open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hringormar

**Hringormar** er safnheiti yfir þráðorma sem lifa í fiski. Einkenni hringorma er hringrás þeirra milli dýra í sjó. Þeir sýkja dýr (hýsla) og taka sér bólfestu í þeim og berast á milli hýsla frá minna dýri að stærra dýri sem étur minni dýr með hringormi. Þannig berast hringormar frá örlitlum krabbadýrum til fiska og þaðan yfir í ránfiska, sjófugla, seli og hvali. Hringormar hafa hamskipti á þessari leið og þroskast frá einu lirfustigi í annað. Þau dýr sem bera sníkjudýrið með sér eru kölluð millihýslar en þau dýr sem bera með sér hringorma á kynþroskastigi og á stað þar sem æxlun fer fram kallast lokahýslar. Lokahýslar hringorma eru ránfiskar, sjófuglar, selir og hvalir.

Á Íslandsmiðum eru hringormategundirnar selormur (Pseudoterranova decipiens) og hvalormur (Anisakis simplex) vandamál í fiskvinnslu og eru þeir hreinsaðir úr fiskflökum. Hringormar eru algengir hjá fiskum eins og keilu og þorski en minna  hjá ýsu vegna mismunandi fæðuvals. Þorskur fer um mikið hafsvæði og getur orðið 15-20 ára og þá verið með mikið af hringormum.  

## Heimildir
* Erlingur Hauksson, Hringormar 
* Erlingur Hauksson o.fl. Sníkjuorðmar og fæða fisks, skarfs og sels, Hafrannsóknastofnun, Fjölrit nr. 115, Reykjavík 2005
* Measures, L.N., 2014, Anisakiosis and pseudoterranovosis: Reston, Va., U.S. Geological Survey Circular 1393, 34 p., https://doi.org/10.3133/cir1393
Harðar saga og Hólmverja

**Harðar saga og Hólmverja** er skógarmannasaga eða útlagasaga sem talin er rituð snemma á 14. öld og er varðveitt í skinnhandriti. Harðarsaga var fyrst prentuð á Hólum 1756. 

Sagan gerist í Hvalfirði. Í sögunni er sagt frá fóstbræðrunum Herði og Geir sem fara í útlegð í Geirshólma undan þyrilsnesi. Þar gerðu þeir strandhögg um sveitir en bændur ginntu þá í land í Þyrilsnesi og drápu. Helga Jarlsdóttir kona Harðar og tveir synir hennar syntu í land að ósum Bláskeggsár  og klifu upp í Helguskarð á Þyrli og fóru þaðan yfir í Skorradal.

## Harðar saga og Hólmverja í bókmenntum og listum
Sagan hefur verið yrkisefni skálda og er til eftirfarandi rímur byggðar á sögunni:
* Harðar rímur og Hólmverja eftir Árna Böðvarsson ortar 1764, 16 erindi
* Harðar rímur og Hólmverja eftir Magnús Magnússon í Magnússkógum ortar 1803, 17 erindi
* Harðar rímur og Hólmverja eftir Sigurð Óla Sigurðsson, 12 erindi
* Rímur af Herði Hólmverjakappa og Helgu Jarlsdóttur konu hans eftir Símon Dalaskáld ortar 1951, 353 erindi

Davíð Stefánsson orti kvæði um Helgu Jarlsdóttur (23 erindi). Kristín Steinsdóttir samdi barna- og unglingabókina *Vítahringur Helgusona* en byggir á Harðar sögu.

Íþróttafélagið Hörður Hólmverji stofnað á Akranesi árið 1919 og starfaði í fáein ár.

## Tenglar
*  (Fríða Proppé, M.Paed. ritgerð 2009)
* Harðar saga og Hólmverja (Snerpuútgáfan)
* Harðar saga og Hólmverja (Rafbókavefurinn - sagan á epub formi)
* Blæbrigði Upplestrar (kvæði Davíðs Stefánssonar Helga Jarlsdóttir), Morgunblaðið - 280. tölublað (11.12.1985)
Málbjörg

**Málbjörg** er félag um stam á Íslandi og var stofnað árið 1991. Í félaginu er skráðir fólk sem stamar, aðstandendur og talmeinafræðingar. Málbjörg hefur það markmið að ýta undir umræðu um stam í samfélaginu og sinna fólki sem stamar með því að veita vettvang fyrir sjálfshjálp. Til að ná þessu fram hvetur Málbjörg foreldra til að leita til talmeinafræðinga sem úrræði fyrir börn með stam. Ásamt því er fólk með stam hvatt til að tjá sig meira og þar með gera stam sýnilegra í samfélaginu. Ofan á þetta hefur félagið haldið fræðslu um stam fyrir alla sem óska eftir því t.d. í skólum, leikskólum, á Lionsfundum og Rotaryfundum svo eitthvað sé nefnt.

## Tilvísanir
Tríkínur

**Tríkínur** eru sníkjuþráðormar sem lifa í mönnum og dýrum. Aðeins ein tegund *Trichinella spiralis* var þekkt fram til ársins 1972 en síðar hefur komið í ljós að tegundir eru mun fleiri. Lirfur  koma úr hráu kjöti eða hræjum. Faraldrar hafa komið upp vegna neyslu á svína- og hrossakjöti.  Tríkínur eru ekki landlægar á Íslandi en þó er sérstök Norðurslóðategund Trichina nativa algeng í hvítabjörnum og heimskautaref á Grænlandi og Svalbarða og hefur borist alla vega þrisvar hingað til lands með hvítabjörnum.
Tríkínur valda sjúkdómnum tríkínuveiki (trichinosis), áður þýtt sem purkormasótt.

