open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pterospora

**Pterospora** er ættkvísl blómplantna af lyngætt. **Pterospora andromedea** er eina tegund ættkvíslarinnar. Hún vex víða í N-Ameríku. Eins og aðrar tegundir ættarinnar, þá er hún sérhæfður sníkill/sambýlingur á sveppum sem mynda svepprót. Í hennar tilfeli eru það tvær tegundir í rótbelgsætt (Rhizopogonaceae): *[[Rhizopogon salebrosus]]* og *Rhizopogon kretzerae* auk Rhizopogon ellenae.

## Tilvísanir
Sarcodes

**Sarcodes** er ættkvísl blómplantna af lyngætt. **Sarcodes sanguinea** er eina tegund ættkvíslarinnar. Hún vex vestast í vesturhluta N-Ameríku (Kaliforníu, Nevada, Oragon og NV-Mexíkó). Eins og aðrar tegundir undirættarinnar, þá er hún sérhæfður sníkill/sambýlingur á sveppum sem mynda svepprót. Í hennar tilfeli eru það tegund í rótbelgsætt (Rhizopogonaceae): *[[Rhizopogon|Rhizopogon ellenae]].*

## Tilvísanir
Monotropsis

**Monotropsis** er ættkvísl blómplantna af lyngætt. **Monotropsis odorata** er eina tegund ættkvíslarinnar. Hún vex suðaustur Bandaríkjunum. Eins og aðrar tegundir undirættarinnar, þá er hún sérhæfður sníkill/sambýlingur á sveppum sem mynda svepprót. 

Nafnið odorata vísar í sætan ilm sem leggur af blómunum.

## Tilvísanir
LGB Samtökin

**LGB Samtökin**, áður nefnd **Samtökin 22**, eru íslensk félagasamtök sem lýsa sjálfum sér sem hagsmunasamtökum homma og lesbía. Samtökin telja kynin aðeins vera tvö (karlkyn og kvenkyn) og kynhneigðirnar vera þrjár (samkynhneigð, gagnkynhneigð og tvíkynhneigð). Þar sem samtökin viðurkenna hvorki tilvist trans fólks né tilvist fólks með ódæmigerð kyneinkenni (e. intersex) og hafa beitt sér gegn aukinni vernd þeirra og fræðslu um trans málefni líta gagnrýnendur þeirra á þau sem transfóbíska hreyfingu. Samtökin sjálf hafna slíkum ásökunum en segjast vera andvíg „transferli barna“.

## Söguágrip
Samtökin 22 voru upphaflega stofnuð árið 2020 að undirlagi Elds Ísidórs Deville, Ivu Marínar Adrichem og fleiri sem íslensk systursamtök bresku samtakanna . LGB Alliance eru samtök sem klufu sig úr , hagsmunasamtökum hinsegin fólks í Bretlandi, vegna óánægju með jákvæða afstöðu samtakanna til trans fólks. Samtökin voru stofnuð undir nafninu **LGB teymið** en breyttu síðar nafninu í Samtökin 22, sem samsvarar nafni Samtakanna '78, stærstu hagsmunasamtaka hinsegin fólks á Íslandi. Þrátt fyrir líkindin með nöfnum hreyfinganna er ekki um að ræða tengd félög.

Samtökin 22 vöktu fyrst þjóðarathygli á Íslandi í nóvember 2022 þegar þau skiluðu inn umsögn til Alþingis um lagafrumvarp þingkonunnar Hönnu Katrínar Friðriksson um bann við bælingarmeðferðum á hinsegin fólki. Í umsögninni sögðust samtökin fagna fyrirætlunum um að banna bælingarmeðferðir gegn samkynhneigð en mótmæltu því að bælingar á kynvitund og kyntjáningu yrðu einnig bannaðar. Í þingræðu þann 15. nóvember 2022 gagnrýndi Daníel E. Arnarsson, varaþingmaður Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs og framkvæmdastjóri Samtakanna '78, það að tekið hefði verið við umsögn Samtakanna 22 um frumvarpið og sagði samtökin tengjast erlendum samtökum sem væru á lista yfir haturssamtök. Samtökin 22 brugðust við ummælum Daníels með því að kvarta til forseta Alþingis yfir meintum brotum hans gegn siðareglum þingsins. Kvörtun þeirra var vísað frá í desember sama ár.

Í apríl árið 2023 skrifuðu tæplega 300 samkynhneigðir Íslendingar undir grein sem birt var á vefmiðlinum *[[Vísir (vefmiðill)|Vísi]]* þar sem Samtökin 22 voru fordæmd og því mótmælt að þau kölluðu sig hagsmunasamtök samkynhneigðra. Undirrituð að greininni sögðu ljóst að starf Samtakanna 22 „[snerist] ekki um réttindabaráttu eða hagsmunagæslu samkynhneigðra heldur baráttu gegn réttindum og hagsmunum annarra hópa“.

Í september 2023 tilkynnti Reykjavíkurborg Samtökin 22 til lögreglu eftir að Eldur Deville og tveir aðrir meðlimir samtakanna komu óboðnir inn í Lang­holts­skóla. Að eigin sögn voru þeir komnir til að krefjast svara vegna ábendingar foreldra um að plaköt með upplýsingum um BDSM væru á veggjum skólans. Þeir tóku upp myndbönd af skólastarfsfólki á meðan þeir kröfðu það svara en var síðan vísað burt.

## Tilvísanir
Guillermo Stábile

**Guillermo Stábile** (f. 17. janúar 1905 - d. 26. desember 1966) var argentínsk knattspyrnumaður og þjálfari. Hann vann fjölda titla með félagsliðum og argentínska landsliðinu auk þess að verða markakóngur á HM 1930.

## Ævi og ferill
Stábile fæddist í Buenos Aires og gekk á táningsaldri til liðs við Huracán. Nítján ára gamall komst hann í aðallið félagsins þar sem hann lék á árunum 1924-30 og varð argentínskur meistari árin 1925 og 1928. Hann skoraði alls 102 mörk í 119 leikjum fyrir félagið.

Árið 1930 var Stábile valinn í landsliðshóp Argentínu sem keppti í fyrstu heimsmeistarakeppninni í Úrúgvæ. Frumraun hans með landsliðinu var í öðrum leik keppninnar, þar sem hann skoraði þrennu í 6:3 sigri á Mexíkó. Hann bætti tveimur mörkum við á móti bæði Síle og Júgóslavíu og skoraði loks sitt áttunda mark í keppninni þegar hann kom Argentínu í 2:1 forystu á móti heimamönnum í úrslitaleiknum. Úrúgvæska liðið hafði þó að lokum betur, 4:2.

Þessir fjórir leikir urðu einu landsleikir Stábile sem flutti sig um set til Evrópu þar sem hann lék með Genúa, Napólí og Red Star París sem spilandi þjálfari þar til síðari heimsstyrjöldin braust út. Þá flutti hann sig til heimalandsins og stýrði bæði félagsliðum og argentínska landsliðinu næstu tvo áratugina. Hann gerði Racing Club að meisturum þrjú ár í röð: 1949, 1950 og 1951. Samhliða félagsliðaþjálfun var hann aðalþjálfari landsliðsins frá 1941-58 og aftur 1960. Á þeim tíma fór Argentína sex sinnum með sigur af hólmi á Copa America.

Hann lést árið 1966.

## Heimildir
*
River Plate F.C.

**River Plate Football Club** var úrúgvæskt knattspyrnulið frá Montevídeó, stofnað árið 1897. Á upphafsskeiði fótboltans í Úrúgvæ var River Plate einn af risunum fjórum ásamt Peñarol, Nacional og Montevideo Wanderers. Liðið varð fjórum sinnum úrúgvæskur meistari á árabilinu 1908-14 en dróst svo aftur úr keppinautunum og var slitið árið 1925.

