open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gullströnd, Queensland

**Gullströndin** er borg í Queensland fylki í Ástralíu. Það er staðsett á landamærum Nýja-Suður-Wales og Queensland og er strax suður af Brisbane. Hún er líka önnur stærsta borg í Queensland á eftir Brisbane, sjötta stærsta borg Ástralíu og stærsta borg Ástralíu sem er ekki höfuðborg ríkisins.

Gullströndin er heimsþekkt fyrir strendur, skemmtigarða og aðra aðdráttarafl, og er einn vinsælasti ferðamannastaður Ástralíu. Það hefur líka mjög stórt og mjög fjölbreytt atvinnulíf.

## Heimildir
Solaris (hjálparsamtök)

**Solaris** eru hjálparsamtök stofnuð 2017 af Semu Erla Serdar, sem jafnframt er forseti þeirra. Samtökin hafa m.a. aðstoðað Palestínumenn að flytjast til Íslands.
Sema Erla Serdaroglu

**Sema Erla Serdaroglu** eða **Sema Erla Serdar** (f. 1987) er íslenskur stjórnmálafræðingur, aðjúkt við Háskóla Íslands og aðgerðasinni fyrir réttindum hælisleitenda á Íslandi. Sema stofnaði hjálparsamtökin Solaris 2017 og er jafnframt forseti þeirra.
Skokk

**Skokk** er rólegt hlaup þar sem tilgangurinn er að auka líkamshreysti með minna álagi en í spretthlaupi en meira álagi en í göngu, eða til að halda stöðugum hraða í langan tíma. Slík langhlaup á litlum hraða eru dæmi um þolþjálfun.

Hraði í skokki er mun minni en í hefðbundnu hlaupi, eða 6-10 km/klst. Hlauparar skokka gjarnan til að hita upp og niður, fyrir og eftir hlaup. Hlauparar nota líka skokk á milli hlaupa í lotuþjálfun. 

Ýmsar rannsóknir hafa sýnt fram á jákvæð heilsufarsleg áhrif af skokki, eins og til að draga úr lítils háttar ofþyngd, styrkja æðakerfi og hindra vöðva- og beinaskaða.

## Tilvísanir
Helgi Magnús Gunnarsson

**Helgi Magnús Gunnarsson** (f. 4. desember 1964 á Þingeyri við Dýrafjörð) lögmaður er vararíkissaksóknari Íslands, skipaður árið 2011. 

Helgi var áminntur árið 2022 af ríkissaksóknara, Sigríði Friðjónsdóttur, vegna ummæla sem hann lét falla á samfélagsmiðlum um m.a. fyrrum samstarfskonu, homma og hælisleitendur. 

## Tilvísanir
*Ummæli Helga til skoðunar hjá Ríkissaksóknara, https://www.visir.is/g/20222289986d

*Varasíkssaksóknari áminntur, https://www.mbl.is/frettir/innlent/2022/08/26/vararikissaksoknari_aminntur/

*Klúr fúkyrði um kvenkyns eftimann ekki lögbrot, https://www.visir.is/g/20111946310d
Þolþjálfun

**Þolþjálfun** eða **þrekþjálfun** er líkamsþjálfun sem á að auka þol og á oftast við um loftháða þjálfun. Andstæðan við þolþjálfun er styrktarþjálfun sem er oftast loftfirrð þjálfun. Að auka þol er samt flóknara en að æfa hjarta- og æðakerfið og vöðvaþol. Hægt er að skipta þoli í almennt þol og sérhæft þol. Í íþróttum tengist þol færni og tækni. Þol er gjarnan mælt með því að mæla hjartslátt, afl í hjólreiðum og hraða í hlaupum. 

Þolþjálfun er undirstaða í mörgum íþróttum eins og langhlaupum (800 metra hlaupum og maraþonhlaupum til dæmis), hjólreiðum (sérstaklega götuhjólreiðum) og sundi. Þríþraut er samsett íþróttagrein þar sem keppt er í öllum þessum greinum. Aðrar þolíþróttagreinar eru til dæmis kappróður og skíðaganga. Þolþjálfun er líka notuð í öðrum greinum, eins og tennis, knattspyrnu og ruðningi. Þolþjálfun er líka vinsæl líkamsrækt til að auka almenna hreysti.

Ofþjálfun í þolþjálfun getur leitt til hjartsláttartruflana og dregið úr testósteróni.

## Tilvísanir
Zhang Yimou

**Zhang Yimou** (f. 14 nóvember 1950) er kínverskur kvikmyndagerðarmaður. 

## Kvikmyndaskrá

### Leikstjóri

### Kvikmyndatökumaður

### Leikari
Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla 1965

**Afríkukeppni karla í knattspyrnu 1965** fór fram í Túnis 12. til 21. nóvember. Það var fimmta Afríkukeppnin og lauk með því að Ganverjar urðu meistarar í annað sinn eftir 3:2 sigur á heimamönnum í úrslitum.
## Leikvangarnir

## Riðlakeppni
### A-riðill
Heimamenn sigruðu í riðlinum á sama markamun en fleiri mörkum skoruðum en Senegal.

### B-riðill

## Úrslitaleikir
### Bronsleikur

### Úrslitaleikur

## Markahæstu leikmenn
;3 mörk
*  Ben Acheampong
*  Osei Kofi
*  Eustache Manglé
## Heimildir
* RSSSF, Afríkukeppnin 1965 úrslitagrunnur
María Lilja Þrastardóttir Kemp

**María Lilja Þrastardóttir Kemp** (f. 1. september 1986) er íslenskur blaðamaður og aðgerðasinni. 

María kom á fót *[[Drusluganga|Druslugöngu]]* árið 2011 gegn kynbundnu ofbeldi gagnvart konum, sem síðan hefur orðið að árlegum viðburði í Reykjavík. Eiginmaður Maríu er Orri Páll Dýrason, fyrrverandi trommuleikari Sigur Rósar.

## Tilvísanir
Keith Richards

**Keith Richards** (f. 18. desember 1943 í Dartford, Kent) er enskur gítarleikari rokksveitarinnar The Rolling Stones. Hann er aðallagasmiður sveitarinnar ásamt Mick Jagger sem er æskuvinur hans frá grunnskólaárunum. Richards hefur sungið í nokkrum lögum Stones og er með aðalsöng vanalega í einu lagi á tónleikum. Hann hefur einnig verið með hliðarsveitina The X-Pensive Winos, hljóðritað plötur annarra listamanna og unnið með listamönnum eins og Tom Waits. Aðalinnblástur Richards hefur verið blús svarta frá Bandaríkjunum.

Fíkniefnanotkun Richards hefur komist í sviðsljósið á hátindi ferils hans og var hann kærður fimm sinnum fyrir fíkniefnatengd mál.

## Sólóskífur
* Talk Is Cheap (1988)
* Main Offender (1992)
* Crosseyed Heart (2015)

## Tenglar
* Keith Richards á Allmusic
Bjarni Elvar Pjetursson

**Bjarni Elvar Pjetursson** fæddur 4. nóvember 1964 er íslenskur tannlæknir og forseti tannlæknadeildar Háskóla Íslands. Bjarni er með sérfræðimenntun í munn og tanngervalækningum og í tannholdslækningum og tannplantafræðum frá Háskólanum í Bern. Bjarni starfar sem prófessor í munn og tanngervalækningum við tannlæknadeild Háskóla Íslands samhliða starfi sínu sem tannlæknir.
Alex Albon

**Alexander Albon Ansusinha** (f. 23. mars, 1996) er hálf tælenskur ökumaður sem keppir undir tælenskum fána. Móðir hans Kankamol er tælensk en faðir hans Nigel Albon er breskur. Alexander Albon hefur keppt í Formúlu 1 frá árinu 2019 fyrst með Toro Rosso (2019), síðan Red Bull Racing (2019–2021) og Williams frá árinu 2022.

