open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
George Baker Selection

**George Baker Selection** var hollensk hljómsveit stofnuð árið 1967 en hét þá **Soul Inventions**. Ári seinna skipti hún um nafn. Fyrsta fræga lag hljómsveitarinnar var *Little Green Bag* (1969) og árið eftir kom lagið *Dear Ann* sem komst upp í eitt af 10. efstu sæti hollenska vinsældalistans. *Paloma Blanca* (1975) varð svo fyrsta lag sveitarinnar sem hlaut heimsfrægð.

George Baker Selection skipar sér sess í hollenskri tónlistarmenningu og er eina hljómsveitin, utan Bítlanna, sem hafa komið þremur smáskífum í röð í toppsæti vinsældalistans hollenska.

## Meðlimir
* Hans Bouwens (*George Baker*); gítar og söngur
* George Thé; gítar
* Jan Hop; trommur
* Jacques Greuter; hljómborð
* Martin Schoen; bassi.
Forseti Bandaríkjanna

**Forseti Bandaríkjanna** (enska: *President of the United States of America*, skammstafað POTUS) er hvort tveggja þjóðhöfðingi og stjórnarleiðtogi í Bandaríkjunum. Embættið var stofnað við fullgildingu stjórnarskrár Bandaríkjanna árið 1789. Þrískipting ríkisvaldsins er í hávegum höfð í bandarískri stjórnskipun og er forsetinn yfir framkvæmdavaldinu. Löggjafarvaldið liggur hjá þinginu og dómsvaldið hjá hæstarétti. Völd forsetans eru skilgreind í 2. grein stjórnarskrárinnar, en þau eru helst að hann er æðsti yfirmaður heraflans, getur synjað lögum staðfestingar, hann skipar ráðherra í ríkisstjórn, náðar menn og skipar, með samþykki öldungadeildar þingsins, í stöður æðstu embættismanna, sendiherra og dómara á alríkisstigi. Kjörtímabil forsetans er fjögur ár og honum er ekki heimilt að sitja fleiri en tvö tímabil. Embætti varaforseta er einnig til staðar, en varaforsetinn tekur við embætti forseta ef hann fellur frá eða segir af sér.

Bandaríkin voru ein fyrsta þjóðin sem bjó til embætti forseta til að gegna störfum þjóðhöfðingja í nútímalýðveldi. Stjórnarfar af þessari gerð nefnist forsetaræði. Forsetaræði tíðkast nú í mörgum löndum víða um heim, en þó sérstaklega í Ameríku og Afríku. Þingræði er hin megintegund stjórnarfars í lýðræðisríkjum og byggir á breskri fyrirmynd. Það er ráðandi kerfi í Evrópu og fyrrum nýlendum Breta. Frá upphafi hafa 45 forsetar gegnt embættinu í Bandaríkjunum, en þar sem Grover Cleveland gegndi embættinu í tvígang er hann talinn tvisvar. Sá fyrsti var George Washington. Núverandi forseti er Donald Trump. Hann er númer 46 í röðinni. Frá því Bandaríkin urðu risaveldi á fyrri hluta 20. aldar hafa þeir sem gegnt hafa embættinu verið á meðal þekktustu manna heims á hverjum tíma og embættið er gjarnan talið vera valdamesta embætti í heimi.

Forsetakosningar í Bandaríkjunum fara yfirleitt fram fyrsta þriðjudag eftir fyrsta mánudag nóvembermánaðar fjórða hvert ár. Nýkjörinn forseti er sver embættiseið 20. janúar árið eftir. 

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefur Forseta Bandaríkjanna
Listi yfir forseta Bandaríkjanna

Eftirfarandi er **listi yfir alla [[Forseti Bandaríkjanna|forseta Bandaríkjanna]]** frá upphafi til nútímans. Á listanum eru einungis þeir sem hafa verið svarnir í embætti eftir að stjórnarskrá Bandaríkjanna var samþykkt árið 1789. Á listanum er enginn sem hefur einungis gegnt embættisverkum forseta Bandaríkjanna í fjarveru kjörins forseta samkvæmt ''25. viðauka stjórnarskrár Bandaríkjanna''. George H. W. Bush, Dick Cheney og Kamala Harris hafa öll sinnt embættisskyldum tímabundið í fjarveru forseta en það hefur engin áhrif á talninguna. George H. W. Bush var síðar kjörinn forseti.

Tölurnar gefa til kynna hvar í röð kjörinna forseta viðkomandi er. Til dæmis gegndi George Washington embættinu tvö kjörtímabil í röð og er talinn fyrsti forseti Bandaríkjanna, en ekki fyrsti og annar. Gerald Ford tók við embætti eftir að Richard Nixon sagði af sér og gegndi embættinu út annað kjörtímabil Nixons. Sú staðreynd að Ford var ekki kosinn í embættið hefur ekki áhrif á talninguna, sem gerir hann að 38. forseta Bandaríkjanna. Grover Cleveland og Donald Trump gengdu embættinu tvisvar en ekki tvö kjörtímabil í röð.  Af þessum sökum eru 47 forsetar á listanum en eru í raun einungis 45 einstaklingar allt í allt.  

## Listi yfir forseta Bandaríkjanna

## Sjá einnig

* Listi yfir varaforseta Bandaríkjanna
* Forseti Bandaríkjanna
* Varaforseti Bandaríkjanna
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum

## Tilvísanir
Commentarii de Bello Civili

***Commentarii de Bello Civili***, stundum nefnt ***De Bello Civili***, ***Bellum Civile*** og á íslensku ***Borgarastríðið*** er rit sem Júlíus Caesar samdi um átök sín og Gnaiusar Pompeiusar og öldungaráðs Rómar. Ritið er í þremur bókum og er styttra en fyrra rit Caesars um *[[Gallastríðin]]*. Það fjallar um atburði áránna 49-48 f.Kr., eða skömmu áður en Caesar hélt yfir Rúbíkon fljót með hersveitir sínar og þar til Pompeius flúði til Egyptalands eftir að hann var sigraður í orrustunni við Farsalos og Caesar veitti honum eftirför. Ritinu lýkur þegar Pompeius hefur verið ráðinn af dögum og Caesar reynir að stilla til friðar í erjum stjórnhafa í Egyptalandi.

Fræðimenn eru sammála um að ritið sé ósvikið. Framhald þess í *[[De Bello Alexandrino]]*, *[[De Bello Africo]]* og *[[De Bello Hispaniensis]]* eru aftur á móti ekki talin vera eftir Caesar. Sagnaritarinn Suetonius stakk upp á Aulusi Hirtiusi og Gaiusi Oppiusi sem mögulegum höfundum þeirra.

## Tengt efni

* *[[Gallastríðið (Caesar)|Gallastríðið]]*
* Júlíus Caesar

## Tilvísanir
Jógvan á Lakjuni

**Jógvan á Lakjuni** (13. nóvember 1952 í Fuglafirði), Þjóðarflokknum, er færeyskur landsstjórnarmaður í menntamálum.

* 1994 - 1996 Félagi í Færeyska Landsskólaráðinu, 1½ ár sem formaður.
* 1998 - 2002 Félagi í Menntamála- og Vinnunefndinni.
* 1998 - Lögþingsmaður.
* 2002 - Félagi í Utanríkisnefndinni, Réttarfarsnefndinni og Útnorðurráðinu.
* 2003 - Félagi í grunnlaganefndinni.
* 2002 - Formaður í Útnorðurráðinu.
* 2002 - Varafulltrúi í Menntamálanefndinni og Norðurlandaráðinu.

