open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kirkjugólf

**Kirkjugólf** er stuðlabergsflötur við Kirkjubæjarklaustur sem er um  80 m².

## Tenglar
*Kirkjugólf á Visit South Iceland
Hoya ramosii

***Hoya ramosii*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Filippseyjum.

## Tilvísanir
Vinstri og hægri umferð

**Vinstri umferð** og **hægri umferð** er venjan að halda til vinstri eða hægri hliðar vegarins. 165 lönd nota hægri umferð á meðan 75 lönd nota vinstri umferð.

## Á Íslandi
Ísland er með hægri umferð. Það var vinstri umferð fram til H-dagsins árið 1968 þegar umferðinni var breytt til hægri.

## Erlendis
Árið 1919, voru lönd með vinstri umferð jafnmörg löndum með hægri umferð.

Nú er fjöldi landa með vinstri umferð er helmingur fjölda landa með hægri umferð. Tvö lönd hafa breytt frá hægri til vinstri: Namibía og Samóa.

## Vinstri umferð í Bretlandi
Bretland er með vinstri umferð og þá eru þónokkrar fyrrum nýlendur Bretlands einnig með vinstri umferð. Má þar nefna Ástralíu, Nýja Sjáland, Indland, Pakistan, Bangladesh og Malasíu. 

## Listi yfir lönd

## Tilvísanir
Paul Henri Balluet d'Estournelles de Constant

**Paul Henri Benjamin Balluet d'Estournelles de Constant**, de Constant de Rebecque barón (22. nóvember 1852 – 15. maí 1924), var franskur erindreki og stjórnmálamaður sem vann friðarverðlaun Nóbels árið 1909 fyrir stuðning sinn við stofnun alþjóðlegra gerðardómstóla.

## Æviágrip
Paul Henri Balluet d'Estournelles de Constant fæddist í La Flèche í Loire-dalnum og var kominn af gamalli aðalsætt sem gat rakið sögu sína aftur til krossferðanna. Franski byltingarmaðurinn og rithöfundurinn Benjamin Constant var ömmubróðir hans. Estournelles de Constant nam lögfræði og austurlandamál við háskólann Lycée Louis-le-Grand í París og hóf síðan störf í utanríkisþjónustunni árið 1876.

Snemma á diplómataferli sínum var Estournelles de Constant staðsettur í Svartfjallalandi, Tyrkjaveldi, Hollandi og Túnis. Árið 1882 sneri hann aftur til Parísar til að gegna stöðu aðstoðarframkvæmdastjóra skrifstofu franska utanríkisráðuneytisins fyrir Botnalönd. Árið 1890 var hann sendur sem bráðabirgðasendiherra til Lundúna og átti þar þátt í að afstýra stríði vegna nýlendudeilna milli Frakklands og Bretlands. Estournelles de Constant bauð sig fram á franska þingið árið 1895 og náði kjöri á neðri þingdeildina. Hann náði síðan kjöri á öldungadeild þingsins árið 1904 og hélt því þingsæti til starfsloka sinna árið 1924.

Sem þingmaður hafði Estournelles de Constant afskipti af nýlendumálefnum og beitti sér jafnan gegn nýlendustefnu þriðja lýðveldisins. Hann talaði fyrir því að nýlendusæti á franska þinginu yrðu lögð niður og mælti með því að nýlendurnar yrðu gerðar að verndarsvæðum í stað þess að vera aðlagaðar að franskri menningu samkvæmt stefnu lýðveldistímans. Estournelles de Constant var harður andstæðingur stofnunar franskrar nýlendu á Madagaskar og mótmælti jafnframt skiptingu stórveldanna á Kína. Innanlands mótmælti hann því sem hann kallaði „hneykslum gagnvart góðum siðum“ (fr. *outrages aux bonnes mœurs*). Hann studdi Alfred Dreyfus í Dreyfus-málinu og barðist fyrir því að líkamsleifar Émile Zola yrðu lagðar í Panthéon-hvelfinguna í París vegna baráttu Zola í þágu Dreyfusar.

Ofar öllu beitti Estournelles de Constant sér fyrir bættum milliríkjasamskiptum og var dómari við Fasta gerðardóminn í Haag frá árinu 1900. Hann var fulltrúi Frakka á báðum friðarráðstefnunum í Haag árin 1898 og 1907 og lýsti þar hugmyndum sínum um sameinaða Evrópu.

Estournelles de Constant samdi ýmis sagnfræði- og stjórnmálarit og jafnvel einstaka leikrit. Hann samdi gjarnan greinar fyrir fréttablöðin *Le Temps*, *La Revue de Paris* og *La Revue des deux mondes*. Þar sem hann var kvæntur Bandaríkjakonu, Daisy Sedgwick Berend, ferðaðist hann einnig talsvert og skrifaði um Bandaríkin.

## Nafngiftir
Skóli í heimabæ Estournelles de Constant, La Flèche, er nefndur eftir honum: *le lycée général et technologique d'Estournelles de Constant*. Hringleikahús í þjálfunar- og rannsóknardeild Maine-háskólans í Frakklandi ber jafnframt nafn hans.

Estournelles de Constant er jafnframt heiðraður með brjóstmynd eftir Paul Landowski á minnisvarða á Jakobínatorginu í Le Mans.

## Tilvísanir
Kviðdómur

**Kviðdómur** er hópur fólks valinn af handahófi til að greiða úr ágreiningi í dómsmáli. Kviðdómar urðu til í Englandi á miðöldum en notkun þeirra einkennir enska fordæmisréttarkerfið sem dreifðist síðan til Bandaríkjanna, Kanada, Ástralíu og fleiri landa.

Kviðdómar eru yfirleitt skipaðir tólf einstaklingum, en í vissum málum geta kviðdómarar verið fleiri. Slíkir stórir kviðdómar eru ekki notaðir lengur nema í Bandaríkjunum og Líberíu.

## Hlutverk
Hlutverk kviðdóms er að velta fyrir sér sönnunargögnum sem sett eru fram af stefnanda og verjanda. Eftir að hafa skoðað sönnunargögnin og tilskipanir frá dómaranum kemur kviðdómurinn saman til að íhuga málið og skera úr því.

Meirihlutinn sem krefst til að skila dómi er misjafn. Í sumum tilfellum þarf álit kviðdóms að vera einróma, en í öðrum tilfellum þarf eingöngu einfaldan eða aukinn meirihluta. Upp getur komið að kviðdómur sé klofinn en þá er enginn meirihluti. Fjöldi kviðdómara er breytilegur en í alvarlegum sakamálum eru þeir oftast tólf. Í einkamálum geta kviðdómarar verið færri en tólf.

## Skipun
Einstaklingum sem eru kallaðir til kviðdóms er oftast skylt með lögum til að sitja í honum. Kviðdómarar eiga að vera hlutlausir í málinu. Gerðar eru kröfur um að kviðdómarar séu ekki háðir eða tengdir stefnanda eða verjanda. Kviðdómarar eru valdir af handahófi úr hópi hæfra fullorðinna einstaklinga. Oft er tekið viðtal við mögulega kviðdómara til að kanna hvort þeir séu hlutlausir eða óhæfir til að sitja í kviðdómi.

Í kviðdómi situr formaður, sem er ýmist skipað af dómaranum eða kosinn af hinum kviðdómurunum. Hlutverk hans er meðal annars að leggja spurningar fyrir dómarann af hálfu kviðdómsins, að miðla umræðum milli kviðdómara og að skila áliti þeirra að málinu loknu.

Þar sem upp getur komið að tilteknir kviðdómarar séu óhæfir vegna t.d. lélegs heilsufars eru nokkrir staðgenglar einnig valdir.

## Störf
Strangar reglur gilda um störf kviðdóms til þess að hann geti sinnt hlutverki sínu almennilega. Kviðdómarar mega ekki leita upplýsinga um málið frá öðrum heimildum en yfirheyrslunni (t.d. í fréttum eða á netinu) og mega ekki fara í eigin rannsókn (t.d. með því að fara á vettvang). Kviðdómarar mega ekki hafa samráð við aðila að málinu svo sem lögfræðinga. Í ákveðnum tilvikum getur kviðdómurinn verið settur í einangrun til að vernda störf hans.

