open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Veðmál Óðins

**Veðmál Óðins** (danska: *Odins Væddemål*) er þriðja bókin í bókaflokknum um Goðheima. Hún kom út árið 1982. Teiknari hennar var listamaðurinn Peter Madsen, en auk hans komu þeir Hans Rancke-Madsen, Per Vadmand og Henning Kure að gerð handritsins. Öfugt við flestar aðrar bækur í ritröðinni er söguþráðurinn ekki sóttur í neina tiltekna goðsögu, heldur spinna höfundarnir upp sjálfstæða sögu sem hefur að geyma minni héðan og þaðan úr goðafræðinni og fornaldarsögum Norðurlanda.

## Söguþráður
Í upphafi sögunnar er Óðinn orðinn langþreyttur á lélegri nýliðun einherja í Valhöll og kennir valkyrjum um. Þær svara fullum hálsi með þeim afleiðingum að Óðinn veðjar að hann geti sjálfur og án galdra fundið þrjár kempur í Miðgarði sem stæðu framar hinum nýju einherjum. Í kjölfarið hefst langt ferðalag þar sem Óðinn kynnist mörgum persónum sem koma fyrir í ritum Saxa málspaka, Ynglingasögu o.fl. Leitin gengur illa, þótt Óðinn rekist á ýmsa garpa á ferðum sínum, þar á meðal Ragnar loðbrók.

Fjarvera Óðins gerir það að verkum að bræður hans Vili og Vé taka við stjórnartaumunum í Valhöll. Valdið stígur þeim til höfuðs. Þeir sofa hjá Frigg, færa gjallarhorn Heimdallar til Valhallar, setja Tý af sem hershöfðingja en fela jötnum varnir Ásgarðs, svo nokkuð sé nefnt. Baldur, Loki og Þór ákveða að fá Óðinn aftur heim með blekkingum, þar sem þeir þykjast vera garpar í mannheimum. Þegar Óðinn snýr aftur heim hrekur hann jötnana á brott, úthýsir bræðrum sínum og hrósar sigri í veðmálinu við valkyrjur, þrátt fyrir að hafa augljóslega ekki staðið við stóru orðin um að finna þrjár mennskar kempur.

## Fróðleiksmolar
* Mannabörnin Þjálfi og Röskva koma nánast ekkert fyrir í bókinni, en þau eru í veigamiklum hlutverkum í velflestum hinna sagnanna.
* Höfundar Goðheimasagnanna voru í fyrstu efins um að goðsögurnar yrðu nægur efniviður í heilan bókaflokk. Því sáu þeir fyrir sér að um það bil önnur hver bók myndi byggja á kunnum goðsögnum en á móti kæmu sjálfstæð, frumsamin ævintýri sem gerast myndu í sama söguheimi. *Veðmál Óðins* fellur í seinni flokkinn. Frá þessari hugmynd var horfið að mestu.
* Fyrstu þrjár sögurnar í bókaflokknum komu út á fjögurra ára tímabili frá 1979 til 1982. Nokkuð bil varð milli þriðju og fjórðu sögunnar og breyttist teikni- og frásagnarstíllinn talsvert á þeim tíma. Fyrstu þrjár bækurnar eru því nokkuð frábrugðnar þeim verkum sem á eftir komu í útliti.

## Íslensk útgáfa
*Veðmál Óðins* kom út hjá Iðunni árið 1982, sama ár og á frummálinu. Þýðandi var Guðni Kolbeinsson. Hún var endurútgefin árið 2012 með nýrri forsíðu.
## Heimildir
*
Sagan um Kark

**Sagan um Kark** (danska: *Historien om Quark*) er fjórða bókin í bókaflokknum um Goðheima. Hún kom út árið 1987. Teiknari hennar var listamaðurinn Peter Madsen, en auk hans komu þeir Hans Rancke-Madsen, Per Vadmand og Henning Kure að gerð handritsins. Bókin, sem og framhaldssagan Förin til Útgarða-Loka, fylgja í meginatriðum teiknimyndinni Valhalla frá árinu 1986.

## Aðdragandi
Eftir útgáfu Veðmáls Óðins hófu höfundar Goðheima-sagnanna þegar að undirbúa næsta ævintýri. Þeir hugðust endurtaka leikinn frá fyrri bók og byggja ekki á einni tiltekinni goðsögu, heldur semja sjálfstætt ævintýri með vísunum í ýmis atriði úr norrænni goðafræði. Þá þegar var ætlunin að láta ævintýrið hverfast um hrekkjótta jötnastrákinn *Kark*, sem brugðið hafði fyrir í sögunni Hamarsheimt. Öfugt við aðrar söguhetjur Goðheima var Karkur að öllu leyti tilbúin persóna án nokkurra vísana í goðaheiminn.

Vinna við hina nýju sögu var skammt á veg komin þegar ákveðið var að framleiða teiknimynd í fullri lengd, byggða á söguveröld Goðheima. Næstu misserin helguðu höfundarnir sig gerð myndarinnar og tók handritið miklum breytingum. Byggði sagan nú að stórum hluta á frásögninni af ferð Þórs til Útgarða-Loka. Myndin varð svo grunnurinn að tveimur næstu bókunum í sagnaflokknum sem út komu árin 1987 og 1989.

## Söguþráður
Loki situr að sumbli hjá nafna sínum Útgarða-Loka og lætur blekkjast til að taka með sér hrekkjalóminn Kark og reyna að siða hann til. Þegar í Bilskirni er komið gerir Karkur allt vitlaust og kemur öllum upp á móti sér. Með tímanum sýnir hann þó á sér mýkri hliðar og vinátta myndast milli hans og barnanna Röskvu og Þjálfa. Í bókarlok snýr Þór aftur úr ferðalagi og bregst illur við þegar hann uppgötvar að Karkur sé þar enn. Hann skipar Loka að koma honum aftur til síns heima, en í ljós kemur að Útgarða-Loki og jötnaher hans hefur engan hug á að fá óróabelginn aftur til sín.

## Fróðleiksmolar
* Bókin fjallar nær einvörðungu um samskipti barnanna þriggja: Þjálfa, Röskvu og Karks. Hún sker sig því frá öðrum verkum í sagnaflokknum að því leyti að hún er að langmestu leyti án vísanna til norrænnar goðafræði.
* Vinnan við teiknimyndina *Valhalla* hafði talsverð áhrif á teiknistíl Goðheima, sem varð teiknimyndalegri.
* Ekki kunnu allir lesendur Goðheimabókanna að meta jötnastrákinn Kark, en hann mæltist vel fyrir hjá yngri lesendum og var hann gerður að aðalsöguhetju í sérstökum bókaflokki sem jafnframt bar nafn hans.

## Íslensk útgáfa
*Sagan um Kark* kom út hjá Iðunni árið 1988. Þýðandi var Bjarni Fr. Karlsson. Hún var endurútgefin árið 2013 með nýrri forsíðu.
## Heimildir
*
Förin til Útgarða-Loka

**Förin til Útgarða-Loka** (danska: *Rejsen Til Udgårdsloke*) er fimmta bókin í bókaflokknum um Goðheima. Hún kom út árið 1989. Teiknari hennar var listamaðurinn Peter Madsen, en auk hans komu þeir Hans Rancke-Madsen, Per Vadmand og Henning Kure að gerð handritsins. Bókin, sem og fyrra ævintýri Sagan um Kark, fylgja í meginatriðum teiknimyndinni Valhalla frá árinu 1986.

## Söguþráður
Sagan hefst á því að hrafnarnir Huginn og Muninn flytja Óðni þær fréttir að Þór og Loki séu farnir til Jötunheima að skila *Karki* af sér, en að jötnarnir sitji á svikráðum. Útgarða-Loki er sjónhverfingameistari og tekst ítrekað að villa um fyrir ferðalöngunum, s.s. með því að bregða sér í líki ógnarstórs risa. Þegar Þór og föruneyti koma loks til Útgarða-Loka er þeim boðið til ýmis konar kappleikja, þar sem taparinn skyldi sitja uppi með Kark.

