open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Party Zone

**Party Zone** (stundum nefndur **Dansþáttur þjóðarinnar**) er íslenskur útvarpsþáttur sem hóf göngu sína árið 1990 á útvarpsstöðinni Útrás 97,7. Þeir Helgi Már Bjarnason og Kristján Helgi Stefánsson hafa frá upphafi séð um þáttinn, sem hefur verið sendur út á Rás 2 frá árinu 2000. Þátturinn sérhæfir sig í því sem er efst á baugi í danstónlist hverju sinni og fær helstu plötusnúða landsins í heimsókn til að spila tónlist. Þátturinn var lengst af sendur út á laugardagskvöldum en í janúar 2010 flutti hann sig yfir á fimmtudagskvöld.

## Saga
Party Zone hóf göngu sína haustið 1990 á útvarpsstöðinni Útrás 97,7 og var sendur út þar í um tvö ár. Árin 1993-1998 var þátturinn sendur út á útvarpsstöðinni X-inu. Árið 1999 var tekin ákvörðun um að flytja þáttinn á útvarpsstöðina Mónó en frá árinu 2000 hefur hann verið sendur út á Rás 2. Í janúar árið 2010 ákvað útvarpsstjórn Ríkisútvarpsins að þátturinn fengi ekki lengur að senda út á laugardagskvöldum og var um tím aútlit fyrir að þátturinn yrði að flytja sig á aðra útvarpsstöð. Stjórnendur þáttarins ákváðu þó að taka boði útvarpsstjórnar um nýjan útsendingartíma á fimmtudagskvöldum.

## Tónlist
Party Zone spilar flestar stefnur rafrrænnar danstónlistar. Mest áberandi í gegnum tíðina hafa þó verið ýmis afbrigði hústónlistar og techno-tónlistar.

## Party Zone listinn
Party Zone listinn er ekki vinsældalisti heldur er hann ákveðinn af umsjónarmönnum þáttarins með hjálp frá plötusnúðum. Í upphafi var um 30 laga lista að ræða en þegar þátturinn var á Útrás var hann sex tíma langur. Síðan þá hefur útsendingartíminn styst og listinn einnig en lengst af var hann 20 laga listi.

### Árslisti Party Zone
Í janúar ár hvert sendir þátturinn út svokallaðan árslista, sem á að endurspegla þá tónlist sem þáttarstjórnendum, plötusnúðum og hlustendum fannst best á árinu sem leið. Listinn var upphaflega valinn af þáttastjórnendum og plötusnúðum þáttarins en síðar fengu hlustendur einnig atkvæði. Þá hefur þrisvar (nóvember 2003, nóvember 2004 og nóvember 2005) verið tekinn saman svokallaður „all-time“ listi, sem var valinn á sama hátt og átti að endurspegla bestu danstónlist allra tíma.

## Útgáfa
Party Zone hefur staðið að útgáfu fjögurra mix-diska:
* Party Zone '94 (mixaður af Margeiri og Grétari)
* Party Zone '95 (mixaður af Margeiri og Árna Einari)
* Party Zone '96 (mixaður af Grétari og Frímanni)
* Party Zone '97 (mixaður af Margeiri og Andrési)

## Tilvísanir


## Tenglar
* PZ.is
Egg (aðgreining)

**Egg** getur átt við eftirfarandi:

* Egg, sem fuglar og mörg skriðdýr og froskar verpa
* Egg (matvæli), ætileg egg
* Egg á eggvopnum, svo sem sverðum og hnífum
* Egg (fyrirtæki), íslenska húsgagnaverslun
* Egg, bæ í Hegranesi í Skagafirði

## Sjá einnig
* Eggfruma
* Páskaegg, egg sem eru máluð og skreytt eða gerð úr súkkulaði og eru oftast borðuð á páskunum
Agamemnon

:*Þessi grein fjallar um konunginn í Mýkenu. Um leikrit [[Æskýlos]]ar, sjá [[Agamemnon (Æskýlos)|Agamemnon]]*

**Agamemnon** (forngríska ****) er ein þekktasta persónan í grískri goðafræði. Hann var sonur Atreifs konungs í Mýkenu og Ærópu drottningar og var eldri bróðir Menelásar, konungs í Spörtu. Agamemnon fór fyrir því herliði Grikkja sem hélt til Tróju í Trójustríðinu.
Helleníski tíminn

**Helleníski tíminn** er það tímabil fornaldar nefnt, einkum í fornaldarsögu Grikklands, sem nær frá dauða Alexanders mikla árið 323 f.Kr. til orrustunnar við Actíum árið 31 f.Kr. Stundum er miðað við upphaf keisaratímans í Róm árið 27 f.Kr. Í fornaldarheimspeki er gjarnan miðað við dauða Aristótelesar árið 322 f.Kr. en seinni mörkin eru oft óljós, enda var sú heimspeki sem var stunduð eftir 1. öld f.Kr. og fram á 2. og 3. öld e.Kr. í meginatriðum heimspeki helleníska tímans.

Á hellenískum tíma blómstruðu borgir eins og Alexandría, Antíokkía og Pergamon auk Aþenu. Alþjóðleg viðskipti jukust mjög fyrir botni Miðjarðarhafs og forngríska breiddist út um allt veldi Alexanders mikla og hélst *lingua franca* fram á rómverskan tíma.

## Tengt efni
* Heimspeki helleníska tímans

## Tenglar
*
Þemistókles

**Þemistókles** (forngríska: ****; 524–459 f.Kr.) var leiðtogi aþenskra lýðræðissinna á tímum Persastríðanna. Hann barðist fyrir stækkun flotans til að verjast Persunum og sannfærði Aþeninga um að verja afgangi ríkissjóðsins í byggingu nýrra skipa. Aþenski flotinn óx úr 70 skipum í 200 skip. Afleiðing þessa var m.a. alger yfirráð Aþenu á sjó allt til loka Pelópsskagastríðsins.
Períkles

**Períkles** (forngríska: , 495 – 429 f.Kr.) var gríðarlega áhrifamikill stjórnmálamaður, ræðumaður herforingi í Aþenu á klassíska tímanum, einkum á tímabilinu milli Persastríðanna og Pelópsskagastríðsins.

Períkles hafði svo mikil áhrif á aþenskt samfélag að sagnfræðingurinn Þúkýdídes, sem var samtímamaður hans, kallaði hann „fyrsta borgara Aþenu“. Períkles gerði Deleyska sjóbandalagið að aþensku veldi og var leiðtogi Aþeninga á fyrstu tveimur árum Pelópsskagastríðsins. Tíminn sem hann var við völd í Aþenu, frá 461 f.Kr. til 429 f.Kr., er stundum kallaður „Períklesaröldin“.

Períkles var listaunnandi og studdi mjög við bakið á listamönnum, skáldum og heimspekingum. Stuðningur hans við listamenn var ein meginorsök þess að Aþena blómstraði sem menningarborg. Hann lét byggja ýmis hof á Akrópólishæð, þ.á m. Meyjarhofið (Parþenon).

## Tenglar
*
Hoplíti

**Hoplíti**, **skjaldliði** eða **stórskjöldungur** var þungvopnaður fótgönguliði í Grikklandi hinu forna. Orðið „hoplíti“ (forngríska , hoplitēs) er myndað af orðinu „hoplon“ (, í fleirtölu , „hopla“) sem merkir vopn. Hoplítar voru kjarninn í her Forn-Grikkja. Þeir komu fyrst fram á sjónarsviðið seint á 8. öld f.Kr. Hoplítar voru vopnaðir spjóti og skildi.
6. öldin f.Kr.

**6. öldin fyrir Krists burð** eða **6. öldin fyrir okkar tímatal** er tímabilið frá byrjun ársins 600 f.Kr. til enda ársins 501 f.Kr.

6. öldin er hluti fornaldar þar sem Öxulöld nær hátindi sínum. Á þessari öld koma fram fimm hugmyndastraumar frá fimm hugsuðum í ólíkum heimshlutum; Gautama Búdda og Mahavira á Indlandi (búddismi og jainismi), Sóróaster í Persíu (sóróismi), Pýþagóras í Grikklandi og Konfúsíus í Kína (konfúsíusismi). Upphaf grískrar fornaldarheimspeki er rakið til þessarar aldar.

