open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ian McEwan

**Ian McEwan** (f. 1948) er enskur rithöfundur, fæddur í Aldershot á Englandi. McEwan hefur hlotið margar viðurkenningar fyrir verk sín, þ.á m. Booker-verðlaunin fyrir skáldsögu sína, Amsterdam.

## Helstu verk
* 1978: *The Cement Garden* (Steinsteypugarðurinn; Einar Már Guðmundsson þýddi)
* 1981: *The Comfort of Strangers* (Vinarþel ókunnugra; Einar Már Guðmundsson þýddi)
* 1987: *The Child in Time*
* 1989: *The Innocent*
* 1992: *Black Dogs*
* 1997: *Enduring Love* (Eilíf ást)
* 1998: Amsterdam (Amsterdam; Geir Svansson þýddi)
* 2001: *Atonement* (Friðþæging; Rúnar Helgi Vignisson þýddi)
* 2005: Saturday
* 2007: *On Chesil Beach*
W. H. Auden

**Wystan Hugh Auden** (21. febrúar 1907 – 29. september 1973) var eitt helsta ljóðskáld Breta á 20. öld, en einnig einstakur gagnrýnandi og mikilsvirtur þýðandi. Fyrri hluta ævinnar var hann búsettur á Englandi en fluttist til Bandaríkjanna árið 1946 og gerðist bandarískur ríkisborgari. Auden ferðaðist m.a. til Íslands ásamt Louis MacNeice og skrifaði ásamt honum bók um þá ferð, Bréf frá Íslandi.

## Tenglar
* ''W.H. Auden''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966 
* ''Heilög jörð''; grein í Tímanum 1981
* ''Sendibréf frá Íslandi''; grein í Alþýðublaðinu 1951
* ''Ferðin til Íslands''; grein um W.H.Auden og Íslandsáhuga hans; Lesbók Morgunblaðsins 1969
* ''Úr minningabók um skáldið W.H. Auden''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1976 
* ''Iceland Revisited''; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1964 
* ''Lít gestur''; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1964
T. S. Eliot

**Thomas Stearns Eliot** (26. september 1888 – 4. janúar 1965) var bandarískt ljóðskáld, leikskáld og gagnrýnandi. Hann hlaut Bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1948. Þekktasta verk hans er ljóðið  Eyðilandið.

## Tenglar
* Kendra Willson, Á mörkum lausamáls – Són, 6. hefti 2008 (01.01.2008), Bls. 85-96 
* Eliot og Völsungasaga, Morgunblaðið 9.12.2001, Bls. 26
Jack Kerouac

**Jack Kerouac** (f. 12. mars 1922 í Lowell, Massachusetts; d. 21. október 1969 í Saint Petersburg, Flórída) var bandarískur rithöfundur, ljóðskáld og listamaður og er venjulega eitt fyrsta nafnið sem nefnt er þegar talað eru um Beat kynslóðina í Bandaríkjunum. Þrátt fyrir að hafa notið takmarkaðrar hylli þegar hann var á lífi er Jack Kerouac núorðið talinn með merkustu rithöfunda sem Bandaríkin hafa alið. Mest er það að þakka bók hans, *[[Á vegum úti]]*.

## Tenglar
* ''Jack Kerouac - eirðarlaus, flökkugjarn og ætíð í leit að betri heimi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1979
George Bernard Shaw

**George Bernard Shaw** (26. júlí 1856 – 2. nóvember 1950) var írskt leikritaskáld. Hann hlaut Bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1925.

## Tenglar
* ''Nóbelsverðlaunaskáldið George Bernard Shaw''; grein í Morgunblaðinu 1950
Á vegum úti

**Á vegum úti** er bók eftir bandaríska rithöfundinn Jack Kerouac.

## Tengt efni
*Listi Le Monde yfir 100 minnisstæðustu bækur aldarinnar
Umberto Eco

**Umberto Eco** (5. janúar 1932 – 19. febrúar 2016) var ítalskur miðaldafræðingur, heimspekingur, táknfræðingur og rithöfundur. Þekktastur er hann fyrir skáldsögu sína *[[Nafn rósarinnar]]*.
C. S. Lewis

**Clive Staples Lewis** (29. nóvember 1898 – 22. nóvember 1963), vanalega nefndur C. S. Lewis, var írskur rithöfundur og fræðimaður, fæddur í Belfast á Írlandi. Hann er helst þekktur fyrir bækur sínar um töfralandið Narníu og rit sín á sviði kristinna trúvarnarfræða.

Lewis er talinn einn af áhrifamestu kristnu trúvarnarmönnum 20. aldar. Á unglingsárum hvarf hann frá kristinni trú sinni og varð guðleysingi en snerist aftur til hennar í lok þriðja áratugarins, m.a. fyrir áhrif vinar síns J. R. R. Tolkien og kaþólska trúvarnarmannsins og rithöfundarins G. K. Chesterton. Í heimspeki sinni leitaðist Lewis við að færa fram skynsamleg rök fyrir tilvist Guðs. Hann tók saman fjöldamörg rit og greinar um efnið sem náð hafa mikilli útbreiðslu og er iðulega vísað í af trúvarnarfólki innan allra kirkjudeilda og söfnuða.
Elias Canetti

**Elias Canetti** (1905-1994) var þýskumælandi búlgverskur rithöfundur. Það tungumál sem hann tók inn með móðurmjólkinni var þó ladino, sem er gömul spænsk mállýska. Hann lærði síðan búlgörsku og ensku, en skrifaði síðar öll verk sín á þýsku, en það var fjórða tungumálið sem hann lærði. Elias Canetti var ávallt mikill aðdáandi þýskrar menningar. Hann hlaut Bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1981.
Harold Pinter

**Harold Pinter** (f. 10. október 1930 í London á Englandi, lést 24. desember 2008 í London) var breskt leikritaskáld og leikstjóri. Hann hefur skrifað fjölda leikrita fyrir leikhús, útvarp og sjónvarp. Pinter hlaut bókmenntaverðlaun Nóbels árið 2005. Vegna bágrar heilsu gat hann ekki ferðast til Svíþjóðar til þess að taka við verðlaununum. Í stað þess sendi hann myndbandsupptöku þar sem hann hélt langa ræðu um feril sinn og gagnrýndi utanríkisstefnu Bandaríkjanna.
James Joyce

**James Augustine Aloysius Joyce** (2. febrúar 1882 – 13. janúar 1941) var írskur rithöfundur og ljóðskáld. Hann er af mörgum talinn einn fremsti rithöfundur sem uppi hefur verið. Meðal bóka hans eru *[[Í Dyflinni]]*, *[[Æskumynd listamannsins]]*, *[[Finnegans Wake]]* og sú bók sem sumir telja bestu bók sem skrifuð hefur verið, *[[Ódysseifur (skáldsaga)|Ódysseifur]]*. Sigurður A. Magnússon þýddi hana, sem og allar aðrar bækur Joyce sem þýddar hafa verið á íslensku. Ódysseifur kom út í tveimur bindum 1992–1993.

## Tenglar
* Ástráður Eysteinsson, Rithöfundar í útlöndum - James Joyce á Íslandi, Andvari, 1. Tölublað (01.01.2005), Bls. 95-118 
* ''Arabía''; smásaga eftir Joyce; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1974
* ''Eveline''; smásaga eftir Joyce; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1962
* ''Í matsöluhúsinu'';smásaga eftir Joyce; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1972
Nauteyrarhreppur

**Nauteyrarhreppur** (áður kallaður **Langadalsströnd**) var hreppur í Norður-Ísafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Nauteyri.

Hreppurinn var sameinaður Hólmavíkurhreppi 11. júní 1994. 

Jarðir í Nauteyrarhreppi 1858:
* Kleifakot
* Gjörfidalur
* Múli
* Laugaból
* Arngerðareyri
* Brekka
* Kirkjuból í Langadal
* Bakkasel, hjáleiga
* Fremri Bakki
* Neðri Bakki 
* Lágidalur
* Túnga
* Rauðamýri
* Nauteyri
* Hafnardalur
* Hallstaðir
* Hamar 
* Melgraseyri
* Laugaland
* Hraundalur
* Skjaldfönn
* Ármúli
* Lambatúngur 

## Heimild
* Skýrslur um landshagi á Íslandi, 1. Bindi (01.01.1858), Blaðsíða 710
Marquis de Sade

**Donatien Alphonse François de Sade** (1740–1814), betur þekktur sem Sade markgreifi var franskur aðalsmaður og höfundur sagna sem, á sínum tíma, töldust flokkast undir undir argasta klám. Heimspeki de Sade byggist á því að maðurinn eigi að vera fullkomlega frjáls, þar á meðal undan hvers kyns siðareglum, og eigi þannig að geta leitast við að finna sjálfum sér hina fullkomnu ánægju. Hugtakið sadismi er dregið af nafni hans.
Formúla Bayes

**Formúla Bayes**, einnig setning Bayes**,** er formúla í líkindafræði sem segir til um samhengið milli líka á tveimur atburðum. Á líkindamáli: þar sem að P(A) eru líkurnar á atburði *A* og P(B) líkurnar á atburði *B*, og P(B|A) líkurnar á atburði *B* þegar gefið er að atburður *A* gerist, það er:  

:P(A|B) = \frac{P(B | A)\, P(A)}{P(B)}\!