Meðal keppnisgreina eru kappát, spretthlaup, kappdrykkja, lyftingar og glíma. Brögð eru hins vegar í tafli og tapa æsirnir í hverri greininni á fætur annarri. Minnstu má muna að Þór láti lífið í glímunni, þar sem andstæðingurinn er í raun ellin sjálf. Þjálfi sér í gegnum blekkingarnar með hjálp hrafnanna og að lokum tekst honum að bjarga Þór frá bana. Útgarða-Loka gremst að hafa ekki tekist að koma Þór fyrir kattarnef, en huggar sig við að hafa losnað við Kark sem stingur af úr Jötunheimum og fylgir mannabörnunum aftur í Ásgarð.

## Fróðleiksmolar
* Sagan gerist að nær öllu leyti í Jötunheimum og byggist á frásögn Gylfaginningar af því þegar Útgarða-Loki beitti Þór brellum og sjónhverfingum.

## Íslensk útgáfa
*Förin til Útgarða-Loka* kom út hjá Iðunni árið 1989. Þýðandi var Bjarni Fr. Karlsson. Hún var endurútgefin árið 2014 með nokkuð breyttri forsíðu.
## Heimildir
*
Valhöll (teiknimynd)

***Valhöll*** (Upprunalegur titill: *Valhalla*) er dönsk teiknimynd frá árinu 1986 í leikstjórn Peter Madsen og Jeffrey James Varab og framleidd af Swan Film Production. Hún byggir á Goðheimum, vinsælum myndasöguflokki sem fjallar um helstu persónur norrænnar goðafræði. Myndin hlaut fjölda verðlauna og nýtur enn í dag mikilla vinsælda meðal danskra áhorfenda, en engu að síður varð stórtap á gerð hennar.

Myndin var frumsýnd á Íslandi í Laugarásbíói 22. ágúst 1987 þar sem hún var einnig talsett á íslensku.

## Söguþráður
Norrænu guðirnir Þór og Loki eru á ferð í Miðgarði og hvílast á bóndabæ. Í kjölfarið tekur Þór tvö ung systkini í þjónustu sína, þau Þjálfa og Röskvu. Mannabörnin fara með þeim til Ásgarðs, hitta þar hina æsina og fræðast um það sem fyrir augu ber.

Einn daginn skýtur Loki upp kollinum með jötnadrenginn Kark, sem jötuninn Útgarða-Loki hafði narrað hann til að taka að sér. Karkur vingast við mannabörnin en stendur fyrir óteljandi óknyttum. Að lokum afráða Þór og Loki að halda á fund Útgarða-Loka og skila óþekktaranganum. Jötnarnir hafa engan áhuga á að fá drenginn til baka. Útgarða-Loki skorar á Þór og föruneyti hans í keppni í ýmsum greinum og vinnur þær allar með blekkingum og sjónhverfingum. Sannleikurinn kemst loks í ljós, en Karkur snýr þó aftur til Valhallar með hinum nýju vinum sínum.

## Íslensk talsetning

## Framleiðsla
Miklar vinsældir fyrstu þriggja Goðheima-myndasagnanna í Danmörku urðu kveikjan að þeirri hugmynd að nýta sögusvið þeirra í teiknimynd í fullri lengd. Bandaríkjamaðurinn *Jeffrey J. Varab* og Daninn *Jakob Stegelmann* höfðu frumkvæði að verkefninu, en þeir ráku um þær mundir skóla í teiknimyndagerð í Kaupmannahöfn. Varab, sem starfað hafði hjá Disney-fyrirtækinu átti síðar eftir að koma að gerð fjölda stórra teiknimynda í Hollywood.

Þeir Varab og Stegelmann sannfærðu Peter Madsen teiknara Goðheima um að taka þátt í verkefninu. Madsen, sem þá þegar farinn að vinna að fjórðu sögunni í bókaflokknum samdi handrit myndarinnar. Söguþráður hennar var síðar rakinn í tveimur bókum: Sögunni um Kark og Förinni til Útgarða-Loka.

Ýmis vandamál komu upp við gerð myndarinnar, einkum tengd kostnaði. Stegelmann hætti þátttöku í verkefninu og hvarf til annarra starfa og Varab, sem hafði verið titlaður leikstjóri, dró sig til baka vegna ósættis við aðra aðstandendur. Hann er því sagður aðstoðarleikstjóri myndarinnar en Peter Madsen aðalleikstjóri.

Viðtökur áhorfenda voru góðar og varð Valhalla til að mynda mest sótta danska kvikmyndin árið 1986. Framleiðslukostnaðurinn varð hins vegar alltof hár, myndin telst sú dýrasta í danskri kvikmyndasögu og leiddi hún til gjaldþrots framleiðslufyrirtækisins. Hópur starfsmanna sem unnu við myndina stofnuðu hins vegar nýtt fyrirtæki sem framleitt hefur vinsælar myndir á borð við Skógardýrið Húgó og má því segja að Valhalla hafi lagt grunninn að danska teiknimyndaiðnaðinum.

## Tilvísanir
Eþíópíska valdaránstilraunin 1960

Árið 1960 var tilraun til valdaráns í Eþíópíska keisaradæminu 13. desember. 

Fjórir samsærismenn stóðu að baki Byltingarráðinu, en bræðurnir Germame Neway og hershöfðinginn Mengistu Neway, yfirmaður keisaravarðliðsins, leiddu tilraunina og reyndu að hrinda keisaranum Haile Selassie af stóli. Leiðtogar valdaránsins tilkynntu um myndun nýrrar ríkisstjórnar undir stjórn elsta sonar Haile Selassie, krónprinsins Asfaw Wossen, sem myndi taka á fjölmörgum efnahagslegum og félagslegum vandamálum, en á þessum tímapunkti var keisarinn staddur erlendis. Byltingarráðið náði tökum á höfuðborg keisaradæmisins, Addis Abeba, og tók nokkra ráðherra og aðra mikilvæga aðila í gíslingu. Þrátt fyrir að allt gengi smurt í fyrstu snerist meirihluti íbúa og hersins gegn valdaráninu og þann 17. desember höfðu fylkingar hliðhollar Haile Selassie náð aftur stjórn á Addis Ababa. Að minnsta kosti 300 manns voru drepnir vegna valdaránstilraunarinnar. 

Valdaránstilraunin er talin alvarlegasta ógnin við stjórn Haile Selassie frá því hann tók við völdum 1941 þar til hann missti þau 1974 eþíópísku byltingunni. 

## Tilvísanir
Lýðræðissveitir Sýrlands

**Lýðræðissveitir Sýrlands** (arabíska: قوات سوريا الديمقراطية eða *Quwwāt Sūriyā al-Dīmuqrāṭīya*; kúrdíska: Hêzên Sûriya Demokratîk), oft stytt í **SDF**, **HSD** eða **QSD**, eru hernaðarbandalag í sýrlensku borgarastyrjöldinni. Bandalagið mynda aðallega kúrdískar, arabískar og assýrískar skæruhreyfingar en auk þeirra telja Lýðræðissveitirnar til sín nokkrar fámennari sveitir Armena, Túrkmena og Téténa. Hernaðarleg forysta Lýðræðissveitanna er í höndum Varnarsveita Kúrda (YPG), hernaðarsveitar sýrlenskra kúrda. Lýðræðissveitirnar voru stofnaðar í október árið 2015 og yfirlýst markmið þeirra er að berjast fyrir stofnun veraldlegs, lýðræðislegs og ómiðstýrðs stjórnarfyrirkomulags í Sýrlandi. Lýðræðislega fylkjasambandið í Norður-Sýrlandi hefur frá desember 2016 skilgreint Lýðræðissveitirnar formlega sem varnarher sinn í stjórnarskrá sinni.