## Heimildir
* Karl Skírnisson, Um líffræði tríkína og fjarveru þeirra á Íslandi, Náttúrufræðingurinn 83 (3-4) bls. 143-149, 2013
* Karl Skírnisson, Um tríkínur (Trichinella spp.) og leit að þeim á Íslandi  (veggspjald)

## Tenglar
* Kjötið sagt vera frá Spáni en sníkjudýrið hefur aldrei fundist í íslenskum svínum, Bændablaðið - 24. tölublað (18.12.2014)
* trichinella.org
Tríkínuveiki

**Tríkínuveiki** (Trichinosis) er sníkjudýrasjúkdómur sem stafar af tíkínum sem eru hringormar(sníkjuþráðormar).
Mest hætta er á að smit berist í menn á stöðum  þar sem hefð er fyrir að borða hrátt kjöt eða hefð fyrir að reykja kjöt af veiðidýrum og búa til skinku og pylsur. Það er einkum í Frakklandi og Ítalíu og hafa komið upp tríkínufaraldrar en þeir hafa verið raktir til hrossakjötsáts. Þar sem tríkínur eru ekki algengar í hrossum er talið að þar hafi hross étið kjötúrgang eða verið fóðruð á dýrapróteinum (svínakjöti) fyrir slátrun. Tríkínusmit hefur borist í menn úr heimilissvínum (svín sem ekki hafa verið heilbrigðisvottuð)  og úr  villibráð svo sem  villisvínum, skógarbjörnum og greifingjum. Á Grænlandi voru áður mörg tilvik af tríkínuveiki.  Árið 2001 kom þar upp tríkínusmit sem talið talið var vegna neyslu á þurrkuðu kjöti af rostungi.  Talið er að allt að helmingur hvítabjarna á Grænlandi sé smitaður af tríkínum. Hvítabjörn sem skotinn á Hornströndum á Íslandi árið 1963 reyndist smitaður af tríkínum.

## Heimildir
* Karl Skírnisson, Um líffræði tríkína og fjarveru þeirra á Íslandi, Náttúrufræðingurinn 83 (3-4) bls. 143-149, 2013
* Karl Skírnisson, Um tríkínur (Trichinella spp.) og leit að þeim á Íslandi  (veggspjald)
The Stooges

**The Stooges**, einnig þekkt sem **Iggy and the Stooges** var bandarísk rokkhljómsveit sem stofnuð var í Ann Arbor, Michigan árið 1967. Sveitin spilaði hráan stíl af rokki og var þekkt fyrir líflega og villta sviðsframkonu söngvarans, Iggy Pop. Eftir 2 plötur  leystist hljómsveitin stuttlega upp árið 1970 en kom aftur árið 1971 með nýja liðskipan og starfaði til 1974. Bandið kom aftur saman árið 2003 og starfaði til 2016 en þá höfðu nokkrir meðlimir látist. 

The Stooges er talin til frum-pönks og hafði áhrif ýmis pönk og þungarokksbönd. Meðlimirnir fengu viðurkenningu í The Rock and Roll Hall of Fame árið 2010.

## Meðlimir
### Síðasta liðskipan
*Iggy Pop – söngur (1967–1971, 1972–1974, 2003–2016)
*James Williamson – gítar (1970–1971, 1972–1974, 2009–2016)
*Mike Watt – bassi (2003–2016)
*Toby Dammit – trommur og ásláttur (2011–2016)

### Fyrrum meðlimir
*Scott Asheton – trommur (1967–1971, 1972–1974, 2003–2014; dó 2014)
*Ron Asheton  – gítar (1967–1971, 2003–2009), bassi (1972–1974; dó 2009)
*Dave Alexander  – bassi (1967–1970; died 1975)
*Steve Mackay – saxófónn (1970, 2003–2015; dó 2015)
*Bill Cheatham  – gítar (1970; dó í 1990s)
*Zeke Zettner  – bassi (1970; dó 1973)
*Jimmy Recca – bassi  (1971)
*Bob Sheff – hljómborð (1973)
*Scott Thurston – hljómborð (1973–1974; 2010, 2013 sem gestur)
*Tornado Turner – gítar (1973)

## Plötur
*The Stooges (1969)
*Fun House (1970)
*Raw Power (1973)
*The Weirdness (2007)
*Ready to Die (2013)
Iggy Pop

**Iggy Pop**, fæddur **James Newell Osterberg Jr.** 21. apríl, 1947, er bandarískur tónlistarmaður. Iggy hóf ferilinn með ýmsum skólahljómsveitum og spilaði trommur. Hann tók listamannanafnið sitt Iggy úr hljómsveit sinni Iguanas.

Síðar, 1967, stofnaði hann The Stooges sem spiluðu hrátt rokk og var Iggy þekktur fyrir óhefðbundna, óútreiknanlega og villta framkomu á tónleikum. Hann kom fram oftast ber að ofan. Iggy hafði áður hrifist af framkomu Jim Morrison í The Doors á tónleikum. Eftir að The Stooges leystist upp hóf Iggy Pop sólóferil og féll David Bowie til að vinna með sér að fyrstu sólóplötunum. 

Meðal þekktra laga hans eru "Lust for Life" og "The Passenger". Iggy er stundum kallaður *guðfaðir pönksins.* Hann spilaði á All Tomorrows Parties-hátíðinni á Íslandi árið 2015.   

## Sólóskífur
*The Idiot (1977)
*Lust for Life (1977)
*New Values (1979)
*Soldier (1980)
*Party (1981)
*Zombie Birdhouse (1982)
*Blah-Blah-Blah (1986)
*Instinct (1988)
*Brick by Brick (1990)
*American Caesar (1993)
*Naughty Little Doggie (1996)
*Avenue B (1999)
*Beat 'Em Up (2001)
*Skull Ring (2003)
*Préliminaires (2009)
*Après (2012)
*Post Pop Depression (2016)
*Free (2019)
*Every Loser (2023)

## Tilvísanir
Guðmundur Franklín Jónsson

**Guðmundur Franklín Jónsson** (fæddur 31. október 1963) er íslenskur viðskiptamaður og fyrrum stjórnmálamaður. Hann er menntaður í viðskipta- og hagfræði  og hefur meðal annars starfað sem verðbréfamiðlari í Bandaríkjunum og sem hótelstjóri í Danmörku. Hann er meðal annars andsnúinn þriðja orkupakkanum og Evrópusambandinu.

Guðmundur stofnaði stjórnmálaflokkinn Hægri grænir árið 2010 sem að bauð fram í alþingiskosningum 2013 og hlaut 1.7% fylgi. Þó var hann ekki kjörgengur vegna búsetu erlendis en var samt formaður flokksins.

Guðmundur Franklín gaf kost á sér í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík fyrir alþingiskosningarnar árið 2016 en komst ekki á lista.

