open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carlos Scarone

**Carlos Scarone** (10. nóvember 1888 – 12. maí 1965) var sigursæll úrúgvæskur knattspyrnumaður á öðrum og þriðja áratug tuttugustu aldar. Hann var eldri bróðir Héctor Scarone sem lék með honum í úrúgvæska landsliðinu.
## Líf og keppnisferill
Carlos Scarone var framherji sem lék með mörgum af sterkari liðum Úrúgvæ og Argentínu á fyrsta fjórðungi tuttugustu aldar. Hann varð átta sinnum úrúgvæskur meistari með Nacional og einu sinni með CURCC, sem var forveri Peñarol.

Scarone lék 25 landsleiki fyrir hönd Úrúgvæ á árabilinu 1909 til 1922. Hann varð í tvígang Suður-Ameríkumeistari, árin 1917 og 1920.

Árið 1927 lagði Scarone skóna á hilluna. Hann hélt þó áfram að vera viðriðinn knattspyrnuna og gegndi m.a. um tíma starfi þjálfara Nacional á fjórða áratugnum. Hann lést árið 1965 í Montevídeó.
## Titlar
;CURCC
* Úrúgvæskur meistari (1): 1911
;Nacional
* Úrúgvæskur meistari (8): 1915, 1916, 1917, 1919, 1920, 1922, 1923, 1924
;Úrúgvæ
* Suður-Ameríkukeppnin (2): 1917, 1920.

## Heimildir
*
Purpurahálmur

**Purpurahálmur** (fræðiheiti: *Calamagrostis purpurea*) er tegund hálmgrasa (*Calamagrostis*).

## Heimildir
Alberto Ohaco

**Alberto Bernardino Ohaco** (f. 12. janúar 1889 - d. 8. mars 1950) var knattspyrnumaður frá Argentínu. Hann var í landsliði þjóðar sinnar sem lék á tveimur fyrstu Suður-Ameríkukeppnunum og er einn dáðasti leikmaður í sögu Racing Club.
## Líf og ferill
Alberto Ohaco hóf að leika með aðalliði Racing Club aðeins sextán ára að aldri, en faðir hans var einn af stofnendum félagsins. Racing Club var þá í þriðju deild en efldist hratt á þessum árum og komst í efstu deild árið 1911 með Ohaco innanborðs. Hann lék allar stöður á vellinum, jafnt í vörn sókn og jafnvel í marki, en var þó oftast nær framherji.

Racing Club átti sannkallað blómaskeið á öðrum áratugnum og í byrjun þess þriðja. Félagið varð átta sinnum argentínskur meistari á árabilinu 1913 til 1921 og kom Ohaco við sögu í öllum titlunum. Að auki vann félagið ýmsar bikarkeppnir og keppnir við lið frá grannríkinu Úrúgvæ og urðu titlar Ohaco því alls tuttugu talsins.

Ohaco lék 23 leiki með argentínska landsliðinu á tímabilinu 1912 til 1918. Í fyrstu Suður-Ameríkukeppninni sem fram fór í Argentínu 1916 skoraði hann fyrsta mark þjóðar sinnar í leik gegn Síle og varð markahæstur heimamanna á mótinu með tvö mörk. Í næstu keppni árið eftir skoraði hann aftur tvö mörk, bæði úr vítaspyrnu gegn Brasilíumönnum.

Alberto Ohaco þótti bæði prúður og tignarlegur á velli, sem skapaði honum aðdáun stuðningsmanna. Það jók einnig á dulúð hans að á flestum liðsmyndum af Racing Club var hann með slútandi hatt á höfði, sem ýtti undir sögusagnir um að hann væri að flýja skuggalega fortíð. Veruleikinn var þó sá að hann stóð í stappi við ljósmyndara félagsins sem hafði neitað að gefa leikmanninum afrit af myndum og kaus Ohaco því að hylja andlit sitt í hefndarskyni.

Hann lést árið 1950, 61 árs að aldri.

## Heimildir
*
Einmana Örn

***Einmana örn*** (f. *L'Aigle solitaire*) eftir Jean-Michel Charlier og Jean Giraud er þriðja bókin í bókaflokknum um Blástakk liðsforingja. Sagan kom út í bókarformi árið 1967 og hefur ekki komið út á íslensku.

= Söguþráður =

Bókin tekur upp þráðinn þar sem frá var horfið í næstu bók á undan, Þrumur í vestri. Flokkur riddaraliða finnur Blástakk og son Stantons örmagna eftir margra daga flótta frá Mexíkó og fylgja þeim til Witmann-virkis. Blástakkur vill ólmur ná fundi Crook hershöfðingja í Bowie-virki og er falið að fylgja vagnalest með leynilega vopnasendingu þangað í fylgd nokkurra riddara og apasa-spæjara að nafni Kvana. Í bænum Pecos er vörður við vagnana myrtur í skjóli nætur og Blástakkur ákveður að fara fáfarnari og lengri leið til virkisins af ótta við fyrirsát indíána, en hann grunar Kvana um græsku.
Austurrísku Niðurlöndin

Hin **austurrísku Niðurlönd** (hollenska: *Oostenrijkse Nederlanden*; franska: *Pays-Bas Autrichiens*; þýska: *Österreichische Nederlande*; latneska: *Belgium Austriacum*) voru söguleg landsvæði undir stjórn Habsborgara í hinu Heilaga rómverska ríki.

## Tilvísanir
Sundhnúksgígar

**Sundhnúksgígar** eru gígar austur af Svartsengi og eru þeir kenndir við Sundhnúk sem er gígur rétt sunnan við þá. Gaus í gígunum fyrir um 2000 árum. Í desember 2023 hófst eldgosahrina við  gígana.

## Tilvísanir
Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1921

**Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1921** var fimmsta Suður-Ameríkukeppnin í knattspyrnu. Hún var haldin í Buenos Aires í Argentínu dagana 2. til 30. október. Keppnisliðin fjögur mættu hvert öðru í einfaldri umferð. Heimamenn urðu meistarar í fyrsta sinn og unnu alla sína leiki.
## Leikvangurinn

## Sagan
Keppnin fór fram í skugga harðra deilna milli Argentínska knattspyrnusambandins og nýstofnaðs Knattspyrnusambands argentínskra áhugamanna sem hafði á að skipa flestum sterkustu félagsliðum landsins öðrum en Boca Juniors. Síðarnefndu samtökin höfðu fengið boð frá Knattspyrnusambandi Síle um að senda úrvalslið á mót þar í landi. Boðið var hrein ögrun í garð Argentínska knattspyrnusambandsins sem krafðist þess af álfusambandinu CONMEBOL að Sílemönnum yrði harðlega refsað. 

Eftir mikið þóf varð niðurstaðan sú að Síle þurfti ekki að sæta refsingu en lið þeirra tók ekki þátt í keppninni í Argentínu. Það sama gilti um aðildarfélög Knattspyrnusambands áhugamanna sem stofnað höfðu til sinnar eigin deildarkeppni sem fór fram samhliða mótinu, til að mynda var heil umferð í deildinni sett niður sama dag og úrslitaleikur mótsins.

Þrátt fyrir andstöðu stórs hóps argentínska knattspyrnusamfélagsins sló mótið í gegn og fjöldi áhorfenda mætti á leikina. Ríkjandi meistarar Brasilíu mættu til leiks með mun lakara lið en árið áður, en að kröfu forseta landsins höfðu þeldökkir leikmenn verið bannaðir í liðinu, þar á meðal skærasta stjarnan Arthur Friedenreich.

Óvænt tap Úrúgvæ gegn nýliðum Paragvæ gerði það að verkum að úrúgvæska liðið varð að vinna heimamenn í lokaleiknum til að knýja fram oddaleik. Leiknum lauk með sigri Argentínu og að leik loknum ruddust áhorfendur inn á völlinn og báru leikmenn beggja liða á gullstól. Sigurinn gerði það að verkum að argentínska þjóðin tók ástfóstri við landsliðið, en liðin sem sniðgengið höfðu keppnina urðu fyrir hörðu ámæli. 
## Keppnin

   
  
  
  
  
  
## Markahæstu leikmenn
;3 mörk
*  Julio Libonatti

;2 mörk

*  Machado
*  Ángel Romano

## Heimildir
* RSSSF, Suður-Ameríkukeppnin 1921 úrslitagrunnur
*
Listi yfir rektora Háskóla Íslands

**Listi yfir rektora Háskóla Íslands** telur upp alla þá sem hafa gegnt embætti rektors við Háskóla Íslands frá stofnun skólans 1911. Núverandi rektor Háskóla Íslands er Silja Bára Ómarsdóttir en hún hefur gegnt embættinu frá árinu 2025.