Helstu andstæðingar Lýðræðissveitanna í borgarastyrjöldinni hafa verið hópar íslamista og arabískra þjóðernissinna, sér í lagi Íslamska ríkið (ISIS), al-Kaída og stjórnarandstöðuhópar sem njóta stuðnings tyrknesku ríkisstjórnarinnar. Lýðræðissveitirnar hafa einbeitt sér að því að berjast við íslamska ríkið og þeim hefur tekist að hrekja liðsmenn þess frá ýmsum mikilvægum hernámssvæðum í Sýrlandi. Í nóvember árið 2016 hófu Lýðræðissveitirnar árás á al-Raqqah, höfuðvígi ISIS í Sýrlandi. Orrustunni um al-Raqqah lauk með sigri Lýðræðissveitanna í október árið 2017 og liðsmenn þeirra frelsuðu borgina undan hernámi ISIS. Í mars árið 2019 lýstu talsmenn Lýðræðissveitanna því yfir að íslamska ríkið í Sýrlandi hefði verið gersigrað eftir að hafa hernumið bækistöðvar þess í Baghuz.

## Tilvísanir
Genin koma upp um þig

***Genin koma upp um þig*** (enska: *Gattaca*) er kvikmynd og vísindaskáldsaga frá árinu 1997. Handritshöfundur og leikstjóri er  Andrew Niccol. Í kvikmyndinni leika Ethan Hawke og Uma Thurman með Jude Law, Loren Dean, Ernest Borgnine, Gore Vidal og Alan Arkin í aukahlutverkum. Kvikmyndin fjallar út frá sjónarhorni lífpönks (e. biopunk vision) um framtíðarsamfélag þar sem driffjöður alls er erfðafræði þar sem væntanleg börn eru getin gegnum genaval þar em þau eru með bestu erfðaeiginleika foreldra. Aðalpersóna myndarinnar er Vincent Freeman sem leikinn er af Hawke. Freeman var getinn utan hins genabótakerfisns og villir á sér heimildir til að forðast mismunun því hann dreymir um að vera geimfari.

## Tengill
* Stórkostleg vísindaskáldsaga
Stoke City

**Stoke City** er enskt knattspyrnufélag frá borginni Stoke-on-Trent í mið-Englandi og spilar í ensku meistaradeildinni. Heimavöllur liðsins er á Bet365 Stadium sem tekur rúmlega 30.000 í sæti.

Liðið var stofnað árið 1863 sem Stoke Ramblers en það var nefnt Stoke City árið 1925. Liðið hefur unnið Deildarbikarinn (League Cup) einu sinni og Football league trophy tvisvar; 1972 og besti árangur í efstu deild er 4. sæti (1936 og 1947)

Frá 1997–2008 voru íslenskir eigendur í meirihluta á liðinu. Guðjón Þórðarson þjálfaði liðið um tíma og kom liðinu upp um deild ásamt því að vinna Football League bikar árið 2000.

Frá 2008–2018 spilaði liðið í ensku úrvalsdeildinni.

## Íslenskir leikmenn í Stoke City

*Eiður Smári Guðjohnsen
*Hannes Þ. Sigurðsson
*Tryggvi Guðmundsson
*Þórður Guðjónsson
*Pétur Hafliði Marteinsson
*Stefán Þórðarson
*Hjörvar Hafliðason
*Ríkharður Daðason
*Birkir Kristinsson
*Sigursteinn Gíslason
*Bjarni Guðjónsson
*Brynjar Björn Gunnarsson
*Arnar Gunnlaugsson
*Einar Þór Daníelsson
*Kristján Örn Sigurðsson
*Lárus Orri Sigurðsson
*Þorvaldur Örlygsson

## Heimild
Hjörtur Hermannsson

**Hjörtur Hermannsson** er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar með Pisa og íslenska landsliðinu. Hann var valinn í hópinn fyrir EM 2016.
Drymou

**Drymou** (gríska: Δρύμου) er þorp í Paphos héraði á vestur- Kýpur sem er staðsett 3 km vestur af Fyti. Það er með um 100 íbúa og er staðsett í 500 metra hæð og umkringt villtum gróðri og kornrækt, ólífutrjám, víngörðum og möndlutrjám.
Savitri Devi

**Savitri Devi Mukherji** (30. september 1905 – 22. október 1982) var hugmyndafræðingur nasista og trúspekingur og hefur verið kölluð hofgyðja Hitlers. Hún beitti sér mikið fyrir dýravernd.  Hún er af grískum og frönskum ættum og bar nafnið Maximiani Portas einnig  skrifað Maximine Portaz. Savitra Davi kom til Íslands í nóvember árið 1946 og dvaldi á Íslandi til 9. júlí 1947. Ferðasaga hennar þegar hún fer að rótum Heklu birtist í Vísi 14. apríl 1947. Savitri er höfundur fjölda bóka og ritgerða. Hún  skrifaði nokkrar bækur um Akhenaten faraó í Egyptalandi. Hún hélt  fyrirlestur um Akhenaten í Guðspekifélagshúsinu í Reykjavík 22. nóvember 1946.
Hún skrifaði greinar í íslensk blöð á meðan hún dvaldi á Íslandi. 

## Ritverk
* *Essai-Critique Sur Théophile Kaïris.* Maximine Portaz, Lyon 1935
* *La simplicité mathématique.* Maximine Portaz, Lyon 1935
* *A Warning to the Hindus.* Hindu Mission, Kalkutta 1939
* *The Non-Hindu Indians and Indian Unity.* Hindu Mission, Kalkutta 1940
* *L’Étang aux lotus.* Savitri Devi Mukherji, Kalkutta, 1940
* *Akhnaton’s Eternal Message: A Scientific Religion 3,300 Years Old.* A. K. Mukherji, Kalkutta 1940
* *Joy of the Sun: The Beautiful Life of Akhnaton, King of Egypt, Told To Young People.* Thacker, Spink and Co. Ltd., Kalkutta 1942
* *A Son of God: The Life and Philosophy of Akhnaton, King of Egypt.* Philosophical Publishing House, London 1946
* *Akhnaton: A Play.* Philosophical Publishing House, London 1948
* *Defiance.* A. K. Mukherji, Kalkutta 1951
* *Gold in the Furnace.* A. K. Mukherji, Kalkutta 1952
** dt. Ausgabe: *Gold im Schmelztiegel. Erlebnisse im Nachkriegsdeutschland. Eine Huldigung an Deutschland.* Editioni di Ar, Padova 1982
* *The Lightning and the Sun.* Savitri Devi Mukherji, Kalkutta 1958
* *Pilgrimage.* Savitri Devi Mukherji, Kalkutta 1958
* *Paul de Tarse, ou Christianisme et Juiverie.* Savitri Devi Mukherji, Kalkutta 1958
* *Impeachment of Man.* Savitri Devi Mukherji, Kalkutta 1959
* *Long-Whiskers and the Two-Legged Goddess, or The True Story of a „Most Objectionable Nazi“ and... Half-a-Dozen Cats.* Savitri Devi Mukherji, Kalkutta [1965]
* *Souvenirs et réflexions d'une Aryenne.* Savitri Devi Mukherji, Neudelhi 1976

## Tenglar
* Konan sem villtist í grennd Heklu (Salvör 5.4.2011)
* ''The strange case of Savitri Devi''  eftir Koenraad Elst
* Savitri Devi: The mystical fascist being resurrected by the alt-right (BBC Magazine 2017)
* Long-Whiskers and the Two-Legged Goddess, or The True Story of a „Most Objectionable Nazi“ and... Half-a-Dozen Cats bók eftir Savitri Devi um ketti

## Tilvísanir
Choulou

**Choulou** (gríska: Χούλου, tyrkneska: Hulu) er þorp í Paphos á Kýpur, staðsett 6 km vestur af Agios Fotios í um 350 m hæð yfir sjávarmáli.
Fossvogshverfi

**Fossvogshverfi** er í Fossvogsdal, staðsett Reykjavíkurmegin inn af Fossvogi. Bæjarmörk Reykjavíkur og Kópavogs liggja frá mynni Fossvogslækjar í norðvestur og svo um miðjan voginn til vesturs.
Nata

