ræktun. Blómstrar í júlí.


Primula alpicola (7406487524).jpg
Primula_alpicola.jpg


## Tilvísanir

## Tenglar

* Armeniapedia: Medicinal Uses of ''Primula''
* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Mörtulykill

**Mörtulykill** (fræðiheiti *Primula auricula*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

Primula auricula10.JPG

## Ræktun

File:PrimulaAuricula02.jpg
File:Jenner Primula Auricula.JPG
File:Primula auricula9.JPG
File:Primula auricula a4.JPG
Image:PrimulaAuricula.jpg
Image:Primula auricula.jpg
Image:Pierwiosnek łyszczak Primula auricula RB1.JPG
Image:Pierwiosnek łyszczak Primula auricula RB3.JPG
Image:Primula auricula6.JPG
Image:Primula auricula7.JPG
Image:Primula auricula8.JPG
File:Primula auricula 01.jpg
File:Primula auricula 2b.jpg
File:Primula auricula - pod Staničevim vrhom (2).jpg
File:Primula auricula, elatior, veris.jpg|comparison: *P. auricula*, *[[Primula elatior|P. elatior]]*, *[[Primula veris|P. veris]]*
File:Primula auricula sl3.jpg|Ötscher, Lower Austria
File:Primula auricula sl5.jpg|Ötscher, Lower Austria

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* Armeniapedia: Medicinal Uses of ''Primula''
* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Kransalykill

**Kransalykill** (fræðiheiti *Primula bulleyana*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

File:Primula bulleyana 1.jpg
File:Primulaceae 005.JPG

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

File:Primula bulleyana 2.JPG
File:Primula bulleyana 3.JPG
File:Primula bulleyana ÖBG 2012-07-08 (01).jpg
File:Primula bulleyana ÖBG 2012-07-08 (02).jpg
File:Primula bulleyana ÖBG 2012-07-08 (03).jpg
File:Primula bulleyana ÖBG 2012-07-08 (04).jpg
File:Primula bulleyana.jpg
File:Primulabulleyana.jpg
File:Primulaceae 007.JPG
File:Primulaceae 008.JPG
File:Primulaceae 009.JPG
Image:Buberel unknown flower 4.jpg

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* Armeniapedia: Medicinal Uses of ''Primula''
* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Adirondack garðstóll

**Adirondack garðstóll** er einfaldur tréstóll. Stóllinn hefur beint bak og sæti og breiða arma. Upphaflega var hann gerður úr 11 flötum viðarborðum. Nafn stólsins kemur frá Adirondack fjöllum í Westport, New York en Thomas Lee hannaði stólinn og prófaði í sumarhúsi sínu þar árið 1903. Nútíma Adirondack stólar eru byggðir á hönnun frá Irving Wolpin frá árinu 1938.
Japanshlynur

**Japanshlynur** (fræðiheiti: *Acer palmatum*) er lauffellandi trjátegund og hlynur sem oftast nær 6-10 m hæð. Upprunaleg heimkynni japanshlyns eru Japan, Norður-Kórea, Austur-Mongólía og suðaustur-Rússland. Í ræktun eru fjölmörg afbrigði af japanshlyn en þau eru vinsæl garðtré vegna forms, lögunar laufblaða og litfegurðar. Lítil reynsla er af honum á Íslandi.

## Tenglar
*Lystigarður Akureyrar 
*RHS: ''Acer palmatum'' ræktun 
*mynd frá Missouri grasagarðinum 
*Shoot: ''Acer palmatum 'Orange Dream'''

## Tilvísanir
Höfuðlykill

**Höfuðlykill** (fræðiheiti *Primula capitata*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

File:Primula capitata1.jpg
File:Primula capitata ssp mooreana 1.JPG
File:Primula capitata ssp mooreana 3.jpg
File:Primula capitata2.jpg
File:Primula capitata ssp mooreana 4.JPG
File:Primula capitata ssp mooreana 5.JPG

## Útbreiðsla og búsvæði

## Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

* *P. c. capitata*
* *P. c. crispata*
* *P. c. lacteocapitata*
* *P. c. sphaerocephala*