## Tilvísanir
Cayetano Saporiti

**Cayetano Saporiti** (14. janúar 1887 – 30. nóvember 1959) var sigursæll úrúgvæskur knattspyrnumaður á fyrsta og öðrum áratug tuttugustu aldar. Hann lék sem markvörður hjá Montevideo Wanderers og úrúgvæska landsliðinu.
## Ævi og ferill
 Cayetano Saporiti hóf barnungur að æfa knattspyrnu með smáliðinu *Treinta y Tres* en gekk sextán ára gamall til liðs við Montevideo Wanderers sem var meðal stórliðanna á upphafsskeiði úrúgvæskrar knattspyrnu. Hann tryggði sér fljótlega aðalmarkvarðarstöðunni og hélt henni að mestu þar til hann lagði hanskana á hilluna árið 1920.

Með Wanderers-liðinu varð hann úrúgvæskur meistari í tvígang, árin 1906 og 1909. Hann vann einnig til ýmissa smærri titla með félagsliði sínu.

Saporiti var markvörður úrúgvæska landsliðsins á fimmtánda ár og lék á þeim tíma 56 landsleiki, sem lengi var met fyrir markvörð í landsliðinu. Hann var afar sigursæll í ýmsum alþjóðakeppnum, sem margar hverjar voru á milli Úrúgvæ og Argentínu. Úrúgvæ varð Suður-Ameríkumeistari í tveimur fyrstu keppnunum, 1916 og 1917 með Saporiti milli stanganna. Í síðarnefndu keppninni meiddist hann þó illa í úrslitaleiknum þegar 20 mínútur voru til leiksloka og þurfti varnarmaðurinn Manuel Varela að taka stöðu hans, þar sem varamenn höfðu ekki enn verið kynntir til sögunnar.

## Heimildir
*
Neco

**Manoel Nunes** eða **Neco** (7. mars 1895 – 31. maí 1977) var brasilískur knattspyrnumaður á öðrum og þriðja áratug tuttugustu aldar. Hann varð goðsögn hjá félagsliði sínu Corinthians og var í veigamiklu hlutverki þegar brasilíska landsliðið vann tvo fyrstu Suður-Ameríkumeistaratitla sína.

## Ævi og ferill
Neco var lærður trésmiður og starfaði sem slíkur á tíma þar sem atvinnumennska hafði ekki verið innleidd í brasilískri knattspyrnu. Hann hóf að leika með unglingaliði Corinthians í São Paulo og var rétt um sextán ára gamall þegar hann vann sér sæti í aðallinu, sem var að stíga sín fyrstu spor um það leyti. Þar átti hann eftir að vera í sautján ár, lengur en nokkur annar. Til marks um vinsældir hans var hann sá fyrsti til að fá reista af sér styttu fyrir utan heimavöll félagsins árið 1929, á meðan Neco var enn leikmaður þess. Hann varð sjö sinnum São Paulo-meistari með Corinthians.

Hann var margoft valinn í brasilíska landsliðið og var lykilmaður í sigurliðinu í Suður-Ameríkukeppninni 1919 sem fram fór í Brasilíu. Þar þurfti Brasilía á jafntefli að halda gegn Úrúgvæ í lokaviðureign til að knýja fram lokaleik. Það tókst, 2:2, þar sem Neco skoraði bæði mörkin. Í úrslitaleiknum skoraði Arthur Friedenreich eina markið í sigri Brasilíu en hann varð markakóngur keppninnar ásamt Neco með fjögur mörk. Þrátt fyrir að hafa verið hetja landsliðsins var Neco sagt upp störfum af byggingarmeistara sínum fyrir að hafa skrópað í vinnuna meðan á mótinu stóð.

Brasilíumenn urðu aftur meistarar á heimavelli í keppninni Suður-Ameríkukeppninni 1922. Henni lauk með úrslitaleik gegn Paragvæ þar sem Neco skoraði fyrsta markið í 3:0 sigri.

Neco var alla tíð skapheitur leikmaður og hlaut til að mynda 18 leikja bann fyrir að ganga í skrokk á dómara í leik. Til að drepa tímann í leikbanninu tók hann við þjálfun liðsins og var það í annað af þremur skiptum sem hann gegndi því starfi hjá Corinthians.
## Heimildir
*
Pascual Somma

**Pascual Somma** (f. 1891 eða 1896 – d. 1930) var úrúgvæskur knattspyrnumaður á öðrum og þriðja áratug tuttugustu aldar. Hann varð fjórðum sinnum Suður-Ameríkumeistari með úrúgvæska landsliðinu.
## Ævi og ferill
Heimildum ber ekki saman um aldur Somma, sem ýmist er sagður fæddur árið 1891 eða 1896. Nákvæmur dánardagur er heldur ekki þekktur. Vitað er að hann gekk til liðs við Nacional þegar árið 1911 og lék þar mestallan feril sinn með hléum þó, til að mynda var hann um tíma í röðum Defensor Sporting. Með Nacional varð hann fjórum sinnum úrúgvæskur meistari: 1916, 1917, 1920 og 1923, auk ýmissa smærri titla.

m lék sinn fyrsta landsleik árið 1911 sem gerir tilgátuna um að hann hafi fæðst 1896 heldur ólíklega. Hann var í meistaraliði Úrúgvæ í Suður-Ameríkukeppninni 1916, 1917, 1920 og 1923, auk þess að keppa á þremur mótum til viðbótar. Hann var leikmannahópi Úrúgvæ á Ólympíuleikunum 1924 en kom ekki við sögu. Hann lék sinn síðasta landsleik sama ár.
## Heimildir
*
Pedro Calomino

**Bleo Pedro Fournol**, betur þekktur sem **Pedro Calomino** eða bara **Calomin** (f. 13. mars 1892 - d. 12. janúar 1950) var knattspyrnumaður frá Argentínu sem lék á hægri kanti. Hann spilaði mestallan feril sinn fyrir Boca Juniors og var lykilmaður í argentínska landsliðinu sem varð Suður-Ameríkumeistari 1921. Calomino er einn fjölmargra leikmanna sem eignaður hefur verið heiðurinn að því að taka *„skæri“* í knattspyrnu.

## Ævi og ferill
Útsendari á vegum Boca Juniors rakst á Calomino spilandi fótbolta úti í móa og fékk hann til liðs við félagið. Hann komst í aðalliðið árið 1911, en Boca var um þær mundir í næstefstu deild. Árið 1912 gekk hann í raðir *Argentino de Quilmes* og lék þar í eitt keppnistímabil. Næstu árin flakkaði hann milli Boca, Argentino de Quilmes og *Hispano Argentino* en endaði hjá Boca Juniors árið 1915 og lék þar til loka ferils síns árið 1924.

Hann varð argentínskur meistari með Boca árin 1917, 1919, 11920 og 1921. Hann varð sex sinnum markahæsti leikmaður liðsins og vann ýmsar smærri bikarkeppnir. Til marks um vinsældir Calomino meðal stuðningsmanna Boca Juniors var hann skipaður fánaberi á vígsluhátið nýs heimavallar félagsins, La Bombonera, árið 1940.

Landsliðsferill Calomino stóð frá 1917 til 1921. Hátindur hans var án nokkurs vafa sigur Argentínumanna í Suður-Ameríkukeppninni á heimavelli árið 1921. Staða landsliðsþjálfara var varla til í nútímaskilningi á þeim árum, heldur kom það yfirleitt í hlut reyndasta leikmannsins í hópnum að stýra liðinu og gegndi Calomino því hlutverki á mótinu 1921.

