open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lausafjárkreppan 2007–2008

**Lausafjárkreppan 2007-2008** var alþjóðleg efnahagskreppa sem einkenndist af rekstrartapi, greiðslustöðvunum og gjaldþrotum hjá stórum bönkum og fjármálastofnunum í Bandaríkjunum og í Evrópu. Kreppunni var stundum lýst sem verstu efnahagskreppu heimsins frá kreppunni miklu sem hófst 1929. 

Ástæður kreppunnar voru margþættar. Undirmálslán á bandarískum fasteignamarkaði, áhættusækni fjármálafyrirtækja, rýrieignir og bandaríska fasteignabólan sköpuðu fullkomið fárviðri og alþjóðlegu efnahagslægðina 2007 til 2009. 

Veðlán með veð i bandarískum fasteignum og afleiður sem þeim tengdust hrundu í verði í kjölfar undirmálslánakreppunnar í Bandaríkjunum. Fjármálafyrirtæki um allan heim urðu fyrir miklu tapi. Hámarkinu var náð með gjaldþroti Lehman Brothers í Bandaríkjunum 15. september 2008. Í kjölfarið hófst bankahrun um allan heim, meðal annars bankahrunið á Íslandi.

## Sjá einnig
* Efnahagskreppan á Íslandi 2008
East Clubbers

**East Clubbers** er pólskt *[[trance]]*-dúó sem samanstendur af þeim félögum DJ Silver og DJ Sqren. Þekktustu lög East Clubbers eru „Sextasy“, „Walk Alone“ og „It's a Dream“.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* 2004 *E-Quality*
* 2007 *Never Enough*

### Smáskífur
* 2004 „Action“
* 2004 „All systems go“
* 2004 „Beat is Coming“
* 2004 „Bungee“
* 2004 „East Parade“
* 2004 „Equal in love“
* 2004 „Feelin'“
* 2004 „Happy“
* 2004 „It's A Dream“
* 2004 „Silence“
* 2004 „Wonderful Dancing“
* 2004 „Walk Alone“
* 2004 „The Real Thing“
* 2004 „To the moon and back“
* 2006 „Sextasy“
* 2006 „Sometimes“
* 2007 „Feelin'“
* 2007 „Running“
* 2007 „Russian“
* 2007 „Sexplosion“
* 2007 „My Love“
* 2007 „Make Me Live“
* 2007 „Drop“
* 2007 „Never turn away“
* 2007 „wonderful dancing“
* 2007 „more more more“

### Opinberar smáskífur
* 2006 „Sextasy“
* 2007 „My Love“
* 2007 „Make Me Live“
* 2007 „Drop“
* 2008 „Where Are You“

### Endurhljóðblandanir
* Ivan i Delfin – „Czarne Oczy“ (East Clubbers rmx)
* Mandaryna – „Lete Indien“ (East Clubbers Extended)
* Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Dancecore Maxi)
* Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Dancecore Radio Edit)
* Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Dance Mix)
* Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Latino Mix)
* Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Summer Mix)
* Mandaryna – „Stay Together“ (East Clubbers Remix)
* Sławomir Łosowski – „Niebo, które czeka“ (East Clubbers radio mix)
* Sławomir Łosowski – „Niebo, które czeka“ (East Clubbers house remix)

## Tenglar
* Vefsíða East Clubbers
* East Clubbers á discogs
Hundingjar

**Hundingjar** (eða **kýnikar**) (forngríska: Κυνικοί [frb. Kunikoj], latína: Cynici) voru heimspekingar í Grikklandi til forna. Stefnan fól í sér róttæka höfnun á félagslegum gildum og rík hneigð til meinlætalífs. Þeir hvöttu fólk til að hleypa dýrinu lausu innra með sér og gerðu oft sitt ýtrasta til að hneyksla fólk og stunduðu m.a. sjálfsfróun á almannafæri. Frægastur hundingja er sennilega Díógenes hundingi sem bjó í tunnu. Meðal annarra hundingja voru Krates, Demetríos og Demonax.

Hundingjar sóttu innblástur sinn til Sókratesar en upphafsmaður hundingjastefnunnar var heimspekingurinn Antisþenes (444-365 f.o.t.) sem verið hafði vinur og nemandi Sókratesar. Hundingjar höfðu síðar mikil áhrif á Zenon frá Kítíon, upphafsmanns stóuspekinnar og aðra stóumenn, svo sem Epiktetos.

## Tenglar
* 
* 
* 
*
Guðfinna (Sjálfstætt fólk)

**Guðfinna**, sem er kölluð **Finna**, er seinni eiginkona Bjarts í Sumarhúsum í bókinni *[[Sjálfstætt fólk]]* eftir Halldór Kiljan Laxness. Hún er dóttir Hallberu sem flytur með henni í Sumarhús. Hún hefur eignast 7 börn en aðeins 3 uppkomin, drengina Helga, Guðmund (Gvend) og Jón (Nonna).
Gjaldeyrir

**Gjaldeyrir**   (og eldra **gjaldpeningur**) er hugtak sem núorðið er aðallega haft um erlendan gjaldmiðil, en var áður einnig haft um það sem greitt var með í viðskiptum (þ.e. peninga almennt eða ígildi þeirra). Íslendingar kaupa gjaldeyri með íslenskum krónum í samræmi við gengi hennar, þ.e. gildi krónunnar gagnvart hinni erlendu mynt. 

Fyrirtæki og einstaklingar þurfa á gjaldeyri að halda til þess að kaupa erlent hráefni, eða einstaklingar til að geta ferðast í útlöndum (þ.e. farareyrir). Talað er um að innlend framleiðsla *skapi gjaldeyri*, eins og t.d. fiskvinnsla, landbúnaður og stóriðja hérlendis. Gjaldeyristekjur þjóðar verða þannig til að þjóðin flytur út hráefni eða hugvit, og fær greitt í þeim gjaldeyri sem um var samið, oft þeim sem notaður er í landi kaupandans. Spákaupmennska er algeng í tengslum við gjaldeyrisviðskipti. 

Fyrr á öldum, áður en gjaldeyrisviðskipti tóku að tíðkast á Íslandi í jafn miklum mæli og þau eru stunduð núna, byggðist afkoma þjóðarinnar mikið til á vöruskiptum. 

## Tengt efni
* Gjaldeyriseftirlit
* Gjaldeyrisforði
* Gjaldeyrisjöfnuður
* Gjaldeyrisstaða
* Gjaldeyrissjóður Evrópu (*EMCF*)

## Tilvísanir


## Tenglar
* ''Nokkur orð um gjaldeyri''; grein í Morgunblaðinu 1994
* ''Bankar keyptu fyrir milljarð''; grein í Morgunblaðinu 1988
* ''Voru gjaldeyriskaup bankanna eðlileg?''; grein í Morgunblaðinu 1988
Guðmundur Bragason

**Guðmundur Bragason**, fæddur 21. apríl 1967, er íslenskur fyrrum körfuknattleiksmaður og þjálfari. Hann lék lengst af með Grindavík þar sem hann varð Íslandsmeistari árið 1996.

## Landsliðsferill
Guðmundur er leikjahæsti leikmaður íslenska landsliðsins í körfuknattleik en hann lék 164 leiki á árunum 1987 til 2003.

## Lið aldarinnar
Árið 2001 var Guðmundur valinn einn af 12 leikmönnum í liði tuttugusta aldarinnar í körfuknattleik.

## Heimildir
Ólafur Skúlason

**Ólafur Skúlason** (29. desember 1929 – 9. júní 2008) var prestur og biskup Íslands frá 1989 til 1997. Ólafur var sakaður um kynferðislega misnotkun af fjölmörgum konum, þar á meðal dóttur sinni. 

Ólafur Skúlason fæddist í Birtingaholti í Hrunamannahreppi sonur hjónanna Sigríðar Ágústsdóttur og Skúla Oddleifssonar. 