## Heimildir
*Alexander Albon á formula1.com
Kjartan Jóhannsson

**Kjartan Jóhannsson** (19. desember 1939 - 13. nóvember 2020) var íslenskur stjórnmálamaður. Kjartan var formaður Alþýðuflokksins frá 1980 til 1984 og var formaður flokksins í alþingiskosningunum 1983. Áður var hann varaformaður Alþýðuflokksins frá 1974 til 1980. Kjartan gengdi embætti sjávarútvegsráðherra frá 1978 til 1979, var sjávarútvegs og viðskiptaráðherra frá 1979 til 1980 og var forseti neðri deildar Alþingis frá 1988 til 1989. Kjartan sat á Alþingi frá 1978 til 1989 fyrir Alþýðuflokkinn.

Kjartan lauk stódentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1959. Hann lauk námi við Stokkhólmsháskóla í rekstrarhagfræði árið 1963 og lauk MS-prófi í rekstrarverkfræði við *Illinois Institute of Technology* í Chicago árið 1965 og doktorsprófi þaðan árið 1969. Eftir að stjórnmálaferli hans lauk var Kjartan sendiherra Íslands fyrir Egyptaland, Eþíópíu, Tansaníu og Keníu frá 1989 til 1994. Frá 1994 til 2000 starfaði Kjartan sem aðalframkvæmdastjóri í EFTA og frá 2000 til 2006 var hann sendiherra Íslands fyrir Liechtenstein, Lúxemborg og Marokkó.
Sævar Helgi Bragason

**Sævar Helgi Bragason** (f. 17. apríl 1984), kallaður *Stjörnu-Sævar*,  jarðfræðingur og kennari er umsjónarmaður Stjörnufræðivefsins. Sævar hefur einnig komið að sjónvarpsþáttagerð hjá RÚV og haldið fyrirlestra um vísindatengt efni fyrir almenning.

## Sólmyrkvagleraugu
Sævar, ásamt Stjörnuskoðunarfélagi Seltjarnarness og Hótel Rangá, bauð öllum grunnskólabörnum sólmyrkvagleraugu vegna sólmyrkvans 20. mars 2015.

## Gagnrýni á ljósmengun Friðarsúlunnar
Sævar gagnrýndi endurbætur á Friðasúlunni 2024, sem mundi gera hana bjartari og því auka ljósmengun.

## Tenglar
*Stjörnufræðivefurinn
Ljósmengun

**Ljósmengun** er mengun sem stafar af óhóflegri eða óviðeigandi manngerðri lýsingu sem hefur margvísleg áhrif á lýðheilsu og náttúrulegt umhverfi. Ljósmengun getur komið fyrir bæði að nóttu og degi, en magnast að nóttu þar sem hún verður meira áberandi samanborið við náttmyrkrið. Talið er að 83% mannkyns búi við ljósmengun og að allt að 23% af yfirborði jarðar sé undir ljóshjúp. Þau svæði sem verða fyrir áhrifum frá manngerðri lýsingu fara vaxandi. Ljósmengun er fylgifiskur þéttbýlisvæðingar og hefur verið kennt um verri heilsu, vistkerfisraskanir og umhverfisspjöll. Ljósmengun á heimsvísu hefur aukist um minnst 49% frá 1992 til 2017. Hægt er að draga úr ljósmengun með því að draga úr lýsingu, bæta hönnun og frágang ljósa og beina ljósgeislum niður. Umhverfis- og skipulagssvið Reykjavíkurborgar hefur til dæmis gefið út leiðbeiningar um ljósvist í grónum hverfum.

## Tilvísanir
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2025

**Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2025** var haldin í borginni Basel í Sviss eftir að landið vann keppnina árið  með lagið „The Code“ eftir Nemo. Keppnin var í umsjón Sambands evrópskra sjónvarpsstöðva (EBU) og sjónvarpsstöðvarinnar SRG SSR, og var haldin í St. Jakopshalle. Hún samanstóð af tveim undankeppnum þann 13. og 15. maí, og úrslitakeppni þann 17. maí 2025. Kynnar voru Hazel Brugger, Sandra Studer og Michelle Hunziker.

Sjónvarpsstöðvar frá 37 löndum tóku þátt.  sneri aftur eftir tveggja ára fjarveru, meðan  dró sig úr keppni. Þátttaka s olli áframhaldandi deilum vegna stríðsins á Gaza-ströndinni. Sigurvegarinn var  með lagið „Wasted Love“, flutt af JJ. Austurríki vann stigagjöf dómnefndar og var í 4. sæti í símakosningunni. Hin löndin sem enduðu í topp-5 voru Ísrael, ,  og .

## Þátttakendur

## Yfirlit keppninnar
### Undankeppni 1
Fyrri undankeppnin fór fram 13. maí 2025 klukkan 19:00 (GMT) þar sem fimmtán lönd tóku þátt. ,  og  fluttu einnig lögin sín og kusu um hvaða lönd færu áfram í úrslit.

### Undankeppni 2
Seinni undankeppnin fór fram 15. maí 2025 klukkan 19:00 (GMT) þar sem sextán lönd tóku þátt. ,  og  fluttu einnig lögin sín og kusu um hvaða lönd færu áfram í úrslit.

### Úrslit
Úrslitin fóru fram 17. maí 2025 klukkan 19:00 (GMT) þar sem tuttugu og sex lönd tóku þátt.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Boðmerki

**Boðmerki** er algeng gerð umferðarmerkja og gegna því hlutverki að veita fyrirmæli um hvert umferð skal stefnt. Boðmerki eru alltaf hringlaga og eru blá og hvít á litinn í flestum af þeim löndum sem nota þau á annað borð. Í nokkrum löndum í Suður-Ameríku eru boðmerki hvít með rauðum hring og í einu landi (Kanada) eru þau hvít með grænum hring. Rétt er að árétta að nafnið er dregið af sögninni að boða en ekki sögninni að bjóða.

## Tilvísanir
Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla 1974

**Afríkukeppni karla í knattspyrnu 1974** fór fram í Egyptalandi 1. til 14. mars. Það var 9. Afríkukeppnin og lauk með því að Zaire urðu meistarar í annað sinn eftir endurtekinn úrslitaleik.
## Leikvangarnir

## Riðlakeppni
### A-riðill

### B-riðill

## Útsláttarkeppni
### Undanúrslit

### Bronsleikur

### Úrslitaleikur

### Endurtekinn úrslitaleikur

## Markahæstu leikmenn
54 mörk voru skoruð í 17 leikjum.
;9 mörk
*  Ndaye Mulamba
;4 mörk
*  Ali Abo Greisha
;3 mörk
*  Stanley Mubiru
*  Mayanga Maku
*  Bernard Chanda
## Heimildir
* RSSSF, Afríkukeppnin 1974 úrslitagrunnur
Kristinn Stefánsson

**Kristinn Már Stefánsson** (3. júní 1945 - 13. september 2024) var íslenskur körfuknattleiksmaður. Hann var lykilleikmaður hjá KR á sjötta og sjöunda áratugnum þegar liðið vann fjölda Íslands- og bikarmeistaratitla. Árið 1974 var hann valinn körfuboltaleikmaður ársins. Hann lék með íslenska landsliðinu á árunum 1964 til 1975 og tók þátt í 34 leikjum.

## Persónulegt líf
Kristinn átti þrjú börn með Magnúsína G. Valdimarsdóttir.

## Heimildir
Alþjóðaefnahagsráðið

**Alþjóðaefnahagsráðið** (enska: *World Economic Forum*, skammstafað *WEF*) er alþjóðlegt ráð áhrifamanna stofnað 1971 af Klaus Swab, sem jafnframt er formaður þess. Ráðið fundar árlega í Davos í Sviss.

## Ungir heimsleiðtogar
Ráðið velur árlega *unga heimsleiðtoga* (enska: *Young Global Leaders*). Halla Hrund Logadóttir var valin árið 2019 og Hrund Gunnsteinsdóttir hefur einnig verið valin í hópinn.

