open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Original Animation Video

**Original Video Animation** (japanska: オリジナル・ビデオ・アニメーション, orijinaru bideo animēshon- íslenska: upprunlegt hreyfimyndband), oft stytt yfir í **OVA** (オーブイエー, Ōbuiē) er hugtak notað í Japan yfir anime sem er gefið út beint til sölu, án þess að vera fyrst sýnt í sjónvarpi eða í bíói. Upphaflega voru OVA titlar gefnir út á VHS, en nú til dags eru þeir gefnir út á mynddiskum. 

Upphaflega var **OAV** (sem stendur fyrir "Original Animation Video") var notað í stað **OVA** og þýðir það sama, en **OAV** er of líkt hugtakinu AV (*Adult Video* eða dónamyndband), sem olli misskilningi meðal kaupenda, sem varð til að þessu var skipt yfir í OVA. 

## Tengt efni
* Hellsing (OVA)
Hellsing: The Dawn

**Hellsing: The Dawn** (enska fyrir „Hellsing: Dögunin“) er manga bók, og forsaga mangasögunnar Hellsing eftir Kouta Hirano, sem fjallar um Alucard og Walter C. Dornez er þeir brjótast inn í höfuðstöðvar Millenniums í Varsjá árið 1944 en sagan gerist í seinni heimsstyrjöldinni frá árunum 1944 til 1945.

## Saga
*Dögunin* fjallar um hinn 14 ára Walter C. Dornez og Alucard er þeir ráðast á bækistöðvar Millennium stofnuninannar í Varsjá í Póllandi í September 1944 um miðja Uppreisnina í Varsjá í seinni heimsstyrjöldinni. 

Faðir Integru, Sir Arthur Hellsing, og Sir Hugh Islands koma einnig fram en Arthur virðist hafa verið klúr og ergjandi fyllibytta (en þó ekki óhæfur) á þeim tíma. 

Í fyrsta kaflanum er grunnsöguþráðurinn kynntur. Sköpun uppvakninga, sem eru hinir lifandi dauðu sem nota má í stríði, er greinilega sýnt. Þar kynnumst við líka Walter í fyrsta skipti, sem sjálfsöruggum og nokkuð hrokafullum ungum drengi - tilbúnum að berjast. Einnig kynnumst við helsta vopni Walters, vírum. Þeir Alucard berjast báðir við sterkustu vampírur Milleniums og nokkrar úr fyrrum Hellsing manga bókum, eins og Kapteininn, yngri og fjarsýnari Rip van Winkle og óþekkta veru sem er vafin inn í sárabönd og hefur einfaldlega verið kölluð **"Hún"** af Lækninum og Majorinum. Það eru uppi vangaveltur um að **Hún** sé virkilega Zorin Blitz.

## "Girlycard"

Í *Döguninni* hefur Alucard tekið sér form ungrar stúlku en enn er ekki vitað af hverju. Aðdáendur seríunnar hafa meira að segja byrjað að kalla hann "Girlycard".

## Útgáfa
*Dögunin* er gefin út með óreglulegu millibili í sérstökum útgáfum af Young King OURs en aðeins sex kaflar hafa verið gefnir út hingað til. Það er heldur ekki vitað hvort dögunin verði einhvern tímann gefin út sem tankōbon eins og upprulegalegu *Hellsing* mangabækurnar, en ef litið er á það með hliðsjón af vinsældum Dögunarinnar (sem og Hellsings og Kouta Hirano) er líklegt að það verði gert.

## Dögunin í Hellsing OVA
Vegna vinsældar bókarinnar, mikilvægi söguþráðarins í sambandi við Hellsing, og það að nokkur atriði úr *Döguninni* birtust í OVA myndskeiði er talið líklega að *Dögunin* verði gerð að anime í Hellsing OVA seríunni. Þessar vangaveltur eru styrktar enn frekar með því að Alucard birtist í lok fyrsta OVA þáttarins í stelpulíki.

## Kaflar
* **Kafli 1:** Chapter 001 - The Dawn 1
* **Kafli 2:** Chapter 002 - The Dawn 2
* **Kafli 3:** Chapter 003 - The Dawn 3
* **Kafli 4:** Chapter 004 - The Dawn 4
* **Kafli 5:** Chapter 005 - The Dawn 5
* **Kafli 6:** Chapter 006 - The Dawn 6

## Tengt efni
*Seinni heimsstyrjöldin
*Hellsing (manga)
*Hellsing (OVA)
*Kouta Hirano
*Young King OURs
Hellsing (þættir)

***Hellsing*** eru japanskir anime-þættir byggðir á japanska manga titlinum Hellsing eftir Kouta Hirano. Margir töldu að sjónvarpsþáttaröðin fylgdi söguþræði Hellsings ekki nægilega vel, þannig að gerð var Hellsing OVA sería.

## Þættir
# The Undead
# Club M
# Sword Dancer
# Innocent as a Human
# Brotherhood
# Dead Zone
# Duel  
# Kill House 
# Red Rose Vertigo 
# Master of Monsters 
# Transcend Force 
# Total Destruction 
# Hellfire

## Tengt efni
* Hellsing (manga)
* Hellsing (OVA)
* 
* Kouta Hirano
Alucard (Hellsing)

**Alucard** (japanska: アーカード, Ākādo) er persóna úr japönsku anime og manga teiknimyndaseríunni *[[Hellsing]]*. Hann var skapaður af Kouta Hirano. Alucard er aðalsöguhetja japönsku Manga seríunar *[[Hellsing]]* og líka einn af máttugustu stríðsmönnum Hellsings. 

Það kemur fram seint í seríunni að Alucard er greifinn Dracula.
Kenning

**Kenning** (enska: *theory*) er safn tengdra fullyrðinga til að skýra eða skilja. Einnig er hægt að skilja hugtakið sem „staðfesta hugmynd okkar um veruleikann og um tengsl milli fyrirbæra“.

Það er engin ein leið til að setja fram kenningu. Vísindamenn reyna þó að sjálfsögðu að miða kenningar við fyrri athuganir og nota svo einhvers konar sköpunargáfu og hugarflug til að útvíkka fyrri kenningar og koma þannig með hugsanlega og, í flestum tilfellum, líklega útskýringu á því af hverju hlutirnir eru eins og þeir eru. Einn mikilvægasti þáttur kenningar verður að vera sá að það sé hægt að afsanna hana með tilraun. Kenningar sem ekki er hægt að afsanna með tilraun teljast ekki til fullgildra kenninga. Dæmi um blátt áfram kenningu sem auðvelt er að prófa er: "xxx". Dæmi um kenningu sem ekki er hægt að prófa er: *Allt [[súkkulaði]] hverfur þegar enginn horfir á það og verður svo aftur til aftur um leið og einhver horfir aftur á það.* Það er ómögulegt að afsanna þessa kenningu. Það verður samt að gera sér grein fyrir því að ef ekki er hægt að afsanna tilgátu þá getur hún vel verið sönn. Það eina er að hún er ekki vísindaleg.

Vísindamenn eiga einnig að vera hlutlausir þegar þeir setja fram kenningar. Þetta atriði er ekki alltaf staðreynd þar sem ákvarðanir vísindamann litast að sjálfsögðu að fyrri reynslu þeirra.

Almennt gildir að því einfaldari sem kenningar eru, því betra. Auðveldara er að prófa kenningu sem hefur fáar breytur en kenningu sem hefur margar. Kenning sem hefur fáar breytur til að kann eitthvað atriði, s.s. A hefur áhrif á B, er jafnframt betri en kenning sem hefur margar breytur, að því gefnum að þær útskýra hið sama.

## Notkun í aðferðafræði og tölfræði

Í aðferðafræði og tölfræði er talað um núlltilgátu (H0) annars vegar og aðaltilgátu (H1) hins vegar. Núlltilgátan segir til um að engin tengsl séu á milli þeirra breyta sem í hlut eiga. Aðaltilgátan er aftur á móti að þessi tengsl séu til staðar.

* **Tilgátukenning** er safn skilyrtra setninga og tilgáta (enska: hypothesis) sett fram sem prófanleg kenning (enska: empirical observations).
* **Túlkunarkenning** er samstætt sjónarhorn sett fram til aukins skilnings en er ekki prófanleg.