## Saga
Formúlan er kennd við séra Thomas Bayes (f. 1701 og d. 1761). Bayes lærði rökfræði og guðfræði við Edinborgarháskóla og varð síðar prestur í London og Kent-sýslu á Suðaustur-Englandi. Á fjórða áratugi 18. aldar gaf hann út tvö verk, eitt í guðfræði og hitt um örsmæðareiking. Árið 1742 var hann kjörinn félagi í Royal Society of London, sennilega vegna rannsókna hans á örsmæðareikningi. Á seinni árum hafði hann mikinn áhuga á líkindafræði. Hann veiktist illa um 1755 og dó sex árum síðar. Fjölskylda Bayes sendi Richard Price stærðfræðingi öll bréf hans um stærðfræði og líkindafræði. Í þeim bréfum var meðal annars óbirt handrit um binomial-dreifingar þar sem sérstakt tilfelli setningarinnar kemur fram. Richard lagfærði handritið verulega um tveggja ára skeið og sendi það til kynningar fyrir Royal Society of London árið 1763.

Pierre-Simon LaPlace stærðfræðingur birti formúluna í almennu formi árið 1774 og aftur árið 1812 og virðist ekki hafa vitað um handrit Bayes. LaPlace er þekktur fyrir að þróa hughyggju í líkindafræði (e. *Bayesian probability*) á grundvelli þessara verka. Hughyggjumenn telja að líkindi séu magngreining á trú á atburðum. Helsta ályktunaraðferð hughyggjunnar (e. *Bayesian inference*) notar formúlu Bayes til að uppfæra líkur á atburðum eftir því sem nýjar upplýsingar berast. 

## Sönnun
Sönnun formúlunnar byrjar á skilgreiningu á skilyrtum líkum:  

P(A|B)= \frac{P(A\cap B)}{P(B)}

þar sem P(A\cap B) eru líkurnar á að bæði *A* og *B* gerast. Á sama hátt, 

P(B|A)= \frac{P(A\cap B)}{P(A)}

Þannig hefur maður að 

P(A|B)P(B)=P(A \cap B)=P(B|A)P(A)

og þaðan er formúla Bayes. 

## Dæmi
Frægt dæmi sýnir tengsl milli tilfella einkenna og sjúkdómatíðni: í 99% tilfellum sjúkdóms er alvarlegur hósti, og tíðni sjúkdómsins er 1 af 10.000 (þ.e. 0.01%) í samfélaginu. Ef 5% samfélagsins eru með alvarlegan hósta, þá eru hverfandi líkur (0.198%) á því að greinast með sjúkdóminn bara vegna hósta:

P(A|B)=\frac{P(B|A)P(A)}{P(B)}=\frac{0.99\times0.0001}{0.05}=0.00198

þar sem *A* er að greinast með sjúkdóminn og *B* er að vera með alvarlegan hósta. 

Líkurnar eru hverfandi vegna þess að einstaklingar með hósta og sjúkdóminn eru tiltölulega fáir miðað við þá með hósta í samfélaginu. 

## Heimildir

* Fyrirmyndir eru greinar um formúluna og um Thomas Bayes á ensku útgáfu Wikipedia. Sóttar 4. mars 2024.
Skilyrtar líkur

**Skilyrtar líkur** eru, í líkindafræði, lýsing á því hvernig einn atburður er háður öðrum.

## Skilgreining
Fyrir P(B) > 0 gildir:
:P(A|B) = \frac{P(A \cap B)}{P(B)}.

P(A|B) er lesið „líkurnar á að A gerist, gefið að B gerist“, eða einfaldlega „líkurnar á A gefið B“.

## Dæmi
Sé tveimur teningum kastað, með það markmið að reyna að fá samanlagða tölu hærri en 10, þá eru líkurnar á því að summan sé hærri en tíu háð niðurstöðunni úr fyrsta kastinu.

Köllum atburðinn E = „summan er hærri en 10.“, og atburðinn F = „fyrsta teningskastið var 5“. Gerum ráð fyrir að um sanngjarna teninga sé að ráða, og því jafnar líkur á öllum gildum frá 1 upp í 6.

Fyrsta teningnum er kastað, og líkurnar eru *1/6* að atburðurinn F eigi sér stað. Gerum ráð fyrir því að hann eigi sér stað. Hverjar eru líkurnar á að, þegar að seinni teningnum er kastað, að summa þeirra verði 10?

:P(E|F) = \frac{P(E \cap F)}{P(F)}.

Nú eru möguleikarnir á E \cap F þeir að teningaköstin verði \{(5,5), (5,6)\}. Þá eru líkurnar á því P(E \cap F) = 2/36 = 1/18. Þá er

:P(E|F) = \frac{P(E \cap F)}{P(F)} = \frac{1/18}{1/6} = 0.333... = 33.3\%.
Langadalsströnd

**Langadalsströnd** heitir landsvæðið við norðanvert Ísafjarðardjúp að Kaldalóni. Norðan við svæðið er Snæfjallaströnd.

Nú eru tveir bæir í byggð sem tilheyra Langadalsströnd, Skjaldfönn og Laugaland. Þeir eru báðir í Skjaldfannardal, sem gengur til austurs frá ströndinni, sunnan við Kaldalón. Kirkjur eru á Nauteyri og Melgraseyri.

Nauteyrarhreppur náði áður yfir allt svæðið en er nú hluti Strandabyggð.
Fellshreppur

**Fellshreppur** getur átt við eftirfarandi:

*Hreppir á Íslandi:
** Fellshreppur í Skagafjarðarsýslu. Hét áður Sléttuhlíðarhreppur. Sameinaðist Hofshreppi 10. júní 1990.
** Fellshreppur í Strandasýslu. Áður hluti Bitruhrepps. Frá 1. janúar 1992 hluti Broddaneshrepps. Frá 2006 hluti Strandabyggðar.
Fellshreppur (Strandasýslu)

**[[Fellshreppur (Strandasýslu)|Fellshreppur]]** var hreppur í Strandasýslu, kenndur við bæinn Fell í Kollafirði.

Hreppurinn varð til ásamt Óspakseyrarhreppi þegar Broddaneshreppi var skipt í tvennt á síðari hluta 19. aldar. 1. janúar 1992 voru hrepparnir sameinaðir á ný undir nafninu *[[Broddaneshreppur]]*.
Don Kíkóti

***Don Kíkóti*** (spænska *Don Quijote de la Mancha*, IPA: [don ki'xote ð̞e la 'manʧa]) er skáldsaga eftir spænska rithöfundinn Miguel de Cervantes. Fyrri hluti verksins kom fyrst út þann 16. janúar 1605 en sá síðari ekki fyrr en árið 1615 og hafði þá falsaður seinni hluti verið í umferð um hríð. Verkið er af mörgum talið fyrsta nútímalega skáldsagan og eitt fremsta bókmenntaverk sem ritað hefur verið á spænsku og eitt af því sem langmest er þýtt af þeirri tungu. Verkið gengur á hólm við riddarasöguna og skopstælir hana grimmilega, en formið var mjög vinsælt á tímum Cervantesar. Áhrif verksins á evrópska frásagnarlist allar götur síðan eru gífurleg.