Á fyrri hluta aldarinnar var Annað Babýlóníuveldið ríkjandi í vesturhluta Asíu eftir að hafa brotist undan yfirráðum Assýríu. Konungsríkið Júda í Júdeu leið undir lok þegar Nebúkadnesar 2. lagði Jerúsalem undir sig og flutti íbúana burt. Eftir miðja öldina tók Persaveldi undir stjórn Kýrosar mikla við. Persaveldi varð stærsta heimsveldi sögunnar til þess tíma.

Í Kína stóð Vor- og hausttímabilið þegar landið skiptist milli nokkurra ríkja. Í Mið-Ameríku stóð menning Olmeka á þessum tíma.

## Ár 6. aldar f.Kr.
8. öldin f.Kr.

**8. öldin fyrir Krists burð** eða **8. öldin fyrir okkar tímatal** er tímabilið frá byrjun ársins 800 f.Kr. til enda ársins 701 f.Kr. Á þessari öld lögðu Núbíumenn undir sig Egyptaland hið forna og Nýja Assýríuveldið náði hátindi sínum. Assýríumenn lögðu konungsrikið Ísrael undir sig og ráku íbúana í útlegð.

Grikkland hið forna hóf að stofna nýlendur í kringum Miðjarðarhaf og Svartahaf. Róm var stofnuð 753 f.Kr. og Etrúrar stækkuðu yfirráðasvæði sín á Ítalíu. Venja er að rekja upphaf klassískrar fornaldar til þessarar aldar. Fyrstu Ólympíuleikarnir voru haldnir 776 f.Kr. og Hómerskviður eru taldar samdar frá miðri 8. öld til miðrar 7. aldar f.Kr. 

Í Kína hófst Vor og hausttímabilið á 8. öld f.Kr. 

## Ár 8. aldar f.Kr.
9. öldin f.Kr.

**9. öldin fyrir Krists burð** eða **9. öldin fyrir okkar tímatal** er tímabilið frá byrjun ársins 900 f.Kr. til enda ársins 801 f.Kr.

## Ár 9. aldar f.Kr.
550–541 f.Kr.

**550-541 f.Kr.** var 5. áratugur 6. aldar fyrir Krist.

## Atburðir

## Fædd

## Dáin
* 546 f.Kr. - Anaxímandros (u.þ.b. 610 f.Kr. – 546 f.Kr) : jónískur náttúruspekingur.
610–601 f.Kr.

**610-601 f.Kr.** var 10. áratugur 7. aldar f.Kr.

## Atburðir og aldarfar
* Babýlóníumenn unnu sigur á Assýringum undir forystu Nebúkadnesars 2.
* Nebúkadnesar reisti hengigarðana í Babýlon.
* Borgin *Massalía* (Marseille) var stofnuð af Grikkjum frá Fókaiu.
* Borgin Kapúa var stofnuð af etrúrum.
* Etrúrar lögðu Róm undir sig.
Atreifur

Í grískri goðafræði var **Atreifur** (forngríska *Ἀτρεύς*, **Atreús**) konungur í Mýkenu. Hann var sonur Pelops og Hippodamíu og faðir Agamemnons og Menelásar. Niðjar hans eru gjarnan nefndir Atreifssynir.

Pelops gerði Atreif og tvíburabróður hans Þýestes útlæga fyrir að hafa myrt stjúpbróður sinn Krýsippos í von um að ná völdum í Ólympíu. Þeir leituðu hælis í Mýkenu, þar sem þeir náðu völdum í fjarveru Evrýsþeifs konungs, sem átti íátökum við niðja Heraklesar. Evrýsþeifur ætlaði þeim einungis tímabundin yfirráð yfir borginni en þeir náðu völdum til frambúðar þegar Evrýsþeifur lést.
Roger Scruton

**Roger Vernon Scruton** (27. febrúar 1944 – 12. janúar 2020) var breskur heimspekingur. Hann var einnig útvarpsmaður, blaðamaður og tónskáld. Í skrifum sínum reynir hann að útskýra og verja vestræna menningu og miðlun hennar til komandi kynslóða. Í stjórnmálaheimspeki sinni er hann íhaldsmaður og er af mörgum talinn mikilvægasti breski íhaldsheimspekingurinn á lífi. Sérsvið hans er aftur á móti fagurfræði. Þar gagnrýnir hann módernisma í byggingarlist og hefur fjallað þónokkuð um hvað það er að skilja tónlist.

## Útgefin verk
### Heimspeki
* *Art And Imagination* (1974)
* *The Aesthetics Of Architecture* (1979)
* *A Short History of Modern Philosophy* (1982)
* *The Aesthetic Understanding* (1983)
* *Kant* (1983)
* *Sexual Desire: A Moral Philosophy of the Erotic* (1986)
* *Spinoza* (1987)
* *The Philosopher On Dover Beach and Other Essays* (1990)
* *Modern Philosophy* (1994)
* *The Classical Vernacular: architectural principles in an age of nihilism (1995)
* *Animal Rights and Wrongs* (1996)
* *An Intelligent Person's Guide To Philosophy* (1996) Republished in 2005 as *Philosophy: Principles and Problems*
* *The Aesthetics Of Music* (1997)
* *Spinoza* (1998)
* *Death-Devoted Heart: Sex and the Sacred in Wagner's Tristan und Isolde* (2004)

=== Stjórnmál og menning ===
* *The Meaning Of Conservatism* (1980)
* *The Politics Of Culture and Other Essays* (1981)
* *A Dictionary Of Political Thought* (1982)
* *Untimely Tracts* (1985)
* *Thinkers Of The New Left* (1986)
* *A Land Held Hostage: Lebanon and the West* (1987)
* *Conservative Texts* (1992)
* *An Intelligent Person's Guide to Modern Culture* (1998)
* *The West and the Rest: Globalization and the terrorist threat* (2002)
* *The Need for Nations* (2004)
* *Arguments For Conservatism* (2006) 

=== Sjálfsævisögulegt efni og staðháttafræði ===
* *On Hunting* (1998)
* *England: An Elegy* (2001)
* *News From Somewhere: On Settling* (2004)
* *Gentle Regrets: Thoughts from a Life* (2005) 

=== Skáldverk ===
* *Fortnight's Anger: a novel* (1981)
* *Francesca: a novel* (1991)
* *A Dove Descending and Other Stories* (1991)
* *Xanthippic Dialogues* (1993)
* *Perictione in Colophon* (2000)

=== Óperur ===
* *The Minister* (1994)
* *Violet'' (2005) 

## Tengill
* Heimasíða Roger Scruton
Suður-Þingeyjarsýsla

**Suður-Þingeyjarsýsla** var ein af sýslum Íslands. Sýslur eru ekki lengur stjórnsýslueiningar á Íslandi, en nafnið er enn notað til að vísa til svæðisins.

Suður-Þingeyjarsýsla er staðsett milli Eyjafjarðarsýslu og Norður-Þingeyjarsýslu. Suður-Þingeyjarsýsla nær yfir Eyjafjörð austanverðan að Jökulsá á Fjöllum, nema Kelduhverfi sem tilheyrir Norður-Þingeyjarsýslu.

## Tengt efni
* Grenjaðarstaður
* Grýtubakkahreppur
* Reykjadalur
* Skútustaðahreppur
* Þingeyjarsveit
Flutningaskip

**Flutningaskip**, **fraktskip** eða **kaupskip** er skip sem flytur farm, vörur og efni milli hafna. Mikill meirihluti alþjóðlegra flutninga fer fram með flutningaskipum sem sigla þúsundum saman um heimshöfin. Flutningaskip eru venjulega sérhönnuð til að gegna hlutverki sínu, með krana og annan útbúnað sem þarf til að flytja farminn til og ferma/afferma skipið við bryggju.

Til eru sérhæfðar tegundir flutningaskipa, eins og lausaflutningaskip (tankskip og risatankskip) og gámaskip.

Dæmi um sögulegar skipsgerðir sérhæfðar til að flytja farm eru knörr (9. öld), kuggur (12. öld) og flauta (16. öld).
Austur-Skaftafellssýsla

**Austur-Skaftafellssýsla** var ein af sýslum Íslands. Sýslur eru ekki lengur stjórnsýslueining á Íslandi, en nafnið er enn notað til að vísa til svæðisins.