## Íslendingar sem sótt hafa fundi WEF
* Halla Hrund Logadóttir

## Tenglar
* Heimasíða WEF
* Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos
Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla 1972

**Afríkukeppni karla í knattspyrnu 1972** fór fram í Kamerún 23. febrúar til 5. mars. Það var 8. Afríkukeppnin og lauk með því að Kongó varð meistari í fyrsta sinn eftir sigur á Malí í úrslitum.
## Leikvangarnir

## Riðlakeppni
### A-riðill

### B-riðill

## Útsláttarkeppni
### Undanúrslit

### Bronsleikur

### Úrslitaleikur

## Markahæstu leikmenn
53 mörk voru skoruð í 16 leikjum.
;5 mörk
*  Jean-Michel M'Bono
;4 mörk
*  Ali Abo Greisha
;3 mörk
*  Ahmed Faras
*  Edmond Apéti Kaolo
*  Mayanga Maku
*  Jean Kalala N'Tumba
3. deild karla í knattspyrnu 1982

**3. deild karla í knattspyrnu** var haldin í sautjánda sinn árið **1982**. Keppnisfyrirkomulaginu var gjörbreytt, þar sem 4. deild var komið á laggirnar en sextán lið kepptu í 3. deildinni, sem fram fór í tveimur átta liða riðlum, suðvestur og norðaustur, þar sem neðsta lið hvors riðils féll niður um deild en þau tvö efstu sitthvoru megin mættust í úrslitakeppni. Víðir og KS fóru upp um deild.

## A-riðill: Suðvestur

## B-riðill: Norðaustur

## Úrslitakeppni
Víðir Garði tryggði sér í fyrsta sinn sæti í næstefstu deild. Siglfirðingar komust upp með þeim á hagstæðari markamun eftir markalaust jafntefli gegn Víði í lokaumferðinni.
André Cayatte

**André Jean Cayatte** (3. febrúar 1909 - 6. febrúar 1989) var franskur kvikmyndagerðarmaður, rithöfundur og lögfræðingur, sem öðlaðist frægð fyrir kvikmyndir sínar sem fjölluðu um glæpi, réttlæti og siðferðilega ábyrgð.

## Kvikmyndaskrá

### Sem leikstjóri kvikmynda í fullri lengd
4. deild karla í knattspyrnu 1982

**4. deild karla í knattspyrnu** var haldin í fyrsta sinn árið **1982**. Keppt var í sex landsvæðaskiptum riðlum, því næstu tóku við tveir milliriðlar og loks úrslitaleikur þar sem Ármenningar báru sigurorð af Val Reyðarfirði og fóru bæði lið upp um deild.
## Riðlakeppni
### A-riðill

### B-riðill

### C-riðill

### D-riðill

### E-riðill

### F-riðill

## Milliriðlar
Liðið sem endaði í 1.sæti í hverjum riðli komst áfram í milliriðil. Sex liðum var skipt niður í tvo riðla. Sigurliðin úr A, B og C riðli röðuðust í milliriðil 1 og úr D, E og F riðli í milliriðil 2. 

### Riðill 1

### Riðill 2

## Úrslitaleikur
Liðið sem endaði í 1.sæti í hvorum milliriðli komst í hreinan úrslitaleik um deildarmeistaratitilinn. Önnur lið luku keppni.

## Heimildir
* Ársskýrsla Knattspyrnusambands Íslands 1982.
3. deild karla í knattspyrnu 1983

**3. deild karla í knattspyrnu** var haldin í átjánda sinn árið **1983**. Líkt og árið áður var keppt í tveimur átta liða riðlum, suðvestur og norðaustur, þar sem neðsta lið hvors riðils féll niður um deild. Fallið var frá úrslitakeppni en þess í stað fóru sigurlið riðlanna tveggja beint upp um deild. Skallagrímur varð deildarmeistari en Tindastóll hafnaði í öðru sæti.

## A-riðill: Suðvestur

## B-riðill: Norðaustur

## Úrslitaleikir
Úrslitaleikirnir frestuðust fram í október vegna kærumála á hendur Skallagrími sem tók langan tíma að úrskurða í.

## Heimildir
Carl Theodor Dreyer

**Carl Theodor Dreyer** (3. febrúar 1889 - 20. mars 1968), einnig þekktur sem **Carl Th.** **Dreyer**, var danskur kvikmyndagerðarmaður. Oft talinn einn færasti kvikmyndagerðarmaður allra tíma.

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir í fullri lengd

### Stuttmyndir

* *Mødrehjælpen*, 12 mínútur, 1942
* Vandet på landet, 1946
* *Kampen mod kræften*, 15 mínútur, 1947
* *Landsbykirken*, 14 mínútur, 1947
* *De nåede færgen*, 11 mínútur, 1948
* *Thorvaldsen,* 10 mínútur, 1949
* *Storstrømsbroen*, 7 mínútur, 1950
* *Et Slot i et slot*, 1955
Randamangi

**Randamangi** (fræðiheiti: *Mungos mungo*) er tegund manga sem lifir í skóglendi sunnan Sahara.

## Tilvísanir
Joe Locke

**Joseph William Locke** (fæddur 24. september 2003) er breskur leikari frá eyjunni Mön. Hann er þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Charlie Spring í Netflix þáttunum Heartstopper en fyrir það hlaut hann tilnefningu til Emmy-verðlauna. Nýjasta hlutverk Locke er í Marvel-þáttaseríunni *Agatha All along*. 

## Ferill
Í apríl 2021 var tilkynnt að Locke myndi leika aðalpersónuna Charlie Spring í þáttunum Heartstopper á Netflix. Þetta var hans fyrsta alvöru hlutverk en áður hafði hann aðeins leikið í áhugamannaleikhúsi og skólaleikritum.

Hann var valinn úr hópi 10.000 umsækjanda en haldnar voru opnar prufur fyrir hlutverk í þáttunum. Locke var 17 ára þegar hann fékk hlutverkið. 

Í nóvember 2022 var tilkynnt að Locke hefði verið fengið hlutverk í Marvel-þáttunum *Agatha All Along* en þættirnir eru svokölluð spin-off sería þáttana *Wandavision*. Þar leikur Locke dularfullu persónuna "Teen". 

Þann 31. janúar 2024 tók Locke við hlutverki Tobias Ragg í söngleiknum *Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street* á Broadway.

## Persónulegt líf
Locke kom út úr skápnum sem samkynhneigður fyrir fjölskyldu sinni þegar hann var 12 ára og í kjölfarið tilkynnti hann kynhneigð sína á Instagram. Fljótlega áttaði hann sig á því að þó hann væri tilbúinn til þess koma út fyrir fjölskyldu sinni þá var hann ekki alveg tilbúinn til þess að koma út fyrir öllum öðrum og eyddi því Instagram færslunni. Hann kom síðar aftur út úr skápnum þegar hann var 15 ára. 

Í ágúst 2022 kom Locke fram í myndbandi sem var sýnt á árlegri Pride hátíð á Mön þar sem hann biðlaði til stjórnvalda um að breyta lögum sem bönnuðu samkynhneigðum mönnum að gefa blóð. Í kjölfarið tilkynnti Lawrie Hooper, heilbrigðisráðherra á Mön, að ríkisstjórnin myndi endurskoða lögin.

### Sjónvarp

### Leikhús

*
Everything I Know About Love

***Everything I Know About Love*** er fyrsta breiðskífa íslensku tónlistarkonunnar Laufeyjar, gefin út þann 26. ágúst 2022 í gegnum AWAL. Platan komst í 6. sæti íslenska vinsældalistans. Deluxe útgáfa var gefin út 14. október 2022.

## Lagalisti
 
 
## Tilvísanir
Jan Troell

**Jan Gustaf Troell** (f. 23. júlí 1931) er sænskur kvikmyndagerðarmaður.

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir

### Heimildamyndir

### Stuttmyndir

### Kvikmyndatökumaður
Henri-Georges Clouzot

**Henri-Georges Clouzot** (20. nóvember 1907 - 12. janúar 1977) var franskur kvikmyndagerðarmaður. Hans er helst minnst fyrir spennumyndir sínar, má þar nefna *Laun óttans* (1953) og *Hinir djöfullegu* 1955), sem af gagnrýnendum eru oft sagðar meðal bestu kvikmynda sjötta áratugarins. Hann leikstýrði einnig heimildamyndum, þar á meðal *Picasso og leyndardómar listsköpunar* (1956), sem var lýst sem þjóðargerðsemi af ríkisstjórn Frakklands.