Árið 1955 vígðist hann til þjónustu við íslenska söfnuði í Mountain í Norður-Dakóta í Bandaríkjunum. Árið 1960 var hann settur til starfa sem fyrsti æskulýðsfulltrúi þjóðkirkjunnar. Þann 1. janúar árið 1964 tók hann við þjónustu í Bústaðasókn. Árið 1975 var hann skipaður dómprófastur í Reykjavík. 1983 var hann vígður vígslubiskup yfir Skálholtsstifti. Þá gegndi hann formennsku í Prestafélagi Suðurlands, Prestafélagi Íslands og Prófastafélagi Íslands. 

Biskupstíð hans var tími mikilla umskipta fyrir þjóðkirkjuna sem stefndi í átt til meira sjálfstæðis auk þess sem áhrif leikmanna urðu æ meiri í stjórnkerfi hennar. Hápunktur þeirra breytinga voru lögin (Um stöðu, stjórn og starfshætti þjóðkirkjunnar) frá 1997 þar sem kirkjan hafði sjálf ákvörðunarrétt um þau málefni sem hana vörðuðu. Á þessum tíma var hann auk þess stjórnarmaður í Lútherska heimssambandinu og gegndi formennsku í stjórn ekúmenísku stofnunarinnar í Strassborg.

Á embættistíma hans kom upp röð hneykslismála sem tengdust prestum, auk ásakana á hendur Ólafi sjálfum um kynferðisbrot í fyrra starfi sem sóknarprestur Bústaðakirkju. Árið 2010 fór dóttir hans Guðrún Ebba Ólafsdóttir á fund Kirkjuráðs og sagði Ólaf hafa misnotað sig kynferðislega í mörg ár. Árið 2011 kom út samtalsbók við Guðrúnu Ebbu sem Elín Hirst skráði og nefnist hún *Ekki líta undan*. Þar segir Guðrún Ebba frá lífi sínu í skugga kynferðisofbeldis og afneitunar og baráttu við lífsvanda sem þar af hlýst.

## Tilvísanir


## Tenglar
* „Ólafur Skúlason“; grein í DV 1999
* „Davíð harmaði afsögn Ólafs biskups“; grein af Dv.is 24. ágúst 2010 
* „Konurnar í kórnum fallegar“; grein í DV 1988
Pétur Sigurgeirsson

**Pétur Sigurgeirsson** (2. júní 1919 – 4. júní 2010) var biskup Íslands á árunum 1981-1989 og sóknarprestur í Akureyrarkirkju 1947-1981. 

Pétur var sonur Sigurgeirs Sigurðssonar biskups og konu hans, Guðrúnar Pétursdóttur. Hann varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1940, lauk guðfræðiprófi frá Háskóla Íslands 1944 og fór síðan í framhaldsnám til Bandaríkjanna. Lauk meistaragráðu í guðfræði frá Mt. Airy Seminary í Fíladelfíu og nam einnig blaðamennsku, ensku og biblíufræði við Stanford University í Kaliforníu. Hann var skipaður sóknarprestur á Akureyri er heim kom og gegndi því embætti alla sína prestskapartíð. Hann var skipaður vígslubiskup Hólastiftis 1969 jafnframt prestsstarfinu og gegndi því embætti uns hann varð biskup Íslands 1. október 1981. Hann lét af störfum fyrir aldurs sakir þann 1. júlí 1989. 

Kona Péturs var Sólveig Ásgeirsdóttir.
Svart og sykurlaust

**Svart og sykurlaust** var hópur leikara og listamanna sem hélt úti götuleikhúsi á árunum 1983-1986. Mikill fjöldi manna tók þátt í starfi hópsins en lengst af voru í hópnum Kolbrún Halldórsdóttir, Guðjón Pedersen, Ingibjörg Elsa Guðmundsdóttir, Guðjón Ketilsson og Brynhildur Þorgeirsdóttir. Leikhópurinn ferðaðist um Ítalíu og gerði þar kvikmyndina SOS (*Schwarz ohne Zucker*). 

## Tenglar
* ''Kvikmyndað frá toppi til táar''; grein í Morgunblaðinu 1985
Hallgrímur Sveinsson

**Hallgrímur Sveinsson** (fæddur 5. apríl 1841 í Blöndudalshólum, látinn 16. desember 1909) var biskup Íslands frá 1889 til 1908. Hann var dómkirkjuprestur í Reykjavík áður en hann varð biskup. 

Foreldrar hans voru Sveinn Níelsson alþingismaður og Guðrún Jónsdóttir. Hann útskrifaðist úr Lærða skólanum árið 1863. Eftir að hafa lokið námi í guðfræði við Hafnarháskóla 1870 stundaði hann nám við Pastoralseminariet í Kaupmannahöfn 1870—1871.

Kona hans hét Elina Marie Bolette Fevejle. Þau giftust 16. september 1871 og áttu saman fjögur börn, Friðrik, Guðrúnu, Svein og Ágústu.

Í stuttri grein í Lesbók Morgunblaðsins 1947 segir svo frá embættisverkum Hallgríms áður en hann varð biksup: 
:*Í 17 og hálft ár hafði hann einn haft á hendi prestþjónustu í langfjölmennasta söfnuði landsins og rækt það starf með prýði. Á þessum tíma hafði hann skírt 1687 börn, jarðsungið 1350 manns, fermt 921 barn, gefið saman 425 hjón og flutt um 900 messur*. 

## Tilvísanir
Pétur Pétursson

**Pétur Pétursson** (3. október 1808 - 15. maí 1891) var biskup íslensku Þjóðkirkjunnar frá 1866 til 1889. Hann var fæddur á Miklabæ í Blönduhlíð, sonur Péturs Péturssonar prófasts á Víðivöllum og seinni konu hans, Þóru Brynjólfsdóttur. Hann var einn hinna kunnu Víðivallabræðra; hinir voru Jón Pétursson háyfirdómari og Brynjólfur Pétursson Fjölnismaður.

Pétur og Brynjólfur bróðir hans voru sendir til í tvo vetur náms hjá séra Einari Thorlacius í Goðdölum og seinna á Saurbæ í Eyjafirði og var Jónas Hallgrímsson samnemandi þeirra seinni veturinn. Þeir fóru svo í Bessastaðaskóla. Pétur varð stúdent þaðan 1827 og lauk guðfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla 1834. Hann var prestur á Helgafelli og Staðarstað og prófastur í Snæfellsnesprófastsdæmi, og var skipaður forstöðumaður Prestaskólans 1847. Má því segja að hann hafi verið fyrsti stjórnandi íslensks skóla á háskólastigi. Hann var skipaður biskup Íslands 1866 og gengdi því embætti í 23 ár, fékk lausn 16. apríl 1889. Hann var konungkjörinn alþingismaður 1849-1887 og bæjarfulltrúi í Reykjavík 1849-1851 og 1855-1856. Hann samdi líka margar guðsorðabækur.

Fyrri kona hans var Anna Sigríður Aradóttir frá Flugumýri en hún dó 1839 eftir stutt hjónaband. Síðari kona hans var Sigríður Bogadóttir, dóttir Boga Benediktssonar á Staðarfelli og Jarðþrúðar Jónsdóttur. Meðal barna þeirra var Þóra (f.1848).

## Heimildir og ítarefni
* 

## Tenglar
* 
* 
* ''Pétur biskup Pétursson''; grein í Fjallkonunni 1891
* Pjetur biskup Pjetursson; Gr. Th., Andvari janúar 1893, bls. 1&ndash;11.
Sigurgeir Sigurðsson

**Sigurgeir Sigurðsson** (3. ágúst 1890 - 13. október 1953) var biskup íslensku Þjóðkirkjunnar frá 1939 til 1953. Hann var faðir Péturs Sigurgeirssonar biskups.