Austur-Skaftafellssýsla er á milli Vestur-Skaftafellssýslu og Suður-Múlasýslu, sýslumörkin á Skeiðarársandi og á Lónsheiði. Í sveitarfélaginu er Tónlistarskóli Austur-Skaftafellssýslu með lúðrasveit.

## Sveitir

Frá fornu fari skiptist þetta hérað í fimm sveitir, talið frá austri: Lón, Nes, Mýrar, Suðursveit og Öræfi. Síðar reis kauptún á Höfn, sem byggðist úr jörðinni Hafnarnesi í Nesjum. Þann 6. júní 1998 varð til Sveitarfélagið Hornafjörður með sameiningu allra hreppa í Austur-Skaftafellssýslu.

## Sóknir

Sóknir í sýslunni voru lengst nefndar, talið frá austri: Stafafellssókn, Bjarnanessókn, Hoffellssókn, Einholtssókn, Kálfafellsstaðarsókn, Hofssókn og Sandfellssókn. Hoffellssókn og síðar Sandfellssókn lögðust niður. Kirkjan í Einholti var flutt, og síðan var yfirleitt talað um Brunnhólssókn (finnst þó í heimildum kennd við bæinn Slindurholt). Ný sókn myndaðist í kauptúninu: Hafnarsókn.
Flugvöllur

**Flugvöllur** eða **flughöfn** er mannvirki og nágrenni þess þar sem flugvélar og önnur loftför geta tekið á loft og lent. Á flugvelli er yfirleitt minnst ein flugbraut (eða lendingarpallur fyrir þyrlur), en önnur algeng aðstaða eru t.d. flugturn, flugskýli og flugstöðvarbyggingar. Á flugvöllum getur farið fram ýmis þjónusta eins og flugvallarþjónusta, flugumferðarstjórn og ýmis þjónusta við farþega.

## Tengt efni
* Þyrluvöllur
Vestur-Skaftafellssýsla

**Vestur-Skaftafellsýsla** var ein af sýslum Íslands. Sýslur eru ekki lengur stjórnsýslueining á Íslandi, en nafnið er enn notað til að vísa til svæðisins.  Sýslur voru lagðar niður sem stjórnsýslueiningar með tvennum lögum. Annars vegar með nýjum sveitarstjórnarlögum árið 1986 en þá var vald sýslunefnda fært til sveitarfélaga og hins vegar með lögum um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði árið 1989, en þar var hlutverk sýslumann endurskilgreint.

Vestur-Skaftafellsýsla er milli Austur-Skaftafellssýslu og Rangárvallasýslu.

## Sveitarfélög
Eftir sameiningu sveitarfélaga eru 2 sveitarfélög í sýslunni:

* Mýrdalshreppur
** (Dyrhólahreppur)
** (Hvammshreppur)
* Skaftárhreppur
** (Álftavershreppur)
** (Hörgslandshreppur
** (Kirkjubæjarhreppur)
** (Leiðvallarhreppur)
** (Skaftártunguhreppur)

## Tilvísanir
Verkfall grunnskólakennara 2004

**Verkfall grunnskólakennara 2004** var verkfall kennara í grunnskólum Íslands sem hófst 20. september 2004 og stóð þar til það var bannað með bráðabirgðalögum 13. nóvember sama ár. 

Verkfallið stóð í 39 virka daga og var eitt það lengsta í sögu íslenskra skóla en þó nokkrum dögum styttra en verkfall grunnskólakennara 1995. Menntamálaráðherra árið 2004 var Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir.
Mataráhöld

**Mataráhöld** eru tæki sem notuð eru til að framreiða og borða mat í þeim menningarsamfélögum þar sem ekki er látið nægja að matast með fingrunum. Til eru ógrynni tegunda af mataráhöldum sem þjóna ýmsum tilgangi. Algengust á Vesturlöndum eru hnífur og gaffall, og skeiðar eru þekktar nánast um allan heim. Matarprjónar eru notaðir sem mataráhöld í Austurlöndum fjær. Ýmis ólík tæki teljast til mataráhalda, s.s. sogrör, tertuspaði, molatöng, fondúprjónn og hnetubrjótur.

## Tengt efni
* Borðbúnaður
* Eldhúsáhöld
Kórall

**Kórall** eru sjávardýr af flokki kóraldýra (fræðiheiti: *Anthozoa*) sem einnig inniheldur sæfjöður og aðrar tegundir holdýra. Kóralar mynda gjarnan stór sambýli og hópurinn inniheldur meðal annars steinkórala sem byggja stærstu kóralrifin. 

## Tenglar
Holdýr

**Holdýr** (fræðiheiti: *Cnidaria*) eru fylking tiltölulega einfaldra dýra sem finnast aðallega í sjó. Fylkingin telur um 11.000 tegundir, þar á meðal sæfífla, marglyttur og kóralla. Holdýr eru algengir steingervingar og komu fyrst fram á sjónarsviðið á forkambríumtíma.

Einkenni á holdýrum er að þau eru með aðeins eitt meltingarop þar sem matur fer inn og úrgangur út. Meltingarvegurinn er líka lífhol dýrsins og er því kallað meltingarhol (gastrodermis). Umhverfis meltingaropið eru griparmar og á þeim stingfrumur (brennifrumur) sem gefa frá sér eitur til að drepa bráðina og til að verja holdýrin fyrir óvinum. Líkamsveggur holdýra er úr þremur lögum:
* ytri útþekju (epidermis),
* innri útþekju (gastrodermis) sem þekur meltingarholið og
* utanfrumulagi (mesoglea) sem er á milli hinna tveggja laganna og getur verið þunnt frumulaust grunnlag eða þykkur trefjakenndur eða hlaupkenndur bandvefur. 
Holdýr eru geislótt samhverf í laginu. Þau skiptast í holsepa (með opið upp) og hveljur (með opið niður). Holsepar eru sívalir og er annar endi þeirra botnfastur en armar og munnhol snúa upp. Í holsepum er utanfrumulagið þunnt lag. Hveljur fljóta um sjóinn og snýr munnur þeirra niður og armar hanga niður. Þær minna á regnhlífar. Hjá hveljum er utanfrumulagið mjög þykkt. Sum holdýr fara í gegnum báðar líkamsgerðir á lífsferli sínum en sum eru eingöngu hveljur eða holsepar allan lífsferilinn. Sambýli hefur þróast hjá sumum holsepum.

Æxlun holdýra er tvenns konar, kynæxlun og hins vegar kynlaus æxlun, knappskot þar sem nýr einstaklingur vex út úr þeim eldri.
Aímagíska

**Aímagíska** eða **barbaríska** (aímagíska: **Aimaq**, barbaríska: **Berbari**) er persnesk mállýska sem er töluð í Íran, Afganistan, Tadsjikistan,  Mashad, Vestur-Hasara.

## Tenglar
* Aímagíska á Ethnolouge (á ensku)
Świnoujście

**Świnoujście** (Þýska: *Swinemünde*) er hafnarbær í Póllandi og liggur við Eystrasalt og við Szczecin Lón, á eyjunum Uznam (Usedom), Wolin og Karsibór (Vestur-Pommern). Nálægasti flugvöllur er í Goleniów (um 75 km frá miðborg Świnoujście).

* Íbúafjöldi (2014): 41.322

## Samgöngur
* vegur til Goleniów og Szczecin (Pólland) 
* vegur til Wolgast og Anklam (Þýskaland)
* járnbrautatengingar til Goleniów og Szczecin (Pólland)
* járnbrautatengingar til Wolgast og Greifswald (Þýskaland)
* ferja til Ystad og Trelleborg (Svíþjóð)
* spaðabátur til Szczecin 


File:Swinoujscie 18.jpg
File:Świnoujście Kapitanat Portu CIMG2196.jpg
File:Ship in harbour.jpg
File:Ferry Polonia.jpg
File:Świnoujście, Schifffahrt, u (2011-08-03) by Klugschnacker in Wikipedia.jpg
File:ŚWINOUJŚCIE. AB-044.JPG
File:Wiatrak Świnoujście.jpg


## Tengill
* Świnoujście
354

**354** (CCCLIV í rómverskum tölum) var 54. ár 4. aldar og almennt ár sem hófst á laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu. Í Rómaveldi var það þekkt sem „ræðismannsár Konstantíusar og Konstantíusar“ eða sem árið 1107 *[[ab urbe condita]]*. 