**Nata** (gríska: Νατά) er lítið þorp á Paphos svæðinu í suðvestur Kýpur. Þetta er lítið tiltölulega óspillt hefðbundið þorp sem staðsett er á suðausturhlíðinni í Xeros River Valley með um það bil 300 íbúum sem fjölgar hægt vegna fjölda útlendinga sem vilja búa þar. Dalurinn er grænn að vetri en brúnn á sumrin.
Karamoullides

**Karamoullides** (gríska: Καραμουλλήδες, tyrkneskt: Kervanyolu) er þorp í Paphos hverfi Kýpur sem er 4 km suður af Polis. Fyrir 1974 var það tyrknesk kýpverskt þorp með 103 íbúa árið 1973. Íbúarnir voru fluttir til Katokopia og Nikitas og var skipt að hluta af flóttafólki frá Grikklandi frá norðri.
Peter Handke

**Peter Handke** (fæddur 6. desember 1942) er austurískur skáldsagnahöfundur, leikskáld og þýðandi. Hann fékk Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 2019. Þekktasta verk hans er *Die Angst des Tormanns beim Elfmeter*, sem kom út árið 1970. Hann vakti fyrst verulega athygli með leikritinu *Publikumsbeschimpfung* (*Svívirðing áhorfenda*) sem sýnt var árið 1966. 

Skáldsaga hans *Kindergeschichte* eða *Barnasaga* í kom út á íslensku  árið 1987 í þýðingu Péturs Gunnarssonar. Leikritið *Publikumsbeschimpfung* var flutt af Stúdentaleikhúsinu. Leikritið Kasper eftir Handke var sýnt í Þjóðleikhúsinu.

Handke hefur verið umdeildur vegna afstöðu sinnar til hlutverks Serba í Júgóslavíustyrjöldunum á tíunda áratugnum. Í greinum sínum um Serbíu hefur hann gagnrýnt umfjöllun alþjóðlegra fjölmiðla um stríðin og haldið því fram að Serbar hafi verið einhliða málaðir sem „skúrkarnir“ í stríðunum á meðan dregið hafi verið úr afbrotum annarra stríðsaðila. Gagnrýnendur Handke hafa vænt hann um að afneita því að þjóðarmorð hafi verið framið af Bosníuserbum í stríðunum. Jafnframt var deilt um þá ákvörðun hans að vera viðstaddur og flytja minningarræðu við jarðarför Slobodans Milošević árið 2006, þar sem Handke sagðist vera „glaður að vera nærverandi í dag, í nálægð Júgóslavíu, í nálægð Serbíu, í nálægð Slobodan Milošević“. Vegna þessara mála var ákvörðunin um veitingu Nóbelsverðlaunanna til Handke árið 2019 nokkuð umdeild og meðal annars lýstu ráðamenn í Albaníu og Kósovó yfir hneykslun sinni vegna hennar.

## Heimildir

* Jón Bjarni Atlason, Óboðlegur rithöfundur?, Lesbók Morgunblaðsins, 26. ágúst (26.08.2006), Blaðsíða 6
* Pétur Gunnarsson,Peter Handke. – Teningur, 5. hefti vor 1988 (01.05.1988), Bls. 44-47
* Handke og Tokarczuk hljóta Nóbelsverðlaun (vefur Rúv 10. okt. 2019)

;Tilvísanir
Genfarráðstefnan 1954

**Genfarráðstefnan 1954** var ráðstefna nokkurra þjóða sem haldin var í Þjóðahöllinni í Genf í Sviss 26. apríl til 20. júlí 1954. Henni var ætlað að taka á þeirri stöðu sem upp var komin eftir Kóreustríðið og Fyrsta stríðið í Indókína. Kóreski hlutinn var í höndum erindreka frá Suður-Kóreu, Norður-Kóreu, Alþýðulýðveldisins Kína, Sovétríkjanna og Bandaríkjanna. Þessum fundum lauk án niðurstöðu. Sá hluti sem varðaði Indókína var í höndum fulltrúa frá Frakklandi, sjálfstæðishreyfingunni Viet Minh, Bandaríkjunum, Sovétríkjunum og Alþýðulýðveldinu Kína og þeirra ríkja sem áttu að verða til í Indókína. Niðurstaða ráðstefnunnar var að Víetnam var skipt tímabundið í tvö svæði: Norður-Víetnam, undir stjórn Viet Minh, og Suður-Víetnam, undir stjórn keisarans Bảo Đại. Í lokayfirlýsingu ráðstefnunnar kom fram að kosningar í sameinuðu Víetnam skyldu fara fram í júlí 1956. 

Ályktanir ráðstefnunnar voru ekki undirritaðar af fulltrúum Viet Minh eða Bandaríkjanna. Að auki voru þrír vopnahléssamningar gerðir milli Kambódíu, Laos og Víetnam.
Olga Tokarczuk

**Olga Nawoja Tokarczuk** (fædd 29. janúar 1962) er pólskur rithöfundur. Hún hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 2018. Fyrsta bók hennar var ljóðabókin Miasta w lustrach (Borgir í spegli) sem kom út árið 1989. Fyrsta skáldsaga hennar Podróż ludzi księgi  (Ferðalög bókafólksins) kom út árið 1993. Árið 1996 kom út skáldsaga hennar Prawiek i inne czasy  (Ur og aðrir tímar). Bókin er sögð frá sjónarhóli fjögurra erkiengla.

## Heimildir
* Handke og Tokarczuk hljóta Nóbelsverðlaun (vefur Rúv 10. okt. 2019)
* Olga Holownia, Goðsögnin í hversdagsleikanum, Lesbók Morgunblaðsins, 30. september (30.09.2006), Blaðsíða 11
Rúnar Már Sigurjónsson

**Rúnar Már Sigurjónsson** er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar með Voluntari í Rúmeníu og íslenska landsliðinu. Hann var valinn í hópinn fyrir EM 2016.
Mantilla

**Mantilla** er sjal eða slæða úr silki eða blúndum sem hefbundinn spænskur höfuðbúnaður, slæðan nær yfir höfuð og axlir og er oft sett yfir háan kamb sem kallast peineta. Mantilla slæða er einnig notuð án þess að nota kamb af  konum  í Rétttrúnaðarkirkjunni í Rússlandi og er þá oft hvít og krosslögð yfir háls og lögð yfir gagnstæða öxl.

Á málverkum eftir spænsku málarana Diego Velázquez og Francisco Goya má oft sjá konur með mantillaslör. Eftir 1900 var mantillaslör aðallega notað við formlegar athafnir eins og nautaat, í dymbilviku og við brúðkaup.

## Heimild
*
Peineta

**Peineta** er stór og skreyttur hárkambur sem hefð er fyrir að konur á Spáni beri undir mantillaslöri. Þessi kambur er eins og greiða sem er fest í hár sem er bundið í hnút. Fyrr á tímum var  peineta gerð úr skjaldbökum en nú er vaninn að slíkir kambar séu úr akríl eða plasti.
Bricker-frumvarpið

**Bricker-frumvarpið** er heiti á nokkrum tillögum að viðaukum við Stjórnarskrá Bandaríkjanna sem öldungadeild Bandaríkjaþings tók til meðferðar á 6. áratug 20. aldar. Engin af þessum tillögum komst í gegnum þingið. Frumvarpið er nefnt eftir helsta stuðningsmanni breytinganna, John W. Bricker frá Ohio, sem var íhaldssamur repúblikani. Frumvarpið gekk út á að takmarka völd Bandaríkjaforseta til að skuldbinda Bandaríkin á alþjóðavettvangi án samþykkis þingsins. 