Í tíð Sigurgeirs urðu veigamiklar breytingar á íslensku þjóðkirkjunni samfara örri þróun á sviði samfélags og menningar í landinu. Meðal þess helsta ber að nefna: Skiptingu Reykjavíkur í prestaköll (sbr. lög nr. 76/1940). Lög um skipun prestakalla (nr. 31/1952). Prestssetur voru lögfest. Heimild var gefin um frekari skiptingu Reykjavíkur í prestaköll. Lög um söngmálastjóra þjóðkirkjunnar (nr. 73/1941). Lög um sóknargjöld (nr. 36/1948) Hækkun á gjöldum og vísitölutenging sóknargjalda.

Þá ber að nefna frumkvæði Sigurgeirs til æskulýðsstarfs, með barnaguðsþjónustum og margvíslegri útgáfu. Hann hvatti til útgáfu safnaðarblaða. Einnig fól hann kirkjuráði að kaupa sýningarvél sem söfnuðir gátu fengið til kvikmyndasýninga. Að hans frumkvæði var Kirkjubyggingasjóður settur á fót og aukin krafa var gerð um fagmennsku innan prestastéttar. Þá beitti hann sér fyrir auknum tengslum við systurkirkjur þjóðkirkjunnar, einkum á Norðurlöndum og í Bandaríkjunum. Loks var Sigurgeir virkur í baráttu sinni fyrir aðskilnaði frá dönsku krúnunni og hafði áhrif á það að Ísland varð lýðveldi sem staðfest var á Þingvöllum þann 17. júní 1944.

## Tilvísanir

## Heimildir og ítarefni
*
Þórhallur Bjarnarson

**Þórhallur Bjarnarson** (2. desember 1855 - 15. desember 1916) var biskup íslensku Þjóðkirkjunnar frá 1908 til 1916 og alþingismaður.

Hann var fæddur í Laufási við Eyjafjörð, sonur séra Björns Halldórssonar og konu hans Sigríðar Einarsdóttur. Hann lauk stúdentsprófi frá Lærða skólanum 1877 og guðfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla 1883. Hann var prestur í Reykholti og prófastur í Borgarfjarðarprófastsdæmi frá 1884 til 1885. Fékk Akureyri í brauðaskiptum við séra Guðmund Helgason 1885. Varð kennari við Prestaskólann 1885 og forstöðumaður hans 1894. Hann var alþingismaður Borgfirðinga 1894-1900 og 1902-1908, fyrst utanflokka en síðan fyrir Heimastjórnarflokkinn. Einnig sat hann í bæjarstjórn Reykjavíkur 1888-1906. Árið 1908 var hann skipaður biskup yfir Íslandi og gegndi því embætti til dauðadags. 

Þórhallur bjó lengst af í Laufási við Laufásveg í Reykjavík og rak þar blómlegan búskap. Kona hans var Valgerður Jónsdóttir (27. janúar 1863 - 28. janúar 1913), fósturdóttir Tryggva Gunnarssonar bankastjóra og alþingismanns. Börn þeirra voru Tryggvi forsætisráðherra, Svava, Björn og Dóra, kona Ásgeirs Ásgeirssonar forseta Íslands.

## Tenglar
* 
* Þórhallur biskup Bjarnarson, æfisaga. Magnús Helgason skólastjóri, Andvari 1. janúar 1917, bls. 1&ndash;27.
* Laufásættin. Guðjón Friðriksson, Heimsmynd 1. maí 1990, bls. 72&ndash;80 og 94&ndash;97.
Bavaria Yachtbau

**Bavaria Yachtbau [[GmbH]]** er stór þýskur bátaframleiðandi í Giebelstadt í Bæjaralandi sem framleiðir bæði vélbáta og seglskútur. Fyrirtækið framleiðir um 3500 báta árlega og er því ein af stærstu bátasmiðjum Evrópu. Fyrirtækið er þekktast fyrir meðalstórar (30-50 feta) skemmtisiglingaskútur. 

Bavaria er í eigu bandaríska einkaframtakssjóðsins Bain Capital.

## Tenglar
* Vefur fyrirtækisins
Micro 18

**Micro 18**, **Micro Cupper** eða einfaldlega **Micro** er tegund af seglskútu sem er hönnuð bæði fyrir kappsiglingar og skemmtisiglingar. Bátar af þessari gerð eru átján feta langir (5,5 metrar) og 2,45 metra breiðir með káetu og svefnpláss fyrir fjóra að framanverðu. Hönnunin var fyrst kynnt af franska tímaritinu *[[Bateaux]]* árið 1976. Gerðin var hugsuð fyrir eina árlega siglingakeppni, Micro Cup frá 1977, og miðaðist við hönnun vinsælla átján feta báta á borð við Corsaire. Brátt hófu bæði stærri og minni framleiðendur framleiðslu báta út frá þessum hönnunarviðmiðum og Micro-bátar náðu talsverðum vinsældum á 9. áratug 20. aldar.

Árið 1999 hlaut gerðin viðurkenningu Alþjóða siglingasambandsins sem alþjóðleg keppnisgerð.

Algengar útgáfur Micro 18-báta eru meðal annars Jeanneau Microsail, Corsaire og GEM. Micro-bátar skipast í keppnisbáta, skemmtibáta og frumgerðir eftir því hvaða áherslur hafa ráðið smíði þeirra. Oftast eru Micro-bátar gerðir úr trefjaplasti utanum krossviðarskel með fellikili með 100 kg ballest úr blýi. Nokkrar vinsælar tegundir voru upphaflega líka með fellistýri þannig að hægt væri að sigla bátnum upp í fjöru, en eftir nokkur atvik þar sem slík stýri brotnuðu við álag varð algengara að notast við heilt stýri. Micro-bátar eru yfirleitt um hálft tonn að þyngd og því hægt að flytja þá með kerru aftaní fólksbíl.

Á Íslandi voru nokkrir bátar af þessari gerð smíðaðir um miðjan 9. áratuginn af fyrirtækinu Mótun ehf. í Hafnarfirði eftir teikningum frá breskum framleiðanda og frá 1983 fram á 10. áratuginn var haldin árleg Íslandsmeistarakeppni í flokknum.

## Tenglar
* Vefur International Micro Cupper Class Association.
Optimist

**Optimist** (eða **optimist-kæna** en einnig nefnd **bjartsýnisjulla** eða **bjartsýnisskúta**) er lítil ferköntuð opin kæna (julla) með eitt spritsegl sem er hönnuð sem kennslu- og skemmtiskúta fyrir börn. Optimist-kænan var upphaflega hönnuð af bandaríska skútuhönnuðinum Clark Mills árið 1947 og varð fljótlega vinsæl í Evrópu, einkum á Norðurlöndunum. Núna er Optimist ein vinsælasta kæna heims með 132 þúsund skráða báta og væntanlega marga óskráða. Áður fyrr var algengast að smíða kænuna heima fyrir úr borðum eða krossviði, enda miðaðist hönnun hennar við það, en nú til dags eru fjöldaframleiddar Optimist-kænur úr trefjaplasti algengastar. Hönnunin var stöðluð árið 1960 og gerðin varð einsleit 1995. 

Optimist-kænan er ferköntuð með flötu stefni og nánast flötum botni. Hún er með fellikjöl í miðjunni og mastrið kemur nánast upp úr stefninu að framan svo pláss sé fyrir siglingamanninn að aftan. Hún er 2,3 metra löng og vegur aðeins 35 kíló tóm. 

Optimist er viðurkennd alþjóðleg keppnisgerð af Alþjóða siglingasambandinu.

## Tenglar
* Optimist Class Association
Tur 84

**Tur 84** er gerð af seglskútu sem var hönnuð af sænska skútuhönnuðinum Per Brohäll. Framleiðsla bátsins hófst árið 1975 á eynni Orust þar sem hún stóð til 1980. Tur-bátarnir eru 28 feta langir (8,5 metrar) og 2,6 metra breiðir með langan 900 kg þungan kjöl. Inni er svefnpláss fyrir fimm. 