## Atburðir

* Alemannar fara yfir Rín og ráðast á lönd Helveta.

## Fædd
* 13. nóvember - Ágústínus kirkjufaðir (d. 430).

## Dáin
Sjómannafélagið Báran

**Sjómannafélagið Báran** var fyrsta hreinræktaða verkalýðsfélagið sem stofnað var á Íslandi í Reykjavík 14. nóvember 1894. 1899 fengu þeir leyfi til að byggja Bárubúð við norðurenda Tjarnarinnar.
Tundurdufl

**Tundurdufl** er sprengja sem komið er fyrir í hafi og er ætlað að granda kafbátum eða skipum. Tundurdufl eru með hvellhettur sem springa fyrir áhrif höggs, hljóðs, segulsviðs eða þrýstings, til dæmis frá skipi eða kafbáti. Tundurduflum er komið fyrir við yfirborð sjávar eða nær botninum með festum. Oft kemur þó fyrir að þau slitna upp í vondum veðrum og rekur þá stjórnlaust um höfin og upp í fjörur. 

Stór tundurduflasvæði eru notuð til að verja hafnir fyrir árásum óvinaskipa. Dæmi um slíkt var t.d. mjög umfangsmikið svæði utan við Austfirði sem ætlað var að verja höfnina á Seyðisfirði gegn Þjóðverjum í Síðari heimsstyrjöldinni. Sú vörn varnaði þó einnig fiskiflotanum frá að geta stundað fiskveiðar frá flestum austfjörðunum. Flestum þessara tundurdufla var síðan eytt eftir lok styrjaldarinnar, m.a. með tundurduflaslæðurum og með því að skjóta á þau með sérstökum rifflum. En jafnvel enn í dag kemur fyrir að slík dufl rekur á land á Austurlandi eða lenda í netum fiskiskipa og þannig er því einnig varið annars staðar þar sem tundurdufl hafa verið notuð. 

## Heimild
*
Straumnes (Hornströndum)

**Straumnes** er nes norðan við Aðalvík vestan megin á Hornströndum. Á Straumnesi stendur Straumnesfjall  þar sem stóð um 100 manna ratsjárstöð Bandaríkjahers frá 1953 til 1960.

Þann 30. nóvember 1916 strandaði gufuskip Eimskipafélagsins, Goðafoss, á Straumnesi. Farþegar og áhöfn björguðust eftir meira en tveggja sólarhringa vist í skipinu í ofsaveðri en skipið brotnaði í fjörunni. Skipið strandaði klukkan 3 um nótt og var hópur skipverja sendur í birtingu til Aðalvíkur eftir aðstoð. Voru þá 60 manns í skipinu. Þegar veður lægði komu vélbátar frá Aðalvík og björguðu fólkinu. Jökull Jakobsson samdi leikritið Hart í bak um það skipsstrand.

Í seinni heimsstyrjöld, 5. júlí, 1942, fórust 240 úti fyrir Straumnes þegar bandarísk og bresk skipalest lenti í tundurduflaslæðum. Annar eins fjöldi bjargaðist. 

## Heimild
* Lesbók Morgunblaðsins, 5. tölublað (07.02.1987), Blaðsíða 7

## Tilvísanir
Þeseifur

**Þeseifur** (forngríska *) var [[Grísk goðafræði|goðsagnakenndur]] konungur [[Aþena|Aþenu]], sonur [[Æþra|Æþru]] og [[Egeifur|Egeifs]] eða [[Póseidon]]s, sem Æþra sængaði hjá einu sinni. Þeseifur var [[stofnhetja]], líkt og [[Perseifur]], [[Kadmos]] og [[Herakles]], sem börðust allir við og sigruðu andstæðinga sem tengdust á einhvern hátt fornri [[Trúarbrögð|trú]] og samfélagsgerð. 

Herakles var [[Dórar|dóríska]] hetjan, en Þeseifur [[Jónar|jóníska]] stofnhetjan, sem Aþeningar álitu landsföður. Nafn hans er [[Rót (málvísindi)|rótskylt]] orðinu  (*þesmos*), gríska orðinu fyrir stofnun. Þeseifur bar ábyrgð á *synoikismos'' („sambúðinni“) — stjórnmálalegri sameiningu Attíkuskagans. Þeseifur, fyrsti konungur sameinaðs Attíkuskaga samkvæmt hefðinni, byggði sér höll á Akrópólishæð. 

Landfræðingurinn Pásanías segir að eftir sameininguna hafi Þeseifur stofnað helgidóm Afródítu Pandemos („Afródítu alls fólksins“) og Peiþó á suðurhlíð Akrópólishæðar. Ef til vill er frægasta sagan af Þeseifi í nútímanum sú sem segir frá því hvernig honum tókst að drepa Mínótárosinn á Krít.
Díómedes

:*Þessi grein fjallar um [[Argos|argversku]] hetjuna úr [[Trójustríðið|Trójustríðinu]], einn af helstu herforingjum Akkea.*
:*Um rómverska málfræðinginn, sjá [[Diomedes Grammaticus]]. Um mannsnafnið, sjá [[Díómedes (mannsnafn)|Díómedes]]*

**Díómedes** (forngríska:Διομήδης) er hetja í grískri goðafræði og er einkum þekktur fyrir þátttöku sína í Trójustríðinu. Hann var sonur Týdeifs og Deipýlu og varð síðar konungur í Argos, á eftir afa sínum, Adrastosi. Í *[[Ilíonskviða|Ilíonskviðu]]* Hómers er Díómedes ásamt Ajasi Telamonssyni álitinn næstbesta stríðshetja Akkea. Hann er ásamt vini sínum Ódysseifi í uppáhaldi hjá Aþenu. Í *[[Eneasarkviða|Eneasarkviðu]]* Virgils er Díómedes meðal þeirra sem földu sig í Trójuhestinum.
Perseifur

**Perseifur** (forngríska: Περσεύς; líka Περσέως *Perseós* og Περσέας *Perseas*) var goðsögulegur stofnandi borgríkisins Mýkenu í Grikklandi hinu forna og veldis Perseifsniðja þar. Hann var sonur Danáu, dóttur Akrisíosar konungs í Argos. Hann giftist prinsessunni Andrómedu. Perseifur var hetjan sem drap Medúsu, en úr blóði Medúsu varð til vængjaði hesturinn Pegasos.

## Tengt efni
* The Perseus Project
Straumnes

**Straumnes** getur átt við um:
* Straumnes norðan við Aðalvík á Hornströndum
* Bæinn Straumnes á Orkneyjum.
Kristín Helga Gunnarsdóttir

**Kristín Helga Gunnarsdóttir**, kölluð *Dinna*, (f. 24. nóvember 1963) er íslenskur rithöfundur sem hefur skrifað fjölda barna- og fjölskyldubækur. Kristín Helga er fædd í Reykjavík, hefur BA-próf í spænsku og fjölmiðlafræði og starfaði lengi sem fréttamaður á Stöð 2.  

## Ritverk
Fyrsta bók Kristínar Helgu kom út árið 1997, *Elsku besta Binna mín*. Ári seinna kom út framhald af þeirri bók *Bíttu á jaxlinn Binna mín*.

## Verðlaun og viðurkenningar
Kristín Helga hefur hlotið Bókaverðlaun barnanna fjórum sinnum, 2002, 2004, 2006 og 2007. Árið 2004 hlaut hún viðurkenningu Ibby á Íslandi fyrir bókina *Strandanornirnar*. Árið 2001 hlaut hún Barnabókaverðlaun fræðsluráðs Reykjavíkur fyrir bókina *Mói hrekkjusvín*. Kristín Helga hlaut Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvenna, fyrir *Draugaslóð* árið 2007. 