## Heimildir
* Landsstýrið / Landsstýrismenn
* Mbl.is íslenskur þingmaður móðgar Jógvan
Flóinn

**Flóinn** í Árnessýslu kallast flatlendasvæðið milli Þjórsár og Hvítár (Ölfusár). Flóinn einkennist af mýrum og þess á milli hólum, sérstaklega að austanverðunni. Flóinn er mikið landbúnaðarhérað og er grasspretta þar mikil sem jókst til muna þegar Flóaáveitan var byggð 1922 – 1927 og var þá vatni úr Hvítá veitt á mýrarnar til að auka uppskeruna.

## Sveitafélög
Eftirfarandi sveitafélög eru í Flóanum (fyrrverandi innan sviga):
* Flóahreppur
** (Villingaholtshreppur)
** (Hraungerðishreppur)
** (Gaulverjabæjarhreppur)
* Sveitarfélagið Árborg
** (Eyrarbakkahreppur)
** (Stokkseyrarhreppur)
** (Sandvíkurhreppur)
** (Selfosskaupstaður)
Dalasýsla

**Dalasýsla** var ein af sýslum Íslands. Sýslur eru ekki lengur stjórnsýslueiningar á Íslandi, en nafnið er enn notað til að vísa til svæðisins.

Dalasýsla er fyrir botni Breiðafjarðar og deilir mörkum með Strandasýslu, Austur-Barðastrandarsýslu, Snæfellsnessýslu og Mýrasýslu. Í sýslunni er Tónlistarskóli Dalasýslu.

## Sveitarfélög
Í Dalasýslu er eitt sveitarfélag sem nær yfir alla sýsluna (fyrrverandi sveitarfélög innan sviga):
* Dalabyggð
** (Fellsstrandarhreppur)
** (Haukadalshreppur)
** (Hörðudalshreppur)
** (Hvammshreppur)
** (Klofningshreppur)
** (Laxárdalshreppur)
** (Miðdalahreppur)
** (Skarðshreppur)
** (Skarðsstrandarhreppur)
** (Suðurdalahreppur)

## Kjördæmið
Dalasýsla var kjördæmi í Alþingiskosningum fram til 1959 er Vesturlandskjördæmi var myndað.
Ljósavatn

**Ljósavatn** er stöðuvatn í Ljósavatnsskarði í Þingeyjarsveit. Það er 3,2 ferkílómetrar að stærð. Veiði er einkum silungur, jafnt bleikja sem urriði, og er selt veiðileyfi á þremur bæjum í kring um vatnið. Ein eyja er í vatninu og er hún einfaldlega kölluð "Hólminn". Þar verpir álftapar á hverju vori. Tveir himbrimar hafa sest að við vatnið og eru alláberandi ef keyrt er framhjá vatninu að sumri til.

Stutt austan við Ljósavatn standa samnefndur bær og kirkja. Þar bjó Þorgeir Ljósvetningagoði sem fékk það hlutverk fyrir rúmlega þúsund árum að ákveða hvaða trú yrði tekin upp á Íslandi. Hann valdi kristna trú og henti goðalíkneskjum sínum úr Ásatrú í foss sem upp frá því var nefndur Goðafoss.

Ein á rennur úr vatninu og heitir hún Djúpá. Veiði þykir ágæt í ánni, en hún þykir nokkuð merkileg að því leytinu til að hún rennur í átt frá sjó að stórum hluta til.

Þjóðsaga ein segir að eitt sinn hafi tveir menn róið út á vatnið með 60m langa línu og slakað henni allri úr í vatnið en ekki náð til botns. Nýlegar dýptarmælingar hafa hins vegar leitt í ljós að vatnið er 35m djúpt þar sem það er dýpst og meðaldýpið er 10,5m.

Önnur saga segir að póstberi einn hafi drukknað í vatninu og rak líkið upp á land við tanga einn er nefndur hefur verið Dauðatangi. Við hliðina á honum er vík sem póstberinn var grafinn í og hefur hún verið nefnd Grafarvík.

Mikið sumarbústaðaland er nú að rísa í kring um vatnið, einkum við það vestanvert.

## Tengt efni
* Þingvallavatn
* Apavatn
* Mývatn
* Baulárvallavatn
* Bretavatn
* Hálslón
* Langisjór
* Laugarvatn
* Miklavatn
* Myrkavatn
* Úlfljótsvatn
William Styron

**William Clark Styron, Jr.** (11. júní, 1925 - 1. nóvember, 2006) var bandarískur rithöfundur. Styron er best þekktur fyrir bók sína *Val Soffíu* (Sophie's choice), sem gerð var að kvikmynd með Meryl Streep. Hann hlaut Pulitzer-verðlaunin árið 1968 fyrir bók sína *The Confessions of Nat Turner*.

Bók hans Sýnilegt Myrkur (Darkness Visible) kom út í íslenskri þýðingu Ugga Jónssonar sem lærdómsrit hjá Hinu Íslenska bókmentafélagi árið 2010. Fjallar hún um baráttu Styrons við þunglyndi.

Hann lést úr lungnabólgu.
Stálhellar

**Stálhellar** er bók eftir bandaríska rithöfundinn Isaac Asimov, gefin út á íslensku af Máli og Menningu árið 1990 í þýðingu Geirs Svanssonar.
Músabelgur

**Músabelgir** voru verslunarvara fyrr á öldum, m.a. á Íslandi. Þeir sem seldu músabelgi veiddu mýs í fjalakött eða hálfa tunnu. Síðan var gerður skurður á nefið og mýsnar blásnar úr belgnum með fjöðurstaf. Einn skildingur fékkst fyrir hvern belg um miðja 19. öld, en um það leyti hætti verslun með belgina.
Meryl Streep

**Mary Louise Streep** (fædd 22. júní 1949) er bandarísk leikkona og þrefaldur óskarsverðlaunahafi sem hefur leikið í kvikmyndum, fyrir sjónvarp og í leikhúsi. Hún er sá leikari sem flestar tilnefningar hefur hlotið til óskarsverðlauna, 21 alls, og af mörgum talin hæfileikaríkasta leikkonan af sinni kynslóð. Streep kom fyrst fram á sviði árið 1971 í The Playboy of Seville og hún lék fyrst fyrir sjónvarp árið 1977, í kvikmyndinni The Deadliest Season. Helstu kvikmyndir hennar eru The Deer Hunter og Kramer vs. Kramer. Sú fyrri færði henni fyrstu óskarsverðlaunatilnefninguna og sú síðari fyrstu óskarsverðlaun hennar.

