open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hjálpardýrlingar

**Hjálpardýrlingar** eru 14 dýrlingar sem hafa þótt sérstaklega góðir til áheita í kaþólsku kirkjunni, sérstaklega gegn ýmsum sjúkdómum. Sameiginleg dýrkun þeirra er talin eiga sér uppruna í Rínarlöndum á tímum svarta dauða á 15. öld. 

## Hjálpardýrlingarnir
Poul Hartling

**Poul Hartling** (14. ágúst 1914 – 30. apríl 2000) var danskur stjórnmálamaður úr Venstre-flokknum sem var forsætisráðherra Danmerkur frá 1973 til 1975 og framkvæmdastjóri Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna frá 1978 til 1985. Hann varð riddari Dannebrogsorðunnar árið 1977.

## Bakgrunnur
Poul Hartling fæddist í Sundby í Kaupmannahöfn og var sonur skólastjórans Mads R. Hartling, sem var menntamálaráðherra í ríkisstjórn Knuds Kristensen frá 1945 til 1947. Poul Hartling gekk í Østrigsgade-skólann fyrstu fimm skólaárin, þar sem báðir foreldrar hans unnu sem kennarar. Hann lauk lauk cand. theol.-prófi frá Kaupmannahafnarháskóla árið 1939 og gerðist kennari árið 1945. Eftir að hafa unnið bæði sem prestur og kennari varð hann árið 1950 forstöðumaður og síðan rektor við kennaraskóla N. Zahle.

## Stjórnmálaferill
Hartling var kjörinn á danska þjóðþingið fyrir Venstre-flokkinn árið 1957 en náði ekki endurkjöri árið 1960. Hann komst aftur inn á þing eftir kosningar árið 1964 og eftir að Erik Eriksen flokksformaður Venstre sagði af sér þann 24. maí 1965 var Hartling kjörinn nýr formaður stuttu síðar. Í „Svanninge-ræðunni“ svokölluðu árið 1965 biðlaði Hartling til Róttæka vinstriflokksins, sem viðhélt á þessum tíma hefðbundnu bandalagi sínu við Jafnaðarmannaflokkinn, um mögulegt samstarf þeirra við Venstre. Eftir kosningar árið 1968 gekk Venstre í stjórnarsamstarf ásamt Róttæka vinstriflokknum og Íhaldssama þjóðarflokknum þar sem Hartling var utanríkisráðherra Danmerkur í fjögur ár.

Eftir hinar svokölluðu „jarðskriðukosningar“ árið 1973 myndaði Hartling minnihlutastjórn og gerðist forsætisráðherra Danmerkur. Venstre hafði tapað 8 þingsætum í kosningunum og stjórn hans hafði minnsta þingstuðning í sögu Danmerkur. Hartling kallaði til nýrra kosninga árið 1975 og í þeim tvöfaldaði Venstre næstum þingstuðning sinn en engu að síður var það jafnaðarmaðurinn Anker Jørgensen sem myndaði næstu stjórn. Hægt hefði verið að mynda fjögurra flokka borgaralega hægristjórn eftir kosningarnar en Hartling ákvað að mynda ekki slíka stjórn þar sem hann vildi ekki þurfa að reiða sig á stuðning Framfaraflokks Mogens Glistrup.

## Að loknum þingferli
Eftir lélega kosningu árið 1977 lauk Hartling þátttöku í dönskum stjórnmálum og gerðist framkvæmdastjóri Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna frá 1978 til 1985. Sem flóttamannafulltrúi tók hann við friðarverðlaunum Nóbels fyrir hönd stofnunarinnar árið 1981.

Poul Hartling var virkur í stjórnmálum fram á háan aldur. Frá 1987 til 1987 var hann formaður dönsku Mannréttindastofnunarinnar (d. *Dansk Center for Menneskerettigheder*) og frá 1990 til 1995 var hann formaður lýðræðissjóðs danska utanríkisráðuneytisins (d. *Udenrigsministeriets Demokratifond*).

Á efri árum samdi Hartling krossgátur fyrir vikublaðið *Weekendavisen*.

## Viðurkenningar
Hartling hlaut stórkross Dannebrogsorðunnar þann 13. desember árið 1977. Hann var sæmdur stórkrossi Hinnar íslensku fálkaorðu á meðan hann var utanríkisráðherra þann 9. febrúar árið 1970.

Poul Hartling er grafinn í Hørsholm-kirkjugarðinum.

## Tilvísanir
The Open University

**The Open University** er breskur ríkisháskóli sem sérhæfir sig í fjarnámi. Háskólinn er stærsti grunnnámsháskóli Bretlands. Hann var stofnaður árið 1969 í stjórnartíð Breska verkamannaflokksins í þeim tilgangi að auka aðgengi almennings að háskólamenntun. Hann hóf starfsemi árið 1971 í fyrrum myndverum BBC, Alexandra Palace í Norður-London. Stjórnarsetur skólans er í Milton Keynes í Buckinghamshire og víðar um Bretland.

Langflestir nemendur í grunnnámi stunda námið utan skólans. Hluti af námskeiðum skólans er í boði um allan heim. Háskólinn er stærsta háskólastofnun Bretlands og ein sú stærsta í Evrópu með yfir 174.000 nemendur.

## Tenglar
* Vefur háskólans
Faxaflóahafnir

**Faxaflóahafnir** sf. eru fyrirtæki sem stofnað var 18. nóvember árið 2004 og tók við rekstri hafna og hafnarsvæða á Akranesi, Borgarbyggð, Grundartanga og Reykjavík í upphafi árs 2005. Fyrsti hafnarstjóri félagsins var Gísli Gíslason, fyrrum bæjarstjóri Akraness. Eigendur fyrirtækisins eru Reykjavíkurborg (með 75% hlut), Akraneskaupstaður, Hvalfjarðarsveit, Borgarbyggð og Skorradalshreppur.
Pori

**Pori** (sænska: *Björneborg*) er borg og sveitarfélag í vestur-Finnlandi, við Helsingjabotn, á ósum Kokemäenjoki-fljóts.  Íbúar eru um 84.000 (2019). Borgin er höfuðstaður Satakunta-héraðs Finnlands.

Pori var stofnuð árið 1558 af  Jóhanni þriðja svíakonungi. Hún var eyðilögð af Rússum snemma á 18. öld og var ráðist á hana af Bretum og Frökkum um miðja 19. öld í Krímstríðinu. Þjóðverjar notuðu flugvöll við Pori í seinni heimsstyrjöld og héldu þar sovéskum stríðsföngum.

Íshokkíliðið Ässät frá Pori hefur þrisvar orðið finnskur meistari. Pori jazz-hátíðin er vel þekkt í Evrópu.
Mikkeli

**Mikkeli** (sænska: *St Michel*) er borg og sveitarfélag í suðaustur-Finnlandi, í héraðinu Suður-Savonía. Hún er við vatnið Saimaa. Íbúar eru um 34.000 í borginni en tæp 54.000 í sveitarfélaginu (2019). Í Mikkeli voru höfuðstöðvar finnska hersins í seinni heimsstyrjöld.

Nokkrir háskólar eru í Mikkeli, þar á meðal tækni og vísindaskólar. Íshokkílið borgarinnar Jukurit hefur unnið finnsku deildina 6 sinnum.
Suður-Ameríkukeppni kvenna í knattspyrnu

**Suður-Ameríkukeppni kvenna í knattspyrnu** eða **Copa América Femenina** er keppni milli kvennalandsliða Suður-Ameríku. Fyrirmynd hennar er karlakeppnin Copa América, en keppnin hefur verið haldin á þriggja til fimm ára fresti frá árinu 1991. Brasilía er núverandi meistari og langsigursælasta lið keppninnar.