Kviðdómurum er í flestum tilfellum skylt að fara með allar umræður sín á milli sem trúnaðarmál. Þessi skylda getur varað lengi eftir að dómsmálinu er lokið og sé hún ekki virt getur það verið refsivert.

Það er talið alvarlegt lögbrot að reyna að hafa áhrif á kviðdóm með mútum eða hótunum. Kviðdómari kann einnig að sæta refsingu ef hann spillir eigin hlutleysi viljandi.

## Heimildir
*
Fremont (Kaliforníu)

**Fremont** er borg í Kaliforníu í Bandaríkjunum. Hún er í sunnanverðri Alameda-sýslu, sunnan við Oakland á austurströnd San Francisco-flóa. Íbúar Fremont eru um 226.208 (2023).

Fremont er fjórða fjölmennasta borg San Fransisco-flóa og er ein sú særsta þar að flatarmáli.

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Kött Grá Pje

**Atli Sigþórsson** (f. 1983), þekktur undir listamannsnafninu **Kött Grá Pjé**, er íslenskur rappari og textasmiður.

Atli er frá Akureyri. Listamannsnafnið vísar í kött (en líka bandarísk hipphopp-nöfn sem byrja á „Cut“), litinn gráan, og svo vísar Pje í dulspekinginn Helga Pjeturss.

Reggílagið „Aheybaró“ var einn af sumarslögurum ársins 2013. Fyrsta platan hans kom svo út 2016.

## Ritaskrá

* *Stálskip* (2014), prósabók
* *Perurnar í íbúðinni minni* (2016)
* *Hin svarta útsending* (2017)

## Hljóðritaskrá

* *Dulræn atferlismeðferð* (2024)

## Tilvísanir
Magnús Jónsson (f. 1887)

**Magnús Jónsson** (26. nóvember 1887 - 1958) var guðfræðiprófessor, þingmaður og ráðherra um skeið. Hann  fæddist í  Hvammi í Norðurárdal  sonur Jóns Ólafs prests þar Magnússonar og konu hans, Steinunnar Guðrúnar Þorsteinsdóttur sem ættuð var frá  Úthlíð í Biskupstungum. Magnús Jónsson fór ungur með foreldrum sínum til Skagafjarðar og ólst upp á prestsetrunum  Mælifelli og síðar á Ríp. Hann lauk guðfræðiprófi við Prestaskólann árið 1911 og var prestur Tjaldbúðasafnaðar í Winnipeg um skeið og svo prestur Garða- og Þingvallasafnaða í Norður Dakóta í Bandaríkjunum 1912-1915 og var prestur á Ísafirði 1915-1917 og frá 1917 var hann skipaður dósent við Guðfræðideild Háskóla Íslands og prófessor við sömu deild árið 1928. Hann var þingmaður Reykvíkinga 1921—1946 og var atvinnumálaráðherra í 8 mánuði árið 1942. Hann var skipaður formaður fjárhagsráðs árið 1947 og var það til 1953 er fjárhagsráð var lagt niður. Bróðir Magnúsar var Þorsteinn Jónsson (Þórir Bergsson).

## Heimildir
* Alþýðublaðið - 80. Tölublað (11.04.1958)
* Magnús Jónsson  - Alþingismannatal á vef Alþingis
Aulus Cornelius Celsus

**Aulus Cornelius Celsus** (uppi frá  25 fyrir Krist til um 50 eftir Krist) var rómverskur ritari alfræðirits um læknisfræði. Hann ritaði fyrstu sögu læknisfræði í ritinu *De Re Medicina*. Ritið sem er á latínu hefst á formála þar sem rakin er saga lækninga frá fornu fari og síðan  átta kaflar. Fyrsti kaflinn fjallar um heilsufræði og mataræði, annar kaflinn um orsakir sjúkdóma, þriðji kaflinn um hitasótt, fjórði kaflinn um líkamsbyggingu mannsins, fimmti kaflinn  um lyf, sár og meðferð sára, sjötti kaflinn um húðsjúkdóma og fleira, sjöundi kaflinn um skurðlækningar og áttundi kaflinn um liðhlaup og beinbrot.
Celsus er talinn hafa fæðst árið 25 fyrir Krist skammt frá Narbonne en búið í Róm á fullorðinsárum.  Nikulás páfi V. lét prenta bók hans rit hans árið 1478 en þá var prenttæknin ný og var ritið fyrsta lækningabókin sem kom á prent.  Rit Celsus er talinn hluti af stærra alfræðiriti sem nú er glatað.

## Heimildir
* Lækningabók Celsus (Lesbók Morgunblaðsins 04.12.1960)
* De medicina á ýmsum tungumálum (openlibrary.org)
Taubleyja

**Taubleyja** er endurnýtanleg bleyja úr náttúrulegu og manngerðu efni. Slíkar bleyjur eru oft framleiddar úr bómull sem annað hvort er með náttúrulegum lit eða lagt í bleikiefni svo efnið verði hvítt. Önnur efni sem notuð eru í taubleyjur eru meðal annars ull, bambus og óbleiktur hampur. Stundum eru höfð sérstök rakadræg lög  t.d. innlegg  úr mikrófiber eða ytra  lag úr PUL efni.
Hoya jianfenglingensis

***Hoya jianfenglingensis*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Hainaneyju í Kína.

## Tilvísanir
Klofningur (Önundarfirði)

**Klofningur** er berggangur sem gengur út í Önundarfjörð að norðanverðu um 2,5 km frá Flateyri. Berggangurinn er klofinn eftir endilöngu og dregur hann nafn sitt af því. Að Klofningi liggur akfær slóð.
## Jarðfræði
Fyrir ofan Klofning er Klofningshryggur sem er jökulgarður sem nær frá fjalli til fjöru. Talið er að við lok ísaldar hafi jökulgarðurinn náð í sjó fram. Mun ágangur sjávar hafa brotið jökulgarðinn og smám saman flutt hann til þannig að nú myndar hann eyrina sem Flateyri er byggð á. 

## Aðrar upplýsingar
Fyrir ofan Klofningshrygg er Klofningsdalur. Um hann og áfram um Klofningsheiði liggur leið á milli Suðureyrar og Flateyrar.

Við Klofning er skógræktarreitur. Þar var sorpurðunarsvæði Ísafjarðarbæjar fyrir óbrennanlegan úrgang. Svæðinu var lokað árið 2011.

## Tilvísanir
Sýslur í Bandaríkjunum

**Sýslur** (enska: *counties*) eru annað stigið staðarstjórnar í Bandaríkjunum, fyrir neðan fylkin. Þær eru kallaðar **sóknir** (enska: *parishes*) í Louisiana, og **sveitarfélög** (enska: *boroughs*) í Alaska.

Sýslur eru 3.143 talsins en 100 bætast við ef taldar eru þær sem eru utan fylkjanna 50.