## Kvikmyndir
* Everybody Rides the Carousel (1975) (rödd)
* Julia (1977)
* The Deer Hunter (1978)
* Holocaust (1978)
* Uncommon Women and Others (1979)
* Manhattan (1979)
* The Seduction of Joe Tynan (1979)
* Kramer vs. Kramer (1979)
* The French Lieutenant's Woman (1981)
* Still of the Night (1982)
* Sophie's Choice (1982)
* Silkwood (1983)
* In Our Hands (1984) (heimildamynd) 
* Falling in Love (1984)
* Out of Africa (1985)
* Plenty (1985)
* Heartburn (1986)
* Ironweed (1987)
* A Cry in the Dark (1988)
* She-Devil (1989)
* Postcards from the Edge (1990)
* Defending Your Life (1991)
* Death Becomes Her (1992)
* The House of Spirits (1993)
* A Century of Cinema (1994) (heimildamynd)
* The River Wild (1994)
* The Living Sea (1995) (sögumaður)
* The Bridges of Madison County (1995)
* Before and After (1996)
* Marvin's Room (1996)
* ...First Do No Harm (1997)
* Assignment: Rescue (1997) (sögumaður)
* Eternal Memory: Voices from the Great Terror (1998) (heimildamynd) (sögumaður)
* Dancing at Lughnasa (1998)
* One True Thing (1998)
* Chrysanthemum (1999) (sögumaður)
* Music of the Heart (1999)
* Ginevra's Story (2000) (heimildamynd) (sögumaður)
* Vermeer: Master of Light (2001) (heimildamynd) (sögumaður)
* The Papp Project (2001) (heimildamynd)
* AI: Artificial Intelligence (2001) (rödd)
* Adaptation. (2002)
* The Hours (2002)
* Monet's Palate: A Gastronomic View from the Gardens of Giverny (2003) (heimildamynd) (sögumaður)
* Stuck On You (2003)
* Angels in America (2003)
* The Manchurian Candidate (2004)
* Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events (2004)
* Prime (2005)
* A Prairie Home Companion (2006)
* The Devil Wears Prada (2006)
* The Ant Bully (2006) (voice)
* It's Complicated (2009)
Bill Clinton

**William Jefferson Clinton**, best þekktur sem **Bill Clinton**, (skírður **William Jefferson Blythe**; f. 19. ágúst 1946) er bandarískur lögfræðingur og stjórnmálamaður, sem gegndi embætti 42. forseta Bandaríkjanna frá 20. janúar 1993 til 20. janúar 2001. Hann tók við embættinu þegar hann var 46 ára og er því þriðji yngsti forseti Bandaríkjanna. Áður en hann varð forseti hafði hann setið í nær tólf ár sem fylkisstjóri Arkansas. Hann er giftur Hillary Rodham Clinton, öldungadeildarþingmanni fyrir New York, sem bauð sig fram til forsetaembættis BNA í kosningum 2008 og 2016. Síðustu embættisár hans einkenndust af stjórnmálahneyksli þar sem hann var sakaður um að hafa borið ljúgvitni og reynt að hamla réttvísinni í málum sem vörðuðu samband hans við Monicu Lewinsky og áreitni við fyrrum starfsmann Arkansas-fylkis, Paulu Jones, sem ákærði hann.
## Forsetaferill
Bill Clinton hefur verið lýst sem nýdemókrata. Nokkur af stefnumálum hans, til dæmis fríverslunarsamningur Norður-Ameríku og velferðarumbætur hafa verið tengd við miðjuflokksstefnu í anda samtímamanna eins og Tony Blairs og Gerhards Schröder en það er stefna sem gengur að stórum hluta út á að samtvinna hægristefnu og vinstristefnu innan markaðsmála og samfélagsmála. Annars hafa flest stefnumál hans verið vinstra megin. Í valdatíð Clintons var lengsta vaxtatímabil á friðartímum innan hagkerfis Bandríkjanna frá upphafi.

## Eftir forsetaembætti
Þegar Clinton hætti sem forseti sýndu kannanir að fleiri voru ánægðari með störf hans en nokkurs annars forseta síðan í Seinni heimsstyrjöldinni. Hann hefur verið virkur í mannúðarmálum sem og ræðumennsku. Hann stofnaði líknarsjóðinn William J. Clinton Foundation til að vekja athygli á alþjóðamálum eins og meðferð og úrræði við HIV/AIDS og hnattrænni hlýnun. Árið 2004 gaf hann út sjálfsævisöguna *My Life* og tók auk þess þátt í forsetaframboði konu sinnar, Hillary Clinton, árið 2008. Síðar tók hann þátt í forsetaframboði Barack Obama árið 2009. Sama ár var Bill Clinton kjörinn sérstakur sendifulltrúi til Haítí og árið 2010 stofnaði hann, ásamt George W. Bush, líknarsjóðinn Clinton Bush Haiti Fund.
## Monica Lewinsky-hneykslið
Bill Clinton átti í kynferðislegu sambandi við 22 ára gamla konu, Monica Lewinsky, árið 1995. Hún var lærlingur innan Hvíta hússins. Rannsókn á málinu varð á endanum til þess að Bill Clinton var dreginn fyrir landsdóm árið 1998 sökum þess að hann laug til um málið þegar hann var eiðsvarinn. Hann var síðar sýknaður eftir 21 dags réttarhöld þingsins árið 1999.

## Whitewater-málið
Whitewater-hneykslið vísar til þess þegar Bill og Hillary Clinton áttu í fasteignaviðskiptum með viðskiptafélögum sínum, Jim McDougal og konu hans, Susan McDougal, varðandi fyrirtæki þeirra, Whitewater Development Corporation. Þetta viðskiptatækifæri mistókst og rannsókn á málinu árið 1993 leiddi í ljós að Bill Clinton, sem ríkisstjóri Arkansas, hafði þrýst á David Hale til að lána McDougal hjónunum $300.000. Clinton hjónin hafa ekki verið ákærð fyrir þátttöku sína í þessu máli og halda fram sakleysi sínu.

## Heimildir
Thomas Keneally

**Thomas Michael Keneally** (fæddur 7. október 1935), einnig þekktur sem **Tom Keneally**, er ástralskur rithöfundur. Hann tók upp nafnið *Mick* fram til ársins 1964 í þeirri von að fjölskylda hans myndi síður þekkja bækur hans, en byrjaði svo að nota fullt nafn sitt. Hann er helst þekktur fyrir skáldsöguna *[[Listi Schindlers]]* (e. *Schindler's List*, upphaflega gefin út sem *Schindler's Ark*) frá 1982, sem vann Booker-verðlaunin og Steven Spielberg gerði síðar að frægri kvikmynd, *[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Listi Schindlers]]* (e. *Schindler's List*). Margar bóka hans byggjast á endurgerð sagnfræðilegra hluta þrátt fyrir að þær séu nýmóðins að stíl.
Paul Scott

**Paul Mark Scott** (25. mars 1920 – 1. mars 1978) var breskur rithöfundur, leikskáld og ljóðskáld, best þekktur fyrir fjórleik sinn *The Raj Quartet*. Hann vann Booker-verðalunin árið 1977 fyrir skáldsögu sína *Staying On*.
David Lodge

**David Lodge** (fæddur 28. janúar 1935 í London á Englandi; d. 1. janúar 2025) var breskur rithöfundur og prófessor í bókmenntafræði við háskólann í Birmingham. Bækur hans eru gjarnan gamansögur með akademískum undirtóni. Ein skáldsaga hans hefur verið þýdd á íslensku undir nafninu *[[Lítill heimur]]*.

## Skáldsögur
* *The Picturegoers* — 1960
* *Ginger You're Barmy* — 1962
* *The British Museum Is Falling Down* — 1965
* *Out of the Shelter* — 1970
* *Changing Places* — 1975
* *How Far Can You Go?* (í Bandaríkjunum: *Souls and Bodies*) — 1980
* *Small World: An Academic Romance* — 1984, þýdd á íslensku sem *[[Lítill heimur]]*
* *Nice Work* — 1988
* *Paradise News* — 1991
* *Therapy* — 1995
* *The Man Who Wouldn't Get Up: And Other Stories* — 1998
* *Home Truths: A Novella* — 1999
* *Thinks ...* — 2001
* *Author, Author* — 2004
Lítill heimur

***Lítill heimur*** (e. *Small World*) er skáldsaga eftir breska rithöfundinn David Lodge. Bókin var gefin út á íslensku árið 1994 og þýðandi var Sverrir Hólmarsson.
Ruth Prawer Jhabvala

**Ruth Prawer Jhabvala** (fædd 7. maí 1927; látin 3. apríl 2013) var þýskur rithöfundur af gyðingaættum, sem bæði hefur hlotið Booker-verðlaunin og Óskarsverðlaunin tvisvar.
Iris Murdoch