## Tenglar
*Don Kíkóti : um hugvitssama riddarann don Kíkóta frá Mancha / Miguel de Cervantes Saavedra ; byding og formáli, Gudbergur Bergsson ; myndir, Gustave Doré
Óspakseyrarhreppur

**Óspakseyrarhreppur** var hreppur í Strandasýslu, kenndur við bæinn Óspakseyri við Bitrufjörð. 

Hreppurinn varð til ásamt Fellshreppi þegar Bitruhreppi var skipt í tvennt. 1. janúar 1992 voru hrepparnir sameinaðir á ný, að þessu sinni undir nafninu *[[Broddaneshreppur]]*.
Bitruhreppur

**Bitruhreppur** var hreppur í Strandasýslu, sem kenndur var við Bitrufjörð. 

Hreppnum var skipt upp í Fellshrepp og Óspakseyrarhrepp en þeir voru endursameinaðir 1. janúar 1992 undir nafninu *[[Broddaneshreppur]]*.
Fellsstrandarhreppur

**Fellsstrandarhreppur** var hreppur í Dalasýslu, sunnan á Klofningsnesi. 

Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Fellsstrandarhreppur 5 öðrum hreppum:  Haukadalshreppi, Hvammshreppi, Laxárdalshreppi, Skarðshreppi og Suðurdalahreppi undir nafninu *[[Dalabyggð]]*.
Haukadalshreppur

**Haukadalshreppur** var hreppur sunnan til í Dalasýslu, kenndur við Haukadal í Dölum. 

Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Haukadalshreppur 5 öðrum hreppum: Fellsstrandarhreppi, Hvammshreppi, Laxárdalshreppi, Skarðshreppi og Suðurdalahreppi undir nafninu *[[Dalabyggð]]*.
Hvammshreppur (Dalasýslu)

**Hvammshreppur** (**Hvammssveit**) var hreppur í Dalasýslu, fyrir botni Hvammsfjarðar.

Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Hvammshreppur 5 öðrum hreppum: Fellsstrandarhreppi, Haukadalshreppi, Laxárdalshreppi, Skarðshreppi og Suðurdalahreppi undir nafninu *[[Dalabyggð]]*.
Skarðshreppur (Dalasýslu)

**Skarðshreppur** var hreppur - á norðanverðum skaganum sem klífur austanverðan Breiðafjörð í tvennt, - kenndur við bæinn Skarð á Skarðsströnd.

Hreppurinn varð til árið 1918 við skiptingu Skarðsstrandarhrepps í Skarðshrepp og Klofningshrepp. 1. september 1986 var svo Klofningshreppi skipt upp á milli nágrannahreppanna og féll þá nyrðri hlutinn í hlut Skarðshrepps.

Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Skarðshreppur 5 öðrum hreppum: Fellsstrandarhreppi, Haukadalshreppi, Hvammshreppi, Laxárdalshreppi og Suðurdalahreppi undir nafninu *[[Dalabyggð]]*.
Miðdalahreppur

**Miðdalahreppur** var hreppur syðst í Dalasýslu. Þann 1. janúar 1992 sameinuðust Miðdalahreppur og Hörðudalshreppur undir nafninu Suðurdalahreppur. Við sameiningu voru 45 íbúar í Hörðudalshreppi, en 100 í Miðdalahreppi. Sá hreppur varð svo hluti Dalabyggðar rúmum tveimur árum síðar. Þá voru 136 íbúar í Suðurdalahreppi.

## Tilvísanir
Klofningshreppur

**Klofningshreppur** var hreppur í Dalasýslu, yst á Klofningsnesi, kenndur við fjallið Klofning.

Hreppurinn varð til árið 1918 við skiptingu Skarðsstrandarhrepps í Klofningshrepp og Skarðshrepp. 1. september 1986 var svo Klofningshreppi skipt upp á milli nágrannahreppanna Skarðshrepps og Fellsstrandarhrepps.
Skarðsstrandarhreppur

**Skarðsstrandarhreppur** var hreppur í Dalasýslu, norðan megin á Klofningsnesi.

Árið 1918 var hreppnum skipt í tvennt, í Klofningshrepp og Skarðshrepp.
Skógarstrandarhreppur

**Skógarstrandarhreppur** var hreppur í Snæfellsnessýslu, sunnan megin Hvammsfjarðar.

Hreppurinn sameinaðist Dalabyggð hinn 1. janúar 1998.
Hvammshreppur

**Hvammshreppur** hafa þrír hreppar heitið á Íslandi:
* Hvammshreppur í Eyjafjarðarsýslu.  Sjá Arnarneshrepp.
* Hvammshreppur í Vestur-Skaftafellssýslu. Áður hluti Dyrhólahrepps. Frá 1. janúar 1984 hluti Mýrdalshrepps.
* Hvammshreppur í Dalasýslu.  Frá 11. júní 1994 hluti Dalabyggðar.
Staðarhreppur

**Staðarhreppur** hafa þrír hreppar heitið á Íslandi:
* Staðarhreppur í Vestur-Húnavatnssýslu.  Frá 7. júní 1998 hluti Húnaþings vestra.
* Staðarhreppur í Skagafjarðarsýslu.  Hét áður Reynistaðarhreppur. Frá 6. júní 1998 hluti sveitarfélagsins Skagafjarðar.
* Staðarhreppur í Strandasýslu.  Sjá Hrófbergshrepp.
Sjá einnig:
* Staðarsveit.  Frá 11. júní 1994 hluti Snæfellsbæjar.
Suðurdalahreppur

**Suðurdalahreppur** var hreppur syðst í Dalasýslu.

Hreppurinn varð til 1. janúar 1992 við sameiningu Hörðudalshrepps og Miðdalahrepps.
Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Suðurdalahreppur svo 5 öðrum hreppum: Fellsstrandarhreppi, Haukadalshreppi, Hvammshreppi, Laxárdalshreppi og Skarðshreppi undir nafninu *[[Dalabyggð]]*.
Staðarhreppur (V-Húnavatnssýslu)

**Staðarhreppur** var hreppur í Vestur-Húnavatnssýslu, kenndur við bæinn Stað í Hrútafirði.

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist hann hinum 6 hreppum sýslunnar:  Fremri-Torfustaðahreppi, Ytri-Torfustaðahreppi, Kirkjuhvammshreppi, Hvammstangahreppi, Þverárhreppi og Þorkelshólshreppi undir nafninu *[[Húnaþing vestra]]*.
Isa

**Isa** (&#1593;&#1610;&#1587;&#1609; *`Īsā*), einnig notað í sambandinu **Isa, sonur Maríu** (*`Īsā ibn Miryam*) er arabíska nafnið á Jesú, sem er einn af spámönnum íslam. Samkvæmt Kóraninum, var hann einn af uppáhaldsspámönnum Guðs og sérstaklega sendur til að leiða börn Ísraels (Beni Israel). Kristnir arabar nefna Jesús Yasu' al-Masih eða Isa al-Masih (&#1610;&#1587;&#1608;&#1593; &#1575;&#1604;&#1605;&#1587;&#1610;&#1581; *Yasū`a al-Masīħ*).

## Sjá einnig

* Dajjal

## Ítarefni
* Jesús og María í íslam (á ensku) 
* Hlutverk Jesú í íslam (á ensku) 
* Kóraninn um heilagleika Jesú (á ensku)
* Jesús boðberi Guðs (á ensku)
Torfustaðahreppur

**Torfustaðahreppur** var hreppur í Vestur-Húnavatnssýslu, kenndur við bæinn Torfustaði í Miðfirði.

Hreppnum var skipt í tvennt á seinni hluta 19. aldar, í *[[Ytri-Torfustaðahreppur|Ytri-]]* og *[[Fremri-Torfustaðahreppur|Fremri-Torfustaðahrepp]]*. Þeir urðu svo báðir hluti af Húnaþingi vestra árið 1998.
Þorkelshólshreppur

**Þorkelshólshreppur** var hreppur í Vestur-Húnavatnssýslu, kenndur við bæinn Þorkelshól í Víðidal.

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist hann hinum 6 hreppum sýslunnar:  Staðarhreppi, Fremri-Torfustaðahreppi, Ytri-Torfustaðahreppi, Kirkjuhvammshreppi, Hvammstangahreppi og Þverárhreppi undir nafninu *[[Húnaþing vestra]]*.
Kirkjuhvammshreppur

**Kirkjuhvammshreppur** var hreppur í Vestur-Húnavatnssýslu, kenndur við bæinn Kirkjuhvamm á Vatnsnesi.

Þorpið Hvammstangi var innan hreppsins framan af, en það var gert að sérstökum hreppi 1. júlí 1938.

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Kirkjuhvammshreppur hinum 6 hreppum sýslunnar:  Staðarhreppi, Fremri-Torfustaðahreppi, Ytri-Torfustaðahreppi, Hvammstangahreppi, Þverárhreppi og Þorkelshólshreppi undir nafninu *[[Húnaþing vestra]]*.
Aðalsveldi

**Aðalsveldi** eða **úrvalsveldi** (gríska: aristokratiā) þýddi í Forn-Grikklandi stjórnkerfi þar sem þeir bestu og hæfustu réðu en stjórnmálaþátttaka takmarkaðist við hóp fárra manna. Orðið er myndað úr orðunum „aristo-“ (sem merkir það besta) og „kratiā“ (stjórn). Þar sem engin sátt ríkir um það hvað telst best, sérstaklega þegar kemur að stjórnskipulagi, er erfitt að nota orðið í þessu samhengi. Það virðist einkum hafa verið notað um góða og vel heppnaða fámennisstjórn. Orðið var síðar notað um ríki þar sem aðalsmenn stjórnuðu og vald gekk í erfðir.