Calomino var víðfrægur fyrir færni sína í að sóla mótherja, í því skyni notaði hann ýmsar gabbhreyfingar og er m.a. sagður hafa verið fyrstur til þess að taka *skærin* til að blekkja andstæðinginn. Áhersla Calomino á fínar og nákvæmar hreyfingar með boltann gerðu það að verkum að þunglamalegir fótboltaskór samtímans hentuðu honum afar illa, þess í stað spilaði hann yfirleitt í strigaskóm. Í landsleik gegn Úrúgvæ einhverju sinni þóttu honum skórnir svo heftandi að hann ákvað að ljúka leiknum frekar á sokkaleistunum.

Pedro Calomino lést árið 1950, 57 ára að aldri.

## Heimildir
*
Cesáreo Onzari

**Cesáreo Onzari** (f. febrúar 1903 – d. janúar 1964) var argentínskur knattspyrnumaður. Hann varð Suður-Ameríkumeistari fjórfaldur argentínskur meistari með Huracán og átti stuttan en eftirtektarverðan feril með argentínska landsliðinu.
## Ævi og ferill
Onzari hóf knattspyrnuferil sinn með liðunum *Sportivo Bodeo* og *Mitre*. Árið 1921 var hann fenginn til liðs við Huracán sem var eitt öflugasta lið Argentínu um þær mundir. Hann varð landsmeistari árin 1921, 1922, 1925 og 1928. Árið 1925 kom Onzari óvenju lítið við sögu hjá Huracán þar sem hann fór í langa Evrópuferð með Boca Juniors sem lánsmaður. Hann lagði skóna á hilluna árið 1933, tveimur árum eftir að atvinnumennska var tekin upp í Argentínu.

Á árunum 1922 til 1924 lék Onzari fimmtán landsleiki og skoraði í þeim fimm mörk. Eitt þeirra varð sérstaklega sögulegt því í viðureign Argentínu og Úrúgvæ árið 1924 skoraði hann beint úr hornspyrnu. Um var að ræða mikinn hitaleik. Úrúgvæska liðið var nýsnúið aftur frá Ólympíuleikunum 1924 sem gullverðlaunahafar. FIFA var nýbúið að breyta knattspyrnureglunum á þann hátt að mörk beint úr horni væru lögleg og mun þetta hafa verið fyrsta slíka markið. Argentínumenn kölluðu það *ólympískt mark* eða *Gol Olimpico* og hefur það nafn fest við þessa tegund marka.
## Heimildir
*
With the Beatles

***With the Beatles*** er önnur breiðskífa Bítlanna. Platan var gefin út í Bretlandi þann 22. nóvember 1963 af Parlophone, átta mánuðum eftir frumraun sveitarinnar, *[[Please Please Me]]*. Hún var framleidd af George Martin og á henni má finna átta upprunaleg lög (sjö eftir Lennon–McCartney og „Don't Bother Me“ eftir George Harrison) og sex ábreiður (mest megnið rokk og ról og R&B). Upptökurnar fyrir plötuna gáfu einnig af sér smáskífurnar „I Want to Hold Your Hand“ og „This Boy“. Myndin sem finnst á kápu plötunnar var tekin af tískuljósmyndaranum Robert Freeman.

Í Bandaríkjunum voru lög plötunnar skipt upp yfir á fyrstu tvær útgáfurnar með Capitol Records: *[[Meet the Beatles!]]* og *[[The Beatles' Second Album]]*. Hún var einnig gefin út í Kanada undir nafninu *Beatlemania! With the Beatles*. Platan var sett í 420. sæti yfir „500 bestu plötur allra tíma“ af tímaritinu *[[Rolling Stone]]* árið 2003, og kom fram á *1001 Albums You Must Hear Before You Die* (2010). Hún var einnig kosin í 275. sæti á þriðju útgáfunni af *All Time Top 1000 Albums* (2000).

## Lagalisti

## Starfslið
Samkvæmt Mark Lewisohn:

### Bítlarnir
* John Lennon&nbsp;– söngur, samhljómur og bakrödd; gítar; klapp; munnharpa á „Little Child“; nylon-strengja kassagítar á „Till There Was You“; tambúrína á „Don't Bother Me“
* Paul McCartney&nbsp;– söngur, samhljómur og bakrödd; bassagítar og klapp; píanó á „Little Child“, claves á „Don't Bother Me“
* George Harrison&nbsp;– söngur, samhljómur og bakrödd; gítar; klapp; nylon-strengja kassagítar á „Till There Was You“
* Ringo Starr&nbsp;– trommur, tambúrína, hringla, klapp; söngur á „I Wanna Be Your Man“, bongó á „Till There Was You“ og „Don't Bother Me“

### Framleiðsla
* Robert Freeman&nbsp;– mynd á kápunni
* George Martin&nbsp;– útsetning, framleiðsla og hljóðblöndun; orgel á „I Wanna Be Your Man“, píanó á „You Really Got a Hold on Me“, „Not a Second Time“ og „Money“
* Norman Smith&nbsp;– hljóðvinnsla og hljóðblöndun

## Vinsældalistar

## Viðurkenningar og sölur

## Tilvísanir

## Heimildir
Þórufell

**Þórufell** er gata í Breiðholtshverfi í Reykjavík. Hún er kennd við Þóru P. Jónsdóttur (1891-1987) sem ólst upp á bænum Breiðholti. Göturnar Maríufell og Lóuhólar í sama hverfi heita eftir systrum Þóru, en hún var mikilvægur heimildarmaður Örnefnastofnunar þegar kom að skrásetningu örnefna í gamla Breiðholtslandinu.

## Heimilid
* Ólafur H. Torfason, „Maður er svolítið léttlyndur - Þóra Jónsdóttir 94ra ára“ – Heima er bezt, apríl 1986.
John Cunliffe

**John Arthur Cunliffe**  (16. júní 1933 – 20. september 2018) var breskur barnabókahöfundur sem skrífaði teiknimyndir Pósturinn Páll og Rosie and Jim. 

## Æviágrip
John fæddist árið 1933 í Colne, Lancashire eina barnið þeirra Nelly of Arthur Cinliffe.
House of Gucci

***House of Gucci*** er bandarísk ævisögu-glæpamynd frá árinu 2021 sem Ridley Scott leikstýrði. Myndin er byggð á bókinni *The House of Gucci: A Sensational Story of Murder, Madness, Glamour, and Greed* eftir Sara Gay Forden frá árinu 2001. Myndin fjallar um Patrizia Reggiani (leikin af Lady Gaga) og Maurizio Gucci (leikinn af Adam Driver) þar sem ástarsamband þeirra breytist í baráttu um yfirráð á ítalska tískufyrirtækinu Gucci. Jared Leto, Jeremy Irons, Jack Huston, Salma Hayek og Al Pacino eru einnig í aðalhlutverki.

Scott vildi gera kvikmynd um Gucci ættina eftir að hafa eignast réttinn á bók Forden snemma á fyrsta áratug 21. aldar. Verkefnið dróst í nokkur ár og fjöldi leikstjóra og leikara höfðu verið orðuð við verkefnið áður en að Scott og Gaga tengdust verkefninu formlega í nóvember 2019. Stór hluti leikarahópsins bættist við næsta sumar. Tökur hófust í Ítalíu og stóðu yfir frá febrúar til maí 2021.

Heimsfrumsýning á *House of Gucci* var haldin í Odeon Luxe Leichester Square kvikmyndahúsinu í London í nóvember 2021. Myndin var frumsýnd í Bandaríkjunum þann 24. nóvember 2021. Hún fékk misjafna dóma frá gagnrýnendum sem hrósuðu frammistöðu leikaranna en gagnrýndu ósamræmi í tóni og klippingu. Gaga og Leto voru tilnefnd til Screen Actors Guild-verðlaunanna, Critics' Choice-verðlaunanna og Satellite-verðlaunanna sem besta leikkona í aðalhlutverki og besti leikari í aukahlutverki. Gaga hlaut einnig tilnefningar til Golden Globe-verðlaunanna og BAFTA-verðlaunanna. Myndin var tilnefnd á 94. Óskarsverðlaunahátíðinni fyrir bestu förðun og hárgreiðslu. Myndin kostaði 75 milljónir bandaríkjadala í framleiðslu og hefur þénað 153 milljónir bandaríkjadala. 