## Skáldsögur
* 1997 *[[Elsku besta Binna mín]]*
* 1998 *[[Bíttu á jaxlinn Binna mín]]*
* 1998 *[[Keikó hvalur í heimsreisu]]*
* 1999 *[[Milljón steinar og Hrollur í dalnum]]*
* 2000 *[[Mói hrekkjusvín]]*
* 2001 *[[Í Mánaljósi]]*
* 2002 *[[Gallsteinar afa Gissa]]*
* 2003 *[[Strandanornir]]*

* 2004 *[[Fíasól í fínum málum]]*
* 2005 *[[Fíasól í hosiló]]*
* 2006 *[[Fíasól á flandri]]*
* 2007 *[[Draugaslóð]]*
* 2008 *[[Fíasól er flottust]]*
* 2009 *[[Láki Máni og þjóðahyskið]]*
* 2010 *[[Fíasól og litla ljónaránið]]*
* 2011 *[[Ríólítreglan]]*
*2012 *Grímsævintýri: Ævisaga hunds*
*2013 *Mói hrekkjusvín: Kúreki í Arisóna*
*2014 *Mói hrekkjusvín: Misskilinn snillingur*
*2015 *Litlar byltingar:* *Draumar um betri daga*
*2017 *Vertu ósýnilegur:* *Flóttasaga Ishmaels*
*2018 *Fíasól gefst aldrei upp*
*2019 Fjallaverksmiðja Íslands

## Tilvísanir
Ronnie Coleman

**Ronnie Coleman** (13. maí 1964 í Monroe, Louisiana) er bandarískur vaxtaræktarkappi sem hefur unnnið titilinn Mr. Olympia átta sinnum. Ronnie er menntaður endurskoðandi frá Gramblin State University, útskrifaðist 1986 og er nú búsettur í Arlington, Texas.

Mikilvægur fasti í vaxtaræktinni er kenndur við hann sem kallast „fasti Colemans“. Hann er táknaður með „Co“ og skilgreindur svo: Co = 1.8517 
Fastinn segir til um meðalvöðvamassa efri hluta líkamans og virkar þannig: 

Vöðvamassi = Co * (kíló í bekkpressu)
Príamos

**Príamos** (forngríska **Πρίαμος**, Priamos) var konungur í Tróju í Trójustríðinu og yngsti sonur Laomedons. Príamos var marggiftur en frægasta kona hans var Hekúba. Hann átti 50 syni og allnokkrar dætur. Elsti sonur hans var Æsakos, en móðir hans var Arisba; Æsakos lést áður en Trójustríðið hófst. Frægustu synir Príamosar voru Hektor og París. Neoptolemos, sonur Akkillesar drap Príamos þegar Trója var lögð í eyði.
Bogi Ágústsson

**Bogi Ágústsson** (fæddur 6. apríl 1952) er fyrrum fréttamaður Ríkisútvarpsins.

Foreldrar Boga voru Jónína Guðný Guðjónsdóttir húsmóðir og Ágúst Jónsson skipstjóri. Eiginkona Boga er Jónína María Kristjánsdóttir kennari og eiga þau þrjú börn og sjö barnabörn.

## Nám og störf
Bogi lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1972 og stundaði nám í sagnfræði við Háskóla Íslands frá 1972-1977.

Bogi starfaði sem kennari við Álftamýrarskóla frá 1975-1977, var fréttamaður hjá Fréttastofu Sjónvarpsins frá 1977-1984. Hann flutti til Kaupmannahafnar árið 1984 og starfaði sem fréttamaður þar og flutti fréttir frá Norðurlöndunum fyrir Ríkisútvarpið til ársins 1986. Árið 1987 varð hann aðstoðarframkvæmdarstjóri Ríkisútvarpsins. Um nokkra mánaða skeið árið 1988 var hann blaðafulltrúi Flugleiða, nú Icelandair. Sama ár varð hann fréttastjóri Ríkissjónvarps og gegndi starfinu til ársins 2003. Bogi varð þá forstöðumaður fréttasviðs Ríkisútvarpsins, en lét af því starfi við skipulagsbreytingar 2007. Síðan hefur hann starfað sem frétta- og dagskrárgerðarmaður. Bogi hefur meðal annars verið umsjónarmaður þáttanna „Viðtalið“ og „Fréttaaukans“. Hann var umsjónarmaður umræðuþáttarins ,,Hringborðið" á RÚV ásamt Þórhildi Þorleifsdóttur og Styrmi Gunnarssyni. Bogi hefur verið einn af fréttalesurum Ríkissjónvarpsins frá árinu 1979. 

Bogi var formaður starfsmannafélags Sjónvarpsins 1982-1984, varaformaður fréttanefndar EBU (Sambands útvarps-sjónvarpsstöðva í Evrópu) og formaður ritstjórnarnefndar EBU. Bogi var formaður Norræna félagsins í Reykjavík frá 2010 til 2014 og var formaður Norræna félagsins á Íslandi frá árinu 2015 til 2019. Bogi er formaður stjórnar Stofnunar dr. Sigurbjörns Einarssonar og hefur verið frá 2009. Hann hefur verið varaformaður stjórnar Norræna hússins í Reykjavík frá 2017. Bogi fékk Edduverðlaunin sem Sjónvarpsmaður ársins 2014. Hann hefur einnig setið í stjórn Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi.

Bogi var sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu þann 17. júní 2019 fyrir störf á vettvangi fjölmiðlunar og norrænnar samvinnu og er nú í Orðunefnd.

Hann las sinn síðasta fréttatíma á Rúv vorið 2025. 

## Eitt og annað
*Bogi er mikill stuðningsmaður Knattspyrnufélags Reykjavíkur og hefur starfað í KR-útvarpinu frá því það hóf útsendingar 1999.

* Á laugardegi verslunarmannahelgarinnar 2009 hóf Bogi kvöldfréttatímann með orðunum *"Gott kvöld. Nú hefjast fréttir laugardaginn 1. ágúst, samt ekki allar þær fréttir sem við ætluðum að segja ykkur, því að í kvöld ætluðum við að greina frekar frá risavöxnum lánafyrirgreiðslum [[Kaupþing|Kaupþings]] til fyrirtækja í eigendahópi bankans. Við getum það því miður ekki. Sýslumaðurinn í Reykjavík samþykkti nú rétt fyrir fréttir beiðni Kaupþings um [[lögbann]] við birtingu og umfjöllun um trúnaðargögn frá stjórnarfundi bankans í september í fyrra. Þar var fjallað um lánveitingar til stærstu viðskiptavina bankans.".* 

 
## Tilvísanir
Skólahljómsveit Kópavogs

**Skólahljómsveit Kópavogs** er íslensk skólalúðrasveit, stofnuð af Birni Guðjónssyni trompetleikara árið 1966. Um 200 hljóðfæraleikarar eru að jafnaði í hljómsveitinni, en henni er skipt niður í þrjár sveitir, A-sveit, B-sveit og C-sveit, með tilliti til aldurs og getu. Frá stofnun var aðalstjórnandi og skólastjóri sveitarinnar Björn Guðjónsson, en árið 1993 tók Össur Geirsson, bassabásúnuleikari og útsetjari, við starfinu, og gegnir því enn í dag.

Fyrstu árin hélt hljómsveitin æfingar í tónmenntastofu Kársnesskóla en lengst hafði hljómsveitin aðstöðu í kjallara íþróttahúss Kársnesskóla, eða til ársins 1996, þegar hún fluttist í Ástún 6 í Kópavogi. Árið 1999 fluttist hljómsveitin í æfinga- og kennsluhúsnæði í íþróttahúsi Digraness við Skálaheiði í Kópavogi. Í febrúar 2020 flutti hljómsveitin svo í sérhannaða tónlistarbyggingu við Álfhólsskóla, Álfhólsvegi 102 þar sem hún er til húsa í dag. Hljómsveitin spilaði í Óðinsvéum 1985.

## Heimildir
Hrafna-Flóki Vilgerðarson

**Flóki Vilgerðarson** var norskur víkingur, sonur Vilgerðar Hörða-Káradóttur, sem hélt vestur um haf til að leita lands sem fréttir höfðu borist af. Hann sigldi frá Flókavörðu á mörkum Rogalands og Hörðalands og hafði meðferðis fjölskyldu sína og frændlið, svo og búfénað, því ætlunin var að setjast að í hinu nýja landi. Af förunautum Flóka eru nefndir þeir Herjólfur og Þórólfur (Þorsteinsson Grímssonar kamban) og Faxi sem Faxaflói er sagður heita eftir. Kona Flóka er sögð hafa verið Gró, systir Höfða-Þórðar landnámsmanns í Skagafirði.