Á Íslandi voru sautján Tur 84-bátar framleiddir í Hafnarfirði á árunum 1984 til 1986 og er þessi gerð talin algengasta gerð kjölbáta á landinu. Íslandsmót í kappsiglingu á Tur 84 var haldið í nokkur ár um miðjan 9. áratug 20. aldar.

## Tenglar
* Sænskur áhugamannavefur um Tur 84
Lýsistafur

**Lýsistafur** er stafur eða tákn sem ber sérstaka merkingu í tölvuforriti, eins og í túlkurinum fyrir skelina og vél sem keyrir reglulegar segðir.

## Dæmi um lýsistafi
*Tákið semícommu (;) má nota í nokkrum Unix skeljum sem samanburðartákn.
*Punkt (.) eða stjörnu (*) má nota í mörgum leitarvélum, og eiga lýsisstafirnir þá við hvaða staf sem er.

## Heimildir
Þórður Tómasson (klausturprestur)

Séra **Þórður Tómasson** (7. desember 1871 – 21. ágúst 1931) var íslenskur prestur í Danmörku, ljóðskáld og þýðandi. Þórður var prestur alla ævi í Danmörku og var síðast klausturprestur í Vemmetofte, sem er klaustur á Sjálandi í Danmörku. Klausturembættið var þá einskonar heiðursembætti, ætlað velmetnum eldri prestum, sem hneigðir voru fyrir skáldmennt og bókagerð, svo að þeir gætu gefið sig að slíku í næði. Þórður er einna þekktastur fyrir að hafa þýtt Passíusálmanna, eftir Hallgrím Pétursson, á dönsku. 

Þórður fæddist á Akureyri — á gamla spítalanum svonefnda þar sem foreldrar hans bjuggu. Hann var skírður Þórður Tómas. Faðir hans var Þórður héraðslæknir Tómasson (prófasts Sæmundssonar á Breiðabólstað), en móðir hans, Camilla Christiane, var dönsk, dóttir píanósmiðs Enig í Kaupmannahöfn. Þegar Þórður var tveggja ára lést faðir hans, og fluttist móðir hans þá til Danmerkur næsta ár með börnum sínum tveimur, Þórði og dóttir þeirra hjóna, lítið eitt eldri, sem hét María. 

Ellefur ára var Þórður settur í Borgaradyggðaskólann á Kristjánshöfn og útskrifaðist þaðan 1890 með ágætiseinkunn. Hvarf hann þá að guðfræðinni og lauk embættisprófi vorið 1896 með lofseinkunn í öllum greinum nema einni, kirkjusögu, þar hlaut hann ágætiseinkunn. Næsta vetur var hann húskennari hjá Ahlefeldt Laurvigen greifa og stóreignamanna á Kjærsgaard (á Fjóni). Hann fékkst annars við ritstörf og kennslu („manuduction“ í heimspeki og guðfræði) í Kaupmannahöfn uns hann undir árslok 1898 var skipaður annar prestur við Klausturkirkjuna í Horsens og skömmu síðar prestvígður. 

Um sama leyti kvæntist hann danskri heitmey sinni Christine Paybjerg, en með henni átti hann þrjár dætur. Árið 1904 varð hann sóknarprestur við sömu kirkju og hélt því embætti uns hann 1925 varð prestur á Vemmetofte-klaustri á Sjálandi (nálægt Faxe). Dvöl hans þar varð skammæ, aðeins rúm 6 ár. Hann andaðist í sumarbústað sínum í Sönderho á Fanö. 

## Tenglar
* ''Þórður Tómasson''; grein í Morgunblaðinu 1931
Secret 26

**Secret 26** er gerð af seglskútum hönnuð af breska bátahönnuðinum David Thomas sem meðal annars hannaði hinn vinsæla Hunter Sonata bát. Fyrsti báturinn var hannaður samkvæmt hugmyndum Rúnars Steinsen, Páls Hreinssonar og Ólafs Bjarnasonar og sjósettur árið 1987. Nafnið kom til af því hversu mikil leynd hvíldi yfir smíði bátsins. Nokkrir Secret-bátar voru síðan framleiddir af fyrirtækinu Sigurbátum og hafa verið vinsælir kappsiglingabátar. Núverandi Íslandsmet í siglingu frá Reykjavík til Hafnarfjarðar og frá Reykjavík til Keflavíkur voru sett í bátum af þessari gerð.

Secret-bátarnir eru 26 feta langir (8 metrar) og grannir með djúpan kjöl og hlutfallslega mikinn seglaflöt. Flestir þeirra hafa verið notaðir sem félagsbátar hjá siglingafélögum á Íslandi.
Topper

**Topper** er gerð kæna hönnuð af enska skútuhönnuðinum Ian Proctor árið 1976. Báturinn er 3,4 metra langur einmenningsplastbátur með eitt stórsegl á plasthúðuðu álmastri og vegur aðeins 43 kg án seglabúnaðar. Hann er viðurkennd alþjóðleg keppnisgerð hjá Alþjóða siglingasambandinu.
British Hunter

**British Hunter** (áður **Hunter Boats Ltd**) er breskur skútuframleiðandi í Essex á Englandi sem var stofnaður árið 1969. Fyrirtækið er nú hluti af bátaframleiðandanum Select Yacht Group sem einnig á vörumerkið Cornish Crabber. Meðal vinsælla báta sem Hunter framleiddi eru Hunter Delta, Hunter Horizon og Hunter Sonata.
Marta Vieira da Silva

**Marta Vieira da Silva** eða einfaldlega **Marta** (fædd 19. febrúar 1986 í Dois Riachos í Alagoas) er brasilísk knattspyrnukona sem leikur með Los Angeles Sol í Bandaríkjunum. Hún kom þangað frá Umeå IK í Svíþjóð. Hún var kosin leikmaður ársins (kona) af FIFA árin 2006, 2007 og 2008. Hún hlaut Gullboltann, sem besti leikmaður, og Gullskóinn, sem markahæsti leikmaðurinn, á heimsmeistarmóti kvenna í knattspyrnu 2007.
Oyster-kort

**Oyster-kort** (úr ensku *oyster*, „ostra“) er snertilaust kort sem er aðgöngumiði fyrir almenningssamgöngur í London. Kerfinu er stjórnað af Transport for London (TfL) og kortið er í gildi í neðanjarðarlestakerfi Lundúnaborgar, strætisvögnum, Docklands Light Railway, London Overground, sporvögnum og National Rail-lestum á stórborgarsvæði Lundúna.

Oyster-kortið er blátt kort á stærð við kreditkort. Það komið út fyrst árið 2003. Eftir að TfL tók að bjóða upp á greiðslur með snertilausum kredit- og debitkortum, og NFC-tækjum árið 2014 hafa þau smám saman tekið við af Oyster-kortum sem helsti greiðslumáti. Ein af hverjum tíu snjallkortagreiðslum í Bretlandi fóru í gegnum TfL árið 2016.
Þorgrímsstaðadalur

**Þorgrímsstaðadalur** er dalur á Vatnsnesi. Hann heitir eftir innsta bæ í dalnum, Þorgrímsstöðum. Fimm bæir voru í dalnum en nú eru bara tveir í byggð. Vegurinn sem liggur um dalinn heitir Þorgrímsstaðadalsvegur og er 8 km langur.

Sagnir eru um að heil kirkjusókn hafi verið í dalnum og kirkjan hafi verið á Ásgarði. Nú er þetta farið í auðn fyrir löngu og bæjarnöfnin ekki vituð.

## Bæir
### Í byggð
*Þorgrímsstaðir (fóru í eyði stuttu fyrir 1705 en hafa síðan byggst upp aftur.)
*Ásbjarnarstaðir

### Eyðibýli
*Tunga
*Engjabrekka
*Ásgarður
*Ambáttarkot
*Katastaðir
Geir Vídalín

**Geir Vídalín** (27. október 1761 - 20. september 1823) var biskup í Skálholtsbiskupsdæmi frá 1797 - en sat þó aldrei í Skálholti - og biskup Íslands alls frá 1801 - 1823. Hann bar þann titil fyrstur manna eftir siðaskipti, en áður höfðu verið tvö sjálfstæð biskupsembætti í landinu, í Skálholti og á Hólum í Hjaltadal.