## Saga
Árið 1897 stofnaði hópur hafnarverkamanna frá Montevídeó knattspyrnulið sem fékk nafnið *Cagancha F.C.* Þegar kom að því að skrá félagið hjá úrúgvæska knattspyrnusambandinu fengust þau svör að einungis nöfn á ensku væru viðurkennd. Nafninu var snarlega breytt í River Plate F.C. en skráningunni var engu að síður synjað á þeirri forsendu að félög skyldu innihalda leikmenn sem fæddir væru á Bretlandseyjum.

Árið 1901 lét knattspyrnusambandið til leiðast og samþykkti umsókn River Plate um svipað leyti og Nacional, annað lið sem skipað var innfæddum leikmönnum, hafði fengið aðild en fyrstu árin var River Plate yfirleitt í næstefstu deild en treyjur liðsins voru svartar framan af en rauðar og hvítar, einkennislitir úrúgvæsku byltingarinnar árið 1904, leystu síðar svörtu treyjurnar af hólmi.

River Plate vann sér sæti í efstu deild árið 1906 og varð landsmeistari tveimur árum síðar. Í aprílmánuðu 1910 mætti River Plate argentínska liðinu Alumni sem var sterkasta lið Argentínu um þær mundir. Viðureignin vakti því mikla athygli. Þar sem bæði lið léku í keimlíkum búningum varð úr að River Plate spilaði í ljósbláum treyjum og er það talið upphaf þess að úrúgvæska landsliðið leikur enn í dag í slíkum búningum.

Gullöld River Plate var á öðrum áratugnum þegar það bætti þremur meistaratitlum í safnið, en 1920 féll liðið niður um deild og náði sér aldrei aftur á strik. Félaginu var slitið árið 1925. Ekki má rugla því saman við Club Atlético River Plate sem nú leikur í úrúgvæsku deildarkeppninni.

## Titlar
Úrúgvæskur meistari (4): 1908, 1910, 1913, 1914

## Heimildir
*
Ángel Rubén Cabrera

**Ángel Rubén Cabrera** (f. 9. október 1939 - d. 15. nóvember 2010) var knattspyrnumaður frá Úrúgvæ. Hann vann fjölda titla með Peñarol og var einnig í úrúgævska landsliðinu á HM í Síle 1962.

## Ævi og ferill
Cabrera fæddist í borginni Mercedes í Soriano-héraði. Hann var úr mikilli knattspyrnufjölskyldu og var tvítugur fenginn til stórliðsins Peñarol. Þar varð hann úrúgvæskur meistari fimm ár í röð, 1960-65. Fyrsta árið varð hann markakóngur deildarinnar með fjórtán mörk. Jafnframt var hann í tvígang í sigurliði í félagsliðakeppninni Copa Libertadores, árin 1961 og 1966. Þrálát meiðsli settu þó mark á feril hans.

Hann var valinn í úrúgvæska landsliðshópinn fyrir HM í Síle 1962. Hann lék fjóra leiki í æfingaferð til Evrópu í aðdraganda mótsins og kom svo við sögu í tveimur leikjum í úrslitakeppninni sjálfti, fyrst í sigri á Kólumbíumönnum og svo í leik gegn Júgóslavíu þar sem Cabrera kom sínum mönnum yfir í 3:1 tapleik en var vikið af velli í seinni hálfleik fyrir slagsmál. Þetta reyndist hans síðasti landsleikur.

Á seinni hluta ferils síns lék Cabrera fyrir ýmis lið í Úrúgvæ, Argentínu og Ekvador. Hann lést 71 árs að aldri á heimili sínu í Mercedes.

## Heimildir
*
EMI

**EMI Group Limited** (upprunalega skammstöfun fyrir **Electric and Musical Industries**, einnig kallað **EMI Records Ltd.** eða einfaldlega **EMI**) var bresk fjölþjóðasamsteypa stofnuð í mars 1931 í London. Við kaup Universal Music á EMI árið 2012 var það fjórði stærsti viðskiptahópurinn og útgáfufyrirtækið í tónlistariðnaðinum, og var talið eitt af „stóru fjóru“ plötuframleiðendum heims (nú „stóru þrem“). Útgáfur EMI voru meðal annars EMI Records, Parlophone, Virgin Records, og Capitol Records, sem eru nú undir Universal Music fyrir utan Parlophone, sem er nú í eigu Warner Music.
Abbey Road Studios

**Abbey Road Studios** (áður **EMI Recording Studios**) er upptökuver staðsett á 3 Abbey Road, St John's Wood, City of Westminster, Greater London í Englandi. Það var stofnað í nóvember 1931 af Gramophone Company, forveri breska tónlistarfyrirtækisins EMI, sem var eigandi þess þar til að Universal Music Group (UMG) tók yfir árið 2013. Þekktustu viðskiptavinirnir sem notuðu stúdíóið voru Bítlarnir, nánar tiltekið Studio Two rýmið. Árið 1976 var upptökuverið endurnefnt frá EMI í Abbey Road.

## Tilvísanir
Monotropa

**Monotropa** er ættkvísl blómplantna af lyngætt ættuð frá norðurhveli.

;Tegundir 
Tegundir eru ýmist taldar tvær til fjórar
* *[[Monotropa brittonii]]* Small - SA-Bandaríkin (Flórída og N&S-Karólína)
* *[[Monotropa coccinea]]* Zucc - Suðurhluti N-Ameríku og M-Ameríka
* *[[Monotropa hypopitys]]* L. - **[[Sníkjurót]]** - Mjög víða á norðurhveli (stundum talin til ættkvíslarinnar Hypopitys)
* *[[Monotropa uniflora]]* L. - **[[Pípurót]]** - N-Ameríka og Asía

## Tilvísanir
Kollhnís

**Kollhnís**, einnig kallaður **kollskítur**, **kollsteypa** og **dásasteypa**, er æfing þar sem höfðinu er stungið niður og kastað sér áfram. Kollhnís er einkum notaður í fimleikum.
Monotropastrum

**Monotropastrum** er ættkvísl blómplantna af lyngætt.

;Tegundir 
**[[Monotropastrum humile]]* (D.Don) H.Hara - A-Asía
**[[Monotropastrum kirishimense]]* Suetsugu - Japan
**[[Monotropastrum sciaphilum]]* (Andres) G.D. Wallace - Kína (Yunnan)

## Tilvísanir
Cheilotheca

**Cheilotheca** er ættkvísl blómplantna af lyngætt ættuð frá SA-Asíu.

;Tegundir 
**[[Cheilotheca crocea]]* L.Wu & Yan Liu - Kína (Guangxi)
**[[Cheilotheca khasiana]]* Hook.f. - NA-Indland (Meghalaya)
**[[Cheilotheca malayana]]* Scort. ex Hook.f. - Malasíuskagi
**[[Cheilotheca sleumerana]]* H.Keng - Súmötru

## Tilvísanir
Borknagar

**Borknagar** er norsk þungarokkssveit frá Bergen sem stofnuð var árið 1995 af Øystein Garnes Brun. Hljómsveitin spilar framsækinn málm og blandar saman svartmálmi, þjóðlagaþungarokki með melódískum eiginleikum. Textar sveitarinnar fjalla yfirleitt um náttúru, heimspeki, heiðni og himingeiminn. Nokkrir söngvarar hafa verið með sveitinni en þar má nefna Garm (Ulver og Arcturus), Vintersorg (Vintersorg, Otyg o.fl.) og ICS Vortex (Dimmu Borgir, Arcturus).

Fyrsta plata sveitarinnar var á norsku en síðan hefur sveitin samið á ensku.