## Neðanmálsgreinar
Truman Capote

**Truman Capote** (30. september 1924 – 25. ágúst 1984) var bandarískur rithöfundur, helst þekktur fyrir bókina *[[Með köldu blóði]]* (e. *In Cold Blood*) sem hann sjálfur kallaði óskáldaða skáldsögu (e. nonfiction novel), einnig nefnt heimildaskáldsaga, hugtak sem var ætlað að lýsa því að þó svo bókin fjalli um sannsögulega atburði taki höfundurinn sér sjálfur þónokkuð skáldaleyfi. Meðal annarra verka hans eru *[[Morgunverður á Tiffanys]]* (e. *Breakfast at Tiffany's*), sem fræg mynd var gerð eftir. Sumir telja hann einnig hafa skrifað stóran hluta sögunnar *[[Að drepa hermikráku]]* (e. *To Kill a Mockingbird*).
Hvammstangi

**Hvammstangi** er kauptún í Húnaþingi vestra. Hann var upphaflega í Kirkjuhvammshreppi en var gerður að sérstökum hreppi, **Hvammstangahreppi**, hinn 1. júlí 1938. Íbúar voru 607 árið 2024.

Hrepparnir tveir sameinuðust á ný 7. júní 1998 ásamt hinum 5 hreppunum í Vestur-Húnavatnssýslu:  Staðarhreppi, Fremri-Torfustaðahreppi, Ytri-Torfustaðahreppi, Þverárhreppi og Þorkelshólshreppi undir nafninu *[[Húnaþing vestra]]*.

Hvammstangi var gerður að viðurkenndum verslunarstað árið 1895 en þá voru engin íbúðarhús á staðnum. Hið fyrsta slíka var byggt árið 1900. Þá hófust einnig fiskveiðar þar á tanganum og eru hafnarskilyrði þar nú góð. Mest er veitt af rækju og grásleppu.

Á Hvammstanga er margvísleg þjónusta fyrir sveitirnar í Húnaþingi vestra. Hitaveita Húnaþings vestra á Laugarbakka sér Hvammstanga fyrir heitu vatni en þangað var lögð hitaveituæð 1972. Vatnsveita kom í plássið 1952 en áður hafði hvert hús haft eigin brunn.

Læknir hefur haft aðsetur sitt á Hvammstanga allt frá 1905 en hann þjónaði jafnframt héraðinu. Á árunum 1979 til '81 var heilsugæsla byggð á staðnum.

12. janúar 2007 opnaði Fæðingarorlofssjóður starfsemi sína á Hvammstanga.

## Stofnanir, félög og fyrirtæki
### Selasetur Íslands

Selasetur Íslands á Hvammstanga er safn, upplýsingamiðstöð og rannsóknarsetur. Þann 25. júní 2006 var opnuð fræðslusýning í Selasetrinu með því markmiði að efla náttúrutengdaferðaþjónustu í Húnaþingi vestra. Selasetrið er í samfélagseign og rekið í samfélagsþágu.  Selasetrið er ekki rekið í hagnaðarskyni.

Í Selasetrinu má nálgast fróðleik í máli og myndum um seli og ýmsa hjátrú tengda þeim, auk þess þar er Upplýsingamiðstöð Húnaþings vestra. Eitt aðgengilegasta selalátur landsins er á Vatnsnesi, norður af Hvammstanga.

### Hvammstangakirkja
Hvammstangakirkja var vígð 21. júlí 1957. Er hún steinsteypt og tekur 160 manns í sæti. Í Kirkjuhvammi, rétt ofan Hvammstanga, er eldri kirkja - frá árinu 1882. Gripir úr henni eru í Hvammstangakirkju og ber þar að nefna messingskírnarfat frá árinu 1753 og silfurkaleik frá 1821.

### Kirkjuhvammskirkja
Stutt austan við Hvammstanga (ofanvið) er Kirkjuhvammskirkja. Jörðin Kirkjuhvammur á Vatnsnesi, sem í fornum skjölum er nefnd Hvammur í Miðfirði, var talin góð jörð, þó ekki væri um stórbýli að ræða. Kirkjuhvammur er talinn þingstaður árið 1406. Búskap var hætt í Kirkjuhvammi árið 1947 og húsin jöfnuð við jörðu um 1960. Kirkjan er eina húsið frá fyrri tíð, sem nú er á jörðinni. Kirkjuhvammskirkja kom í umsjá Þjóðminjasafnsins árið 1976 og er lokuð almenningi.

## Þekktir einstaklingar
*Björgvin Páll Gústavsson landsliðsmarkvörður í handbolta er fæddur á Hvammstanga árið 1985.

## Myndir

Mynd:Festival Hvammstangi 6 (20740713849).jpg|Bæjarhátíð á Hvammstanga 2012
Mynd:Kaupfélag Vestur-Húnvetninga.jpg|Kaupfélagið á Hvammstanga
Mynd:Hvammstangi river (15399714757).jpg|Syðri-Hvammsá sem rennur í gegnum Hvammstanga
Mynd:Stein-Statue in Hvammstangi (26234653969).jpg|Listaverk á Hvammstanga
Mynd:Hvammstangakirkja.jpg|Hvammstangakirkja
Mynd:Seal Centre (4020279449).jpg


## Tilvísanir

## Tenglar

* Húnaþing vestra
* Á selaslóðum
* Norðurstrandaleið
Klám

**Klám** er myndefni, texti, eða annað sem gert er í þeim tilgangi að skapa kynferðislega örvun. Það sýnir hluti frá kynferðislegu sjónarhorni eða sýnir kynferðislegar athafnir. 

Ýmsum þykir klám siðferðislega rangt, mannskemmandi, eða ávanabindandi og í ýmsum þjóðfélögum eru höft sett á dreifingu kláms. Á Íslandi er birting kláms bönnuð.

## Lagasetning á Íslandi
210. grein hegningarlaga segir: 

## Tengt efni
*Klámvæðing
* Hentai
*Blygðunarsemisbrot
*Erótík

## Tenglar
* 
* 
* 
* ''Hugleiðingar um klám''; grein úr Lesbók Morgunblaðsins 1966 
* ''Klámiðnaðurinn''; grein í Tímanum 1983
* Helga Sigurjónsdóttir, Rætur klámsins – Þjóðlíf, 4. tölublað (01.09.1986), bls. 58-65
* ''Kynungabók'': fræðslurit fyrir ungt fólk 2010
Sigríður Tómasdóttir (í Brattholti)

**Sigríður Tómasdóttir** (í Brattholti) (24. febrúar 1871 -1957) er þjóðþekkt kona á Íslandi fyrir framtak sitt til verndunar Gullfoss og annarra fossa, en hún barðist af einurð gegn áformum um virkjun fossins og var brautryðjandi á sviði náttúruverndar. Árið 2011 opnaði umhverfisráðherra fræðslustíg sem kenndur er við Sigríði við Gullfoss, þar sem er að finna upplýsingar um fossinn og baráttu Sigríðar fyrir verndun hans.

## Náttúruverndarviðurkenning
Náttúruverndarviðurkenning Sigríðar í Brattholti var veitt í fyrsta sinn í tilefni 20 ára afmælis umhverfisráðuneytisins árið 2010. Síðan þá hefur viðurkenningin verið veitt árlega.

### Verðlaunahafar
* 2010: Sigrún Helgadóttir 
* 2011: Þóra Ellen Þórhallsdóttir 
* 2012: Hjörleifur Guttormsson
*2013: Vigdís Finnbogadóttir
*2014: Tómas Knútsson
*2015: Björn Halldórsson, Elisabeth Hauge og Völundur Jóhannesson
*2016: Kolbrún Úlfsdóttir, Jóhannes Haraldsson og Stella Guðmundsdóttir.
*2017: Sigþrúður Jónsdóttir
*2018: Sveinn Runólfsson

## Tilvísanir


## Heimildir
* Unnur Birna Karlsdóttir. 2005. „Gulls ígildi“. *Skírnir - tímarit hins íslenska bókmenntafélags*, Haust 2005. 179. ár: 262.
Stolía

**Stolía** var íslensk rokkhljómsveit sem starfaði frá 1994-1999. Árið 1995 hafnaði **Stolía** í öðru sæti í Músíktilraunum.