Geir var sonur Jóns Jónssonar (10. ágúst 1726 - 1. desember 1767) prests í Laufási, sonar Jóns yngri Pálssonar Vídalín. Móðir Geirs var Sigríður Magnúsdóttir, systir Skúla fógeta. Geir lauk prófi frá Kaupmannahafnarháskóla 1789. Hann var dómkirkjuprestur í Reykjavík og bjó á Lambastöðum á Seltjarnarnesi, þar sem þá var prestssetur Reykvíkinga. Hann var valinn biskup eftir lát Hannesar Finnssonar 1796. Hann var vígður biskup á Hólum af Sigurði Stefánssyni biskupi þar 30. júlí 1797. Hann sat þó áfram á Lambastöðum, enda hafði alltaf staðið til að flytja biskupssetrið til Reykjavíkur við lát Hannesar. 

Sigurður Hólabiskup dó vorið 1798, það dróst að skipa eftirmann hans og á endanum varð úr að sameina biskupsdæmin. Var Geir skipaður biskup yfir Íslandi með konungsbréfi í nóvember 1801. Hann bjó áfram á Lambastöðum til 1807. Þá flutti hann í Aðalstræti 10, sem eftir það var nefnt Biskupsstofan, og bjó þar til dauðadags.

Geir biskup var orðlagður fyrir gestrisni og góðmennsku og var oft kallaður **Geir biskup góði**. Hann sást oft ekki fyrir í greiðasemi sinni og heimilið var dýrt í rekstri. Á endanum varð biskupinn gjaldþrota, svo að skipuð var nefnd sem sá um fjármál hans og skammtaði honum meðal annars mjöl, smjör, blek og tóbak vikulega.

Haustið 1823 kom marsvínavaða að landi við Hlíðarhús og var hún rekin þar á land og hvölunum slátrað. Flestir íbúar Reykjavíkur komu að horfa á, þar á meðal biskup. Hann varð innkulsa við þetta og dó úr lungnabólgu nokkru síðar.

Kona Geirs var Sigríður Halldórsdóttir og bjó hún áfram í Biskupsstofunni þar til hún lést 1846. Sigurður Pétursson, sýslumaður og leikskáld, var skólafélagi Geirs og aldavinur. Þegar hann sagði af sér embætti vegna heilsubrests 1803 flutti hann til Geirs og bjó hjá honum þar til Geir lést og síðan hjá ekkju hans þar til hann lést 1827.

## Heimildir
* 
*
Freddy Cannon

**Freddy Cannon** (fæddur **Frederico Anthony Picariello** 4. desember 1940 í Lynn í Massachusetts USA), er bandarískur rokksöngvari. Hann er stundum kallaður „The Boom Boom Man“ eftir eigin lagi.

Cannon lenti í skugga rokk og ról-stjarnanna sem voru frægir í byrjun 7. áratugarins. Tónlist hans einkennist av trommum og hröðum, hressum lögum. Þekkustu lög Cannon eru „Tallahassee Lassie“, „Way Down Yonder in New Orleans“ og „Palisades Park“.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
**Sings Happy Shades of Blue* (1960)
**The Explosive Freddy Cannon!* (1960)
**Freddy Cannon Favourites* (1961)
**Twistin' All Night Long* (1961)
**Freddy Cannon at Palisades Park* (1962)
**Bang On* (1963)
**Freddy Cannon Steps Out* (1963)
**Sings Abigail Beecher* (1964)
**Action!* (1965)
**His Latest & Greatest* (safnplata) (1990)
**Have a Boom Boom Christmas!!* (2002)

### Smáskífur
* „Tallahassee Lassie“
* „Way Down Yonder In New Orleans“
* „Palisades Park“
* „Chatanooga Shoeshine Boy“
* „Muskrat Ramble“
* „Abigail Beecher“
* „Transistor Sister“
* „Humdinger“
* „For Me & My Gal“
* „Everybody Monkey“
* „Okefenokee“
* „Let Me Show You Where It's At“
* „Hanky Panky“
* „The Boom Boom Man“

## Tengill
* Freddy Cannon á IMDb
Áshildarmýrarsamþykkt

**Áshildarmýrarsamþykkt** (eða **Árnesingaskrá** (**yngri**)) var samþykkt gerð árið 1496 sem sneri að því að grípa til nauðsynlegra ráðstafana til verndar réttindum sem Íslendingar höfðu tryggt sér með Gamla sáttmála og bindast jafnframt samtökum um að hrinda af sér hvers konar yfirgangi og órétti af hendi erlendra og innlendra umboðsmanna konungsvaldsins. Árnesingar komu saman að Áshildarmýri á Skeiðum, og var tilefnið yfirgangur Lénharðs fógeta og fleiri valdamanna í héraðinu. 

## Tenglar
* ''Áshildarmýrarsamþykkt 500 ára''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1996
* ''Áshildarmýrarsamþykkt''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1948
* ''Áshildarmýrarsamþykkt''; grein í Þjóðviljanum 1944
Hybris

**Hybris** (forngríska: ὕβρις) er forngrískt hugtak sem stundum er notað á íslensku og öðrum málum og haft um persónuleikaeinkenni sem lýsa sér í ofdrambi og hroka sem síðar hefur válegar afleiðingar. Sumir útskýra hybris sem „ofmetnaðarfullt athæfi“  eins og t.d. Sigurður A. Magnússon. Í Grikklandi til forna var hugtakið þó víðtækara en það er nú og haft um athæfi sem viljandi eða óviljandi gjörði fórnarlambinu skömm og brotamanni einnig. Orðið var einnig haft um þá sem storkuðu guðunum og lögum þeirra. Þetta kemur sérstaklega fyrir í grískum harmleikjunum og endar undantekningalaust með falli hetjunnar. 

## Sjá einnig
* Kaþarsis
* Dunning–Kruger-áhrif

## Tilvísanir
Skírnarnafn

**Skírnarnafn** er eiginnafn gefið við skírn. Menn skrifa venjulega skírnarnafn (eða skírnarnöfn) og föðurnafn (og/eða ættarnafn) undir flesta samninga sem menn gera. Þegar nöfnum er raðað eftir stafrófsröð þá er Íslendingum raðað eftir skírnarnöfnum, en erlendum eftir ættarnöfnum.

## Tengt efni
* Föðurnafn
* Ættarnafn
Útflutningsvörur Íslendinga

**Útflutningsvörur Íslendinga** eru þær afurðir sem Íslendingar flytja að jafnaði út og hafa verið mismunandi í aldanna rás og jafnvel frá ári til árs. Fiskveiðar afla núna um fimmtungs útflutningstekna og veita 4% vinnandi manna störf. Þar sem aðrar náttúruauðlindir skortir (fyrir utan jarðhita og fallvötn til virkjunar), er efnahagslíf á Íslandi viðkvæmt og háð heimsmarkaðsverði á fiski, áli og sjávarafurðum. Auk þess geta minnkandi fiskstofnar í efnahagslögsögu landsins haft töluverð áhrif á sveiflur í efnahagslífinu og heimsmarkaðsverð á áli og kísilgúri sem eru stærstu útflutningsvörur Íslendinga á eftir sjávarafurðum. á 19 öld helstu útflutningsvörur á íslandi voru fiskur lýsi ull og tólg.

## Tilvísanir

## Tenglar
* ''Útfluttar ísl. afurðir i mars 1927''; grein í Morgunblaðinu 1927
Mastergames 9000

**Mastergames 9000** er eftirherma af PlayStation tölvunni. Hún var gefin út einhvern tímann á 10. áratugnum.

## Tengt efni
* Listi yfir famiclona
Baunagras

**Baunagras** (fræðiheiti: *Lathyrus japonicus ssp. maritimus*) er ertublóm sem lifir í fjörusandi og á heimkynni sín í Asíu, Evrópu, Norður- og Suður-Ameríku. Rótargerlar sem lifa í hnýðum á rótum baunagrass vinna köfunarefni úr andrúmsloftinu og bæta þannig vaxtarskilyrði.

