Konunglega sænska vísindaakademían

**Konunglega sænska vísindaakademían** – (sænska: *Kungliga Vetenskapsakademien* (**KVA**)) – er ein af mörgum konunglegum akademíum í Svíþjóð. Akademían er sjálfstætt vísindafélag, sem hefur að markmiði að efla vísindin, einkum náttúruvísindi og stærðfræði, og auka áhrif þeirra í samfélaginu. Hún hefur aðsetur í Stokkhólmi.

## Söguágrip og markmið
Vísindaakademían var stofnuð 2. júní 1739 af Carl Linnaeus grasafræðingi, Jonas Alströmer athafnamanni, Mårten Triewald verkfræðingi, embættismönnunum Sten Carl Bielke og Carl Wilhelm Cederhielm, og stjórnmálamanninum Anders Johan von Höpken. Akademían var afsprengi upplýsingarstefnunnar, og höfðu menn sem fyrimynd Royal Society í London og Académie Royale des Sciences í París. 

Markmið vísindaakademíunnar er m.a.:
* að vera þverfaglegt samfélag vísindamanna, þar sem þeir geta kynnst og skipst á skoðunum
* að styðja og styrkja unga vísindamenn og bæta rannsóknaraðstöðu þeirra
* að verðlauna framúrskarandi verk í vísindum
* að greiða fyrir alþjóðlegum samskiptum og samstarfi vísindamanna
* að vera málsvari vísinda í samfélaginu og hafa áhrif á stefnumörkun stjórnvalda í þeim efnum 
* að ýta undir áhuga á stærðfræði og náttúruvísindum í skólum 
* að miðla vísindalegri þekkingu til fræðimanna og almennings
Í Konunglegu sænsku vísindaakademíunni (KVA) er fjöldi sænskra félagsmanna undir 65 ára aldri takmarkaður við 175, og erlendra við 175. Alls eru um 400 Svíar í akademíunni, með eftirlaunaþegum.

Sem hliðstæða á sviði hugvísinda var árið 1753 stofnuð Kungliga Vitterhets Historie och Antikvitets Akademien (*Konunglega bókmennta, sögu og fornfræðiakademían*).

## Verðlaun
Fagnefndir og Nóbels-nefndir á vegum vísindaakademíunnar hafa m.a. það hlutverk að útdeila alþjóðlegum verðlaunum. Hefur Svíum tekist að skapa þeim þann ramma, bæði hvað snertir virðuleika og faglega innistæðu, að þau njóta mikillar virðingar um allan heim. Meðal þeirra þekktustu eru:
* Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði og efnafræði
* Nóbelsverðlaun í hagfræði, áður á vegum Seðlabanka Svíþjóðar (Ríkisbanka Svíþjóðar), sem leggur til verðlaunaféð
* Crafoords verðlaunin í stjörnufræði og stærðfræði, jarðvísindum og lífvísindum (með áherslu á vistfræði)
Vísindaakademían veitir fjölda annarra verðlauna og viðurkenninga. Meðal þeirra eru:
* Rolf Schock verðlaunin í rökfræði, heimspeki og stærðfræði
* Gregori Aminoff verðlaunin í kristallafræði
* Oskar Klein heiðurspeningurinn, í tengslum við minningarfyrirlestur í eðlisfræði

Fagnefndirnar útdeila einnig sér-sænskum verðlaunum. Meðal þeirra eru:
* Göran Gustafsson verðlaunin fyrir rannsóknir í náttúruvísindum og læknisfræði
* Söderberg verðlaunin í hagfræði eða lögfræði
* Tage Erlander verðlaunin í eðlisfræði, efnafræði, tækni og líffræði
* Ingvar Lindqvist verðlaunin fyrir kennslu í eðlisfræði, efnafræði, líffræði og stærðfræði.

## Aðrar akademíur og vísindafélög í Svíþjóð
Í Svíþjóð er fjöldi af akademíum og vísindafélögum, sem margar hverjar takmarka sig við ákveðið áhugasvið, og þar sem aðild er háð vali eða mati á viðkomandi einstaklingi. Nokkrar akademíur vinna að því að efla menningarlíf í ákveðnum landshlutum. 
* Sænska akademían (Svenska Akademien), vinnur að því að styrkja stöðu sænsks máls og bókmennta, og útdeilir einnig Nóbelsverðlaunum í bókmenntum.

### Konunglegar akademíur og vísindafélög
* Kungliga Vitterhets Historie och Antikvitets Akademien, stofnuð 1753, til að efla rannsóknir á sviði hugvísinda, félagsvísinda, guðfræði og lögfræði, ásamt því að standa vörð um menningarminjar.
* Kungliga Akademien för de fria konsterna, eða Konstakademien (*Konunglega sænska listakademían*), vinnur að því að efla listastarfsemi í Svíþjóð.
* Kungliga Musikaliska Akademien (*Konunglega sænska tónlistarakademían*), vinnur að því að efla tónlistarstarfsemi, einkum með stuðningi við tónlistarmenntun, tónvísindi og listræna þróun innan greinarinnar. 
* Kungliga Gustav Adolfs Akademien för svensk folkkultur í Uppsölum, til að efla rannsóknir og útgáfu rita um sænska alþýðumenningu.
* Kungliga Humanistiska Vetenskapssamfundet i Uppsala 
* Kungliga Vetenskapssamhället i Uppsala 
* Kungliga Vetenskaps-Societeten i Uppsala
* Kungliga Vetenskaps- och Vitterhetssamhället i Göteborg
* Kungliga Ingenjörsvetenskapsakademien (IVA), til að efla verkfræði-, tækni- og viðskiptagreinar. 
* Kungliga Krigsvetenskapsakademien, KKrVA
* Kungliga Skogs- och Lantbruksakademien, vinnur að því að efla landbúnað, skógrækt og timburiðnað, með því að nýta rannsóknir og reynslu á því sviði. 
* Kungliga Örlogsmannasällskapet í Karlskrona
* Kungliga Skytteanska Samfundet, styður og vekur athygli á menningu og vísindum í Norrlandi, eða Norður-Svíþjóð.
* Vetenskapssocieteten i Lund

### Nokkrar aðrar akademíur
* Surströmmingsakademien, vinnur að því að viðhalda „surströmmings“-matarmenningunni (þ.e. súrum fiski)
* Svenska Deckarakademin, veitir viðurkenningu fyrir glæpasögur, m.a. Martin Beck verðlaunin fyrir þýddar glæpasögur, sem Arnaldur Indriðason fékk 2005.
* Svenska Serieakademien, veitir viðurkenningu fyrir teiknimyndasögur.
* Gastronomiska akademien, til að efla og standa vörð um sænska matarmenningu.
* Västra Gastronomiska Akademin
* Skåneländska Gastronomiska Akademien
* Svenska Projektakademien, um verkefnastjórnun.
* Hallands akademi
* Skaraborgs Akademi
* Skånska Akademien
* Smålands akademi
* Värmländska Akademien.

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* Konunglega sænska vísindaakademían - vefsíða