Bandarískir lögskýrendur höfðu bent á að úrskurður dómara í málinu *[[Missouri gegn Holland]]* frá 1920 þýddi í reynd að Bandaríkjastjórn gæti breytt stjórnarskránni með samningum við önnur ríki. Íhaldssamir repúblikanar vildu með frumvarpinu loka fyrir þennan möguleika meðan frjálslyndari öfl flokksins sem studdu stjórn Dwight D. Eisenhower stóðu gegn breytingunni. Það voru einkum samningar sem gerðir voru á vettvangi Sameinuðu þjóðanna í andrúmslofti Kalda stríðsins sem vöktu ótta hjá íhaldsmönnum. Síðasta útgáfa frumvarpsins fór fyrir öldungadeildina 1954 þar sem hún var felld. Þremur árum síðar úrskurðaði Hæstiréttur Bandaríkjanna í *[[Reid gegn Covert]]* að enginn alþjóðasamningur gæti falið í sér niðurfellingu Réttindaskrár Bandaríkjanna.
Victor Pálsson

**Guðlaugur Victor Pálsson** er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem miðjumaður fyrir KAS Eupen í Belgíu og íslenska landsliðið. 
Guðlaugur getur einnig leyst af sem varnarmaður. 
Guðlaugur Victor er portúgalskur í föðurætt.
Evrópski ofurbikarinn

**Evrópski ofurbikarinn** er keppni félagsliða í knattspyrnu þar sem mætast sigurvegarar Meistarardeildar Evrópu og Evrópudeildarinnar leiktíðarinnar á undan í úrslitaleik til að ákvarða hver sé meistari meistaranna.  

Núverandi meistarar eru Real Madrid. Keppnin átti að vera haldin árið 2020 í Porto en vegna COVID-19 faraldursins var keppnin færð yfir til Búdapest. 

## Saga
Evrópski ofurbikarinn var fyrst spilaður árið 1971, skipulagður af hollenska blaðinu De Telegraaf sem vildu sanna og sýna að Ajax liðið sem var á þeim tíma ríkjandi Evrópumeistarar væru vissulega bestir í Evrópu og skipulögðu leik milli ríkjandi Evrópumeistaranna og ríkjandi meistara Evrópukeppni bikarhafa. Ekki fékkst leyfi frá UEFA til að halda keppnina árið 1971. Árið 1972 spiluðu Ajax og Rangers frá Glasgow við í fyrsta leiknum um ofurbikarinn sem var ekki staðfest af UEFA fyrr en ári seinna vegna óeirða aðdénda Rangers í úrslitaleik Evrópukeppni bikarhafa sama ár. Eftir það hefur keppnin farið fram með leyfi UEFA. 

## Sigurvegarar Evrópska ofurbikarsins

*F.C Barcelona, Real Madrid, AC Milan: 5 sinnum
*Liverpool: 4 sinnum.
*Atlético Madrid: 3 sinnum .

*Ajax, Anderlecht, Valencia, Chelsea, Juventus, Bayern München,: 2 sinnum

*Porto, Manchester United, FC Dynamo Kyiv, Nottingham Forest, Aston Villa, Aberdeen, Steaua Bucharest, Mechelen, Parma, Lazio, Galatasaray, Zenit, Sevilla, Manchester City: 1 sinni


## Tilvísunarlisti
Jón Guðni Fjóluson

**Jón Guðni Fjóluson** er íslenskur fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði fyrir ýmis lið í Evrópuí sem varnarmaður og fyrir íslenska landsliðið.

Hann lagði skóna á hilluna árið 2025.

## Tilvísanir
FC København

**FC København** eða **FC Copenhagen** eins og það heitir alþjóðlega er danskt knattspyrnulið frá Kaupmannahöfn. 

Kaupmannahafnarfélagið hefur átt gífurlegri velgengni að fagna undanfarin ár og það hefur líka staðið sig vel á stóra sviðinu í Meistaradeild Evrópu. Með liðinu hafa leikið nokkur stór nöfn og má þar m.a nefna Simon Kjær, Svíana Johan Wiland  og landa hans Oscar Wendt og Tobias Linderoth, einnig má nefna dönsku landsliðskempuna Jesper Grönkjær. Erkifjendur FCK eru Brøndby IF.

## Titlar
* Danska úrvalsdeildin  **16**
** 1992-93, 2000-01, 2002-03, 2003-04, 2005-06, 2006-07, 2008-09, 2009-10, 2010-11, 2012-13, 2015-16, 2016-17, 2018-19, 2021-2022, 2022-2023, 2024-25
* Bikarmeistarar   **9**
** 1994-95, 1996-97, 2003-04, 2008-09, 2011-12, 2014-15, 2015-16, 2016-17, 2022-23
* Deildarbikarmeistarar   **1**
**1996

## Alþjóðlegir titlar
; Royal League  **2**: 2004-05, 2005-06

## Íslenskir leikmenn sem spilað hafa hjá félaginu
*Ragnar Sigurðsson
*Sölvi Geir Ottensen
*Rúrik Gíslason. 
*Ísak Bergmann Jóhannesson
*Orri Óskarsson
*Hákon Arnar Haraldsson
*Rúnar Alex Rúnarsson
*Viktor Bjarki Daðason
Böggvisstaðafjall

**Böggvisstaðafjall** er fjall og fólkvangur vestur af Dalvík sem stofnaður var árið 1994. Það er vinsælt útivistarsvæði og hluti fólkvangsins er skíðasvæði. Stærð fólkvangsins er 305,9 ha. Fjallið afmarkast af Holtsdal í suðri og Böggvisstaðadal í norðri. Kollur þess er 773 m upp af Dalvík. Það fer hækkandi inn með dölunum og nær 1091 m hæð innst.

## Tenglar
*Skíðasvæðið Böggvisstaðafjalli
*Böggvisstaðir
*Umhverfisstofnun - Böggvistaðafjall
Erfðafjárskattur

**Erfðafjárskattur** er skattur sem er greiddur af peningum sem ganga í arf. 

## Ísland
Skattfrelsismörk voru 1. janúar 2026 tæpar 6,8 milljónir  en 10% skattur leggst á upphæðina umfram það. Makar og sambýlisfólk þurfa ekki að greiða erfðafjárskatt sín á milli.

## Erfðaskattur á heimsvísu
### Norðurlönd
*Danmörk: Börn greiða 15% erfðafjárskatt, á aðra ættingja leggjast auka 25%. Makar greiða engan skatt.
*Finnland: 13% er greitt fyrir  60.000 - 200 000 €. Umfram milljón evra er greitt 19%. Hærri skattur er settur á fjarlæga ættingja.
*Svíþjóð: Erfðafjárskattur var lagður af árið 2005.
*Noregur: Erfðafjárskattur var lagður af árið 2014.

### Þýskaland
Skattur getur verið frá 7-50% og veltur hann á venslum við hinn látna. Nánir ættingjar eru undanþegnir skattinum upp að ákveðinni upphæð. 

### Bandaríkin
Erfðafjárskattur er mismunandi eftir ríkjum. Louisiana, New Hampshire og Utah hafa til að mynda ekki skattinn.

### Kanada
Kanada hefur í raun ekki erfðafjárskatt en leggur þó skatt á fjármagn sem tilkomið er vegna arfs (enska: capital gains).

## Heimild
* 

## Tenglar
* Island.is - Erfðafjárskattur
*Alþingi - Lög um erfðafjárskatt

## Tilvísanir
TikTok

**TikTok** er smáforrit og samfélagsmiðill fyrir iOS og Android. Notendur geta búið til og deilt stuttum myndskeiðum. Smáforritið var hannað í Kína. TikTok var gefið út af fyrirtækinu ByteDance árið 2017 en það fyrirtæki hafði áður gefið út appið Douyin (kínverska: 抖音) fyrir kínverskan markað í september 2016. TikTok og Douyin eru eins en keyra á mismunandi vefþjónum vegna reglna um ritskoðun í Kína. Notendur geta tekið upp allt að 10 mínútna löng myndbönd, eða hlaðið upp lengri myndböndum, allt að 60 mínútum. Appið er vinsælt í Asíu og Bandaríkjunum og víða annars. 