## Kvikmyndaskrá
Leslie Nielsen

**Leslie William Nielsen** (11. febrúar 1926 - 28. nóvember 2010) var kanadískur leikari og grínasti. Nielsen var einn af fremstu og mikilvægustu leikurum í bæði kanadískri og bandarískri menningu að mati margra, en leikferill hans stóð yfir í 60 ár eða frá 1950 til 2010. Nielsen lék í yfir 100 kvikmyndum og 150 sjónvarpsþáttum í gervi um 220 karaktera. Nielsen byrjaði feril sinn sem dramatískur leikari á sjötta áratugi 20. aldar og lék í mörgum vestrimyndum og í rómantískum kvikmyndum. Meðal þekktustu hlutverka Nielsens á sviði dramatískra kvikmynda voru myndirnar ''Forbidden Planet'' (1956) og *[[The Poseidon Adventure]]* (1972).

Á níunda áratugi 20. aldar var Nielsen orðinn þekktur fyrir að vera svokallaður „*dead pan*“ gamanleikari og lék í aðalhlutverki í mörgum gamanmyndum. Fyrst þeirra var *[[Airplane!]]* (1980) en síðan fylgdu eftir *[[Creepshow]]* (1982), *[[Repossessed]]*  (1990), ''All I Want for Christmas'' (1991), *[[Surf Ninjas]]* (1993), *[[S.P.Q.R.: 2,000 and a Half Years Ago]]* (1994), *[[Rent-a-Kid]]* (1995), **' ([[1995]]), [[Spy Hard|''Spy Hard'']] ([[1996]]), ''[[Family Plan]]'' ([[1997]]), ''[[Mr. Magoo]]'' ([[1997]]), ''[[Wrongfully Accused]]'' ([[1998]]), [[Santa Who?|''Santa Who?'']] ([[2000]]), ''[[2001: A Space Travesty]]'' ([[2000]]) og ''[[Camouflage]]'' (2001). Nielsen var hvað þekktastur fyrir hlutverk sitt sem ''Frank Drebin'' í [[The Naked Gun]] gamanmyndaþríleiknum sem að spannaði af myndunum ''The Naked Gun: From the Files of Police Squad!'' ([[1988]]), ''The Naked Gun 2+**½**: The Smell of Fear'' ([[1991]]) og ''Naked Gun 33+**⅓*': The Final Insult* (1994). Nielsen hélt áfram að leika í gamanmyndum á fyrsta áratugi 21. aldar, en þó einungis í smærri hlutverkum. Þar á meðal lék hann í *[[Men with Brooms]]* (2002), *[[Scary Movie 3]]* (2003), *[[Scary Movie 4]]* (2006), *[[Superhero Movie]]* (2008) og *[[Stonerville]]* (2011).

Nielsen fæddist í Regina í Saskatchewan og var hermaður fyrir kanadíska herinn í seinni heimsstyrjöldinni. Nielsen var sæmdur heiðursorðu Kanada (*Order of Canada*) árið 2002.
Bakgarður Náttúruhlaupa

**Bakgarðshlaupið**, einnig þekkt sem **Bakgarður Náttúruhlaupa**, er árlegt bakgarðshlaup sem fram fer í Heiðmörk á Íslandi. Hlaupið er 6,7 kílómetra hringur á klukkutímafresti þangað til einn hlaupari stendur eftir. Hlaupið, sem er systurkeppni Bakgarður 101 sem fer fram í Reykjavík, var haldið í fyrsta sinn árið 2020.

## Sigurvegarar
*2020 - Þorleifur Þorleifsson - 25 hringir
*2021 - Mari Järsk - 25 hringir
*2022 - Kristján Svanur Eymundsson - 32 hringir
*2023 - Marlena Radziszewska - 38 hringir
*2024 - Marlena Radziszewska - 38 hringir

## Heimildir
Bakgarðshlaupið

**Bakgarðshlaupið** getur átt við hlaupakeppnirnar:
*Bakgarður 101 í Öskjuhlíð.
*Bakgarður Náttúruhlaupa í Heiðmörk.
Völva

**Völva** eða **vala** er í norrænni trú spákona sem sér framtíðina með því að fremja seið. Völvuheitið er dregið af orðinu „völur“ sem merkir göngustafur. Hugsanlega flakkaði völvan milli bæja með staf (sbr. orðið „stafkerling“). Stafurinn gæti líka tengst seiðnum og verið eins konar tákn fyrir ferðir völvunnar milli heima eftir veraldartrénu Ygdrasil. Eitt þekktasta Eddukvæðið er *[[Völuspá]]* („spádómur völvunnar“). Völvur koma fyrir í Íslendingasögum, Íslendingaþáttum og konungasögum sem eru ritaðar nokkrum öldum eftir kristnitöku.

Nokkur kuml hafa fundist á Norðurlöndum með gripum sem þykja benda til þess að þar gæti hafa legið seiðkona eða völva. Nokkur völvuleiði eru líka þekkt á Íslandi (aðallega á Austurlandi) og eru þar álagablettir sem stundum er heitið á til góðrar ferðar.

## Tilvísanir
Controlant

**Controlant** er íslenskt hátæknifyrirtæki. Stofnað 2007 af Gísla Herjólfssyni, sem jafnframt er forstjóri og Erlingi Brynjúlfssyni.

## Tilvísanir
* Heimasíða Controlants
Alfonso Cuarón

**Alfonso Cuarón Orozco** (f. 28. nóvember 1961) er mexíkóskur kvikmyndagerðarmaður. Hann hefur hlotið fimm Óskarsverðlaun, sjö BAFTA-verðlaun og þrenn Golden Globe-verðlaun.

## Kvikmyndaskrá
Esteban Ocon

**Esteban José Jean-Pierre Ocon-Khelfane** (f. 17. september, 1996) er franskur ökumaður sem keyrir fyrir Haas liðið í Formúlu 1. Fyrsta keppni Ocon í Formúlu 1 var í Belgíska kappakstrinum árið 2016 með Manor liðinu. Það var á miðju tímabili eftir að Rio Haryanto var sagt upp hjá liðinu og Ocon kláraði tímabilið með liðinu. Síðan þá hefur Ocon keyrt fyrir Force India (2017–2019), verið varaökumaður Mercedes árið 2019, Renault (2020) og síðan Alpine frá 2021 til 2024.

## Heimild
*Esteban Ocon a formula1.com
Gurra grís

***Gurra grís*** eru breskir teiknimyndaþættir um grísinn Gurru sem lendir í hinum ýmsu ævintýrum. Helstu persónur í þáttunum eru Gurra, Georg bróðir hennar, Mamma grís, Pabbi grís auk vina Gurru. Í þáttunum hefur Gurra og fjölskyldan hennar mannlega eiginleika þótt það komi alltaf senur inn á milli þar sem þau haga sér klárlega eins og grísir. Þættirnir eru framleiddir af Hasbro Entertainment. Þeir hófu göngu sína á sjónvarpsstöðinni Channel 5 31. maí 2004. Níunda þáttaröð hóf göngu sína sumarið 2025. Þeir hafa verið sýndir í 180 löndum.

## Tilvísanir
Mari Järsk

**Mari Järsk** (fædd 28. nóvember 1987) er eistnesk-íslensk hlaupakona. Hún er þekkt fyrir þátttöku sína í Bakgarðshlaupunum en hún hefur tvívegis borið sigur úr býtum í Bakgarður 101 og einu sinni í Bakgarðskeppninni í Heiðmörk.

Mari er fædd  og uppalin í Eistlandi en fluttist til Íslands um 17 ára gömul. Hún byrjaði að hlaupa árið 2019 og varð fljót ein af fremstu ofurhlaupurum landsins. Árið 2021 sigraði hún í bakgarðshlaupinu í Heiðmörk og ári seinna sigraði hún í Bakgarður 101 sem fram fór í Öskjuhlíðinni. Árið 2024 sigraði hún aftur í Bakgarður 101.