Arnar Þór Gíslason trommari sveitarinnar er bróðir Haralds Freys Gíslasonar trommara hljómsveitarinnar Botnleðju. Eftir að hafa verið í **Stolíu** hefur hann spilað með sveitum á borð við Ensími, Dr. Spock, Bang Gang og Írafár.

## Hljómsveitarmeðlimir
* Jóhann Gunnlaugsson / Bassi
* Arnar Þór Gíslason / Trommur 
* Einar Logi Sveinsson / Gítar 
* Unnar Bjarnason / Hljómborð

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* Flýtur vatn (1997)

### Safnplötur
* Drepnir (1996)
* Flugan #1 (1998)

## Tenglar

* Umfjöllun um Stolíu á Glatkistunni
Skagahreppur

**Skagahreppur** var hreppur utarlega á Skaga í Austur-Húnavatnssýslu.

Hreppurinn varð til við skiptingu Vindhælishrepps í þrennt 1. janúar 1939. 
Skagahreppur sameinaðist Vindhælishreppi á ný 9. júní 2002, þá undir nafninu *[[Skagabyggð]]*.
Vindhælishreppur

**Vindhælishreppur** var hreppur vestan megin á Skaga í Austur-Húnavatnssýslu, kenndur við bæinn Vindhæli á Skagaströnd.

Upphaflega teygði hreppurinn sig eftir allri Skagaströnd að Laxá, en 1. janúar 1939 var honum skipt í þrennt. Nyrsti hlutinn varð að Skagahreppi, miðhlutinn að Höfðahreppi, en syðsti hlutinn sunnan Hrafnsár hét áfram Vindhælishreppur.

Vindhælishreppur sameinaðist Skagahreppi á ný 9. júní 2002, þá undir nafninu *[[Skagabyggð]]*.
Engihlíðarhreppur

**Engihlíðarhreppur** var hreppur norðan Blöndu í Austur-Húnavatnssýslu, kenndur við bæinn Engihlíð í Langadal.

Engihlíðarhreppur sameinaðist Blönduósbæ 9. júní 2002, undir nafni hins síðarnefnda.
Gúrú

**Gúrú** (sanskrít: &#2327;&#2369;&#2352;&#2369;, „meistari“, „kennari“, „leiðbeinandi“) er meistari og kennari í hindúasið, búddisma, jaínisma og síkisma. Í þessum trúarbrögðum er gúrúinn meira en kennari. Hann kemur fram sem andlegur leiðtogi lærlinga sinna sem hann á að leiða til andlegs þroska sem gúrúinn sjálfur er talinn hafa náð. Hann er þeim fyrirmynd með líferni sínu og uppspretta innblásturs.

Í Vedaritunum sem lýsa samfélagi Indlandsskaga á 1. árþúsundinu f.o.t. er talað um gúrúa og gúrúskóla sem kenna texta hindúasiðar. Námsefnið er allt frá trúarlegri og andlegri þekkingu að ýmis konar handverki, bardagalistum og tónlist. Raðir gúrúa þar sem einn tekur við af öðrum eru grundvöllur varðveislu tiltekinna hefða víða á Indlandi. Tíu fyrstu andlegu leiðtogar síka eru titlaðir „gúrú“.
Helluhraun

**Helluhraun** eru nokkuð slétt hraun sem verða til við eldgos með þunnfljótandi basalt-kviku. Helluhraun eru að jafnaði auðveld yfirferðar og oft alsett hraunreipum sem myndast þegar efsta lag hraunsins storknar en massinn heldur áfram að hreyfast. 
## Myndun
Helluhraun er búið til í eldgosum úr eldborgum, dyngjum og gígaröðum.
Hægt er að  líkja Helluhraun við seig vökva þar sem það rennur fremur hratt, 5-20 km á klukkustund er algengur hraði. Hitastigið er í kringum 1120-1230°C.

A helluhraunum sem hafa náð að haldast þunnfljótandi allt þar til þau stöðvast hefur  myndast tiltölulega slétt og samfelld deig skorpa, sem einangrar hraunið og því er útgeislunin ekki næg til að það kólni og verði of seigt. Undir því rennur hraunin heitt uns það nær jaðrinum. Svoleiðis myndast eins konar tær, eða koddar, í jaðri hraunsins þegar hraunið rífur gat á hann og smeygir sér í gegn. „Nýjar tær geta komið fram á milli eldri táa eða í þeim miðjum og þannig skríður hraunið fram, oft í nokkrum óreglulegum áföngum. Sé flæðið hraðara undir yfirborðinu og yfirborðið hálfstorknað geta einnig myndast svokölluð reipi ofan á hrauninu en þau myndast vegna núnings deigrar skorpunnar við fljótandi hraunbráðina.“

## Stærstu helluhraun
Einstakir hraunstraumir geta farið yfir 100 km á lengd.
Stærstu helluhraun heims eru á Hawaii en einnig eru helluhraun á Íslandi; svo sem Hallmundarhraun, Leitahraun, Elliðavogshraun og Eldhraun við Mývatn. Það síðastnefnda rann á árunum 1724 til 1729 á meðan Mývatnseldar stóðu yfir.

## Basalt
Flest helluhraun eru úr basalti (einkum ólívínþóleiíti). 
## Hraunhellar og hrauntraðir
Við mikið hraunrennsli geta *hraunrásir* flutt kvikuna undir nýstorknað hraun. Svo geta líka við vissar aðstæður neðanjarðar hraunrásir tæmst og skilið eftir sig hella og traðir. Dæmi um slíka hella eru Surtshellir (lengsti hellir Íslands), Víðgelmir og Raufarhólshellir.

## Helluhraun og apalhraun
Helluhraun finnst oft í nálægt af gígunum „þó það kunni að breytast síðar í apalhrauni“ sem er seigara og úfið, „ áður en það stöðvast.“   En svo getur líka farið að eldri kvika sé með breyttri efnasametningu er liður á hraungos. „Því eru til hraunbreiður þar sem hluti hraunsins, venjulega sá eldri, er með apalhraunsáferð en yngra hraunið er helluhraun.“
Þegar vísindamenn rannsóknuðu Holuhraun á meðan og eftir eldsumbrótin stóðu yfir í 2014-15, kom í ljós að hraunin skiptast á milli helluhraunssamsetningu og apalhraunssamsetningu ekki bara einu sinni en stundum margfalt. Eldgosið við Fagradalsfjall 2021 sýndi einnig sömu hegðun varðandi samsetningu.

## Eitt og annað
* Vættir Íslands á skjaldarmerki Íslands standa á helluhrauni.

## Tengt efni
* Apalhraun
* Bólstraberg
* Hraunhellir

## Tenglar
*Hvernig myndast helluhraun? - Vísindavefurinn 
*   Daníel Páll Jónasson:  Hraunflæði á höfuðborgarsvæðinu Saga  hraunflæðis á svæðinu á nútíma og kortlagning mögulegra farvega til byggða . BS ritgerð. Leiðbeinandi Ármann Höskuldsson. Líf- og umhverfisvísindadeild Háskóli Íslands 2012

## Tilvísanir
Listi yfir skráð trú- og lífsskoðunarfélög á Íslandi

Eftirfarandi er **listi yfir skráð trú- og lífsskoðunarfélög á Íslandi** og ársbreyting á fjölda meðlima 2021 - 2024 samkvæmt tölum Þjóðskrá. Árið 2024 voru 58 trú- og lífsskoðunarfélög á landinu.

## Tenglar
* Lög um skráð trúfélög 
* Hagstofa Íslands - Mannfjöldi eftir trú og lífsskoðunarfélögum 1998-2019 

## Tilvísanir


## Neðanmálsgreinar
Síkar

**Síkar** eru fylgjendur síkisma. Orðið „síki“ kemur úr sanskrítar rótinni *śikkya* (शिष्य) sem þýðir „fylgismaður“ og „nemandi“. Flestir síkar hafa ætt að rekja til Punjab á Indlandi og flestir þeirra búa þar enn þó að síkar búi nú um allan heim. 

Hægt er að þekkja síkiska karlmenn og sumar konur á því að þau bera alltaf túrban til að þekja sítt hár sitt. Túrbaninnn er mjög sérstakur og lítur ekki út eins og túrbanar sem aðrar þjóðir í Asíu bera. Nú á tímum bera þó ekki allir síkar túrbana né hafa sítt hár. Í síkisma er ekkert vandamál að vera á mismunandi stigum í ræktun trúarinnar. Til dæmis má nefna svo nefndir *Sahajdhari* (hæg aðlögun) sem eru síkar sem ekki bera hin fimm K en eru álitnir síkar þrátt fyrir það. 