## Leikarar

* Lady Gaga sem Patrizia Reggiani
* Adam Driver sem Maurizio Gucci
* Al Pacino sem Aldo Gucci
* Jeremy Irons sem Rodolfo Gucci
* Jared Leto sem Paolo Gucci
* Jack Huston sem Domenico De Sole
* Salma Hayek sem Giuseppina "Pina" Auriemma
* Camille Cottin sem Paola Franchi
* Reeve Carney sem Tom Ford
* Alexia Murray sem Silvana Reggiani
* Vincent Riotta sem Fernando Reggiani
* Florence Andrews sem Jenny Gucci
* Mia McGovern Zaini sem Alessandra Gucci
* Mehdi Nebbou sem Said
* Miloud Mourad Benamara sem Omar
* Mădălina Diana Ghenea sem Sophia Loren
* Youssef Kerkour sem Nemir Kirdar
* Antonello Annunziata sem Karl Lagerfeld
* Catherine Walker sem Anna Wintour
* Martino Palmisano sem Richard Avedon
* Gaetano Bruno sem Franco

## Heimildir

## Tilvísanir

## Tenglar
* 
* Opinbert handrit
* 
*
Kenosha

**Kenosha** er fjórða stærsta borgin í Wisconsin. Borgin er staðsett við Michiganvatn og er á suðausturhorni fylkisins.

## Saga

### Frumbyggjar
Fyrstu íbúar Kenoshas voru Potawatomi-frummbyggjar sem kölluðu svæðina *Kenozia / Ginoozhe /* K*inoje.* 

### Landnám Evrópumanna
Fyrstu evrópumenn komu til Kenosha snemma á áratugi 1830 í þeim tilgangi að kaupa nog af landi til að byggja borg.

### Snemma

#### Kenosha Unrest
Þann 25. ágúst 2020, Kyle Rittenhouse, 17 ára ungur maður frá Antioch, Illinois, skaut tvo manns til bana í miðbænum. Atburðurinn gerðist á meðan fólki var að mótmæla skótáras gegn Jackob Blame, íbua borgarinnar sem var grunnaður um að hafa tekið þátt í "a domestic incident" af lögreglunni á meðan hann var að reyna að fara inn í svartan bíl. Blake var skotinn í bakið fjórum sinnum af mjög stuttu færi. 

## Menning
Kenosha er þekkt fyrir að vera staðsett milli Chicago og Milwaukee.

## Heimildir
Miðvesturríkin

**Miðvesturríkin** er heiti á svæði í Bandaríkjunum sem nær yfir þau fylki sem eru vestan við Appalasíufjöll, norðan við ána Ohio og austan við Klettafjöll. 

## Fylkin
Oft er deilt um hvaða ríki tilheyra Miðvesturríkjum. Eftirfarandi er listi yfir þau fylki sem eru oftast talinn til Miðvesturríkja.

* Illinois
* Indiana
* Iowa
* Kansas
* Michigan
* Minnesota
* Missouri
* Nebraska
* Norður-Dakóta
* Ohio
* Suður-Dakóta
* Wisconsin
Julius Rasmussen

**Julius Rasmussen** (5. júlí 1866 – 27. nóvember 1889) var danskur prentari, einkum minnst fyrir sitt mislukkaða morðtilræði gegn forsætisráðherranum Jacob Brønnum Scavenius Estrup.

Rasmussen fæddist á Kristjánshöfn í Kaupmannahöfn. Faðir hans hét Just Rasmussen og móðir hans Karoline. Hann átti 1 systur og 4 bræður, 3 af þeim störfuðu sem prentarar á dagblöðum stjórnarandstöðunnar. Sá elsti Rasmus Christian á *[[Vejle Amts Folkeblad]]* og *[[Herning Folkeblad]]*, en hinir tveir, Christian og Peter unnu á *[[Kolding Folkeblad]]*. Allir voru þeir því uppteknir af stjórnmálaátökum dagsins í Danmörku milli hægri-flokksins sem fór fyrir ríkisstjórn og vinstri-flokksins í stjórnarandstöðu.

Árið 1883 fékk Julius, með hjálp frá bróðurnum Rasmus Christian, lærlingsstöðu á *[[Vejle Amts Folkeblad]]* og raunar fékk 4. bróðirinn, Jens Albert, vinnu þar líka síðar sama ár.
Eftir að hafa lokið lærlingstímanum var hann ráðinn á *[[Lolland-Falsters Folketidende]]*. Þetta blað var líkt því fyrra mjög ákveðið í mótstöðu við ríkisstjórnina sem var við völd.

Julius Rasmussen skráði sig fljótlega í flokkinn Venstre (sem þá var vinstriflokkur en ekki hægri flokkur eins og í dag) og rifflasveit á vegum flokksins sem var stofnuð sem svar við hliðstæðri sveit Estrups (blå gendarmer). Í stað þess að kaupa riffil sem mælt var með af félaginu keypti hann sér í staðinn minni belgíska rúllettu-skammbyssu, kannski vegna þess að hún var ódýrari eða vegna þess að hann taldi auðveldara að fela hana þegar hann myndi gera mögulega árás.

Fljótlega flutti hann til baka frá Falster til Kaupmannahafnar og fékk vinnu hjá bókprentaranum Cohen á Tordenskjoldsgade (1885). Hér varð hann vitni að stórum mótmælum og einskonar hátíðahöldm þegar vinstri-leiðtoginn Christen Berg kom til bæjarins. Berg hafði hlotið 6 mánaða dóm fyrir að hafa beinlínis fjarlægt lögreglustjórann í Holstebro, þegar sá reyndi að hindra ræðuhöld Berg og annara vinstrimanna þar í bæ svo sem auglýst hafði verið.

Stuttu eftir þetta ákvað Rasmussen að ráða Estrup af dögum. Þann 21. október fór Julius Rasmussen út til Toldbodvejen, þar sem Estrup átti heima. Hann beið þar eftir Estrup, sem var á leið heim af fundi í þinginu. Þegar hann mætti ráðherranum spurði hann: „Eruð þér Estrup ráðherra?“. Því játti Estrup, og þareftir tók Julius Rasmussen sitt skotvopn og skaut ráðherrann. En skotið lenti á hnapp í frakka Estrups og ekki skaðað hann. Rasmussen skaut aftur en þá framhá. Eftir þetta komu 3 menn sem áttu leið hjá og tóku hann tökum og héldu aftur af honum.

Þann 23. janúar 1886 var Julius Rasmussen dæmdur í 14½ árs fangelsi fyrir verknaðinn. Hann var settur inn í Horsens Tugthus þann 31. janúar. Lífið í fangelsinu átti ekki við Rasmussen og hann hengdi sig með lakinu sínu 27. nóvember 1889.

## Heimildir
* Vagn Nygaard, *Julius*, Aschehoug, 1999. .
A Hard Day's Night (breiðskífa)

***A Hard Day's Night*** er þriðja breiðskífa Bítlanna. Platan var gefin út 10. júlí 1964 af Parlophone. Fyrri hlið plötunnar inniheldur lög úr samnefndu kvikmyndinni. Bandaríska útgáfan var gefin út tveim vikum áður, þann 26. júní 1964 af United Artists Records, þar sem má finna annan lagalista. Ólíkt fyrstu tveim breiðskífum Bítlanna, voru öll 13 lögin á *A Hard Day's Night* samin af John Lennon og Paul McCartney undir samstarfinu Lennon–McCartney.