Kenning er vel rökstudd hugmynd um hvernig eitthvað er (til dæmis líffræðikenning eða sagnfræðikenning) eða hvernig eitthvað eigi að vera (til dæmis siðfræðikenning). Kenning er venjulega talin vera betur rökstudd og traustari en tilgáta, sem segja má að sé upplýst ágiskun. Í raunvísindum er *kenning* tækniheiti yfir tilgátu sem ítrekað hefur staðist raunprófanir og þykir þá lýsa viðfangi sínu vel. Vísindalegar kenningar verða að vera hrekjanlegar, þ.e. skilyrðin sem uppfylla þarf til þess að hrekja kenninguna þurfa að vera tilgreind.

## Tengt efni
* Flekakenningin
* Jarðmiðjukenningin
* Sálfræðileg kenning
* Sólmiðjukenningin

## Tilvísanir
Storkuberg

**Storkuberg** er bergtegund, sem myndast þegar bergkvika, sem á upptök í möttli jarðar, storknar. Storkuberg skiptist í gosberg, gangberg og djúpberg. 

Storkuberg er algengasta bergtegundin í jarðskorpunni, einkum á hafsbotninum þar sem stöðugt flæðir upp kvika á flekaskilum. Ástæða þessa kvikuuppsstreymis er klofnun geislavirkra efna djúpt niðri í möttli sem veldur varmamyndun. Þennan varma þarf jörðin að losa sig við og gerir það m.a. með því að senda heitt, bráðið berg upp á yfirborð þar sem það kólnar og varminn hverfur út í andrúmsloftið.

Gosberg er ríkjandi á Íslandi. Fundist haf 25 tegundir storkubergs á Íslandi. Langalgengastu storkubergtegundir er þóleiít, ólivínþóleiít, gabbró og rýólít. 

## Helstu tegundir
### Gosberg og gangberg
* Basalt (basískt)
** Blágrýti
** Grágrýti
** Móberg
* Andesít (ísúrt)
* Líparít (Hrafntinna, Biksteinn, Baggalútur)

### Djúpberg
* Gabbró(basískt)
* Díórít (ísúrt)
* Granít (súrt)

## Tengill
## Tilvísanir
Basalt

**Basalt** er basískt storkuberg (gosberg) samansett af plagíóklasi, ólivíni, pýroxeni og seguljárnsteins-steindum. Gjarnan er í því einnig basaltgler. Basalt er með kísilsýru innan við 52%. 

## Lýsing
Basalti er skipt niður í flokka eftir útliti og gerð: 
* Blágrýti er dulkornótt og þétt
* Grágrýti er smákornótt og ferskt
* Móberg og Gjall er glerkennt basalt ráðandi

## Grunnmassi
Helstu steindirnar eru plagíóklas-feldspat, 40-50% bergsins; pýroxen, 40-50% og málmsteindir einsog oxíð af járni og títani. Fyrir utan þessar steindir þá er gríðarlegt magn af ólivíni. 

## Dílar
Dílar af plagíóklas-feldspati, ólivíni og pýroxen eru algengir í basalti.
* Plagíóklas er hvítt
* Pýroxen er svart
* Ólivín er grænt eða gulgrænt

Það sem einkennir díla er að þeir sökkva niður í basaltbráð, bæði í hraunum sem bólstrum. Á þetta aðallega við dökku dílana en líka feldspatdíla sem oftast eru kalsíumríkir og eðlisþyngri en móðurkvikan. 

## Uppruni og Útbreiðsla
Berggrunnur Íslands er að meirihluta til úr basalti og um 70% af heildaryfirborði jarðar er talið vera basalt enda myndar það víðast hvar botn úthafanna. Basalt myndast í eldgosum bæði ofansjávar og neðan og sem innskotsberg í jarðskorpunni. 

## Tenglar
* 

## Heimild
* Kristján Sæmundsson og Einar Gunnlaugsson. 1999. *Íslenska Steinabókin* 2. prentun. ISBN 9979-3-1856-2
Jón Magnússon þumlungur

**Jón Magnússon** (1601 – 1696) var prestssonur frá Auðkúlu í Svínadal. Þrír bræður Jóns vígðust til prests en á meðal þeirra var alnafni hans séra Jón Magnússon í Laufási (f. 1601).

Jón missti móður sína Steinvöru Pétursdóttur ungur og var þá tekinn í fóstur af Oddi Einarssyni biskupi í Skálholti. Hann hefur því vafalítið hlotið betri menntun en almennt gerðist. Jón tók prestvígslu að loknu námi og þjónaði lengst af Eyri við Skutulsfjörð (þar sem nú er Ísafjarðarkaupstaður). Þar veiktist hann af ókennilegum sjúkdómi árið 1655 og þjáðist mjög á sál og líkama. Árið áður höfðu þrír menn verið brenndir fyrir galdra í Trékyllisvík á Ströndum og þar með komst skriður á galdramál hér á landi. Jón taldi að sjúkdómur sinn stafaði af göldrum og fékk feðga sem bjuggu á Kirkjubóli, Jón Jónsson eldri og Jón Jónsson yngri, brennda á báli fyrir galdra árið 1656. Játuðu þeir að hafa fengist við kukl. Sjúkdómurinn stilltist þó lítt og reyndi Jón þá að fá Þuríði dóttur Jóns eldra á Kirkjubóli dæmda fyrir galdur, en hún var sýknuð. 

*[[Píslarsaga séra Jóns Magnússonar]]* er varnarrit sem hann skrifaði vegna þess að Þuríður Jónsdóttir kærði hann fyrir að hafa borið sig röngum sökum og ofsóknir. Jón samdi Píslarsöguna árin 1658-1659.

## Sjá einnig

* Brennuöld
* Galdramál á Íslandi
* Píslarsaga séra Jóns Magnússonar
* Myrkrahöfðinginn
Aðventa

**Aðventa** (úr latínu: *Adventus* - „koman“ eða „sá sem kemur“) er í Kristni fjórir síðustu sunnudagarnir fyrir jóladag. Ef aðfangadag ber upp á sunnudegi verður hann fjórði sunnudagurinn í aðventu. 

Latneska orðið *adventus* er þýðing á gríska orðinu *parousia*, sem almennt vísar til *Endurkomu Krists*. Fyrir kristna, skiptist aðventu því í annarsvegar eftivæntingu eftir fæðingarhátíð Krists, Jólunum, og hinsvegar endurkomu Krists.

## Hefðir og venjur
Fyrsti sunnudagur í aðventu er jafnframt fyrsti dagur nýs kirkjuárs í Vesturkirkjunni sem getur verið frá 27. nóvember til 3. desember (í Austurkirkjunni hefst kirkjuárið 1. september). 

Í mörgum löndum er haldið upp á aðventuna með aðventukrönsum sem bera fjögur kerti, eitt fyrir hvern sunnudag aðventunnar. Á síðari árum hefur líka orðið algengt að kveikja á aðventustjökum frá fyrsta sunnudegi í aðventu.

Aðventan fellur að hluta til saman við jólaföstu sem í Austurkirkjunni hefst 15. nóvember (sem jafngildir 28. nóvember í gregoríska tímatalinu) en annars staðar á þeim sunnudegi sem næstur er Andrésarmessu 30. nóvember og stendur til jóla.

## Heimildir
* 

## Tenglar

*  (Skoðað 11.11.2012).
*  (Skoðað 11.11.2012).
*  (Skoðað 11.11.2012).
*  (Skoðað 11.11.2012).
Vesturkirkjan

**Vesturkirkjan** er kristin kirkja á Vesturlöndum sem rekur uppruna sinn til klofningsins mikla árið 1054 sem skildi milli hennar og Austurkirkjunnar. Meðal kirkjudeilda í Vesturkirkjunni eru kaþólska kirkjan, biskupakirkjan og mótmælendakirkjurnar.
Vandalar

**Vandalar** voru germönsk þjóðflutningaþjóð sem stofnaði ríki í Norður-Afríku og á eyjum Miðjarðarhafs með Karþagó sem höfuðborg.
Ríki þeirra stóð í um 100 ár eða frá 429 til 534 e.Kr.. Löngu eftir þeirra dag voru skemmdarvargar í frönsku stjórnarbyltingunni kallaðir vandalar (franska: *vandales*) eftir þeim og hefur orðið síðan fengið merkinguna skemmdarvargur í mörgum tungumálum. Héraðið (V)Andalúsía á Spáni er einnig talið heita í höfuðið á þeim en þar áttu þeir konungsríki um nokkurt skeið.