Eftirnafnið (og enn algengara sem millinafn) Singh (þýðir ljón) er mjög algengt hjá karlmönnum, og Kaur (þýðir prinsessa) hjá konum. En langt frá því allir sem heita Singh eða Kaur eru síkar. Nafnið Singh er tengt hermennsku á Indlandi að minnsta kosti frá áttundu öld.
Guru Granth Sahib

**Guru Granth Sahib** (punjabí: ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ) er hin heilaga ritning síkismans allt frá 1604, en öðlaðist 1708 stöðu sem hinn ellefti lifandi gúruinn.

Bókin er 1430 blaðsíður og samanstendur af textum frá meisturum síkisma, gúrunum tíu og frá hindúiskum og múslimskum spámönnum og dýrlingum. Bókin er ætíð í hásæti í musterum Síka.
Staðarhreppur (Skagafjarðarsýslu)

**Staðarhreppur** (áður **Reynistaðarhreppur**) var hreppur vestan Héraðsvatna í Skagafjarðarsýslu, kenndur við kirkjustaðinn Reynistað.

Hinn 6. júní 1998 sameinaðist hreppurinn 10 öðrum sveitarfélögum í Skagafirði: Skefilsstaðahreppi, Sauðárkrókskaupstað, Skarðshreppi, Seyluhreppi, Lýtingsstaðahreppi, Rípurhreppi, Viðvíkurhreppi, Hólahreppi, Hofshreppi og Fljótahreppi, og mynduðu þau saman *[[sveitarfélagið Skagafjörður|sveitarfélagið Skagafjörð]]*.

## Hreppsnefnd

Síðasta hreppsnefnd Staðarhrepps var kosin í hreppsnefndarkosningunum 28. maí 1994 og hana skipuðu Bjarni Jónsson, Helgi Jóhann Sigurðsson, Ingibjörg Hafstað, Sigmar Jóhannsson og Sigurður Baldursson.

**Oddvitar**
* 1874-1880 Jón Jónsson á Hóli
* 1880-1882 Stefán Jónasson á Páfastöðum
* 1882-1883 Björn Þorbergsson á Dúki
* 1883-1887 Jón Björnsson á Ögmundarstöðum
* 1887-1892 Árni Jónsson læknir í Glæsibæ
* 1892-1896 Jón Jónsson á Hafsteinsstöðum
* 1896-1899 Sigurjón Bergvinsson í Glæsibæ
* 1899-1901 Sigurður Jónsson á Reynisstað
* 1901-1904 Gísli Konráðsson á Skarðsá
* 1904-1916 Albert Kristjánsson á Páfastöðum
* 1916-1919 Sveinn Jónsson á Hóli
* 1919-1922 Jón Sigurðsson á Reynisstað
* 1922-1966 Arngrímur Sigurðsson í Litlu-Gröf
* 1966-1982 Sæmundur Jónsson á Bessastöðum
* 1982-1994 Þorsteinn Ásgrímsson á Varmalandi
* 1994-1998 Ingibjörg Hafstað í Vík

## Heimildir
Seyluhreppur

**Seyluhreppur** er forn hreppur sem er hluti af  sveitarfélaginu Skagafirði í dag. Hann er staðsettur vestan Héraðsvatna í Skagafjarðarsýslu og kenndur við bæinn Stóru-Seylu á Langholti, sem var þingstaður hreppsins.

Til hreppsins töldust fjögur byggðarlög, Langholt, Vallhólmur, Víðimýrarhverfi og Skörð, en einnig Fjall, Geldingaholt og Húsabakkabæirnir, sem ekki töldust tilheyra neinu þessara byggðarlaga. Byggðin er breið og áttu aðeins sex bæir í hreppnum land til fjalls. Hreppurinn var allur í Glaumbæjarsókn en þar eru tvær kirkjur, í Glaumbæ og á Víðimýri. Fyrr á öldum var einnig kirkja í Geldingaholti.

Aðalatvinnuvegur hreppsbúa var lengst af landbúnaður en nokkru fyrir miðja 20. öld byggðist upp dálítill þéttbýliskjarni í Varmahlíð og starfa íbúar þar flestir við verslun og þjónustu af ýmsu tagi. Þar er skóli, félagsheimili, hótel og sundlaug, auk verslunar og annarrar þjónustustarfsemi. Við sameininguna bjuggu 303 íbúar í hreppnum, þar af 125 í Varmahlíð.

Hinn 6. júní 1998 sameinaðist hreppurinn 10 öðrum sveitarfélögum í Skagafirði: Skefilsstaðahreppi, Sauðárkrókskaupstað, Skarðshreppi, Staðarhreppi, Lýtingsstaðahreppi, Rípurhreppi, Viðvíkurhreppi, Hólahreppi, Hofshreppi og Fljótahreppi, og mynduðu þau saman *[[sveitarfélagið Skagafjörður|sveitarfélagið Skagafjörð]]*.

## Hreppsnefnd

Síðasta hreppsnefnd Seyluhrepps var kosin í hreppsnefndarkosningunum 28. maí 1994 og hana skipuðu Anna Sigríður Hróðmarsdóttir, Arnór Gunnarsson, Kristján Sigurpálsson, Sigurður Haraldsson og Sveinn Allan Morthens.

**Oddvitar** 
* 1874–1877 Stefán Einarsson í Krossanesi
* 1877–1880 Magnús Jónsson á Fjalli
* 1880–1884 Halldór Stefánsson á Víðimýri
* 1884–1888 Eyjólfur Hansson í Valadal
* 1888–1892 Árni Jónsson á Marbæli
* 1892–1899 Sigurður Jónsson í Brautarholti
* 1899–1901 Jón Ásgrímsson í Húsey
* 1901–1919 Sigurður Jónsson í Brautarholti
* 1919–1935 Björn L. Jónsson á Stóru-Seylu
* 1935–1970 Haraldur Jónasson á Völlum
* 1970–1986 Jónas Haraldsson á Völlum
* 1986–1998 Sigurður Haraldsson á Grófargili

## Tilvísanir
Lýtingsstaðahreppur

**Lýtingsstaðahreppur** er forn hreppur í innanverðum Skagafirði, vestan Héraðsvatna, kenndur við bæinn Lýtingsstaði í Tungusveit. Hreppurinn náði frá bænum Krithóli, skammt sunnan Vatnsskarðs, allt suður að vatnaskilum á hálendinu þar sem skiptir milli norður- og suðurlands. 

Margar sveitir voru innan Lýtingsstaðahrepps, Efribyggð og Neðribyggð eru vestan Svartár en norðan Mælifellshnjúks, undir Hamraheiði nefndist áður Fremribyggð. Austan Svartár og suður að bænum Tunguhálsi heitir Tungusveit og sunnan við hana tekur við Vesturdalur. Vestan Vesturdals er Svartárdalur en austan Vesturdals er Austurdalur sem reyndar er að mestu í Akrahreppi en þó var bærinn Bústaðir í Lýtingsstaðahreppi. Við Héraðsvötn, gegnt Úlfsstöðum, Kúskerpi og Uppsölum í Blönduhlíð nefnist Dalspláss.

Landbúnaður er helsta atvinnugreinin á svæðinu en ýmsir hafa einnig atvinnu af þjónustu og dálítið þéttbýli hefur myndast á tveimur stöðum innan hins forna hrepps, á Varmalæk á Neðribyggð og á Steinsstöðum í Tungusveit. Jarðhiti er á nokkrum stöðum í hreppnum.

Kirkjur eru á Reykjum, á Mælifelli og í Goðdölum.

Hinn 6. júní 1998 sameinaðist hreppurinn 10 öðrum sveitarfélögum í Skagafirði: Skefilsstaðahreppi, Sauðárkrókskaupstað, Skarðshreppi, Staðarhreppi, Seyluhreppi, Rípurhreppi, Viðvíkurhreppi, Hólahreppi, Hofshreppi og Fljótahreppi, og mynduðu þau saman *[[sveitarfélagið Skagafjörður|sveitarfélagið Skagafjörð]]*.

## Hreppsnefnd

Síðasta hreppsnefnd Lýtingsstaðahrepps var kosin í hreppsnefndarkosningunum 28. maí 1994 og hana skipuðu Björn Ófeigsson, Elín Sigurðardóttir, Eyjólfur Pálsson, Indriði Stefánsson og Rósa Björnsdóttir.

