Ajax Amsterdam

**Ajax Amsterdam** (fullt nafn: *Amsterdamsche Football Club Ajax*, eða *AFC Ajax*) er hollenskt knattspyrnulið frá Amsterdam. Félagið hefur oftar orðið hollenskur meistari en nokkurt annað félag og er sigursælasta knattspyrnulið Hollands, ásamt PSV Eindhoven og Feyenoord Rotterdam. Liðið er auk þess eitt þriggja liða sem unnið hefur öll þrjú stórmót Evrópu (ásamt Juventus, FC Barcelona og Bayern München).

## Saga

### Upphaf
Félagið var fyrst stofnað af stúdentum við framhaldsskólann *Hogere Burgerschool* árið 1883 og hlaut það heitið *Union*. Árið 1894 var heitinu breytt í Foot-Ball Club Ajax og var það nefnt eftir grísku hetjunni Ajax. Eftir mikið ósætti í stjórninni var félagið hins vegar lagt niður. Það var endurstofnað þann 18. mars 1900. Fyrstu árin voru mögur, en félagið komst í efstu deild árið 1911. Fram að þessu höfðu leikmenn notað treyjur félagsins Sparta frá Rotterdam. En í efstu deild urðu þeir að leika í nýjum treyjum. Ákveðið var að nota rauð/hvítar treyjur og hvítar buxur (eins og enn er gert í dag). Eftir þrjú ár í efstu deild féll Ajax um deild, en náðu að komst upp í efstu deild strax ári síðar 1915. Það leikár urðu þeir í fyrsta sinn hollenskir meistarar. Leikárið var hins vegar dæmt ógilt sökum heimstyrjaldarinnar fyrri. Því varð Ajax ekki opinberlega hollenskur meistari fyrr en 1918. Á næsta leikári setti félagið met er það sigraði deildina án þess að tapa leik, afrek sem hélst í hollensku deildinni í 76 ár.

### Gullaldarárin

Eftir þetta gekk félaginu heldur brösuglega næstu 10 árin. Árið 1928 voru Ólympíuleikarnir haldnir í Amsterdam. Eftir leikana fékk Ajax afnotarétt á leikvanginum til stórleika. Að öðru jöfnuðu lék félagið á *De Meer Stadion* rétt utan borgar. Á fjórða áratugnum varð Ajax að einu sigursælasta liði Hollands. Hollenski meistaratitillinn vannst fimm sinnum fram að heimstyrjöldinni síðari. Margir kölluðu þessi ár gullaldarár Ajax og vísuðu þar með til gullaldarára Hollendinga á 17. öld. Stríðið breytti ýmsu og miklar tilfærslur leikmanna og stjórnarmanna hafði sín áhrif. Ajax varð bikarmeistari árið 1943 og meistari árið 1947, en að öðru leyti var árangur lítill næstu árin.

### Eredevisie

Árið 1955 var fyrsta atvinnumannadeildin formlega stofnuð, að nafni Eredevisie, og strax fyrsta leikárið lenti Ajax í öðru sæti með jafnmörg stig og meistararnir. Þeir urðu hins vegar meistarar 1957 og fjórum sinnum í viðbót næsta áratuginn. Árið 1964 gekk til liðs við félagið 17 ára unglingur að nafni Johan Cruyff. Þegar hann kom í liðið sem miðjumaður, og Rinus Michels tók við sem þjálfari, varð félagið mjög sigursælt. Michels réði til sín marga þekkta leikmenn og gerbreytti liðinu. Ajax varð hollenskur meistari í þrjú ár í röð, 1966-68 og aftur 1970.