**Jean Iris Murdoch** (15. júlí 1919 – 8. febrúar 1999) var breskur rithöfundur og heimspekingur, fædd á Írlandi. Murdoch er best þekkt fyrir skáldsögur sínar, þar sem hún sameinar góða persónusköpun og vel uppbyggðan söguþráð og þar sem umfjöllunarefnið er oftar en ekki siðferðis- eða kynferðismál. Fyrsta útgefna skáldsaga hennar, *Under the Net*, var árið 2001 valin ein af 100 bestu skáldsögum sem hafa verið skrifaðar á ensku af American Modern Library. Hún stundaði nám í Somerville College í Oxford.
William Golding

**Sir William Gerald Golding** (19. september 1911 – 19. júní 1993) var breskur rithöfundur og ljóðskáld. Golding hlaut mýmörg verðlaun á rithöfundarferli sínum, þar á meðal Nóbelsverðlaunin í bókmenntum og Booker-verðlaunin. Hann er best þekktur fyrir skáldsögu sína *[[Höfuðpaurinn]]* (e. Lord of The Flies).
Kingsley Amis

**Sir Kingsley William Amis** (16. apríl 1922 – 22. október 1995) var enskur rithöfundur, ljóðskáld, gagnrýnandi og kennari. Eftir hann liggja yfir tuttugu skáldsögur, þrjú ljóðasöfn, smásögur og auk ýmissrar gagnrýni. Hann er faðir breska rithöfundarins Martin Amis.
Martin Amis

**Martin Amis** (fæddur 25. ágúst 1949; d. 19. maí 2023) var enskur rithöfundur. Hann var best þekktur fyrir bækurnar *Money* (1984), *London Fields* (1989), *Time's Arrow* (1991) og *The Information* (1995).

## Ritverk
### Skáldsögur
* *The Rachel Papers* (1973), kvikmynduð árið 1989
* *Dead Babies* (1975)
* *Success* (1978)
* *Other People* (1981)
* *Money* (1984)
* *London Fields* (1989)
* *Time's Arrow: Or the Nature of the Offense* (1991)
* *The Information* (1995)
* *Night Train* (1997)
* *Yellow Dog* (2003)
* *House of Meetings* (2006)
* *The Pregnant Widow* (2007)

### Söfn
* *Einstein's Monsters* (1987)
* *Two Stories* (1994)
* *God's Dice* (1995)
* *Heavy Water: And Other Stories* (1998)
* *State of England: And Other Stories* (1998)
* *Amis Omnibus* (1999)
* *The Fiction of Martin Amis* (2000)
* *Vintage Amis*

### Önnur verk
* *Invasion of the Space Invaders* (1982)
* *The Moronic Inferno: And Other Visits to America* (1986)
* *Visiting Mrs Nabokov: And Other Excursions* (1993)
* *Experience* (2000)
* *The War Against Cliché: Essays and Reviews 1971-2000* (2001)
* *Koba the Dread: Laughter and the Twenty Million* (2002) (um Jósef Stalín og rússneska sögu)
Gerald Ford

**Gerald Ford** (fæddur 14. júlí 1913, látinn 26. desember 2006) var 38. forseti Bandaríkjanna frá 9. ágúst 1974 til 20. janúar 1977 fyrir repúblikana. Hann fæddist í Omaha í Nebraska og útskrifaðist sem lögfræðingur frá Yale. Gegndi herþjónustu í sjóhernum 1942 til 1946. Að auki var hann þingmaður fyrir Michigan í fulltrúadeild Bandaríkjaþings 1949 til 1973 og leiðtogi flokks síns í deildinni 1965 - 1973 en demókratar höfðu þá meirihluta þar.

Hann var varaforseti Bandaríkjanna í forsetatíð Nixons og tók við þegar Nixon sagði af sér í kjölfar Watergate-hneykslisins. Hann tapaði síðan kosningunum 1976 fyrir Jimmy Carter. Stjórn hans var mjög umdeild, meðal annars vegna sakaruppgjafar sem hann veitti Nixon og vegna þess að í tíð hans hörfaði Bandaríkjaher endanlega frá Víetnam. Hann er eini forseti Bandaríkjanna sem hvorki var kosinn varaforseti né forseti í almennum kosningum.
Slangur

**Slangur** er óformlegt og óvandað orðfæri sem víkur frá viðurkenndum málreglum. Það þróast innan afmarkaðra hópa eða í sérstökum aðstæðum og einkennist af óvenjulegri orðmyndun, leik að orðum og myndmáli. Slangur er algengast í talmáli síður ritmáli, og getur stundum innihaldið útlenskublandað málfar sem endurspeglar sérstöðu og uppruna notenda þess.

## Orðsifjar
Orðið slangur (‘ráf, flakk; sóun; þvaður; slæðingur’) er aðlögun á hvorugkynsnafnorðinu slang (‘skrípiorð’). En það er fengið að láni úr dönsku *slang*, sem er raunar tökuorð úr ensku *slang* (‘*skraf, rabb*’). Ekki er vitað fyrir víst hvernig enska orðið varð til. Ein kenning er sú að það hafi verið af skandinavískum uppruna, e.t.v. úr norsku *slengeord* (‘smánaryrði’), *slengjenamn* (‘viðurnefni’).

## Slangur á Íslandi
Slanguryrði eru áberandi í íslensku samfélagi en málnotendur slanguryrða eru yfirleitt unglingar. Mörg slanguryrði eru af erlendum uppruna, sérstaklega ensku.

## Tengt efni

* Málsnið
* Netslangur
* Sletta
* Talmál

## Heimildir

## Tenglar
* ''Um slangur, slettur og bannorð''; grein í Morgunblaðinu 1982
* Slangurorðabókin
Herbert Hoover

**Herbert Clark Hoover** (10. ágúst 1874 – 20. október 1964) var 31. forseti Bandaríkjanna frá 4. mars 1929 til 4. mars 1933 fyrir repúblikana. Hann átti upptökin að nokkrum mikilvægum umbótum en er fyrst og fremst minnst fyrir heimskreppuna 1929 og þau vandræði sem fylgdu í kjölfarið. 

Hoover-stíflan er nefnd í höfuðið á honum.
Pastú

**Pastú** (پښتو) er tungumál talað í Suður-Asíu og er opinbert tungumál í Afganistan. 40-60 milljónir manns, Pastúnar tala pastú sem móðurmál. Pastú er indó-íranskt tungumál, eins og persneska. Það eru tvær mállýskur í pastú, norður-mállýska og suður-mállýska.

Pastú var gert að opinberu tungumáli í Afganistan 1936, þó stjórnvöld í Afganistan tali darí.

## Setningar og orð
* **Asalam Aleykum** - Halló
* **Ho** - Já
* **Na** - Nei
* **Hartsei samdi!** - Allt í lagi
* **Lütfan** - Gjörðu svo vel
* **Manana** - Takk
* **Abhaka** - Afsakið
* **Stanum tsei dæ?** - Hvað heitirðu?
* **Zema num... dæ** - Ég heiti...
* **Þa tsanga yei?** - Hvað segirðu?
* **Da shh-dæ** - Bara fínt
* **Dakhodei pei aman** - Bæ

## Tenglar
* Pastústafróf
Kórea

**Kórea** getur átt við eftirfarandi:
* Kóreuskaga - Skaga í Asíu
* Norður-Kóreu - Land á Kóreuskaga
* Suður-Kóreu - Land á Kóreuskaga
* Landið Kóreu - Land sem samanstóð af landsvæðinu sem Norður-Kórea og Suður-Kórea eru á
Aserska

**Aserska** eða **aserbaídsjanska** (*Azəri*, *Azərbaycan dili*, آذربايجان ديلی) er opinbert tungumál í Aserbaídsjan og er talað í Mið-Asíu af meira en 30 milljónum manna. Aserska var skrifuð með latnesku stafrófi, arabísku stafrófi og jafnvel kýrillísku stafrófi (sjá aserska stafrófið).