## Lagalisti

## Starfslið
Heimildir:
;Bítlarnir
* John Lennon&nbsp;– söngur; gítar; munnharpa; píanó á „Things We Said Today“
* Paul McCartney&nbsp;– söngur; bassi; píanó á „When I Get Home“; kúabjalla á „You Can't Do That“
* George Harrison&nbsp;– söngur; gítar
* Ringo Starr&nbsp;– trommur, ásláttarhljóðfæri

;Aðrir
* George Martin&nbsp;– píanó á „Tell Me Why“, upptökustjóri, útsetning hljóðfæraleiks fyrir kvikmyndina og bandarísku útgáfuna

## Vinsældalistar

## Viðurkenningar
**Upprunalega útgáfan**

**Útgáfan í Norður-Ameríku**

## Tilvísanir

## Heimildir
Zara Larsson

**Zara Maria Larsson** (f. 16. desember 1997) er sænsk poppsöngkona. Hún varð fyrst fræg árið 2008 þegar hún var 10 ára eftir að hafa unnið aðra þáttaröðina af hæfileikaþáttarins *Talang*, sem er sænska útgáfan af *[[Got Talent]]* þáttunum. Hún er þekkt fyrir smáskífur sínar eins og „Lush Life“ (2015), „Never Forget You“ (2015), „Girls Like“ (2016) ásamt Tinie Tempah, „Ain't My Fault“ (2016), „Symphony“ (2017) ásamt Clean Bandit, og „Ruin My Life“ (2018). 

Árið 2012 skrifaði Larsson undir samning við TEN Music Group og gat í kjölfarið út fyrstu stuttskífu sína, *Introducing*, í janúar 2013. Með stuttskífunni kom út fyrsta frumsamda smáskífa Larsson, „Uncover“, sem fór á topp vinsældalista í Skandinavíu og hefur verið viðurkennd sem sexföld platínu smáskífa í Svíþjóð.

Í kjölfar velgengni hennar í Skandinavíu skrifaði Larsson undir þriggja ára samning við Epic Records í Bandaríkjunum árið 2013. Fyrsta breiðskífa hennar, *1*, kom út árið 2014. Árið 2016 kom hún fram á opnunar- og lokaathöfnum UEFA Euro í Frakklandi. Önnur breiðskífa hennar og fyrsta alþjóðlega platan, *So Good*, kom út í mars 2017. Þriðja breiðskífa hennar, *Poster Girl*, kom út í mars 2021. Báðar plöturnar náðu alþjóðlegri velgengni. Fjórða breiðskífa hennar, *Venus*, kom út þann 9. febrúar 2024. Fimmta breiðskífa hennar, *Midnight Sun*, kom út 26. september 2025.

## Útgefið efni
### Breiðskífur

* *1* (2014)
* *So Good* (2017) 
* *Poster Girl* (2021) 
* *Venus* (2024)
* *Midnight Sun* (2025)

## Tónleikaför
### Ferðalög
* So Good World Tour (2017–2018)
* Don't Worry Bout Me Tour (2019) 
* Poster Girl Tour (2021–2022) 
* Venus Tour (2024)
* Midnight Sun Tour (2025–2026)

### Opnunaratriði
* Cher Lloyd - I Wish Tour (2013–2014)
* Clean Bandit - North American Tour (2017) 
* Ed Sheeran - ÷ Tour (2019) 
* Kygo – Kygo World Tour (2024–2025)
* Tate McRae – Miss Possessive Tour (2025)

### Tónleikar á Íslandi
Þann 13. október 2017 hóf Larsson tónleikaferðalagið sitt So Good World Tour í Laugardalshöll í Reykjavík. Árið 2021 hitaði hún upp fyrir breska söngvarann Ed Sheeran þegar hann hélt sína tónleika á Laugardalsvelli í ágúst 2021. Þann 16. mars 2024 hélt hún tónleika í Eldborg í Hörpu sem var síðasta stoppið á Venus Tour tónleikaferðalaginu, en tónleikarnir áttu upphaflega að fara fram í Laugardalshöll.

## Heimildir

## Tilvísanir

## Tenglar
* 
* 
*
Vala Kristín Eiríksdóttir

**Vala Kristín Eiríksdóttir** (f. 25. september 1991) er íslenskur rithöfundur, framleiðandi og leikari. Hún hefur leikið í sjónvarpsþáttunum *[[Venjulegt fólk]]* þar sem hún hlaut tilnefningu sem besta leikkona í aðalhlutverki.

Vala er annar tveggja höfunda sketsaþáttanna *[[Þær tvær]]*. Árin 2015–2016 framleiddi Stöð 2 tvær þáttaraðir þar sem Vala og Júlíana Sara Gunnarsdóttir léku allar persónurnar.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Júlíana Sara Gunnarsdóttir

**Júlíana Sara Gunnarsdóttir** (f. 21. júlí 1990) er íslensk leikkona. Hún hóf leikaraferil sinn árið 2013 í leikhúsi í Bretlandi í sýningunni *Hedvig This Divided Earth Steven Dykes*.
Júlíana lauk BA gráðu í Rose Bruford College árið 2013.

## Sjónvarp og kvikmyndir
* *Sjúkdómarinn* (2014)
* *Cruelty* (2016)
* *Fullir vasar* (2018)
* *[[Venjulegt fólk]]* (2019-nú)
* *[[Leynilögga]]* (2021)
* *[[Áramótaskaup 2023|Áramótaskaup]]* (2023)

## Tilvísanir
IceGuys

**Iceguys** er íslensk strákahljómsveit sem var stofnuð árið 2023. Meðlimir hennar eru Aron Can, Herra Hnetusmjör, Rúrik Gíslason og bræðurnir Friðrik Dór og Jón Jónsson. Tónlistarmaðurinn Ásgeir Orri Ásgeirsson semur og tekur upp flest lög hljómsveitarinnar. Hljómsveitin stofnaði hlutafélagið Fegurð er glæpur ehf. til að sjá um útgáfu á tónlistinni. Árið 2004 hafði samnefnd hljómsveit verið stofnuð. 

Jón Jónsson átti frumkvæðið að stofnun hljómsveitarinnar í upphafi árs 2023 þegar hann bætti hljómsveitarmeðlimunum í spjallhóp á Instagram og bar upp hugmyndina um að stofna strákahljómsveit. Allir meðlimir hljómsveitarinnar voru fljótir að svara játandi, en Rúrik var hikandi í byrjun. Jón fékk leikstjórann og fyrrum landsliðsmarkvörðinn Hannes Þór Halldórsson til að leikstýra fyrsta myndbandi hljómsveitarinnar og sannfæra Rúrik um að taka þátt.

Þann 16. júní 2023 kom út fyrsta lagið þeirra „Rúlletta“. Annað lagið þeirra „Krumla“ kom út 20. júlí 2023. Til að kynna lagið fylgdi með því tónlistarmyndband. Hljómsveitin kom óvænt fram á Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum þann 4. ágúst. Þriðja lagið þeirra „Stingið henni í steininn“ kom út 29. september 2023. Þann 10. nóvember 2023 kom út stuttskífan *Þessi Týpísku Jól* þar sem samnefnt lag fylgdi.

Í ágúst 2023 hófust upptökur á sjónvarpsþáttunum ''IceGuys'' þar sem skyggnst var á bak við tjöldin hjá hljómsveitinni. Fjórir þættir voru teknir upp. Þættirnir voru frumsýndir í Sjónvarpi Símans þann 6. október 2023 og slógu áhorfsmet sjónvarpsstöðvarinnar. Þann 16. desember 2023 hélt hljómsveitin þrenna tónleika í Kaplakrika í Hafnarfirði þar sem tæplega tíu þúsund gestir mættu.

Fjórða lagið þeirra, „Gemmér Gemmér“, kom út 19. júlí 2024 og naut mikilla vinsælda. Lagið hlaut verðlaun fyrir besta myndbandið á Hlustendaverðlaununum 2025. Þann 18. október 2024 gáfu þeir út plötuna *1918*, en nafnið er tilvísun í frostaveturinn mikla. Sama dag gáfu þeir einnig út bók. Þann 15. nóvember gaf hljómsveitin út lagið „Sexy Ru“ þar sem Rúrik söng einn undir listamannsnafninu Sexy Ru. Önnur þáttaröð sjónvarpsþáttanna kom út 24. nóvember. Í desember 2024 slógu þeir met þegar þeir héldu 5 tónleika í Laugardalshöll á tveimur dögum og seldu 24.000 miða, en tónleikasalurinn tekur 5.000 manns. Í aðdraganda tónleikanna opnuðu þeir verslun í Kringlunni þar sem þeir seldu varning og árituðu bókina.