### Á toppnum í Evrópu
Áttundi áratugurinn var ævintýri líkastur. Ajax varð fimm sinnum hollenskur meistari og fjórum sinnum bikarmeistari. Félagið hafði á liðnum árum tekið þátt í Evrópukeppni meistaraliða með misgóðum árangri. Árið 1970 breyttist það er félagið varð í sinn fyrsta Evrópumeistari eftir 2-0 sigur á Panathinaikos Aþenu. Árið 1971 sigraði Ajax í sömu keppni eftir 2-0 sigur á Inter Milan. Strax árið eftir sigraði Ajax keppnina í þriðja sinn í röð eftir 1-0 sigur á Juventus. Þar með var Ajax annað liðið í Evrópu sem sigraði keppnina þrisvar í röð, en áður hafði Real Madrid afrekað það (reyndar fimm sinnum í röð). Bayern München er eina liðið sem sigrað hefur keppnina þrisvar í röð eftir það. Á sömu þremur árum varð Ajax auk þess tvisvar hollenskur meistari og tvisvar bikarmeistari. Þessu til viðbótar sigraði Ajax Super Cup-keppnina í Evrópu árið 1972 og 1973. Árið 1972 var Ajax einnig heimsbikarmeistari eftir sigur á Indenpendiente frá Argentínu. Með þessum sigrum hafði félagið rækilega stimplað sig inn sem eitt allra besta knattspyrnufélag Evrópu þess tíma.

### Ajax í dag
Níundi áratugurinn einkenndist af fjölda bikurum í Hollandi, en aðeins einum á alþjóðavettvangi. Liðið varð fjórum sinnum hollenskur meistari og þrefaldur bikarmeistari. Eini titillinn sem vannst í Evrópu var sigur í Evrópukeppni bikarhafa 1987 er liðið sigraði Lokomotive Leipzig frá Austur-Þýskalandi 1-0. Á þessum tíma spiluðu margir þekktir knattspyrnumenn með félaginu, eins og Ronald Koeman, Frank de Boer, Gerald Vanenburg, Marco van Basten og Dennis Bergkamp. Á tíunda áratugnum hélt sigurganga Ajax áfram. Liðið varð fimm sinnum hollenskur meistari og þrefaldur bikarmeistari. Árið 1995 var auk þess eitt allra gjöfulasta ár félagsins. Þá sigraði það í Meistaradeild Evrópu eftir 1-0 sigur á AC Milan, í Super Cup í Evrópu eftir sigur á Real Saragossa og í heimsbikarkeppninni eftir sigur á Grêmio Porto Alegre frá Brasilíu. Með hollenska meistaratitlinum skilaði árið 1995 því fjórum stórum bikurum í safnið. Ajax er eitt af fjórum liðum sem þar með hefur unnið öll þrjú stórmót í knattspyrnu í Evrópu. Á þessum tíma léku þekktir knattspyrnumenn eins og Marc Overmars, Edgar Davids, Michael Laudrup, Patrick Kluivert, Jari Litmanen, Clarence Seedorf og markmaðurinn Edwin van der Sar með félaginu. Árið 1996 fékk Ajax nýjan og glæsilegan leikvang, er Amsterdam ArenA (nefnist nú Johan Cruyff Arena) var fullbúinn fyrir félagið. Leikvangurinn kostaði 96 milljónir evra og tekur tæplega 53 þúsund manns í sæti. Á fyrstu árum 21. aldar hélt félagið áfram sigurgöngu sinni. 

#### 21. öld
Fram að 2011 varð Ajax þrefaldur hollenskur meistari og fjórfaldur bikarmeistari. Hins vegar hefur enginn alþjóðlegur titill unnist síðan sögufræga árið 1995. Af nýjum þekktum leikmönnum má nefna Wesley Snijder, Rafael van der Vaart, Zlatan Ibrahimović, Frenkie de Jong, Matthijs De Ligt, Hakim Ziyech og Donny Van de Beek. Kolbeinn Sigþórsson lék með liðinu árin 2011-2015.