Árið 2018 varð TikTok geysivinsælt og var það smáforrit sem mest var hlaðið niður í Bandaríkjunum í október 2018. Það ár náði TikTok og  Douyin samanlagt yfir einum milljarð niðurhala.
Fógetagarðurinn

**Fógetagarðurinn** er garður við Aðalstræti í miðborg Reykjavíkur, suður af Miðbæjarmarkaðnum og austur af Hótel Uppsölum. Fógetagarðurinn er einn elsti almenningsgarður í Reykjavík. Þar er  elsta gróðursetta tré í Reykjavík en það er silfurreynir sem gróðursettur var 1884. Garðurinn er á horni Aðalstrætis og Kirkjustrætis fyrir aftan Landssímahúsið. Í dag er garðurinn að mestu leyti hellulagður en ennþá standa upprunaleg tré. Garðurinn stendur þar sem áður var Víkurkirkjugarður, elsti kirkjugarður Reykjavíkur.

## Saga
Víkurgarður var upphaflega kirkjugarður Víkurkirkju sem var lítil torfkirkja og stóð í garðinum miðjum. Hún hefur hugsanlega staðið þar allt frá upphafi kristni á Íslandi, gegnt Víkurbænum við vestanvert núverandi Aðalstræti, en elstu heimildir um hana eru kirknatal frá um 1200. Þegar til stóð að reisa dómkirkju í Reykjavík á 9. áratug 18. aldar var upphaflega hugmyndin að byggja hana utan um Víkurkirkju. Þegar grafið var í garðinum komu þar í ljós grafir fólks sem hafði látist úr bólusótt fyrr á öldinni. Því var ákveðið að velja dómkirkjunni stað austar. Þegar dómkirkjan var vígð árið 1796 var Víkurkirkja rifin. Kirkjugarðurinn var þó notaður áfram allt þar til Hólavallakirkjugarður var tekinn í notkun árið 1838.

Hans J. G. Schierbeck landlæknir reisti hús við norðurenda garðsins 1883 og fékk leyfi til að hefja þar garðrækt. Garðurinn varð frægur tilraunagarður með hinar ýmsu garðjurtir og tré. Þar stendur silfurreynir sem talinn er elsta tré í Reykjavík. Þegar Schierbeck flutti til Danmerkur 1894 eignaðist Halldór Daníelsson bæjarfógeti fljótlega garðinn. Önnuðust þau hjónin Halldór og Anna María kona hans garðinn lengi af mestu kostgæfni og hlaut hann þá nafnið Bæjarfógetagarðurinn. Garðurinn varð eign Reykjavíkurborgar árið 1904.

Árið 1952 var hús Schierbecks flutt af lóðinni og hafist handa við að reisa þar viðbyggingu við Landssímahúsið við Austurvöll. Þar var afhjúpuð stytta af Skúla Magnússyni á vegum Verslunamannafélags Reykjavíkur þann 18. ágúst 1954, en styttan er verk  Guðmundar Einarssonar frá Miðdal. Árið 1967 eyðilagðist húsið sem stóð við Aðalstræti 9 í eldi og var þá reist þar tveggja hæða steinsteypt verslunarhúsnæði sem fékk heitið Miðbæjarmarkaðurinn. Það hús var svo hækkað um 3 hæðir árið 1993.

Árið 2017 risu miklar deilur þegar samþykkt var breyting á deiliskipulagi til að heimila stækkun hótelbyggingar í gamla Landssímahúsinu út í garðinn norðaustanverðan. Sóknarnefnd Dómkirkjunnar í Reykjavík hélt því þá fram að framkvæmdin færi í bága við yfirráðarétt Dómkirkjunnar yfir hinum forna Víkurkirkjugarði, sem hefði auk þess aldrei verið formlega aflagður. Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála vísaði kæru sóknarnefndarinnar frá árið 2018 á þeim forsendum að Reykjavík hefði eignast garðinn með bréfi ráðherra Íslands frá 1904 og að garðurinn hefði verið lagður niður í reynd að minnsta kosti frá 1883. Sóknarnefndin kærði þá framkvæmdina, en lögreglustjóri vísaði kærunni frá sumarið 2019.

## Tilvísanir
Nammibar

**Nammibar** er svæði eða útskot í matvöruverslun eða kvikmyndahúsi þar sem viðskiptavinum býðst að kaupa sælgæti eftir vigt. 

Sælgætið er geymt í þartilgerðum einingum oftast úr plasti og flokkað eftir tegundum.
Dæmi um sælgæti á nammibörum eru brjóstsykurs molar, karamellur, ávaxtahlaup, lakkrís og súkkulaði.  

Nammibarirnir hófu innreið sína í verslanir eftir að tími söluturna leið undir lok en fram að því hafði sambærilegt sælgæti verið selt í stykkjatali og talið ofaní græna eða bleika poka af starfsfólki og gekk þá undir nafninu "Bland í poka".

Flestir nammibarir bjóða afslátt um helgar allt að fimmtíu prósent en mismunandi er hversu lengi afslátturinn er í gildi.

Sumar verslanir bjóða afsláttinn aðeins á Laugardögum en dæmi er um að verslanir bjóði afsláttinn alla helgina, Föstudag, Laugardag og Sunnudag.
Hamfarapopp

**Hamfarapopp** er íslensk tónlistarstefna sem var nefnd eftir geislaplötunni Hamfarir (1995) úr smiðju Gunnars Jökuls Hákonarsonar.

Dæmi um helstu Hamfarapoppara Íslands:

*Gissur Björn Eiríksson
*Guðný María Arnþórsdóttir
*Gunnar Jökull Hákonarson
*Gylfi Ægisson
*Insol
*Jóhann R. Kristjánsson
*Leoncie

## Tilvísanir
WebP

**WebP** er stafrænt myndasnið sem nú er í þróun hjá Google. Systurverkefni þess er WebM margmiðlunarsniðið. WebP hugbúnaður er gefinn út undir BSD höfundarleyfi.

WebP myndasniðið var fyrst kynnt 30. september 2010 og þá sem nýr opinn staðall fyrir þjöppun á myndum það sem gæði minnka (e. lossy) og sem betri valkostur en jpeg.  Þann 3. október 2011 auglýsti Google WebP fyrir hreyfimyndir (e. animation). Google hóf tilraunir með að þjappa myndum án þess að minnka gæði og þjappa myndum með gagnsæi (e. alpha channel) bæði með og án þess að minnka myndgæði. Samkvæmt upplýsingum frá Google er mögulegt að þjappa PNG vefmyndum um 45%  með því að umbreyta þeim úr PNG yfir í WebP. 

Flestir vafrar geta sýnt WebP myndir en þó ekki Safari.

## Tenglar
* WebP (developers.google.com)
* Why and How to Use WebP Images Today
WebM

**WebM**  er margmiðlunarsnið fyrir myndrænt efni og hljóð. Það var þróað til að geta miðlað HTML5 myndböndum og HTML5 hljóðskrám. WebM er í þróun hjá Google og hugbúnaður er gefinn út undir BSD höfundarleyfi. Systurverkefni þess er  WebP  sem er staðall fyrir stafrænt myndasnið.

Vafrarnir Google Chrome, Mozilla Firefox og Opera hafa haft frá árinu 2010 innbyggðan stuðning við WebM.

## Tenglar
* webmproject.org
JPEG

**JPEG** er stafrænt myndasnið sem byggir á  þjöppun mynda með gæðatapi. Þetta  myndasnið var kynnt árið 1992 og er nú útbreiddasta myndasnið stafrænna mynda. JPEG er skammstöfum sem stendur fyrir Joint Photographic Experts Group en það var hópurinn sem kynnti þetta myndasnið árið 1992. Það er algengt að myndir sem dreift er á netinu séu með þessu myndasniði.  Myndir með þessu myndasniði hafa vanalega endinguna .jpg eða .jpeg.

## Tengill
* jpeg.org
Zapiekanka

**Zapiekanka** er ristuð samloka með sveppum, tómatsósu, osti og stundum öðru hráefni eins og skinku. Zapiekanka hefur verið vinsæll skyndibiti í Póllandi frá 1970.
Peep and the Big Wide World

***Peep and the Big Wide World*** er bandarískur og kanadískur teiknaður sjónvarpsþáttur, búinn til og framleiddur af WGBH Kids og 9 Story Entertainment fyrir TLC og TVOKids og dreift af bæði Discovery Kids og Discovery Communications.. Það var frumsýnt 17. apríl 2004 og lauk 21. nóvember 2009.