Tungumál þeirra er venjulega talið austur-germanskt eins og mál Gota og Roga.

Á endanum sendi *[[Justinianus 1.|Justinianus keisari í Konstantínópel]]* hershöfðingja sinn með mikinn her, margfalt fjolmennari en allir Vandalar, gegn Vandölum og markaði það endalok ríkis þeirra.
Marc Ravalomanana

**Marc Ravalomanana** (fæddur 12. desember 1949) var forseti Madagaskar (2002 – 2009).

Hann stofnaði Tiko, sem nú er stærsta mjólkurfyrirtæki landsins. Árið 1999 varð hann borgarstjóri höfuðborgarinnar Antananarívó og bauð sig fram til forseta í kosningunum 2001.
Hryðjuverkin 11. september 2001

**Hryðjuverkin 11. september 2001** voru umfangsmiklar íslamskar hryðjuverkaárásir framdar af al-Qaeda gegn Bandaríkjunum. Þriðjudaginn 11. september 2001 var fjórum farþegaþotum rænt á flugi yfir austurströnd Bandaríkjanna, tveimur þeirra flogið á World Trade Center tvíburaturnana í New York, einni flogið á Pentagon-bygginguna í Arlington-sýslu í Virginíu og ein brotlenti í Somerset-sýslu í Pennsylvaníu eftir átök um borð milli farþega og flugliða við hryðjuverkamennina. Ekki er vitað hvert fjórða skotmarkið var en talið er að það hefði verið annað hvort Hvíta Húsið eða Þinghúsið í Washington DC.

Báðir turnar World Trade Center hrundu til grunna og miklar skemmdir urðu bæði á nærliggjandi byggingum og á Pentagon. Auk hryðjuverkamannanna 19 létu 2977 lífið í árásunum, sem höfðu mikil áhrif á alþjóðasamfélagið. Um kvöldið 11.september 2001 tilkynnti CIA George W. Bush bandaríkjaforseta að árásirnar voru framdar af al-Queda undir stjórn Osama Bin Laden  Eftir þær hófu Bandaríkjamenn *[[stríðið gegn hryðjuverkum]]*, réðust inn í Afganistan og steyptu þar talíbanastjórninni af stóli og tveimur árum seinna í Írak.

## Árasirnar
Snemma þriðjudagsmorgunin tóku 19 hryðjuverkamenn yfir fjórum farþegaþotum (tvær Boeing 757 og tvær Boeing 767). Langdrægar og stórar þotur sem voru á leið frá austurströnd til vesturstrandar Bandaríkjana urðu fyrir valinu því þær myndu hafa meira eldsneyti um borð.

## Sjá einnig
* Listi yfir lög sem Clear Channel mat óviðeigandi eftir hryðjuverkaárásirnar 11. september 2001
Kouta Hirano

**Kouta Hirano** (平野耕太, Hirano Kōta) fæddur  14. júlí árið 1973 er mangaka sem fæddur er í Tokyo, Japan, sem er frægastur fyrir mangað sitt *[[Hellsing (manga)|Hellsing]]*.

## Nafn
Nafn Hiranos er vanalega umritað sem ***Kouta Hirano***. Hinsvegar er það öðru hverju umritað sem **Kohta Hirano** (til dæmis á kápunni á útgáfu Dark Horse á Hellsing).

## Verk
Verkum er raðað eftir stafrófsröð:
**[[Angel Dust (manga)|Angel Dust]]*
**[[Arera no Shūmatsu]]*
**[[Be Wild!!]]*
**[[Count Pierre Eros' Gorgeous Daily Grind]]*
**[[Coyote (manga)|Coyote]]*
**[[Crossfire (manga)|Crossfire]]*
**[[Daidōjin Monogatari]]*
**[[Deep (manga)|Deep]]*
**[[Desert Schutzstaffel]]*
**[[Front (manga)|Front]]*
**[[Gun Mania]]*
**[[Hellsing (manga)|Hellsing]]*
****
**[[Hi-Tension]]*
**[[Hi-and-Low]]*
**[[Ikaryaku]]*
**[[Ikasu Sōtō Tengoku]]*
**[[Koi no Strikeback]]*
**[[Mahō no Muteki Kyōshi Kawaharā Z ]]*
**[[Susume! Ikaryaku]]*
**[[Susume!! Seigaku Dennō Kenkyū]]*
**[[The Legends of Vampire Hunter]]*
**[[The Weekenders (manga)|The Weekenders]]*

## Smáatriði
*Hirano segir að hann hafi gaman af seríunni hans Eiichiro Oda, *[[One Piece]]*. Í enda 5. Hellsing mangabókarinnar segir hann að hann væri til í að káfa á Nami. 
*Hirano sagði að uppáhalds karl persónurnar hans væru Alucard og Alexander Anderson, og uppáhalds kvenpersóna væri Seras Victoria. 
*Hirano er opinskár aðdáandi margra manga sagna eins og Gundam, Saint Seiya, og One Piece.
*Hann lýsir áhugamálum sínum sem "að vera ergjandi" og að "runka sér".
Vesturland

**Vesturland** er landshluti á Íslandi sem venjulega er sagður ná frá Gilsfirði og Holtavörðuheiði í norðri og norðaustri að Hvalfirði í suðri. Vesturland nær þannig yfir Dalina, Snæfellsnes, Mýrar og Borgarfjörð auk Hvalfjarðar að Botnsdal. Úti fyrir Vesturlandi eru tveir stórir flóar; Breiðafjörður og Faxaflói og liggur Snæfellsnes á milli þeirra. Norðan við Gilsfjörð eru Vestfirðir og norðaustan við Holtavörðuheiði tekur Norðurland vestra við. Sunnan Hvalfjarðar taka við Höfuðborgarsvæðið og Suðvesturland.

Mörk Vesturlands miðast að hluta við mörk hins gamla Vestfirðingafjórðungs sem lágu um Hrútafjarðará í norðaustri, þar sem Norðlendingafjórðungur tók við, og Borgarfjörð fyrst (fram á 13. öld) og Hvalfjörð síðan í suðri þar sem Sunnlendingafjórðungur tók við.

Frá 1959 og til 2003 var Vesturland Vesturlandskjördæmi en síðan 2003 er það hluti af Norðvesturkjördæmi.

## Sveitarfélög

## Mannfjöldi
Íbúar voru 17.997 manns árið 2026.

## Myndir

Mynd: BorgEgilsSaga.jpg|Borgarnes
Mynd: Stykkishólmur facing the coming midnight sun.jpg|Stykkishólmur


## Tilvísanir
Leppalúði

**Leppalúði** er annar eða þriðji eiginmaður tröllkonunar Grýlu en ekki ber þjóðsögum saman um hve marga eiginmenn Grýla raunverulega átti þótt oftast séu þeir nefndir tveir.

Leppalúði er óskaplegt letiblóð og þótt þjóðsögur segi af veiðum þeirra á mönnum og börnum saman er mjög oft einnig minnst á hann bíðandi eftir að Grýla færi honum mat í helli þeirra í fjöllunum.

## Foreldrar íslensku jólasveinanna
Ýjað er að því í þjóðsögum frá 19. öld að saman hafi þau átt hina alræmdu íslensku jólasveina sem koma til byggða um jólin. Fer þó af því tvennum sögum og frekar má ætla af öllum þeim Grýlukvæðum sem hafa varðveist og eru mun eldri en þær fáu sögur þar sem jólasveinarnir eru nefndir á nafn, að Grýla hafi átt þá áður en hún tók saman við Leppalúða ef hún á annaðborð var móðir þeirra. 

Því í öllum elstu sögum af henni og kvæðum er ætíð þegar barna hennar er getið að Grýla hafi bara átt tuttugu börn og eru þau öll nafngreind, en á meðal þeirra eru jólasveinarnir ekki nefndir. Raunar er líklegt að sú saga að hún hafi verið móðir þeirra sé ekki eldri en frá 19. öld og þá einnig að Leppalúði hafi verið faðir þeirra. 