## Meðlimir
*Øystein G. Brun – gítar (1995–)
*ICS Vortex (Simen Hestnæs) – söngur (1997–2000, 2010–), bassi (1998–2000, 2010–)
*Lazare (Lars A. Nedland) – hljómborð og söngur (1999–)
*Bjørn Dugstad Rønnow – trommur (2018–)
*Jostein Thomassen – gítar (2019–)

## Fyrrum meðlimir
*Infernus (Roger Tiegs) – bassi (1995–1996)
*Garm (Kristoffer Rygg) – söngur (1995–1997, gestur 2016)
*Ivar Bjørnson – hljómborð (1995–1998)
*Grim (Erik Brødreskift) – trommur (1995–1998; dó 1999)
*Kai K. Lie – bassi (1996–1998)
*Jens F. Ryland – gítar (1997–2003, 2007–2018)
*Justin Greaves – trommur (1998–1999)
*Asgeir Mickelson – trommur (1999–2008), bassi og auka gítar (2003–2006)
*Tyr (Jan Erik Tiwaz) – bassi (2000–2003, 2006–2010)
*Vintersorg (Andreas Hedlund) – söngur, auka gítar og hljómborð (2000–2019)
*David Kinkade – trommur (2008-2011)
*Baard Kolstad – trommur (2012–2018)

### Tónleikameðlimur
*Athera (Pål Mathiesen) - söngur (2013-2018)

## Breiðskífur
*Borknagar (1996)
*The Olden Domain (1997)
*The Archaic Course (1998)
*Quintessence (2000)
*Empiricism (2001)
*Epic (2004)
*Origin (2006)
*Universal (2010)
*Urd (2012)
*Winter Thrice (2016)
*True North (2019)
*Fall (2024)
Silkitré

**Silkitré** (fræðiheiti *Albizia julibrissin*) er tegund lítilla eða meðalstórra trjáa af ertublómaætt. Það er ættað frá Asíu, en hefur breiðst út um heiminn með ræktun. Það ásamt fleiri tegundum hefur oft verið kallað Mímósa þó það nafn tilheyri réttilega mímósuættkvísl (Mimosa).

## Tilvísanir
Mímósa

***[[Mimosa (ættkvísl)|Mimosa]]*** er ættkvísl um 400 tegunda plantna og runna, í undirættinni Mimosoideae í ertublómaætt (Fabaceae).

**Mímósa** eða **Mimosa** getur einnig vísað á:

## Aðrar tegundir
**[[Acacia dealbata]]*, stundum kölluð mímósa, af akasíuættkvísl
**[[Albizia julibrissin]]*, stundum kölluð mímósa, trjátegund í belgjurtaætt (Fabaceae)
**[[Mimosa (ættkvísl)| Mimosa (plöntur)]]*, sérstaklega Mimosa pudica og Mimosa tenuiflora
* skordýrategundir sem hafa mimosa í nafni:
** *[[Iolaus mimosae]]*, mimosa sapphire butterfly
** *[[Neurostrota gunniella]]*, mimosa stem-mining moth 
** *[[Homadaula anisocentra]]*, mimosa webworm, a moth
** *[[Pyrisitia nise]]*, mimosa yellow butterfly 

## Listir, skemmtanir og útgáfur
* ''Mimosa'' (albúm), eftir Fun Lovin' Criminals, 1999
* ''Mimosas'' (bíómynd), bíómýnd (2016)
* ''Mimosa'' (tímarit), tímarit með vísindaskáldsögum
* Mimosa (galdramaður) (1960&ndash;2023), Franskur skemmtikraftur og galdramaður
* Mimosa, fiskur í bandarísku sjónvarpsþáttunum *[[FishCenter Live]]*
* Mimosa, dulnefni rithöfundarins Mabel Cosgrove Wodehouse Pearse 
* *Mimosa: A True Story*, bók eftir Amy Carmichael (2005)
* Mimosa Vermillion, persóna í Mangaseríunni *Black Clover*
* "Mimosa", hljómverk eftir Herbie Hancock, úr albúminu *[[Inventions & Dimensions]]* (1963) 

## Fyrirtæki og samtök
* Mimosa (plötuútgáfa), upptökustúdíó frá Bretlandi (um 1920)
* Mimosa Public School, skóli í Sydney, Ástralíu
* Mimosa, vörumerki með mjólkurvörum frá portúgalska fyrirtækinu Lactogal

## Matur og drykkur
* Mimosa (kokteill), úr kampavíni og appelsínusafa
* Mimosa salat, rússneskt salatblanda
* Mimosa kaka, ítölsk kaka

## Staðir
*Mimosa, Queensland, byggð í Central Highlands Region, Australia
*Mimosa, Tennessee, byggð í Bandaríkjunum
*Mimosa náma, Zimbabwe 

## Skip
* ''Mimosa'' (skip), skip sem flutti velska innflytjendur til Patagóníu
* USS ''Mimosa'' (AN-26), bandarískt herskip

## Other uses
* Mimosa Jallow (fæddur 1994), finnskur sundmaður
* Mimosa (stjarna), önnur skærasta stjarnan í Suðurkrossinum
* ASEC Mimosas, fótboltafélag á Fílabeinsströndinni
* MIMOSA (Micromeasurements of Satellite Acceleration), tékkneskur örgerfihnöttur sem skotið var upp 2003
* MIMOSA (Machinery Information Management Open Systems Alliance), hluti af OpenO&M verkefninu

## Sjá einnig
* Mimosa Rocks National Park, a national park in New South Wales, Australia
* síður með forskeytinu Mimosa (ensku)
Allotropa

**Allotropa** er ættkvísl blómplantna af lyngætt. **Allotropa virgata** er eina tegund ættkvíslarinnar. Hún vex vestast í vesturhluta N-Ameríku (Bresku Kólumbíu, Kaliforníu, Nevada, Oregon, Idaho, Montana og Washington). Eins og aðrar tegundir undirættarinnar, þá er hún sérhæfður sníkill/sambýlingur á sveppum sem mynda svepprót. Í hennar tilfeli eru það tegund í skjöldudeild (Tricholomataceae): Tricholoma matsutake, en hugsanlega einnig T. magnivelare.

## Tilvísanir
Gleym mér ei styrktarfélag

**Gleym mér ei styrktarfélag** eru félagasamtök stofnuð til að styðja við einstaklinga og foreldra sem missa barn á meðgöngu og í/eftir fæðingu. Tilgangur félagsins er að bæta stuðning og umgjörð við foreldra sem missa og standa vörð um hagsmuni þeirra, sem og auka skilning samfélagsins á þeirri sorg sem fylgir missi á meðgöngu og í/eftir fæðingu.

Anna Lísa Björnsdóttir, Þórunn Pálsdóttir og Hrafnhildur Hafsteinsdóttir stofnuðu Gleym mér ei haustið 2013. Sameiginleg reynsla þeirra af missi á meðgöngu færði þær saman með það að markmiði að styðja betur við foreldra sem missa barn á meðgöngu og í/eftir fæðingu.

Gleym mér ei á Íslandi er aðili að alþjóðlegu samtökunum International Stillbirth Alliance.

## Tenglar
* Vefur
Cheilotheca crocea

**Cheilotheca crocea** er tegund blómplantna af lyngætt. Hún er ættuð frá Kína (Guangxi). 

## Tilvísanir
Stöð 2 eSport

**Stöð 2 eSport** var íslensk sjónvarpsstöð sem sýnir frá innlendum jafnt sem erlendum rafíþróttaviðburðum frá 2020 til 2024.

## Efni
Stöð 2 eSport sýndi m.a. frá úrvalsdeildinni í rafíþróttum á Íslandi sem heitir í dag Ljósleiðaradeildin, GTS Iceland og Game Tíví. Einnig framleiðir og sýnir Stöð 2 eSports þættina Sögur úr CS, hvar Tómas Jóhannsson fær rafíþróttaleikfólk í heimsókn og ræðir titla, heyrir sögur bæði um lið og leikfólk sem og hver reynslan hafi verið.

Stöð 2 eSport var rekin af Sýn.

Þann 26. apríl 2024 var tekin sú ákvörðun hætt yrði útsendingum frá línulaga sjónvarpsstöðinni Stöð 2 eSport frá og með 1. maí n.k. en viðburðir sýndir á Stöð 2 eSport yrðu áfram sýndir á Vísi.

