Theodor Möbius

**Theodor Möbius** (fullu nafni *August Theodor Möbius*) – (22. júní 1821 í Leipzig – 25. apríl 1890 á sama stað) – var þýskur norrænufræðingur og textafræðingur. Hann var prófessor í háskólunum í Leipzig og Kiel.

## Æviferill
Theodor fæddist í Leipzig. Foreldrar hans voru stærðfræðingurinn og stjörnufræðingurinn August Ferdinand Möbius (1790–1868) og Dorothea Christiane Juliane Rothe (1790–1859). 

Theodór ólst upp í stjörnurannsóknarstöðinni í Leipzig, sem faðir hans veitti forstöðu. Að loknu stúdentsprófi í Nicolaiskólanum í Leipzig, hóf hann háskólanám og lærði klassíska textafræði, 1840–1842 í Leipzig og 1843–1844 í Berlín. Hann fékk mikinn áhuga á forníslenskum bókmenntum og varði doktorsritgerð í þeirri grein 1852. Á árunum 1845–1861 var hann bókavörður í Háskólabókasafninu í Leipzig og síðar forstöðumaður þess. Hann varð háskólakennari 1852 og prófessor 1859. Árið 1865 fékk hann stöðu við Háskólann í Kiel, eftir að Þjóðverjar tóku Holtsetaland, og starfaði þar til 1889 þegar hann missti heilsu.

Theodór Möbius leit svo á að norræn textafræði væri nátengd germönskum fræðum, sem hann fékkst við á nokkuð víðum grunni. Aðal framlag hans til fræðanna var útgáfa á forníslenskum ritum, sem hann sinnti af miklum áhuga. Einnig gaf hann út forníslensk-þýska orðabók og bókaskrár um norræn fræði.

Í gegnum fræðistörfin kynntist Theodór Möbius nokkrum Íslendingum, t.d. Guðbrandi Vigfússyni og unnu þeir saman að útgáfuverkefnum, t.d. *Fornsögum* 1860. Einnig aðstoðaði hann Guðbrand við útgáfu á *[[Eyrbyggja saga|Eyrbyggja sögu]]* 1864, þýddi forspjallið á þýsku og las prófarkir.

## Rit (úrval)
* *Über die ältere isländische Saga*, Leipzig 1852. — Doktorsritgerð frá Háskólanum í Leipzig.
* *Über die altnordische Philologie im skandinavischen Norden*, Leipzig 1864.
* *Dänische formenlehre*, Kiel 1871.
* *Über die altnordische Sprache*, Halle an der Saale 1872.
; Útgáfur
* *Blómsturvalla Saga*, Leipzig 1855. 
* *Analecta norroena. Auswahl aus der islandischen und norwegischen Litteratur des Mittelalters*, Leipzig 1859, 2. útg. 1877.
* *Edda Sæmundar hins fróða*, Leipzig 1860.
* *Fornsögur: Vatnsdælasaga, Hallfreðarsaga, Flóamannasaga*, Leipzig 1860. — Útgefendur Guðbrandur Vigfússon og Theodor Möbius.
* *Are’s Isländerbuch im isländischen Text : mit deutscher Übersetzung, Namen- und Wörterverzeichnis und einer Karte*, Leipzig 1869.
* *Málsháttakvæði = Sprichwörtergedicht. Ein isländisches Gedicht des XIII. Jahrhunderts*, Halle 1873. — Sérpr. úr *Zeitschrift für deutsche Philologie*. Ergänzungsband.
* *Íslendingadrápa Hauks Valdísarsonar*, Kiel 1874.
* *Háttatal Snorra Sturlusonar* 1 og 2, Halle an der Saale 1879–1881.
* *Kormáks saga*, Halle an der Saale 1886.
; Bókaskrár
* *Catalogus librorum islandicorum et norvegicorum aetatis mediae editorum versorum illustratorum. Skáldatal sive Poetarum recensus Eddae upsaliensis.* Leipzig 1856.
*der auf dem Gebiete der altnordischen (altisländischen und altnorwegischen) Sprache und Literatur von 1855 bis 1879 erschienenen Schriften'', Leipzig 1880. 
; Orðabók
* *Altnordisches Glossar. Wörterbuch zu einer Auswahl alt-isländischer und alt-norwegischer Prosatexte*, Leipzig 1866.
## Grein
*Hans Fix: „Lieber Möbius!“ Karl Weinholds Breslauer Briefe an Theodor Möbius (1874-1889). In: Śląska republika uczonych • Schlesische Gelehrtenrepublik • Slezská vědecká obec, vol. 7, hg. v. Marek Hałub u. Anna Mańko-Matysiak. Dresden-Wrocław 2016. S. 249-359. ISBN 978-3-86276-124-1.

## Heimildir
* Konrad Maurer og Hugo Gering: „August Theodor Möbius“. — Úrtak úr *Zeitschrift für deutsche Philologie* 1904, 457–470. — Æviágrip og ritaskrá.
*