Því fyrir þann tíma er jólasveinunum lýst með allt öðrum hætti en síðar varð. Áttu þeir að vera forynjur miklar sem komu róandi á skinnbátum strekktum að innan með beinum frá hálendi Grænlands og vera hinar mestu skaðræðisskepnur. Í þeim sögum er hvergi minnst einu orði á nokkur tengsl þeirra við Grýlu eða Leppalúða. Það eina sem þau áttu sameiginlegt var að þykja gott að borða fólk og þá helst börn.

Líklegast er talið að á upplýsingaöldinni 19., þegar álitið var að þjóðsögur hafi almennt ekki átt sér stað, að soðin hafi verið upp úr eldri sögum sú saga sem við þekkjum nú og myndin af jólasveinum dagsins í dag hafi verið milduð og ef til vill með hliðsjón af hinum dönsku Nissum að einhverju leyti.
Hōryū-ji

**Hōryū-ji** (法隆寺, bókst. *Hof blómstrandi lögmáls*) er búddískt hof í Ikaruga, Naraumdæmi í Japan. Fullt nafn hofsins er *Hōryū Gakumonji* (法隆学問寺) eða *Lærdómshof blómstrandi lögmáls* þar sem staðurinn gegnir hlutverki málstofu auk þess að vera klaustur. Hofið er þekkt fyrir að geyma elstu timburbyggingar heims. Þótt til séu eldri hof er Hōryū-ji það frægasta í Japan. Árið 1993 var staðurinn settur á heimsminjaskrá UNESCO og hefur verið skilgreindur sem þjóðargersemi af japönskum stjórnvöldum.
Aðfangadagur

**Aðfangadagur** eða **Aðfangadagur jóla** (er á sér gömul samheiti sem **jólaaftann**, **affangadagur** og **tilfangadagur**) er hátíðardagur í kristinni trú. Orðið aðfangadagur mun að líkindum vera þýðing á gríska orðinu *parasceve* (undirbúningur) sem notað var um daginn fyrir páskahelgina, það er föstudaginn langa. En er nú orðið nær eingöngu haft um 24. desember, dagurinn fyrir jóladag og því nefndur svo. Aðfangadagur páska og aðfangadagur hvítasunnu voru einnig áður fyrr nöfn á laugardögunum fyrir þessa helgidaga.

Samkvæmt hátíðadagatali Íslensku þjóðkirkjunnar er aðfangadagur jóla ekki sérstakur hátíðisdagur. Hann markar lok aðventu eða jólaföstu og kl. 18.00 hefst jóladagur. Ástæðan fyrir þessu er, að í stað þess að miða upphaf dags við sólarlag, eins og Gyðingar, fastsettu kristnir menn upphaf daga við miðaftann og lifir það enn í hátíðadagatalinu. Íslendingar fylgja þessu enn hvað jólin snertir. 

## Aðfangadagur á Íslandi
Íslendingar fagna aðfangadegi með sínum hætti og eru siðirnir æði mismunandi eftir fjölskyldum. Hjá flestum er þó mikið lagt upp úr góðum kvöldverði, gjafir opnaðar eftir klukkan sex og síðan fara margir til miðnæturmessu.

Árið 2010 framkvæmdi Gallup á Íslandi könnun sem sýndi helstu venjur og siði og hve margir tækju þátt í þeim. Þar kom meðal annars fram að 98% landsmanna gefa jólagjafir. Menn gefa ekki bara sínum nánustu gjafir því 70% af fullorðnum íslendingum styrkja góð málefni fyrir eða um jólin. Þar kemur líka í ljós að þeir eldri eru gjafmildari en þeir yngri. Mikill áhugi er á jólaljósum og jólaskrauti en yfir 90% heimila eru skreytt með slíku. Og varðandi jólatrén, þá eru 40% heimila með lifandi jólatré, en 12% heimila með ekkert tré.

Um þriðjungur Íslendinga sækir guðsþjónustu um jólin, eldra fólk oftar en það yngra. Eins sækja fleiri íbúar landsbyggðarinnar messur, eða 41% en 30% íbúa á höfuðborgarsvæðinu.

Það var alkunnur siður á Íslandi áður fyrr að húsfreyjan gekk í kringum bæinn á aðfangadagskvöld og mælti þessi orð: „Komi þeir, sem koma vilja, veri þeir, sem vera vilja, fari þeir, sem fara vilja, mér og mínum að meinalausu“.

## Íslensku Jólasveinarnir
* Kertasníkir kemur til byggða á aðfangadegi.

## Tengt efni
* Jól
* Jólasveinar

## Tilvísanir


## Tenglar
* ''Almanak Háskóla Íslands''; Almanaksskýringar eftir Þorstein Sæmundsson 
* ''Affaradagur jóla''; grein í Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 1986
* 
* 2% gefa engar jólagjafir ''; frétt á ruv.is 2.1.2011
Jóladagur

**Jóladagur** er hátíðisdagur á jólunum, þann 25. desember. Að kristnum sið er haldið upp á fæðingu Jesú, sem sagður er hafa verið uppi á 1. öld og kristnir menn trúa hafa verið sonur og holdgervingur guðsins Jahve. Í flestum vestrænum löndum skiptist fólk á gjöfum og sumir fara í messu. 

## Brandajól
:*aðalgrein:[[Brandajól]]*
Á Íslandi er það kallað Brandajól þegar jóladag ber upp á mánudag þannig að fjórir helgidagar komi í röð, það er *[[aðfangadagur]]* á *[[Sunnudagur|sunnudegi]]* (en samkvæmt hinni kirkjulegu helgi hefst hún ekki fyrr en á miðjum aftni (kl. 18) á aðfangadag) *jóladagur*, *annar í jólum* og áður fyrr *þriðji í jólum* sem var helgur dagur uns með konungsskipun frá danakonungi hann var afhelgaður og þar með lagður niður sem almennur frídagur ásamt *[[Þrettándinn|þrettándanum]]* og *þriðja í [[Hvítasunnudagur|Hvítasunnu]]* sem dæmi, árið 1770. 

Stundum er talað um stóru brandajól og litlu brandajól en menn greinir mjög á um hvernig þau séu skilgreind. 

## Tilvísanir
Serj Tankian

**Serj Tankian** (fæddur  21. ágúst 1967) er bandarískur tónlistarmaður af armenskum uppruna og jafnframt söngvari hljómsveitarinnar System of a Down.

## Ævisaga
Tankian er fæddur í Beirút 21. ágúst 1967, en við 5 ára aldur fluttist hann með foreldrum sínum til Los Angeles í Bandaríkjunum. Þar lagði hann stund á söng- og gítarnám. Eftir að hafa lokið framhaldsskóla lærði hann markaðsfræði. Árið 1993 stofnaði hann hljómsveitina *Soil* ásamt Daron Malakian félaga sínum. Tveimur árum síðar liðaðist Soil í sundur, þannig að þeir fengu Shavo Odadjian og Andy Khachaturian til liðs við sig og úr varð System of a Down.

Serj Tankian á eigið útgáfufyrirtæki sem hann kallar Serjical Strike og gefur út tónlist þeirra hljómsveita sem ekki falla undir *mainstream* skilgreininguna. Serjical Strike var stofnað í apríl 2001. Hljómsveitir sem hafa verið gefnar út af fyrirtækinu eru meðal annars *Bad Acid Trip*, *Kittens for Christian*, *Slow Motion Reign* og *Fair to Midland*, en fyrsta verkið sem var gefið út var samstarfsverkefni Tankian og vinar hans, Arto Tunçboyaçiyan, og nefnist *Serart*. 

Tankian er afar pólistískur en þeir Tom Morello, gítarleikari Audioslave, stofnuðu saman stjórnmálaaflið *[[Axis of Justice]]*. Lítið er vitað um einkalíf Tankians en þó er ljóst að hann er grænmetisæta og hefur yndi af ljóðlist. Hann hefur sjálfur gefið út bókina *Cool Gardens* sem inniheldur ljóðlist hans og hlaut hún mikið lof gagnrýnenda.

