Alan Alda

**Alan Alda** (fæddur Alphonso Joseph D´Abruzzo 28. janúar 1936) er bandarískur leikari, rithöfundur, leikstjóri og handritshöfundur sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í MASH og The West Wing.

## Einkalíf
Alda fæddist í New York-borg og er af ítölskum og írskum uppruna. 

Árið 1956, útskrifaðist hann með B.Sc. gráðu í ensku frá Fordham College við Fordham-háskóla í Bronx hverfinu í New York-borg. Á meðan hann var nemandi þá starfaði hann við útvarpsstöðina WFUV. Alda stundaði nám við Sorbonne háskólann á fyrstu háskólaárum sínum, ásamt því að leika í leikriti í Róm og leika á móti föður sínum í sjónvarpi í Amsterdam.

Eftir útskrift þá gerðist hann meðlimur varaliðs Bandaríkjahers og var sex mánuði sem stórskotaliðsmaður. 

Er gestaprófessor við Ríkisháskólann New York í Stony Brook fjölmiðlaskólann og er meðlimur ráðgjafaráðs "The Center for Communicating Science".

Alda hefur verið giftur Arlene Weiss síðan 1957 og saman eiga þau þrjár dætur. 

## Ferill
### Rithöfundur
Árið 2005 gaf Alda út ævisöguna *Never Have Your Dog Stuffed: and Other Things I've Learned*. Síðan árið 2007 gaf hann út aðra ævisögu *Things I Overheard While Talking to Myself*.

Alda talaði inn á hljóðbókina World War Z eftir Max Brook árið 2006, þar sem hann talaði fyrir Arthur Sinclair Jr.

### Leikhús
Alda byrjaði leiklistarferil sinn um miðjan sjötta áratuginn sem meðlimur *Compass Players* leikhússins. Fyrsta leikritið sem hann leikur á Broadway er *Only in America*. Hefur hann síðan þá komið fram í leikritum og söngleikjum á borð við *Fair Game for Lovers*, *The Apple Tree*, *QED*, *Glengarry Glen Ross* og *A Whisper in God´s Ear*.

### Leikstjórn
Fyrsta leikstjóraverk Alda var sjónvarpsmyndin *6 Rms Riv Vu* árið 1974.  Leikstýrði hann svo kvikmyndunum *The Four Seasons* og *Betsy´s Wedding*. Frá 1974-1983 þá leikstýrði Alda 31 þætti af læknaherþættinum MASH.

### Handritshöfundur
Fyrsta handritshöfundaverk Alda var þátturinn *We´ll Get By* árið 1975. Skrifaði hann handritið að kvikmyndunum *The Four Seasons*, *A New Life* og *Betsy´s Wedding*. Frá 1973-1983 skrifaði Alda 19 þætti að læknahersþættinum MASH.

### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Alda var árið 1958 í *The Phil Silvers Show*. Kom hann síðan fram í þáttum á borð við  *The Nurses*, *East Side/West Side*, *Coronet Blue* og í sjónvarpsmyndunum *Story Theatre*, *The Glass House* og *Isn´t It Shocking*.

Árið 1972 var honum boðið hlutverk Kapteins Benjamin Franklin Pierce í læknaherþættinum MASH sem hann lék til ársins 1983. Að auki að leika í þættinum þá leikstýrði og skrifaði hann handritið að nokkrum þáttum. Hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við ER, 30 Rock og The Big C.

Frá 2004-2006 lék hann öldungardeildarþingmanninn og forsetaefni Repúblikanaflokksins, Arnold Vinick í The West Wing. Alda hafði verið skoðaður sem hugsanlegur kandídat fyrir hlutverk forsetans á þeim tíma sem þátturinn var að hefja framleiðslu.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Alda var árið 1963 í  *Gone Are the Days! *. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við *Jenny*, *Same Time Next Year*, *The Four Seasons*, *Manhattan Murder Mystery*, Everyone Says I Love You, What Women Want, The Aviator og *Flash of Genius*.