## Saga
Copa América Femenina var fyrst haldin í Brasilíu árið 1991. Þátttökulið voru einungis þrjú talsins og unnu heimakonur báða leiki sína með miklum mun. Brasilía hlaut gullverðlaunin næstu þrjú skipti sem keppnin var haldin og vann raunar hverja einustu viðureign. Fimmta keppnin fór fram í Argentínu árið 2006, þar sem heimaliðið kom gríðarlega á óvart með því að tryggja sér titilinn með sigri á Brasilíu í lokaleiknum. Brasilíska liðið kom tvíeflt til baka og vann sinn fimmta, sjötta, sjöunda, áttunda og níunda titil á mótunum árin 2010, 2014, 2018, 2022 og 2025. 

## Meistaratitlar

## Heimildir
*
DíaMat

**DíaMat — félag um díalektíska efnishyggju** er lífskoðunarfélag um díalektíska efnishyggju. Félagið var stofnað 2015 og skráð sem lífsskoðunarfélag 2016. Þann 1. janúar 2026 voru meðlimir 240. Forstöðumaður félagsins frá upphafi er Vésteinn Valgarðsson.

Í apríl 2021 var félaginu synjað úthlutun á lóð af Reykjavíkurborg en áður hafði ákvörðun um að synja félaginu um lóð verið úr­skurð­uð ólögmæt af samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytinu. 

*Trúarbrögð ættu ekki að hafa áhrif á hvernig landinu er stjórnað, og alls ekki á hvernig mannréttindum er háttað [...] DíaMat skorar því á þingmenn að láta ekki umsagnir sértrúarsafnaða, hvorki stórra né lítilla, hafa áhrif á störf sín*
- Erindi félagsins til Alþingis
## Tenglar
* Heimasíða DíaMats
* DíaMat á facebook
* Erindi félagsins til Alþingis 23. janúar 2019 

## Tilvísanir
Hvítasunnukirkjan á Íslandi

**Hvítasunnukirkjan á Íslandi** eru samtök íslenskra Hvítasunnukirkna. Trúfélagið var með 2.065 skráða meðlimi árið 2022.
Fjármálagerningur

**Fjármálagerningar** eru löggerningar á sviði verðbréfaviðskipta. Þar á meðal eru: verðbréf, peningamarkaðsskjöl, hlutdeildarskírteini og valréttarsamningar.
Salo

**Salo** er borg og sveitarfélag í vestur-Finnlandi, mitt á milli Turku og Helsinki. Íbúar eru rúm 52.000 (2019).
Nokia var stór atvinnuveitandi í Salo frá 1981 en lokaði árið 2015 og leiddi það til mikils atvinnuleysis.

Fyrrum forseti Finnlands, Sauli Niinistö, er fæddur í Salo.
Franska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Franska karlalandsliðið í knattspyrnu** er knattspyrnulandslið Frakklands. Liðið hefur keppt í 13 heimsmeistarakeppnum og sjö Evrópukeppnum. Heimavöllur Frakka er Stade de France í Paris.

## Árangur í keppnum
### EM í Knattspyrnu
Frakkland er eitt af þeim löndum sem hefur staðið sig hvað best á EM í knattspyrnu og hefur unnið mótið tvisvar: EM 1984 og EM 2000. Liðið hefur unnið næstflesta titla á eftir Spáni og Þýskaland sem hafa bæði unnið þrjá titla hvor.

### [[HM í knattspyrnu]]

## Leikmannamet

*Uppfært í janúar 2023*
### Flestir leikir

## Leikmenn
### Markahæstir
Lohja

**Lohja** er borg og sveitarfélag í suðvestur-Finnlandi, við Helsingjabotn. Við Lohja er eitt vinsælasta sumarhúsasvæði landsins. Íbúar eru rúm 46.000 (2019).

Skagaströnd er vinabær Lohja.
Askhlynur

**Askhlynur** (fræðiheiti: *Acer negundo*)  er norður-amerísk hlyntegund. Hann er hraðvaxta og skammlífur (60 ára) í heimkynnum sínum og verður 10–25 metra hár. Ólíkt öðrum hlyntegundum er hann með fjaðurskipt laufblöð.  Einnig er hann með karl og kventré ólíkt flestum hlynum. Tréð er margstofna og með breiða krónu.

Á Íslandi nær hann sennilega nokkrum metrum en hann á til að kala.  

## Tilvísanir
Arnór Þórðarson jarlaskáld

**Arnór Þórðarson** (f. um 1012, lifði fram yfir 1073) var íslenskt hirðskáld. Hann var sonur Þórðar Kolbeinssonar og Oddnýjar eykyndils. Hans er getið í *[[Bjarnar saga Hítdælakappa|Bjarnar sögu Hítdælakappa]]*, í *[[Grettis saga|Grettis sögu]]* og í konungasögum. Viðurnefni sitt fékk hann af því að yrkja um Rögnvald og Þorfinn Orkneyjajarla. Hann orti einnig um Noregskonungana Magnús góða og Harald harðráða. Frægasta kvæði Arnórs er *Hrynhenda* sem ort er um Magnús konung undir hrynhendum hætti og er það fyrsta hirðkvæði sem vitað er um undir þeim bragarhætti. Um *Hrynhendu* segir Vésteinn Ólason að hún sé „full af fljúgandi mælsku og með glæsibrag í hvívetna.“ Finnur Jónsson segir um Arnór að hann hafi haft „ótakmarkað vald ... á öllu er að kveðandi lýtur og máli“ og jafnframt að „hann sparir ekki voldug orð og íburðarmiklar lýsíngar, t. d. á því hvernig hinn gullbúni skipafloti glói og glitri í sólskininu“ og tekur sem dæmi vísu úr *Hrynhendu*:

:Hlunna es, sem röðull renni,
:reiðar búningr, upp í heiði
:(hrósak því es herskip glæsir
:hlenna dolgr) eða vitar brenni.
:Mönnum lízk, es mildingr rennir
:Meita hlíðir sævar skíði,
:unnir jafnt sem ofsamt renni
:engla fylki himna þengils.

## Tilvísanir

## Heimildir

* Finnur Jónsson. 1904&ndash;1905. *Bókmentasaga Íslendínga fram undir siðabót*. Kaupmannahöfn: Hið íslenska bókmentafjelag.
* Vésteinn Ólason. „Dróttkvæði“. 2006. *Íslensk bókmenntasaga* I, bls. 189&ndash;262. 2. útgáfa. Mál og menning.
Milliríkjavettvangur um loftslagsbreytingar

**Milliríkjavettvangur um loftslagsbreytingar** (e. *Intergovernmental Panel on Climate Change* eða IPCC) er stofnun innan Sameinuðu þjóðanna sem ætlað er að safna saman vísindalegum, tæknilegum, félags- og efnahagslegum upplýsingum um grundvöll þekkingar á loftslagsbreytingum af mannavöldum.

Milliríkjavettvangurinn var stofnaður árið 1988 af Alþjóðaveðurfræðistofnuninni og hlaut formlega viðurkenningu Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna með yfirlýsingu þann 6. desember sama ár. Nefndin hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 2007 ásamt Al Gore, fyrrum varaforseta Bandaríkjanna.

## Stjórn
Núverandi formaður IPCC er breski orkuvísindamaðurinn Jim Skea. Fyrri formenn stofnunarinnar voru sænski veðurfræðingurinn Bert Bolin (1988-1997), breski efnafræðingurinn Robert Watson (1997-2002), indverski hagfræðingurinn Rajendra Pachauri (2002-2015) og suður-kóreski hagfræðingurinn Hoesung Lee (2015-2023).

## Skipulag og starfsemi
IPCC gerir ekki eigin frumrannsóknir, heldur vinnur það úttektir á vísindalegri þekkingu á loftslagsbreytingum af mannavöldum. Úttektirnar eru aðallega byggðar á faglegri ritrýni og greinum sem hafa verið birtar í ritrýndum tímaritum. Þrír mismunandi vinnuhópar gera úttektirnar: Sá fyrsti fjallar um vísindalega þekkingu á veðurfari og loftslagsbreytingum, annar vinnuhópurinn leggur mat á tjónnæmi félags-, efnahags- og náttúrulegra kerfa, neikvæðar og jákvæðar afleiðingar loftslagsbreytinga og möguleika á aðlögun og sá þriðji metur leiðir til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og aðrar leiðir til að sporna við loftslagsbreytingum.