Aserska er tyrkískt tungumál, sem þýðir að hún er svipuð kasöksku, tyrknesku, kirgísku og úsbekísku.

## Nokkrar setningar og orð

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
* Námskeið í aserbaídjönsku (á ensku) 
* Setningar og orð á Wikivoyage (á ensku)

## Heimildir
Pixies

**Pixies** er bandarísk rokkhljómsveit sem stofnuð var 1986 í Boston, Massachusetts. Hún hætti árið 1993 en kom þó saman aftur árið 2004. Black Francis, Joey Santiago, Kim Deal, og Dave Lovering hafa verið meðlimir sveitarinnar allan hennar starfsaldur. Pixies nutu meðal vinsælda í heimalandinu en meiri á Bretlandseyjum og öðrum Evrópulöndum.

## Útgefið efni
### Breiðskífur

### Smáskífur
Warren G. Harding

**Warren Gamaliel Harding** (2. nóvember 1865 – 2. ágúst 1923) var bandarískur stjórnmálamaður og 29. forseti Bandaríkjanna fyrir repúblikana frá 4. mars 1921 þar til hann lést tveimur árum síðar 57 ára að aldri. Forsetatíð hans einkenndist af íhaldssemi og *[[laissez-faire]]* í bæði efnahags- og félagsmálum.

Harding var vinsæll forseti á sínum tíma en eftir dauða sinn fékk hann í auknum mæli það orð á sig að vera einn versti forseti í sögu Bandaríkjanna vegna fjölda hneykslismála úr stjórnartíð hans sem upplýst var um. Bar þar hæst Teapot Dome-hneykslið, sem snerist um mútugreiðslur sem meðlimir í stjórn Hardings höfðu tekið við í skiptum fyrir olíuvinnsluleyfi á landi ríkisstjórnarinnar í Wyoming og Kaliforníu.
Calvin Coolidge

**John Calvin Coolidge** (4. júlí 1872 – 5. janúar 1933) var 30. forseti Bandaríkjanna frá 2. ágúst 1923 til 4. mars 1929 fyrir repúblikana. Hann var varaforseti Bandaríkjanna í forsetatíð Warrens G. Harding og tók við af honum þegar hann lést í embætti. Hann vann síðan forsetakosningarnar 1924 auðveldlega. Meðal þekktustu embættisverka Coolidges var að veita frumbyggjum Bandaríkjanna fullan ríkisborgararétt.
Slys

**Slys** er þegar eitthvað fer óvænt og óviljandi úrskeiðis þannig að skaði hlýst af. Alvarlegustu slysin eru banaslys þar sem einhver lætur lífið. Slys geta falið í sér skaðabótaskyldu þegar einhver er valdur að slysi með gáleysi, með því að hlíta ekki öryggisreglum eða með því að gera ekki eðlilegar öryggisráðstafanir þar sem hætta er á slysum, t.d. við akstur bifreiðar eða á sjó.
Tónskáld

**Tónskáld** er einhver sem semur tónlist. Heitið á einkum við þá sem skrifa niður tónlist með einhvers konar nótnaskrift þannig að aðrir geti flutt hana.

## Tengt efni
* Tónverk
Tímaflakk (útvarpsleikrit)

**Tímaflakk** var íslenskt útvarpsleikrit, eða „útvarpssápuópera“ eins og þátturinn kallaði sig sjálfur, sem sendur var út á Rás 2 árið 2006. Að baki þessum þáttum stóðu þeir Bjarni Baldvinsson, Eyvindur Karlsson og Þórhallur Þórhallsson. Þátturinn fjallaði um þá sjálfa eftir 14 þúsund ár þegar fundin hefðu verið lyf gegn elli og dauða.

## Heimildir
* Þremenningar flakka um tímann Morgunblaðið
Brent Shaw

**Brent D. Shaw** er fornfræðingur og sagnfræðingur sem kennir fornaldarsögu við Princeton háskóla í New Jersey í Bandaríkjunum. 

Shaw lauk B.A. í fornfræði og mannfræði við University of Alberta árið 1968 og M.A. gráðu í fornfræði og fornaldarsögu við sama skóla 1971. Hann lauk doktorsgráðu frá Cambridge University árið 1978.

Shaw er sérfræðingur um Rómaveldi, Rómarsögu, einkum keisaratímann, rómversk trúarbrögð og rómverskar fornleifar.

## Helstu ritverk
**Environment and Society in Roman North Africa: Studies in History and Archaeology* (1995).
**Rulers, Nomads and Christians in Roman North Africa* (1995).
**Spartacus and the Slave Wars* (2001).

## Tengill
* Heimasíða Brents Shaw
Abasínska

**Abasínska** (abasínska: **Абаза**) er kákaus-tungumál sem er talað í Karachay-Cherkess lýðveldinu í Rússlandi. 45.000 manns tala hana.

## Tenglar
* Ethnologue Álitsgerðin (á ensku)
7. öldin f.Kr.

**7. öldin fyrir Krists burð** eða **7. öldin fyrir okkar tímatal** er tímabilið frá byrjun ársins 700 f.Kr. til enda ársins 601 f.Kr.

Assyría hóf að leggja undir sig Austurlönd nær á þessari öld. Undir lok aldarinnar tók ríkið að leysast upp og höfuðborg þeirra Níneve var lögð í rúst 612 f.Kr. Næstu öld á eftir ríkti Annað Babýlóníuveldið yfir frjósama hálfmánanum.

## Ár 7. aldar f.Kr.
Hipparkos (Platon)

***Hipparkos*** er samræða sem var eignuð forngríska heimspekingnum Platoni. Fræðimenn eru flestir á einu máli um að verkið hafi verið ranglega eignað Platoni.

## Tenglar
*
*
Fyrsti maí

**Fyrsti maí**, einnig kallaður **verkalýðsdagurinn** er alþjóðlegur baráttudagur verkalýðsins. 1889 hittust fulltrúar (annarra) alþjóðasamtaka kommúnista á ráðstefnu í París, í tilefni af því að hundrað ár væru liðin frá því að Parísarbúar tóku Bastilluna. Þar var ákveðið að gera fyrsta maí að baráttudegi hreyfingarinnar. 

Þessi tiltekni dagur var valinn meðal annars til að minnast blóðbaðsins á Haymarket í Chicago í Bandaríkjunum þremur árum áður. Á Íslandi var fyrsta kröfugangan á fyrsta maí gengin 1923 og hefur dagurinn verið löggiltur frídagur á Íslandi síðan 1966.

Í Bandaríkjunum og Kanada er haldið upp á verkalýðsdag (Labor Day) fyrsta mánudag í september. Hugmyndin um að heiðra verkamenn á þennan hátt var sett fram í Bandaríkjunum árið 1882 og fyrstu lagaákvæðin voru sett þar árið 1887. Í Ástralíu og Nýja-Sjálandi er haldið upp á verkalýðsdag í október.