## Kvikmyndir og sjónvarp

### Leikstjóri
*1990: *Betsy´s Wedding*
*1988: *A New Life*
*1986: *Sweet Liberty*
*1974-1983: *MASH* (31 þættir)
*1981: *The Four Seasons*
*1976: *Hickey* (sjónvarpsmynd)
*1974: *6 Rms Riv Vu* (sjónvarpsmynd)

### Handritshöfundur
*2002: *MASH: 30th Anniversary Reunion* (sjónvarpsmynd – óskráður)
*1990: *Betsy´s Wedding*
*1988: *A New Life*
*1986: *Sweet Liberty*
*1984: *The Four Seasons* (4 þættir)
*1973-1983: *MASH* (19 þættir)
*1981: *The Four Seasons*
*1979: *The Seduction of Joe Tynan*
*1979: *Hickey* (sjónvarpsmynd – höfundur)
*1975: *We´ll Get By* (2 þættir)

## Leikhús

**Glengarry Glen Ross* (1. maí 2005 – 28. ágúst 2005) – Shelly Levene (Royal Theatre/Bernard B. Jacobs Theatre).
**The Play What I Wrote* (30. mars 2003 – 15. júní 2003) – Dularfullur gestaleikari (Lyceum Theater).
**QED* (18. nóvember 2001 – 20. júní 2002) – Richard Feynman (Vivian Beaumont Theater).
**Art* (12. febrúar 1998 – 30. ágúst 1998) – Marc  (Royale Theatre).
**Jake´s Women* (24. mars 1992 – 25. október 1992) – Jake  (Neil Simon Theatre).
**The Apple Tree* (18. október 1966 – 25. nóvember 1967) – Adam/Kaptein Sanjar/Prinsinn Flip (Shubert Theatre).
**The Owl and the Pussycat*(27. september 1965 – 27. nóvember 1965) – F. Sherman (Royale Theatre).

**The Owl and the Pussycate* (18. nóvember 1964 – 25. september 1965) – F. Sherman (ANTA Playhouse).
**Cafe Crown* (17. apríl 1964 – 18. apríl 1964) – Dr. Irving Gilbert (Martin Beck Theatre).
**Fair Game for Lovers* (10. febrúar 1964 – 15. apríl 1964) – Benny (Cort Theatre).
**A Whisper in God´s Ear* (11. október 1962 – 28. október 1962) – Howard Mayer (Cricket Theatre).
**Purlie Victorious* (20. nóvember 1961 – 13. maí 1962) – Charley Cotchipee (Longacre Theatre).
**Purlie Victorious* (28. september 1961 – 18. nóvember 1961) – Charley Cotchipee (Cort Theatre).
**Only in America* (19. nóvember 1959 – 12. desember 1959) – Símamaðurinn (Cort Theatre).

## Verðlaun og tilnefningar
### Academy Awards verðlaunin
*2005: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki fyrir *The Aviator*.

### American Movie verðlaunin
*1982: Verðlaun sem uppáhalds karlstjarnan.
*1982: Tilnefndur sem besti leikari fyrir *The Four Seasons*.
*1980: Verðlaun sem besti leikari fyrir *The Seduction of Joe Tynan*.

### BAFTA verðlaunin
*2005: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki fyrir *The Aviator*.
*1991: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki fyrir *Crimes and Misdemeanors*.

### Bodil verðlaunin
*1982: Verðlaun fyrir bestu kvikmynd utan Evrópu fyrir *The Four Seasons*.

### Directors Guild of America verðlaunin
*1983: Verðlaun fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *Where There´s a Will, There´s a War* ásamt David Hawks og Cathy Kinsock fyrir MASH.
*1982: Verðlaun fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *Life You Save, The* ásamt David Hawks og Cathy Kinsock fyrir MASH.
*1978: Tilnefndur fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *Comrades in Arms, Parts 1 and 2* ásamt Burt Metcalfe fyrir MASH.
*1977: Verðlaun fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *Dear Sigmund* ásamt Ted Butcher, David Hawkes og Lisa Hallas-Gottlieb fyrir MASH.