Nefndin lagði fyrstu skýrslu sína fram árið 1990 á annarri Loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í Genf. Skýrslan leiddi meðal annars til samþykktar Loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna árið 1992. Í kjölfar samningsins hefur Milliríkjavettvangurinn birt stöðuskýrslur sínar um loftslagsmál og hnattræna hlýnun með reglulegu millibili. Í fimmtu stöðuskýrslunni, sem kom út árið 2014, var komist óyggjandi að þeirri niðurstöðu að áhrif manna á loftslagið væru greinileg og að losun gróðurhúsalofttegunda hefði þá aldrei verið meiri í seinni tíð. Þá var komist ótvírætt að þeirri niðurstöðu að hlýnun loftslags væri óumdeilanleg og að hlýnun loftslagsins frá árinu 1950 væri fordæmalaus þótt leitað væri aftur um árþúsundir í loftslagssögunni. Milliríkjavettvangurinn lagði fram sérstaka skýrslu árið 2018 þar sem hún lagði áherslu á aðeins væri hægt að koma í veg fyrir meiriháttar raskanir á helstu lífkerfum jarðarinnar með því að halda hnattrænni hlýnun innan við 1,5 gráður fyrir árið 2100.

## Gagnrýni og deilumál
Í janúar árið 2010 var bent á rangfærslu í úttekt IPCC frá árinu 2007 þar sem því var haldið fram að jöklar Himalajafjalla gætu bráðnað fyrir árið 2035. Nefndin viðurkenndi mistök sín og að þessi staðhæfing hefði verið byggð á vangaveltum úr óritrýndu viðtali en ekki ritrýndri rannsókn.

## Tenglar
* Heimasíða Milliríkjavettvangs um loftslagsbreytingar

## Tilvísanir
Rúmenska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Rúmenska karlalandsliðið í knattspyrnu** hefur í gegnum árin haft mikilli velgengni að fagna  bæði á HM sem og EM. Gullaldar ár Rúmena voru frá 1990-1998, enn á þeim árum tókst þeim að komast á hvert stórmótið á fætur öðru, enda voru þeir með frábært og vel mannað lið á þeim árum, helsta stjarna þeirra á þeim árum var Gheorghe Hagi .
## Saga
Rúmenar hafa mikla og sterka knattspyrnu hefð og hafa í gegnum árin alið af sér marga fræga leikmenn enda voru þeir gríðalega sterkir á árunum 1990-1998. 

### Rúmenía á EM
Rúmenar náðu sínum fyrsta góða árangri á EM þegar þeim tókst að komast í 8 liða úrslit á EM 1972. Rúmenar duttu þá úr leik gegn Ungverjum . Næsta evrópumót Rúmena var EM í Frakklandi EM 1984 þá voru kynslóðaskipti og gullaldar liðið var að stíga sín fyrstu skref, og það lið eftir að vera eitt þekktaasta lið rúmena til þessa, í því liði voru meðal annara hin þá efnilegi Gheorghe Hagi. Þeir lentu í erfiðum riðli með  Vestur-Þjóðverjum, Portúgal og Spáni. Rúmenar voru neðstir í riðlinum og næst neðstir í mótinu. Þetta var lélegasti árangur Rúmena á EM. Árið 2000 tókst þeim að komast upp úr riðlinum. Á því móti áttu þeir mjög eftirminnilegan leik á móti Englendingum. Leikurinn var sá síðasti í riðlinum  og skar úr um hvort liðið færi áfram. Rúmenarnir spiluðu gilmrandi bolta með Gheorghe Hagi fremstan í flokki og unnu 3-2. Í 8 liða úrslitum töpuðu þeir þó gegn gríðarlega sterku liði Ítala .

### Rúmenar á HM
Rúmenar tilheyra hópi þeirra þjóða sem tók þátt á fyrsta HM í knattspyrnu. Rúmenía er eitt af fjórum löndum evrópu sem tóku þá áhættu að ferðast til Suður-Ameríku til að taka þátt í fyrsta Heimsmeistaramóti landsliða í knattspyrnu karla 1930. Rúmenar unnu sinn fyrsta leik á móti Perú 3-1. Rúmenum tókst þó ekki að komast lengra á þessu á móti, þar sem þeir töpuðu gegn verðandi heimsmeisturunum  og heimastrákunum í Úrúgvæ.   1990 voru Rúmenar aftur mættir á HM með gullkynslóðina. Þar tókst þeim að koma sér uppúr riðlinum. Gheorghe Hagi var þá að vaxa úr grasi og smám saman að verða af stórstjörnu  enda var hann stundum kallaður "Maradona Karpatafjalla". Rúmenar unnu gegn sterku liði Sovétmanna í opnunarleiknum og komust uppúr riðlinum enn töpuðu svo óvænt í 8 liða úrslitum gegn Írlandi 
HM 1994 vann Rúmenía gegn Kólumbíu og Bandaríkjunum í riðilinum og komust áfram þrátt fyrir tap á móti Sviss. Rúmenum tókst í næstuumferð að slá út Argentínu  3–2. Ilie Dumitrescu og Gheorghe Hagi  voru markaskorar í þeim leik. í áttaliða úrslitum töpuðu þeir frekar óvænt á móti Svíþjóð.Á HM 1998 tókst þeim að komast uppúr riðlinum eftir sigur á móti Englandi(2-1) og Kólumbíu(1-0). Enn í næstu umferð töpuðu þeir gegn sterku liði Króata.

### Leikmannahópur
Eftirfarandi leikmenn voru útvaldir til að spila gegn Íslandi 8.október 2020, Noregi og Austurríki 11.október og 14.október 2020
*Tölfræði uppfærð , 4. okt 2020.*

### þekktir leikmenn
* Cristian Chivu
* Ilie Dumitrescu
* Iulian Filipescu
* Gheorghe Hagi
* Adrian Mutu
* Dan Petrescu
* Gheorghe Popescu
* Bogdan Stelea
Gunnar Þórðarson

**Gunnar Þórðarson** (f. 4. janúar 1945) er íslenskur tónlistarmaður og lagahöfundur. Hann fæddist á Hólmavík en fluttist 8 ára til Keflavíkur. Gunnar hóf feril sinn með hljómsveit Guðmundar Ingólfssonar í Njarðvík 1963. Hann var síðan í hljómsveitinni Hljómum sem gaf út hljómplötu árið 1964 með tveimur lögum, báðum eftir Gunnar, en það voru „Fyrsti kossinn“ og „Bláu augun þín“. Bæði lögin náðu vinsældum. Síðar var Gunnar í hljómsveitunum Trúbroti og Ðe Lónlí Blú Bojs og var aðallagahöfundur þeirra sveita. Hann vann einnig með Ríó tríóinu á fjölda platna.

Gunnar hefur einnig samið tónlist fyrir íslenskar kvikmyndir og sjónvarpsþætti.

## Heimildir

* Ólafur Ormsson. 1998. „Upp og niður tónstigann“. *Morgunblaðið*, 25. október 1998, bls. 8B–9B.

## Tenglar

* Glatkistan
Handlína

**Handlína** er klútur sem borinn er við gamla íslenska faldbúninginn og látinn hanga við beltið. Þegar konur gengu til altaris var handlínan lögð yfir hendurnar en einnig eru sagnir af því að börn hafi verið lögð í handlínur þegar þau voru skírð. Á gömlum myndum af faldbúningnum sést handlínan oft vel, t.d. á mynd Auguste Mayers af Málfríði Sveinsdóttur, sem birtist í lýsingu á ferð Paul Gaimard til Íslands 1836. 