## Sólóskífur
*Elect the Dead (2007)
*Imperfect Harmonies (2010)
*Harakiri (2012)
*Orca Symphony No. 1 (2013)

## Ljóðabækur
*Cool Gardens (2001, MTV Books)
*Glaring Through Oblivion (2011, It Books)

## Tengill
* Serjical Strike Records
Young King OURs

***Young King OURs*** (**ヤングキングアワーズ**) er mánaðarlegt manga tímarit- gefið út í Japan af Shonen Gahosha, sem er aðalega miðað til karlkyns lesandahóps, og þó aðalega eldri unglingum. 

## [[Mangaka]] og seríur sem koma fram í Young King OURs
* Kouta Hirano
** *[[Hellsing (manga)|Hellsing]]*
** **
* Akihiro Itou
** *[[Geobreeders]]*
* Gaku Miyao
** *[[Kazan (manga)|Kazan]]*
* Yasuhiro Nightow
** *[[Trigun Maximum]]* (kom upprunalega fram í *[[Shonen Captain]]*)
* Koushi Rikudou
** *[[Excel Saga]]*
* Masahiro Shibata
** *[[Sarai (manga)|Sarai]]*
* Satoshi Shiki
** *[[I - Daphne in the Brilliant Blue]]*
* Toshimitsu Shimizu
** *[[Maico 2010]]*
** *[[Red Prowling Devil]]*
* Hiroki Ukawa
** *[[Shrine of the Morning Mist]]*
* Shutaro Yamada
** *[[Loan Wolf]]*
* Daisuke Moriyama
** *[[World Embryo]]*

## Ytri krækjur
*Young King Ours  Opinber heimasíða
*Young King Ours umfjöllun á Anime News Network
E3

**E³** (eða **Electronic Entertainment Expo**) er tölvuleikjaráðstefna þar sem leikjahönnuðir kynna tölvuleikina sína. Það er aðeins opið fyrir fréttamenn, leikjasérfræðinga og boðsgestum eins og fræga fólkið. Árið 2007 mun aðeins vera opið fyrir þá sem er boðið, sem þýðir að í staðinn fyrir um 60.000 manns koma aðeins 5.000.

E³ var áður haldið í þriðju viku maí á hverju ári í Los Angeles Convention Center (LACC) í Los Angeles. Árið 2007 var sýningin haldin í Santa Monica í Kaliforníu frá 11. júlí til 13. júlí. Sýningin var haldin í Atlanta í tvö ár um árið 1990. ESA sögðu að yfir 70.000 hefðu komið á sýninguna árið 2005.

Margir leikjahönnuðir sýna leikina sína og leikja tengdann varning. Game Critics Awards verðlaunin hafa verið gefin til besta leiksins á E³ síðan 1998.
Hómer Simpson

**Homer Jay Simpson** (16. júlí 1976) er persóna úr Simpsonfjölskyldunni. Kona hans heitir Marge, sonur hans Bart og hann á dæturnar Lisu og Maggie. Homer býr í bænum Springfield og vinnur í kjarnorkuveri bæjarins, þó hann taki raunar oft að sér ýmis önnur störf í skemmri tíma. 

## D'oh!
**D'oh!** (borið fram *dó!*) er einkennisorð Hómers. Hómer lætur þessa upphrópun út úr sér ef honum mistekst eitthvað eða áttar sig á því að honum hefur orðið á. Upphaflega í Tracy Ulmann-skrítlunum skrifaði Matt Groening, höfundur Simpson-þáttanna, „Annoyed Grunt“ og þegar Dan Castellaneta, sá sem er raddgjafi Hómers, spurði Matt hvernig það ætti að bera það fram, svaraði Matt að það mætti vera hvað sem honum þætti best. Dan vildi nota „dooh“ (borið fram „dúúh“) sem Jimmy Finlayson sagði oft í Laurel og Hardy-myndunum en Matt bað hann að stytta þetta þar eð þetta væri teiknimynd, þannig að útkoman varð sú að hann sagði „D'oh“!

Margar persónur þáttanna, aðrar en Hómer, hafa sagt „D'oh“ s.s. Bart, afinn, Krusty, Lísa, Marge og meira að segja persóna sem líktist Michael Caine. Það gerðist í þættinum Burns' Heir þegar Burns réð leikara til að plata Bart til að hann „sæi“ að fjölskylda hans saknaði hans ekki. „D'oh“ kemur fram sem uppflettiorð í *Webster's Millennium Dictionary of English* og *Oxford English Dictionary*. Á þýsku segir Hómer „Nein!“ sem þýðir nei.
Tim Burton

**Tim William Burton** (fæddur 25. ágúst 1958 í Burbank í Kaliforníu) er bandarískur leikstjóri sem gerir oft myndir í gothneskum stíl. 

## Kvikmyndaskrá
Ísafold (aðgreining)

**Ísafold** er skáldleg útgáfa af nafni Íslands og getur átt við:

* Blaðið Ísafold sem kom út 1874-1929 og var gefið út af Birni Jónssyni
* Tímaritið Ísafold (2006-2008) sem sameinaðist síðar Nýju lífi
* Kvenmannsnafnið Ísafold
* Ísafold - Félag ungs fólks gegn ESB aðild, stofnað 2010

## Tengt efni

* Ísafoldarprentsmiðja
Millennium (Hellsing)

**Millennium** (enska. árþúsund) er uppdiktuð stofnun úr manga seríunni *[[Hellsing]]*, sem er skrifuð af Kouta Hirano. Millennium-stofnunin er Nasistastofnun, en heiti hennar "Millennium" vísar til "þúsundáraríkisins" sem Adolf Hitler vildi stofna. Eftir að stríðinu lauk dró þessi dularfulli hópur saman auð sinn og fluttist með aðstoð Vatíkansins til Brasilíu og fór þar í felur. Eftir víðtækar rannsóknir fann Millennium-stofnunin upp aðferð til að breyta fólki í vampírur með áður óþekktum hætti (þó gefið sé í skyn að til þess þurfi viðkomandi að gangast undir skurðaðgerð), og fylgist síðan náið með þeim í gegnum tölvukubba.

## Saga
Millennium var stofnað fyrir enda Seinni heimsstyrjaldarinnar, skv. sérstakri beiðni Hitlers númer 666, til að rannsaka og nota ofurnáttúruleg fyrirbæri hernaðarlega. Árið 1944 var verkefni þeirra að skapa vampíruher eyðilagt af hinum 14 ára Walter C. Dornez og samstarfsmanni hans Alucards (sem hafði tekið á sér form ungrar stúlku). Í núverandi söguþræðinum (sem gerist árið 1999) hafa allir sem að verkefninu stóðu verið drepnir og ummerki um tilraunirnar eyðilagðar. 

Eftir framgöngu Dornez hóf Millennium að huga að flótta. Fyrir lok árs 1944 höfðu flestir meðlimir flúið til Suður Ameríku, og tekið með sér liðsdeild 1.000 Waffen SS sjálfboðaliða. Hún var þekkt undir nafninu "Letztes Bataillon" sem mætti þýða sem hin "hinsta liðsdeild" eða "loka liðsdeildin".