## Listi
* Sýslur í Alabama
* Sveitarfélög í Alaska
* Sýslur í Arizona
* Sýslur í Arkansas
* Sýslur í Kaliforníu
* Sýslur í Colorado
* Sýslur í Connecticut
* Sýslur í Delaware
* Washington (borg) (borgin er jafngildri einni sýslu)
* Sýslur í Flórída
* Sýslur í Georgíu
* Sýslur í Hawaii
* Sýslur í Idaho
* Sýslur í Illinois
* Sýslur í Indiana
* Sýslur í Iowa
* Sýslur í Kansas
* Sýslur í Kentucky
* Sóknir í Louisiana
* Sýslur í Maine
* Sýslur í Maryland
* Sýslur í Massachusetts
* Sýslur í Michigan
* Sýslur í Minnesota
* Sýslur í Mississippi
* Sýslur í Missouri
* Sýslur í Montana
* Sýslur í Nebraska
* Sýslur í Nevada
* Sýslur í New Hampshire
* Sýslur í New Jersey
* Sýslur í New Mexico
* Sýslur í New York
* Sýslur í Norður-Karólínu
* Sýslur í Norður-Dakóta
* Sýslur í Ohio
* Sýslur í Oklahoma
* Sýslur í Oregon
* Sýslur í Pennsylvaníu
* Sýslur í Rhode Island
* Sýslur í Suður-Karólínu
* Sýslur í Suður-Dakóta
* Sýslur í Tennessee
* Sýslur í Texas
* Sýslur í Utah
* Sýslur í Vermont
* Sýslur í Virginíu
* Sýslur í Washington
* Sýslur í Vestur-Virginíu
* Sýslur í Wisconsin
* Sýslur í Wyoming
* Landsvæði í Bandarísku Samóa
* Gvam (svæðið er jafngildri einni sýslu)
* Hreppar í Norður-Maríanaeyjum
* Hreppar í Púertó Ríkó
* Eyjar í Bandarísku Jómfrúaeyjum
Eiðistorg

**Eiðistorg** er gata á Seltjarnarnesi og er á mörkum Reykjavíkur og Seltjarnarness. Gatan dregur nafn sitt af býlinu Eiði sem stóð skammt frá þar sem Eiðistorg er nú. Býlið varð að víkja fyrir nýrri byggð og var það brennt í maí 1979. 

Við Eiðistorg 1-9 stendur íbúðarblokk sem reist var árið 1979 og gengur undir heitinu „Hornbjarg". Við Eiðistorg 11-17 er húsaþyrping sem myndar verslunarkjarnann Eiðistorg. Í miðhluta verslunarkjarnans er opið svæði með hitabeltisplöntum.

Fyrsta verslunin sem var opnuð á Eiðistorgi var matvöruverslunin Vörumarkaðurinn sem tók til starfa í ágúst árið 1983. Í kjölfarið fjölgaði verslunum á torginu og á blómaskeiði þess hafði fjöldi fyrirtækja þar aðsetur, s.s. Útvegsbanki Íslands, síðar Íslandsbanki, Íslandspóstur, Nesapótek, bókaverslunin Eymundsson, skyndibitastaðurinn Selbitinn, íþróttavöruverslunin Sportlíf, leikfanga- og bókabúðin Hugföng, Blómastofan, snyrtivöruverslunin Evíta, videóleigan Tröllavídeó og fatahreinsunin Kjóll og hvítt. Um árabil hafði lögreglan bækistöð á Eiðistorgi og Lyfjastofnun var þar einnig lengi til húsa.

Á Eiðistorgi er nú meðal annars bókasafn (Bókasafn Seltjarnarness), matvöruverslunin Hagkaup, hárgreiðslustofan Perma, ÁTVR, veitingastaðurinn og kráin Rauða ljónið, Apótekarinn, Arna ís- og kaffibar, IKONA snyrtistofa og snyrtivöruverslun, sjónvarpsstöðin Hringbraut hefur aðsetur á torginu og einnig frumkvöðasetrið Innovation house.

## Tilvísanir
Rouge

**Rouge** var brasilískur hópur stofnaður árið 2002. Hljómsveitin var stofnuð af Aline Wirley, Fantine Thó, Karin Hils, Li Martins og Lu Andrade. Hópurinn náði mjög góðum árangri í Brasilíu fram að upplausn hópsins árið 2006. Það var stuttlega endurreist árið 2017 og þeir gáfu út aðra plötu árið 2019, hættu síðan.

## Breiðskífur
*Rouge (2002)
*C'est La Vie (2003)
*Blá Blá Blá (2004)
*Mil e Uma Noites (2005)
*Les 5inq (2019)
Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar

**Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar** er heiti á ríkisstjórn Geirs Hallgrímssonar sem sat frá 28. ágúst 1974 - 1. september 1978. Ráðuneytið var samsteypustjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks.

## Ráðherrar

* Geir Hallgrímsson, forsætisráðherra og ráðherra Hagstofu Íslands
* Einar Ágústsson, utanríkisráðherra
* Ólafur Jóhannesson, dóms- og kirkjumálaráðherra og viðskiptaráðherra
* Gunnar Thoroddsen, iðnaðarráðherra og félagsmálaráðherra
* Halldór E. Sigurðsson, landbúnaðarráðherra og samgönguráðherra
* Matthías Á. Mathiesen, fjármálaráðherra
* Vilhjálmur Hjálmarsson, menntamálaráðherra
* Matthías Bjarnason, sjávarútvegsráðherra og heilbrigðisráðherra.
Klas Pontus Arnoldson

**Klas Pontus Arnoldson** (27. október 1844 – 20. febrúar 1916) var sænskur útgefandi, friðarsinni og stjórnmálamaður sem sat á neðri deild sænska þingsins frá 1882 til 1887 og hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1908 ásamt Fredrik Bajer.

Arnoldson stofnaði Sænska friðar- og gerðardómssambandið árið 1883. Gata í bænum Tumba, *K P Arnoldsons väg* er nefnd eftir honum og minningarplata um hann stendur í Segersjön í Uttran í Tumba.

## Æviágrip
Klas Pontus Arnoldson var sonur tónlistarmannsins og óðalsumsjónarmannsins Olofs Andersson (f. 1801) og eiginkonu hans, Ingu Charlottu Hagbom von Seth (1803–1869 ). Að loknu menntaskólanámi hóf Arnoldson störf við járnbrautir og var frá árinu 1871 orðinn umsjónarmaður lestarstöðvar í Tumba. Hann varð ungur frjálslyndur í trúarskoðunum og róttækur í stjórnmálum og samdi greinar í þeim anda fyrir *Nordiska dagbladet*. Arnoldson varð ritstjóri blaðsins árið 1870 og síðar ritstjóri kristilega samfélagstímaritsins *Sanningssökaren*.  Ásamt Fredrik Bajer var Arnoldson virkur í Norræna fríríkjasambandinu (sv. *Nordiska fristats-samfundet*), sem sóttist eftir stofnun norræns sambandsríkis með sjálfstjórn fyrir aðildarríkin.

Arnoldson sat á neðri deild sænska þingsins frá 1882 til 1887 í kjördæminu Södertörns domsaga. Hann var lengst af óflokksbundinn þingmaður en var árið 1886 meðlimur í vinstriflokki neðri málstofunnar. Á þingi var Arnoldson forsvarsmaður trúfrelsis, almenns kosningaréttar og sænskrar hlutleysisstefnu. Hann var undir áhrifum af hugmyndum um þjóðarétt og friðarstefnu og stofnaði árið 1883 í þeim anda Sænska friðar- og gerðardómsbandalagið (sv. *Svenska Freds- och Skiljedomsföreningen*). Hugmyndir Arnoldsons hlutu sterkan hljómgrunn í Noregi og hann studdi sjálfstæði Noregs árin 1895 og 1905.

## Tilvísanir
Hagalón

**Hagalón** er fyrirhugað uppistöðulón fyrir Hvammsvirkjun í Skeiða og Gnúpverjahreppi. Áætluð stærð lónsins er fjórir ferkílómetrar. Fyrirhugað er að stífla farveg Þjórsár um 400 m ofan við Minnanúpshólma. Að vestan mun lónið afmarkast að mestu leyti af Þjórsárdalsvegi en sá vegur verður endurbyggður við bakka lónsins og færður nær Þjórsá. Vatnsyfirborð lónsins verður í 116 m hæð yfir sjávarmáli, rúmmálið um 13,2 Gl og meðaldýpt lónsins verður 3,3 m.

Lónið er umdeilt og fer ein stærsta ey Þjórsár, Hagaey, að mestu undir vatn.

## Heimild
* Vefsíða Landsvirkjunar um Hvammsvirkjun
Louis Renault

**Louis Renault** (21. maí 1843 – 20. febrúar 1916) var franskur prófessor í alþjóðarétti. Hann hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1907.

## Æviágrip
Louis Renault var sonur bóksala og hóf störf við lagaháskólann í Dijon árið 1868. Hann varð kennari við lagaháskólann í París árið 1873 og varð prófessor í þjóðarétti við sömu stofnun árið 1881.