## Ytri tenglar
*Mari Jaersk í afrekaskrá Frjálsíþróttasambands Íslands

## Heimildir

## Punktar
Manngerving

**Manngerving** er þegar fyrirbrigði sem eru ekki mennsk eru gædd mennskum einkennum, tilfinningum eða tilgangi. Manngerving er ólík persónugervingu þannig að persónugerving gæðir hugtök mannlegum eiginleikum. Manngerving er bókstafleg en persónugerving er myndræn.

Manngerving á uppruna sinn í myndlist en er í dag einnig notuð í öðrum listgreinum. Í teiknimyndum er misjafnt hversu mannleg dýr eru gerð í teiknimyndum en algengt er að þau hafi engu að síður ákveðin einkenni þeirra dýra sem þau eru. Má þar nefna Mikka mús, Mínu mús, Andrés Önd, Andrésínu önd, Guffa, Brian Griffin og Gurru grís.  

## Heimildir
Víborg (Rússlandi)

**Víborg** eða **Vyborg** (rússneska:Выборг, finnska *Viipuri*, sænska *Viborg*) er borg í Karelíu í Rússlandi við Kirjálabotn með um 80.000 íbúa.
Petsjengskíj-hérað

**Petsjengskíj-hérað** (finnska *Petsamo*) er hérað í Múrmansk-fylki Rússlandi við Barentshaf.

Það tilheyrði Norður-Finnlandi árin 1918 til 1947. Petsamóförin kallast ferð strandferðaskipsins *Esju* árið 1940.
Bakgarðshlaup

**Bakgarðshlaup** (Enska: Backyard ultra) er útfærsla af ofurmaraþonhlaupi þar sem keppendur verða að hlaupa 6,706 kílómetra á innan við einni klukkustund. Hver hringur byrjar alltaf á heila tímanum og eftir hvern hring má nota tímann sem er eftir af klukkutímanum til að hvílast og undirbúa sig fyrir næsta hring. Hlaupinu er lokið þegar aðeins einn hlaupari er eftir til að klára hring. Bakgarðshlaup eru uppfinning Gary "Lazarus Lake" Cantrell.

Lengsta vegalengd sem keppandi hefur náð í bakgarðshlaupi eru 108 hringir (720 km) sem bandaríski hlauparinn Harvey Lewis náði árið 2023 í *Big's Backyard Ultra* í Bell Buckle, Tennessee, Bandaríkjunum.

Þekktust af bakgarðshlaupum á Íslandi eru Bakgarðshlaupið í Heiðmörk og Bakgarður 101.

## Heimildir
Lance Stroll

**Lance Strulovitch** (f. 29. október, 1998) er ökuþór sem keppir í Formúlu 1 með Aston Martin liðinu. Lance Stroll er hálf kanadískur sem keppir undir þeim fána en á líka belgíska móðir sem heitir Claire-Anne Callens. Faðir hans er Lawrence Stroll sem er eigandi Aston Martin liðsins. Lance Stroll fékk fyrst sæti í Formúlu 1 árið 2017 þegar hann gekk til liðs við Williams liðið. Þar var hann í tvö ár og skipti síðan yfir til Racing Point árið 2019. Racing Point breyttist í Aston Martin árið 2021 og Lance Stroll keyrir fyrir það lið en í dag og mun líka keyra fyrir liðið árið 2025. 

## Heimildir
*Lance Stroll á formula1.com
Bo Widerberg

**Bo Gunnar Widerberg** (8. júní 1930 - 1. maí 1997) var sænskur kvikmyndagerðarmaður og leikari.

## Kvikmyndaskrá
Kvikmyndir í fullri lengd
Vantrausttillagan á Kevin McCarthy

Þann 3. október 2023 var samþykkt **[[vantrauststillaga]]** á Kevin McCarthyþáverandi forseta Fulltrúadeildar Bandaríkjaþings. Tillagan var lögð fram af Matt Gaetz fulltrúadeildarþingmanni Repúblikanaflokksins og var samþykkt með 216 atkvæðum gegn 210 sem greiddu atkvæði gegn henni en 7 þingmenn voru fjarverandi. 

Tillagan var studd af öllum viðstöddum þingmönnum Demókrataflokksins auk nokkurra þingmanna Repúblikanaflokksins. Í kjölfarið á því tók við þriggja vikna ferli til að kjósa nýjan þingforseta og það fór svo að Mike Johnson var kjörinn forseti fulltrúadeildarinnar eftir langt og erfitt ferli.  

## Kosning Kevin McCarthy sem forseti Fulltrúadeildarinnar
Repúblikanaflokkurinn endurheimti meirihluta í Fulltrúadeildinni í Miðkjörtímabilskosningunum 2022. Þegar þing kom saman 3. janúar var efnt til kosningar forseta Fulltrúadeildarinnar. Kevin McCarthy var valinn sem þingforsetaefni Repúblikanaflokksins en hann mætti mótspyrnu meðal hóps hægri sinnaðra Repúblikana. Svo fór að Kevin McCarthy var á endanum kjörinn forseti Fulltrúadeildarinnar eftir 15 atkvæðagreiðslur. Gera þurfti miklar málamiðlanir og ein þeirra var að sett yrði sú regla að það þyrfti ekki nema einn þingmaður að fara fram á atkvæðagreiðslu um vantraust til að haldin yrði atkvæðagreiðsla um það. 

## Kosning eftirmanns McCarthy
Í kjölfar vantrauststillögunnar þá var Patrick McHenry gerður að tímabundnum þingforseta sem hafði þó eingöngu valdheimild til að sitja yfir atkvæðagreiðslu um nýjan þingforseta. Steve Scalise var fyrst valinn sem þingforsetaefni Repúblikanaflokksins en hann dróg framboð sitt til baka áður en Fulltrúadeildin gat kosi þegar honum var ljóst að hann myndi ekki ná stuðningi meirihluta þingmanna. Í kjölfarið þess var Jim Jordan tilnefndur til embættisins en útnefning hans var síðan afturkölluð eftir þrjár misheppnaðar tilraunir til að kjósa hann í embætti þingforseta. Fjórum dögum síðar vann Tom Emmer tilnefningu Repúblikanaflokksins til embættisins en hann dróg framboð sitt til baka örfáum klukkustundum síðar þegar honum var ljóst að hann hefði ekki stuðnings meirihluta þingmanna, síðar þennan sama dag vann Mike Johnson tilnefningu Repúblikanaflokksins og degi síðar var hann kjörinn Forseti Fulltrúadeildar Bandaríkjaþings án vandkvæða. 
Það hefur einu sinni verið lagt fram vantraust á Mike Johnson en það var fellt með miklum mun.
Hlíðarendakirkja

**Hlíðarendakirkja** er kirkja í Fljótshlíð kennd við bæinn Hlíðarenda. Núverandi kirkja var byggð árið 1897. En kirkja hafði verið á Hlíðarenda til 1802 þegar kirkjan var flutt á Teig í nágrenninu.

Kirkjan er helguð Þorláki helga sem fæddist á Hlíðarenda. Altaristafla kirkjunnar er eftirmynd altaristöflu úr kirkju í Danmörku.

## Tengill
*Um kirkjuna
Praeterintention

Hugtakið „preterintention“ (einnig skrifað sem „praeterintention“) er latnesk lagaleg orðatiltæki sem þýðir „handan ásetnings“.  Þess vegna þýðir það að fremja glæp „praeter intentionem“ að hafa framið ósjálfráðan glæp, alvarlegri en glæpurinn ætlaði og ætlaði.  Reyndar er um að ræða tegund glæps sem ákærður er fyrir og dæmdur í samræmi við fyrirmynd strangrar ábyrgðar, almennt tengt kenningunni um „versari in re illicita“.

Refsiábyrgð „praeter intentional“ er lögfest í mörgum löndum, þar á meðal Ítalíu, Frakklandi, Þýskalandi, Skandinavíu, Rómönsku Ameríku, engilsaxneskum löndum o.s.frv.
Jacques Tati

**Jacques Tati** (fæddur **Jacques Tatischeff**; 9. október 1907 - 5. nóvember 1982) var franskur grínisti, kvikmyndagerðarmaður, leikari og handritshöfundur.