Þann 20. mars 2016 tilkynnti Guðmundur Franklín að hann ætlaði að bjóða sig fram í forsetakosningunum 2016 en hann náði ekki tilskildum meðmælafjölda. Þann 23. apríl 2020 ákvað hann að bjóða sig fram til forseta í forsetakosningunum 2020 og var hann einn í framboði á móti sitjandi forseta, Guðna Th. Jóhannessyni. Guðmundur Franklín hlaut 7,6% prósent atkvæða á meðan mótframbjóðandi hans hlaut 89,4% atkvæða.

Guðmundur tilkynnti þann 14. október 2020 að hann hyggðist gefa kost á sér í alþingiskosningum 2021 undir formerkjum nýs flokks, Frjálslynda lýðræðisflokksins. Flokkur bauð fram í öllum sex kjördæmum og var Guðmundur Franklín formaður flokksins og oddviti í Reykjavíkurkjördæmi norður. Flokkurinn hlaut einungis 0,4% greiddra atkvæða og daginn eftir kosningarnar ákvað Guðmundur Franklín að hætta öllum afskiptum af stjórnmálum.
## Tilvísanir
Vigursvið

Fyrir vigursvið F(x,y,z)=[f_x(x),f_y(y),f_z(z)]] geturðu sett punkt P=(P_x,P_y,P_z)  og þá muntu fá út vigurinn F(P)=[f_x(P_x),f_y(P_y),f_z(P_z)] og sá vigur mun eiga upptök sín í punktinum P.
Vélin (Nemendafélag)

Vélin er nemendafélag iðnaðar-, véla- og efnaverkfræðinema við HÍ.

Heimasíða: https://velnem.hi.is/  

  
* **Forseti:** Viggó Alexander Cashworth  
* **Gjaldkeri:** Benedikt Arnar Davíðsson  
* **Skemmtanastjóri:** Myrkvi M. W. Stefánsson  
* **Kynningar- og hagsmunafulltrúi:** Elín María Jakobsdóttir  
* **Ritari:** Sigrún Reem Abed  
* **Meðstjórnandi:** Ingunn Marta Þorsteinsdóttir  
  

  
* **Forseti:** Jóhann Steinn Miiller Ólafsson  
* **Gjaldkeri:** Benedikt Arnar Davíðsson  
* **Skemmtanastjóri:** Viggó Alexander Cashworth  
* **Kynningar- og hagsmunafulltrúi:** Dagur Snær Hilmarsson  
* **Ritari:** Heiður Ósk Jósepsdóttir Stanzeit  
* **Meðstjórnandi:** Myrkvi M. W. Stefánsson  
  

  
* **Forseti:** Margrét Maren Guðmundsdóttir  
* **Gjaldkeri:** Andrea Sif Ingimarsdóttir  
* **Skemmtanastjóri:** Arnar Hauksson  
* **Kynningar- og hagsmunafulltrúi:** Ingibjörg Embla Davíðsdóttir  
* **Ritari:** Egill Bjarni Gíslason  
* **Meðstjórnandi:** Bjarni Gramata
Gorvík

**Gorvík** er grunn vík en dýpsta víkin í strandlengjunni sem kennd er við Blikastaðakró. Hún er  á  miðri strandlengjunni á milli eiðisins út í Geldinganes og enda strandlengjunnar. Í Gorvík erog þar er allstór þangfjara  og þar má finna margar þörungategundir. Leirur eru áberandi í Gorvík og þar er mikið um skeljar svo sem hjartaskel og kúfskel og burstaorma eins og sandmaðk og risaskera. Dýralíf er auðugt og þá sérstaklega fuglalíf og er mikið um æðarfugl, máfa og vaðfugla. Margæsir er þar í stórum hópum á fartíma og algengt er að selir liggi þar á skerjum.

Nafnið Gorvík er talið merkja for eða leðja eða sandur. 
## Heimildir
* Gorvík - Lífríki fjörunnar (upplýsingaskilti)
*
Varmárósar

**Varmárósar** eru friðlýst svæði við ósa Varmár í Mosfellsbæ. Varmárósar  voru fyrst friðlýstir árið 1980 til að vernda og viðhalda fitjasefi (Juncus gerardii) og búsvæði þess sem og náttúrulegu ástandi votlendis og sérstöku gróðurfari svæðisins. Friðlandið er 9.76 hektarar og liggur  frá hesthúshverfinu við Varmárbakka og frá göngustíg við reiðhringi út í Varmá og norður fyrir Hestþinghól út í ósinn.

## Heimild
* Varmárósar, Mosfellsbæ (Umhverfisstofnun)
Varmá (Mosfellsbær)

**Varmá** er á sem rennur í gegnum Mosfellsbæ. Varmá er á náttúruminjaskrá frá upptökum til ósa. Í Varmá er fossinn Álafoss. Fossinn er í ánni þar sem  hún liðast í gegnum Álafosskvos. Árið 1896 hófst ullarvinnsla við Álafoss og vegna þeirrar starfsemi var áin stífluð ofan við fossinn. Myndaðist þá dýpi í volgri ánni sem notað var til sundiðkana og dýfinga. Áin er u.þ.b. 8,69 kílómetrar frá upptökum í Bjarnarvatni og endar þar sem hún blandast við Köldukvísl.


{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "LineString",
        "coordinates": [
          [ -21.594915, 64.144777 ],
          [ -21.59586, 64.147062 ],
          [ -21.600323, 64.147362 ],
          [ -21.607189, 64.147137 ],
          [ -21.610794, 64.145451 ],
          [ -21.615, 64.144964 ],
          [ -21.619549, 64.146163 ],
          [ -21.626587, 64.147811 ],
          [ -21.632423, 64.148972 ],
          [ -21.638603, 64.149534 ],
          [ -21.642294, 64.151369 ],
          [ -21.646843, 64.15253 ],
          [ -21.650019, 64.153242 ],
          [ -21.656885, 64.154552 ],
          [ -21.658859, 64.157061 ],
          [ -21.662722, 64.158896 ],
          [ -21.666069, 64.159719 ],
          [ -21.668558, 64.161067 ],
          [ -21.670961, 64.162789 ],
          [ -21.672163, 64.164736 ],
          [ -21.675425, 64.166458 ],
          [ -21.683064, 64.167131 ],
          [ -21.684437, 64.168741 ],
          [ -21.684351, 64.170275 ],
          [ -21.68581, 64.171323 ],
          [ -21.684694, 64.173943 ],
          [ -21.686068, 64.175178 ],
          [ -21.688728, 64.175327 ],
          [ -21.691647, 64.175065 ],
          [ -21.693363, 64.174803 ],
          [ -21.694565, 64.176712 ]
        ]
      }
    }
  ]
}