Frá árinu 1890 starfaði Remault sem lögfræðiráðgjafi utanríkisráðherra Frakklands og síðan sem dómari við Fasta gerðardóminn í Haag. Hann var jafnframt virkur meðlimur í Alþjóðaréttarstofnuninni.

Louis Renault var í forsvari fyrir stofnun alþjóðlegra gerðardómstóla. Hann var fulltrúi Frakka ásamt Paul Henri Balluet d'Estournelles de Constant og Léon Bourgeois á friðarráðstefnunum í Haag árin 1899 og 1907. Árið 1900 varð Renault heiðursdoktor við Jagielloński-háskólann í Kraká. Renault varð jafnframt meðlimur í frönsku siðfræði- og stjórnmálafræðiakademíunni árið 1901 og hlaut friðarverðlaun Nóbels ásamt Ernesto Teodoro Moneta árið 1907.

Frá 1916 til 1918 stýrði Renault Hjálparsamtökum fyrir særða hermenn (fr. *Société de Secours aux Blessés Militaires*), sem rann árið 1940 inn í franska Rauða krossinn.

Árið 1873 kvæntist Renault Juliette Thiaffait.

## Minnisvarðar
Myndhöggvarinn Jules Chaplain bjó til bronsplötu með mynd af Louis Renault árið 1906.

## Ítarefni
* Paul Fauchille, *Louis Renault (1843-1918) : sa vie, son œuvre*, París, Pedone, 1918.
* *L’œuvre internationale de Louis Renault*, Les éditions internationales, París, 1932, þrjú bindi.

## Tilvísanir
Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Senegal í knattspyrnu og er stjórnað af Senegalska knattspyrnusambandinu.
Liðið á sér ekki mikla sögu á HM. Fyrsta mótið sem það tók þátt í var HM 2002. Liðið á sér töluvert lengri sögu í Afríkukeppninni, en það tók fyrst þátt árið 1965. Liðið vann gullverðlaun þar fyrst árið 2022. 

## Árangur í keppnum
### HM 2002
Senegalska liðið vakti heimsathygli á HM 2002 þegar það sigraði ríkjandi heimsmeistara Frakka í opnunarleiknum. Í næstu leikjum gerði að jafntefli við Dani og Úrúgvæ. Í 16. liða úrslitum tókst því svo að slá út sterkt lið Svía áður en það féll úr leik eftir tap í spennandi leik á móti Tyrkjum. Margir leikmenn sem áttu síðar eftir að verða heimsfrægir leikmenn léku með liðinu á þessu móti, nægir þar að nefna El Hadji Diouf, Amara Traoré og Henri Camara.

### Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla
Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla hefur Senegal unnið tvívegis: Árið 2022 gegn Egyptalandi og árið 2025 gegn Marokkó. Sadio Mané var lykilmaður báðar keppnirnar.

## Þekktir leikmenn
* Salif Diao
* El Hadji Diouf
* Henri Camara
* Mamadou Niang
* Makhtar Thiouné
* Demba Ba
* Papiss Cissé
* Mame Biram Diouf
* Diomansy Kamara
* Sadio Mané
* Édouard Mendy
* Ismaïla Sarr
* Idrissa Gueye
## Þjálfarar í gegnum tíðina

*Peter Schnittger (1999–00)
*Bruno Metsu (2000–02)
*Guy Stéphan (2002–05)
*Abdoulaye Sarr (2005–06)
*Henryk Kasperczak (2006–08)
*Lamine N'Diaye (2008)
*Amara Traoré (2009–12)
*Alain Giresse (2013–15)
*Aliou Cissé (2015–2024)

## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Senegal úrslitagrunnur
Occitanie

**Occitanie** er eitt af 18 héruðum Frakklands og er það syðsta á meginlandinu. Það var skapað árið 2016 með sameiningu Languedoc-Roussillon og Midi-Pyrénées. Nafnið ber keim af Occitania sem var sögulegt stærra svæði. Occitanie er næststærsta hérað landsins og er tæpir 73.000 ferkílómetrar og eru íbúar tæpar 6 milljónir.

Helstu borgir eru: Toulouse, Montpellier, Nîmes og Perpignan.
Ernesto Teodoro Moneta

**Ernesto Teodoro Moneta** (20. september 1833 – 10. febrúar 1918) var ítalskur blaðamaður, þjóðernissinni, byltingarhermaður og síðar friðarsinni sem hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1907. Hann tók upp kjörorðin *In varietate unitas!*, sem síðar urðu kenniorð Evrópusambandsins.

## Æviágrip
Ernesto Teodoro Moneta var úr mílanskri aðalsfjölskyldu sem meðal annars taldi til sín framkvæmdastjóra myntsláttunnar í Mílanó og rakti ættir sínar til aðalsmannsins Oldrado de Montariis, sem hafði tekið þátt í fyrstu krossferðinni árið 1096. Foreldrar Ernestos voru Carlo Aurelio Moneta og Giuseppina Muzio. Faðir hans útvegaði honum snemma trausta vinnu í fjármálageiranum fyrir tilstilli afa hans, Giuseppe Moneta, sem hafði verið einn af fyrstu iðnframleiðendum sápu og vítissóda í nútímasögu Ítalíu.

Ernesto Teodoro ólst upp í tveimur sveitasetrum sem fjölskylda hann átti í Missaglia og hlaut menntun í heimahúsum. Á unga aldri tók hann þátt í bardögum gegn austurríska keisaradæminu, sem þá réð yfir stórum hlutum af norðurhluta Ítalíu. Árið 1848, þegar Moneta var aðeins 15 ára, barðist hann með uppreisnarmönnum í götuvígjunum í fimm dögunum í Mílanó, sem mörkuðu upphaf fyrsta ítalska sjálfstæðisstríðsins. Hann gerðist jafnframt meðlimur í Frímúrarareglunni, sem þá var mikilvægur söfnuður í forsvari fyrir útbreiðslu frjálslyndishugmynda á Ítalíu.

Í byrjun sjötta áratugsins stundaði Moneta stjórnmála- og lögfræðinám við Háskólann í Pavia en hætti fljótt námi til þess að geta einbeitt sér að baráttunni fyrir sameiningu Ítalíu. Moneta gekk í hernaðarháskóla í Ivrea og árið 1859 tók hann þátt í þúsundmannaleiðangri Giuseppe Garibaldi til Sikileyjar og barðist með ítölskum hermönnum gegn Austurríkismönnum í þriðja ítalska sjálfstæðisstríðinu árið 1866.

Eftir sameiningu Ítalíu gerðist Moneta alþjóðlegur friðarsinni þrátt fyrir þjóðernishyggju sína. Frá 1867 til 1896 var hann ristjóri mílanska fréttablaðsins *Il Secolo*, sem gefið var út af Edoardo Sonzogno.

Árið 1887 stofnaði Moneta Langbarðasambandið fyrir friði og gerðardómum (ít. Unione Lombarda per la Pace e l'Arbitrato), sem kallaði eftir afvopnun og talaði fyrir stofnun Þjóðabandalags og Fasts gerðardómstóls. Moneta vann friðarverðlaun Nóbels árið 1907 ásamt Louis Renault.

Á síðustu æviárum Moneta varð þjóðernishyggja hans friðarhyggjunni yfirsterkari og hann studdi opinberlega bæði landvinninga Ítala í Líbíu árið 1912 og inngöngu Ítala í fyrri heimsstyrjöldina árið 1915.

## Einkahagir
Þann 2. desember árið 1875 kvæntist Moneta Ersiliu Caglio (1845–1899), dóttur Luigi Caglio. Saman áttu þau tvö börn sem breyttu árið 1893 ættarnafni sínu í Moneta Caglio.

## Heimildir
* Æviágrip Moneta á heimasíðu Nóbelsverðlaunanna.
* Ernesto Teodoro Moneta Monograph at nobel-winners.com
* Nobel Lectures, Peace 1901-1925, Elsevier Publishing Company, Amsterdam.
Pays de la Loire

**Pays de la Loire** er eitt af 18 héruðum Frakklands. Það var skapað á 6. áratug 20. aldar til að vera svæði í kringum borgina Nantes. Héraðið er í Vestur-Frakklandi, er rúmir 32.000 ferkílómetrar og eru íbúar um 3,5 milljónir. Nantes er stærsta borgin en næststærst er Angers.