## Kvikmyndaskrá
Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla 1957

**Afríkukeppni karla í knattspyrnu 1957** var fyrsta Afríkukeppnin og fór fram í Súdan dagana 10. til 16. febrúar. Fjögur lið voru skráð til keppni, en á síðustu stundu var Suður-Afríku vikið úr keppni vegna Apartheid-kynþáttaaðskilnaðarstefnunnar. Vegna þessa fóru einungis tveir leikir fram á mótinu. Egyptar urðu fyrstu Afríkumeistararnir.
## Aðdragandi
Suður-Afríka var árið 1910 fyrsta Afríkulandið til að gerast aðili að FIFA, þótt það ætti síðar eftir að ganga úr sambandinu og svo aftur til liðs við það í byrjun sjötta áratugarins. Egyptaland, Súdan og Eþíópía höfðu öll stofnað eigin knattspyrnusambönd og gegnið til liðs við FIFA í millitíðinni.

Egyptar voru eina þjóðin í Afríku sem skráði sig til leiks í undankeppni Hm 1954 og þurftu að taka þátt í keppni Evrópuliða. Þetta ýtti undir hugmyndina um stofnun sérstaks álfusambands sem hrint var í framkvæmd árið 1957 í tengslum við fyrstu Afríkukeppnina. Árið áður hafði fyrsta Asíukeppnin verið haldin og Suður-Ameríkukeppnin hafði farið fram í áratugi, en Evrópukeppnin hafði enn ekki verið stofnsett.
### Undanúrslit

### Úrslitaleikur

## Markaskorarar
;5 mörk
*  Ad-Diba
;1 mark
*  Raafat Attia
*  Boraî Bashir
## Heimildir
* RSSSF, Afríkukeppnin 1957 úrslitagrunnur
Formúla 2

**Formúla 2** er mótaröð í næst hæsta flokki í eins-sæta akstursíþróttum á vegum Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). FIA Formúlu 2 mótaröðin (FIA Formula 2 Championship) var stofnuð árið 2017 og tók við af GP2 mótaröðinni. Það er ekki nauðsynlegt en flestir Formúlu 1 ökumenn hafa keppt í Formúlu 2 eða GP2 áður en þeir komust í Formúlu 1.

Mótaröðin er hönnuð til þess að undirbúa ökumenn til mögulegrar þátttöku í Formúlu 1 og gerir það á þann veg að það sé sem hagkvæmast fyrir liðin. Öll liðin þurfa að nota sömu grind, vél og dekkja framleiðanda. Þau eru hönnuð til að líkja eftir Formúlu 1 á margan hátt en bílarnir eru þó minni og kraftminni. Formúlu 2 kappakstrar fara oftast fram á brautum í Evrópu og Mið-Austurlöndunum en hafa þó keppt á öðrum alþjóðlegum brautum, svo sem Albert Park Circuit í Ástralíu.

## Saga
### Fyrstu árin (1948–1960)
Árið 1948 var fyrst formlega farið að keppa í Formúlu 2 sem hét fyrst Formúla B. Bílarnir voru ódýrari, minni og léttari heldur en þeir sem kepptu í Formúlu 1. Árið 1957 fóru keppendur í Formúlu 2 að keyra með 1,5 lítra vélar í bílum sínum. Vélarnar áttu að vera öflugari heldur en þær sem voru á undan komu. Árin voru ekki mörg með þær vélar og keppni í Formúlu 2 var hætt fyrst árið 1960. Formúla Yngri (Formúla Junior) tók yfir mótaröðina og sem tók líka yfir Formúlu 3. 

### Snýr aftur (1964–1984)
Formúla 2 sneri aftur til leiks árið 1964 sem og Formúlu 3. Frá árinu 1964 til 1966 var keppt með 1 lítra vélum í Formúlu 2 en árið 1967 kynnti FIA 1600cc vélarnar til leiks. Þær vélar voru mun öflugari og vinsælari. Þekktir vélarframleiðendur á þeim tíma í Formúlu 2 voru Ferrari, BMW og Cosworth. Árið 1972 fóru keppendur að keppa með 2.0 lítra vélum. Formúla 2 hætti síðan aftur árið 1984 þegar Formúla 3000 tók við. Formúla 3000 var til ársins 2004. Þá tók GP2 mótaröðin við árið 2005.

### FIA Formúlu Tvö meistaramótaröðin (2009–2012)
Formúla 2 sneri aftur eftir 25 ára fjarveru árið 2009 þrátt fyrir að GP2 mótaröðin væri enn starfandi. Meistaramótaröðin var framkvæmd af Jonathan Palmer fyrrverandi ökumanns í Formúlu 1 og undir hans fyrirtæki sem heitir MotorSport Vision. Bílarnir voru ekki eins öflugir og í GP2 mótaröðinni og meistaramótaröðin átti að vera fyrir þá sem áttu erfiðara með að ná í fjármagn fyrir kostnaðinum sem fylgdi stóru mótaröðunum sem voru undir FIA. Meistamótaröðin var ekki langlíf og hætti árið 2012. 

### FIA Formúlu 2 meistaramótaröðin (2017–)
FIA Formúlu 2 meistaramótaröðin tók við af GP2 mótaröðinni árið 2017 og er í dag fremsta skref ökumanna sem vilja komast í Formúlu 1. Franco Colapinto, Oscar Piastri, Charles Leclerc, Lando Norris og George Russell sem keppa núna í Formúlu 1 kepptu áður í FIA Formúlu 2 meistaramótaröðinni áður en þeir fóru í Formúlu 1. 

## Tilvísanir
Lýðræðisflokkurinn (Ísland)

**Lýðræðisflokkurinn - samtök um sjálfsákvörðunarrétt** er íslenskur stjórnmálaflokkur stofnaður af Arnari Þór Jónssyni í september 2024. Flokkurinn bauð fram í alþingiskosningunum 2024 og hlaut 1,0%.

Arnar Þór er hæstarréttarlögmaður og var varaþingmaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn frá 2021 til 2022. Arnar Þór yfirgaf Sjálfstæðisflokkinn í janúar 2024 og bauð sig fram í forsetakosningunum á Íslandi 2024. Þar hafnaði hann í sjötta sæti með 5,0% atkvæða. Í júlí 2024 greindi Arnar Þór frá því að hann væri í hugleiðingum um að stofna eigin stjórnmálaflokk. Í september 2024 fóru fram viðræður um að Arnar Þór myndi gangast til liðs við Miðflokkinn í stað þess að stofna nýjan flokk, en þær viðræður gengu ekki upp og stofnaði Arnar Þór Lýðræðisflokkinn þann 29. september  2024.

## Tilvísanir
Vesturhvel

**Vesturhvel** jarðar er sá helmingur jarðarinnar sem er vestan við núllbaug og austan við 180. lengdarbaug. Hinn helmingurinn er á austurhveli.

Nær öll Ameríka er á vesturhveli jarðar og því er orðið stundum notað sem annað orð yfir Ameríku eða Nýja heiminn, þótt ýmis önnur lönd séu þar líka, eins og til dæmis Ísland, Írland, Portúgal, Marokkó, Gambía og Senegal.
Tekjuhæstu kvikmyndir allra tíma

Alls hafa **54 [[Kvikmynd|kvikmyndir]]** halað inn meira en milljarði Bandaríkjadollara, sex af þessum myndum hafa halað inn meira en tveimur milljörðum dollara. Það hefur engin mynd náð þrem milljörðum enn sem komið er en myndin *[[Avatar]]* er sú mynd sem er næst þrem milljörðum en hún er tekjuhæsta kvikmynd allra tíma. 

Rétt er að taka fram að gróði kvikmynda er mældur í hreinum gróða en ef gróði kvikmynda er aðlagaður að öllum gengisbreytingum væri kvikmyndin *[[Á hverfanda hveli (kvikmynd)|Gone with the Wind]]* tekjuhæsta kvikmynd allra tíma en sú mynd kom út 1939.