## Heimildir
* Auglýsing um friðlýsingu Álafoss og Tungufoss
*Umsjónarsamningur um Álafoss (Umhverfisráðuneytið)
Cher

**Cher** (f. **Cherilyn Sarkisian**; 20. maí 1946) er bandarísk söngkona og leikkona. Hún hóf tónlistarferil sinn á miðju hippatímabilinu ásamt eiginmanni sínum, Sonny Bono, og myndaði með honum söngtvíeykið Sonny og Cher. Á ferli sínum hefur hún náð velgengni á sviði þjóðlagatónlistar, diskótónlistar, rokktónlistar, popptónlistar og rafrænnar danstónlistar. Cher hefur jafnframt birst sem leikkona í kvikmyndum og hefur unnið til fjölda kvikmyndaverðlauna, meðal annars nokkurra Golden Globe-verðlauna og til Óskarsverðlauna sem besta leikkonan í aðalhlutverki árið 1988.

Cher varð bæði vinsæl söngkona og tískutákn í Bandaríkjunum á áttunda og níunda áratuginum. Síðasta tónleikaferðalag hennar um heiminn, *Living Proof: The Farewell Tour* (2002–2005) komst í Heimsmetabók Guinness sem tekjuhæsta sýningarferðalag listakonu í sögunni.

Cher er þekkt fyrir djúpa altsöngrödd sína. Hún er eini listamaðurinn sem hefur komist að minnsta kosti einu sinni efst á vinsældalista á hverjum áratugi í Bandaríkjunum frá sjöunda áratugnum. Hún hefur selt rúmlega 100 milljónir hljómdiska á ferli sínum.

## Útgefið efni
### Breiðskífur

### Samvinnuplötur
* *Two the Hard Way* (með Gregg Allman sem Allman and Woman) (1977)
* *Black Rose* (sem aðalsöngvari Black Rose) (1980)

## Tilvísanir

## Tenglar
* 
*
Varmá (Ölfusi)

**Varmá í Ölfusi** er á sem rennur í gegnum Hveragerði og á upptök sín í Henglinum. Varmá er dragá með nokkrum lindáreinkennum. Varmá fær vatn úr Hengladalsá, Reykjadalsá, Grændalsá og Sauðá. Eftir að Varmá hefur  sameinast Sandá nefnist hún Þorleifslækur og rennur í Ölfusá (Ölfusárós), um 6 km frá sjó.  Varmá ásamt Þorleifslæk er um 25 km löng og er fiskgengd um 15 km frá ósi. Jarðhitavatn rennur í ána og gerir hana steinefnaríka og hækkar vatnshitann. Í ánni eru allir íslenskir ferskvatnsfiskar og er sjóbirtingur mest áberandi.

## Heimildir
* Ástand fiskstofna Varmár í Ölfusi í kjölfar klórslyss í nóvember 2007, Veiðimálastofnun
* Magnús Jóhannsson og Benóný Jónsson, Mat á búsvæðum laxfiska ávatnasvæði Varmár og Þorleifslækjar, Veiðimálastofnun 2016
* Gönguleiðir um Hveragerði (kort)
* Gönguleiðir um Hengilsvæðið (kort)
Grændalur

**Grændalur** (einnig þekktur sem **Grænsdalur**) er dalur sem liggur upp af Hveragerði og er hluti af eldstöð sem kennd er við Hengilinn. Dalurinn lokast til norðurs og er Ölkelduháls skammt norðvestan dalbotnsins. Grændalur er vel gróinn og þar er mikið votlendi. Um dalinn rennur Grænadalsá en hún rennur síðan ásamt Hengilsdalsá í Varmá.

## Heimildir
* Grændalur (Náttúrufræðistofnun Íslands)
* Reykjadalir (ferlir.is)
* Gönguleiðir um Hengilsvæðið (kort)
Fitjasef

**Fitjasef** (fræðiheiti: *Juncus gerardii*) er hávaxin tegund sefs. Fitjasef er afar sjaldgæft á Íslandi og finnst aðeins á tveimur stöðum, við Leiruvog í Mosfellssveit og á Knarrarnesi við Eyjafjörð. Annars staðar er fitjasef útbreitt við strendur norðurhvels jarðar og finnst yfirleitt á sjávarfitjum við efstu flóðmörk en finnst einnig fjarri sjó þar sem selta er í jarðvegi.

## Útlit og einkenni
Fitjasef er beinvaxið og hávaxið, 10-40 cm með gulgræn blöð, lin og næstum sívöl blöð. Blómhlífin er dökkrauðbrún og snubbótt, 2,5-4 mm á lengd, og stoðblaðið er styttra en blómskipunin. Fitjasef myndar breiður með skriðulum jarðstönglum.

Fitjasef er skylt stinnasefi og líkist helst því. Þekkja má fitjasef frá stinnasefi á því að fitjasef er með fleiri og fíngerðari blómhnoð auk þess sem stoðblaðið er styttra en blómskipunin.

## Verndun
Stofnstaða fitjasefs í heiminum hefur ekki verið metinn af náttúruverndarsamtökunum IUCN. Á Íslandi finnst fitjasef aðeins á tveimur stöðum og er á válista plantna sem tegund í nokkurri hættu (VU). Fitjasef er friðlýst á Íslandi.

## Tilvísanir
Laxfoss (Norðurá)

**Laxfoss** er foss í Norðurá í Borgarbyggð. Hann er 2,5 km sunnan við fossinn Glanna. Við hann er mikil laxagengd. Komast má að Laxfossi eftir afleggjara frá frá hringveginum og einnig má ganga þangað frá fossinum Glanna og Munaðarnesi. Þar í grendinni finnast plöntusteingervingar og surtarbrandur.

Nálægt bænum er eyðibýlið Laxfoss, sem fór í eyði árið 1981 og var síðasti bærinn sem fór í eyði í Ystu-Tungu. Húsið er í uppgerð og er nú notað sem sumarhús.