## Rígar

### Rígurinn við Feyenoord

Einn stærsti rígurinn sem Ajax á við annað lið er við Feyenoord frá Rotterdam. Leikur liðanna er kallaður *De Klassieker*. Liðin koma frá tveimur stærstu borgum Hollands og metingur á milli borganna brýst út þegar þau spila. Rígurinn byggir fyrst og fremst á því að liðin standa fyrir mismunandi landshluta, borgir og menningu. Amsterdam er borg viðskipta og menningar auk þess sem fjöldi ferðamanna kemur til Amsterdam til að dást að því sem borgin hefur uppá að bjóða. Rotterdam er aftur á móti ein af stærstu hafnarborgum Evrópu og þar er mikill iðnaður. Fólk frá Rotterdam lítur því gjarnan á íbúa Amsterdam sem hrokafulla, veiklynda og lata, en lítur á sjálft sig sem harðduglegt verkafólk.

Reglulega hefur komið til mikilla slagsmála milli stuðningsmanna liðanna og fólk hefur látið lífið. Árið 1997 fór fram æfingarleikur milli Ajax og Feyenoord þar sem einn stuðningsmaður Ajax var drepinn. Síðan árið 2009 hefur stuðningsmönnum Ajax verið bannað að mæta á heimaleiki Feyenoord af ótta við uppþot og oft hefur Ajax bannað stuðningsmönnum Feyenoord að koma á Johann Cruyff Arena.

## Jong Ajax
Jong Ajax (U21) liðið leikur í Jupiler-deildinni, Meistaradeildinni í 2. deild. Leikvangur er De Toekomst, ein þekktasta æfingastöð í heimi. Hún vann titilinn Meistari 2. deildar 2017/18.

## Titlar
### Innlendir
* **Hollenskur meistari** (36): 1918, 1919, 1931, 1932, 1934, 1937, 1939, 1947, 1957, 1960, 1966, 1967, 1968, 1970, 1972, 1973, 1977, 1979, 1980, 1982, 1983, 1985, 1990, 1994, 1995, 1996, 1998, 2002, 2004, 2011, 2012, 2013, 2014, 2019, 2021, 2022
* **Hollenskur bikarmeistari** (20): 1917, 1943, 1961, 1967, 1970, 1971, 1972, 1979, 1983, 1986, 1987, 1993, 1998, 1999, 2002, 2006, 2007, 2010, 2019, 2021
* **Hollenska Super Cup keppnin** (9): 1993, 1994, 1995, 2002, 2005, 2006, 2007,2013,2019

### Erlendir
* **[[Evrópukeppni meistaraliða]]/[[Meistaradeild Evrópu]]** (4): 1971, 1972, 1973, 1995
* **[[Evrópukeppni bikarhafa]]** (1): 1987
* **[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]]** (1): 1992
* **UEFA Super Cup** (3): 1972, 1973, 1995
* **Heimsbikarkeppnin** (2): 1972, 1995
* **Intertoto-keppnin** (1): 1968

## Markaskorarar
Eftirfarandi leikmenn hafa skorað flest mörk fyrir Ajax. Enginn þeirra leikur lengur fyrir liðið.

## Þjálfarar
Þjálfarar Ajax frá byrjun:



} Morten Olsen
|-
| 1999−2000 ||  Jan Wouters
|-
| 2000 ||  Hans Westerhof
|-
| 2000−2001 ||  Co Adriaanse
|-
| 2001−2005 ||  Ronald Koeman
|-
| 2005 ||  Ruud Krol
|-
| 2005−2006 ||  Danny Blind
|-
| 2006−2007 ||  Henk ten Cate
|-
| 2007−2008 ||  Adrie Koster
|-
| 2008−2009 ||  Marco van Basten
|-
| 2009 ||  John van't Schip
|-
| 2009−2010 ||  Martin Jol
|-
| 2010-2016 || Frank de Boer
|-
| 2016-2017 || Peter Bozc
|-
|2017-2022 || Erik Ten Hag
|}


## Heimildaskrá