## Tilvísanir
Forugh Farrokhzad

**Forugh Farrokhzad** (28. desember 1934 – 14. febrúar 1967) var íranskt skáld og kvikmyndagerðarkona undir áhrifum frá módernisma og femínisma. Ljóð hennar voru umdeild og eftir írönsku byltinguna voru þau bönnuð í meira en áratug. Hún leikstýrði árið 1963 heimildarmyndinni *[[Húsið er svart]]* um heimili fyrir líkþráa í Teheran, sem er talin eitt af lykilverkum írönsku nýbylgjunnar. Hún lést í bílslysi, aðeins 32 ára gömul.
Monotropastrum sciaphilum

**Monotropastrum sciaphilum** er tegund blómplantna af lyngætt. Hún er ættuð frá Kína (Yunnan). Eins og aðrar tegundir undirættarinnar, þá er hún sérhæfður sníkill/sambýlingur á sveppum sem mynda svepprót.

## Tilvísanir
Pálmar (ættbálkur)

**Pálmar** (fræðiheiti: *Arecales*) eru ættbálkur einkímblöðunga með um tvemur ættum sem skiptast í 188 ættkvíslir sem vaxa aðallega í hitabeltinu. Staðsetning þeirra á ættartrénu hefur verið nokkuð á reiki, frá að vera yfirættbálkur niður í innætt.

Einna þekktastir eru sagópálmi, döðlupálmi og kókospálmi.

## Tilvísanir

* NCBI Taxonomy Browser
Villisteinselja

**Villisteinselja** (fræðiheiti *Aethusa cynapium*) er ein- eða tvíær jurt af sveipjurtaætt sem áður fyrr var notuð til lækninga, en er nokkuð eitruð. Hún er ættuð frá Evrópu og Litlu-Asíu en er talin illgresi og ágeng tegund í sumum löndum. Á Íslandi er hún sjaldgæfur slæðingur.

## Tilvísanir
Ivor Novello-verðlaunin

**Ivor Novello-verðlaunin** (eða **The Ivor Novello Awards**), nefnd eftir skemmtikraftinum Ivor Novello, eru verðlaun veitt fyrir tónsmíðar og tónverk. Þau hafa verið haldin árlega í London af Ivors Academy, áður þekkt sem British Academy of Songwriters, Composers, and Authors, frá árinu 1956.

## Tilvísanir
Ábreiða (tónlist)

**Ábreiða** er nýr flutningur eða ný upptaka tónlistarmanns á lagi sem er ekki upprunalegi flytjandi eða höfundur þess.  Áður átti það við um lög sem voru flutt í kringum svipaðan tíma og upprunalega útgáfan til að keppast við það. Nú á það við um allar útgáfur fluttar eftir þá fyrstu.

## Tilvísanir
Vee-Jay Records

**Vee-Jay Records** er bandarísk tónlistarútgáfa stofnuð árið 1953. Hún er staðsett í Chicago og sérhæfir í blús, djass, ryþmablús og rokk og róli.

Fyrirtækið var stofnað í Gary, Indiana af Vivian Carter og James C. Bracken, hjón sem notuðu upphafsstafina sína fyrir nafn útgáfunnar. Bróðir Vivian, Calvin Carter, sá um A&R fyrir útgáfuna. Ewart Abner, áður hjá Chance Records, gekk til liðs árið 1955, fyrst sem stjórnandi, síðan forstöðumaður og að lokum sem forstjóri. Vee-Jay var eitt af fyrstu plötufyrirtækjunum til að vera í eigu svartra Bandaríkjamanna.

## Tilvísanir
Gunnar Felixson

**Gunnar Felixson** (fæddur 14. mars 1940) er íslenskur fyrrverandi fótboltamaður. Hann var meðlimur í landsliði Íslands í fótbolta á árunum 1961 til 1966 þar sem hann spilaði 7 leiki og skoraði 2 mörk. Hann spilaði fyrir Knattspyrnufélag Reykjavíkur frá 1959 til 1970 og varð með þeim fjórum sinnum Íslandsmeistari og sex sinnum bikarmeistari. Hann tók þátt í fyrstu Evrópuleikjum KR og varð fyrsti íslenski leikmaðurinn til að skora mark í slíkri keppni er hann skoraði mark gegn Liverpool á Evrópukeppninni 1964-65.

Bræður Gunnars, þeir Hörður Felixson og Bjarni Felixson, spiluðu báðir með honum í KR og með íslenska landsliðinu. Árið 1963 lék bræðurnir þrír saman fyrir Ísland í tveimur leikjum gegn Englandi.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Leikmannasíða Gunnars hjá Knattspyrnusambandi Íslands
Hörður Felixson

**Hörður Felixson** (25. október 1931 - 29. ágúst 2018) var íslenskur íþróttamaður. Hann var meðlimur í landsliði Íslands í fótbolta á árunum 1958 til 1963 og spilaði með því 11 leiki. Hann var einnig leikmaður hjá Knattspyrnufélagi Reykjavíkur þar sem hann vann nokkra Íslands- og bikarmeistara titla. Auk fótboltans, spilaði Hörður einnig handbolta í nokkur ár, bæði með landsliði Íslands og KR, þar sem hann varð Íslandsmeistari árið 1958.

Bræður Harðar, Gunnar Felixson og Bjarni Felixson, spiluðu báðir með honum í KR og íslenska landsliðinu. Árið 1963 léku bræðurnir þrír saman fyrir Ísland í tveimur leikjum gegn Englandi.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Ron Yeats hittir fyrstu evrópskra andstæðinga Liverpool
Líparí

**Líparí** er eyja norður af Sikiley; sú stærsta af 7 í Vindeyjaklasanum.

Flatarmál eyjarinnar er 37 km², og um 10.000 búa á eynni. Hæsti punktur eyjarinnar er Monte Chirica í 602 metra hæð.

Á eyjunni er eldfjall og hefur hún myndast við eldsumbrot fremur en að hafa brotnað frá meginlandinu.
Runnakerfill

**Runnakerfill** (fræðiheiti *Torilis japonica*) er ein- eða tvíær jurt af sveipjurtaætt. Hún er ættuð frá Evrasíu og Miðjarðarhafsströnd Afríkuu en er talin illgresi og ágeng tegund í N-Ameríku. Á Íslandi er hún sjaldgæfur slæðingur.

## Tilvísanir
Philipp Friedrich Gmelin

**Philipp Friedrich Gmelin** (fæddur 19. ágúst 1721 í Tübingen – látinn 9. maí 1768,), var þýskur grasafræðingur og efnafræðingur. Hann var faðir fjölfræðingsins Johann Friedrich Gmelin og bróðir náttúrufræðingsisns Johann Georg Gmelin. 

Hann lærði efnafræði og grasafræði í háskólanum í Tübingen.

## Útgefið:
* *Specificvm Antidotvm Novvm Adversvs Effectvs Morsvs Rabidi Canis : Febres Malignas Pesti Proximas, Et Exanthematicas Varias, Inflammatorias Singvltvi Ivnctas, Manias Et Melancholias*. Typis Erhardtianis, Tvbingae 1750  (https://dfg-viewer.de/show/?set[mets=https%3A//digital.ub.uni-duesseldorf.de%2Foai%2F%3Fverb%3DGetRecord%26metadataPrefix%3Dmets%26identifier%3D9943788 netútgáfa])
* *Specifica methodus recentior, cancrum sanandi, cuius historiam, analysimque chemicam, et medicam practicam*. Erhardt, Tubingae 1757 (netútgáfa)
* ásamt Albrecht von Haller: Vorrede zu *Onomatologia medica completa [...] oder Vollstaendiges Lexicon [...] der Naturgeschichte*. Frankfurt am Main und Leipzig 1758.
*  (Otia botanica, 1760)

## Tilvísanir
Hrossahvönn

**Hrossahvönn** eða **Húnakló** (fræðiheiti: *Heracleum sphondylium*) er stórvaxin (að 2m há) sveipjurt sem upprunnin er frá Evrasíu og N-Ameríku. Húnakló líkist venjulegri hvönn nema er með hvít blóm og er nokkuð grófvaxnari.

Húnakló er fjölær og fjölgar sér með fræjum. Hún inniheldur sömu ljósnæmu efnin og bjarnarkló, en í mun minna magni og hefur hún verið nýtt til matar víða á útbreiðslusvæðinu. Nafnið húnakló hefur verið á reiki og stundum notað yfir skyldar tegundir eins og H. persicum. Báðar tegundirnar munu þó vera til á landinu.