## Eldri hefðir
1. maí sem hátíðisdagur rekur uppruna sinn allt aftur til heiðni en þar markaði hann endalok vetrar og upphaf sumars og í skandinavíu var haldið upp á 1. maí sem sumardaginn fyrsta. Eftir að kristni komst á helgaði kirkjan þennan dag dýrlingnum Valborgu sem var ensk prinsessa, trúboði og abbadís í Þýskalandi. Svíar halda ennþá upp á Valborgarmessu, en þó kvöldið fyrir 1. maí.

## Tilvísanir


## Tenglar
Almanaksskýringar Þorsteinn Sæmundsson, á vef Almanaks Háskóla Íslands, síðast breytt 24. 9. 2010
William Howard Taft

**William Howard Taft** (15. september 1857 – 8. mars 1930) var 27. forseti Bandaríkjanna fyrir repúblikana frá 4. mars 1909 til 4. mars 1913. Hann var stríðsmálaráðherra í ríkisstjórn Theodore Roosevelt. Taft hafði þau völd að hann varð í reynd forseti í fjarveru Roosevelts. Roosevelt studdi síðan framboð Tafts til forseta. Síðar varð ósætti milli þeirra sem klauf flokkinn fyrir forsetakosningarnar 1912. Það varð til þess að demókratinn Woodrow Wilson vann kosningarnar.

Árið 1921 skipaði Warren G. Harding Bandaríkjaforseti Taft í embætti forseta Hæstaréttar Bandaríkjanna. Hann gegndi þeirri stöðu þar til hann lét af störfum vegna heilsubrests í byrjun ársins 1930. Taft er eini forseti Bandaríkjanna sem hefur einnig verið Hæstaréttardómari.

## Tilvísanir
Daníelsslippur

**Daníelsslippur** var slippur í Vesturhöfn Reykjavíkurhafnar. Slippurinn var stofnaður árið 1936 af Daníel Þorsteinssyni sem hann er kenndur við. Vegna nýs skipulags fyrir Mýrargötusvæðið 2003 var ákveðið að slippurinn færi þaðan. Síðasta skipið var afgreitt úr slippnum 30. október 2006.
Norges Toppidrettsgymnas

**Norges Toppidrettsgymnas** (*Íþróttamenntaskóli Noregs*) er norskur einkaskóli á menntaskólastigi sem leggur áherslu á íþróttir og þjálfar þannig afreksmenn í íþróttum meðfram námi. NTG er staðsettur í Bærum, Geilo, Kongsvinger og Lillehammer. 

## Þekktir nemendur
* Marius Berg, skíðaskotfimi
* Ole Einar Björndalen, skíðaskotfimi
* Stian Eckhoff, skíðaskotfimi
* Marte Flage, skíaðskotfimi 
* Konráð Guðjónsson, hundasleðum
* Lasse Kjus, alpagreinar
* Liv Grete Skjelbreid Poirée, skíðaskotfimi
Ronald Syme

**Sir Ronald Syme** (11. mars 1903 &ndash; 4. september 1989) var nýsjálenskur sagnfræðingur og fornfræðingur.

## Æviágrip
Syme var fæddur og uppalinn á Nýja sjálandi. Hann nam franskar bókmenntir og fornfræði við háskólann í Auckland. Árin 1925 –1927 nam hann fornfræði við Oxford háskóla á Bretlandi og brautskráðist þaðan með gráðu í fornaldarsögu og heimspeki. Árið 1949 hlaut hann stöðu Camden-prófessors í fornaldarsögu við Brasenose College í Oxford og gegndi hann þeirri stöðu til starfsloka. Syme var einnig félagi á Wolfson College í Oxford frá 1970, þar sem árlegur fyrirlestur er haldinn í minningu hans.

Hann var aðlaður árið 1959. Syme hélt áfram skrifum sínum um fornfræði þar til hann lést 86 ára gamall.

## Ritverk
Helsta rit Symes var *[[The Roman Revolution]]* (1939), sem var greining á rómverskum stjórnmálum í kjölfar morðsins á Júlíusi Caesar.

Syme samdi einnig ævisögu Tacitusar í tveimur bindum (1958) og rit um rómverska sagnaritarann Sallústíus (1964).
Ísajos

**Ísajos** (uppi á 4. öld f.Kr.) var einn af attísku ræðumönnunum tíu samkvæmt alexandrísku hefðinni. Hann var nemandi Ísókratesar í Aþenu en kenndi síðar Demosþenesi auk þess að vinna fyrir sér sem ræðuhöfundur fyrir aðra. Einungis ellefu ræður eru varðveittar eftir Ísajos auk brota úr þeirri tólftu. Þær fjalla að mestu leyti um erfðamál en ein þeirra fjallar um  borgaraleg réttindi. Díonýsíos frá Halikarnassos líkti stíl hans við stíl Lýsíasar en Ísajos virðist hafa verið hrifnari af hvers kyns rökbrellum.
Andókídes

**Andókídes** (forngríska **Ανδοκίδης**, 440 – 390 f.Kr.) var einn af attísku ræðumönunum tíu samkvæmt alexandrísku hefðinni.
Attísku ræðumennirnir

**Attísku ræðumennirnir** voru taldir bestur ræðumenn og ræðuhöfundar Grikklands til forna (einkum á 5.–4. öld f.Kr.). Alexandrísku fræðimennirnir Aristófanes frá Býzantíon og Aristarkos frá Samóþrake tóku saman listann. Á honum voru:

* Antífon
* Andókídes
* Lýsías 
* Isókrates
* Isajos
* Æskínes
* Lýkúrgos 
* Demosþenes
* Hýpereides
* Deinarkos

Ræður þeirra voru ein meginfyrirmynd attisista síðar meir.
Hippías minni (Platon)

***Hippías minni*** (eða ***Um lygi***) er samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon. Samræðan er í hópi elstu samræðanna, samin á yngri árum Platons en ekki er vitað nákvæmt ártal hennar.

Samræðan er nefnd eftir fræðaranum Hippíasi frá Elís sem er viðmælandi Sókratesar í samræðunni.

## Tenglar
* 
*
Bryggja

**Bryggja** er fastur pallur við vatn eða sjó þar sem skip eða bátar leggja að og eru fermd og affermd. Ólíkt hafnargarði rennur vatnið frjálst undir bryggju og hún skapar þannig minni hættu á brimi og uppsöfnun sands eða leðju á botninum. Sérstök tegund af bryggju er flotbryggja.
Grandahólmi

**Grandahólmi** er hólmi sem nú er orðinn hluti af uppfyllingu á Örfirisey. Þar telja sumir að upphaflega hafi staðið verslunarhús danskra kaupmanna í Reykjavík (Hólmskaupstaður) frá því verslun hófst í Reykjavík um 1520 en aðrir hafa bent á að ólíklegt sé að nothæft skipalægi hafi verið vestan við Örfirisey og því líklegra að kaupstaðurinn hafi verið við víkina. 1715 voru síðan verslunarhús reist í Örfirisey. 

Fyrir utan Grandahólma eru Hólmasker í Hólmasundi milli Örfiriseyjar og Akureyjar. Þar hefur hugsanlega fyrr á tímum verið gengt yfir á fjöru.
Átjánda konungsættin

**Átjánda konungsættin** í Egyptalandi hinu forna er hugsanlega frægasta konungsættin í sögu Forn-Egypta. Hún telur nokkra af valdamestu faraóum Egyptalands og Tútankamon sem varð einhver frægasti fornleifafundur sögunnar þegar gröf hans fannst óhreyfð í Dal konunganna. 

Stofnandi konungsættarinnar var Amósis 1., bróðir Kamósiss, síðasta konungs sautjándu konungsættarinnar. Amósis tókst að losa Egyptaland endanlega við hina hötuðu Hyksos sem ríktu yfir Egyptalandi á öðru millitímabilinu (um 1648-1540 f.Kr.). Með átjándu konungsættinni hefst því Nýja ríkið í Egyptalandi. 