Á Þjóðminjasafni Íslands eru allmargar útsaumaðar handlínur. Þær eru flestar úr hvítum hör og fagurlega skreyttar með útsaumi, ýmist hvítum eða mislitum. Útsaumsgerðirnar eru allmargar og mynstrið er ýmist talið út eða saumað eftir uppdrætti sem þrykkt er á dúkinn. Myndefnið er af ýmsu tagi, blóm, fuglar, krossmörk og ýmsir mynsturbekkir, en einnig eru brot úr sálmi eða bæn stundum saumuð í handlínurnar. Handlínur eru yfirleitt u.þ.b. 60 cm á kant og á einu eða fleiri hornum eru stundum dúskar sem hægt er að nota til að tylla þeim við beltið á faldbúningnum.

Handlínur úr silki munu einnig hafa verið algengar og af þeim er talsverður fjöldi á Þjóðminjasafninu og einnig á byggðasöfnum, t.d. í Skógum.

## Heimildir
Elsa E. Guðjónsson. 1986. Hefur saumað hvert eitt spor. Krossspor Hólmfríðar Pálsdóttur. *Hugur og hönd* 1986, bls. 18-21.

Kristín Bjarnadóttir. 2016. Handlína. Í: Svanhildur Gunnarsdóttir og Þórður Ingi Guðjónsson, ritstj. *Konan kemur við sögu.* Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík.

Sigrún Helgadóttir. 2013. *Faldar og skart.* Opna, Reykjavík.

## Tenglar

* Voyage en Islande et au Groenland exécuté pendant les années 1835 et 1836 sur la corvette la Recherche. Publié par ordre du roi sous la direction de Paul Gaimard. 
*Kristín Bjarnadóttir. 2014. Eitt spor og svo annað. Um útsaumaðar handlínur. Fyrirlestur á málþingi til heiðurs Elsu E. Guðjónsson, 22. mars 2014.
Air Viking

**Air Viking** var flugfélag sem Ferðaskrifstofan Sunna stofnaði í Reykjavík árið 1970. Forsvarsmaður félagsins var Guðni Þórðarson forstjóri Sunnu. Fyrstu flug félagsins voru með Vickers Vanguard-vél sem það leigði frá Air Canada. Félagið stundaði leiguflug milli Íslands og Evrópu og innan Evrópu, einkum milli Þýskalands, Austurríkis og Sviss og Spánar. Félagið fékkst líka við pílagrímaflug. Árið 1973 tók félagið Convair CV-880-þotu á leigu og ári síðar tvær Boeing 720-vélar. 

Árið 1975 kom Alþýðubankamálið upp þegar bankaeftirlit Seðlabankans taldi sitthvað athugavert við stór lán til nokkurra viðskiptavina bankans án fullnægjandi veða. Air Viking var meðal þessara aðila. Möguleg rekstrarvandræði félagsins voru mikið til umræðu þetta ár og töluðu margir um aðför að fyrirtækinu. Í mars 1976 ákvað Olíufélagið að gjaldfella skuldir Air Viking en við það varð flugfélagið gjaldþrota og Olíufélagið fékk allar eigur þess. Flugfélagið Arnarflug var stofnað nokkrum dögum síðar til að kaupa flugrekstur Air Viking úr þrotabúinu.
Hólmfríður Indriðadóttir

**Hólmfríður Indriðadóttir** (1802–1885) var skáldkona á Hafralæk. Hún fæddist á Grænavatni í Mývatnssveit 1802 en ólst upp í Baldursheimi og á Þverá í Reykjahverfi þar sem foreldrar hennar bjuggu. Þótt þau væru bjargálna mun Hólmfríður ekki hafa notið annarrar uppfræðslu en í lestri og barnalærdómi. Hún mun hins vegar hafa lært að skrifa fullorðin. Árið 1829 giftist Hólmfríður Jóni Jónssyni frá Hólmavaði. Voru þau hjónin fyrst í húsmennsku þar en bjuggu síðan um 26 ára skeið á Hafralæk. Þau áttu tíu börn en aðeins fimm náðu fullorðins aldri.

Ásamt systur sinni Sigurlaugu orti Hólmfríður *Rímur af Þorsteini bæjarmagni* og *Ármannsrímur*. Ein orti hún *Rímur af Mirsa-Vitran* og þær hafa verið prentaðar.

Hólmfríður var amma Sigurjóns Friðjónssonar.

## Heimildir

* Finnur Sigmundsson. 1966. *Rímnatal*. Bindi II. bls. 69
* Páll Eggert Ólason. 1952. *Íslenzkar æviskrár frá landnámstímum til ársloka 1940*. Bindi V. Reykjavík: Hið íslenzka bókmenntafélag. bls. 376.
* Úlfar Bragason. "Mirsa-vitran. Rímur kveðnar af Hólmfríði Indriðadóttur á Hafralæk". *Són* 8:47–69.
Hljómeyki

## Hljómeyki
**Sönghópurinn Hljómeyki** er íslenskur kammerkór. Hann var stofnaður árið 1974 af nokkrum söngvurum úr Pólýfónkórnum og var fyrsti stjórnandi hans Ruth L. Magnússon. Hljómeyki fæst við fjölbreytt verkefni, allt frá kórmúsík endurreisnarinnar til rokktónlistar. Árið 1986 tók Hljómeyki upp samvinnu við Sumartónleika í Skálholti sem stóð í þrjá áratugi og frumflutti hópurinn á þeim tíma tugi verka eftir mörg helstu tónskáld landsins. Kórinn tekur iðulega þátt í öðrum hátíðum sem helgaðar eru nýrri tónlist og hann hefur átt samstarf við Listaháskóla Íslands um flutning á verkum útskriftarnemenda. Þá hefur Hljómeyki frumflutt ýmis erlend verk á Íslandi, svo sem *Náttsöngva* Rakhmanínovs, *Kórkonsert* Schnittkes og *Púshkínsveig* Georgíjs Svírídov.

Hljómeyki hefur gefið út sex geisladiska með verkum eftir íslensk tónskáld, þau Hjálmar H. Ragnarsson, Þorkel Sigurbjörnsson, Báru Grímsdóttur, Jón Nordal og Sigurð Sævarsson. Á Spotify hefur kórinn gefið út úrval íslenskra kórperlna undir titlinum *Sumarkveðja* og tónlist eftir Hildigunni Rúnarsdóttur við heimildarmyndina *Gósenlandið* eftir Ásdísi Thoroddsen.

Hljómeyki hefur tekið þátt í flutningi á óperunum *Dídó og Eneas* eftir Purcell, *Orfeus og Evridís* eftir Gluck, Orfeo eftir Monteverdi, *La Clemenza di Tito* eftir Mozart, *Carmen* eftir Bizet og *Porgy og Bess* eftir Gershwin. Síðastnefndu verkin þrjú flutti kórinn með Sinfóníuhljómsveit Íslands. Kórinn hefur einnig átt í samstarfi við Sinfóníuhljómsveit Norðurlands og hann hefur komið fram með rokkhljómsveitunum Todmobile, Sólstöfum, Dimmu, Skálmöld og Dúndurfréttum.

Stjórnandi Hljómeykis er Þorvaldur Örn Davíðsson.

## Tilvísanir
Gheorghe Hagi

**Gheorghe Hagi** (fæddur 5. febrúar 1965) er fyrsverandi Knattspyrnumaður frá Rúmeníu hann var á sínum tíma álitin einn af bestu leikmönnum heims og tókst að spila fyrir bæði Real Madrid og Barcelona. Enn hann er sennilega þekktastur fyrir afrek sín með Rúmenska landsliðinu

Georghe Hagi þeytti frumraun sína árið 1982 í Farul Constanta í Rúmeníu. Einu ári síðar var hann seldur til Sportul Studentesc þar sem hann spilaði í þrjú ár, eftir það var hann seldur til Steau Bucharest. Hann sýndi þar mögnuð tilþrif og skoraði 85 mörk í 97 leikjum.  Eftir það fór þessi spræki Rúmeni að vekja áhuga stóru liðana og að lokum var hann seldur til Real Madrid. þar lék hann tvö ár, enn olli vonbrigðum með einungis 15 mörk í 64 leikjum. 