Þann 21. mars 2025 gaf hljómsveitin út lagið „Stígðu inn“ og gaf í kjölfarið út ís í samstarfi við Kjörís. Hugmyndin að ísnum var innblásin af Bestís, ís sem áhrifavaldarnir Sunneva Einarsdóttir og Birta Líf Ólafsdóttir gerðu í samstarfi við Kjörís.

## Útgefið efni
### Stuttskífur
* *Þessi Týpísku Jól* (2023)
* *1918* (2024)

### Smáskífur
* „Rúlletta“ (2023)
* „Krumla“ (2023)
* „Stingið Henni í Steininn“ (2023)
* „Gemmér Gemmér“ (2024)
* „Sexy Ru“ (2024) (ásamt Sexy Ru)
* „Þegar Jólin Koma“ (2024)
* „Stígðu Inn“ (2025)
* ,,María Mey“ (2025)

## Tilvísanir
IceGuys (hljómsveit frá 2004)

**IceGuys** var íslensk strákahljómsveit frá árinu 2004. Meðlimir hennar voru Ólafur Már Svavarsson, Kjartan Arnalds og Einar Valur Sigurjónsson. Þeir voru allir keppendur í fyrstu þáttaröð af *[[Idol (Ísland)|Idol stjörnuleit]]* þar sem þeir kynntust. Hljómsveitin gaf frá sér lagið „Let's Get Together“.

## Tilvísanir
Asíukeppni karla í knattspyrnu

**Asíukeppni karla í knattspyrnu** er keppni milli landsliða Asíu og næst elsta álfukeppnin í knattspyrnu á eftir Copa América. Fyrsta mótið var haldið árið 1956 og hefur keppnin að jafnaði farið fram fjórða hvert ár. Ríkjandi meistarar (frá 2024) eru lið Katar en Japanir eru sigursælastir með fjóra titla. Næsta mót verður haldið í Sádi-Arabíu árið 2027.
## Keppnir

## Heimildir
*
Asíukeppni kvenna í knattspyrnu

**Asíukeppni kvenna í knattspyrnu** er keppni milli landsliða Asíu og elsta álfukeppnin í knattspyrnu í kvennaflokki, stofnuð árið 1975. Fyrstu árin var mótið haldið óreglulega, þvínæst á tveggja ára fresti og í seinni tíð fjórða hvert ár. Kínverjar hafa langoftast orðið meistarar, níu sinnum alls. Þær eru jafnframt ríkjandi meistarar (frá 2022). Næsta mót verður haldið á árinu 2026.
## Keppnir

## Heimildir
*
Norska stórþingið

**Stórþingið** (norska: *Stortinget*) er löggjafarþing Noregs og er í Ósló. Það var stofnað árið 1814. Frá 2005 hefur þingið komið saman með 169 þingmönnum, sem eru kjörnir í beinni og leynilegri kosningu.

Kosningar til Stórþingis eru haldnar á fjögurra ára fresti. Kosningarétt hafa allir norskir ríkisborgarar sem hafa orðið – eða verða – 18 ára á kjörárinu. Í Noregi er þingræði sem þýðir að ríkisstjórnin ber ábyrgð gagnvart Stórþinginu.

## Tengt efni
* Forsætisráðherra Noregs

## Tilvísanir

## Tenglar

* Vefur ''Stortinget'' á norsku
Fjallasól

***Fjallasól*** (fræðiheiti: Papaver alpinum) vex í fjöllum Mið-Evrópu.

Fjallasól er skammlífur fjölæringur, stundum ræktuð sem tvíær, með stórum blómum á enda loðins stönguls uppúr hvirfingu mjórra, fjaðurskiftra grænna blaða. Hún blómstrar mest allt sumarið og getur sáð sér allnokkuð. Henni var fyrst lýst af grasafræðingum 1759. Villt blómstrar hún hvítum, gulum eða bleikum blómum. 

## Undirtegundir
Tegundinni hefur verið skift í eftirfarandi undirtegundir en flestar eru nú taldar sjálfsstæðar tegundir:
* *P. a. alpinum*
* *[[Papaver burseri|P. a. burseri]]*
* *[[Papaver kerneri|P. a. kerneri]]*
* *[[Papaver rhaeticum|P. a. rhaeticum]]*
* *[[Papaver sendtneri|P. a. sendtneri]]*
* *P. a. suaveolens*

## Myndir

Papaver alpinum_1_MHNT.jpg


## Ræktun
Fjallasól kann best við léttann, vel framræstann jarðveg og sól. Fjallasól eins og flestir valmúar er með mjög smá fræ og langa stólparót sem þolir illa flutning. Hún hentar í steinhæðir.

## Tilvísanir
Dómkirkjuhneykslið

**Dómkirkjuhneykslið** var mál sem varðaði Ásmund Jónsson dómkirkjuprest í Reykjavík 1850. Var hann gagnrýndur að vera svo lágmæltur að ekki heyrðist í honum í predikunum.

Á sumardaginn fyrsta 1850 skrifaði Brynjólfur Pétursson í Kaupmannahöfn Grími Thomsen, sem var þá í utanríkisþjónustu Dana í Brüssel, bréf, sem fjallar bæði um annað hneykslismál sama ár ,*[[pereatið]]*, og um uppákomuna, sem varðaði séra Ásmund, mág Gríms. Kallaðist hún  *Dómkirkjuhneykslið. 
Bréfið er birt í bók Finns Sigmundssonar: *Sonur gullsmiðsins á Bessastöðum''. Í&nbsp;skýringu Finns neðanmáls við bréfið segir:

Séra Ásmundur var áður prestur á Odda á Rangárvöllum en þegar hann varð dómkirkjuprestur tók bróðir hans séra Markús Jónsson við Odda. Ásmundur var áfram dómkirkjuprestur í nokkur ár eftir afhrópið en tók aftur við Odda 1854 eftir lát Markúsar og var þar til æviloka. Kirkjan í Odda var minni en Dómkirkjan og því auðveldara fyrir söfnuðinn þar að heyra til prestsins.

## Tilvísanir
Bradford-kvarðinn

**Bradford-kvarðinn** eða **Bradford formúla** er aðferð notuð í mannauðsstjórnun í þeim tilgangi að mæla fjarveru starfsmanna. Kenningin er sú að endurtekin, stutt og ófyrirséð fjarvera sé meira truflandi en löng samfelld fjarvera. Samkvæmt samtökunum *Chartered Institute of Personnel and Development* var hugtakið fyrst búið til vegna meintra tengsla þess við rannsóknir sem viðskiptadeild Háskólans í Bradford hóf á níunda áratugnum. Samkvæmt Financial Times má rekja tilurð hugtaksins til sögusagna af yfirmönnum ónefnds lyfjafyrirtækis hvers stjórnendur sóttu námskeið í Bradford Management School. Bradford-háskóli hefur ekki staðfest að Bradford-kvarðinn hafi verið fundinn upp þar.

## Útreikningur
Bradford-kvarðinn er reiknaður út eins og hér segir:

S^2 \times \text{D}

þar sem:

* S er heildarfjöldi fjarvista (tilvik) einstaklings á ákveðnu tímabili
* D er heildarfjöldi fjarverudaga einstaklingsins á sama tímabili

Tímabilið er að jafnaði 52 vikur.

Sem dæmi er hægt að reikna ólík tilvik 10 daga fjarveru svona:

* 1 tilvik fjarveru sem varir í tíu daga (1 × 1 × 10) = 10 stig 
* 2 tilvik fjarveru, fimm dagar hvort (2 × 2 × 10) = 40 stig 
* 5 tilvik fjarveru, tveir dagar hvert (5 × 5 × 10) = 250 stig
* 10 tilvik fjarveru, einn dagur hvert (10 × 10 × 10) = 1000 stig

Til samanburðar er eitt tilvik fjarveru sem varir í eitt starfsár um 240 stig (1 × 1 × 240).