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* Armeniapedia: Medicinal Uses of ''Primula''
* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Freralykill

**Freralykill** (fræðiheiti *Primula algida*) er blóm af ættkvísl lykla sem var fyrst lýst af Johannes Michael Friedrich Adam

## Lýsing
Lágvaxin, oft skammlíf tegund, sumargræn, oftast mjölvuð, yfirleitt ekki skriðul. Lauf hárlaus, öfuglensulaga til öfugegglaga, slétt eða hrukkótt með fíngerðar tennur, 1,5 - 5sm löng og 0,5 - 1,5 sm breið (sjaldan 7 x 2,5 sm). Blómstönglar 5 - 20 sm (sjaldan 3 sm), mjölvaðir. Blómin fjólublá, sjaldan hvít.

## Útbreiðsla og búsvæði
Hlíðar á móti suðri, rök engi, á milli  1600--3200 m. y. sjávarmáli. Norðvestur Xinjiang, Afghanistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, N Mongólía, Rússland, Tadsikistan, Túrkmenistan, Uzbekistan; suðvestur Asía

## Ræktun
Oft skammlíf, en stóð sig með prýði meðan hún lifði.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* Armeniapedia: Medicinal Uses of ''Primula''
* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Mjallarlykill

**Mjallarlykill** (fræðiheiti *Primula chionantha*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

File:Primula chionantha 145-8816.jpg
Primula chionantha LgAk.jpg

## Útbreiðsla og búsvæði

## Undirtegundir

Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

* *P. c. brevicula*
* *P. c. chionantha*
* *P. c. melanops*
* *P. c. sinoplantaginea*
* *P. c. sinopurpurea*
* *P. c. violacea*

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Týrólalykill

**Týrólalykill** (fræðiheiti *Primula clusiana*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

File:2014-05-10 Trenchtling (3) Primeln.JPG
Image:Primela Clusius.jpg
Image:Primula clusiana1.JPG
File:Primula clusiana 1.jpg
File:Primula clusiana (3).JPG
Image:primula clusiana2.JPG
File:Primula clusiana (1).JPG
File:Primula clusiana (2).JPG
File:Primula clusiana Totes Gebirge 20210615.jpg
File:Primula clusiana Atlas Alpenflora.jpg


## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Sjafnarlykill

**Sjafnarlykill** (fræðiheiti *Primula cortusoides*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing


Primula_cortusoides.jpg
Primula cortusoides - Kortuus priimula IMG 7716 C.JPG
Primula cortusoides.jpg

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Primula cuneifolia

*Primula cuneifolia* er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

Primula cuneifolia var hakusanensis 2010-7-18.jpg
Hakubaooike-hakusankozakura.JPG
Primula cuneifolia in Mount Bessan 2008-06-10.jpg
Primula cuneifolia in Midoridake Hokkaido 2006-8-5.jpg
Primula cuneifolia and Midoridake in Hokkaido 2006-8-5.jpg
Primula cuneifolia var. cuneifolia01.jpg


## Útbreiðsla og búsvæði

## Undirtegundir

* *P. c. cuneifolia*
* *P. c. saxifragifolia*
* *P. c. hakusanensis*
* *P. c. heterodonta*

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Kúlulykill

**Kúlulykill** (fræðiheiti *Primula denticulata*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Undirtegundir

* *P. d. denticulata*
* *P. d. sinodenticulata*

## Myndir


Kugelprimel.jpg
P1130523 Primula denticulata Drumstick primula (Primulaceae).JPG
Frühlingsboten (3).JPG
Květy 2103.jpg
Mukeshpuri track flower.jpg
P1130525 Primula denticulata Drumstick primula (Primulaceae).JPG