Flóki sigldi þó ekki beint til Íslands, heldur kom fyrst við við á Hjaltlandi. Þar drukknaði Geirhildur dóttir hans í Geirhildarvatni. Flóki kom einnig við í Færeyjum og gifti þar aðra dóttur sína. Þrándur í Götu var afkomandi hennar. Hann hafði með sér þrjá hrafna, sem hann hafði að því er segir í Hauksbók blótað í Noregi, og lét þá vísa sér leið til Íslands; sleppti fyrst einum og sá flaug aftur í átt til Færeyja, sá næsti flaug beint upp í loft og sneri aftur en sá þriðji flaug fram um stafn og þá vissi Flóki að hann var að nálgast land.

Hrafna-Flóki kom að Horni eystra og sigldi svo suður og vestur fyrir land og nam land í Vatnsfirði á Barðaströnd um árið 865. Rétt utan við bryggjuna á Brjánslæk, niðri við sjó, eru Flókatóftir. Þar eru friðlýstar rústir og segja munnmæli að Hrafna-Flóki hafi fyrstur haft þar vetursetu á Íslandi með mönnum sínum.

Í Landnámu segir að þá hafi Vatnsfjörður verið fullur af fiski og nýbúarnir stundað veiðarnar svo stíft að ekkert varð úr heyskap og öðrum nauðsynlegum undirbúningi fyrir íslenska veturinn. Leiddi þetta til þess að allt kvikféð drapst um veturinn og yfirgaf fólkið þá landið aftur. Þegar voraði gekk Hrafna-Flóki á fjöll upp af Vatnsfirði og sá fjörð fullan af ís. Í Landnámabók segir svo: „Vár var heldr kalt. Þá gekk Flóki upp á fjall eitt hátt ok sá norðr yfir fjöllin fjörð fullan af hafísum, því kölluðu þeir landit Ísland, sem það hefur síðan heitir.“ Hefur landið upp frá því verið kallað Ísland.

Langt var liðið á sumar þegar Flóki og förunautar hans héldu úr Vatnsfirði og „beit þeim eigi“ fyrir Reykjanes, það er að segja að þeir fengu ekki nægan byr í seglin. Urðu Flóki og Herjólfur viðskila og hafði Flóki vetursetu í Borgarfirði. Tafðist því brottferð þeirra um einn vetur.

Hrafna-Flóki sneri aftur til Íslands síðar og nam þá land við austanverðan Skagafjörð, frá Stafá austur að Flókadalsá, það er að segja byggðina á Bökkum og Flókadal vestan ár, og er það skammt frá landnámi Þórðar mágs hans. Landnámsjörð hans var Mór í Flókadal, sem seinna skiptist í Ysta-Mó, Mið-Mó og Syðsta-Mó. Oddleifur (stafur) hét sonur hans sem bjó á Stafhóli og deildi við Hjaltasonu. Enn átti hann dótturina Þjóðgerði.

## Tengt efni
* Þórólfur smjör Þorsteinsson

## Tilvísanir


## Tenglar
* ''Hrafna-Flóki leggur frá landi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1998
Hentai

**Hentai** (japanska:  eða ) er japanskt orð sem þýðir „undarleg ásjón“ eða „undarlegheit“. Hinsvegar í talmáli getur það þýtt „perri“ og er notað í mörgum tungumálum sem heiti yfir erótíska tölvuleiki og manga og anime sem sýna gróft kynferðislegt efni. Í japönsku er þetta orð hinsvegar aldrei notað til að lýsa erótísku efni, heldur eru hugtökin **„jū hachi kin“** (18; bannað sölu ungmenna þ.e.a.s. yngri en 18), **„ecchi/H anime“** (kynferðislegt/klámfengið anime) **„eroanime“** (; blanda af orðunum *erotic* og *[[anime]]*), eða **„seinen“** (; fullorðins, sem ekki ætti að rugla saman við *, seinen sem þýðir „unglingar“*).

Hugtakið **„hentai“** er oft notað (utan Japan) til að lýsa klámfengnum teiknimyndum, sem er ekki endilega anime eða manga. 

## Bakgrunnur

Í japönsku er orðið *hentai* kanji sem samanstendur af  (*hen* sem þýðir „undarlegt“ eða „óhefbundið“) og  (*tai* sem þýðir „útlit“), sem mætti gróflega þýða sem „öfuguggi“ eða „pervert“. Það er aldrei notað til að lýsa klámfengnu efni, heldur aðeins til að lýsa persónu. 

## Tengt efni
* Anime
* Manga

## Tenglar
* Hentai: Þróun
* Samanburður á enskri og japanskri notun orðisinns Hentai
* Stutt saga 'Hentai'-s, eftir Mark McLelland
Össur Geirsson

**Össur Geirsson** (fæddur 1961) er íslenskur básúnuleikari, útsetjari og tónlistarkennari. Hann lauk burtfararprófi í útsetningum frá Tónlistarskóla FÍH árið 1987 og blásarakennaraprófi frá Tónlistarskólanum í Reykjavík árið 1988. Hann hefur verið málmblásarakennari við Skólahljómsveit Kópavogs frá árinu 1987, og aðalstjórnandi og skólastjóri hennar frá 1993. Össur hefur komið fram með ýmsum tónlistarhópum sem stjórnandi, útsetjari eða hljóðfæraleikari, t.d. Sinfóníuhljómsveit Íslands, Stórsveit Reykjavíkur, Hljómsveit Íslensku Óperunnar og hjá Þjóðleikhúsinu. Össur hefur einnig leikið inná fjölmargar hljómplötur, m.a. hjá Bubba Morthens, Stuðmönnum og Todmobile.
Tónlistarskóli FÍH

**Tónlistarskóli FÍH** er íslenskur tónlistarskóli sem stofnaður var árið 1980 og er starfræktur af FÍH.  Skólinn er til húsa við Rauðagerði 27 í Reykjavík og er honum skipt í tvær megindeildir, grunndeild og framhaldsdeild. Innan framhaldsdeildar standa síðan til boða tvær námsbrautir, sígild braut og djass- og rokkbraut. Skólastjóri skólans er Róbert Þórhallson.

## Tilvísanir
Félag íslenskra hljómlistarmanna

**Félag íslenskra hljómlistarmanna** (skammst. **FÍH**) er samtök atvinnuhljómlistarmanna og tónlistarkennara á Íslandi, sem stofnuð voru árið 1932. Félagið hefur starfrækt tónlistarskóla, Tónlistarskóla FÍH, frá árinu 1980.

## Tilvísanir


## Tenglar
*Heimasíða Félags íslenskra hljómlistarmanna
Akkilles

**Akkilles** einnig ritað **Akkiles** og **Akkilleifur** (forngríska **** *Akhilleús*) var hetja í Trójustríðinu og aðalpersónan og bestur Akkea í *[[Ilíonskviða|Ilíonskviðu]]* Hómers, þar sem meginþemað er ekki Trójustríðið í heild sinni, heldur reiði Akkillesar og afleiðingar hennar í kjölfar ósættis hans og Agamemnons konungs Mýkenu á tíunda ári stríðsins. 

Akkilles var sagður myndarlegastur þeirra sem héldu til Tróju og hraustastur.

## Ævi Akkillesar
Akkilles var sonur Peleifs konungs í Þessalíu og Þetisar sjávargyðju. Þétis vildi ekki kvænast Peleif, en Kírón sem seinna varð kennari Akkilesar, hvatti Peleif til að gefast ekki upp. Akkillies átti 6 systkini en Þetis brenndi þau öll á báli til þess að gá hvort þau væru guðakyns eða mannkyns. Faðir Akkilesar, Peleifur, bjargaði honum úr bálinu. Aðrar sagnir herma að Þetis hafi dýft Akkilles ofan í fljótið Stix, sem var fljótið sem skildi á milli lífs og dauða í grískri goðafræði, til að gera hann ódauðlegan. Þetis varð þó að halda um hælana á honum á meðan og því voru hælarnir alltaf hans veiki blettur. 