Í maí 2001 hóf Fangelsismálastofnun Bretlands að nota Bradford kvarðann til að bera kennsl á starfsfólk með miklar veikindafjarvistir. Bradford formúlan er þá notuð til að reikna út svokallaðan "mætingarstuðul".

## Takmarkanir
Kvarðinn var upphaflega hannaður til notkunar sem hluti af rannsóknum á fjarveru sem könnuð er í breiðara samhengi. Það er hins vegar talið skammsýnt og ólíklegt til að skila árangri ef kvarðinn er nýttur sem meginhluti af einfaldri nálgun til að takast á við fjarvistir, eða með því að setja óraunhæf viðmið. Getur það m.a. leitt til óánægju og vanlíðunar starfsmanna.  

Þar að auki tekur kvarðinn ekki tillit til sjúkdóma sem geta leitt til skammtímafjarveru, svo sem flogaveiki og astma, eða alvarlegri sjúkdóma eins og krabbameina þar sem viðkomandi snýr yfirleitt til baka að loknu bataferli.  Á sama hátt gerir hann ekki ráð fyrir sjálfsónæmissjúkdómum, þar sem tilvik geta verið ófyrirsjáanleg. Notkun Bradford-kvarðans vekur oft upp heitar umræður. 

Breska verkalýðsfélagið Unison hefur haldið því fram að Bradford-kvarðinn geti hvatt til til svokallaðs *presentee-isma*, þar sem starfsmenn óttast afleiðingar fjarveru, og mæta þ.a.l. veikir til vinnu sem eykur líkurnar á *vinnustaðafaraldri* þar sem smit breiðast út meðal starfsmanna.

## Heimildir

## Áhugaverðar greinar
* What HR needs to know about The Bradford Factor
Kaupréttur

**Kaupréttur** er réttur manns til að kaupa eign án tillits til þess hvort eigandi hennar hefur tekið ákvörðun um að selja hana.

Um kauprétt er fjallað í dómi Hæstaréttar frá 26. febrúar 2009 (402/2008) þar sem deilt var um kauprétt á hóteli. Í málinu var kaupréttarákvæði í leigusamningi sem gerði leigutakanum kleift að kaupa hótelið fyrir ákveðið verð.

Munurinn á forkaupsrétti og kauprétti er sá að forkaupsréttur er réttur til að kaupa eign sem eigandi selur, með sömu skilmálum og eigandinn ætlar að selja. Kaupréttur er því víðtækari, en réttur kaupréttarhafa er ótengdur því hvort að eigandi ætlar að selja eign eða ekki.

## Sjá einnig

* Forkaupsréttur
* Kaupréttarsamningur

## Tilvísanir
Mogi das Cruzes

**Mogi das Cruzes** er sveitarfélag í São Paulo í Brasilíu. Fjöldi íbúa er 450.785. Það var stofnað árið 1560 af landkönnuðunum *bandeirantes*. Þetta er fæðingarstaður knattspyrnumannsins Neymar.

## Tilvísanir
Arnar Þór Jónsson

**Arnar Þór Jónsson** (f. 2. maí 1971) er íslenskur hæstaréttarlögmaður og stjórnmálamaður. Arnar Þór var varaþingmaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn frá 2021 til 2022 og hafnaði í sjötta sæti í forsetakosningunum á Íslandi 2024. Í september 2024 stofnaði Arnar Þór stjórnmálaflokkinn Lýðræðisflokkinn.

Arnar hlaut kjör sem varaþingmaður Suðvesturkjördæmis fyrir hönd Sjálf­stæðis­flokks­ins árið 2021. Arnar er fyrr­ver­andi héraðsdóm­ari og með málflutningsréttindi fyrir Hæstarétti. Arnar gegnir embætti formanns í FSF, félags sjálfstæðismanna um fullveldismál, félag sem var stofnað 2019 í kjölfar samþykktar Alþingis á innleiðingu 3. orkupakka ESB í íslensk lög.

Þann 3. janúar 2024 lýsti Arnar yfir forsetaframboði í forsetakjöri 2024 og sagði sig úr Sjálf­stæðis­flokkn­um og varaþingmennsku. Þar hafnaði hann í sjötta sæti með 5,0% atkvæða. Í júlí 2024 greindi Arnar Þór frá því að hann væri í hugleiðingum um að stofna eigin stjórnmálaflokk. Í september 2024 fóru fram viðræður um að Arnar Þór myndi ganga til liðs við Miðflokkinn í stað þess að stofna nýjan flokk, en þær viðræður gengu ekki upp og stofnaði hann Lýðræðisflokkinn þann 29. september 2024.

Faðir Arnars var Ellert B. Schram en Arnar var ættleiddur af Jóni Guðmundssyni. Arnar er kvæntur Hrafnhildi Sigurðardóttur kennara og eiga þau fimm börn.

## Tenglar
*Bloggsíða Arnars
*Framboðssíða Arnars 

## Tilvísanir
Pop Idol

***Pop Idol*** eru breskir raunveruleikaþættir sem voru framleiddir af Simon Fuller og voru sýndir á ITV frá 2001 til 2003. Markmið þáttarins var að velja besta nýju ungu poppstjörnuna í Bretlandi með símakosningu almenings. 

Tvær þáttaraðir voru framleiddar, sú fyrsta var sýnd 2001-2002 og önnur þáttaröðin var sýnd árið 2003. Þættirnir nutu gríðarlegra vinsælda þegar þeir voru frumsýndir árið 2001. Dómari þáttanna, Simon Cowell varð þekkt nafn í skemmtanaiðnaðinum. *Pop Idol* fór í ótímabundið hlé eftir að Simon Cowell tilkynnti að *[[The X Factor (Bretland)|The X Factor]]* hæfi göngu sína í Bretlandi í apríl 2004.

Þátturinn hefur orðið að alþjóðlegu vörumerki með margar útgáfur af Idol keppnum á heimsvísiu ens og *[[American Idol]]* í Bandaríkjunum og *[[Idol (Ísland)|Idol stjörnuleit]]* á Íslandi. 

## Heimildir

## Tilvísanir
Geislasól

***Geislasól*** (fræðiheiti: Papaver aurantiacum) vex í fjöllum Mið-Evrópu. Hún er skammlífur fjölæringur, stundum ræktuð sem tvíær, með stórum blómum á enda loðins stönguls uppúr hvirfingu mjórra, fjaðurskiftra grænna blaða. Hún blómstrar mest allt sumarið og getur sáð sér allnokkuð. Villt blómstrar hún gulum blómum. 

Hún er oft talin til fjallasólar (P. alpinum), og tindasól stundum talin undirtegund af geislasól.

## Tilvísanir
Fushimi

er hluti Kyotoar í Japans. Fushimi er fjölmennasti borgarhlutinn með  280.655 íbúa (2015).
## Tenglar
The X Factor (Bretland)

***The X Factor*** voru breskir raunveruleikasjónvarpsþættir sem voru búnir til af Simon Cowell. Þeir voru frumsýndir 4. september 2004. Þættirnir voru framleiddir af Talkback Thames og Syco Entertainment fyrir sjónvarpsstöðina ITV í Bretlandi. Þáttaraðirnar urðu 15 talsins og þættirnir 445. Síðasti þátturinn var sýndur í desember 2018. Kynnir flestra þáttanna var Dermont O'Leary, en Kate Thornton kynnti fyrstu þrjár þáttaraðirnar og Olly Murs var kynir í tólftu þáttaröð. 

Í hverri þáttaröð fóru keppendur á öllum aldri í áheyrnarprufur til að sanna fyrir dómnefnd að þau hefðu sönghæfileika. Dómarar voru valdir fyrir bakgrunn þeirra í tónlistariðnaðinum. Meðal þeirra sem hafa setið í dómnefnd eru Simon Cowell, Louis Walsh, Sharon Osbourne, Dannii Minogue, Cheryl, Gary Barlow, Tulisa, Kelly Rowland, Nicole Scherzinger, Mel B, Rita Ora, og Robbie Williams. Þeir keppendur sem komust upp úr áheyrnaprufunum fóru svo í miðstig keppninnar þar sem dómararnir tóku hver um sig hóp af keppendum til að leiðbeina og velja hver þeirra myndu halda áfram í beinar útsendingar. Í beinni útsendingu var það hlutverk áhorfenda að velja með símakosningu hvaða keppendur myndu halda áfram og sigra keppnina. Sigurvegari keppninnar hlaut upptökusamning við útgáfufyrirtækið Syco Music og peningagreiðslu sem fór þó að mestu í markaðssetningu og upptökukostnað. 