Real Madrid seldi hann að lokum til Brescia, þar sem hann skoraði á fyrstu leiktíð einungis 5 mörk í 31 leik. Annað ár hans hjá félaginu var hann kominn í b-liðið, þar á eftir var hann seldur til FC Barcelona. Hann skoraði þar 9 mörk í 21 leik á þeim 2 árum sem hann lék fyrir félagið. Georghe Hagi var þá seldur til Tyrsknesku risana í *[[Galatasaray|Galatasaray SK]]*. Hann spilaði fyrir félagið í 5 ár og vann deildina fjórum sinnum með félaginu, árið 2000 tókst þeim að vinna Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu eftir sigur gegn Arsenal FC eftir vítaspyrnukeppni. Hagi hefur spilað 703 leiki og skorað 308 mörk.
DFK Dainava

**Dzūkijos futbolo klubas Dainava** er lið sem er í Pirma lyga. Liðið var stofnað árið 2016. Núverandi völlur Alytaus miesto stadionas tekur tæp 3.000 í sæti.

## Árangur (2016–...)

## Leikmenn
Uppfært: 18. febrúar 2026

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"
 

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

----

## Tilvísanir

## Tenglar
* dfkdainava.com
* ''Facebook'' 
* Soccerway
* Globalsportsarchive
FC Hegelmann

**FC Hegelmann** er lið sem er í A lyga. Liðið var stofnað árið 2009. Núverandi völlur Raudondvario stadionas (Raudondvaris) eller NFA stadionas tekur tæp 1.000 í sæti.

## Árstíð (2016–...)
; FC Hegelmann Litauen

; FC Hegelmann

## Leikmenn
Uppfært: 21. febrúar 2026

 

|-----
! colspan="9" style="background-color:#B0D3FB" align="left" |
|----- style="background-color:#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" style="background-color:#B0D3FB" align="left" |
|----- style="background-color:#DFEDFD"
 

 
|-----
! colspan="9" style="background-color:#B0D3FB" align="left" | 
|----- style="background-color:#DFEDFD"

## Tilvísanir

## Tenglar
* fchegelmann.com
* FC Hegelmann: toplyga.lt
* FC Hegelmann: Soccerway
FC Vilniaus Vytis

**FC Vilniaus Vytis** er lið sem er í Pirma lyga. Liðið var stofnað árið 2012. Núverandi völlur LFF stadionas tekur tæp 5.400 í sæti.

## Árstíð
### FK TAIP Vilnius

### FC Vilniaus Vytis

## Tilvísanir

## Tenglar
* Facebook
* FC Vilniaus Vytis Soccerway
San Juan (Púertó Ríkó)

**San Juan** er höfuðborg og stærsta sveitarfélag Púertó Ríkó sem er samveldisland Bandaríkjanna. Íbúar voru 343.000 árið 2020. Borgin var stofnuð af spænskum landvinningamönnum árið 1521 sem kölluðu hana *Ciudad de Puerto Rico*. Eyjan var þá kölluð *San Juan Bautista*. Með tímanum fékk eyjan nafn borgarinnar en borgin nafn eyjunnar.
Ítalska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Ítalska landsliðið** heyrir undir ítalska knattspyrnusambandið, sem var sett á stofn árið 1898. Það gerðist meðlimur í FIFA árið 1905. Fyrsti landsleikurinn hjá Ítölum var þó ekki spilaður fyrr en fimm árum seinna. 

Ítalía hefur tekið þátt í 17 HM keppnum. Fjórum sinnum hefur það orðið heimsmeistarar, það var 1934, 1938, 1982 og árið 2006. Ítalia hefur unnið næst flestar heimsmeistarakeppnir á eftir Brasilíumönnum. Einungis Þýskaland hefur spilað fleiri úrslitaleiki en Ítalir, Brasilíumenn hafa spilað jafnmarga úrslitaleiki og Ítalir. Ítalía hefur tvisvar unnið Evrópumótið í knattspyrnu árin 1968 og 2021, og tvisvar spilað til úrslita, árið 2000 og 2012. 

Ítalir hafa nokkrum sinnum spilað við Ísland, frægasti leikurinn var sennilega árið 2004 þegar vallarmet var slegið í mætingu á Laugardalsvelli en á þeim leik voru áhorfendur alls 20.204.

Árið 2021 var liðið taplaust í 37 leikjum og sló met Spánar í tapleysi landsliðs. Loks tapaði það fyrir Spáni í undanúrslitum þjóðadeildarinnar. Ítalía vann EM 2020 en komst ekki inn á HM 2022.

## Árangur í keppnum
### EM í knattspyrnu

### [[HM í knattspyrnu]]

## Leikjahæstu leikmenn

## Leikmenn
### Markahæstu leikmenn

### Þekktir leikmenn
* Roberto Baggio
* Gianluigi Buffon
* Fabio Cannavaro
* Ciro Ferrara
* Filippo Inzaghi
* Paolo Maldini
* Alessandro Nesta
* Alessandro Del Piero
* Luigi Riva
* Paolo Rossi
* Antonio Cassano
* Francesco Totti
* Christian Vieri
* Dino Zoff
* Gianni Rivera
* Bruno Conti
* Franco Baresi
* Andrea Pirlo
* Giacinto Facchetti
* Marco Tardelli
* Antonio Conte
* Marco Materazzi
* Mario Balotelli
* Lorenzo Insigne
* Giuseppe Meazza
* Gianluigi Donnarumma

## Þjálfarar

* Augusto Rangone (1925–1928)
* Carlo Carcano (1928–1929)
* Vittorio Pozzo (1929–1948)
* Ferruccio Novo (1949–1950)
* Giuseppe Viani (1960)
* Giovanni Ferrari (1960–1961)
* Edmondo Fabbri (1962–1966)
* Ferruccio Valcareggi (1966–1974)
* Fulvio Bernardini (1974–1975)
* Enzo Bearzot (1975–1986)
* Azeglio Vicini (1986–1991)
* Arrigo Sacchi (1991–1996)
* Cesare Maldini (1997–1998)
* Dino Zoff (1998–2000)
* Giovanni Trapattoni (2000–2004)
* Marcello Lippi (2004–2006)
* Roberto Donadoni (2006–2008)
* Marcello Lippi (2008–2010)
* Cesare Prandelli (2010–2014)
* Antonio Conte (2014-2016)
* Giampiero Ventura (2016-2017)
* Roberto Mancini (2018-)
Norðurstrandaleið

**Norðurstrandaleið** (enska: *Arctic Coast Way*) er um 800-900 kílómetra leið frá Hvammstanga til Bakkafjarðar Leiðin var í undirbúningi frá 2017 en var formlega opnuð sumarið 2019. Hún liggur hún í gegnum 17 sveitarfélög. Verkefnið er hugsað til að efla ferðaþjónustu á Norðurlandi og því var úthlutað opinberum styrkjum.  

Vefritið og útgefandinn Lonely Planet tilnefndi leiðina sem einn besta áfangastaðinn árið 2019. 

## Tilvísanir

## Tenglar
*Heimasíða
Enska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Enska karlalandsliðið í knattspyrnu**  er annað af tveimur elstu knattspyrnulandsliðunum í heiminum, ásamt Skotlandi. Englendingar spiluðu sinn fyrsta landsleik sinn árið 1872. Heimavöllur Englands er Wembley-leikvangurinn í Lundúnum.

Englendingar hafa einu sinni orðið heimsmeistarar, þegar liðið vann Vestur-Þjóðverja 4–2 í spennandi úrslitaleik árið 1966 á heimavelli. Besti árangur Englendinga síðan þá er 4.sæti (1990 og 2018). 

England hefur aldrei unnið Evrópumótið í knattspyrnu, besti árangur þeirra til þessa eru ađ komast í úrslitaleik keppninnar árin 2021 og 2024 undir stjórn Gareth Southgate. Frægasti leikur Englendinga á móti Íslandi var sennilega á EM 2016 í Nice í Frakklandi þegar Englendingar töpuðu óvænt gegn Íslandi, þvert á flestar spár.