## Meðlimir
; Majorinn/SS-Sturmbannführer Montana Max
:Fyrrum SS liðsmaður, sem réði eitt sinn yfir tilraunum Nasista tengdar vampírum, uns tilraununum voru eyðilaggðar af Walter á unga árum og Alucard árið 1944. Hann leiðir Letztes Bataillon (loka liðsdeildina) til að hefja óendandi stríð. 
; Læknirinn (The Doctor)
: Brjálaði snillingurinn, sem leiddi til sköpunar 1.000 manna Nasista vampíruhers.
; SS-Hauptsturmführer Hans Günsche
; SS-Obersturmführer Rip van Winkle
; SS-Obersturmführer Zorin Blitz
; HJ-Oberstammführer Schrödinger
; Tubalcain Alhambra
; Luke Valentine og Jan Valentine
; Walter C. Dornez

## Tengt efni
* Hellsing
* 
* Kouta Hirano
* Young King OURs
* Varúlfur
Sigurður Pétursson (1759-1827)

**Sigurður Pétursson** (26. apríl 1759 – 6. apríl 1827) var sýslumaður í Gullbringu- og Kjósarsýslu, bæjarfógeti í Reykjavík, skáld og leikskáld. Hans er einna helst minnst fyrir leikritin *[[Narfi (leikrit)|Narfa]]* eða *[[Hinn narraktugi biðill|Hinn narraktuga biðil]]* (frumflutt 28. janúar 1789) og *[[Hrólfur (leikrit)|Hrólf]]* eða *[[Slaður og trúgirni]]* (frumflutt 5. desember 1796), sem hann samdi bæði fyrir Herranótt skólapilta í Hólavallarskóla. Bæði leikritin eru undir áhrifum frá leikritum Holbergs sem Sigurður hafði kynnst á námsárum sínum í Kaupmannahöfn. Stundum er talað um að Sigurður sé höfundur fyrstu íslensku leikritanna, en fyrsta leikritið sem leikið var hér á landi hefur líklega verið *[[Bjarglaunin]]* eða *[[Brandur (leikrit)|Brandur]]* eftir Geir Vídalín biskup. Leikrit Sigurðar voru þó fyrstu leikritin sem náðu vinsældum og voru oft sett upp á 18. og 19. öld þannig að venja er að kalla Sigurð „föður íslenskrar leikritunar“.

Árið 1803 sagði hann sig frá sýslumanns- og bæjarfógetaembættinu vegna heilsubrests.

## Heimildir
Listi yfir mangaka

**Listi af [[mangaka]]**:

## H
* Hirano, Kouta -Hellsing, 
* Moto Hagio

## T
* Tachikawa, Megumi -Saint Tail, Dream Saga
* Rumiko Takahashi
* Osamu Tezuka
* Akira Toriyama
1398

Árið **1398** (**MCCCXCVIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Pétur Nikulásson Hólabiskup fór utan og kom líklega ekki aftur.
* Hellirinn Víðgelmir í Hallmundarhrauni fyrst nefndur í heimildum.

### Fædd

### Dáin

## Erlendis
* 9. september - Janus varð konungur Kýpur.
* Ríkharður 2. Englandskonungur gerði frænda sinn Hinrik Bolingbroke (síðar Hinrik 4.) útlægan í tíu ár.
* Þýsku riddararnir hertóku Gotland, sem hafði verið undir yfirráðum sjóræningja.
* Marteinn 1. Aragóníukonungur fór í krossferð gegn Márum í Norður-Afríku.
* Stecknitz-skurðurinn, elsti skipaskurður í Evrópu, grafinn milli ánna Trave og Saxelfar til að tengja Lýbiku og Hamborg.

### Fædd
* (líklega) Johan Gutenberg, upphafsmaður prentlistarinnar (d. 1468).

### Dáin
* 31. janúar - Sukō Japanskeisari (f. 1334).
* 24. júní - Hongwu Kínakeisari (f. 1328).
* 20. júlí - Roger Mortimer, jarl af March, ríkiserfingi Englands (f. 1374).
* 9. september - Jakob 1., konungur Kýpur (d. 1334).
* Blanka af Navarra, Frakklandsdrottning, kona Filippusar 6. (f. 1331).
1399

Árið **1399** (**MCCCXCIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Steinmóður Þorsteinsson varð officialis í Hólabiskupsdæmi.

### Fædd

### Dáin
* Ásgrímur Guðbjartsson, prestur á Bægisá.

## Erlendis
* Hinrik Bolingbroke steypti frænda sínum, Ríkharði 2. Englandskonungi, af stóli og varð sjálfur konungur Englands sem Hinrik 4.
* 13. október - Hinrik 4. var krýndur konungur Englands.
* 1. nóvember - Jóhann 6. varð hertogi af Bretagne.
* Ladislás varð aftur konungur Napólí eftir að hafa steypt Loðvík 2. af stóli.
* Davíð hertogi af Rothesey gerður að ríkisstjóra í Skotlandi vegna veikinda föður síns, Róberts 3. Skotakonungs.

### Fædd

### Dáin
* 3. febrúar - John af Gaunt, föðurbróðir Ríkharðs 2. Englandskonungs og faðir Hinriks Bolingbroke (Hinriks 4.).
* 1. nóvember - Jóhann 5., hertogi af Bretagne (f. 1339).
* 17. júlí - Heiðveig, drottning (konungur) Póllands.
1400

Árið **1400** (**MCD** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* Janúar - Hinrik 4. Englandskonungur kom upp um samsæri til að bjarga Ríkharði 2. úr varðhaldi og lét lífláta samsærismennina. Rikharður dó skömmu síðar, sennilega sveltur til bana.
* 21. ágúst - Owain Glyndŵr lýstur prins af Wales af fylgismönnum sínum og hóf árásir á virki Englendinga í norðaustur-Wales.
* Desember - Manúel 2. Palaíológos varð fyrsti (og eini) Býsanskeisarinn til að heimsækja England.

;Fædd
* 13. janúar - Jóhann prins af Portúgal (d. 1442).
* Owen Tudor, velskur aðalsmaður, elskhugi og sennilega eiginmaður Katrínar af Valois, Englandsdrottningar og ættfaðir Tudor-ættar.

;Dáin
* 14. febrúar (líklega) - Ríkharður 2. Englandskonungur (f. 1367).
* 25. október - Geoffrey Chaucer, enskt skáld og heimspekingur (f. um 1343).
1396

Árið **1396** (**MCCCXCVI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Pétur Nikulásson sigldi til Noregs og lét áður gera skrá yfir eignir Hólastóls.
* Hólastóll átti þetta ár 234 bindi bóka.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 19. maí - Marteinn 1. varð konungur Aragóníu eftir lát bróður síns, Jóhanns 1.
* 23. júlí - Eiríkur af Pommern varð konungur Danmerkur og Svíþjóðar og var áður orðinn konungur Noregs.
* 25. september - Orrustan við Níkópólis. Her Ottómana vann sigur á herliði frá Ungverjalandi, Frakklandi, Heilaga rómverska keisaradæminu, Englandi og Vallakíu, undir stjórn Sigmundar Ungverjalandskonungs. Þetta var síðasta stóra krossferð miðalda.
* 31. október - Ísabella af Valois, sex ára dóttir Karls 6. Frakkakonungs, giftist Ríkharði 2. Englandskonungi (29 ára) og var hjónabandið hluti af vopnahléssamningi milli Frakklands og Englands.
* John af Gaunt giftist frillu sinni, Katherine Swynford, og voru uppkomin börn þeirra gerð skilgetin.
* Albert af Mecklenburg lagði Gotland undir sig.

;Fædd
* 31. júlí - Filippus 3., hertogi af Búrgund (d. 1467).
* María af Aragóníu, Kastilíudrottning, kona Jóhanns 2. (d. 1445).
* Alfons 5. Aragóníukonungur (d. 1458).

;Dáin
* 19. maí - Jóhann 1. Aragóníukonungur (f. 1350).
1395

Árið **1395** (**MCCCXCV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Harður vetur, kalt vor og skepnufellir, einkum þó norðanlands.
* Einn af sveinum Péturs Nikulássonar Hólabiskups, Ormur, danskur maður, drap annan biskupssvein, Gissur ljósa, í Möðruvallaklaustri og saurgaði þar með klaustrið.

### Fædd

### Dáin
* Sæmundur Þorsteinsson prestur á Hofi í Vopnafirði.

## Erlendis
* 17. maí - Sigmundur, síðar keisari hins Heilaga rómverska ríkis, varð einn konungur Ungverjalands eftir að María kona hans lést.
* 17. júní - Friðarsamningar gerðir í Lindholm-kastala í Svíþjóð milli Margrétar drottningar og Albrekts af Mecklenburg. Albrekt og sonur hans, sem höfðu verið hafðir í haldi í sex ár, fengu þá frelsi.
* 29. ágúst - Albert 4. varð hertogi Austurríkis.

### Fædd
* 11. janúar - Michele af Valois, hertogaynja af Búrgund, kona Filippusar góða (d. 1422).
* Fra Angelico, ítalskur málari (d. 1455).