5 sveitarfélög eru þar: Loire-Atlantique, Maine-et-Loire, Mayenne, Sarthe, og Vendée.

Meðal áhugaverðra staða eru kastalar í Laval, Nantes, konunglega klaustrið í Fontevraud og gamla borgin Le Mans. Loire-dalurinn er á lista UNESCO yfir menningarminjar.
Yves-Joseph de Kerguelen-Trémarec

**Yves-Joseph de Kerguelen-Trémarec** (13. febrúar 1734 – 3. mars 1797) var franskur landkönnuður og sjóliðsforingi.

## Æskuár
Kerguelen-Trémarec fæddist í Landudal, á Bretagne-skaga. Tók hann þátt í sjö ára stríðinu en hlaut takmarkaðan framgang innan hersins.

## Fundur Kerguelen-eyja
Árla 1772 var Kerguelen-Trémarec skipaður yfir þriðja franska leiðangrinum í leit að hinu goðsagnakennda Terra Australis með skipin *Fortune* og *Gros Ventre*. Leiðangurinn rakst á hinar fjarlægt liggjandi Kerguelen-eyjar norður af Suðurskautslandinu, sunnarlega í Indlandshafi og gerði tilkall til þeirra fyrir hönd Frakklands áður en snúið var til baka til Máritíus.

Ásamt honum í leiðangrinum var náttúrufræðingurinn Jean Guillaume Bruguière. Í skýrslu sinni til konungsins Lúðvíks XV, lagði hann of stórt mat á virði eyjanna. Þess vegna senti konungurinn annan leiðangur með skipunum *Rolland* og *Oiseau*, en tókst ekki að finna Terra Australis. Þegar hingað var komið þótti ljóst að eyjarnar væru fáum góðmálmum búin og að mestu til lítils hafandi. Þegar Kerguelen-Trémarec sneri til baka var hann settur í fangelsi. Eyjarnar voru seinna heimsóttar af James Cook, en voru ekki kortlagðar fyrr en 1840 í hinum svonefnda Ross-leiðangri.

Í frönsku byltingunni var svo litið á sem hann væri fórnarlamb gömlu stjórnarinnar og honum var komið aftur fyrir í fyrri stöðu og tók þátt í orrustunni við Groix. Hann lést 1797 sem aðmíráll og herstjóri skipalægisins við Brest.

## Ritverk eftir Kerguelen-Trémarec
* 
* 

## Tilvísanir
Remdesivir

**Remdesivir** er breiðvirkt veirulyf sem upphaflega var þróað til að hafa áhrif á veirur eins og SARS og MERS. Þær veirur eru náskyldar SARS-CoV-2 veirunni. Remdesivir er nú notað  gegn kórónaveirunni og var í apríl 2020 gefið út í Bandaríkjunum neyðarleyfi sem heimila notkun þess á þungt haldna sjúklinga á spítölum  eftir að rannsóknir sýndu virkni þess. Lyfjafyrirtækið Gilead framleiðir lyfið.

Remdesivir var upphaflega þróað til að meðhöndla Ebólu og Marburg veirusjúkdóm en reyndist ekki ekki hafa virkni gagnvart þeim veirusýkingum.

## Tenglar
* Lofar góðu en ekki endilega „hið eina sanna lyf“ Mbl. 12. apríl 2020
## Tilvísanir
Marburg hitasótt

**Marburg hitasótt** er  blæðandi veiruhitasótt  eins og Ebóla. Árið 1967 varð samtímis vart við blæðandi hitasótt í þýsku borgunum Marburg og Frankfurt og júgóslavnesku borginni Belgrad. Það kom í ljós að þeir sem veiktust unnu við rannsóknir á nýrum úr afrískum apaköttum. Samtals veiktust 31 og 7 létust.

Á síðustu áratugum hafa komið upp faraldrar í mið-Afríku.

## Tilvísanir
Sveinstindur (Langasjó)

**Sveinstindur** er 1090 metra hátt fjall í Vestur-Skaftafellssýslu, við syðri enda Langasjós. Tindurinn er vinsæll til uppgöngu og er víðsýnt þaðan.

Tindurinn er nefndur eftir Sveini Pálssyni lækni og ferðafrömuði sem er talinn hafa gengið fyrstur á hann. Þorvaldur Thoroddsen náttúrfræðingur gaf tindinum nafn en Þorvaldur rannsakaði svæðið í lok 19. aldar.

## Tilvísanir
Sambandslýðveldi Mið-Ameríku

**Sambandslýðveldi Mið-Ameríku** (spænska: *República Federal de Centroamérica*) var sambandsríki í Mið-Ameríku sem varð til úr héruðum sem áður heyrðu undir Höfuðsmannsdæmið Gvatemala sem var hluti af Nýja Spáni. Sambandsríkið var lýðveldi sem stóð frá 1823 til 1841. 

Ríkið var stofnað skömmu eftir að ríki Mið-Ameríku lýstu yfir sjálfstæði frá Spáni 1821. Hluti af landsvæðinu varð Fyrsta mexíkóska keisaradæmið 1822 og sambandslýðveldið var stofnað árið eftir. Það náði yfir svæði sem nú eru löndin Kosta Ríka, El Salvador, Gvatemala, Hondúras og Níkaragva, auk Chiapas sem nú er í Suður-Mexíkó. Árið 1840 hófst borgarastyrjöld sem leiddi til upplausnar ríkisins.
Borgarastríðið á Kosta Ríka

**Borgarastríðið á Kosta Ríka** var blóðug borgarastyrjöld í Kosta Ríka sem stóð í 44 daga; frá 12. mars til 24. apríl 1948. Um 2.000 manns létu lífið. Orsök átakanna var að þing Kosta Ríka, þar sem stuðningsmenn stjórnarinnar voru í meirihluta, ákvað að ógilda úrslit forsetakosninga í febrúar 1948 þar sem frambjóðandi stjórnarandstöðunnar, Otilio Ulate, sigraði Rafael Ángel Calderón Guardia. 

Þetta varð til þess að uppreisnarher, undir stjórn athafnamannsins José Figueres Ferrer, tók upp vopn gegn ríkisstjórn Teodoro Picado Michalski. Andstæðingar Ferrer voru bæði stjórnarherinn, sem fékk stuðning frá Níkaragva undir stjórn Anastasio Somoza García og kommúnistaflokkurinn Framvörður alþýðunnar. Ferrer fékk mikla hernaðaraðstoð frá Gvatemala undir stjórn Juan José Arévalo en afskipti Bandaríkjanna komu í veg fyrir að stjórnin fengi næga aðstoð frá Níkaragva, þar sem Bandaríkjamenn óttuðust valdarán kommúnistanna í Framverði alþýðunnar. Stjórnarherinn varð því brátt uppiskroppa með birgðir og gafst upp.

Eftir borgarastyrjöldina ríkti Ferrer um 18 mánaða skeið sem forystumaður herforingjastjórnar. Á þeim tíma kom hann á röð breytinga sem höfðu mikil áhrif á samfélag Kosta Ríka um langa framtíð; Meðal þess sem hann gerði var að leggja niður og banna her Kosta Ríka til frambúðar, gefa konum og ólæsum kosningarétt, koma á almannatryggingum, þjóðnýta banka, banna kommúnistaflokkinn, tryggja börnum þeldökkra innflytjenda ríkisborgararétt og sjá til þess að ný stjórnarskrá var samin.
Gulusótt

**Gulusótt** (e. yellow fever) er veirusýking sem berst með moskítóflugum og getur valdið lifrarbilun, nýrnabilun, innri og ytri blæðingum og skertri heilastarfsemi. Engin meðferð er til gegn sjúkdómnum. Bólusetning er til við sjúkdómnum (bóluefnið stamaril) og endist einn skammtur ævilangt. Gulusótt er fyrst og fremst hitabeltissjúkdómur en skæðir faraldrar hafa komið upp í borgum. Gulusóttarfaraldur kom upp í borginni Fíladelfíu árið 1793 og létust þar 5.000  eða 10% íbúanna. Árin 1795, 1799 og 1803 komu upp faraldrar í New York þar sem þúsundir manna létust.
Gulusóttarveiran var fyrsta veiran sem fannst sem veldur sjúkdómi í mönnum.