## Leikmenn
### Leikmannahópur
*Tölfræði uppfærð , júlí 2024 fyrir [[EM 2024]].*

## Árangur í keppnum
### EM í knattspyrnu

### [[HM í knattspyrnu]]

## Met
 *Uppfært í desember 2022*
### Flestir leikir

### Markahæstir

### Haldið hreinu oftast

## Heimild
*
Qaboos bin Said al Said

**Qaboos bin Said al Said** (18. nóvember 1940 – 10. janúar 2020) var soldán Ómans frá árinu 1970 til dauðadags árið 2020. Qaboos var talið til tekna að hafa á ríkisárum sínum breytt Óman úr fátæku og vanþróuðu landi með lélega innviði í nútímalegt ríki með betri lífsskilyrði en í flestum nágrannalöndunum.

## Æviágrip
Qaboos bin Said al Said fæddist árið 1940 og var eini sonur soldánsins Saids bin Taimur. Á valdatíð föður hans var Óman verulega lokað og vanþróað ríki þar sem innviðir voru vanræktir en stranglega var farið eftir fornum siðum. Qaboos var sendur til náms í Bretlandi þegar hann var sextán ára. Hann gekk þar í konunglega breska herforingjaskólann í Sandhurst og gegndi þjónustu í skoskri herdeild í Vestur-Þýskalandi í níu mánuði að loknu námi.

Qaboos sneri heim til Ómans árið 1964. Hann leiddi árið 1970 blóðlausa byltingu gegn föður sínum og lýsti sjálfan sig nýjan soldán Ómans. Sem soldán reyndi Qaboos að draga úr vægi olíuvinnslu í efnahagslífi Ómans og leggja aukna áherslu á landbúnað og fiskveiðar með því að veita bændum rausnarlega styrki og útvega veiðimönnum báta með utanborðsmótorum. Á fyrsta ári sínu við völd lét Qaboos einnig banna þrælahald í Óman. Á valdatíð Qaboosar var ráðist í verulega uppbyggingu á innviðum. Meðal annars hafði á tíunda áratugnum verið lagt um 4.000 km vegakerfi með bundnu slitlagi og 79 heilsugæslustöðvar höfðu verið settar á fót auk þriggja stórra fæðingarstöðva, 300 grunnskóla og háskóla sem stofnaður var árið 1986.

Árið 1970 tókst stjórn Qaboosar að vinna bug á kommúnísku Dhofar-uppreisninni með hjálp Breta, Jórdaníumanna og Írana. Á stjórnartíð Qaboosar hafði ómanski herinn breska yfirmenn á launum og Óman viðhélt vinsamlegu sambandi við Vesturlönd. Á sama tíma rak Qaboos þó frá árinu 1985 svokallaða „jafnvægispólitík“ í utanríkismálum og stofnaði í því skyni til formlegs stjórnmálasambands við Sovétríkin á valdatíð Míkhaíls Gorbatsjov.

Þegar fyrra Persaflóastríðið braust út árið 1991 með innrás Saddams Hussein í Kúveit tók Qaboos afstöðu með alþjóðabandalaginu sem barðist gegn Írak í stríðinu, þrátt fyrir að almenningur í Óman væri að mestu hlynntur Saddam. Qaboos átti frumkvæði að því að Persaflóasamstarfsráðið tók ekki einhliða afstöðu með Írak í stríðinu og að því að Óman reyndi að miðla málum milli stríðsaðila í átökunum.

Árið 1997 setti Qaboos ómanska ríkinu nýja stjórnarskrá. Í stjórnarskránni var sjálfstæði dómstóla tryggt, sem var þá einsdæmi í arabaríki, og ráðherrum og aðstoðarráðherrum var bannað að sitja í stjórnum fyrirtækja sem væru skráð á verðbréfamarkaðnum í Múskat. Þá var komið á laggirnar æðri deild 80 manna ráðgjafarnefndar sem Qaboos hafði stofnað árið 1991.

Qaboos lést þann 10. janúar árið 2020 og hafði þá setið lengst allra þáverandi þjóðhöfðingja í arabaheiminum. Qaboos átti hvorki syni né bræður, en í bréfi sem hann lét eftir sig kvað hann á um að arftaki hans í soldánsembætti yrði frændi hans, menningarmálaráðherrann Haitham bin Tariq Al Said.

## Tilvísanir
Juniperus ashei

***Juniperus ashei*** er þurrk-þolið sígrænt tré, ættað frá norðaustur Mexíkó og miður suðurhluti Bandaríkjanna norður til suður Missouri; stærstu lundirnir eru í mið Texas. hann verður um 10 m hár, sjaldan 15m, og ver gegn jarðvegseyðingu og gefur dýrum skjól og skugga allt árið.

Barrið er ljósgrænt að lit, 2 til 5 mm langt, hreisturlaga og er á rúnnuðum (ekki flötum) sprotum. Plönturnar eru einkynja, annaðhvort karlkyns eða kvenkyns. Berkönglarnir eru 3 til 5 mm langir, grænir í fyrstu, en á 8 mánuðum ná þeir fullum þroska og verða þá bláleitir. Þeir innihalda eitt til tvö ber, sem er dreift með fuglum. Karlreklarnir eru um 3 til 5mm langir, gulir, en verða brúnir eftir frjósleppingu í desember til febrúar.

## Nytjar

Viðurinn er með náttúrulega fúavörn og er góður í girðingastaura. Staurar af gömlum trjám hafa enst í meir en 50 ár. Fyrir meir en 100 árum var mikið af gömlum einitrjám höggvin og notuð í girðinga og símastaura og undir lestarteina.

Berkönglarnir eru fæða ýmissa dýra.

## Texas
Þegar Evrópubúar komu fyrst til Hill Country (Texas), sóttust þeir eftir cýprus, eik og einitrjám, vegna þess að það þau gáfu besta timbrið. Afleiðing misnotkunar á landinu og þá ekki síst skógarhöggs, var að jarðvegurinn blés í burt og eftir stóð caliche (kalk-leir). Ein fárra tegunda sem þolir þannig grýttan jarðveg er Juniperus ashe.

Bændur á svæðinu líta enn á hann sem illgresi og reyna eða eða honum. Hann vex ekki aftur af höggnum stofnum, en hin skylda tegund Juniperus pinchotii gerir það.

Einir sem vex á ofbeittu landi er ungur og kröftugur, þéttur og fjölstofna, og með gunnar rætur.  Þetta er öfugt við gömlu trén sem fyrstu landnemarnir fundu, en þau voru yfirleitt einstofna, sum gáfu boli að 90 sm í þvermál og 12 m langa.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Image Archive of Central Texas Plants  detailed photographs
* Noble Foundation Plant Image Gallery  photographs
* Photograph and dimensions of Texas Champion Ashe juniper
* Evaluation of the Effects of Ashe Juniper (Cedar) Control on Water Quantity, Water Quality, and Suspended-Sediment Loads in three watersheds on the Edwards Aquifer Recharge and Catchment Area, South-Central Texas
Dólómítafjöll

**Dólómítafjöll** eða **Dólómítarnir** (ítalska: *Dolomiti*) eru fjallgarður á Norðaustur-Ítalíu. Þau eru hluti af suður-Ölpunum og og ítölsku héruðunum Belluno, Suður-Týról og Trentino. Hæsti punktur þeirra er 3.343 metrar.

Dolomiti Bellunesi-þjóðgarðurinn  og önnur vernduð svæði eru innan Dólómítanna. Árið 2009 voru fjöllin sett á heimsminjaskrá  UNESCO. Þau eru þekkt fyrir hvassa tinda sína.

Átta háfjallagönguleiðir (ítalska: *alte vie*) eru um fjöllin. Það tekur um viku að ganga allar leiðirnar og eru fjallaskálar (ítalska: *rifugi*) á leiðinni.