Þættirnir urðu vinsælir í bresku sjónvarpi og meðaláhorf á sjöundu þáttaröðina var yfir 14 milljónir. Þetta leiddi til alþjóðlegs vörumerkis þar sem samnefndir þættir voru gerðir á heimsvísu, þar á meðal *[[X-Factor]]* á Íslandi. Margir af keppendum þáttarins gáfu í kjölfar þátttöku út smáskífur sem komust í fyrsta sæti á metsölulista í Bretlandi, þar á meðal JLS, Little Mix, One Direction og Ella Hendreson. Frá 2011 fóru áhorfstölur að lækka og Cowell ákvað að gera hlé á þáttunum árið 2019. Þann 28. júlí 2021 tilkynnti ITV að það væru engin áform um að halda áfram með þáttinn. 

## Heimildir
 

## Tilvísanir
The X Factor (Bandaríkin)

***The X Factor*** (einnig þekkt sem ***The X Factor USA***) er bandarískur raunveruleikasjónvarpsþáttur sem var búinn til af Simon Cowell og framleiddur af FremantleMedia North America og SYCOtv í samstarfi við Sony Music Entertainment og var sýndur á Fox. Þættirnir eru byggðir á breska þættinum og eru hluti af alþjóðlega X Factor vörumerkinu. Þátturinn gengur út á að finna fólk með sönghæfileika sem mætir í áheyrnarprufur fyrir framan áhorfendur þar sem dómarar velja hver komast áfram og keppast svo um atkvæði áhorfenda. Keppendur eru 12 ára og eldri og mega keppa sem einstaklingar eða í hópi. Sigurvegarinn er valinn með símakosningu áhorfenda og internetkosningu og hlýtur í verðlaun upptökusamning við Syco Music, plötuútgáfu Cowell, að andvirði 5 milljóna bandaríkjadala í fyrstu og annari þáttaröð, og 1 milljóna bandaríkjadala virði í þeirri þriðju. Þau sem sigruðu keppnina voru Melanie Amaro, Tate Stevens og Alex & Sierra.

Þátturinn hóf göngu sína 21. september 2011 og var sýndur árlega frá september til desember. Þátturinn fékk slæma dóma gagnrýnenda. Hlutverk dómnefndar er að meta og gefa umsögn um frammistöðu keppenda. Hver keppandi er skipaður í einn af fjórum flokkum. Hver dómari sá um að leiðbeina keppendum í sínum flokki, aðstoða við lagaval, sviðsframkomu og sviðsetningu, auk þess að dæma keppendur úr öðrum flokkum í kjölfar flutnings þeirra á lögum. Dómararnir kepptu sín á milli til að reyna að fá keppanda úr sínum flokki til að vinna keppnina og gera þá að vinningsdómara.

Sá keppandi sem hefur náð mestum árangri í kjölfar þátttöku er stúlknahljómsveitin Fifth Harmony, þar sem allir meðlimir hennar hafa hafið sólóferil.

## Dómarar og kynnar
Dómnefndin í fyrstu þáttaröðinni samanstóð af Cowell, Paula Abdul, Cheryl Cole og L.A. Reid. Kynnar voru Steve Jones og Nicole Scherzinger, en hún tók við af Cheryl Cole sem dómari eftir tvær áheyrnaprufur. Demi Lovato og Britney Spears tóku við af Abdul og Scherzinger sem dómarar í annari þáttaröð. Khloé Kardashian og Mario Lopez tóku við af Jones sem kynnar þáttarins. Kelly Rowland og Paulina Rubio tóku við af Reid og Spears sem dómarar í þriðju þáttaröð og Lopez varð einn kynnir eftir að Kardashian var ekki beðin um að snúa aftur.

## Þáttaraðir
Þrjár þáttaraðir hafa verið sýndar.

; Neðanmálsgreinar
#  Cheryl Cole var upphaflega varanlegur dómari í áheyrnarprufunum í Los Angelse og Chicago, en var skipt út fyrir Nicole Scherzinge sem átti upphaflega að vera kynnir ásamt Steve Jones.
#  Louis Walsh kom sem gestadómari í áheyrnarprufunum í Kansas City til að fylla í skarðið fyrir Simon Cowell sem var frá vegna veikinda.

## Heimildir

## Tilvísanir
The X Factor

***The X Factor*** er alþjóðlegt vörumerki á raunveruleikasjónvarpsþáttum og sjónvarpssöngvakeppni. Þættirnir voru búnir til af breska sjónvarpsframleiðandanum Simon Cowell og fyrirtæki hans Syco Entertainment. Þættirnir eiga uppruna sinn í Bretlandi þar sem þeir voru hugsaðir sem staðgengill fyrir *[[Pop Idol]]*. *The X Factor* hefur verið framleitt í mörgum löndum. Svipað og Got Talent þættirnir heldur vörumerkið úti YouTube rás undir nafninu *X Factor Global*. Rásin hleður upp myndbandsupptökum frá *The X Factor* þáttum á heimsvísu.

Íslenska útgáfan af *The X Factor* var *[[X-Factor]]* sem kom út árin 2006—2007 og var sýnd á Stöð 2. Aðeins ein þáttaröð var framleidd á Íslandi. 

Ólíkt *[[Idol]]* þáttunum, þar sem dómarar gagnrýna einungis frammistöðu keppenda, þá hafa dómarar í *The X Factor* þáttunum það hlutverk að leiðbeina keppendum í tilteknum flokki, aðstoða þau með lagaval, sviðsframkomu og sviðsetningu auk þess að dæma aðra keppendur í flokkum sem tilheyra öðrum dómurum. Nýir söngþættir eins og *[[The Voice]]*, *The Four* og *All Together Now* hafa orðið keppinautar *The X Factor* þáttanna.
Sandasól

***Sandasól*** (fræðiheiti: Papaver macounii) er fjölær valmúi frá Alaska. Hún er með stór gul eða hvít blóm á enda loðins stönguls uppúr hvirfingu mjórra, fjaðurskiftra grænna blaða. Hún líkist melasól allnokkuð, en er fínlegri.

Ef P. keelei *(Papaver macounii* subsp. *discolor* (Hultén) Rändel ex D. F. Murray) er talin til hennar, þá nær útbreiðslan til austasta hluta Rússlands. 

## Ræktun
Sandasól kann best við léttann, vel framræstan jarðveg og sól.**Papaver macounii** subsp. **discolor** (Hultén) Rändel ex D. F. Murray Sandasól eins og flestir valmúar er með mjög smá fræ og langa stólparót sem þolir illa flutning.

## Tilvísanir
Dylan Minnette

**Dylan Christopher Minnette** (f. 29. desember 1996 í Indiana) er bandarískur leikari og söngvari. Hann er þekktur fyrir hlutverk sitt sem Clay Jensen í Netflix leiklistaröðinni *[[13 Reasons Why]]*.

## Tilvísanir

## Tenglar

*Dylan Minnette hjá IMDb
Lappasól

***Lappasól*** (fræðiheiti: Papaver lapponicum) vex á melum og áreyrum nyrst á norðurhveli. Áhöld eru um það hvað telst til hennar og hvort útbreiðslusvæðið er bara Lappland, eða hvort það sé mestallt heimskautasvæði norðurhvels. Hún er fjölær, með stórum gulum blómum á enda loðins stönguls uppúr hvirfingu mjórra, fjaðurskiftra grænna blaða. Hún líkist mjög melasól en með minni blóm og loðnari blöð. Stundum hefur hún verið talin til melasólar.

## Ræktun
Lappasól kann best við léttann, vel framræstan jarðveg og sól. Lappasól eins og flestir valmúar er með mjög smá fræ og langa stólparót sem þolir illa flutning. 

## Tilvísanir