## Heimildir
Hoya klossii

***Hoya klossii*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Nýju Guíneu.

## Tilvísanir
Stóra bjarnarvatn

**Stóra-bjarnarvatn** (enska: *The Great Bear Lake* (Slave-tungumál: *Sahtú*; franska: *Grand lac de l'Ours*) er stöðuvatn í Norðvesturhéruðum Kanada. Það er stærsta vatn landsins, fjórða stærsta í N-Ameríku og áttunda stærsta í heimi. Það þekur 31.153 km2, nær um 450 dýpi mest og er íslagt frá nóvember og fram í júlí.

Heitið er komið úr tungumáli Chipewyan-frumbyggja og vísar til grábjarnar.
Stóra þrælavatn

**Stóra-þrælavatn** (enska: *Great Slave Lake*, franska: *Grand lac des Esclaves*) er næststærsta vatn í Norðvesturhéruðum Kanada, dýpsta vatn Norður-Ameríku (614 metrar) og tíunda stærsta vatn heims eða 27.200 km2.
Yellowknife höfuðstaður fylkisins er á bökkum vatnsins sem og fleiri þéttbýlisstaðir. Nafnið Slave eða Slavey er þýðing á því sem Cree-frumbyggjar kölluðu Dene-ættbálk frumbyggja en Cree tóku sér þræla þaðan.

Árið 1930 fannst gull við norðurhluta vatnsins en í kjölfarið byggðist Yellowknife upp.
Vífilsstaðavatn

**Vífilsstaðavatn** er vatn í jökulsorfinni laut í Garðabæ. Vatnið er 27 hektarar. Það er í 38-40 m hæð yfir sjávarmáli. Meðaldýpt vatnsins er 0,5 m. Útfall úr vatninu fer í vestur í Vífilsstaðalæk og rennur til sjávar í Arnarnesvog. Berggrunnur á vatnasviði Vífilsstaðavatns er að mestu grágrýti en innst á svæðinu Vatnsbotnar er bólstraberg og móberg. Vatnið er umlukið holtum á þrjá vegu og eru hlíðarnar brattar  norðan og sunnan megin og lítið undirlendi við vatnið. Áður var í holtunum lítill gróður en nú vex þar lúpína og birki. Mjög lítið yfirborðsvatn rennur í vatnið heldur fær það vatn úr grunnvatni bæði frá  lindum sem eru í vatninu sjálfu og úr lindum í Dýjakrókum sem eru suðaustan við vatnið.

Vatnið og umhverfi þess voru friðlýst árið 2007 og nær friðlýsingin yfir 188 hektara en það eru vatnið og og hlíðarnar að sunnan- og austanverðu upp frá vatninu að meðtöldu Grunnavatnsskarði.
Í vatninu eru sérstæðir stofnar  bleikju, urriða, áls og hornsíla. Hornsílin í vatninu eru mjög sérstök þar sem þau skortir kviðgadda. Glerálar frá Ameríku og Evrópu ganga upp Vífilsstaðalæk í Vífilsstaðavatn og rannsóknir á lífríki vatnsins hafa leitt í ljós að á vatnasviði Vífilsstaðavatns mætast Evrópu- og Ameríkuálar en Ísland er eina landið sem vitað er að það gerist. í Hraunholtslæk við ósinn hefur flatfiskurinn Ósalúra fundist.

Á botni Vífilsstaðavatns mynda vatnaplöntur þéttar breiður og er síkjamari (Myriophyllum alterniforum) ríkjandi. 

Andfuglar verpa við vatnið og mófuglar umhverfis það. Í vatnnu er fjöldi smádýra svo sem efjufló, rykmýslirfur, vatnabobba, vorflugupúpur og blóðsugur.

Umhverfis vatnið er útivistarstígur um 2,6 km. Reist var heilsuhæli (berklahæli) á jörðinni Vífilstöðum og stendur húsið nálægt vatninu.

## Heimildir
* Vífilsstaðavatn Garðabær (Umhverfisstofnun)
* Vífilstaðavatn (Vefsíða Garðabæjar)
* Vífilsstaðavatn (Skógargátt) 
* G. Björnsson, Heilsuhæli - Staðurinn fundinn, Reykjavík - 11. tölublað (17.03.1908)
* Tryggvi Þórðarson, Mengunarflokkun á Vífilsstaðavatni og efsta hluta Vífilsstaðalækjar, 2003, Garðabær
Saimaa

**Saimaa** (sænska: *Saimen*)  er stærsta vatn Finnlands og er í suðausturhluta landsins.   Það er um 4.400 km2 stórt og er fjórða stærsta stöðuvatn Evrópu. Þéttbýlisstaðir við vatnið eru Lappeenranta, Imatra, Savonlinna, Mikkeli, Varkaus og Joensuu. Olavinlinna-kastali er við vatnið. Selurinn hringanóri lifir við það og saimaa-laxategundin.
Ladógavatn

**Ladógavatn** (Aldeigjuvatn í eldra máli) er næststærsta vatn Rússlands (eftir Bajkalvatni) og stærsta vatn Evrópu, 17 891 km2.  Það er í Karelíu austur af landamærum Finnlands og norður af Sankti-Pétursborg. Rússland tók yfirráð yfir Ladógavatni eftir seinni heimsstyrjöld en vatnið hafði verið undir finnskum og áður sænskum yfirráðum.
Toljattí

**Toljattí** (rússneska: Толья́тти) er borg í Rússlandi. Mannfjöldi var um það bil 707 þúsund árið 2018. Borgin hét **Stavrópol við Volgu** til ársins 1964, en þá var hún endurnefnd í höfuðið á ítalska kommúnistaleiðtoganum Palmiro Togliatti.
Krasnodar

**Krasnodar** (rússneska: Краснода́р) er borg í Rússlandi. Mannfjöldi var um það bil 1,55 milljónir árið 2025.

## Tilvísanir
Úljanovsk

**Úljanovsk** (rússneska: Ульяновск) er borg í Rússlandi og höfuðstaður Úljanovskfylkis. Mannfjöldi var um það bil 626 þúsund árið 2018. Borgin var fæðingarstaður Vladímírs Lenín, fyrsta leiðtoga Sovétríkjanna.