## Ræktun

### Afbrigði

Image:Kugelprimel.jpg|by Thilo Langbein
File:Primula denticulata (135543985).jpg|blue form
Image:Primula denticulata blau.jpeg|blue form, Photo by Kristian Peters
File:Primula denticulata kungälv bergfeltska 01.jpg|white form
Image:Primula denticulata white.jpeg|white form, Photo by Kristian Peters
File:Primula denticulata 2.JPG|white form
File:Primula denticulata 1 (aka).jpg|magenta form
File:Primula denticulata 6.jpg|magenta form
Image:Primula-denticulata-red.JPG|magenta form
File:PurplePrimuladenticulata.jpg|purple form
File:Primula denticulata 'Djupedal' 02.jpg|'Djupedal'
File:Primula denticulata 'Rubin' 03.jpg|'Rubin'


## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Primula forrestii

*Primula forrestii* er blóm af ættkvísl lykla sem var fyrst lýst af Isaac Bayley Balfour.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

File:Primula forrestii 136-8313.jpg

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Stásslykill

**Stásslykill** (fræðiheiti *Primula jesoana*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

Primula jesoana 2.JPG
Primula jesoana in Mount Cho 2002-07-12.jpg
Primula jesoana in Mount Cho 2003-08-02.jpg
Primula jesoana in Mount Nishihotaka 2011-07-16.jpg
Primula jesoana leaf in Mount Nishihotaka 2011-07-16.jpg

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Límlykill

**Límlykill** (fræðiheiti *Primula latifolia*) er blóm af ættkvísl lykla.  


Primula latifolia IMG 4016 C.JPG
Primula latifolia IMG 4017 C.JPG
Primula latifolia subsp. latifolia SOPHY 2.JPG
Primula latifolia subsp. latifolia SOPHY 3.JPG
Primula latifolia subsp. latifolia SOPHY 4.JPG

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Friggjarlykill

**Friggjarlykill** (fræðiheiti *Primula florindae*) er blóm af ættkvísl lykla.  

File:Primula florindae BotGardBln07122011A.jpg
File:Primula florindae BotGardBln07122011B.jpg
Image:Primula florindae form.jpg
Image:Primula florindae inflorescence.jpg
File:Primula florindae 1.jpg
File:Primula florindae 2.jpg
File:Fleurs jaunes inconnues.jpg
Image:Primula florindae flower.jpg

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Silfurlykill

**Silfurlykill** (fræðiheiti *Primula marginata*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Myndir


Primula marginata 'Barbara Clough' 1.JPG
Primula marginata 'Barbara Clough' 2.JPG
Primula marginata 'Caerulea' 1.jpg
Primula marginata 'Caerulea' 2.jpg
Primula marginata 'Fred Salter' 1.JPG
Primula marginata 09.jpg

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Dverglykill

**Dverglykill** (fræðiheiti *Primula minima*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Myndir


Primula minima.jpg
Primula minimaG2.JPG
1981. Первоцвет маленький.jpg
primula minima a1.jpg
PrvosenkaNejmensi.jpg
Primula minima1.JPG


## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Kínalykill

**Kínalykill** (fræðiheiti *Primula sikkimensis*) er blóm af ættkvísl lykla sem var lýst af William Jackson Hooker.  

## Lýsing
Kínalykill er einn af stærstu lyklunum, með blómstöngla að 90 sm. Blöðin eru öfugegglaga til oddbaugótt, oft glansandi og hrukkótt, dökkgræn, blaðleggurinn styttri en blaðkan. Blómin eru í einum eða tvem sveipum með 20 eða fleiri drjúpandi blóm á 10 sm. löngum, grönnum blómleggjum. Bjöllulaga blómin eru brennisteinsgul, rjómagul eða sjaldan beinhvít með sætan ilm.

## Útbreiðsla og búsvæði
Kínalykill vex í Himalajafjöllum; í Arunachal Pradesh, Sikkim og vestur Bengal, í 3000-4400 m. h. y. sjávarmáli. Þar vex  hann í rökum jarðvegi og við árbakka.

## Ræktun
Hefur reynst vel hérlendis.

## Myndir


Primula sikkimensis - Botanischer Garten, Frankfurt am Main - DSC03360.JPG
Primula elatior ENBLA01.JPG
Primula sikkimensis (8929335805).jpg


## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/