## Lýsing
Baunagras nær um 15 til 25 sentimetra hæð en stiklir eru 50 til 80 cm langir. Laufblöðin eru hjúpuð vaxi og eru fjaðurskipt með þremur til fjórum smáblaðapörum á hverju laufblaði. Axlablöð eru þar sem laufblöðin festast á stilkinn og eru þau skakkhjartalaga. Endablaðið í hverju laufblaði er gjarnan ummyndað í vafþráð. Blöð af baunagrasi eru notuð í hefðbundinni kínverskri lyfjafræði.

Blómin eru 2-2,5 sm á lengd og fjólublá. Í hverju blómi eru 5 fræflar og ein fræva sem verður að flötum belg. Belgir þessir eru 4-7 sm á lengd og ætir. 

## Útbreiðsla
Fræ baunagrass geta flotið í sjó í allt að 5 ár og geta því borist um langa leið. Spírun fer fram þegar ytra byrði belgsins opnast þar sem sjór skellur á landi.

Útbreiðsla baunagrass á Íslandi er víða þar sem áður voru uppskipunarhafnir. Á þeim tíma voru skip þyngd með sandi og var þeim sandi mokað úr skipinu þegar draga átti það á land á Íslandi. Því er talið að fræ af baunagrasi hafi borist með sandi sem notaður var sem ballast.

## Tilvísanir
Hrauntröð

**Hrauntröð** eru leifar eftir hraunlæni og myndast oft við gjall- og klepragíga. Þetta gerist þegar allt hraun umhverfis gíginn er storknað nema hraunlænan sem enn rennur um sinn farveg. Farvegurinn tæmist svo eftir gosið og kallast hrauntröð.

## Heimild
*  Heimasíða Sigríðar Friðriksdóttur; jarðfræðihugtök
Skilanefnd

**Skilanefnd** er nefnd sem er skipuð (eða kosin) til að standa fyrir skilum fyrirtækis á fjármunum, oftast eftir gjaldþrot. Skilanefnd starfar oft að því að höfða skaðabótamál gegn ýmsum viðskiptamönnum fyrirtækisins og einnig að taka á móti slíkum málum. Hlutverk hennar er að komast að eignum fyrirtækisins og skuldum og skila greinagerð. 

## Dæmi um skilanefndir
* Fjármálaeftirlitið skipaði fimm í skilanefnd Kaupþings, þegar bankinn var þjóðnýttur 9. október 2008.  
* Þegar útgerðarfélagið Kveldúlfur var talið vera að fara á hausinn, árið 1937, urðu eigendur Kveldúlfs og aðalkröfuhafi, Landsbanki Íslands, sammála um, að skipuð yrði skilanefnd til að slíta félaginu. Ath. Kveldúlfsmálið. 
* Þegar Síldareinkasala Íslands fór á hausinn, árið 1931, starfaði skilanefnd í þrotabúinu. 

## Tilvísanir

## Tenglar
* ''Orðskýringin: Skilanefnd''; grein í Fréttablaðinu 2008
Bjúga

**Bjúga**  (**ítroðningur** eða **sperðill**) er sver pylsa úr (ódýru) kjötdeigi, söltuð og reykt. Á Þorláksmessu áður fyrr var það stundum tíðkað í sveitum að borða bjúgu til miðdegisverðar. 

## Um beygingu orðsins bjúga
Í orðabók Eddu er orðið bjúga sagt tvíkynja, þ.e. hvorugkyns og kvenkyns, það bjúgað og þau bjúgun, svo og hún bjúgan og þær bjúgurnar. Flestum er þó ótamt að hafa orðið í kvenkyni, og lang flestir hafa í áranna rás talað um bjúga í hvorugkyni. Sumum þykir og ágætt að muna að orðið bjúga beygist í hvorugkyni eins og orðið auga. 

## Tengt efni
* Grjúpán, oft haft sem samheiti um bjúga. 

## Tilvísanir


## Tenglar
* ''Þetta er óskaplega góður matur''; grein í Morgunblaðinu 2000
* ''Hangikets og bjúgnaréttir''; grein í Morgunblaðinu 1985
Tímaás

**Tímaás** er myndræn (t.d. grafísk) eða ártöluliðuð uppsetning á einhverju sem gerist í tímaröð. Enska orðið ** hefur oft getið af sér hráa þýðingu hjá íslenskum pennum, þ.e. *tímalínu*, en íslenskir fræðimenn notast flestir við orðið tímaás.

## Dæmi um tímaása
* Listi yfir Skálholtsbiskupa
* Listi yfir Noregskonunga

## Tengt efni
* Töluliður

## Tilvísanir
Alda

**Alda** er yfirborðsbylgja á vatni eða í hafi sem verður til vegna vinda og þyngdarafls tunglsins og sólarinnar. Flóðbylgjur (*Tsunami-öldur*) eru risavaxnar öldur sem verða til vegna jarðfræðilegra hreyfinga.

## Tenglar

* „Öldur sjávar“; grein í Sjómannablaðinu Víkingi 1960
;erlendir
* Introductory oceanography chapter 10 - Ocean Waves 
* HyperPhysics - Ocean Waves
Skíðadeild KR

**Skíðadeild KR** var stofnuð 1934. Við deildina starfa margir skíðaþjálfarar og boðið er upp á æfingar á skíðum, gönguskíðum, snjóbretti og skautum. 

## Saga
Deildin var stofnuð árið 1934, tveimur árum eftir stofnunina var byggður skíðaskáli í Skálafelli. Ekki var byggður annar skáli fyrir starfsemi félagsins fyrr en eftir seinna stríð, en sá var staðsettur í Hveradölum. Skálarnir brunnu hinsvegar báðir. Skálinn í Hveradölum fórst í bruna árið 1953 en skálinn í Skálafelli fórst einnig í bruna, tveimur árum síðar, eða árið 1955. Strax eftir brunann í skálafelli var tekin ákvörðun um að endurbyggja skálann og hafa hann glæsilegari en áður. Þann 1. mars árið 1959 var nýr skáli vígður.

Skíðadeildin á tvo skála í skálafelli í dag og einnig er þar rekinn skíðaskóli, en þar er hægt að æfa skíði, gönguskíði og snjóbretti auk þess sem hægt er að æfa skauta í Skautahöllinni í Laugardalnum

## Formenn Skíðadeildar KR
* 1934-1935 Björn Þórðarson
* 1935-1942 Stefán Gíslason
* 1942-1948 Georg Lúðvíksson
* 1948-1949 Haraldur Björnsson
* 1949-1950 Þórir Jónsson
* 1950-1951 Hermann Guðjónsson
* 1951-1961 Þórir Jónsson
* 1961-1964 Karólína Guðmundsdóttir
* 1964-1965 Hinrik Hermannsson
* 1965-1968 Valur Jóhannsson
* 1968-1976 Einar Þorkelsson
* 1976-1978 Steingrímur Gröndal
* 1978-1979 Viggó Benediktsson
* 1979-1988 Valur Jóhannsson
* 1988-1991 Ásgeir Eiríksson
* 1991-1994 Guðjón Ólafsson
* 1994-1995 Gunnar Örn Harðarson
* 1995-1996 Guðjón Mathiesen
* 1996-2000 Heimir Sigurðsson
* 2000-2002 Guðrún Gunnarsdóttir
* 2002-2004 Halldór Hreinsson
* 2004-2006 Jóhannes Þórðarson
* 2006-2007 Ingimar Sigurðsson 
* 2007- Anna Laufey Sigurðardóttir

Fram til ársin 2003 var starfsár deildarinnar miðað við 1. maí til 31. apríl en síðan þá hefur almanksárið gilt
Rúrik Haraldsson

**Rúrik Theodór Haraldsson** (fæddur 14. janúar 1926, dáinn 23. janúar 2003) var íslenskur leikari.

## Kvikmynda- og sjónvarpsferill

## Tilvísanir


## Tengla
Running Bear

***Running Bear*** er lag samið af Big Bopper (J. P. Richardson) en þekktast í flutningi Johnny Preston frá árinu 1959. Preston söng lagið inn á plötu með Big Bopper og George Jones sem sungu bakraddir. Lagið sat í efsta sæti bandaríska vinsældalistans frá 18. janúar til 1. febrúar 1960.

