Lee Jae Myung

**Lee Jae Myung** (kóreska: 이재명; f. 22. desember 1964) er suðurkóreskur stjórnmálamaður og núverandi forseti Suður-Kóreu. Lee er lögmenntaður og var sveitarstjóri Gyeonggi-héraðs frá 2018 til 2021. Hann var frambjóðandi Lýðræðisflokksins í forsetakosningum landsins árið 2022 en tapaði naumlega fyrir frambjóðanda íhaldsmanna, Yoon Suk-yeol.

Lee, sem þá var leiðtogi stjórnarandstöðunnar, lifði af morðtilræði árið 2024 þegar hann var stunginn í hálsinn með hníf.

Lee bauð sig aftur fram í forsetakosningum Suður-Kóreu árið 2025, sem voru haldnar eftir embættissviptingu Yoons. Í þetta sinn vann hann sigur og var kjörinn forseti Suður-Kóreu.

## Æska og menntun
Lee Jae Myung fæddist 22. desember 1964 í Andong og átti mjög fátæka foreldra. Vegna menntakerfisins í landinu gat hann ekki haldið áfram námi eftir grunnskóla þar sem ríkið greiddi ekki fyrir skólagöngu framhaldsnema. Faðir Lees glataði þeim litlu fjármunum sem fjölskyldan átti í fjárhættuspilum og því neyddist hann til að flýja frá Andong til Seongnam.

Þótt Lee hafi þá ekki verið nógu gamall til að mega vinna samkvæmt lögum var hann ráðinn til starfa í verksmiðjum. Í æsku sinni lenti hann mörgum sinnum í vinnuslysum sem leiddu til þess að hönd hans skaðaðist varanlega. Lee glímdi á þessum tíma við sjálfsvígshugsanir en ákvað engu að síður að ganga í kvöldskóla. Hann útskrifaðist með stúdentspróf eftir að hafa kostað sjálfan sig til náms.

Lee gekk því næst í Chung-Ang-háskóla og nam lögfræði. Hann hlaut lögmannsréttindi árið 1986 og gekk í andófshreyfingar gegn einræðisstjórn Chun Doo-hwan forseta. Lee var undir áhrifum af lögmanninum Roh Moo-hyun og lærlingi hans, Moon Jae-in, sem báðir urðu síðar forsetar Suður-Kóreu. Lee sérhæfði sig í mannréttindalögfræði.

## Stjórnmálaferill
### Borgarstjóri Seongnam og forsetakosningarnar 2017

Eftir mikið mótlæti á starfsferli sínum ákvað Lee Jae Myung að hefja feril í stjórnmálum til að knýja fram breytingar í samfélaginu. Hann gekk í Uri-flokkinn, sem þá var í ríkisstjórn, og bauð sig fram til borgarstjóra Seongnam árið 2007, en náði ekki kjöri. Lee bauð sig aftur fram til borgarstjóra árið 2007 og var í þetta sinn kjörinn. Þegar Lee varð borgarstjóri lýsti hann yfir greiðslustöðvun á skuldum borgarinnar til þess að geta varið fjármunum í félagsleg málefni.

Árið 2017 tók Lee þátt í forvali Lýðræðisflokksins fyrir forsetakosningar Suður-Kóreu sem haldnar voru eftir að Park Geun-hye var leyst úr embætti. Hann lenti í þriðja sæti í forvalinu á eftir Moon Jae-in.

### Sveitarstjóri Gyeonggi-héraðs
Eftir ósigur sinn í forvalinu bauð Lee Jae Myung sig fram í kosningum til sveitarstjóra héraðsins Gyeonggi, og vann sigur. Á tíma Covid-19-faraldursins hlaut Lee nokkra hylli fyrir viðbrögð sín, meðal annars við fjöldasmitum á trúarlegum samkomum.

### Forsetakosningarnar 2022
Í júlí 2021 lýsti Lee Jae Myung yfir framboði sínu fyrir Lýðræðisflokkinn í forsetakosningum Suður-Kóreu 2022. Þann 10. október 2021 lýsti flokkurinn Lee formlega forsetaefni sitt. Í þakkarræðu sinni sagðist Lee vilja stuðla að auknu jafnrétti í Suður-Kóreu. Hann tapaði með naumum mun á móti íhaldsmanninum Yoon Suk-yeol en gerðist leiðtogi stjórnarandstöðunnar í forsetatíð hans.

Í febrúar 2023 var gefin út handtökuskipun gegn Lee vegna ásakana á hendur honum um spillingu í tengslum við verkefni í fasteignaþróun. Lýðræðisflokkurinn skipulagði mótmæli til stuðnings Lee og sagði handtökuskipunina merki um aukna valdboðshneigð ríkisstjórnarinnar. Handtökum stjórnarandstæðinga og leiðtoga stéttarfélaga hafði þá fjölgað.

### Morðtilræði
Þann 2. janúar 2024 var Lee Jae Myung stunginn í hálsinn með hníf í ferð til Busan þar sem hann gekk á götum úti í fylgd með blaðamönnum og stuðningsfólki sínu. Tilræðismaðurinn, sem var fasteignafulltrúi í fjárhagslegum erfiðleikum, gekk upp að Lee og bað hann um eiginhandaráritun áður en hann stakk hann. 

Lee hlaut alvarlega áverka í innri hálsbláæð og var fluttur á sjúkrahús í Busan og síðan í Seúl. Hann gekkst undir tveggja klukkustunda skurðaðgerð. Læknarnir sögðu að ef stungan hefði hæft hálssamslagæðina hefðu áverkarnir getað orðið banvænir. Morðtilræðið þótti til marks um aukna ofbeldishneigð í suður-kóreskum stjórnmálum. Áður hafði verið ráðist á forseta Lýðræðisflokksins, Song Young-gil, árið 2022 og leiðtoga íhaldsflokksins, Park Geun-hye, árið 2006.

### Forsetakosningarnar 2025

Lee Jae Myung var aftur í framboði fyrir Lýðræðisflokkinn í forsetakosningum Suður-Kóreu þann 3. júní 2024, sem voru haldnar á undan áætlun vegna embættissviptingar Yoons Suk-yeol forseta. Lee lék lykilhlutverk í stjórnmálakreppunni sem skall á eftir tilraun Yoons til að lýsa yfir herlögum í landinu þann 3. desember 2024. Í kjölfar hennar var litið á Lee sem sigurstranglegasta frambjóðandann í forsetakosningunum 2025. Hann var sýknaður af spillingarákærum í tengslum við forsetaframboð sitt árið 2022 og gat því boðið sig fram árið 2025 á vandkvæða.

## Stjórnmálaskoðanir
Lee Jae Myung er talinn tilheyra framfarasinnaðri væng Lýðræðisflokksins. Hann hefur lýst sig fylgjandi almennum borgaralaunum. Þetta var eitt helsta stefnumál hans í kosningaherferð sinni, en útgjöld til samfélagslegra málefna hafa jafnan verið mjög lág í landinu. Þessi stefna nýtur stuðnings um helmings landsmanna en hún hefur mætt harðri andspyrnu hjá íhaldssömum dagblöðum, sem eru í meirihluta í Suður-Kóreu. Lee hefur jafnframt lýst því yfir að hann vilji að ungmenni verði í forgangi þegar kemur að aðgengi að íbúðarhúsnæði.

Lee hefur talað fyrir réttindum ýmissa minnihlutahópa. Meðal annars hefur hann lagt áherslu á vernd kvenréttinda og réttinda hinsegin fólks.

## Einkahagir
Lee Jae Myung hefur verið kvæntur Kim Hye-kyung frá árinu 1991.

## Tilvísanir