## Tilvísanir
Virgin Records

**Virgin Records** er tónlistarútgáfa í eigu Universal Music Group. Hún var í upphafi stofnuð árið 1972 sem bresk sjálfstæð tónlistarútgáfa af frumkvöðlunum Richard Branson, Simon Draper, Nik Powell, og tónlistarmanninum Tom Newman. Listamenn eins og Paula Abdul, Janet Jackson, Tangerine Dream, Genesis, Phil Collins, the Human League, Culture Club, Simple Minds, Lenny Kravitz, the Sex Pistols, og Mike Oldfield hafa starfað hjá Virgin.

Fyrirtækið var selt til Thorn EMI árið 1992. EMI var síðan selt til Universal Music Group (UMG) árið 2012 og úr varð til Virgin EMI Records deildin. Nafnið Virgin Records er ennþá í notkun hjá UMG á ákveðnum mörkuðum eins og í Þýskalandi og Japan.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Fjallabrúða

**Fjallabrúða** (fræðiheiti: *Diapensia lapponica*)  er dvergvaxinn sígrænn runni. Fjallabrúða er vex á norðurhveli jarðar, ekki þó vestast í N-Ameríku og A-Asíu. Á Íslandi vex hún eingöngu til fjalla á norðanverðu landinu.

## Tilvísanir
Diapensia

**Diapensia** er ættkvísl dvergvaxinna sígrænna runna. 

## Tegundir
Tegundir nú viðurkenndar af The World Flora Online, eru eftirfarandi: 
**[[Diapensia himalaica]]* Hook.f. & Thomson
**[[Diapensia lapponica]]* L. - Fjallabrúða
**[[Diapensia obovata]]* Nakai (stundum talin undirtegund fjallabrúðu: Diapensia lapponica ssp. obovata)
**[[Diapensia purpurea]]* Diels
**[[Diapensia wardii]]* W.E.Evans

## Tilvísanir
Diapensia himalaica

**Diapensia himalaica** er dvergvaxinn sígrænn runni. Hann vex í austurhluta Himalajafjalla.

## Tilvísanir
Lilja Sif Pétursdóttir

**Lilja Sif Pétursdóttir** (fædd 4. maí 2004) er íslensk fegurðardrottning og tískumódel. Hún vann keppnina Ungfrú Ísland 2023 þann 16. ágúst 2023.

## Tilvísanir
The 500 Greatest Albums of All Time

„**The 500 Greatest Albums of All Time**“ er listi yfir 500 bestu hljómplötur sögunnar samkvæmt bandaríska tímaritinu *[[Rolling Stone]]*. Hann byggir á vegnum atkvæðum frá ákveðnum tónlistarmönnum, gagnrýnendum, og fólki í tónlistarbransanum. Listinn var fyrst birtur í sérstakri útgáfu tímaritsins árið 2003 og í tengdri bók árið 2005.

Gagnrýnendur hafa sakað listann um að meta listamenn af ákveðnum kynþáttum og kynjum í röngu hlutfalli. Í upprunalega listanum voru flestar plöturnar eftir hvíta karlkyns rokktónlistarmenn, þar sem efsta sætið fór til plötunnar *[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]* (1967) eftir Bítlana. Árið 2012 gaf *Rolling Stone* út endurskoðaða útgáfu sem byggði á upprunalega listanum og á plötum upp að byrjun 21. aldar.

Önnur útgáfa af listanum var gefin út árið 2020, þar sem 269 plötur höfðu ekki komið fram áður. Hann var byggður á nýrri könnun og tók ekki inn atkvæðin fyrir 2003 og 2012 listana. Í útgáfunni árið 2020 má finna fleiri listamenn af öðrum kynþáttum og fleiri kvenkyns tónlistarmenn. Efsta sætið fór til *[[What's Going On]]* (1971) eftir Marvin Gaye. Annar listi var birtur árið 2023 með minniháttar uppfærslum.

## Tölfræði
### Fjöldi platna frá hverjum áratugi

## Tilvísanir

## Tenglar
* 500 Greatest Albums of All Time (2023) eftir *Rolling Stone*
Alþjóða Samfrímúrarareglan

**Alþjóða samfrímúrarareglan ''Le Droit Humain'' ** er alþjóðleg frímúrararegla þar sem meðlimir geta verið bæði karlmenn og konur óháð þjóðerni eða trúfélagi.

## Saga

Höfuðstöðvar reglunnar eru í París þar sem það var stofnað árið 1893 af Georges Martin og Maria Deraismes.

Reglan er byggð á fornum hefðum frímúrarareglunnar og notar frímúrarasiði og táknfræði sem verkfæri í leitinni að sannleikanum. Markmið reglunnar er „að sameina karla og konur sem eru sammála um húmaníska andlegan veruleika og á sama tíma virðir einstaklings- og menningarmun“.

Ólíkt öðrum frímúrarareglum sem starfa í lögsögu ríkja er „Le Droit Humain“ alþjóðlegt bræðralag með mörg sambönd og lögsögur um allan heim, sem hvert um sig starfar samkvæmt Scottish Rite frá 1. til 33. gráðu. Æðsta ráðið, sem hefur höfuðstöðvar sínar í París, stjórnar reglunni. Innan alþjóðastjórnarskrárinnar hafa aðildarsamböndin þó sjálfstjórnarrétt. 

*Le Droit Humain* hefur um 32.000 meðlimi í yfir 60 löndum um allan heim og í öllum heimsálfum.

## Tilvísanir
Diapensia obovata

**Diapensia obovata** er dvergvaxinn sígrænn runni. Hann vex í A-Asíu (*Aleúteyjum, Amúr, Búríat, Chita, Irkutsk, Japan, Kamsjatka, Khabarovsk, Kóreuskagi, Krasnoyarsk, Kúrileyjar, Magadan, Primorye, Sakalín, Jakútskía*), og norðvesturhluta N-Ameríku (*Alaska, Júkon, Breska Kólumbía og Norðvesturhéruðin*).

Einhver ágreiningur er um hvort tegundin sé sjálfstæð eða hvort um undirtegund eða afbrigði af fjallabrúðu sé að ræða.

## Tilvísanir
Weno

**Weno** er höfuðborg míkrónesíska fylkisins Chuuk og er með tæplega 14.000 íbúa. Hún stærsta borg eyríkisins.
Ngardmau

**Ngardmau** er eitt af 16 fylkjum Palaú. Það er staðsett á norðurhluta eyjunnar Babeldaob og er skipt í þrjú þorp: Ngetbong, Ngerutoi og höfuðstaðinn Urdmang. Það er eitt af smærri fylkjum landsins, bæði að flatarmáli og íbúafjölda.
Ngarchelong

**Ngarchelong** er eitt af 16 fylkjum Palaú. Það er staðsett lengst norður af aðaleyjunni Babeldaob. Þrátt fyrir að það hafi fjórða minnsta svæðið af fylkjum Palaú, er það fimmta fjölmennasta eftir íbúafjölda. Íbúar eru þó aðeins 316 (2015). Fylkinu er skipt í átta sveitarfélög, stærstu þeirra eru Ollei og höfuðstaðurinn Mengellang.
Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2020

Árið **2020** verður **Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna** haldið í 39. sinn.

## Liðin

### Staðan í deildinni
Keppni hætt 30. október 2020 vegna COVID-19.
Röð liða ræðst af meðalfjölda stiga pr. leik.

#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal* .

## Töfluyfirlit
*Heimaliðið er vinstra megin*.

 *Útskýringar: — = ekki spilað* .

## Félagabreytingar
### Félagabreytingar í upphafi tímabils
#### Upp í Pepsideild kvenna

#### Niður í 2. deild kvenna

## Heimildaskrá

## Heimild
*
Smásjáin

**Smásjáin** (latína: *Microscopium*) er fremur dauft stjörnumerki á suðurhimni. Stjörnumerkið er eitt þeirra sem franski stjörnufræðingurinn Nicolas-Louis de Lacaille skilgreindi eftir athuganir sínar á Góðrarvonarhöfða um miðja 18. öld.