**Oddvitar** 
* 1874-1876 Ólafur Guðmundsson í Litladalskoti
* 1876-1877 Indriði Árnason á Ýrafelli
* 1877-1883 Séra Zophanías Halldórsson í Goðdölum
* 1873-1884 Indriði Árnason á Ýrafelli
* 1884-1887 Árni Einarsson í Hamarsgerði
* 1887-1889 Indriði Árnason á Ýrafelli
* 1889-1892 Pálmi Pétursson á Skíðastöðum
* 1892-1895 Árni Einarsson á Nautabúi
* 1895-1898 Páll Ólafsson í Litladalskoti
* 1898-1907 Árni Einarsson á Reykjum
* 1907-1920 Ólafur Briem á Álfgerisvöllum
* 1920-1938 Tómas Pálsson á Bústöðum
* 1938-1946 Guðmundur Eiríksson á Breið
* 1946-1958 Guðjón Jónsson á Tunguhálsi
* 1958-1970 Björn Egilsson á Sveinsstöðum
* 1970-1982 Marinó Sigurðsson á Álfgerisvöllum
* 1982-1987 Sigurður Sigurðsson á Brúnastöðum
* 1987-1998 Elín Sigurðardóttir í Sölvanesi

## Heimildir
Skarðshreppur (Skagafjarðarsýslu)

**Skarðshreppur** var hreppur vestan til í Skagafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Skarð í Gönguskörðum, undir Tindastóli.
 
Hreppurinn varð til ásamt Sauðárkrókshreppi árið 1907 þegar Sauðárhreppi var skipt í tvennt. Í Skarðshreppi voru þrjár sveitir: Yst er Reykjaströnd, undir Tindastól austanverðum. Þá eru Gönguskörð, fjalldalir sunnan Tindastóls og loks Borgarsveit, byggðarlagið sunnan Sauðárkróks.

Hinn 6. júní 1998 sameinaðist Skarðshreppur 10 öðrum sveitarfélögum í Skagafirði: Skefilsstaðahreppi, Sauðárkrókskaupstað, Staðarhreppi, Seyluhreppi, Lýtingsstaðahreppi, Rípurhreppi, Viðvíkurhreppi, Hólahreppi, Hofshreppi og Fljótahreppi, og mynduðu þau saman *[[sveitarfélagið Skagafjörður|sveitarfélagið Skagafjörð]]*.

## Hreppsnefnd

Síðasta hreppsnefnd Skarðshrepps var kosin í hreppsnefndarkosningunum 28. maí 1994 og hana skipuðu Andrés Helgason, Jón Eiríksson, Sigrún Aadnegaard, Sigurður Guðjónsson og Úlfar Sveinsson.

**Oddvitar** 
* 1874-1879 Sveinn Sölvason í Skarði
* 1879-1880 Þorleifur Jónasson á Reykjum
* 1880-1883 Benedikt Sölvason á Ingveldarstöðum
* 1883-1886 Þorleifur Jónasson á Reykjum
* 1886-1889 Benedikt Sölvason á Ingveldarstöðum
* 1889-1895 Björn Jónsson á Veðramóti
* 1895-1913 Benedikt Sölvason á Ingveldarstöðum
* 1913-1922 Sigurjón Jónasson í Hólakoti
* 1922-1931 Sigurður Á. Björnsson á Veðramóti
* 1931-1933 Eiríkur Björnsson á Gili
* 1933-1946 Stefán Sigurfinnsson á Meyjarlandi
* 1946-1948 Árni Daníelsson á Sjávarborg
* 1948-1950 Ólafur Lárusson í Skarði
* 1950-1954 Stefán Sigurfinnsson á Meyjarlandi
* 1954-1958 Haraldur Árnason á Sjávarborg
* 1958-1961 Gunnar Guðmundsson á Reykjum
* 1961-1962 Haraldur Árnason á Sjávarborg
* 1962-1966 Stefán Sigurfinnsson á Meyjarlandi
* 1966-1970 Jón Eiríksson í Fagranesi
* 1970-1998 Úlfar Sveinsson á Ingveldarstöðum

## Heimildir
Sauðárhreppur

**Sauðárhreppur** var hreppur vestan til í Skagafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Sauðá.

Hreppnum var skipt í tvennt árið 1907, í  Sauðárkrókshrepp og Skarðshrepp. Þeir hreppar urðu svo báðir hluti sveitarfélagsins Skagafjarðar árið 1998.

## Heimilidir
Rípurhreppur

**Rípurhreppur** var hreppur í miðri Skagafjarðarsýslu, kenndur við kirkjustaðinn Ríp í Hegranesi.

Hinn 6. júní 1998 sameinaðist Rípurhreppur 10 öðrum sveitarfélögum í Skagafirði: Skefilsstaðahreppi, Sauðárkrókskaupstað, Skarðshreppi, Staðarhreppi, Seyluhreppi, Lýtingsstaðahreppi, Viðvíkurhreppi, Hólahreppi, Hofshreppi og Fljótahreppi, og mynduðu þau saman *[[sveitarfélagið Skagafjörður|sveitarfélagið Skagafjörð]]*.

## Hreppsnefnd

Síðasta hreppsnefnd Rípurhrepps var kosin í hreppsnefndarkosningunum 28. maí 1994 og hana skipuðu Lilja Ólafsdóttir, Pálmar Jóhannesson, Símon Traustason, Sævar Einarsson og Þórunn Jónsdóttir.

**Oddvitar** 
* 1874-1883 Ólafur Sigurðsson í Ási
* 1883-1888 Gunnar Ólafsson í Keldudal
* 1888-1896 Ólafur Sigurðsson í Ási
* 1896-1901 Jónas Halldórsson í Keldudal
* 1901-1908 Sigurjón Markússon í Eyhildarholti
* 1908-1936 Guðmundur Ólafsson í Ási
* 1936-1958 Gísli Magnússon í Eyhildarholti
* 1958-1962 Páll Sigurðsson í Keldudal
* 1962-1974 Árni Gíslason í Eyhildarholti
* 1974-1986 Þórarinn Jónasson í Hróarsdal
* 1986-1994 Árni Gíslason í Eyhildarholti
* 1994-1998 Símon Traustason í Ketu

## Heimildir
Viðvíkurhreppur

**Viðvíkurhreppur** var hreppur í Skagafjarðarsýslu, milli Héraðsvatna og Hjaltadalsár, kenndur við kirkjustaðinn Viðvík.

Hinn 6. júní 1998 sameinaðist Viðvíkurhreppur 10 öðrum sveitarfélögum í Skagafirði: Skefilsstaðahreppi, Sauðárkrókskaupstað, Skarðshreppi, Staðarhreppi, Seyluhreppi, Lýtingsstaðahreppi, Rípurhreppi, Hólahreppi, Hofshreppi og Fljótahreppi, og mynduðu þau saman *[[sveitarfélagið Skagafjörður|sveitarfélagið Skagafjörð]]*.

## Hreppsnefnd

Síðasta hreppsnefnd Viðvíkurhrepps var kosin í hreppsnefndarkosningunum 28. maí 1994 og hana skipuðu Brynleifur Siglaugsson, Halldór Jónasson, Halldór Steingrímsson, Haraldur Þór Jóhannsson og Trausti Kristjánsson.

**Oddvitar** 
* 1874-1877 Björn Pálmason í Ásgeirsbrekku
* 1877-1880 Sigurður Pétursson á Hofsstöðum
* 1880-1883 Aðalsteinn Steinsson á Litlahóli
* 1883-1886 Björn Pálmason í Ásgeirsbrekku
* 1886-1890 Guðmundur Pétursson í Syðri-Hofdölum
* 1890-1892 Þorgrímur Ásgrímsson í Hofstaðaseli
* 1892-1894 Björn Pétursson á Hofsstöðum
* 1894-1904 Séra Zophonías Halldórsson í Viðvík
* 1904-1910 Jósef J. Björnsson á Vatnsleysu
* 1910-1919 Hartmann Ásgrímsson í Kolkuósi
* 1919-1922 Jóhannes Björnsson á Hofsstöðum
* 1922-1925 Björn Björnsson á Narfastöðum
* 1925-1931 Bessi Gíslason í Kýrholti
* 1931-1932 Björn Símonarson í Enni
* 1932-1942 Gunnlaugur Björnsson í Brimnesi
* 1942-1958 Sigurmon Hartmannsson í Kolkuósi
* 1958-1962 Sverrir Björnsson í Viðvík
* 1962-1982 Björn Gunnlaugsson í Brimnesi
* 1982-1990 Bjarni Maronsson í Ásgeirsbrekku
* 1990-1994 Birgir Haraldsson á Bakka
* 1994-1998 Haraldur Þór Jóhannsson í Enni

## Heimildir
Hólahreppur

**Hólahreppur** var hreppur austan til í Skagafjarðarsýslu, kenndur við hið forna biskupssetur Hóla í Hjaltadal.

Hólahreppur náði yfir tvo byggða dali: Hjaltadal og Kolbeinsdal, sá síðarnefndi er að mestu kominn í eyði.