## Yfirlit

Áhorfendur fylgja Peep, Chirp og Quack þegar þeir rannsaka og skoða heiminn í kringum sig. Í kjölfar 9 mínútna teiknimyndasafnsins er tveggja mínútna hluti af aðgerð þar sem börn skoða og sýna sama efni og er í teiknimyndasviðinu. Fjör samanstendur af skærum litum og einföldum formum.

## Tilvísanir
Bigos

**Bigos** er pólskur réttur sem  er kássa; sambland af hvítkáli, sveppum og ýmsu kjöti, t.d. svínakjöti, beikoni og pólskum pylsum. Í dag getur bigos einnig innihaldið fuglakjöt. Undirbúningsferlið tekur tvo til fjóra daga.
Laugarnestangi

**Laugarnestangi** er tangi við sjó í Laugarnesi. Á tanganum eru nokkur hús. Þar eru merkar minjar frá fyrri tíð en þar var biskupssetrið Laugarnesstofa þar til Dómkirkjan var byggð, þar var Holdsveikraspítalinn í Laugarnesi og á stríðsárunum var byggt braggahverfið Laugarneskampur vestast á tanganum.

Árið 2026 var tanginn friðaður. 
## Heimildir
* Verndaráætlun fyrir minjasvæðið á Laugarnestanga (Minjastofnun 2016)
* Deiliskipulag fyrir Laugarnes 2000

## Tilvísanir
Laugarneskampur

**Laugarneskampur** var braggahverfi í Reykjavík þar var reist  á stríðsárunum á Laugarnestanga í Laugarnesi fyrir framan Holdveikraspítalann. Hernámsliðið tók einnig yfir spítalann. Árið 1941 tók bandaríska setuliðið við Laugarneskampi  en þá hýsti kampurinn aðallega sjúkradeildir hersins og skála hjúkrunarkvenna, yfirmanna og hermanna. Laugarneskampur var eitt af stærstu braggahverfunum á Íslandi, þar voru um 100 braggar og aðrar byggingar. Við stríðslok voru braggarnir nýttir sem íbúðarhúsnæði. Á árunum 1951 til 1957 bjuggu um 300 manns í Laugarneskampi. Einn af þeim sem þar bjó með fjölskyldu sinni var Sigurjón Ólafsson listmálari. Síðasti bragginn í hverfinu var rifinn 1980.

## Heimildir
* Holdsveikraspítalinn í Laugarnesi, Læknablaðið, 3. tölublað (01.03.2014), Blaðsíða 3 
* Guðfinna Ragnarsdóttir, Laugarnesið, Fréttabréf Ættfræðifélagsins, 2. tölublað (01.04.2017), Blaðsíða 3
Laugarnesbærinn

**Laugarnesbærinn** var timburhús sem stóð skammt frá sjó á Laugarnestanga.

## Heimild
* Þorgrímur Gestsson, Sögulegt samhengi í Laugarnesinu, Morgunblaðið, Morgunblaðið C (23.03.1989), Blaðsíða C 30
Sonja Henie

**Sonja Henie** (8. apríl 1912 – 12. október 1969) var norskur íþróttamaður í listskautum og kvikmyndastjarna. Hún hóf feril sinn mjög ung og vann 11 ára meistaratitil í listskautahlaupi í Noregi og varð heimsmeistari 13 ára. Hún vann þrisvar sinnum til gullverðlauna á Olympíuleikum, fyrst árið 1928 og síðar árin 1932 og 1936. Sonja varð vinsæl og hálaunuð kvikmyndaleikkona í Hollywood og leik í mörgum vinsælum myndum svo sem *Thin Ice* (1937), *My Lucky Star* (1938), *Second Fiddle* (1939) og *Sun Valley Serenade* (1941).

Sonja Henie ólst upp í Ósló stutt frá íþróttaleikvangnum Frogner stadion. Foreldrar hennar voru efnaðir og rak faðir hennar kápu- og pelsverslun í Prinsens gate. Faðir hennar var keppnisíþróttamaður og varð árið 1894 heimsmestari í 100 km reiðhjólakeppni og varð árið 1896 í öðru sæti á Evrópumeistaramóti í kapphlaupi á skautum. Sonja og bróðir hennar Leif voru hvött til að iðka íþróttir í bernsku og þegar Sonja var sex ára fór hún með bróður sínum að æfa á skautum. Einn af þjálfurum hennar taldi hana hafa hæfileika til að ná langt og faðir hennar setti í gang umfangsmikla þjálfum og var hún látin hætta námi strax í fjórða bekk til að helga sig skautaþjálfun. Sonja stundaði auk skautaíþróttar tennis, sund og útreiðar. Faðir hennar sá um að hún fengi bestu þjálfara sem völ var á, meðal annars rússnesku ballettdanskonuna Tamara Karsavina.

Sonja Henie lék aðalhlutverk í kvikmyndinni *[[Iceland (kvikmynd)|Iceland]]* frá 1942 og lék þar íslenska stúlku sem á í sambandi við bandarískan hermann.

Ævisaga Sonju *Mitt livs eventyr* rituð af henni sjáfri kom út á norsku árið 1938. Árið 1985 kom út á norsku ævisaga hennar eftir Alf G. Andersen *Som i en drøm - Sonja Henies liv*. Árið 1985 kom út æfisaga hennar skrifuð af Raymond Strait og Leif Henie (bróðir Sonju, hann dó árið 1984) *Queen of Ice, Queen of Shadows: The Unsuspected Life of Sonja Henie*. Árið 1992 kom út heimildarmynd  framleidd af NRK sem bar titilinn *Sonja Henie - Isens dronning*.

## Heimildir
* 
* Norska skautadrottningin látin, Morgunblaðið (14.10.1969), Bls. 27 
* Isens dronning (grein í Vg.no)
Little Norway

**Little Norway** voru æfingabúðir norska flughersins  (opinbert nafn var Flyvåpnenes Treningsleir  eða FTL)  sem settar voru upp í Kanada í seinni heimsstyrjöldinni af norsku ríkisstjórninni sem þá var útlagastjórn. Vélar og tæki voru pöntuð frá Bandaríkjunum vetur og vorið 1940 og flugvélarnar sendar til Toronto. Þjálfunarskólinn opnaði formlega í nóvember. Í búðunum voru auk flugmanna þjálfaðir flugvirkjar og vélvirkjar. Alls voru yfir 3000 norskir hermenn (flugmenn, flugvirkjar o.fl.) þjálfaðir í Little Norway.
Mótmælin í Poznań 1956

**Mótmælin í Poznań 1956** voru fyrstu almennu mótmælin gegn kommúnistastjórn Alþýðulýðveldisins Póllands. Mótmæli verkamanna í verksmiðjum H. Cegielski – Poznań gegn slæmum aðbúnaði hófust 28. júní 1956. Þau voru  barin niður af mikilli hörku.

Um 100.000 manns söfnuðust saman fyrir utan skrifstofur öryggismálaráðuneytisins í Poznań. Mótmælendur hertóku opinberar byggingar í borginni. Daginn eftir sendi ráðuneytið 4 herdeildir með yfir 10.000 hermönnum til borgarinnar. Hundruð voru handtekin næstu daga og mótmælunum lauk eftir nokkur átök 30. júní. Talið er að 57 hafi látist í átökunum og 600 særst.
McCarthyismi

**McCarthyismi** er óformlegt heiti á viðleitni Bandaríkjastjórnar til að „hreinsa“ meinta kommúnista úr stjórnkerfi og skemmtanaiðnaði í Bandaríkjunum á 5. og 6. áratug 20. aldar, þegar Kalda stríðið var að hefjast og „rauða hættan“ áberandi í umræðunni. Stefnan fól í sér óttaprang og pólitískar ofsóknir gegn fólki sem grunað var um að tengjast Bandaríska kommúnistaflokknum, vera hallt undir kommúnisma eða vinveitt Sovétríkjunum. Stefnan er kennd við öldungadeildarþingmanninn Joseph McCarthy frá Wisconsin en hún var búin til af forsetanum Harry Truman ásamt J. Edgar Hoover sem þá var forstöðumaður Alríkislögreglunnar. 