Dag einn heyrði Peleifur spádóm um að Akkiles myndi falla í orrustunni um Tróju. Peleifur sendi þá son sinn til hirðar Lýkomitisar konugs á Skyros klæddan sem konu og bjó hann hjá dætrum konungsins.

Akkillies varð víðfrægur hermaður og barðist með Grikkjum í orrustunni um Tróju. Akkilles er talinn vera hetja í grískri goðafræði og einn af aðalpersónum orusturnar um Tróju. Þar stjórnaði hann 50 skipum með 5 stríðsherrum. 

Hektor prins af Tróju drap náinn vin Akkillesar, Patróklus að nafni, eftir að hinn síðarnefndi þóttist vera Akkillies í orustu.
Hektor taldi Patróklus vera Akkilles. Akkilles hefndi sín á Hektori, drap hann í einvígi og dró svo lík hans á eftir hestvagni sínum. Samkvæmt grískum fornritum reiddust guðirnir Akkiles við þetta. Seinna í orustunni um Tróju skaut Paris, bróðir Hektors ör í átt að  Akkilles og Appollon beindi örinni í hæl hans og dró það Akkilles til dauða.

## Tilvísanir
Ódysseifur

:*Getur líka átt við skáldsöguna [[Ódysseifur (skáldsaga)|Ódysseif]] eftir James Joyce.* 

**Ódysseifur** er aðalpersónan í *[[Ódysseifskviða|Ódysseifskviðu]]* Hómers og er einnig mikilvæg persóna í *[[Ilíonskviða|Ilíonskviðu]]*. Ódysseifur var konungur á Íþöku. Hann var þekktur fyrir að vera úrræðagóður og snjall og jafnvel slægur og undirförull. *Ódysseifskviða* segir frá heimför hans og hrakningum frá Tróju að Trójustríðinu loknu en það tók Ódysseif tíu ár að komast heim að loknu tíu ára löngu stríði. Ódysseifur var sonur Laertesar og Antikleu. Kona hans hét Penelópa en sonur hans hét Telemaakkos. Í harmleiknum *[[Ifigenía í Ális]]* eftir Evripídes er Sísýfos sagður faðir Ódysseifs.
Valletta

**Valletta** (maltneska: *il-Belt Valletta*) er höfuðborg Möltu. Íbúafjöldinn árið 2019 var 5.157. Flatarmál borgarinnar er 0,61 km sem gerir hana að minnstu höfuðborg Evrópusambandsins.

## Tilvísanir
Marseille

**Marseille** er næst stærsta borg Frakklands með rúmlega 870 þúsund íbúa (2020) og 1,9 á stórborgarsvæðinu. Marseille er í Provence-Alpes-Côte d'Azur-héraði, liggur að Miðjarðarhafinu og er stærsta hafnarborg Frakklands. Aðalgata Marseille er breiðgatan *La Canebiere*, í borginni finnast fiskimarkaðir og gömul virki.

## Söguágrip
Marseille er gömul borg, hún var stofnuð um 600 f.Kr. af Grikkjum frá Fókaju (í Tyrklandi) og var þá nefnd *Massalía* á latínu. Massalía náði fljótt íbúafjölda 1000 manna.

Á 4. öld f.Kr. gerði Pýþeas út bát sinn frá Massalíu og sigldi vítt og breitt um úthöfin. Sagan segir m.a. að hann hafi fundið land í norðri er hann nefndi Thule og gæti hafa verið Ísland.

Massalíubúar gengu í bandalag, sem sjálfstætt borgríki, við Rómverja til að verjast ágengni Etrúra, Fönikíumanna og Kelta. Eftir að Júlíus Caesar komst til valda gengu Massalíubúar til liðs við Pompeius herhöfðingja og eftir að hafa barist í sjóorrustu og í umsátri um borgina töpuðu menn Pompeiusar borgarastríðinu í Róm 49 f.Kr. og Massalía missti sjálfstæði sitt.

Undir Rómverjum varð Marseille iðandi verslunarborg allt fram að því þegar fór að halla undir fæti Rómarveldis. Marseille varð ekki velmegandi verslunarborg á ný fyrr á upp úr 10. öld. Plágan mikla barst til borgarinnar 1347 og varð mannfall mikið, 50-90 þúsund. Enn varð borgin fyrir miklum skakkaföllum þegar Aragonar réðust á hana og rændu 1423.

Upp úr miðri 15. öld bætti René I af Napólí, hertogi í Provence, úr varnarvirkjum borgarinnar. Stuttu síðar varð Marseille formlega hluti af ríki Frakka. Marseille sendi 500 borgarbúa til þess að taka þátt í frönsku byltingunni 1792. Eftir franska heimsveldið breiddi úr sér og iðnvæðingin jók framleiðslu á 19. öld og fyrri hluta 20. aldar jókst flæði umferðar og varnings um borgina. Marseille varð mikilvægur hlekkur til Alsír, Marokkó, Túnis og fleiri nýlendna á þeim tíma.

## Menntun
* EPITECH
* Institut polytechnique des sciences avancées
* Kedge Business School

## Íþróttir
*Olympique de Marseille - Knattspyrna

## Heimild
* 

## Tenglar
* Opinber heimasíða
* Opinber heimasíða ferðamanna 
* ''Marseille''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999
Ídómeneifur

:*Þessi grein fjallar um hetjuna í [[Trójustríðið|Trójustríðinu]]. Um [[Epikúrismi|epikúríska]] [[heimspekingur|heimspekinginn]], sjá [[Ídómeneifur frá Lampsakos]]*
**Ídómeneifur** var krítversk hetja sem barðist í Trójustríðinu. Afi hans var Mínos konungur á Krít. Ídómeneifur fór fyrir Krítverjum í Trójustríðinu og var einnig meðal biðla Helenu fögru.

Í *[[Ilíonskviða|Ilíonskviðu]]* er Ídómeneifur meðal helstu herforingja Akkea. Hann var meðal trustustu vina og ráðgjafa Agamemnons. Ídómeneifur var meðal þeirra sem földu sig í Trójuhestinum.
Gló stuðningsfélag

**Gló stuðningsfélag** (áður **Styrktarfélag lamaðra og fatlaðra**) eru almenn félagasamtök sem hafa það að markmiði að stuðla að aukinni orku, starfshæfni og velferð fólks með fötlun, einkum barna. í dag sinnir félagið hlutverki sínu meðal annars með því að starfrækja Gló Æfingastöð að Háaleitisbraut 11-13 og í Hafnarfirði og sumardvalarheimilið Reykjadal í Mosfellsdal. Þeir sem njóta þjálfunar hjá félaginu eru flestir fatlaðir frá fæðingu. Á hverju ári koma um 1200 einstaklingar til þjálfunar hjá æfingastöðinni og um 200 börn koma til dvalar í Reykjadal. 

Félagið var stofnað 1952. Fjórum árum seinna hóf það rekstur endurhæfingarstöðvar en árið 1968 var nafni stöðvarinnar breytt í Æfingastöð SLF, en svo Gló Æfingastöð þann 1. nóvember 2025. Árið 1959 hóf félagið rekstur sumarbúða fyrir fötluð börn. Sumarbúðirnar voru fyrst í Reykjaskóla í Hrútafirði en fluttust svo árið 1963 í Reykjadal í Mosfellsdal. Árið 1972 hóf félagið rekstur leikskóla sem nú heitir Múlaborg og hefur reksturinn færst yfir til Reykjavíkurborgar. Framkvæmdastjóri Gló stuðningsfélags er Bergljót Borg. Stjórn félagsins skipa þau Jórunn Edda Óskarsdóttir formaður, Björn Gústav Jónsson, Diljá Ámundadóttir Zoëga, Hrefna Rós Matthíasdóttir, Linda Björk Ólafsdóttir, Halldór Örn Júlíusson og Harpa Júlíusdóttir.
Ídómeneifur frá Lampsakos

**Ídómeneifur** (forngríska **Iδoμενευς**, 310 &ndash; 270 f.Kr.) frá Lampsakos var vinur og nemandi Epikúrosar. Lítið er vitað um ævi hans annað en að hann giftist Batis, systur Sandesar, sem var einnig frá Lampsakos.