Meðal þekktustu valdhafa þessa tímabils má nefna Hatsepsut drottningu (sem ríkti fyrir ungan stjúpson sinn), Amenhótep 3. sem fyrstur skrifaðist reglulega á við valdhafa í öðrum löndum, og Akenaten sem bjó til ný trúarbrögð. 

## Tímaás yfir átjándu konungsættina

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:10 bottom:30 right:130 left:20
AlignBars = justify

DateFormat = yyyy
Period = from:-1560 till:-1290
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:-1560
ScaleMinor = unit:year increment:25 start:-1560

Colors =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red
  id:eon    value:rgb(1,0.7,1)   # light purple

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -1550 till: -1525 color:PA text:"Amósis 1."
  from: -1525 till: -1504 color:PA text:"Amenhótep 1."
  from: -1504 till: -1492 color:PA text:"Tútmósis 1."
  from: -1492 till: -1479 color:PA text:"Tútmósis 2."
  from: -1479 till: -1425 color:PA text:"Tútmósis 3."
  from: -1479 till: -1457 color:PA text:"Hatsepsút"
  from: -1425 till: -1399 color:PA text:"Amenhótep 2."
  from: -1399 till: -1389 color:PA text:"Tútmósis 4."
  from: -1389 till: -1351 color:PA text:"Amenhótep 3."
  from: -1351 till: -1337 color:PA text:"Akenaten"
  from: -1336 till: -1334 color:PA text:"Smenkkare"
  from: -1334 till: -1325 color:PA text:"Tútankamún"
  from: -1325 till: -1321 color:PA text:"Keperkeprúre Aí"
  from: -1321 till: -1292 color:PA text:"Hóremheb"

  barset:skip

*En sjá [[Tímasetningar í sögu Egyptalands hins forna]]*.
Nítjánda konungsættin

**Nítjánda konungsættin** var önnur konungsætt Nýja ríkisins. Hún var stofnuð af embættismanninum Ramses 1. sem Hóremheb kaus sér að eftirmanni. Þessi konungsætt er þekktust fyrir landvinninga í Ísrael, Líbanon og Sýrlandi. Egypska ríkið náði sinni mestu útbreiðslu í valdatíð Setis 1. og Ramsesar 2. sem áttu í langvinnum átökum við Líbýumenn og Hittíta. 

Lokaár konungsættarinnar einkenndust af innbyrðis valdabaráttu milli erfingja Merneptas. Síðasti valdhafinn var Tvosret, ekkjudrottning Setis 2. sem líklega hefur verið steypt af stóli af Setnakte, stofnanda tuttugustu konungsættarinnar.

## Tímaás yfir nítjándu konungsættina

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:130 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-1300 till:-1150
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-1292

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -1292 till: -1290 color:PA text:"Ramses 1. (1292 f.Kr. &ndash; 1290 f.Kr.)"
  from: -1290 till: -1279 color:PA text:"Seti 1. (1290 f.Kr. &ndash; 1279 f.Kr.)"
  from: -1279 till: -1213 color:PA text:"Ramses 2. (1279 f.Kr. &ndash; 1213 f.Kr.)"
  from: -1213 till: -1203 color:PA text:"Mernepta (1213 f.Kr. &ndash; 1203 f.Kr.)"
  from: -1203 till: -1199 color:PA text:"Amenmesse (1203 f.Kr. &ndash; 1199 f.Kr.)"
  from: -1199 till: -1193 color:PA text:"Seti 2. (1199 f.Kr. &ndash; 1193 f.Kr.)"
  from: -1193 till: -1187 color:PA text:"Sipta (1193 f.Kr. &ndash; 1187 f.Kr.)"
  from: -1187 till: -1185 color:PA text:"Tvosret (1187 f.Kr. &ndash; 1185 f.Kr.)"
  barset:skip
Tuttugasta konungsættin

**Tuttugasta konungsættin** í Egyptalandi hinu forna var þriðja og síðasta konungsætt Nýja ríkisins. Hún var sett á stofn af Setnakte en helsti valdhafi tímabilsins var Ramses 3. sem tók sér Ramses 2. til fyrirmyndar.

Á tíma tuttugustu konungsættarinnar hófust skipuleg grafarrán í Dal konunganna og þurrkar og lágt vatnsborð Nílar ollu því að síðustu konungar ættarinnar voru nánast valdalausir. Í tíð Ramsesar 11. voru það í reynd prestar Amons í Þebu sem ríktu yfir Efra Egyptalandi og Smendes, stofnandi tuttugustu og fyrstu konungsættarinnar, yfir Neðra Egyptalandi.

## Tímaás yfir tuttugustu konungsættina

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:10 bottom:30 right:130 left:20
AlignBars = justify

DateFormat = yyyy
Period = from:-1186 till:-1050
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:50 start:-1186
ScaleMinor = unit:year increment:5 start:-1186

Colors =
 id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97)
 id:PA value:green
 id:GP value:red
 id:eon value:rgb(1,0.7,1) # light purple

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
 barset:Rulers

PlotData=
 width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
 barset:Rulers

 from: -1186 till: -1183 color:PA text:"Setnakte (1186 f.Kr. – 1183 f.Kr.)"
 from: -1183 till: -1152 color:PA text:"Ramses 3. (1183 f.Kr. – 1152 f.Kr.)"
 from: -1152 till: -1146 color:PA text:"Ramses 4. (1152 f.Kr. – 1146 f.Kr.)"
 from: -1146 till: -1142 color:PA text:"Ramses 5. (1146 f.Kr. – 1142 f.Kr.)"
 from: -1142 till: -1134 color:PA text:"Ramses 6. (1142 f.Kr. – 1134 f.Kr.)"
 from: -1134 till: -1126 color:PA text:"Ramses 7. (1134 f.Kr. – 1126 f.Kr.)"
 from: -1126 till: -1124 color:PA text:"Ramses 8. (1126 f.Kr. – 1124 f.Kr.)"
 from: -1124 till: -1106 color:PA text:"Ramses 9. (1124 f.Kr. – 1106 f.Kr.)"
 from: -1106 till: -1102 color:PA text:"Ramses 10. (1106 f.Kr. – 1102 f.Kr.)"
 from: -1102 till: -1069 color:PA text:"Ramses 11. (1102 f.Kr. – 1069 f.Kr.)"

 barset:skip
Þriðja millitímabilið

**Þriðja millitímabilið** í sögu Egyptalands hins forna nær frá dauða síðasta konungs tuttugustu konungsættarinnar, Ramsesar 11., þar til síðasta konungi tuttugustu og fimmtu konungsættarinnar frá Núbíu var steypt af stóli og tuttugasta og sjötta konungsættin tók við.

Einkenni á þessu tímabili er veikt konungsvald. Þegar í valdatíð Ramsesar 11. voru æðstuprestar Amons í Þebu orðnir í reynd valdhafar í Efra Egyptalandi og Smendes 1. ríkti yfir Neðra Egyptalandi. Landið var aftur sameinað af Sosenk 1., stofnanda tuttugustu og annarrar konungsættarinnar (*Sísak* í Biblíunni) en eftir valdatíð Osorkons 2. klofnaði landið aftur í tvennt. Borgarastyrjöld og innbyrðis átök klufu síðan þessi ríki enn frekar. 