Mest áberandi dæmið um McCarthyisma í Bandaríkjunum voru kvaðningar fyrir rannsóknarnefnd Bandaríkjaþings um and-bandarískar athafnir þar sem fólk sem var ásakað um tengsl við kommúnisma var yfirheyrt opinberlega og jafnframt beðið um að ákæra aðra. Um tíma var kvaðning fyrir nefndina nóg til að fólk missti starf sitt og stöðu í þjóðfélaginu. Óformlegir svartir listar gengu meðal fyrirtækja og stofnana og urðu til þess að útiloka fólk frá verkefnum og ráðningum í störf. Talið er að 10-12.000 manns hafi misst vinnuna vegna ofsóknanna og hundruð voru fangelsuð. Meðal þekktra fórnarlamba McCarthyismans má nefna Leonard Bernstein, Charlie Chaplin, Lucille Ball og Arthur Miller.

McCarthyisminn tók að dala eftir miðjan 6. áratuginn, einkum vegna andstöðu Hæstaréttar Bandaríkjanna undir stjórn Earl Warren.
Götugögn

**Götugögn** eru ýmis búnaður sem settur er upp við götur, svo sem bekkir, vegrið, pollar, póstkassar, símaklefar, götuskilti, ljósastaurar, umferðarljós, brunahanar, biðskýli, almenningssalerni, vatnspóstar, minnisvarðar, höggmyndir og ruslafötur. Hönnun og staðsetning götugagna tekur mið af fagurfræði og hönnun almannarýmisins, nytsemi og öryggi vegfarenda.
Barbra Streisand

**Barbara Joan "Barbra" Streisand** (f. 24. apríl 1942) er bandarísk söngkona, leikkona og kvikmyndaframleiðandi. Ferill hennar spannar sex áratugi og hefur hún hlotið fjölda viðurkenninga, m.a. hlotið Óskarsverðlaun tvisvar sinnum, Grammy-verðlaunin tíu sinnum og Golden Globe-verðlaunin níu sinnum. 
 
## Heimild
Fyrirmynd greinarinnar var „*Barbra Streisand*“ á ensku útgáfu Wikipedia. Skoðað 4. október 2019.
Ipswich Town F.C.

**Ipswich Town Football Club** er enskt knattspyrnufélag í borginni Ipswich, Suffolk, England. Knattspyrnufélagið keppir nú í Ensku meistaradeildinni, sem er næstefsta atvinnumannadeild í enskri knattspyrnu.

Félagið var stofnað árið 1878 en varð ekki atvinnufélag fyrr en 1936; Félagið var kjörið í knattspyrnudeildina árið 1938. Ipswich unnu deildina í 1961-62, sem var fyrsta tímabilið þeirra í efstu deild. Þeir enduðu í öðru sæti tímabilin 1980-81 og 1981-82. Þeir enduðu í efstu sex sætunum í efstu deildinni í tíu ár og unnu Enska bikarann árið 1978 og Evrópubikarann 1981. Þeir hafa aldrei tapað heimaleik í Evrópu keppnum.

Ipswich hefur spikað heimaleiki sína á Portman Road síðan 1884. Hefðbundnir heimalitir félagsins eru bláar treyjur með hvítum stuttbuxum og bláum sokkum. Þeir eiga í langvarandi keppni við Norwich City, sem þeir keppa við í East Anglia derby.

Árið 2024 tryggði félagið sig upp í ensku úrvalsdeildina. Það var þar síðast 2001-2002.

Hermann Hreiðarsson var um tíma hjá félaginu.

## Saga

### Fyrstu árin og innkoma í ensku knattspyrnudeildina (1878-1954)
Félagið var stofnað sem áhugamannalið árið 1878 og var þekkt sem **Ipswich A.F.C.** þar til árið 1888 þegar það sameinaðist Ipswich Rugby Club og myndaði Ipswich Town Football Club. Liðið vann nokkrar bikarkeppnir, þar á meðal Suffolk Challange Cup og Suffolk Senior Cup. Eftir að hafa spilað í Norfolk & Suffolk-deildinni frá 1899 og South East Anglian-deildinni á milli 1903 og 1906, byrjuðu þeir í Southern  Amateur-deildinni árið 1907, eftir góðan árangur urðu þeir meistarar 1921-22 tímabilinu. Félagið vann deildina þrisvar sinnum til viðbótar, árin 1929-30, 1932-33 og 1933-34, áður en það varð eitt af stofnendum Eastren Counties knattspyrnudeild í lok 1934-35 tímabilsins. Ári síðar varð félagið að atvinnufélagi og byrjaði að spila í Southern-deildinni, sem þeir unnu fyrsta tímabilið og lentu í þriðja sæti eftir það. 

Ipswich var kjörið í ensku knattspyrnudeildina 30. maí, 1938 og spilaði í Third Division South þar til lok tímabilsins 1953-54, þegar liðið vann titilinn og kom upp um deild. 

## Tilvísunir
Sebastián Piñera

**Miguel Juan Sebastián Piñera Echenique** (f. 1. desember 1949, d. 6. febrúar 2024) var síleskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti Síle. Hann gegndi embættinu tvívegis, frá 2010 til 2014 og frá 2018 til 2022.

Piñera var sonur stjórnmálamanns úr síleska Kristilega demókrataflokknum og er menntaður í viðskiptaverkfræði og hagfræði. Árið 2019 mat *[[Forbes]]* eignir Piñera upp á andvirði um 2,8 milljóna Bandaríkjadala. Samkvæmt því er Piñera einn ríkasti maður Síle. Piñera var fyrsti hægrisinnaði forseti Síle frá endalokum einræðisstjórnar Augusto Pinochet árið 1990 og fyrsti hægrimaðurinn til að ná lýðræðislegu kjöri á forsetastól landsins frá árinu 1958.

Í október árið 2019 brutust út fjöldamótmæli gegn stjórn Piñera í Santíagó. Mótmælin beindust í upphafi gegn verðhækkun á lestarmiðum en tóku fljótt á sig breiðari mynd með kröfum mótmælenda um bættar almenningsþjónustur og bætt lífsskilyrði. Piñera lýsti yfir neyðarástandi og lét senda síleska herinn á vettvang til að hafa hemil á mótmælendunum. Var þetta í fyrsta sinn sem herinn var kallaður út á götur Síle frá falli einræðisstjórnarinnar. Þann 22. október höfðu að minnsta kosti 15 mótmælendur látið lífið í átökum við hermenn. Piñera reyndi að miðla málum, meðal annars með því að draga verðhækkunina til baka og lýsa yfir hækkun á lágmarkslaunum í landinu en tillögur hans nægðu ekki til að sefa mótmælendurna. Þann 26. október mótmæltu um milljón manns í Santíagó Piñera og voru þetta talin fjölmennustu mótmæli í sögu landsins.
 
Í Pandóruskjölunum árið 2021 var upplýst um sölu á námufyrirtækinu Dominga, sem var í eigu barna Piñera, á fyrsta kjörtímabili hans árið 2010. Í kjölfarið hóf embætti ríkissaksóknara rannsókn á kröfum vegna sölunnar og á ásökunum um að Piñera hefði notað skrifstofu sína til persónulegra viðskipta í embætti. Stjórnarandstaðan á þingi Síle bar jafnframt fram embættiskæru gegn Piñera vegna málsins þann 13. september 2021.

Piñera lést í þyrluslysi árið 2024. Gabriel Boric, eftirmaður Piñera, lýsti yfir þriggja daga þjóðarsorg vegna slyssins.

## Tilvísanir
Portman Road

**Portman Road** er knattspyrnuvöllur í Ipswich á Englandi og heimavöllur Ipswich Town F.C.. Völlurinn tekur rúm 30.000 í sæti.