### Dáin
* 17. maí - María, drottning Ungverjalands, síðasti þjóðhöfðingi landsins af Capet-Anjou-ætt.
* 29. ágúst - Albert 3., hertogi af Austurríki (f. 1349).
1390

Árið **1390** (**MCCCXC** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Heklugos sem hófst 1389 hélt áfram.
* 17. nóvember - Mikil skriðuföll í Hörgárdal í kjölfar stórrigninga. Skriða féll á Lönguhlíð ytri og þar fórst Hrafn Bótólfsson lögmaður, kona hans og 14 aðrir. Skriða féll einnig á Búðarnes og þar fórust 12.
* Vigfús Ívarsson kom út með hirðstjórn.
* Ingibjörg Örnólfsdóttir var vígð abbadís í Reynistaðarklaustri.
* Jarðskjálfti á Suðurlandi. Margir bæir féllu.
* Markús Þorsteinsson í Skógum undir Eyjafjöllum var veginn af tengdasyni sínum.
* Flateyjarbók var rituð.

### Fædd

### Dáin
* 17. nóvember - Hrafn Bótólfsson lögmaður.
* Jón skalli Eiríksson Hólabiskup.
* Guðmundur Arason ábóti í Helgafellsklaustri.

## Erlendis
* 19. apríl - Róbert 3. varð Skotakonungur.
* 9. október - Hinrik 3. tók við af föður sínum, Jóhanni 1., sem konungur Kastilíu og León.

### Fædd
* 27. desember - Anne Mortimer, ensk aðalskona, móðir Ríkharðs Plantagenent hertoga af Jórvík og amma Játvarðs 4. og Ríharðs 3.
* Nils Jönsson Oxenstierna, sænskur biskup og ríkisstjóri.

### Dáin
* 2. mars - Róbert 2. Skotakonungur (f.1316).
* Jóhann 1. Kastilíukonungur dó eftir fall af hestbaki (f. 1358).
1388

Árið **1388** (**MCCCLXXXVIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Guðmundur Ormsson (f. um 1360) hvarf um nótt í Færeyjum með undarlegum hætti.
* Björn Einarsson Jórsalafari hélt af stað í suðurgöngu til Rómar.
* Þorsteinn Eyjólfsson tók við hirðstjóraembættinu í fjórða sinn eftir að Eiríkur Guðmundsson var drepinn.
* Mikael Skálholtsbiskup sigldi til Danmerkur og kom ekki aftur.

;Fædd

;Dáin
* 23. febrúar - Eiríkur Guðmundsson hirðstjóri veginn.

## Erlendis
* Margrét Valdimarsdóttir kjörin ríkisstjóri Svíþjóðar.
* Karl 6. Frakkakonungur tók við stjórn ríkisins af forráðamanni sínum og föðurbróður, Filippusi 2. hertoga af Búrgund.
* Háskólinn í Köln var stofnaður.

;Fædd

;Dáin
* 14. september - Claudius Clavus, danskur kortagerðarmaður.
1389

Árið **1389** (**MCCCLXXXIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Heklugos. Nokkrir bæir hurfu undir hraun.
* Bein Þórðar Jónssonar helga grafin upp og flutt í Stafholt.
* Vigfús Ívarsson varð hirðstjóri.
* Hallsteinn Pálsson var kviksettur fyrir fjögur morð.

### Fædd

### Dáin
* Oddbjörg Jónsdóttir abbadís í Reynistaðarklaustri.

## Erlendis
* 9. nóvember - Bónifasíus IX (Pietro Tomacelli) varð páfi.
* Annað friðartímabil Hundrað ára stríðsins hófst.
* Margrét Valdimarsdóttir mikla ættleiddi Eirík af Pommern.
* Kalmarsambandið varð til.

### Fædd
* 9. nóvember - Ísabella af Valois, Englandsdrottning, kona Ríkharðs 2. (d. 1409).
* Cosimo de'Medici, leiðtogi lýðveldisins Flórens (d. 1464).

### Dáin
* 15. október - Úrbanus VI páfi.
* Murat 1. Tyrkjasoldán (f. 1319).
1386

Árið **1386** (**MCCCLXXXVI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Aðsúgur gerður að Guðmundi Ormssyni og Ormi Snorrasyni á Alþingi vegna drápsins á Þórði Jónssyni góðamanni.
* Annálar segja frá því að menn Guðmundar Ormssonar hafi rænt og ruplað í Sunnlendinga- og Vestfirðingafjórðungi.

### Fædd

### Dáin

## Erlendis
* John af Gaunt fór frá Englandi til að fylgja eftir tilkalli sínu til kórónu Kastilíu vegna seinni konu sinnar, Konstönsu af Kastilíu.
* Hundrað ára stríðið: Englendingar unnu sigur á innrásarflota Frakka og Kastilíumanna í sjóorrustu við Margate.

### Fædd
* 16. september - Hinrik 5. Englandskonungur (d. 1422).
* Donatello, ítalskur listamaður (d. 1466).

### Dáin
* 9. júlí - Leópold 3., hertogi af Austurríki (f. 1351).
* 20. ágúst - Bo Jonsson Grip, konunglegur marskálkur Svíþjóðar.
* 31. desember - Jóhanna af Bæjaralandi, drottning Bæheims (f. um 1362).
* Euphemia de Ross, seinni kona Róberts 2. Skotakonungs.
* Karl 3., konungur Napólí (f. 1345).
1385

Árið **1385** (**MCCCLXXXV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 25. desember - Eiríkur Guðmundsson og Guðmundur Ormsson fóru að Þórði Jónssyni góðamanni á jólanótt og drápu hann.
* Halastjarna sást á Íslandi.
* Skip sem Björn Einarsson Jórsalafari var á ásamt fleirum hraktist til Grænlands á leið frá Noregi og var teppt þar í tvö ár.
* Mikael biskup kom til Íslands þetta ár eða 1383 og varð biskup í Skálholti.
* Þorgils ábóti í Munkaþverárklaustri var settur af og Hallur, sem verið hafði munkur í Þingeyraklaustri, vígður í hans stað.
* Sveinbjörn Sveinsson var vígður ábóti í Þingeyraklaustri.

### Fædd

### Dáin
* 25. desember - Þórður Jónsson helgi (Þórður góðimaður).

## Erlendis
* 17. júlí - Karl 6. Frakkakonungur gekk að eiga Ísabellu af Bæjaralandi.
* 14. ágúst - Orrustan við Aljubarrota: Jóhann af Avis vann sigur á Jóhanni 1. Kastilíukonungi og tryggði þar með sjálfstæði Portúgals. Hann var síðan krýndur konungur Portúgals sem Jóhann 1.

### Fædd
* (líklega) Jan van Eyck, flæmskur málari (d. 1441).

### Dáin
* 28. júní - Andronikos 4. Palaiologos, meðkeisari í Býsansríkinu.
* 7. ágúst - Jóhanna af Kent, kona Játvarðar svarta prins (f. 1328).
1383

Árið **1383** (**MCCCLXXXIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Mikael Skálholtsbiskup kom til landsins (sumar heimildir segja þó að það hafi verið 1385).
* Jón Sigmundsson kvæntist Guðrúnu Gunnlaugsdóttur, fyrri konu sinni, og var brúðkaupsveislan haldin í Víðidalstungu. Var þar margt manna samankomið og mikið drukkið.
* Ásgrímur Sigmundsson var veginn í bardaga í kirkjugarðinum í Víðidalstungu í brúðkaupi Jóns bróður síns. Það leiddi til Morðbréfamálsins löngu síðar.

;Fædd

;Dáin
## Erlendis
* 22. janúar - Ríkharður 2. Englandskonungur gekk að eiga Önnu af Bæheimi.
* 17. maí - Jóhann 1., konungur Kastilíu og León, gekk að eiga Beatrísu af Portúgal, sem þá var tíu ára að aldri.
* 22. október - Beatrísa af Portúgal erfði ríkið eftir lát föður síns, Ferdínands 1. Portúgalskonungs. Portúgalir sættu sig ekki við að lúta stjórn eiginmanns hennar, Jóhanns Kastilíukonung, og risu upp undir forystu Jóhanns af Avis, óskilgetins hálfbróður Ferdínands. Borgarastyrjöldinni lauk 1385 með sigri Jóhanns af Avis, sem varð þá Jóhann 1. Portúgalskonungur.
* Þýsku riddararnir hófu stríð gegn Litháum.
* Byggingu Bastillunnar í París lauk.