Alls hafa ellefu kvikmyndir hreppt titilinn tekjuhæsta kvikmynd allra tíma frá því mælingar hófust. Fyrsta kvimyndin til að hreppa þennan titil var kvikmyndin *[[Birth of a Nation]]* sem kom út 1915 og hélt metinu allt til ársins 1940 þegar *Gone with the Wind* tók framúr. *Gone with the Wind* hélt síðan metinu allt til ársins 1966 þegar *[[Söngvaseiður (kvikmynd)|The Sound of Music]]* tók framúr en endurheimti titilinn 1971 þegar hún var endursýnd í kvikmyndahúsum en hélt því aðeins í eitt ár þar sem myndin *[[Guðfaðirinn|Godfather]]* tók fram úr ári síðar. *Godfather* hélt metinu til ársins 1976 þegar myndin *[[Jaws]]* sló metið en hélt þó metinu ekki nema tvö ár þar til *[[Stjörnustríð: Ný von|Star Wars]]* tók fram úr. *Star Wars* hélt síðan metinu til ársins 1983 þar til myndin *[[E.T. the Extra-Terrestrial|E.T]]* sló metið. E.T hélt metinu í heil tíu ár þar til myndin *[[Júragarðurinn|Jurassic Park]]* náði metinu en Steven Spielberg leikstýrði báðum myndunum. Jurassic Park hélt metinu í fimm ár þar til kvikmyndin *[[Titanic (kvikmynd frá 1997)|Titanic]]* sló það met. *Titanic* hélt metinu allt til ársins 2010 þegar kvikmyndin *[[Avatar]]* sem var einnig í leikstjórn James Cameron sló það met. Avatar hélt metinu til ársins 2019 þegar ** sló það met en endurheimti titilinn tekjuhæsta kvikmynd allra tíma 2021 þegar hún var endursýnd í kvikmyndahúsum í heimsfaraldri kórónaveiru og er enn tekjuhæsta kvikmynd allra tíma.
Letibjörn

**Letibjörn** (fræðiheiti: *Melursus ursinus*) er tegund bjarndýra sem lifir á ávöxtum, termítum og maurum.

## Tilvísanir
Tilkynningarskylda

**Tilkynningarskylda** er skylda aðila til að tilkynna um hluti sem ekki er hægt að halda þagnarskyldu yfir. Kennarar, sálfræðingar, námsráðgjafar og heilbrigðisstarfsfólk er að jafnaði bundið þagnarskyldu um það sem fram fer á milli þeirra og skjólstæðinga þeirra en í ákveðnum tilvikum þá getur þessum aðilum borið skylda til að tilkynna atvik til viðeigandi yfirvalda svo sem barnaverndar eða lögreglu. Ef barn greinir frá ofbeldi við kennara, sálfræðing eða námsráðgjafa sem dæmi þá ber umræddum aðila skylda að tilkynna það barnavernd og ef fullorðinn einstaklingur greinir frá vissum hlutum til dæmis við sálfræðing þá ber viðkomandi skylda til að tilkynna það lögreglu ef það sem skjólstæðingurinn segir er talið ógna lífi fólks. Sá aðili sem tilkynnir er engu að síður bundinn þagnarskyldu nema gagnvart þeim aðila sem viðkomandi tilkynnir málið til.
Grunnskólinn í Hveragerði

**Grunnskólinn í Hveragerði** er grunnskóli með nemendur frá 1.–10. bekk. Skólinn er staðsettur í skólahúsnæði á tveimur hæðum við Skólamörk 6 í Hveragerði. Auk þess eru kennslustofur í þremur byggingum við skólann. Elsti hluti skólahúsnæðisins er frá árinu 1946 árið 1988 var viðbygging við gamla barnaskólann tekin í notkun. Árið 2002 var bætt við 6 nýjum kennslustofum og var skólinn einsetinn eftir það. Í júlí 2021 var tekin í notkun 2. hluti viðbyggingar með sex kennslustofum ásamt millirýmum og fjölnotarými.https://grunnskoli.hveragerdi.is/is/skolinn/saga-skolans

Til ársins 2018 hétu bekkir H-bekkir og Ö-bekkir, eftir Hveragerði og Ölfusi, en við upphaf skólaársins 2018-2019 var því breytt og bera bekkir nú upphafsstafi umsjónarkennara. https://grunnskoli.hveragerdi.is/is/skolinn/umskolann
Shigeru Ishiba

**Shigeru Ishiba** (f. 4. febrúar 1957) er japanskur stjórnmálamaður sem er fyrrverandi forsætisráðherra Japans og forseti Frjálslynda lýðræðisflokksins. Hann var kjörinn leiðtogi flokksins þann 30. september árið 2024.

Ishiba hefur setið á japanska þinginu frá árinu 1986 og hefur gegnt fjölda ráðherraembætta, meðal annars embætti varnarmálaráðherra. Hann hafði boðið sig fjórum sinnum fram til embættis forseta Frjálslynda lýðræðisflokksins áður en hann varð loks fyrir valinu árið 2024. Ishiba bauð sig fram í fimmta sinn eftir að Fumio Kishida forsætisráðherra sagði af sér í ágúst það ár og hafði betur gegn hinni íhaldssömu Sanae Takaichi í seinni umferð leiðtogakjörsins.

Miðað við Takaichi þykir Ishiba frjálslyndur í skoðunum. Hann hefur meðal annars talað fyrir því að konur ættu að geta orðið Japanskeisarar. Ishiba tilkynnti að hann myndi rjúfa þing og boða til kosninga um leið og hann tæki við embætti forsætisráðherra. Í kosningunum, sem fóru fram innan við mánuði frá því að Ishiba tók við embætti, hlaut Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn sína verstu útreið frá árinu 2009 og missti meirihluta sinn á þingi.

Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn og samstarfsflokkur hans, Komeito, töpuðu meirihluta sínum á efri deild japanska þingsins í þingkosningum í júlí 2025. Ishiba baðst afsökunar á niðurstöðunni en sagðist þó í fyrstu ætla að halda áfram sem forsætisráðherra. Skömmu síðar, eftir að Japan hafði samið um verslunarsamning við Bandaríkin, tilkynnti Ishiba hins vegar að hann myndi segja af sér. Hann sagði af sér þann 7. september 2025, innan við ári eftir að hann varð forsætisráðherra.

## Tilvísanir
Þorkell Gunnar Sigurbjörnsson

**Þorkell Gunnar Sigurbjörnsson** (f. 1986) er íslenskur íþróttafréttamaður og sagnfræðingur.

Þorkell hóf störf sem íþróttafréttamaður á Rúv árið 2009 og hefur síðan þá komið að ýmsum verkefnum sem íþróttafréttamaður, meðal annars farið á ferna Sumarólympíuleika. Auk þess hefur hann unnið fjölda sjónvarps- og útvarpsþátta um íþróttir í sögulegu samhengi. Árið 2024 kom út bók eftir Þorkel sem heitir *Með harðfisk og hangikjöt að heiman* og fjallar um undirbúning og þátttöku Íslands á Sumarólympíuleikunum í London árið 1948.

## Tilvísanir
Áreiðanleiki Wikipedia

**Áreiðanleiki Wikipedia** hefur lengi verið umdeild  og liggja ýmsar ástæður að baki því. Það getur hver sem er breytt Wikipediasíðum nema þeim sem eru verndaðar. Stjórnendur Wikipedia (í daglegu tali kallaðir Möppudýr) geta merkt greinar vegna skorts á heimildum eða áreiðanleika og geta eytt síðum sem ekki standast kröfur um áreiðanleika. Þá geta Möppudýr bannað notendur sem brjóta reglur um frágang greina. 

Þótt Wikipedia byggi oftast á heimildum þá getur það ekki talist sem heimild þar sem það er ekki ritrýnt efni samkvæmt akademískum stöðlum og því er oft bannað að vitna í Wikipedia í skólum og við aðra heimildaritun.