### Drama Desk verðlaunin
*2005: Tilnefndur sem besti leikhópur í leikriti fyrir *Glengarry Glen Ross*.

### Golden Apple verðlaunin
*1979: Verðlaun sem karlstjarna ársins.
*1974: Verðlaun sem karlstjarna ársins.

### Golden Globe verðlaunin
*1995: Tilnefndur sem besti leikari í míniseríu eða kvikmynd fyrir sjónvarp fyrir *White Mile*.
*1983: Verðlaun sem besti leikari í gaman/söngleikjaseríu fyrir MASH.
*1982: Verðlaun sem besti leikari í gaman/söngleikjaseríu fyrir MASH.
*1982: Tilnefndur sem besti leikari í gaman/söngleikjamynd fyrir *The Four Seasons*.
*1982: Tilnefndur fyrir besta kvikmyndahandritið fyrir *The Four Seasons*.
*1981: Verðlaun sem besti leikari í gaman/söngleikjaseríu fyrir MASH.
*1980: Verðlaun sem besti leikari í gaman/söngleikjaseríu fyrir MASH.
*1979: Tilnefndur sem besti leikari í gaman/söngleikjamynd fyrir *Same Time, Next Year*.
*1979: Tilnefndur sem besti leikari í gaman/söngleikjaseríu fyrir MASH.
*1978: Tilnefndur sem besti leikari í gaman/söngleikjaseríu fyrir MASH.
*1977: Tilnefndur sem besti leikari í gaman/söngleikjaseríu fyrir MASH.
*1976: Verðlaun sem besti leikari í gaman/söngleikjaseríu fyrir MASH.
*1975: Verðlaun sem besti leikari í gaman/söngleikjaseríu fyrir MASH.
*1974: Tilnefndur sem besti leikari í gaman/söngleikjaseríu fyrir MASH.
*1973: Tilnefndur sem besti leikari í gaman/söngleikjaseríu fyrir MASH.
*1969: Tilnefndur sem upprennandi karlleikari fyrir *Paper Lion*.

### Hasty Pudding Theatricals verðlaunin
*1980: Verðlaun sem leikari ársins.

### Humanitas verðlaunin
*1980: Verðlaun í *30 mín flokknum* fyrir MASH.
*1977: Tilnefndur í *30 mín flokknum* fyrir þáttinn *Dear Sigmund* fyrir MASH.

### National Board of Review verðlaunin
*1989: Verðlaun sem besti leikari í aukahlutverki fyrir *Crimes and Misemeanors*.

### New York Film Critics Circle verðlaunin
*1989: Verðlaun sem besti leikari í aukahlutverki fyrir *Crimes and Misemeanors*.

### People´s Choice verðlaunin
*1982: Verðlaun sem uppáhalds leikari í sjónvarpi.
*1981: Verðlaun sem *All-Around* karlskemmtikraftur.
*1981: Verðlaun sem uppáhalds leikari í sjónvarpi.
*1980: Verðlaun sem *All-Around* karlskemmtikraftur.
*1980: Verðlaun sem uppáhalds leikari í sjónvarpi.
*1979: Verðlaun sem uppáhalds leikari í sjónvarpi.
*1975: Verðlaun sem uppáhalds leikari í sjónvarpi, ásamt Telly Savalas.

