Skuldelevskipin

**Skuldelev-skipin** er samheiti fyrir fimm víkingaskip sem fundust í Hróarskeldufirði í Danmörku við bæinn Skuldelev um það bil 20 km norður af Hróarskeldu. Skipin sem voru frá 11. öld fundust árið 1962  þegar unnið var að hafnargerð þar.

Á síðari hluta víkingaaldar voru hlutar af Hróarskeldufirði lokaðir af til að stjórna aðgengi að einni stærstu borg Danmerkur á þeim tíma. Þrjú aflóga skip voru dregin að þrengsta sundinu í firðinum fyrir utan bæinn Skuldelev, fyllt af grjóti og sökkt í Peberrenden, sem er beinasta leiðin til Hróarskeldu. Tuttugu árum seinna var tveimur skipum til viðbótar sökkt. 

Þegar skipin voru grafin upp árið 1962 var talið að skipin væru sex, en það kom í ljós seinna að hlutar úr því sem kallað var „Skuldelev 4“ komu í raun úr Skuldelev 2.  Tölusetning skipanna var þó ekki breytt eftir þessa uppgötvun og þess vegna „vantar“ Skuldelev 4. Heillegustu leifarnar eru það skip sem kallað er Skuldelev 3.

Skuldelev-skipin veita mikilvægar upplýsingar um norrænu víkingaskipin og skipatækni. Skipin voru tæknileg forsenda fyrir víkingaferðunum og landnámi norrænna manna í Norður-Atlantshafi. Þau eru geymd og höfð til sýnis í skipasafninu Víkingaskipasafninu í Hróarskeldu. 

Öll fimm skipin hafa verið notuð sem fyrirmynd að endurgerðum skipa sem Víkingaskipasafnið hefur látið smíða. Þar að auki hafa fjölmargir aðrir um allan heim smíðað tilraunaendurgerðir, annað hvort sem beinar eftirlíkingar eða tekið mið af skipunum.

## Lýsing

### Skuldelev 1
 Skuldelev 1 var traust flutningaskip mikla burðargetu, líklega knörr . Það var 15,84 m langt og 4,8 m breitt og hafði 1 m djúpristu. Skipið hafði opið farmrými í miðjunni og talið er að það hafi verið notað sem flutningaskip fyrir lengri ferðir á úthafi.
Áhöfnin var sennilega sex til átta menn. Það var smíðað í Sognfirði í vesturhluta Noregs um árið 1030 úr sterkum furuplönkum, en hefur verið gert við með eik og lindviði í Óslóarfirði og í austurhluta Danmerkur.   

Með um 90 m² stórt segl og 2-4 árapör hefur það getað siglt á Eystrasalti, Norðursjó og Atlantshafi með hámarkshraða upp á 13 hnúta. Um 60% skipsins hefur varðveist. 

Nokkrur tilraunaskip hafa verið smíðuð af Skuldelev 1, þar á meðal *Óttar frá Hróarskeldu* á Víkingaskipasafninu, og Saga Siglar í Noregi .

### Skuldelev 2
 Skuldelev 2 var herskip smíðað úr eik. Það er langskip, hugsanlega af þeirri gerð sem nefnd er *skeið*. Það er um 30 m langt og 3,8 m breitt með 1 m djúpristu. Áhöfnin var 65-70 menn.  Trjáhringjatímatal sýna að skipið var smíðað í Dublin um árið 1042. Lögun skipsins og stórt segl þess, um 112 m², gefur því mikinn hraða og það gat siglt á um 15 hnúta hraða, með um 60 ræðurum og með hífðu segli. Það er eitt lengsta víkingaskip sem fundist hefur, en er illa varðveitt. Aðeins um 25% af skipinu hefur varðveist. 
Víkingaskipasafnið hefur smíðað endurgerð af Skuldelev 2 sem kallast *Sæhesturinn frá Glendalough* . 

### Skuldelev 3
 Skuldelev 3 er 14 metra langt og 3,3 metra breitt flutningaskip, hugsanlega af þeirri gerð sem nefnd er *byrðingur*. Það er úr eik og hafði burðargetu um 4,6 tonn og djúpristu upp á 90 cm. Það hafði þilfar úr lausum borðum að framan og aftan og opið farmrými miðskips. Það var smíðað um 1040 í Danmörku. Áhöfn þess var 5-8 menn og segl um 45 m² . Það hefur hentaði vel í styttri ferðir milli dönsku eyjanna og um Eystrasaltið. Hámarkshraðinn hefur verið um 10 hnútar. Skuldelev 3 er best varðveitta Skuldelev-skipið, þar sem um 75% af skipinu fannst. 
Víkingaskipasafnið hefur smíðað endurgerð af Skulelev 3 sem nefnd er *Roar Ege* . 

### Skuldelev 4
Þegar Skuldelev-skipin fundust var talið að sex skip hefðu fundist. Nánari skoðun leiddi þó í ljós að „Skuldelev 4“ var ekki sjálfstætt skip, heldur hlutar sem komu frá Skuldelev 2. 

### Skuldelev 5

Skuldelev 5 hefur verið eitt minnsta langskipið í flotanum og ætlað til siglinga á grunnsævi Danmerkur og Eystrasalti. Skuldeleve 5 er talið vera af *snekkju* gerð. Það er 17,3 m langt og 2,5 m breitt. Djúpdýptin var um 0,6 m og þar var pláss fyrir um 30 manna áhöfn. Það er smíðað úr ýmsum viðartegundum: eik, furu, askur og álmi og var smíðað um 1030 nálægt Hróarskeldu. Bæði nýjir og gamlir timburplankar voru notaðar í skipið og í viðgerðir á því. Í efstu borðunum við borðstokkinn  voru göt til að festa í skildi. Með um 46 m² segl hefur skipið siglt á 6-7 hnúta hraða og hámarkshraða um 15 hnúta. Um 50% skipsins varðveittist. 
Víkingaskipasafnið hefur smíðað endurgerðina *Helge Ask* og auk þess hafa endurgerðir verð smíðaðar á fleiri öðrum stöðum. 

### Skuldelev 6
 Skuldelev 6 er 11,2 m langt og 2,5 m breitt. Það er búið bæði árum og segli. Það hafði um 0,5 m djúpristu og var hugsanlega smíðað fyrir fiskveiðar í fjörðum í Noregi. Eins og Skuldelev 1 var Skuldelev 6 smíðað í Sognfirði í Vestur-Noregi um árið 1030. Fura var aðallega notuð til smíðinnar. Skipið hafði 5-15 manna áhöfn. Það hafði verið endurbyggt, líklega til að gera það hentugra sem flutningaskip meðfram ströndum, sem myndi flokka það sem *ferju*, sem var hugtak yfir minni flutningaskip. Um 70% af skipinu hefur verið varðveist. 
Skuldelev 6 var endursmíðað sem *Kraka Fyr* af Víkingaskipasafninu árið 1998.  Árið 2012 lét safnið smíða  nýja endurgerð sem kallast *Skjoldungen*.

## Tilvísanir

## Tenglar
Fyrirmynd á dönsku Wikipedia
* ''Norsku víkingaskipin''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1956
* ''Amma Haraldar hárfagra fékk meðal annars kjölturakka og páfugl í haug sinn - frásögn dr. Pet Fett um norsk víkingaskip''; grein í Morgunblaðinu 1950
* ''Stafkirkjur og víkingaskip''; grein í Morgunblaðinu 1982 
*Bilder von den Wikingerschiff-Nachbauten im Museum Roskilde