## Heimildir
* Björn Sigurðsson, Gulusótt (Yellow feber), Nóbelsverðlaun í læknisfræði 1951
* Vaxandi útbreiðsla gulusóttar (yellow feber) í Brasilíu (landlæknir.is) 
* 
* Yellow fever attacks Philadelphia 1793
Miðameríkumenningin

**Miðameríkumenningin** á við menningarsamfélög frumbyggja í Mið-Ameríku sem hafa staðið frá þróun landbúnaðar um 7.000 f.o.t. fram á okkar daga. Forsöguleg menningarsamfélög hafa fundist við fornleifarannsóknir á þessu svæði og önnur eru þekkt frá sögulegum tíma. Meðal þeirra þekktustu eru samfélög Olmeka, Tolteka, Mixteka, Asteka, Sapóteka og Maja. Þessi menningarsamfélög þróuðu sérstæð trúarbrögð, ritmál, tímatal og byggingarlist. Þau þróuðu elstu ræktunarafbrigði fjölmargra nytjaplantna eins og tómata, belgpipars, kakós, maís, avókadó og vanillu.

Miðameríkumenningin leið að einhverju leyti undir lok á löngum tíma eftir landvinninga Spánverja á 16. öld.
Chikungunya

**Chikungunya** sótt er smitsjúkdómur sem stafar af ***Chikungunyaveiru*** (***CHIKV***).  Einkennin eru skyndilegur sótthiti, kölduköst, útbrot, höfuð- og liðverkir. Einkenni koma vanalega fram tveimur til tólf dögum eftir sýkingu. Einkenni lagast vanalega innan einnar viku en þó geta liðverkir  verið til staðar í mánuði eða ár. Dauðsföll eru um 1 af 1000. Mest hætta á alvarlegum sjúkdómi er hjá mjög ungum og öldruðum sjúklingum og fólki með undirliggjandi heilsuvandamál.

Veirusýking af völdum chikungunya smitast milli fólk gegnum bit moskítóflugna af gerðunum *[[Aedes albopictus]]* og  *[[Aedes aegypti]]*.  Þessar flugur bíta aðallega að degi til. Veiran getur smitast í dýr svo sem fugla og nagdýr. Sjúkdómsgreining er annað hvort með að gera blóðprufu og athuga hvort þar finnst RNA úr veirunni eðað mótefni fyrir henni.

Einkenni chikungunya sýkingar er stundum misgreind sem beinbrunasótt eða zika veiki. Talið er að ónæmi myndist hjá þeim sem fær þessa sýkingu einu sinni.
Randal Cremer

**Sir William Randal Cremer** (18. mars 1828 – 22. júlí 1908), yfirleitt kallaður **Randal Cremer**, var enskur stjórnmálamaður sem sat á þingi fyrir Frjálslynda flokkinn. Hann var friðarsinni og baráttumaður fyrir stofnun alþjóðlegra gerðardómstóla. Fyrir þau störf vann Cremer til friðarverðlauna Nóbels árið 1903.

## Æviágrip
Cremer kom úr verkamannafjölskyldu frá bænum Fareham í suðurhluta Englands. Faðir hans var vagnstjóri sem yfirgaf fjölskylduna stuttu eftir að Randal fæddist. Móðir hans ól hann upp ásamt tveimur systrum hans og sá til þess að hann hlyti menntun við meþódistaskóla í nágrenninu. Cremer jók við menntun sína með því að sækja ókeypis námskeið og gerðist síðar lærlingur hjá smiði og varð síðar fær trésmiður.

Eftir að hafa flutt til London árið 1852 varð Cremer virkur sem skipuleggjandi í stéttarfélögum og varð brátt þekktur verkalýðsleiðtogi. Árið 1865 var hann kjörinn ritari Alþjóðasamtaka verkalýðsins, en hann sagði af sér tveimur árum síðar þar sem honum fannst samtökin vera orðin of róttæk. Þótt Cremer væri ötull stuðningsmaður framsækinna stefnumála og nyti virðingar Karls Marx var hann ekki hlynntur hugmyndinni um byltingu öreiganna.

## Hlutverk í alþjóðlegu gerðardómshreyfingunni
Cremer hóf að mæla með auknu hlutverki alþjóðlegra gerðardómstóla til að leysa úr milliríkjadeilum um það leyti sem hann bauð sig fyrst fram á þing án árangurs árið 1868.

Cremer náði kjöri á þing fyrir Frjálslynda flokkinn í kjördæminu Haggerston í hverfinu Shoreditch í Hackney árið 1885. Hann sat á þingi til ársins 1895 og svo aftur frá árinu 1900 til dauðadags árið 1908.

Sem þingmaður gerði Cremer bandalög við skoðanasystkini sín bæði í Evrópu og í Ameríku, meðal annars við Frédéric Passy, William Jennings Bryan og Andrew Carnegie. Með tengslaneti sínu og skipulagshæfni átti Cremer mikinn þátt í að setja á fót milligöngustofnanir sem tókst á ævi hans að leysa úr fjölda milliríkjadeilna á friðsamlegan hátt. Þar á meðal var hann einn stofnenda Alþjóðaþingmannasambandsins og Alþjóðlega gerðardómssambandsins og átti árið 1897 þátt í að fá samþykki breska þingsins á Olney-Pauncefote-sáttmálanum milli Bretlands og Bandaríkjanna, sem hefði skyldað ríkin til að leita til gerðardóma við úrlausn landamæradeilna eins og yfirstandandi deilu ríkjanna um landamæri nýlendunnar Essequibo við Venesúela (öldungadeild Bandaríkjaþings hafnaði síðar samningnum og hann tók því aldrei gildi). Hann lagði einnig grunn að friðarráðstefnunum í Haag árin 1899 og 1907.

Cremer vann friðarverðlaun Nóbels árið 1903 fyrir störf sín við sáttagerðir í milliríkjadeilum. Hann var sá fyrsti sem vann verðlaunin einsamall. Af 8.000 punda verðlaunafénu ánafnaði hann Alþjóðlega gerðardómssambandinu 7.000. Hann var jafnframt nefndur riddari frönsku heiðursorðunnar, riddari hinnar norsku Orðu Ólafs helga og hlaut breska riddaranafnbót árið 1907.

Randal Cremer-grunnskólinn í Haggerston er nefndur eftir Cremer.

## Dauði
Cremer lést þann 22. júlí 1908 úr lungnabólgu og lét eftir sig bú upp á 2.241 pund.

## Tilvísanir
Andorska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Andorska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Andorra í knattspyrnu og er stjórnað af Andorska knattspyrnusambandinu.
Hauts-de-France

**Hauts-de-France** er eitt af 18 héruðum Frakklands og er það nyrsta á meginlandinu. Það var skapað árið 2016 með sameiningu Nord-Pas-de-Calais og Picardy. Í norðri eru landamæri Belgíu og í vestri er Ermasund og tengsl við England í gegnum Ermarsundsgöngin. Íbúar eru tæpar 6 milljónir og er flatarmál 32.000 ferkílómetrar.

Fimm sýslur eru innan héraðsins: Aisne, Nord, Oise, Pas-de-Calais og Somme.

Helstu borgir eru: 
*Lille
*Amiens
*Roubaix
*Tourcoing
*Dunkirk
*Calais
*Villeneuve-d'Ascq
*Saint-Quentin
*Beauvais
*Valenciennes
Cannes

**Cannes** er borg í Provence-Alpes-Côte d'Azur í suðaustur-Frakklandi. Íbúar eru um 74.000 (2017). Borgin er við ströndina Cote d'Azur og dregur Kvikmyndahátíðin í Cannes að sér alþjóðlegar kvikmyndastjörnur og gesti hvert ár.
Búrgund-Franche-Comté

**Búrgund-Franche-Comté** eða **Bourgogne-Franche-Comté** er eitt af 18 héruðum Frakklands. Það var skapað árið 2016 með sameiningu Búrgundar og Franche-Comté.  Íbúar eru um 2,8 milljónir og er flatarmál 48.000 ferkílómetrar.