Dólómítafjöll draga nafn af *dólómít*, helstu steintegund þeirra. Hún fékk nafn eftir franska jarðfræðingnum Dieudonné Dolomieu (1750 -1801) sem fyrstu greindi steintegundina árið 1791 eftir rannsóknir sínar í Ölpunum.

Dólómít byggir á gömlum kóralrifum og marmarahvít gnæfa þau upp úr fjallgarðinum og þegar sólin sest slær á þau purpurarauðum bjarma. Jarðmyndanir úr kalksteini má finna í Dólómítafjöllum 

## Heimild
* 

## Tilvísanir
Þjóðgarðar á Ítalíu

**Þjóðgarðar á  [[Ítalía|Ítalíu]]** eru 25. Sá fyrsti var stofnaður árið 1922 og sá síðasti var stofnaður árið 2016. Þeir þekja 5-6% af landsvæði landsins.

## Listi
Eldborg

**Eldborg** getur átt við:

* Eldborg í Bláfjöllum
* Eldborg undir Geitahlíð, Grindavík
* Eldborg í Hnappadal
* Eldborg í Hörpu, Reykjavík
* Mannsnafn Eldborg
Fjaðrárgljúfur

**Fjaðrárgljúfur** er  um 2 km gljúfur sem áin Fjaðrá myndaði undir síðasta jökulskeið fyrir um 9000 árum. Það er um 8km vestur af Kirkjubæjarklaustri og er mest um 100 metra hátt og er að miklu leyti móberg.

Ásókn ferðamanna í gljúfrið jókst til muna þegar Justin Bieber gerði þar tónlistarmyndband en var því lokað um tíma vegna átroðnings. 

Árið 2024 var austurhluti þess friðlýstur. 

## Tenglar

South.is Fjaðrárgljúfur

## Tilvísanir
Skaftafellsfjöll

**Skaftafellsfjöll** eru fjöll innan Vatnajökulsþjóðgarðs  og eru milli Morsárdals og Skeiðarárjökuls í sunnanverðum Vatnajökli. 
Blátindur, Ragnarstindur og Þumall eru þekktir tindar og ná um 1200-1400 metra hæð.

## Tenglar
Hæðarlíkan af Skaftafellsfjöllum og Morsárdal
Morsárjökull

**Morsárjökull** er skriðjökull í sunnanverðum Vatnajökli, innst í Morsárdal. Eftir að jökullinn hopaði eftir aldamót 2000 urðu til fossar sem féllu fram af hömrum nálægt jöklinum, Morsárfossar, eru þeir með hærri fossum landsins.
Morsárdalur

**Morsárdalur** er dalur milli Skaftafellsfjalla og Skaftafellsheiðar í Vatnajökulsþjóðgarði. Í miðjum dalnum er Morsá og er þar söndugt og grýtt en í hlíðum hans er birkiskógur, Bæjarstaðaskógur vestan megin. Innst í dalnum er Morsárjökull og Morsárfossar. Til norðvesturs í framhaldi af dalnum er það sem kallað er Kjós; þröngur, lítill dalur með há fjöll í kring. 

## Tengill

Nat.is: Kjós - Morsárdalur
Möðrudalsöræfi

**Möðrudalsöræfi** eru öræfi á norðaustur-Íslandi og hluti af Miðhálendinu, vestur af Jökuldalsheiði, norður af Ódáðahrauni og Brúaröræfum og vestur af Mývatnsöræfum. Við öræfin er fjalllendið Möðrudalsfjallgarður.

Byggt ból er þar Möðrudalur á Fjöllum.
Tranmere Rovers

**Tranmere Rovers Football Club**  er knattspyrnufélag frá borginni Birkenhead í Merseyside, Englandi. Það spilar í Ensku annari deildinni. Það var stofnað árið 1884 sem Belmont FC en breytti nafni sínu komandi ár.
Liðið hefur aldrei spilað í ensku úrvalsdeildinni en hefur tapað umspili þrisvar um sæti þar. Heimavöllur Tranmere er Prenton Park sem tekur 16.567 í sæti.
Mikael Anderson

**Mikael Neville Anderson** (fæddur 1. júlí 1998) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir AGF Aarhus og íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu sem vængmaður. Mikael á jamaíkískan föður og íslenska móður og var alinn upp að hluta í Danmörku. Hann hefur danskan ríkisborgararétt og hefur spilað fyrir ungmennalið Danmerkur en ákvað árið 2017 að spila fyrir Ísland.

Mikael skoraði sitt fyrsta A-landsliðsmark gegn Færeyjum 2021.
Botnsá

**Botnsá** er á í Hvalfjarðarsveit. Hún er affall úr Hvalvatni og myndar fossinn Glym rétt vestan Hvalfells. Hún kemur niður í Botnsdal og fellur í Botnsvog í Hvalfirði. Þar er skógi vaxið land.

Meðan enn voru sýslur í gildi markaði hún skil Borgarfjarðarsýslu og Kjósarsýslu. Í upphafi Þjóðveldisaldar skildi Hvítá í Borgarfirði að Sunnlendingafjórðung og Vestfirðingafjórðung, en á 13. öld voru  fjórðungamörkin flutt að Botnsá.

Upprunahæð Botnsár er 378 m og lengd er 9 km.
Gigt

**Gigt** er flokkur margra mismunandi sjúkdóma sem eiga það sameiginlegt að valda langvinnum sársauka (sem kemur oft í köstum) í liðamótum eða bandvef. Gigtarsjúkdómar eru algengir og er oft erfitt að meðhöndla þá.

Helstu flokkar gigtarsjúkdóma eru bólgusjúkdómar (liðagigt, rauðir úlfar og aðrir sjálfsofnæmissjúkdómar, fjölvöðvabólga, húðvöðvabólga, herslismein, fjölvöðvagigt, æðabólgur, hryggikt, fylgigigt, sóragigt, barnagigt), liðbólgur tengdar sýkingum, kristallasjúkdómar t.d. þvagsýrugigt, slitgigt, vöðva- og vefjagigt, og beinþynning.

## Tilvísanir

## Tenglar

* Gigtarfélag Íslands
Hryggikt

**Hryggikt** (eða sjaldnar **hrygggigt**) er gigtarsjúkdómur þar sem langvinn bólga kemur fram í liðamótunum í hryggnum og oft líka nálægum liðamótum. Helstu einkennin eru bakverkur sem kemur og fer. Talið er að 0,13% fólks geti verið með hryggikt.

## Tilvísanir

## Athugasemdir
Gordianus 1.

**Gordianus I** (Latína: *Caesar Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus Augustus*; c. 159 e.KR – 12 April 238 E.Kr) var keisari Rómarveldis í 21 dag ásamt syni sínum, Gordianus 2., árið 238 e.Kr, sem er betur þekkt sem ár keisaranna sex. Gordianus 1. varði öllum valdatíma sínum í uppreisn gegn Maximinus Thrax. Gordianus var sigraður af her tryggur Maximinus, og eftir það drap hann sig ásamt syni sínum.

## Tilvísanir
Fáni Mið-Afríkulýðveldisins

**Fáni Mið-Afríkulýðveldisins** var tekinn í notkun 1. desember 1958. Var fáninn teiknaður af Barthélemy Boganda, áður forseta sjálfstjórnarsvæðisins Oubangui-Chari. Hann setti saman liti hins þrílita; fána bláan, hvítan og rauðan; við panafrísku litina rauðan, grænan og gulan.

Árin 1976-1979, undir Keisaradæmi Mið-Afríku, var fáninn óbreyttur, en það var gerður sérstakur fáni fyrir keisarann Jean-Bédel Bokassa. Sá fáni var ljósgrænn með gyltum erni framan við 20-odda stjörnu, bersýnilega undir áhrifum frá keisarafána Napóleons.

## Tilvísanir
Hótel- og veitingaskólinn

**Hótel- og veitingaskólinn** var skóli þar sem íslenskir matreiðslumenn og þjónar lærðu fag sitt um árabil. Skólinn er nú hluti af Menntaskólanum í Kópavogi þar sem iðnnám í matvælagreinum er kennt í dag. Við MK er nú kennd bakaraiðn, framreiðsla, kjötiðn og matreiðsla. 