Borgin hét upphaflega **Símbírsk** (rússneska: Симбирск) en nafni hennar var breytt eftir dauða Leníns árið 1926. Nafnið Úljanovsk er dregið af upphaflegu ættarnafni Leníns, Úljanov.
Ízhevsk

**Izhevsk** (rússneska: Иже́вск) er borg í Rússlandi. Mannfjöldi var um það bil 648 þúsund árið 2018.
David Walliams

**David Walliams** (f. 20. ágúst 1971) er breskur barnabókahöfundur og grínisti. Hann þekktur fyrir gamanþætti í sjónvarpi af ýmsu tagi svo sem sketsaþættina Little Britain, Come fly with me og Rock profile. Hann er einnig einn dómara í Britain's Got Talent síðan 2012. Árið 2008 byrjaði hann að skrifa barnabækur og eru þær sumar hverjar frægar útum allan heim.

## Listi yfir barnabækur
Urriðavatn (Garðabær)

**Urriðavatn** er mjög grunnt vatn vestan Urriðaholts í Garðabæ. Vatnið er einnig nefnt Urriðakotsvatn eða Urriðakotstjörn. Urriðavatn myndaðist fyrir um 7300 árum þegar Búrfellshraun rann  og hraun rann inn í dalverpi til móts við Urriðakot og stíflaði vatnið. Flatarmál vatnsins er um 13 hektarar, meðaldýpt þess er 0,70 m og mesta dýpi 0,90 m. Hæð þess yfir sjávarmáli er 29-30 m. Urriðavatn og aðliggjandi hrauðjaðar og votlendi er á náttúruminjaskrá. Vatn sem berst í Urriðavatn er að mestu leyti að uppruna yfirborðsvatn sem berst frá um 2 ferkílómetra vatnasviði í kringum vatnið. Innstreymi í vatnið kemur úr lindum í votlendinu kringum vatnið og tveimur lækjum sem falla í vatnið að sunnaverðu. Afrennsli úr vatninu er að mestu um Stórakrókslæk (Kaplakrikalæk) en auk þessu sígur grunnvatn úr vatninu gegnum hraunið fyrir norðan það. Árið 1973 eða 1974 var mannhæðarháum garði ýtt upp við útfall vatnsins og Stórakrókslækur settur í steyptan stokk. 

Mikil gróska er í rótföstum háplöntum á botni vatnsins og síkjamari (Myriophyllum alterniflorum) þar allsráðandi en einnig er þar fjallnykra (Potamogeton alpinus) og þráðnykra (Potamogeton filiformis). Í vatninu eru tvær fisktegundir urriði og hornsíli. Mikið fuglalíf er við vatnið. Yfir 20 tegundir fugla hafa reglulega búsetu við vatnið eða hafa sést þar öðru hvoru. Flórgoði verpir stundum á vatninu.
## Heimildir
* urridaholt.is (vefur)
* Gönguleiðakort kringum Urriðavatn (hluti)
* Hilmar J. Malmquist, Finnur Ingimarsson og Haraldur Rafn Ingvason, Grunnrannnsókn á lífríki Urriðavatns, 2006, Náttúrustofa Kópavogs(fjölrit)
Urriðavatn (Egilsstaði)

**Urriðavatn** við Egilsstaði er vatn sem er um 1,1 km² að flatarmáli.  Mest dýpt vatnsins er um 15 m. og stendur vatnið í um 40 m. hæð yfir sjávarmáli. Í vatnið renna Hafralónslækur og Merkilækur en  útfall vatnsins er  Urriðavatnslækur. Árið 2019 opnaði nýstárleg sundlaug í og við Urriðavatn sem heitir Vök Baths.
Hamarskotslækur

**Hamarskotslækur** er lækur sem rennur í gegnum Hafnarfjörð. Hann á upptök sín í tveimur kvíslum. Önnur kvíslin er kölluð Kaplakrikalækur og rennur úr Urriðakotsvatni og á suðurbrún Garðahrauns um Kaplakrika og síðan í stefnu  eins og Reykjanesbraut  í Setbergshverfinu vestanverðu og kallast þá Setbergslækur. Hin kvíslin kemur upp í Lækjarbotnum syðst í Stekkjarhrauni, rennur  norður meðfram hrauninu og sameinast Setbergslæk í Þverlæk fyrir neðan Setbergsskóla. Hamarskotslækur rennur fyrir neðan Kinnahverfi og um Hörðuvelli og með Hamrinum og síðan út í sjó.

Árið 1904 var fyrsta rafstöð til almenningsnota reist á Íslandi með því að virkja Hamarskotslæk. Jóhannes Reykdal trésmiður stíflaði lækinn  við Brekkuna undir Hamrinum og notaði rafmagnsframleiðslu í til að rafvæða 15 hús. Síðar var Hörðuvallastífla gerð ofar í læknum og þar reist stærri rafstöð byggð 1906 til að knýja trésmíðavélar Reykdals og raflýsa hús í bænum.  Einnig var sett upp  íshús við Hörðuvallastíflu til að sem nýta ísinn á læknum.

Eftir að slys þar sem tvö börn voru hætt komin í apríl 2015 þegar þau  festust í hyl í affalli Reykdalsstíflu í Hamarkotslæk var lónið tæmt tímabundið þar til úrbætur höfðu verið gerðar á stíflunni.

Hamarkotslækur er þekkt kennileiti í Hafnarfirði og skipti bænum í tvennt. Svona var landslagi  lýst árið 1958: „Eftir miðjum bænum rennur Hamarskotslækur. Norðan lækjarins er landslagið frábrugðið því sem er sunnan hans. Að norðanverðu er hraunið úfið og hrikalegt. Stórar hraunborgir og drangar með gjótum og kvosum á milli einkenna landslagið. Fyrir sunnan lækinn, mitt í byggðinni, rís Hamarinn, há og fögur klettaborg, sem setur tignarsvip á bæinn. Þar fyrir sunnan taka við hólar og hæðir og gamalt hraun.“ 

## Heimildir
* Lækurinn okkar, Alþýðublað Hafnarfjarðar - Jólablað 1957 (17.12.1957)
* Áhugaverðir staðir (Vefsíða hafnarfjarðar)
* Stundin 19.apríl 2015

## Tilvísanir
Ásgeir Sigurðsson (snikkari)

**Ásgeir Sigurðsson** (eða **Ásgeir snikkari**) (1650 - eftir 1712) var hreppstjóri og lögréttumaður á Ósi, Staðarhreppi, Strandasýslu, 1703 og einnig 1704. Í Blöndu er hann sagður „víðförlastur [..] allra íslenzkra sveitabænda á 17. öld, að Jóni Indíafara undanskildum“. Í Jarðabók Árna og Páls sem skráð var í Mosfellshreppi í Kjós í júní 1704 var Ásgeir sagður ‘snitkari’ og búandi á Ósi en Ásgeir var þá eigandi hluta af jörðinni Norður-Reykjum í Mosfellssveit.

