Epli

**Epli** er aldinávöxtur eplatrésins (fræðiheiti: *Malus domestica*) sem er af rósaætt. Eplatré eru lauftré sem komu upprunalega frá Mið-Asíu. Trjátegundina *[[Malus sieversii]]* er enn í dag hægt að finna í fjallendum Mið-Asíu.

Til eru yfir 7.500 þekkt plöntuafbrigði af eplum. Epli er sá ávöxtur sem er hvað mest ræktaður í heiminum. Þau eru ýmist með gult, grænt eða rautt hýði eða þá að litur þeirra er blanda af þessum litum. Epli eru notuð í margvíslega matargerð, þau eru elduð, borðuð fersk og eplasafi og eplasíder eru vinsælir drykkir.

Epli koma fyrir í goðsögum og trúarbrögðum margra menningarheima.

Árið 2010 var erfðamengi eplisins ráðið sem varð til þess að framfarir urðu á sviði læknisfræði og sértækrar ræktunar epla. Það ár er áætlað að um 69 milljón tonn af eplum hafi verið ræktuð í heiminum og þar af hafi um helmingur verið ræktaður í Kína. Næst á eftir koma Bandaríkin með um 6% framleiðslunnar, því næst Tyrkland, Ítalía, Indland og loks Pólland. 

## Menningarlegar vísanir
Barkakýlið sem skagar út úr hálsi karla stundum kallað *adamsepli* og á það rætur í þjóðsagnakenndri síðari tíma skýringu á fyrstu Mósebók og brottrekstri Adams og Evu úr aldingarðinum Eden. Oft er sagt að skilningstréð hafi verið eplatré og eplið hafi staðið í Adam þegar hann beit í það í óþökk guðs. Í hebreskri útgáfu Biblíunnar kemur ekki fram hvers konar ávöxt var um að ræða en misskilninginn má rekja til þýðingar á latneska orðinu *malum* sem merkir bæði illsku og epli. Orðið er þó ekki notað í latneskri þýðingu Biblíunnar því þar er notað orðið *fructus*, sem merkir „ávöxtur“.

Í norrænni goðafræði er sagt frá því í upphafi Skáldskaparmála Eddu Snorra Sturlusonar að gyðjan Iðunn hafi átt að gæta gullepla sem tryggðu goðunum eilífa æsku.

Í grískri goðafræði koma epli meðal annars við sögu í frásögninni af þrætueplinu og gullnu eplum Vesturdísanna.

Epli koma við sögu í mörgum þekktum ævintýrum meðal annars sögunni af Mjallhvíti þar sem vonda stjúpan gaf Mjallhvíti eitrað epli.

## Ýmsar sortir af eplum

File:Discovery apples.jpg|**[[Discovery]]**
Image:Red Apple.jpg|**[[Gala]]**
File:Red delicious apples.jpg|**[[Red Delicious]]**
Image:GreenApple.png|**[[Granny Smith]]**
Image:Fuji apple.jpg|**[[Fuji (epli)|Fuji]]**
Image:Golden delicious apple.jpg|**[[Golden delicious]]**
File:Apfel jonagold.JPG|**[[Jonagold]]**

Image:Granny smith closeup.jpg|**[[Granny Smith]]**
Image:McIntosh with sticker by Lars Zapf 2006-03-30 cropped.jpg|**[[McIntosh (epli)|McIntosh]]**  
Image:Malus-Ananasrenette.jpg|**[[Ananasrenette]]**
File:Aliceapple.JPG|**[[Alice (epli)|Alice]]** 
File:Malus-Cox-Pomona.jpg|**[[Cox Pomona]]**

Image:Lobo cultivar.jpg|**[[Lobo (epli)|Lobo]]**
File:Malus-James-Grieve.jpg|**[[James Grieve]]**
File:Summerred.jpg|**[[Summerred]]**
File:Malus-Cripps-Pink.jpg|**[[Pink Lady]]**
File:Malus-Boskoop organic.jpg|**[[Belle de Boskoop]]**


## Nokkrar sortir sem eru notaðar á Íslandi

File:Aroma äpple 2015.jpg|**[[Aroma(epli)|Aroma]]**
Image:Stor klar astrakan.jpg|**[[Stor Klar Astrakan]]**
File:Gubbäpple Gamla Staberg.jpg|**[[Gubbäpple]]**
Image:Summerred.jpg|**[[Summerred(epli)|Summerred]]**
Image:Hampus.jpg|**[[Hampus (epli)|Hampus]]**
Image:Yellow Transparent.jpg|**[[Transparente Blanche]]**
File:Moderträdet Sävstaholmsäpplet.jpg|**[[Sävstaholm]]**


## Tilvísanir