## Tenglar
* Smásjáin á Stjörnufræðivefnum
Fróðabær

**Fróðabær** (færeyska: **', [[danska]]: **') er þorp sem er staðsett yst norðanmegin í Trongisvogsfirði, sem gengur inn af austurströnd Suðureyjar í Færeyjum.

## Saga
Sagnir herma að Fróðabær sé elsta þorpið á Suðuroy og í Færeyjum, og byggð hafi hafist með því að Fróði nokkurn Danakonungur hafi hrakist þar á land og hluti af fylgdarliði hans sest þar að, en staðurinn verið nefndur eftir honum.

Í gömlu kirkjunni í Fróðabæ var rúnasteinn sem var fluttur til Danmerkur árið 1823 og skráður í Nationalmuseet. Sá steinn týndist síðan, en enduruppgötvaðist árið 2003, en vegna skráningarmistaka er nú aftur óljóst hvar steinninn er niður kominn.
Alto Paraná-Atlantshafsskógurinn

**Alto Paraná Atlantshafsskógurinn** er vistsvæði og lífbelti í suðurhluta Brasilíu, norðausturhluta Argentínu og austurhluta Paragvæ.

## Landfræði

Alto Paraná Atlantshafsskógurinn eru framlenging á strandskóginum sem nær yfir suðurhluta Brasilíu. Svæðið nær frá ósum Paraíba do Sul árinnar í austur meðfram Paraíbadalnum, Paranáánni og myndar margbreytilegt lífríki á svæðinu. 

### Ríki og héruð

Vistsvæðið nær til sjö héraða í Brasilíu, átta svæða í Paragvæ og eins í Argentínu. 

## Loftslag
Loftslagið á vistsvæðinu er suðrænt og ársúrkoman er 1.200 - 1.600 mm. Vetrarþurrkatími er frá apríl til september.

## Flóra
Gróðurfar einkennist af hálfsígrænum skógum eins og á öðrum svæðum Atlantshafsskógar. Um 40% trjánna missa laufblöðin á vetrarþurrkatímabilinu.

## Friðlýst svæði
Friðlýst svæði eru fjölmörg og ná til um 6% svæðisins.
Argentíno-vatn

**Argentíno-vatn**  (spænska: *Lago Argentino*) er stöðuvatn í Santa Cruz-héraði í Patagóníu í Argentínu. Það er 1.415 km² og stærsta stöðuvatn í Argentínu. Mesta breidd er 32 km. Meðaldýpt er 155 m og hámarksdýpt 500 m.

Vatnið er innan Los Glaciares-þjóðgarðsins á svæði með mörgum jöklum. Vatnasviðið er rúmlega 17.000 km² með fjölmörgum jökulám, bergvatnsám. Þar á meðal La Leonafljót sem rennur úr Viedma-vatni. Santa Cruz-fljót rennur frá  Argentíno-vatni í Atlantshafið.

Jöklarnir, bærinn El Calafate og vatnið sjálft eru fjölsóttir ferðamannastaðir. Vatnið er eftirsótt af sportveiðimönnum og þar veiðist einkum vatnakarfi og silungur.  

Til ársins 2000 var Lago Argentino einnig nafnið á flugvelli svæðisins. Sá flugvöllur er nú aflagður en flugbrautin var nýtt í vegakerfi borgarinnar. Núverandi flugvöllur svæðisins heitir Comandante Armando Tola og er bæði fyrir innanlandsflug og millilandaflug.

## Dýralíf
Dýralíf í Argentinovatn er auðugt; bæði af fiski og spendýrum.

**Fiskur**
Galaxias maculatus og Percichthys, presumiblemente vinciguerrae eru tvær tegundir fiska í vatninu.

**Spendýr**
Mjög lítið er vitað um spendýr í Argentinovatni. Á níunda áratugnum fannst þó andesrefur (Lycalopex culpaeus) þar.

## Loftslag
Í Argentinovatni er kalt eyðimerkurloftslag (*BWk)* samkvæmt flokkunarkerfi Köppen.
Olive Bray

**Olive Bray** (f. 17. júní 1878, d. 15. nóvember 1909) var enskur þýðandi í London. Foreldrar hennar voru Sir Reginald More Bray (1842-1923) hæstiréttardómari og skáldsagnahöfundurinn Emily Octavia Bray. Hún lærði við King's College London en ein bekkjarsystir hennar var Virginia Woolf. Hún er hvað þekktust fyrir þýðingarnar sínar en lítið er vitað um ævi hennar. Þýðing hennar á eddukvæðum (*The Elder or Poetic Edda: Commonly Known As Sæmund's Edda*) kom út 1908 en myndirnar í bókinni teiknaði Íslandsvinurinn W.G. Collingwood.
Bikarkeppni neðri deilda karla í knattspyrnu

**Bikarkeppni neðri deilda karla í knattspyrnu** eða **Fótbolti.net bikarinn** er bikarkeppni karlaliða annarra en þeirra sem leika í tveimur efstu deildum Íslandsmótsins. Mótið var haldið í fyrsta sinn sumarið 2023 og lauk með úrslitaleik Víðis Garði og Knattspyrnufélags Garðabæjar sem fram fór á Laugardalsvelli. Víðir sigraði 2:1 og varð þar með fyrsta sigurlið keppninnar.

## Sigurvegarar
Áramótaskaup 2023

**Áramótaskaup 2023** er áramótaskaup sem var sýnt þann 31. desember 2023 á RÚV. Leikstjórar voru Benedikt Valsson og Fannar Sveinsson. Handritshöfundar voru Fannar Sveinsson Benedikt Valsson, Júlíana Sara Gunnarsdóttir, Karen Björg Eyfjörð Þorsteinsdóttir, Sverrir Þór Sverrisson og Þorsteinn Guðmundsson. Tökur hófust 21. nóvember 2023.

57% landsmanna sögðust vera ánægt með skaupið.

## Tilvísanir
Vestri

**Vestri** getur átt við:
*Íþróttafélagið Vestri á Ísafirði.
*Vestri, kvikmyndagrein.
* Vestri, dvergur í norrænni goðafræði.
Helsingjanef

**Helsingjanef** eru  krabbadýr af ættbálki skelskúfa (Cirripedia). Þau sía fæðu úr sjó  og  eru skyld hrúðurkörlum. Skelin er  á stilk sem svo er festur við sjávarbotn eða sjávarkletta eða hluti sem reka í sjónum. Sumar tegundir lifa á úthafssvæði og finnast helst á rekavið og öðru því  sem rekur upp á strönd. Oftast eru helsingjanef mörg saman og mynda  klasa á viðnum. Dýrin sitja á vöðvalegg sem er festur við rekavið eða annað rekald og dýrið myndar eins konar höfuð á leggnum og umhverfis það eru  kalkskeljar.

Fyrr á tímum þegar lítil þekking var á ferðum farfugla var haldið að farfuglar eins og  helsingi og margæs kæmu úr skel krabbadýrsins helsingjanefs þar sem enginn hafði séð hreiður þessara fugla í Evrópu. Ein tegund helsingjanefs  hefur fundist á rekavið sem rekið hefur til Íslands en það er tegundin *Lepas anatifera*.

Í Íslandslýsingu  frá 1638 segir Gísli Oddsson biskup: 
: „En svo skal ég ekki fara út fyrir efnið og þá kem ég að öðrum líkum fuglum af sama kyni, en lítið eitt minni, sem halda sig mest við sjávarstrendur og eru því nefndir margæsir. Þeim eru líkastir helsingjar, sem menn halda að hafi tvöfalda æxlun, fæðist annað kynið af trjáviði nokkrum (sjá Gyðingasögu Jósephusar), en hitt komi fram við egg. Hefur eftir því verið tekið hér á landi, að hið síðarnefnda hendi sjaldan hér, og fullyrða menn því einum munni, að allir helsingjar vorir séu karlfuglar.“

## Heimildir
* Finnur Guðmundsson og Agnar Ingólfsson, Helsingjanef á Surtseyjarvikri, Náttúrufræðingurinn - 3.-4. Tölublað 1968
* Fuglinn sem verpti ekki eggjum (eystrahorn.is) 
* Helsingjanef
Gjá (Færeyjum)

**Gjá** (færeyska: ******, borið fram [tʃɛkv], danska: **) er þorp staðsett á norðausturhluta Austureyjar í Færeyjum, 63 km leið frá höfuðborginni Þórshöfn.