Hinn 6. júní 1998 sameinaðist Hólahreppur 10 öðrum sveitarfélögum í Skagafirði: Skefilsstaðahreppi, Sauðárkrókskaupstað, Skarðshreppi, Staðarhreppi, Seyluhreppi, Lýtingsstaðahreppi, Rípurhreppi, Viðvíkurhreppi, Hofshreppi og Fljótahreppi, og mynduðu þau saman *[[sveitarfélagið Skagafjörður|sveitarfélagið Skagafjörð]]*.

## Hreppsnefnd

Síðasta hreppsnefnd Hólahrepps var kosin í hreppsnefndarkosningunum 28. maí 1994 og hana skipuðu Bryndís Bjarnadóttir, Einar Svansson, Gunnar Guðmundsson, Sverrir Magnússon og Valgeir Bjarnason.

**Oddvitar** 
* 1874-1876 Kristján Kjærnested á Hólum
* 1876-1878 Jón Tómasson á Hólum
* 1878-1881 Jón Ásgrímsson á Skúfsstöðum
* 1881-1885 Sigurður Gunnlaugsson á Skriðulandi
* 1885-1886 Magnús Ásgrímsson í Sleitustöðum
* 1886-1889 Jón Sigurðsson á Skúfsstöðum
* 1889-1892 Árni Ásgrímsson á Kálfsstöðum
* 1892-1910 Jón Sigurðsson á Skúfsstöðum
* 1910-1916 (Geirfinnur) Trausti Friðfinnsson á Hólum
* 1916-1922 Árni Árnason á Kálfsstöðum
* 1922-1928 Páll Zóphóníasson á Hólum
* 1928-1934 Steinn Stefánsson í Neðra-Ási
* 1934-1962 Friðbjörn Traustason á Hólum
* 1962-1963 Páll Sigurðsson á Hofi I
* 1963-1980 Guðmundur Stefánsson á Hrafnhóli
* 1980-1982 Trausti Pálsson á Laufskálum
* 1982-1990 Hörður Jónsson á Hofi II
* 1990-1994 Trausti Pálsson á Hólum
* 1994-1998 Valgeir Bjarnason á Hólum

## Heimildir
Hofshreppur (Skagafjarðarsýslu)

**Hofshreppur** áður **Höfðastrandarhreppur** var hreppur í Skagafjarðarsýslu, austan megin Skagafjarðar, kenndur við kirkjustaðinn Hof á Höfðaströnd.

Hinn forni verslunarstaður Hofsós var gerður að sérstökum hreppi 1. janúar 1948 en sameinaður Hofshreppi á ný 10. júní 1990, ásamt Fellshreppi þar norður af. Náði Hofshreppur þar með allt norður að Fljót.

Hinn 6. júní 1998 sameinaðist Hofshreppur 10 öðrum sveitarfélögum í Skagafirði: Skefilsstaðahreppi, Sauðárkrókskaupstað, Skarðshreppi, Staðarhreppi, Seyluhreppi, Lýtingsstaðahreppi, Rípurhreppi, Viðvíkurhreppi, Hólahreppi og Fljótahreppi, og mynduðu þau saman *[[sveitarfélagið Skagafjörður|sveitarfélagið Skagafjörð]]*.

## Heimildir
Fellshreppur (Skagafjarðarsýslu)

**Fellshreppur** (áður **Sléttuhlíðarhreppur**) var hreppur í Skagafjarðarsýslu, austan megin Skagafjarðar sem var oft kenndur við kirkjustaðinn Fell í Sléttuhlíð. Í hreppnum voru tvö byggðarlög, Sléttuhlíð og Hrolleifsdalur, en dalurinn er löngu kominn í eyði og orðinn að afréttarlandi.

Fellshreppur sameinaðist Hofshreppi 10. júní 1990.

## Hreppsnefnd

Síðasta hreppsnefnd Fellshrepps var kosin í hreppsnefndarkosningunum 14. júní 1986 og hana skipuðu Eggert Jóhannsson, Jón Björn Sigurðsson, Kristján Árnason, Magnús Pétursson og Stefán Gestsson.

## Heimildir
Holtshreppur

**Holtshreppur**  var hreppur í Fljótum nyrst í Skagafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Stóra-Holt í Fljótum, sem var þingstaður Fljótamanna frá því snemma á öldum og til loka 19. aldar.

Hreppurinn varð til ásamt Haganeshreppi árið 1898 (eða 1899) þegar Fljótahreppi var skipt í tvennt. Þeir sameinuðust aftur undir gamla nafninu 1. apríl 1988.

Hinn 6. júní 1998 sameinaðist svo Fljótahreppur 10 öðrum sveitarfélögum í Skagafirði og mynduðu þau saman *[[sveitarfélagið Skagafjörður|sveitarfélagið Skagafjörð]]*.

## Hreppsnefnd

Síðasta hreppsnefnd Holtshrepps var kosin í hreppsnefndarkosningunum 28. maí 1986 og hana skipuðu Guðrún Helgadóttir, Heiðar Albertsson, Kristinn Hermannsson, Reynir Pálsson og Ríkharður Jónsson.

## Heimildir
Hofsós

**Hofsós** er þorp á Höfðaströnd við austanverðan Skagafjörð, báðum megin við ósa Hofsár. Þar er ágætt skipalægi frá náttúrunnar hendi, einkum í norðaustanátt, og betra en annars staðar við Skagafjörð. Talið er að verslun hafi hafist á staðnum á 16. öld, og er Hofsós því einn elsti verslunarstaður landsins. Þangað sóttu Skagfirðingar nær alla sína verslun þar til byggð hófst á Sauðárkróki upp úr 1870. Íbúar voru 156 árið 2024.

## Saga
Föst búseta hófst á Hofsósi á 19. öld og flestir urðu íbúar þorpsins um 300 um miðja 20. öld. Aðalatvinnuvegurinn var lengst af fiskveiðar og vinnsla sjávarafla og þjónusta við sveitirnar í kring en á síðustu árum hefur ferðamannaþjónusta skipað æ stærri sess. Á Hofsósi er að finna eitt elsta bjálkahús landsins, Pakkhúsið, vörugeymslu frá tíma einokunarverslunarinnar. Það var reist árið 1772. Í Pakkhúsinu er nú Drangeyjarsafn, helgað Drangey og nýtingu hennar fyrr og nú. Þar er einnig Vesturfarasetrið, safn og rannsóknarsetur tengt vesturferðum Íslendinga 1870-1914. Það er í gömlu timburhúsi þar sem Kaupfélag Austur-Skagfirðinga var áður til húsa, og í nýbyggingu sem reist var í sama stíl. Allmörg önnur gömul hús eru í þorpinu, einkum á Plássinu svonefnda, niður við sjóinn, sem hafa flest verið gerð upp og eru sum þeirra notuð sem sumarhús. 

Örskammt sunnan við Hofsós er annar gamall verslunarstaður, Grafarós, og spölkorn innar á ströndinni sá þriðji, Kolkuós. Strandlengjan í nágrenni Hofsóss þykir falleg og þar eru merkilegar stuðlabergsmyndanir, einkum í Staðarbjargavík og þó enn frekar í Þórðarhöfða, sem gengur út frá Höfðaströnd spölkorn utan við þorpið.

Ný sundlaug á Hofsósi var vígð um páskana 2010 og er hún gjöf frá athafnakonunum Lilju Pálmadóttur og Steinunni Jónsdóttur, sem eiga jarðir á Höfðaströnd og búa þar eða dvelja löngum.

Upphaflega var Hofsós í Hofshreppi, en þorpið og næsta nágrenni þess var gert að sérstökum hreppi, *Hofsóshreppi*, 1. janúar 1948.  10. júní 1990 var Hofsóshreppur sameinaður Hofshreppi á ný, ásamt Fellshreppi.

Hinn 6. júní 1998 sameinaðist svo Hofshreppur 10 öðrum sveitarfélögum í Skagafirði og mynduðu þau saman *[[Sveitarfélagið Skagafjörður|Sveitarfélagið Skagafjörð]]*.

## Tilvísanir