Ásgeir var fæddur í Rauðsdal á Barðaströnd um 1650. Hann var kominn af Magnúsi prúða Jónssyni, sýslumanni í Ögri og síðari konu hans, Ragnheiði Eggertsdóttur lögmanns, Hannessonar. Þegar hann var 18 ára að aldri fór hann utan til trésmiðanáms í Kaupmannahöfn og hélt hann dagbækur um ferð sína um meginland Evrópu og hafa hlutar hennar verið prentaðar og segir þar af ævintýrum hans sem iðnsveins. Kona Ásgeirs var Helga Árnadóttir, frá Ósi, og eignuðust þau tvær dætur, Hallbjörgu og Steinunni, sem fjölmennar ættir eru frá komnar. Dóttir Hallbjargar og manns hennar, Jóns Hannessonar í Reykjarfirði í Vatnsfjarðarsveit, var Anna, móðir Ásgeirs Þorsteinssonar á Rauðamýri í Nauteyrarhreppi, en sonarsonur hans var Ásgeir skipherra og kaupmaður, er stofnaði Ásgeirsverslun á Ísafirði.
Christian Nodal

**Christian Jesús González Nodal** (f. Caborca, Sonora, 11. janúar 1999) er mexíkóskur söngvari og lagasmiður.
Selvogsgata

**Selvogsgata** er gönguleið milli Hafnafjarðar og Selvogs í Árnessýslu. Fyrr á tímum var leiðin kölluð Grindaskarða- eða Kerlingarskarðsvegur og einni Selvogsmannaleið. Leiðin var farin þegar bændur í Selvogi sóttu kaupstað í Hafnarfirði og vermenn fóru á verstað. Þegar brennisteinsvinnsla var í Brennisteinsfjöllum um miðja 19. öld var brennisteinn fluttur eftir gönguleiðinni til Hafnarfjarðar og fluttur þaðan í skip.
## Heimild
* Selvogsgata Leiðarlýsing (Hraunavinir)
Fossárdalur

'''Fossárdalur getur meðal annars átt við:

*Fossárdalur (Berufirði)
*Fossárdalur (Þjórsárdal)
*Fossárdalur (Hvalfirði)
Álfsnes

**Álfsnes** er nes á Kjalarnesi í Reykjavík. Fyrir sunnan Álfsnes er Leiruvogur og fyrir norðan er Kollafjörður. Á þessu svæði voru jarðirnar Álfsnes og Þerney. Hjáleigur Álfsness voru Glóra og Háheiði. Hjáleigur Þerneyjar voru Landakot sem var í Þerney og  Sundakot og Víðines sem voru á  Kjalarnesi.

Á milli Álfsnes og Þerneyjar er Þerneyjarsund en þar var höfn á miðöldum, í túnfætinum á Sundakoti. Þegar útflutningur á skreið hófst frá á fyrri hluta 14. aldar þá urðu til hafnir sem lágu vel við sjósókn eins og Þerneyjarsund. Í annálum er á nokkrum stöðum minnst á Þerneyjarsund. Í Kjalnesinga sögu  sem talin er rituð á 14. öld  segir:  „Eftir það býr Örlygur ferð sína og er frá ferð hans það fyrst að segja að allt gekk eftir því sem biskup sagði. Hann tók í Þerneyjarsundi höfn. Síðan fór hann að finna Helga bjólu og tók hann vel við honum. Reisti Örlygur þar nú bú og kirkju og bjó þar síðan til elli.“

Býlið Glóra (einnig nefnt Urðarholt)  er talið  vera farið í eyði laust fyrir aldamótin 1900. Eyðibýlið er norður undir Glóruholti í aflíðandi grasi gróinni brekku. Leifar af nokkrum hringlaga grjóthlöðnum fiskbyrgjum eru á vestanverðu Glóruholti en byrgin voru til að þurrka fisk eða geyma á meðan hann beið útflutnings.

Fyrirhugað er að Björgun flytji starfsemi sína á Álfsnes en fyrirtækið vinnur efni úr  námum á sjávarbotni. Gert er ráð fyrir höfn með viðlegukanti
fyrir  sanddæluskip og efnisflutningaskip. 
## Heimildir
* Anna Lísa Guðmundsdóttir og Margrét Björk Magnúsdóttir,Fornleifaskráning á efnisvinnslusvæði við Álfsnesvík Þerneyjarsundi, Borgarsögusafn Reykjavíkur skýrsla nr. 191 
* Landfylling og höfn fyrir efnisvinnslusvæði  Björgunar á Álfsnesi (2018) 
* Sindri Ellertsson Csillag, Fornleifaskráning vegna fyrirhugara framkvæmda í Álfsnesi í Reykjavík, Desember 2008
Antifa

**Antifa** eða **ANTIFA** er hreyfing vinstrisinnaðra aðgerðarsinna sem berjast gegn fasisma. Hreyfingin samanstendur af sjálfstæðum hópum aðgerðarsinna sem stefna að því að ná fram markmiðum í stjórnmálum með beinum aðgerðum fremur en gegnum hefðbundnar umbótaleiðir. Aðgerðasinnar nota ýmis konar mótmælaaðferðir svo sem starfrænar aðgerðir, eignaspjöll og líkamlega valdbeitingu og ofsóknir gagnvart þeim sem eru taldir fasistar, rasistar eða öfga-hægrimenn. Félagar sem taka þátt í Antifa eru flestir andstæðingar kapítalisma og hallir undir ýmis konar hugmyndafræði svo sem anarkisma, maxisma, sósíalisma og jafnaðarstefnu.