### Primetime Emmy verðlaunin
*2009: Tilnefndur sem besti gestaleikari í gamanseríu fyrir 30 Rock.
*2006: Verðlaun sem besti leikari í aukahlutverki í dramaseríu fyrir The West Wing.
*2005: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki í dramaseríu fyrir The West Wing.
*2001: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki í míniseríu eða kvikmynd fyrir *Club Land*.
*2000: Tilnefndur sem besti gestaleikari í dramaseríu fyrir ER.
*1994: Tilnenfndur sem besti leikari í aukahlutverki í míniseríu eða sérþætti fyrir *And the Band Played On*.
*1983: Tilnefndur fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *Goodbye,Farewell and Amen* í MASH.
*1983: Tilnenfndur sem besti leikari í gamanseríu fyrir MASH.
*1982: Verðlaun sem besti leikari í gamanseríu fyrir MASH.
*1982: Tilnefndur fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *Where There´s Will, There´s a War* í MASH.
*1982: Tilnefndur fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *Follies of the Living – Concerns of the Dead* í MASH.
*1981: Tilnefndur fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *The Life You Save* í MASH.
*1981: Tilnefndur sem besti leikari í gamanseríu fyrir MASH.
*1980: Tilnefndur fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *Dreams* í MASH.
*1980: Tilnefndur sem besti leikari í gamanseríu fyrir MASH.
*1979: Verðlaun fyrir besta sjónvarpshandrit í gaman/söngleikjaseríu fyrir þáttinn *Inga* í MASH.
*1979: Tilnefndur fyrir bestu leikstjórn í gaman/söngleikjaseríu fyrir þáttinn *Dear Sis* í MASH.
*1979: Tilnefndur sem besti leikari í gamanseríu fyrir MASH.
*1978: Tilnefndur fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *Comradees in Arms, Part 1* ásamt Burt Metcalfe í MASH.
*1978: Tilnefndur sem besti leikari í gamanseríu fyrir MASH.
*1978: Tilnefndur sem besti leikari í drama/gamansérþætti fyrir *Kill Me If You Can*.
*1978: Tilnefndur fyrir besta sjónvarpshandrit í gamanseríu fyrir þáttinn *Fallen Idol* í MASH.
*1977: Verðlaun fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *Dear Sigmund* í MASH.
*1977: Tilnefndur sem besti leikari í gamanseríu fyrir MASH.
*1977: Tilnefndur fyrir besta sjónvarpshandrit í gamanseríu fyrir þáttinn *Dear Sigmund* í MASH.
*1976: Tilnefndur fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *The Kids* í MASH.
*1976: Tilnefndur sem besti leikari í gamanseríu fyrir MASH.
*1975: Tilnefndur fyrir bestu leikstjórn í gamanseríu fyrir þáttinn *Bulletin Board* í MASH.
*1975: Tilnefndur sem besti leikari í gamanseríu fyrir MASH.
*1974: Verðlaun sem leikari ársins fyrir MASH.
*1974: Verðlaun sem besti leikari í gamanseríu fyrir MASH.
*1974: Tilnefndur sem besti leikari í drama fyrir *6 Rms Riv Vu*.
*1973: Tilnefndur sem besti leikari í aðalhlutverki í gamanseríu fyrir MASH.

### Razzie verðlaunin
*1993: Tilnefndur sem versti leikari í aukahlutverki fyrir *Whispers in the Dark*.

### Screen Actors Guild verðlaunin
*2006: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu fyrir The West Wing.
*2006: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir The West Wing.
*2005: Tilnefndur sem besti leikhópur í kvikmynd fyrir The Aviator.
*2002: Tilnefndur sem besti leikari í sjónvarpsmynd/míniseríu fyrir *Club Land*.

### Theatre World verðlaunin
*1964: Verðlaun sem besti leikari fyrir *Fair Game for Lovers*.

### Tony verðlaunin
*2005: Tilnefndur sem besti leikari í leikriti fyrir *Glengarry Glen Ross*. 
*1992: Tilnefndur sem besti leikari í leikriti fyrir *Jake´s Women*.
*1967: Tilnefndur sem besti leikari í leikriti fyrir *The Apple Tree*.

### TV Land verðlaunin
*2009: Verðlaun fyrir MASH ásamt Allan Arbus, William Christopher, Larry Gelbart, Mike Farrell, Jeff Maxwell, Burt Metcalfe, Gene Reynolds, David Ogden Stiers, Loretta Swit og Kellye Nakahara.
*2003: Verðlaun sem klassíski sjónvarpslæknir ársins fyrir þáttinn *Dr. Hawkeye Pierce*.

### Television Critics Association verðlaunin
*2006: Tilnefndur fyrir framúrskarandi einstaklings afrek í dramaseríu fyrir The West Wing.

### Writers Guild of America verðlaunin
*2000: Valentine Davies verðlaunin.
*1982: Tilnefndur fyrir besta gaman-sjónvarpshandritið fyrir *The Four Seasons*.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 
* Alan Alda á Internet Broadway Database síðunni
* Alan Alda á Internet Off-Broadway  Database síðunni 

## Tenglar
* 
* Alan Alda á Internet Broadway Database síðunni
* Alan Alda á Internet Off-Broadway  Database síðunni