## Saga
Richardson bauð Preston að syngja lagið á skemmtistað. Árið 1958 tók Preston upp lagið í Gold Star Studios í Houston. Upptökustjóri var Bill Hall, Link Davis blés í saxófón og þeir Richardson, Hall og Jones kyrjuðu indjánatakta fyrir bakraddirnar.

Preston komst á mála hjá Mercury Records og lagið kom út í ágúst 1959, sjö mánuðum eftir að Big Bopper lést í flugslysi.

Lagið komst í fyrsta sæti breska vinsældalistans árið 1960.

## Innihald lagsins
Lagið fjallar um „Running Bear“, ungan og hugrakkann indjána, og hina ungu indjánamær „White Dove“ sem eru ástfangin. Tvennt skilur þau að; annars vegar að þau eru úr stríðandi indjánabálkum og hins vegar að á milli þeirra er straumhörð á sem myndlíking um aðskilnað þeirra. Undir lok lags vaða þau bæða út í ánna og kyssast áður en þeim skolar niður með straumnum og drukkna bæði.
Harðangursfjörður

**Harðangursfjörður** er 179 km langur fjörður í Hörðalandsfylki á vesturströnd Noregs. Harðangursfjörður er þriðji lengsti fjörður í heiminum og næst lengsti fjörður Noregs á eftir Sognfirði. 13 sveitarfélög liggja að firðinum.

## Tengill

* Ljósmyndasafn, m.a. frá Harðangursfirði
Edubuntu

**Edubuntu**, einnig þekkt sem **Ubuntu Education Edition** („Menntaútgáfa Ubuntu“) er opinbert stýrikerfi sem er afleitt af stýrikerfinu Ubuntu en það við hönnun þess var það haft til hliðsjónar að nota mætti Edubuntu í skóla og kennslustofum.

Edubuntu var hannað í samstarfi við kennara og tæknifræðingum í mörgum löndum.

## Ytri tenglar
* Heimasíða Edubuntu
Hvanneyri (aðgreining)

**Hvanneyri** getur átt við eftirfarandi:
* Hvanneyri, þéttbýlisstað í Andakíl
* Hvanneyri, í Siglufirði
* Hvanneyri, á Hornströndum
Hestur (aðgreining)

**Hestur** getur átt við eftirfarandi:
* Spendýrið hest

**Staðir**:
* Hest, eyju í Færeyjum
** Þéttbýlið Hest á Hesti í Færeyjum
* Hest, bæ í Lundarreykjadal
* Hest, eyðibýli undir Hestfjalli í Grímsnesi

**Fjöll**:
* Hest, fjall í Önundarfirði
* Hest, fjall við Jökulfirði
* Hest, fjall við Hestfjörð
* Hest, fjall á Síðu
* Hest, fjall við Skíðadal

**Hlutir**:
*Hestur, tæki notað í leikfimi og fimleikum
Dagvaktin

***Dagvaktin*** er íslensk sjónvarpsþáttaröð sem er framhald *[[Næturvaktin|Næturvaktarinnar]]*, og hóf göngu sína í september 2008. Í Dagvaktinni eru persónurnar úr Næturvaktinni, Georg Bjarnfreðarson (Jón Gnarr), Ólafur Ragnar (Pétur Jóhann Sigfússon) og Daníel (Jörundur Ragnarsson), ráðnir sem starfsmenn á hótelinu Bjarkalundi í Reykhólasveit þar sem hótelstýran Gugga (Ólafía Hrönn Jónsdóttir) ræður ríkjum. Þættirnir eru byggðir upp sem framhaldsþættir meðan þáttaröðin *Næturvaktin* voru samhangandi sjálfstæðir gamanþættir. Hverjum þætti lýkur þannig með atriði sem skapar væntingar fyrir næsta þátt.

Þættirnir voru frumsýndir í læstri dagskrá á Stöð 2 á sunnudögum klukkan 20:30 haustið 2008. Gert var sérstakt samkomulag við Ríkissjónvarpið um breytingar á sýningartíma þar sem spennuþáttaröð RÚV, *[[Svartir englar]]*, átti upphaflega að fara í loftið kl. 20:20 á sunnudagskvöldum, en hún var þess í stað færð til kl. 19:40 og þátturinn *[[Sunnudagskvöld með Evu Maríu]]* fluttur til kl. 20:30.
Jean Picard

**Jean Picard** (21. júlí 1620 – 12. júlí 1682) var franskur stjörnufræðingur og prestur frá La Flèche við ána Loir þar sem hann lærði í jesúítaskólanum Collège Royal Henry-Le-Grand. Hann er frægur fyrir að hafa verið sá fyrsti sem reiknaði út ummál jarðar með einhverri nákvæmni út frá landmælingum sem framkvæmdar voru árin 1669-1670. Picard fékk það út að jörðin væri 6328,9 km að ummáli en nútímamælingar gefa upp 6357 km þannig að skekkjan var aðeins 0,44%.

Picard var sá fyrsti sem festi stjörnukíki við kvaðrant og fyrstur til að nota míkróskrúfu sem stillitæki. Hann átti í talsverðum samskiptum við marga helstu stjörnufræðinga síns tíma, s.s. Isaac Newton, Christiaan Huygens, Ole Rømer, Thomas Bartholin, Johannes Hudde og Giovanni Cassini.
NFS

**NFS** getur átt við eftirfarandi:

* NFS (fréttastofa)
* *[[Need for Speed]]* bílaleikjaserían
* Network File System
Heiðarbyggðin

**Heiðarbyggðin** var byggð sem var uppi á Möðrudalsöræfum. Hún stóð í 100 ár eða frá 1840 til 1940. 

## Bæir
Bæir voru þessir:

*Hvítanes (Múlasýslu) (óvíst hvenær)
*Gestreiðarstaðir (fóru í eyði 1897)
*Háreksstaðir (fóru í eyði 1923)
*Rangalón (fór í eyði 1924)
*Veturhús (fóru í eyði 1941)
*Ármótasel (fór í eyði 1943)
*Sænautasel (fór í eyði 1943)
*Heiðarsel (Síðasti bærinn, fór í eyði 1946)
Listi yfir umbrotsvélar

Eftirfarandi er **listi yfir [[umbrotsvélar]]**.