Vísindavefurinn bendir á að Wikipedia sé áreiðanlegari en alfræðiorðabækur reknar af fáum. Fræðimenn hafa mælt með því að nota Wikipedia sem upphafspunkt í leit þeirra að heimildum og yfirfara þær heimildir sem Wikipedia hefur.

## Heimildir
Peggy Flanagan

**Peggy Flanagan** fædd 22. september 1979 er vararíkisstjóri Minnesota. Hún tók við embætti vararíkisstjóra í ársbyrjun 2019 þegar Tim Walz tók við embætti ríkisstjóra en áður sat hún á ríkisþingi ríkisins í rúm þrjú ár.

## Tilvísanir
Éric Rohmer

**Jean Marie Maurice Schérer** eða **Maurice Henri Joseph Schérer**, þekktur sem **Éric Rohmer** (21. mars 1920 - 11. janúar 2010), var franskur kvikmyndaleikstjóri, kvikmyndagagnrýnandi, blaðamaður, skáldsagnahöfundur, handritshöfundur og kennari.

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir

#### Contes moraux (Sex siðferðilegar sögur)

#### Comédies et Proverbes (Gamanmyndir og orðskviði)

#### Contes des quatre saisons (Sögur af árstíðunum fjórum)

#### Aðrar kvikmyndir í fullri lengd
Fossavatnsgangan

**Fossavatnsgangan** er skíðakeppni sem haldin er á Ísafirði í apríl ár hvert. Fyrsta keppnin fór fram árið 1935, þá sem Fossavatnshlaupið, og hefur hún farið fram síðan að árunum 1949–59 undanskildum. Upprunalega hófst gangan við Fossvatn í Skutulsfirði, en seinni ár hefur hún hafist á Seljalandsdal. Flestir þátttakendur eru í 50 km. göngu með hefðbundinni aðferð, en einnig er keppt í styttri vegalengdum með hefðbundinni aðferð og frjálsri aðferð.
Systkini

**Systkini** eru tveir eða fleiri einstaklingar sem eiga sömu foreldra. Orðið bróðir er notað um karlkyns systkini en orðið systir er notað um kvenkyns systkini. Alsystkini eru einstaklingar sem eiga báða foreldra sameiginlega en hálfsystkini eru einstaklingar sem eiga eitt sameiginlegt foreldri. Stjúpsystkini eru einstaklingar sem eru ekki líffræðileg systkini en foreldrar þeirra eru í sambandi/eru hjón. 

**Systkini foreldra** eru þau skyldmenni sem eru systkini föður eða móður einstaklings. Um systkini móður er talað um móðurbróður og móðursystur en um systkyni föður er talað um föðurbróður og föðursystur. Systkini eru skyld í fyrsta ættlið, en systkinabörn í annað ættlið og því er maður skyldur systkinum foreldra sinna í fyrsta og annað lið. 

## Tilvísanir
Heloise d'Argenteuil

**Héloïse** (um 1100/1101 – 16. maí 1163–64), ýmist nefnd Héloïse d'Argenteuil eða Héloïse du Paraclet, var frönsk nunna, heimspekingur, rithöfundur, fræðimaður og abbadís.

Héloïse var þekkt bókmenntakona og heimspekingur ástar og vináttu, auk þess að verða hátt settur embættismaður innan kaþólsku kirkjunnar. Hún náði pólitísku valdi sem jafngilti nánast biskupsvaldi árið 1147 þegar hún hlaut stöðu hefðarklerks án umdæmis (*praelatus nullius*).
 
Hún er þekktust fyrir ástarsamband sitt og bréfaskipti við helsta rökfræðing miðalda, guðfræðinginn Peter Abelard, sem varð samstarfsmaður hennar og eiginmaður. Hún gagnrýndi og hafði áhrif á verk hans, og varpaði fram mörgum áleitnum spurningum til hans, eins og þeim sem komu fram í bókinni *[[Problemata Heloissae]]*.

Varðveitt bréf hennar eru talin ein af undirstöðum franskra og evrópskra bókmennta og innblástur fyrir hugmyndina um dyggðuga ást (*amour courtois*). Lærð, og stundum erótísk, skrif hennar eru latneskur áhrifavaldur *[[bildungsroman]]*-stefnunnar og eru, ásamt *[[Historia Calamitatum]]* eftir Abelard, fyrirmynd klassískra bréfabókmennta. Áhrifa hennar gætir í verkum rithöfunda á borð við Chrétien de Troyes, Geoffrey Chaucer, Madame de Lafayette, Thomas Aquinas, Choderlos de Laclos, Voltaire, Rousseau, Simone Weil og Dominique Aury.

## Tilvísanir
Bannmerki

**Bannmerki** eru umferðarmerki sem gefa til kynna bann við ákveðnum hlutum í umferðinni, má þar nefna bann við innakstri, akstursbann, bann við framúrakstri, bann við beygju, bann við U-beygju og margt fleira. Bannmerki eru lang oftast rauð og gul á litinn en þó eru til bannmerki í öðrum litum.
Hámarkshraði

**Hámarkshraði** er sá hraði sem mest má aka á á ákeðinni götu. Misjafnt er eftir götum hver hámarkshraði er en hann er að jafnaði lægri inn í íbúahverfum og hærri á stærri götum. Mesti leyfilegi hámarkshraði á Íslandi er 90 kílómetrar á klukkustund en víða erlendis er hærri hraði leyfður víða.  Ef einstaklingar keyra yfir leyfðum hámarkshraða er hægt að beita viðurlögum í formi hraðasekta eða sviptingu ökuréttinda í alvarlegri tilvikum.
Ephraim Kishon

**Ephraim Kishon** (23. ágúst 1924 – 29. janúar 2005) var ungverskur-ísraelskur rithöfundur, leikskáld og kvikmyndagerðarmaður. Hann er einn þekktasti satíristi og rithöfundur Ísrael.

## Kvikmyndaskrá

### Sem leikstjóri
Anna og Lotte

**Anna og Lotte** eru dúkku barnadagskrá sem Danmarks Radio  á tímabilinu 1979 til 2006.

## Ytri tenglar og athugasemdir
* „Anna og Lotte verða 25 ára“, fréttatilkynning frá DR, 01.10.04
* b.dk – 01-10-2004 – Móðir allra barnatíma
* Fyens.dk – 15-09-2004 Anna og Lotte verða 25 ára
Bernardo Bertolucci

**Bernardo Bertolucci** (16. mars 1941 - 26. nóvember 2018) var ítalskur kvikmyndagerðarmaður. Hann er talinn einn besti leikstjóri í ítalskrar kvikmyndagerðar.

## Kvikmyndaskrá

### Stuttmyndir

### Kvikmyndir í fullri lengd
Roskosmos

**Roskosmos** er opinbert fyrirtæki í eigu alríkisstjórnar Rússlands sem fæst við geimferðir, geimferðaáætlanir og geimtæknirannsóknir í Rússlandi.

Forveri Roskosmos var Geimferðaáætlun Sovétríkjanna sem hófst á 6. áratug 20. aldar. Roskosmos var stofnað 1992 í kjölfar upplausnar Sovétríkjanna.

Höfuðstöðvar Roskosmos eru í Moskvu, en aðgerðastjórn er í Koroljov þar nálægt, og í Júríj Gagarín-geimfaraþjálfunarmiðstöðinni í Stjörnuborg í Moskvufylki.
J-dagur

Frá því um miðjan níunda áratuginn hefur sá dagur ársins sem jólabjór Tuborg er settur í sölu verið nefndur **J-dagurinn**. 

## J-dagar

### J-dagur Tuborg
Árið 1990 kynnti Tuborg J-daginn til sögunnar með það að markmiði að vekja athygli á því að jólabjór brugghússins væri kominn í sölu. Hugmyndin var sótt í P-dag sem er sambærilegur viðburður í tengslum við kynningu á páskabruggi fyrirtækisins.  Á árunum 1990-1998 var dagurinn haldinn á öðrum miðvikudegi nóvembermánaðar og sala á bjórnum sett af stað kl. 23:59. Árið 1999 var J-dagur Tuborg færður yfir á fyrsta föstudag í nóvember kl 20.59. 

## Heimildir