Ídómeneifur ritaði fjölda bóka um heimspeki og sagnfræði. Einungis brot úr verkum hans eru varðveitt en eftirfarandi titlar eru varðveittir:
#*Saga [[Samóþrake]]* ('Iστoρια των κατα Σαμoθρακην).
#*[[Um sókratingana]]* (Περι των Σωκρατικων) (úr þessu riti eru varðveitt brot)

Einnig ritaði Ídómeneifur bók um aþenska stjórnmálamenn en hún er ekki varðveitt og titill hennar er óþekktur.
Rosalind Franklin

**Rosalind Elsie Franklin** (f. 25. júlí 1920 - d. 16. apríl 1958) var breskur eðlisefnafræðingur og kristallafræðingur. Rannsóknir hennar gegndu lykilhlutverki í skilningi manna á uppbyggingu DNA, vírusa, kols og grafíts. Franklin er best þekkt fyrir þátt sinn í uppgötvun á uppbyggingu DNA sameindarinnar árið 1953. Hún lést árið 1958 úr krabbameini.
Olíukreppan 1973

**Olíukreppan 1973** var orkukreppa á Vesturlöndum sem stóð frá 16. október 1973 og stóð til 17. mars 1974. Kreppan hafði varanleg áhrif á verð hráolíu um allan heim og hafði víðtækar afleiðingar. Ástæða kreppunnar var viðskiptabann með olíu sem arabísku olíuframleiðsluríkin, auk Egyptalands og Sýrlands, settu á Bandaríkin og vestur-evrópska bandamenn þeirra vegna stuðnings þessara ríkja við Ísrael í Jom kippúr-stríðinu sem stóð yfir í október 1973. 

Um svipað leyti höfðu ríkin í Samtökum olíuframleiðenda (OPEC) komið sér saman um verðsamráð til þess að stórhækka olíuverð eftir að samningaviðræður við „Systurnar sjö“ fóru út um þúfur fyrr í sama mánuði. Þetta leiddi samstundis til verðhækkana og verðbólgu um leið og framleiðsla minnkaði hjá þeim ríkjum sem urðu fyrir kreppunni. Þau ríki sem illa urðu úti brugðust við með gagnaðgerðum til að draga úr eftirspurn sinni eftir olíu frá þessum löndum. Til lengri tíma kom því olíukreppan verst niðri á olíuframleiðslulöndunum sjálfum og leiddi til hnignunar Samtaka olíuframleiðenda.
Venn-mynd

**Venn-mynd** eða **Vennmynd** er myndræn framsetning mengja og innbyrðis rökfræðilegra tengsla þeirra, dregið af nafni rökfræðingsins John Venn.

## Neðanmálsgreinar
Þjóðabandalagið

**Þjóðabandalagið** voru alþjóðasamtök sem voru stofnuð á Friðarráðstefnunni í París 1919 í kjölfar fyrri heimsstyrjaldarinnar. Markmið samtakanna voru afvopnun og að koma í veg fyrir styrjaldir með samtryggingu, að leysa úr milliríkjadeilum með samningaviðræðum og að bæta velferð í heiminum. Sú stefna í alþjóðastjórnmálum sem lá á bak við bandalagið var gerólík þeirri sem ríkt hafði fram að því. Þjóðabandalagið bjó ekki yfir eigin her og treysti því á stórveldin til að tryggja framkvæmd ákvarðana bandalagsins. Síðari heimsstyrjöldin sýndi greinilega fram á að bandalaginu mistókst að ná einu helsta markmiði sínu: að koma í veg fyrir stríð. Rétt áður en stríðinu lauk, í lok júní 1945, var undirbúningsráðstefna fyrir stofnun Sameinuðu þjóðanna haldin í San Francisco þar sem sáttmáli var undirritaður. Sameinuðu þjóðirnar tóku síðan við af Þjóðabandalaginu ári seinna, eða 20. apríl 1946. Síðasta þing Þjóðabandalagsins var haldið þann 8. apríl 1946, en þar flutti Robert Cecil lávarður, einn af stofnendum Þjóðabandalagsins ræðu og lýsti því að viðleitni þeirra sem stofnuðu Þjóðabandalagið væri ekki unnin fyrir gýg og án hennar hefði hin nýja alþjóðastofnun Sameinuðu þjóðirnar ekki orðið til. Öll gögn og eignir Þjóðabandalagsins voru þá látinn renna til Sameinuðu þjóðanna. 

Woodrow Wilson, Bandaríkjaforseti, hélt mjög á lofti hugmyndinni um bandalag þjóða til að koma í veg fyrir stríð og átti stóran þátt í stofnun Þjóðabandalagsins, en kveðið var á um stofnun bandalagsins í 1. hluta Versalasamningsins. Upphaflega undirrituðu 44 ríki stofnskrá bandalagsins en 22 ríki gengu í það síðar. Vegna þeirrar einangrunarstefnu sem þá ríkti í öldungadeild Bandaríkjaþings tóku Bandaríkin ekki þátt í stofnuninni.

## Tengt efni
* Sameinuðu þjóðirnar
Litla Ilíonskviða

***Litla Ilíonskviða*** eða ***Ilíonskviða hin skemmri*** (forngríska: , *Ilias mikra*; latína: *Ilias parva*) er glatað forngrískt söguljóð. Hún var eitt ljóðanna um Trójustríðið en einungis *[[Ilíonskviða]]* og *[[Ódysseifskviða]]* eru varðveittar. *Litla Ilíonskviða* hefst þar sem *[[Eþíópíukviða]]* skilur við og er eins konar framhald hennar en framhald *Litlu Ilíonskviðu* er að finna í kvæðinu *[[Iliou persis]]* („Fall Tróju“). Í fornöld var *Litla Ilíonskviða* ýmist eignuð Leskesi frá Pyrrhu, Kinæþoni frá Spörtu, Díodórosi rá Eryþræ eða Hómer. Kvæðið var í fjórum bókum undir sexliðahætti.

## Aldur
*Litla Ilíonskviða* var að líkindum samin á seinni hluta 7. aldar f.Kr. en um það ríkir mikil óvissa.

## Efni
Þótt kvæðið sé glatað eru um þrjátíu línur varðviettar úr kvæðinu sjálfu en auk þess er varðveittur útdráttur úr efni hennar frá því í síðfornöld. 

Kvæðið hófst á útbýtingu vopna Akkillesar, sem mesta hetjan meðal Grikkja átti að fá: um vopnin keppa Ajas Telamonsson og Ódysseifur, sem hlaut vopnin að lokum. Ajas gengur af göflunum og fremur að endingu sjálfsmorð.

Ódysseifur situr fyrir Helenosi og handsamar hann en Helenos spáir fyrir um hvernig Grikkir fái tekið Tróju. Ódysseifur og Díómedes halda til Lemnos til að sækja Fíloktetes, sem drepur París í bardaga. Helena giftist þá Deífóbosi. Ódysseifur sækir son Akkillesar, Neoptólemos og kemur með hann til Tróju, fær honum hervopn föður síns og vofa Akkillesar birtist honum. Neoptólemos vegur tróversku hetjuna Evrýpylos. Ódysseifur fer inn í Tróju, dulbúinn sem betlari. Helena ber kennsl á hann en þegir.

Gyðjan Aþena lætur Epeios smíða viðarhest og Grikkir koma bestu köppum sínum fyrir inni í hestinum, brenna búðir sínar og draga sig í hlé til eyjunnar Tenedos sem var skammt frá. Tróverjar halda að Grikkir séu á brott fyrir fullt og allt, rjúfa hluta borgarmúrsins og draga hestinn inn í borgina og fagna.

Ekki virðist fjallað um eyðileggingu Tróju í *Litlu Ilíonskviðu* en það er meginefni *[[Iliou persis]]*. Eigi að síður lýsir brot sem talið er vera út *Litlu Ilíonskviðu* hvernig Neoptolemos handsamar Andrómökku, ekkju Hektors, og drepur barnungan son þeirra, Astýanax, með því að henda honum fram af borgarveggnum.

## Tengill
*