Óstöðugleikinn varð til þess að konungar Núbíu gátu aukið vald sitt til norðurs og Píje af tuttugustu og fimmtu konungsættinni tókst að sameina landið undir sinni stjórn. Erfingjar hans Taharka og Tanútamon áttu í átökum við Assýringa og tuttugasta og sjötta konungsættin var mynduð af leppkonungum þeirra. Veldi Egyptalands hafði þá hnignað mikið og Egyptar áttu sér ekki viðreisnar von gagnvart öflugum nýjum heimsveldum Persa og síðar Grikkja og Rómverja.
Tuttugasta og fimmta konungsættin

**Tuttugasta og fimmta konungsættin** í Egyptalandi hinu forna kom frá borgríkinu Napata í Kús þaðan sem Píje lagði allt Egyptaland undir sig. Maneþon minnist hvorki á fyrsta konunginn, Píje, né þann síðasta, Tanútamon, en nægilegar heimildir eru fyrir tilveru þeirra beggja. Tuttugasta og fimmta konungsættin er síðasta konungsætt þriðja millitímabilsins. 

Frá valdatíma Taharkas voru konungar þessarar ættar reknir æ lengra suður til Núbíu, fyrst af Assýringum og síðan af konungum tuttugustu og sjöttu konungsættarinnar. Afkomendur þeirra settust að í Núbíu þar sem þeir stofnuðu konungsríki í Napata (656 f.Kr. - 590 f.Kr.) og síðar í Meróe (590 f.Kr. - 4. aldar).
Hollywood

**Hollywood** er hverfi í Los Angeles í Bandaríkjunum norðvestan við miðborgina. Vegna sögu hverfisins sem miðpunktar bandarísks kvikmyndaiðnaðar er nafn þess gjarnan notað sem samheiti fyrir gjörvallan sjónvarps- og kvikmyndaiðnað Bandaríkjanna. Nú á dögum hafa þó flest stóru kvikmyndaverin flutt starfssemi sína á aðra staði innan Los Angeles-svæðisins en mörg sérhæfð fyrirtæki sem starfa við kvikmyndir (til dæmis við klippingu, eftirvinnslu, tæknibrellur, lýsingu og leikmuni) eru ennþá staðsett þar.

## Saga Hollywood
Hollywood var upprunnalega smábær í eyðimörk Kaliforníu. Fyrsta húsið sem var byggt í Hollywood var lítið músteina hús árið 1853. H.J. Whitley er sagðist „Faðir Hollywood“ en var það hann sem umbreytti bænum í ríkt og eftirsótt íbúðahverfi. Um aldarmót 20. aldarinnar var það Whitley sem stóð á baki þess að rafmangs-, gas- og símalínur voru settar upp í nýja úthverfinu. Þrátt fyrir þetta kusu bæjarbúar Hollywood um það að láta sameina bæinn þeirra við Los Angeles en var það vegna vatnsskorts sem ríkti í Hollywood á þessum tíma. 

Árið 1911 var fyrsta kvikmyndaverið var opnað á Sunset Boulevard og áður en langt var um liðið voru 20 fyrirtæki byrjuð að framleiða myndir í bænum. Staðsetning, umhverfi og veðurfar Hollywood gerði það að verkum að það ver mjög eftirsóttur staður til þess að taka upp og framleiða myndir. Staðurinn hefur mjög fjölbreytt landslag og var veðrið yfirleitt sólríkt og heitt. 

Árið 1915 var Hollywood orðin miðpunktur bandaríska kvikmyndaiðnaðarins. En eftir seinni heimstyrjöldinni fór þetta að breytast og fóru menn frekar að taka upp í við alvöru landlag frekar en inni í kvikmyndaveri. Þetta gerði það að verkum að sjónvarps framleiðendur opnuðu upptökuver í gömlu kvikmyndaverunum. Sjónvarpsþáttaiðnaðurinn fór stigvaxandi og á sjötta áratug síðustu aldar og varð Hollywood staðurinn þar sem allir í sjónvarpsþáttaiðnaðinum vildu vera. 

## Hollywoodskiltið
Skiltið var fyrst byggt 1923 og á því stóð „Hollywoodland“ til þess að auglýsa ný hús sem voru í byggingu á svæðinu. Á fjórða áratugnum var skiltið gert upp og var „land“ hlutinn tekinn af. Skiltið sem við þekkjum í dag var reist árið 1978.
Amsterdam (bók)

***Amsterdam*** (1998) er skáldsaga eftir breska rithöfundinn Ian McEwan, en fyrir hana hlaut hann Booker-verðlaunin árið 1998.
Friðþæging

***Friðþæging*** (2001) (e. *Atonement*) er skáldsaga eftir breska rithöfundinn Ian McEwan og oft talin til hans bestu verka. Bókin komst inn á stutta lista Booker-verðlaunanna árið 2001, en McEwan hafði þegar unnið þau verðlaun einu sinni fyrir skáldsöguna Amsterdam.

Bókin var þýdd á íslensku af Rúnari Helga Vignissyni.
Steinsteypugarðurinn

***Steinsteypugarðurinn*** (e. *The Cement Garden*) er skáldsaga eftir breska rithöfundinn Ian McEwan, gefin út árið 1978. Sagan var kvikmynduð árið 1993, undir sama heiti, og léku Charlotte Gainsbourg og Andrew Robertson aðalhlutverkin. Tilvitnun úr bókinni má finna í upphafi lags söngkonunnar Madonnu „What It Feels Like for a Girl“.

Bókin var þýdd af rithöfundinum Einari Má Guðmundssyni.
Eilíf ást

***Eilíf ást*** (e. *Enduring Love*) er skáldsaga eftir breska rithöfundinn Ian McEwan. Þýðandi bókarinnar á íslensku er Geir Svansson og hún var gefin út hjá bókaforlaginu Bjarti.
Vinarþel ókunnugra

***Vinarþel ókunnugra*** (e. *The Comfort of Strangers*) er skáldsaga eftir breska rithöfundinn Ian McEwan. Hún var þýdd á íslensku af Einari Má Guðmundssyni.
Vernon G. Little

***Vernon G. Little*** (eða **Vernon God Little**) er skáldsaga eftir ástralska rithöfundinn D.B.C. Pierre, en fyrir hana hlaut hann Booker-verðlaunin árið 2003. Bókin kom út á íslensku hjá bókaforlaginu Bjarti.

## Heimildir
Kiran Desai

**Kiran Desai** (fædd 3. september 1971) er indverskur rithöfundur. Skáldsaga hennar *Horfin arfleifð* (*The Inheritance of Loss*) vann Booker-verðlaunin árið 2006 og National Book Critics Circle í flokki skáldsagna sama ár. Hún er dóttir rithöfundarins Anita Desai.
Sagan af Pí

***Sagan af Pí*** er skáldsaga eftir kanadíska rithöfundinn Yann Martel, en fyrir hana hlaut hann Booker-verðlaunin árið 2002. Bókin kom út á íslensku hjá bókaforlaginu Bjarti í þýðingu Jóns Halls Stefánssonar árið 2003.
Naustið

**Naustið** var veitingastaður við Vesturgötu í Reykjavík, stofnaður árið 1954 af Halldóri S. Gröndal. Aðalsalur staðarins minnti á borðsal í skipi með kýraugu í stað glugga, en á efri hæð var bar í baðstofustíl sem hannaður var af Sveini Kjarval.

Staðurinn er meðal annars frægur fyrir að hafa átt upptökin að þeim Þorrablótsmatseðli sem almennt er að nota í dag. Staðurinn auglýsti fyrst Þorrablót með þessu sniði árið 1958. Eftir að hafa verið einn kunnasti veitingastaður Reykjavíkur um árabil fór vegur Naustsins að lokum hnignandi og það lokaði árið 2006.

## Heimildir