## Myndrænir

* Boxely  - fyrir AOL-forrit
* Cobra - Java-byggt, fyrir Lobo
* Gecko - fyrir Firefox, Camino, Mozilla Application Suite, Netscape, og fleiri Gecko-byggða vafra
* GtkHTML - fyrir Novell Evolution og fleiri GTK+-forrit
* Gzilla - fyrir Gzilla og Dillo
* HTMLayout - embeddable HTML/CSS rendering engine - íhlutur fyrir Windows og Windows Mobile-stýrikerfi
* KHTML - fyrir Konqueror
* NetFront - fyrir Access NetFront
* NetSurf - fyrir NetSurf
* Presto - fyrir Opera 7 og upp, Macromedia Dreamweaver MX og MX 2004 (Macintosh), og Adobe Creative Suite 2
* Prince XML - fyrir Prince XML
* Robin - fyrir The Bat!
* Tasman - fyrir Internet Explorer 5 fyrir Mac, Microsoft Office 2004 fyrir Mac, og Microsoft Office 2008 fyrir Mac.
* Trident - fyrir Internet Explorer síðan version 4.0 , Internet Explorer skeljar, og nokkra fjölspilara
* Tkhtml - fyrir hv3
* WebKit - (KHTML-fork) fyrir Safari, Arora, Midori, OmniWeb, Shiira, iCab síðan útgáfu 4 og Google Chrome. Epiphany notar nú Gecko-vélina, en þau ætla að hætta að nota hana og WebKit-vélina í staðinn fyrir Gecko-vélina í útgáfu 2.24 eða útgáfu 2.26

## Textabundnir

* Lynx
* Links
* W3m

## Sagnfræðilegir

* Elektra - fyrir Opera 4-6
* Mariner - fyrir Netscape Communicator 5
* iCab - fyrir iCab 1-3

## Neðanmálsgreinar
Norðurslóð

**Norðurslóð, svarfdælsk byggð og bær** er héraðsfréttablað Svarfdæla. Fyrsta tölublað kom út í nóvember 1977 og síðan hefur það komið út reglulega á mánaðar fresti en þó oft með lengra hléi yfir hásumarið. Blaðinu er ætlað að vera vettvangur fyrir umræður, skoðanaskipti, upplýsingar og fréttir um hvað eina sem uppi er á teningnum í hinu svarfdælska byggðarlagi og nágrenni þess á líðandi stund. Enginn ritstjóri var yfir blaðinu til að byrja með en útgefendur og ábyrgðarmenn voru Hjörtur Eldjárn Þórarinsson, Jóhann Antonsson og Óttar Proppé. Blaðið er nú með elstu héraðsfréttablöðum sem út koma á landinu. Útgefandi þess er útgáfufélagið Rimar ehf. Útgáfufélagið hélt einnig um skeið úti fréttavefnum dagur.nethttps://www.dagur.net. Félagið gaf á tímabili út Bæjarpóstinn á Dalvík en þeirri útgáfu hefur verið hætt. Ritstjóri og ábyrgðarmaður Norðurslóðar er Hjörleifur Hjartarson. Sigríður Hafstað hefur einnig verið viðriðin blaðið frá upphafi, annast dreifingu, auglýsingar og framkvæmdastjórn.
Komma

**Komma** (**,**) er greinarmerki sem notað er milli liða í upptalningu og til að afmarka innskot eða viðauka. Komma er líka lesmerki og táknar stutt hlé eða hik í upplestri.

## Tengt efni
*Tugakomma
Stýfing

**Stýfing** er hugtak í stærðfræði sem notað er um það þegar fjölda tölustafa hægra megin við kommu er fækkað, með því einfaldlega að sleppa þeim stöfum sem eru þar fyrir aftan.

## Dæmi
Ef talan 5,1274 er stýfð með tveimur aukastöfum fæst 5,12. Stöfum fyrir aftan er einfaldlega sleppt. Þetta er ekki jafngilt því að námunda að tveim aukastöfum, en í því tilfelli fæst talan 5,13. 

:
Englandsbanki

**Englandsbanki** (e. *Bank of England*) er seðlabanki Stóra-Bretlands og er í eigu breska ríkisins. Hann var stofnaður árið 1694. Bankinn hefur einkarétt á prentun peningaseðla í Englandi og Wales. Peningamálastefnu Englands er stjórnað af nefnd á vegum bankans.

Höfuðstöðvar bankans hafa verið á Threadneedle-götu í fjármálahverfi Lundúnaborgar frá 1734. Byggingin er kölluð *The Old Lady* (þ.e. *gamla hefðarfrúin*). Núverandi bankastjóri Englandsbanka er Andrew Bailey, sem tók við 2020 af Mark Carney.
Northern Rock

**Northern Rock plc** var breskur banki í eigu breska ríkisins. Höfuðstöðvar bankans voru í Newcastle upon Tyne í Norðvestur-Englandi. Fyrirtækið hét áður Northern Rock Building Society, en því var breytt í banka árið 1997 þegar opnað var fyrir kaup á hlutabréfum í fyrirtækinu í Kauphöllinni í Lundúnum. Árið 2000 varð bankinn hluti FTSE 100-hlutabréfavísitölunnar.

Þann 14. september 2007 bað bankinn um og fékk greiðslugetustuðning frá Englandsbanka eftir undirmálslánakreppuna í Bandaríkjunum. Klukkan 00:01 þann 22. febrúar 2008  var bankinn þjóðnýttur af bresku ríkisstjórninni. Þjóðnýtingin kom í kjölfarið á tveimur árangurslausum yfirtökutilboðum annarra banka.

Virgin Group eignaðist bankann árið 2012 og stofnaði bankaþjónustuna Virgin Money.
Línuveiðaskip

**Línuveiðaskip** er bátur sem kastar út línu með áfastri beitu og lætur hana liggja í sjónum í nokkrar klst. Áður en hún er dregin aftur um borð með aflanum áfastri við línuna, og þarf að vera maður sem notar spítu með nagla á endanum (svo kallaður goggur) til að hjálpa fisknum um borð eða með öðrum orðum að gogga fiskinn um borð.
Hreistur

**Hreistur** eru þunnar, skaraðar beinflögur á roði sumra fiska og á húð fleiri dýra. Hreistur gróa sem hlífðarlag, en þau má einnig finna á vængum fiðrilda, en þar mynda þau litamynstur þeirra. Hreistur eru algeng á dýrum en þau hafa þróast margsinnis með mismunandi hætti - hreistur fiska hafa þróast frá öðruvísi efni en hreistur skriðdýra.

Hreistur eru flokkuð sem hluti hlífðarlíffærakerfis.
Indiana Jones

**Dr. Henry Walton „Indiana“ Jones yngri** er aðalpersóna, hermaður og fornleifafræðingur í samnefndri kvikmyndaröð. Hann kom fyrst fram í myndinni *[[Ránið á týndu örkinni]]* (*Raiders of the lost Ark*) árið 1981. 

## Kvikmyndir
Kvikmyndirnar um Indiana Jones eru grín-, hasar- og ævintýramynd sem eru fimm talsins, og leikur Harrison Ford Indy í þeim öllum. 

Fyrsta myndin var *[[Ránið á týndu örkinni]]* (*Raiders of the Lost Ark*) en hún gerist upp úr 1930. Þar mætir Indiana Jones meðal annars nasistum í leit sinni að týndu sáttmálsörkinni. 

Næsta mynd var *[[Indiana Jones og musteri óttans]]* (*Indiana Jones and the Temple of Doom*) sem kom út árið 1984. Hún gerist að mestu á Indlandi og árið er 1935. 

Þriðja myndin var *[[Indiana Jones og síðasta krossferðin]]* (*Indiana Jones and The Last Crusade*). Hún kom út árið 1989 og hún gerist árið 1938. 

Fjórða myndin er *[[Indiana Jones og konungsríki kristalshauskúpunnar]]* (*Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull*) og kom út árið 2008. Sú mynd gerist árið 1957 og hefur Indy elst nokkuð milli mynda.

Síðasta myndin er *[[Indiana Jones og örlagaskífan]]* (*Indiana Jones and the Dial of Destiny*) og kom hún út sumarið 2023.

## Sjónvarpsþættir
Á árunum 1992 til 1996 gerði George Lucas sjónvarpsþáttaröð um Indiana Jones sem nefndist *[[Ævintýri Indiana Jones]]* (*The Young Indiana Jones Chronicles*).
Flekaskil

**Flekaskil** eru þar sem jarðflekarnir gliðna í sundur ca. 1-15 cm á ári í hvora átt. Þar kemur bergkvika upp um sprungur á skilunum. Eldvirkni á flekaskilum er að mestu neðansjávar. Einkennandi fyrir flekaskil eru miðhafshryggir og sigdalir. Dæmi um flekaskil er á Íslandi þar sem Evrasíu- og Norður-Ameríkuflekinn færast hvor frá öðrum. Andstæða flekaskila eru flekamót þar sem flekar rekast saman.