Þorpið heitir eftir 200 metra langri gjá með náttúrulegri höfn, sem liggur norður til hafsins frá þorpinu.

## Saga

Þorpið var fyrst nefnt árið 1584, en það virðist hafa verið til löngu áður. Íbúar lifðu lengi af veiði og sölu á þurrkuðum og söltuðum fiski (*klippfiskur* á færeysku). Áður fyrr sigldi allt að 13 fiskibátum frá Gjá. Íbúafjöldinn hefur minnkað verulega undanfarin frá því sem áður var. Árið 1950 voru íbúar enn 210 talsins. Í þorpinu var stofnuð verksmiðja árið 1982 sem framleiðir forsteyptar húseiningar, sú eina sinnar tegundar á eyjunum, en þar starfa 6 manns. Aðrar atvinnugreinar eru fiskeldi og ferðaþjónusta.

## Þekkt fólk frá Gjá

* Joen Danielsen (1843–1926) skáld
* Hans Jacob Debes (1940–2003), sagnfræðingur.
* Hans Jacob Joensen (1938-2021), fyrsti (nútíma) biskup Færeyja.
* Sigurð Joensen (1911–1993), lögfræðingur, rithöfundur, stjórnmálamaður.
* Kristin Hervør Lützen, leikkona
Sumarólympíuleikarnir 2032

**Sumarólympíuleikarnir 2028** verða 35. sumarólympíuleikarnir. Þeir fara fram í Brisbane í Ástralíu frá 23. júlí til 8. ágúst 2032. Þetta verða þriðju sumarólympíuleikarnir sem fara fram í Ástralíu, en Melbourne og Sydney hafa áður haldið leikana 1956 og 2000. 

Brisbane var sjálfkjörin á fundi Alþjóðaólympíunefndarinnar þann 21. júní 2021 eftir að aðrar borgir höfðu ýmist horfið frá umsóknum sínum eða þær ekki taldar uppfylla skilyrði.
Besta deild kvenna í knattspyrnu 2023

Árið **2023** var **Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna** haldið í 52. sinn.

## Liðin

### Undankeppni

### Staðan í deildinni

#### Stigatafla
*Staðan eftir 18. umferð, 27. ágúst 2023*.

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar*

#### Töfluyfirlit
*Heimaliðið er vinstra megin*.

### Efri hluti
#### Stigatafla
*Staðan eftir 22. umferð, 6. október 2023*.

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar*

#### Töfluyfirlit
*Heimaliðið er vinstra megin*.

 *Útskýringar: — = ekki spilað* .

### Neðri hluti
#### Stigatafla
*Staðan eftir 21. umferð, 27. ágúst 2023*.

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Stig = virkir punktar*.

#### Töfluyfirlit
*Heimaliðið er vinstra megin*.

 *Útskýringar: — = ekki spilað* .

## Markahæstu leikmenn

## Félagabreytingar
### Félagabreytingar í upphafi tímabils
#### Upp í besta deild kvenna

## Fróðleikur

## Heimildaskrá
Miklidalur (Færeyjum)

**Miklidalur** (færeyska: **) er stærst fjögurra þorpa á Karlsey í Færeyjum. Miklidalur tilheyrir sveitarfélaginu Klakksvík. Það er staðsett í stórum U-laga dal á austurströnd eyjarinnar.

Steinkirkjan í bænum var reist 1856. Göng til Tröllaness í norðri voru opnuð árið 1985.
Miklidalur

**Miklidalur** getur vísað til eftirfarandi staða: 

## Á Íslandi
*Miklidalur, dalur á Vestfjörðum, vestanmegin við Vatnsfjörð við Barðaströnd, norðan við Brjánslæk. Þar er sjálfvirk veðurathugunarstöð.

## Í Færeyjum
*Miklidalur, þorp á Karlsey í norðanverðum Færeyjum
Threads

**Threads** er bandarískur samfélagsmiðill stofnaður þann 5. júlí 2023 af Meta, móðurfélagi Facebooks, Instagrams, Messenger og WhatsApp. Miðillinn var stofnaður eftir ósætti almennings á kaupum Elons Musks á samfélagsmiðlinum Twitter, núna kallaður X. Samfélagsmiðilinn þykir minna mjög mikið á X. Samfélagsmiðilinn hlaut heimsmet fyrir flestar nýskráningar á skömmum tíma þegar hundrað milljón aðgangar voru stofnaðir á einungis fimm dögum. Samfélagsmiðillinn opnaði fyrir aðgang í Evrópu í desember 2023.

## Tilvísanir
*
Alþjóðakóði um vernd skipa og hafnaraðstöðu

**Alþjóðakóði um vernd skipa og hafnaraðstöðu** (enska: *International Ship and Port Facility Security Code*, skammstafað **ISPS**) er reglugerð um öryggisráðstafanir í höfnum og skipum sem var tekin upp í Alþjóðasamning um öryggi mannslífa á hafinu árið 2004 og heyrir undir Alþjóðasiglingamálastofnunina. Kóðinn setur fram lágmarkskröfur um öryggisráðstafanir skipa, hafna og stofnana sem tengjast sjóflutningum. Hann var tekinn upp sem viðbragð við hryðjuverkunum 11. september 2001 og árás sjálfsmorðssprengjumanna á olíuflutningaskipið *[[Limburg (olíuskip)|Limburg]]* árið eftir.
Skutull.is

**Skutull.is** var héraðsfréttamiðill á Vestfjörðum með höfuðstöðvar á Ísafirði. Vefurinn var starfræktur frá 2007 til seinni parts árs 2016 og var gefinn út af Rauðir pennar ehf. Fyrsti formaður ritstjórnar vefsins var Ólína Þorvarðardóttir.

## Heimildir

## Ytri tenglar
*Skutull.is  á Vefsafn.is
Skutull (tímarit)

**Skutull** er mál­gagn alþýðuflokks­manna á Ísaf­irði. Blaðið var stofnað 1923 og var fyrsti ritstjóri þess séra Guðmundur Guðmundsson. Meðal rit­stjóra Skutuls í gegnum tíðina eru Hannibal Valdimarsson, Vilmundur Jónsson landlæknir og Sighvatur Björgvinsson, fyrr­um ráðherra og formaður Alþýðuflokks­ins.

## Heimildir

## Ytri tenglar
*Skutull á Tímarit.is
Sovétvinurinn

**Sovétvinurinn** var tímarit Sovétvinafélags Íslands og kom út frá 1933 til 1937. Fyrsta árið, 1933, komu út þrjú tölublöð, 1935 sex og 1935 komu út fimm tölublöð, 1936 þrjú og eitt árið 1937.

Tímaritið birti aðallega fréttir frá Sovétríkjunum en einnig ferðafrásögur. Kristinn E. Andrésson var ábyrgðarmaður og ritsjóri og skrifaði mikið af efni tímaritsins. Margir aðrir skrifuðu í tímaritið, til dæmis Halldór Laxness, Hendrik Ottósson, Björn Fransson og Jóhannes úr Kötlum.

## Tenglar
Tímaritið Sovétvinurinn á Timarit.is
Rauðir pennar

Ársritið Rauðir pennar var stofnað árið 1935, af Félagi byltingarsinnaðra rithöfunda og var gefið út af Heimskringlu fyrstu árin.  Ritið birti nýjar sögur, ljóð og ritgerðir eftir innlenda sem og erlenda höfunda, undir ritstjórn Kristins E. Andréssonar.  Frá 1938 voru Rauðir pennar gefnir út  af Mál og menningu og árið 1940 var ritið sameinað Tímariti Máls og menningar.