;Fædd
* 4. september - Amadeus 8., hertogi af Savoja (f. 1451).
* Evgeníus IV páfi (d. 1447).

;Dáin
* 1. mars - Amadeus 4. af Savoja (f. 1334). 
* 22. október - Ferdínand 1. Portúgalskonungur (f. 1345).
Sýru-basa hvarf

**Sýru-basa hvarf** er heiti efnahvarfa sýru og basa, sem lýsa má með eftirfarandi efnajöfnu:
 
QH_{(aq)} \rightarrow Q^-_{aq} + H^+_{aq},

þar sem Q er misstór efnahópur. 

## Sýra-basa hvörf samkvæmt skilgreiningu Brönsteds
Brønsted skilgreinir *sýru* þannig að hún gefur frá sér jákvætt hlaðnar vetnisjónir, H+, en *basar* taka við jákvætt hlöðnum vetnisjónum.

Dæmigert sýru-basa hvarf samkvæmt **skilgreiningu Brønsteds** er hvarf vetnisklóríðs við ammoníak samkvæmt efnalíkingunni:

: HCl + NH3 → Cl− + NH4+

Í þessu dæmi hefur ammoníakið (NH3) tekið við einni jákvætt hlaðinni vetnisjón af vetnisklóríðinu (HCl) og er því í hlutverki basans og vetnisklóríðið hefur gefið frá sér eina jákvætt hlaðna vetnisjón og er því í hlutverki sýrunnar.
Daron Malakian

**Daron Vartan Malakian** (fæddur 18. júlí 1975) er bandarískur tónlistarmaður af armenskum uppruna. Hann er gítarleikari þungarokkssveitarinnar System of a Down. Malakian hefur samið og útsett bróðurpart tónlistar sveitarinnar og í seinni tíð einnig tekið þátt í textasmíðum.

## Ævisaga
Malakian er einbirni hjónanna Vartan og Zepur Malakian, en þau fluttu frá Írak til Hollywood árið sem Daron fæddist. Hann lét sig dreyma um að spila á trommur í hljómsveit og ungur að árum kynntist hann hljómsveitum á borð við Van Halen, Iron Maiden, Judas Priest og Motörhead. 12 ára fór hann að fikta við gítarleik. Í skóla kynntist hann síðan Serj Tankian og saman stofnuðu þeir hljómsveitina *Soil* sem síðan breyttist í System of a Down.

Þegar System of a Down tók sér hlé frá spilamennsku árið 2006 sneri Malakian sér að verkefninu *Scars on Broadway* með Shavo Odadijan. Með því ætla þeir sér að bræða saman þungarokk og raftónlist og tvinna auk þess saman við hana armenskri tónlist.

## Annað
* Vartan Malakian, faðir Darons, hannaði framhliðar *[[Mezmerize]]* og *[[Hypnotize]]* platnanna, auk þess sem hann hannaði heimasíðu System of a Down.
Fríverslunarsamtök Evrópu

**Fríverslunarsamtök Evrópu** (**EFTA**) eru alþjóðasamtök fjögurra ríkja. Meðlimir eru Ísland, Liechtenstein, Sviss og Noregur. Samtökin voru stofnuð þann 3. maí árið 1960 þegar *[[Stokkhólmssamningurinn]]* svonefndi var undirritaður í Stokkhólmi. Tilgangur samtakanna var og er að stuðla að frjálsri verslun milli landanna en auk þess að vera ákveðið mótvægi við hið nýlega stofnaða Evrópubandalag. Öll ríkin eiga aðild að EES nema Sviss en þar í landi var inngöngu hafnað með þjóðaratkvæðagreiðslu. Höfuðstöðvar samtakanna eru í Genf í Sviss.

## Saga
Sjö ríki komu að stofnun samtakanna árið 1960. Finnland gekk í EFTA árið 1961 og Ísland árið 1970. Danmörk og Stóra-Bretland sögðu sig úr EFTA til þess að ganga í Evrópubandalagið árið 1973. Portúgal fylgdi í humátt árið 1986. Austurríki, Finnland og Svíþjóð gengu í Evrópusambandið árið 1995 og sögðu sig því úr EFTA.

### Ísland og EFTA
Ísland gekk í EFTA þann 5. mars 1970. Fyrsti fastafulltrúi fyrir hönd landsins var Einar Benediktsson.

## Tengill
* Heimasíða EFTA
* Heimasíða íslenska utanríkisráðuneytisins um EES-samninginn
* Umfjöllun um EFTA, á heimasíðu Evrópusamtakanna
* Morgunblaðsfrétt: Ísland í EFTA í gær, 6.mars 1970
Shavo Odadjian

**Shavo Odadjian** (fæddur **Shavarsh S. Odadjian** 22. apríl 1974 í Yerevan, Armeníu) er bassaleikari bandarísku hljómsveitarinnar System of a Down. Odadjian er þekktur fyrir skeggvöxt sinn sem hefur verið eins alla þá tíð sem System of a Down hefur starfað.

## Ævisaga
Odadjian fæddist í Yerevan í þáverandi Sovétríkinu Armeníu og bjó þar þangað til fjölskyldan flutti til Los Angeles með viðkomu á Ítalíu. Á unglingsárum renndi hann sér á hjólabretti og hlustaði á pönk og þungarokk - hljómsveitir á borð við Dead Kennedys, KISS og Black Sabbath voru í uppáhaldi. Hann gekk í skóla með þeim Serj Tankian og Daron Malakian en kynntist þeim ekki fyrr en hann hitti þá að tilviljun í hljóðveri þar í bæ. Tvímenningarnir buðu Odadjian að taka þá í hljómsveitinni *Soil* sem umboðsmaður en þegar hljómsveitin breyttist í System of a Down tók hann við bassaleiknum.

Shavo er þekktur plötusnúður og spilar undir nafninu *DJ Tactic*. Ásamt Serj Tankian og Arto Tunçboyacıyan er hann í hljómsveitinni SerArt. Auk hæfileika innan tónlistar býr hann yfir leikstjórnarhæfileikum og hefur leikstýrt myndböndum við lögin „Aerials“, „Toxicity“, „Question!“ og „Hypnotize“. Að auki kom hann fram í myndbandi við AC/DC-lagið „Big Gun“ (1993) og í kvikmyndinni *[[Zoolander]]* (2001).

Shavo hefur starfað með RZA úr Wu Tang Clan í hljómsveitinni ACHOZEN.

## Neðanmálsgrein
*  Frétt af soadfans.com 24. nóvember 2006. *[http://soadfans.com/Article457.htm Shavo's new project, ACHOZEN] *
Hjáþáttur

**Hjáþáttur** eða **fylgiþáttur** (e. cofactor) fylkis A er í línulegri algebru skilgreindur sem *C**ij* = (&minus;1)*i* + *j*det(*A**ij*), þar sem det(*A**ij*) er ákveða fylkis *A**ij* úr *A* sem fengið er með því að fjarlægja línu *i* og dálk *j*.

## Dæmi
Ef við höfum til dæmis fylkið 

:A = \begin{pmatrix}
2 & 1 & 2 \\
1 & 3 & 3 \\
-1 & 3 & 4 \\
\end{pmatrix}

og viljum finna hjáþáttinn  *C*12, þá eru lína 1 og dálkur 2 fjarlægð (athugið að hér er ekki um hefðbundna framsetningu að ræða):

: \begin{vmatrix}
\Box & \Box & \Box \\
1 & \Box & 3 \\
-1 & \Box & 4 \\
\end{vmatrix}, sem gefur okkur \begin{vmatrix}
1 & 3 \\
-1 & 4 \\
\end{vmatrix} = (4-(-3)) = 7. 
Því er  *C*12  = (-1)^{1+2} \cdot 7 = -7  \!\ .

Þannig verður til fylki allra fylgiþátta, fylgiþáttafylki eða hjáþáttafylki (cofactor matrix) og er í þessu tilviki:

:C = \begin{pmatrix}
3 & -7 & 6 \\
2 & 10 & -7 \\
-3 & -4 & 5 \\
\end{pmatrix}

## Heimildir
*