Átta sýslur eru innan héraðsins: Côte-d'Or, Doubs, Jura, Nièvre, Haute-Saône, Saône-et-Loire, Yonne og Territoire de Belfort.

Helstu borgir eru:  
*Besançon (höfuðstaður)
*Dijon 
*Belfort 
*Chalon-sur-Saône
*Nevers
*Auxerre
*Mâcon


Besancon boucle Doubs.jpg|Besancon
Rue Verrerie 005.jpg|Dijon.
Hôtel du département 1.JPG|Belfort.
File:Nevers-Palais ducal.JPG|Nevers.
Port fluvial d'Auxerre en 2006.jpg|Auxerre
Provence-Alpes-Côte d'Azur

**Provence-Alpes-Côte d'Azur ** er eitt af 18 héruðum Frakklands og er í suðaustri.  Íbúar eru um 5 milljónir og er flatarmál 31.400 ferkílómetrar. Nafn þess er stundum stytt í PACA eða Région Sud.

Sex sýslur eru innan héraðsins: Alpes-de-Haute-Provence, Alpes-Maritimes, Bouches-du-Rhône, Hautes-Alpes, Var og Vaucluse. Ströndin er þekkt sem Franska rivíeran (Cote d'Azur) og er Cannes þekkt borg með kvikmyndahátíð sína.

Helstu borgir eru:  
*Marseille
*Nice 
*Avignon 
*Aix-en-Provence
*Toulon


Marseille 20160813 17.jpg|Marseille.
Nice - panoramio (12).jpg|Nice.
Panorama calanque de Sugiton.jpg|Calanque de Sugiton.
Palais des papes, Avignon, août 2016, crépuscule.jpg|Avignon.
Aix en Provence Quatre-Dauphins.jpg|Aix en Provence.
Stekkjarhraun

**Stekkjarhraun** er hraun sem er í austurhluta Hafnarfjarðar við Setbergshverfi. Það var friðlýst árið 2009 og er stærð þess 15,9 hektarar. Beggja vegna þess er íbúðabyggð og rennur Þverlækur um það.
Hraunið er upprunið úr Búrfellseldum sem runnu fyrir um 700 árum.

## Tenglar
*Stekkjarhraun á vef Umhverfisstofnunar
Glerárdalur

**Glerárdalur** er dalur suðvestur af Akureyri. Hann er mótaður af jöklum og má þar finna steingerðar plöntuleifar. Hluti hans er friðlýstur fólkvangur (frá 2016) eða 74,4 km2. Dalurinn er vinsælt útvistar- og fjallgöngusvæði. Tindarnir Súlur og Kerling tróna yfir dalnum og eru smájöklar í kring. Glerá rennur niður dalinn.

## Tengill
*UST - Fólkvangur í Glerárdal
*Nat.is -Glerárdalur
Helgafell (Vestmannaeyjum)

**Helgafell** er  227 metra hátt fjall eða gígur á Heimaey. Nafn Helgafells er komið frá þrælnum Helga, sem hafði flúið eftir vígið á Hjörleifi. Var hann drepinn á fellinu af Ingólfi Arnarsyni.

Eldfell sem gaus 1973 liggur minna en kílómetra í burtu. 

## Tengill
* Helgafell - Gönguleið  á vef Vestmannaeyja
* Helgafell á Heimaslóð.is
Þráðveirur

**Þráðveirur** (Filoviridae) eða filoveirur eru einstrengja RNA-veirur. Ebólaveira og Marburgveira eru þráðveirur. Þær veirur valda alvarlegum sjúkdómum í mönnum og öðrum prímötum sem lýsa sér með blæðandi veiruhitasótt.

## Tilvísanir
Grand Est

**Grand Est ** er eitt af 18 héruðum Frakklands og er í norðaustri. Íbúar eru um 5,5 milljónir og er flatarmál 57.400 ferkílómetrar. Það var stofnað með sameiningu Alsace, Champagne-Ardenne og Lorraine árið 2016.

Tíu sýslur (departements) eru innan héraðsins: Ardennes, Aube, Bas-Rhin, Marne, Haute-Marne, Haut-Rhin, Meurthe-et-Moselle, Meuse, Moselle og Vosges.
Fljótin Signa, Rín og Meuse eru í héraðinu og fjallgarðarnir Vosgesfjöll og Ardennafjöll.
Helstu borgir eru:  
*Strasbourg (höfuðstaður)
*Reims
*Metz
*Mulhouse
*Nancy
Sefgoði

**Sefgoði** (*Podiceps grisegena*) er fugl af goðaætt. Búsvæði er á norðurhveli við strandir, vötn og mýrar. Sefgoði er góður sundfugl. Fæða hans er helst hryggleysingjar og lirfur.

## Tenglar
Sportittlingur

**Sportittlingur** (*Calcarius lapponicus*) er spörfugl. Sportittlingur er varpfugl í Grænlandi en  sjaldgæfur fargestur eða flækingur á Íslandi. Sportittlingur hefur orpið hér stöku sinnum og fyrsta merki um varp hans á Íslandi nálægt Látrabjarg árið 2007. Sportittlingur er skyldur snjótittlingi.

## Heimild
* McNair, Douglas B., et al. “Fyrsta Staðfesta Varp Sportittlings á Íslandi.” Bliki : \(desember) =, no. (desember) = (29), 2008, pp. mber) = (29): bls. 49–52.

## Tilvísanir
Kareem Abdul-Jabbar

**Kareem Abdul-Jabbar** (fæddur **Ferdinand Lewis Alcindor Jr** 16. apríl 1947) er fyrrum bandarískur körfuknattleiksmaður sem er talinn einn besti leikmaður körfuboltans frá upphafi.

Hann spilaði 20 tímabil í NBA-deildinni og er næststigahæsti leikmaðurinn frá upphafi (38.387 stig). Frá 1984 til 2023 var hann stigahæsti leikmaður deildarinnar en LeBron James tók fram úr honum árið 2023. Jabbar varð 6 sinnum meistari, einu sinni með Milwaukee Bucks og fimm sinnum með Los Angeles Lakers. Einnig varð hann sex sinnum mikilvægasti leikmaðurinn; *MVP*, 19 sinnum valinn í All Star leik sem dæmi má nefna. Hann var þekktur fyrir svokallað *skyhook* skot með einni hendi sem var nánast óverjandi.

Jabbar hefur einnig þjálfað körfuboltalið, verið aðstoðarþjálfari Lakers og reynt fyrir sér sem leikari. Hann gerðist múslimi árið 1968 og breytti nafni sínu árið 1971. Hann lærði bardagalist af Bruce Lee og stundaði einnig jóga til að hjálpa sér með einbeitingu og liðleika.

Jabbar hefur komið fram í fjölda kvikmynda og sjónvarpsþátta á ferlinum, þar á meðal í bardagamyndinni *The Game of Death* árið 1974, íþróttamyndinni *The Fish That Saved Pittsburgh* árið 1979 og gamanmyndinni *Airplane!* árið 1980

## Tilvísanir
Þorraþröstur

**Þorraþröstur** (Turdus atrogularis) er spörfugl af ætt þrasta. Hann er töluvert stærri en skógarþröstur og svipaður gráþresti að stærð. Þorraþröstur er allur jafngrár að ofan og á vængjum að undanskildum óljósum svörtum rákum á baki. Á bringu er vel afmarkaður svartur smekkur og eru karlfuglar með svartan smekk frá bringu upp að goggi og augum en kvenfuglar er misrákaðir á bringu en geta þó verið með frekar dökkt brjóstband. Dökk rák er milli auga og nefs. Síður og kviður eru ljósgrá, fætur fölbleikir og goggur að mestu svartur.  Þorraþröstur og góuþröstur voru áður taldir til sömu tegundar en eru nú taldar aðskildar tegundir. Þær eru eins í útliti nema góuþröstur er með rautt í staðinn fyrir svarta litinn á þorraþresti. Heimkynni þorraþrasta eru í barrskógum Síberíu. Á veturna halda þeir sig við Persaflóa, í Írak, Íran og Afghanistan, austur um sunnanverð Himalajafjöll til Búrma. Þorraþröstur sást fyrst á Íslandi 13. nóvember 2005 í Leiru á Reykjanesskaga.