Meðal þeirra höfunda, sem áttu efni í Rauðum pennum 1935 - 1938, voru Halldór Kiljan Laxness, Jóhannes úr Kötlum, Jón úr Vör, Steinn Steinarr, Þórbergur Þórðarson, Ólafur Jóhann Sigurðarson, Berthold Brecht, Maxím Gorkí, Jaroslav Hasek,  W.H. Auden, Martin Andersen Nexö, George Orwell og Stefan Schweig.
Chuuk (fylki)

**Chuuk** er fylki í Míkrónesíu. Það er staðsett í miðvesturhluta eyríkisins og hefur tæplega 50.000 íbúa, sem er tæplega helmingur af heildaríbúum landsins. Það samanstendur af 294 eyjum, fleiri en nokkurt annað fylki í Míkrónesíu. Höfuðborgin, stærsta borgin og einnig stærsta borg allrar Míkrónesíu er Weno.
Svampur Sveinsson Myndin: Svampur á Flótta

***Svampur Sveinsson Myndin: Svampur á Flótta*** (e. ***The SpongeBob Movie: Sponge on the Run***) er væntanleg bandarísk teiknimynd. Myndin er í framleiðslu hjá *Nickelodeon Movies* og *Paramount Animation*. Myndin byggir á sjónvarpsþáttunum Svampur Sveinsson.
Kötturinn og kakkalakkarnir (kvikmynd)

**Kötturinn og kakkalakkarnir** er fransk þrívíddar teiknimynd sem var frumsýnd 8. október 2013.
## Tenglar
*
Kosrae (fylki)

**Kosrae** er fylki í Míkrónesíu. Það er austast og minnst af fjórum ríkjum landsins. Höfuðborgin er Tofol í sveitarfélaginu Lelu.
Ngeremlengui

**Ngeremlengui** (einnig ritað **Ngaremlengui**) er eitt af 16 fylkjum Palaú. Það er staðsett á vesturhluta eyjarinnar Babeldaob. Þó að það sé stærsta fylkið á Palaú miðað við flatarmál, þá er það líka fámennasta fylkið. Aðalþorpið er Imeong.
VísindaSlamm

**VísindaSlamm** er keppni í vísindamiðlun þar sem ungt vísindafólk fær tækifæri til að kynna rannsóknarverkefni sín á sviði. 

Aðalmarkmiðið með miðluninni er því ekki að segja frá niðurstöðum rannsókna hvers og eins heldur fremur að skýra frá eðli og áhrifum rannsóknanna á lifandi máta og hvernig keppendur nálgast og miðla viðfangsefnu í sínum kynningum.

VísindaSlamm fer þannig fram að hver keppandi fær tíu mínútur á sviði til að miðla rannsóknarefni sem keppandi ástundar. Við miðlunina er keppanda frjálst að nýta leikmuni, búninga og annan búnað til að styðja við sína vísindamiðlun og víkja frá hefðbundnari miðlunarformum innan vísindasamfélagsins sem eru glærur með töflum og gröfum.

Eftir að allir keppendur hafa lokið sínum kynningum fá áhorfendur að kjósa um sigurvegara. 

## Útgáfur af VísindaSlammi og VísindaSlamm á Íslandi
Allar fræðigreinar vísindanna eru gjaldgengar í VísindaSlammi og yfirleitt er hver viðburður opinn fyrir öll vísindi. Þó eru til útgáfur erlendis af VísindaSlammi þar sem sérstakur fókus er settur á ákveðnar fræðigreinar líkt og verkfræði, heilbrigðisvísindi eða félagsfræði.

VísindaSlamm á Íslandi var fyrst haldið árið 2022 á Stúdentakjallaranum. Það er Rannsóknamiðstöð Íslands (Rannís) sem heldur utan um VísindaSlamm á Íslandi undir merkjum Vísindavöku Rannís.

## Tilvísanir


## Tenglar
* visindavaka.is
* scienceslam.org
* scienceslam.ch
Lengjudeild kvenna í knattspyrnu 2022

Árið **2022** verður **Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna** haldið í 41. sinn.

## Liðin

### Staðan í deildinni

#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur, Sm = Stig/meðaltal* .

## Töfluyfirlit
*Heimaliðið er vinstra megin*.

## Félagabreytingar
### Félagabreytingar í upphafi tímabils
#### Upp í Pepsideild kvenna

#### Niður í 2. deild kvenna

## Heimildaskrá

## Heimild
*
Grenville

**Grenville** er bær í Grenada. Það er höfuðstaður sóknarinnar Saint Andrew og með tæplega 2.500 íbúa (2008) sem gerir hana að þriðju stærstu byggð eyjarinnar. Bærinn er nefndur eftir George Grenville, fyrrverandi forsætisráðherra Grenada.
Anne L'Huillier

**Anne Geneviève L'Huillier** (f. 16 ágúst 1958) er fransk-sænskur eðlisfræðingur og prófessor í kjarneðlisfræði við Lundarháskóla í Svíþjóð. Hún er leiðtogi teymis sem sérhæfir sig í attósekúndueðlisfræði og rannsakar hreyfingar rafeinda í rauntíma, sem gerir þeim kleift að skilja efnahvörf á frumeindastigi. Árið 2003 slógu L'Huillier og teymi hennar heimsmet með því að framkalla stysta ljóspúlsinn við 170 attósekúndur. L'Huillier hefur unnið til margra eðlisfræðiverðlauna, meðal annars Wolf-verðlaunanna í eðlisfræði árið 2022  og Nóbelsverðlaunanna í eðlisfræði árið 2023.

## Æviágrip
Anne L'Huillier fæddist í París árið 1958. Hún er með mastersgráðu í fræðilegri eðlisfræði og stærðfræði en skipti síðan yfir í doktorsnám í tilraunaeðlisfræði við Atómorkunefnd Frakklands hjá CEA Paris-Saclay. Doktorsritgerð hennar fjallaði um margfalda jónun í sterkum leysisviðum.

Í eftirdoktorsnámi sínu fór L'Huillier til Gautaborgar í Svíþjóð og Los Angeles í Bandaríkjunum. Árið 1986 var hún fastráðin til starfa hjá CEA Paris-Saclay. Árið 1992 tók hún þátt í tilraun í Lundi þar sem búið var að setja upp eitt fyrsta títan-safír-leysigeislakerfið fyrir femtósekúnduslætti í Evrópu. Hún flutti til Svíþjóðar árið 1994 og varð fyrirlesari við Lundarháskóla næsta ár og síðan prófessor þar árið 1997.

## Verðlaun og viðurkenningar
L'Huillier sat í Nóbelsverðlaunanefndinni í eðlisfræði frá 2007 til 2015 og hefur verið meðlimur í Sænsku vísindaakademíunni frá 2004. Árið 2003 hlaut hún . Árið 2011 hlaut hún UNESCO L'Oréal-verðlaunin. Árið 2013 hlaut hún Carl-Zeiss-rannsóknarverðlaunin, Blaise Pascal-orðuna og heiðurgráðu frá Université Pierre-et-Marie-Curie í París. Hún hlaut aðild að Vísindaakademíu Bandaríkjanna sem erlendur heiðursfélagi árið 2018. Einu ári síðar var hún sæmd Verðlaunum fyrir grundvallarþætti skammtafræði rafeinda og ljósfræði af Evrópska eðlisfræðifélaginu. Anne L'Huillier er meðlimur í Bandaríska eðlisfræðifélaginu og ljósfræðisamtökunum Optica.

Árið 2022 hlaut L'Huillier Wolf-verðlaunin í eðlisfræði fyrir „frumkvöðlaframlag til ofurhraðra leysigeisla og attósekúndueðlisfræði“ ásamt Ferenc Krausz og Paul Corkum. 

Árið 2023 hlaut L'Huillier Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði ásamt Krausz og Pierre Agostini fyrir „að finna aðferð til að rannsaka rafeindir í atómum og sameindum með örstuttum ljóspúlsum“.

## Works
*

## References