## Saga
Forveri Hótel- og vetingaskólans, *Matsveina- og veitingaþjónaskólinn* var stofnaður með lögum á Alþingi 1947 en er settur í fyrsta sinn 1. nóvember 1955. Árið 1971 voru gerðar breytingar á nafni og starfsemi skólans með lögum frá Alþingi og fékk hann þá nafnið Hótel- og veitingaskóli Íslands. Skólinn var fyrst um sinn til húsa í Sjómannaskólanum og hafði aðstöðu á Hótel Esju um árabil frá 1971 en hann fékk eigið húsnæði í Verknámshúsi Menntaskólans í Kópavogi 1997 en að því hafði verið stefnt í meira en áratug að svo yrði. Auk matreiðslu er þar kennd kjötiðn, bakaraiðn og framreiðsla. 

Áður en Hótel- og veitingaskólinn hóf störf var matreiðsla helst kennd við húsmæðraskóla landsins.

## Heimildir
Sýn (fyrirtæki)

**Sýn hf.** er fjarskipta- og fjölmiðlafyrirtæki sem rekur net-, síma- og sjónvarpsþjónustu undir vörumerkinu Sýn ásamt því að reka vefmiðilinn Vísir.is og útvarpsstöðvarnar Bylgjan, FM 957 og X-ið.

Árið 2017 keypti fyrirtækið alla miðla 365 miðlar áttu, að undanskyldu því sem tengdist Fréttablaðinu.

## Saga
Þann 22. mars 2018 breytti fyrirtækið nafni sínu úr Fjarskipti hf. í Sýn hf.

Þann 12. júní 2025 lagði fyrirtækið niður vörumerkin Vodafone og Stöð 2 og færði alla net-, síma- og sjónvarpsþjónustu undir vörumerkið Sýn.

## Sjónvarpsstöðvar
*Sýn
*Sýn Sport
**Sýn Sport 2
**Sýn Sport 3
**Sýn Sport 4
**Sýn Sport 5

## Útvarpsstöðvar
*Bylgjan
**80s Bylgjan - Netútvarp
**Gull Bylgjan - 90.9
**Létt Bylgjan - 96.7 (áður Létt 96.7)
*FM 957 - 95.7
*X-ið 977 - 97.7

## Vefmiðlar
*Vísir.is

## Tilvísanir
Alfreð Gíslason (þjálfari)

**Alfreð Gíslason** (f. 7. september 1959) er íslenskur handknattleiksmaður og þjálfari þýska landsliðsins í handbolta.  

Alfreð er fæddur og uppalinn á Akureyri og þar hóf hann keppnisferil sinn með KA en lék síðar með KR um tíma. Hann lék alls 190 leiki með íslenska landsliðinu í handknattleik og skoraði alls 542 mörk í leikjunum. Hann hóf feril sinn í atvinnumennsku erlendis árið 1983 með liðinu Tusem Essen í Þýskalandi en þar var hann til ársins 1988. Síðar spilaði hann með Bidasoa á Spáni frá 1989-1991. 

Þegar leikmannsferli Alfreðs lauk snéri hann sér að þjálfun. Hann þjálfaði KA í sex ár og gerði liðið að Íslandsmeisturum árið 1997, bikarmeisturum 1995 og 1996 og deildarmeisturum árið 1996. Frá 1997 - 1999 stýrði hann liðinu VfL Hameln í þýsku úrvalsdeildinni en tók síðar við SC Magdeburg og stýrði því frá 1999 - 2006. Alfreð var landsliðsþjálfari karlalandsliðs Íslands í handbolta frá 2006 - 2008 og stýrði liðinu á HM 2007 og á EM 2008.

Hann tók við þýska liðinu Gummersbach árið 2006 og stýrði því til ársins 2008. Hann tók við Kiel í kjölfarið og þjálfaði liðið í ellefu ár eða til ársins 2019. Alfreð gerði liðið sex sinnum að þýskum meisturum, sex sinnum að bikarmeisturum og stýrði liðinu tvívegis til sigurs í Meistaradeild Evrópu. Í febrúar árið 2020 tók Alfreð við starfi þjálfara þýska landsliðsins í handbolta.

## Viðurkenningar
Alfreð var kjörinn Íþróttamaður ársins árið 1989 og var fjórum sinnum valinn þjálfari ársins í fyrstu deild þýska handboltans. Árið 2002 þegar hann þjálfaði Magdebourg og árin 2009, 2012 og 2019 er hann þjálfaði Kiel. Alfreð var sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2014 fyrir framlag sitt til íþrótta og árið 2019 var hann útnefndur í Heiðurshöll ÍSÍ. 

## Tilvísanir
Húsnæðisáætlun

**Húsnæðisáætlun** er áætlun gerð af sveitarfélagi til að meta þörf fyrir íbúðarhúsnæði á komandi árum. Húsnæðisáætlanir voru  gerðar að skyldu með breytingu á lögum um  húsnæðismál júní 2018. Byggt er á forsendum um breytingar á íbúafjölda og öðrum lýðfræðilegum þáttum svo sem fjölskyldustærð og aldurs- og kynjadreifingu. Húsnæðisstofn og mögulegar breytingar á honum er greindur með tilliti til mannfjöldabreytinga. Sveitarfélögin gera eða láta gera áætlanirnar sem gilda til fjögurra ára í senn en eru endurnýjaðar árlega. Húsnæðis- og mannvirkjastofnun fer yfir húsnæðisáætlanir og leiðbeinir um gerð þeirra.

## Tilvísanir
Svínafellsjökull

**Svínafellsjökull** er skriðjökull sem fellur vestsuðvestur úr Öræfajökli. Hann er kenndur við bæinn Svínafell. Árið 2007 týndust tveir þýskir fjallgöngumenn á jöklinum. 

## Tilvísanir
Míkhaíl Míshústín

**Míkhaíl Vladímírovítsj Míshústín** (f. 3. mars 1966) er rússneskur stjórnmálamaður og núverandi forsætisráðherra Rússlands.

Míshústín hefur starfað í rússneska stjórnarráðinu frá árinu 1998. Hann varð ríkisskattstjóri árið 2010 og gegndi því embætti þar til Vladímír Pútín Rússlandsforseti útnefndi Míshústín í embætti forsætisráðherra 16. janúar 2020. Útnefning Míshústíns kom í kjölfar þess að Dmítríj Medvedev forsætisráðherra sagði af sér ásamt stjórn sinni til að gefa Pútín meira svigrúm til að gera stjórnarskrárbreytingar sem eiga að færa völd frá forsetaembættinu til forsætisráðherrans og ríkisráðsins. 

Rússneska dúman samþykkti útnefningu Míshústíns með öllum greiddum atkvæðum þann 16. janúar. 

## Tilvísanir
Sagene

**Sagene** er bæjarhluti í Ósló. Nafnið Sagene er fleirtala af orðinu sög en bæjarhlutinn liggur meðfram Akurselvu og þar voru vélknúnar timbursagir sem gengu fyrir vatnsafli.
Ernir (Skutulsfjörður)

**Ernir** er um 665 metra fjall í Skutulsfirði gegnt Ísafirði.

Í könnun á fuglalífi svæðisins umhverfis Erni árið 2006 var ályktað að hrafn verpir á Erni og hugsanlegt er að smyrill verpi þar einnig.

## Tilvísanir
Gremmeniella

***Gremmeniella*** er ættkvísl sveppa í ættinni Helotiaceae. Fjöldi tegunda er talinn vera 2, 3, eða jafnvel 5. Þekktust er furugremi (Gremmeniella abietina).

## Tegundir

**[[Gremmeniella abietina]]* - Furugremi
**Gremmeniella juniperina*
**[[Gremmeniella laricina]]*
**Gremmeniella pinicola*
**Gremmeniella baggina*

## Tilvísanir