## Tilvísanir
Vatnamús

**Vatnamús** er náttúrufyrirbrigði sem myndast þannig að mosi velkist í ferskvatni vegna ölduhreyfinga og strauma. Mosinn getur vafist saman í vöndla sem oft eru kúlulaga en geta líka verið sívalir eða sporöskjulaga. Þessir vöndlar geta svo borist á land. Vatnamýs finnast oftast við vatns- eða árbakka eða í sjávarfjörum.

## Tengill

* Vatnamýs vekjast um sandinn

## Tilvísanir
Burgundy School of Business

**Burgundy School of Business** er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í París, Lyon og Dijon. Hann er stofnaður 1899. 

BSB var í 81. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2019 samkvæmt The Finanical Times. 

Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum CGE, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 17 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Stéphane Baschiera (Framkv.stj. (CEO) Moët & Chandon) auk Antoine Lesec (Framkv.stj. (CEO) Being).

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
* Opinber vefsíða
Dijon

**Dijon** er borg í miðju Frakklandi og umdæminu Búrgund-Franche-Comté. Íbúar eru um 159000  (2021). 

Burgundy School of Business viðskiptaskólinn er í borginni.
Rennes

**Rennes** er borg í Bretagne í norðvestur-Frakklandi. Hún er höfuðborg héraðsins liggur við mót fljótanna Ille og Vilaine.
Rennes er með 217.000 íbúa (2017) en á stórborgarsvæðinu eru um 730.000. Milli úthverfa og raunborgarinnar er grænt belti. Borgin er mikilvæg í tækniiðnaði og nýsköpun innan Frakklands. Einnig eru þar mikilvægar mennta- og listastofnanir.

## Myndagallerí

La Vilaine à Rennes.JPG
Porte Modelaise.jpg
Rennes hôtels Lices.jpg
Vue sud-est de la place du parlement de Bretagne, Rennes, France.jpg
Rennes pl Ch-Jacquet DSCN1770.jpg
Rennes Opéra.JPG
Rennes 2014 Palais du Commerce.JPG
Rennes remparts.jpg
Lac du parc Oberthür.jpg
Hochbahnabschnitt Pontchaillou - Anatole France der Metro Rennes.jpg
Lentiveira

**Lentiveirur** eru undirflokkur af retróveirum  sem valda ekki æxlisvexti heldur sjúklegum breytingum í frumurækt og hæggengum bólgusjúkdómum í dýrum. Nafnið er dregið af orðinu lentus í latínu sem þýðir hægur. Íslenski vísindamaðurinn Björn Sigurðsson setti árið 1954 fram kenningu um hæggenga veirusjúkdóma og var kenningin byggð á rannsóknum hans á sauðfjársjúkdómunum mæðu og visnu sem bárust til Íslands árið 1933 með karakúlfé. Veiran sem olli visnu var fyrst ræktuð í frumurækt frá kindaheila árið 1957 og ári seinna ræktaðist mæðiveira frá sýktum lungum. Rannsóknir sýndu að það var sama veiran og var hún nefnd mæði-visnuveira.  Þegar veiran sem veldur alnæmi (HIV veiran) ræktaðist frá alnæmissjúklingum árið 1980 kom í ljós að sú veira var einnig lentiveira og náskyld mæði-visnuveirunni. Alnæmisveiran var fyrsta lentiveiran sem uppgötvaðist sem olli hæggengum smitsjúkdómum í mönnum.

## Lentiveirur sem genaferjur

Í genalækningum er mikilvægt að geta flutt gen inn í frumur. Lentiveirur henta til slíkra genalækninga því þær geta sýkt og flutt erfðaefni sitt í frumur sem ekki eru í skiptingu. Árangur hefur orðið af því að nota alnæmisveiru  sem genaferju og settar hafa verið fram hugmyndir að því að nota mæði-visnuveiru sem genaferju en erfðamengi hennar er einfaldara og minni hætta fylgir því að vinna með þá veiru en HIV.

## Tilvísanir
Ilmur Kristjánsdóttir

**Ilmur Kristjánsdóttir** (fædd 19. mars 1978) er íslensk leikkona, grínisti og stjórnmálamaður. Hún er þekkt fyrir að leika í Ófærð, Stelpunum, Ástríði og sex skaupum (2006, 2007, 2008, 2013, 2015 og 2018). Hún lék í öllum seríum Stelpnana frá 2005 til 2014 og skrifaði allar einnig. 

Hún hefur líka leikið í landssöfnununum fyrir RÚV. *Á allra vörum*, 2012, *Dagur rauða nefsins*, 2017 og *Stúlka ekki brúður,* 2019.

## Ferill í íslenskum sjónvarpsþáttum og kvikmyndum

## Einkalíf
Ilmur er gift Magnúsi Sigurði Viðarssyni og eiga þau einn son, fæddan 1. janúar 2014. Ilmur á líka dóttur, fædda 2006 úr fyrra hjónabandi.

## Stjórnmálaferill
Árið 2014 var Ilmur fulltrúi Bjartrar framtíðar sem frambjóðandi í borgarstjórnarkosningunum í Reykjavík. Hún var kosin í sem formaður velferðarnefndar árið 2015.

## Tilvísanir
Vættaskóli

**Vættaskóli** er grunnskóli í Engjahverfinu í Grafarvogi. Hann varð til árið 2012 við sameiningu Borgaskóla og Engjaskóla og er rekinn á báðum stöðum.
Norðlingaskóli

**Norðlingaskóli** er grunnskóli í Norðlingaholti í Reykjavík. Skólinn var stofnaður árið 2005.
Breiðholtsskóli

**Breiðholtsskóli** er grunnskóli í Bakkahverfi í Breiðholti, Reykjavík. Skólinn tók til starfa árið 1969, sinnir Bakka- og Stekkjarhverfi og tekur við nemendum frá 1. til 10. bekkjar.

Skólinn er staðsettur við Arnarbakka 1-3 og við skólann er einnig stórt íþróttahús sem og sundlaug. Skólinn hýsti sókn Breiðholtskirkju á meðan að kirkjan var í byggingu til ársins 1988. Fyrst var messuhald og sunnudagaskóli í anddyri skólans en síðar í hátíðarsal skólans.

Breiðholtsskóli var fyrsti sigurvegari Skrekks, hæfileikakeppni grunnskólanna í Reykjavík.

Þekktir einstaklingar sem hafa verið í Breiðholtsskóla:

* Sverrir Þór Sverrisson (Sveppi)
* Ólafur Örn Josephsson (Stafrænn Hákon)
* Helgi Áss Grétarsson, skákmeistari
* Róbert Örn Hjálmtýsson, tónlistarmaður
* Sturla Ásgeirsson, handboltamaður og silfurhafi á Ólympíuleikum.
* Ingimundur Ingimundarson, handboltamaður og silfurhafi á Ólympíuleikum.
* Guðmundur Jóhannsson, upplýsingafulltrúi Símans og tæknisérfræðingur á RÚV.
* Kristján Halldórsson, knattspyrnumaður með ÍR og Val.
* Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar.
* Hanna Katrín Friðriksson, atvinnuvegaráðherra.
* Nína Dögg Filippusdóttir, leikkona.
* Hrafnhildur Ósk Skúladóttir, handknattleikskona.
* Kristín Dóra Ólafsdóttir, myndlistarkona.
* Eva Rún Snorradóttir, sviðslistakona og rithöfundur.
* Margrét Valdimarsdóttir, doktor í afbrotafræði.