Antifa eru ekki eiginleg samtök heldur regnhlífahreyfing án sameiginlegrar forystu sem telur til sín margvíslega hópa og einstaklinga. Hreyfingin er aðeins lauslega tengd og lýtur engri sameiginlegri forystu né beinu samstæðu skipulagi. Samfélagshópar sem kenna sig við Antifa deila hins vegar með sér „úrræðum og upplýsingum um aðgerðir öfgahægrisinna yfir fylkis- og ríkislandamæri í gegnum tengslanet og óformleg trausts- og samstöðusambönd“. Aðgerðasinnar hafa gjarnan skipulagt viðburði undir formerkjum Antifa á samfélagsmiðlum og vefsíðum. Sumir aðgerðasinnar hafa þróað sérstök tengslanet eða dulmálsskilaboð eins og á skilaboðaþjónustunni Signal.

Chauncey Devega, blaðamaður á fréttasíðunni *Salon*, lýsti Antifa sem „skipulagsaðferð“ fremur en sem hópi fólks. Antifa-hreyfingin hefur vaxið verulega frá því eftir forsetakosningarnar í Bandaríkjunum 2016. Í ágúst árið 2017 voru um 200 hópar í Bandaríkjunum sem kenna sig við Antifa.

Antifa hefur verið kennt við ofbeldisfull mótmæli þar sem hægrisinnuðum einstaklingum er boðið að tala og þær aðgerðir hafa valdið því að Antifa sé sakað um notkun á fasískum aðferðum til að þagga niður í pólítískum andstæðingum sínum. Þann 29. júní 2019 voru meðlimir Antifa ásakaðir um að ráðast á þekktan blaðamann fyrir að fjalla um Antifa á neikvæðan hátt með því að kasta í hann mjólkurhristingi. 

Ýmsar órökstuddar samsæriskenningar hafa orðið til um Antifa-hreyfinguna, meðal annars um að hún hafi átt sök á villieldum í Kaliforníu árið 2020 og að hún hafi borið sök á skemmdarverkum og ránum sem framin voru í George Floyd-mótmælunum árið 2020. Íhaldsmenn og hægrimenn í Bandaríkjunum hafa jafnframt margsinnis sakað meðlimi Antifa ranglega um að standa á bak við ofbeldisverk sem í raun voru framin af öfgahægrimönnum. Meðal annars var því haldið fram að Antifa hafi staðið á bak við manndráp á mótmælum hægrisinnaðra öfgahópa í Charlottesville árið 2017 sem í raun var framið af nýnasískum stuðningsmanni Donalds Trump Bandaríkjaforseta, auk þess sem haldið var fram að dulbúnir meðlimir Antifa hefðu staðið á bak við árás á Bandaríkjaþing árið 2021 þrátt fyrir að ótvírætt sé að sú árás hafi verið framin af hægrisinnuðum stuðningsmönnum Trumps.
 
## Heimild
* Grein um Antifa á ensku Wikipedia.

;Tilvísanir
Trésmíði

**Trésmíði** er sú iðn að smíða byggingar, húsgögn, nytjahluti og skrautmuni úr timbri.  Meðal algengra verkfæra trésmiða eru hamar, sög, bor, hefill, öxi og sporjárn, en nú nota smiðir einnig vélar sem auka afköst og spara vinnu, svo sem fræsara, hjólsög og borvél. Löggiltar iðngreinar sem telja má til trésmíða eru húsasmíði og húsgagnasmíði.
Erla Ruth Harðardóttir

**Erla Ruth Harðardóttir** (f. 1960) er íslensk leikkona. 

## Ferill í íslenskum og sjónvarpsþáttum og kvikmyndum
Halldóra Geirharðsdóttir

**Halldóra Geirharðsdóttir** (fædd 12. ágúst 1968) er íslensk leikkona og tónlistarkona. Hún útskrifaðist úr Leiklistarskóla Íslands árið 1995. Á 10. áratug 20. aldar var Halldóra meðlimur hljómsveitarinnar Risaeðlunnar og spilaði á saxófón og söng.
Hún er með stöðu sem prófessor við sviðslistadeild Listaháskóla Íslands.

Halldóra var tilnefnd til Evrópsku kvikmyndaverðlaunanna árið 2018 fyrir kvikmyndina Kona fer í stríð og vann til verðlauna á samnefndum hátíðum í Montreal og Valladolid. Hún hefur unnið ýmis Edduverðlaun fyrir hlutverk sitt í kvikmyndum.

## Valdar kvikmyndir og þættir
*Djöflaeyjan (1996)
*Englar alheimsins (2000)
*Mávahlátur (2001)
*Regína (2001)
*Maður eins og ég (2002)
*Njálssaga (2003)
*Veðramót (2007)
*Reykjavik Whale Watching Massacre (2009)
*Hamarinn (þættir, 2010) 
*Heimsendir (þættir, 2011)
*Kurteist fólk (2011)
*Málmhaus (2013)
*Hross í oss (2013)
*Fangar (þættir, 2017)
*Ófærð (þættir, 2016-2019)
*Kona fer í stríð 2018
*Allra síðasta veiðiferðin 2022
*Afturelding 2023

## Tenglar
Halldóra á Internet movie database
Tromsø IL

**Tromsø  IL** (Tromsø Idrettslag)  er knattspyrnufélag frá Tromsø sem var stofnað 15. september 1920. Félagið spilar heimaleiki sína á Alfheim Stadion sem opnaði á árið 2007. 
Búningur liðsins er rauð og hvít skyrta, hvítar buxur og hvítir sokkar. Tryggvi Guðmundsson lék með félaginu 1998-2000

## Tenglar
* https://www.til.no/
Garðahraun

**Garðarhraun** er hraun í Garðabæ sem er huti Búrfellshrauns. Hraunið á upptök sín í Búrfellseldstöðinni og er talið um 8000 ára gamalt. 

Í Garðahrauni hefur varðveist  hluti af stíg  sem kallaður er Atvinnubótastígur en það var vegur sem átti að liggja milli Reykjavíkur og Hafnarfjarðar og var ráðist í gerð hans á kreppuárunum. Vegurinn var aldrei kláraður. Þetta var gríðarmikil framkvæmd á sinni tíð og er stígurinn átta metra breiður með vönduðum hleðslum yfir hraungjótur.

## Heimild
* Garðahraun, Garðabæ (Umhverfisstofnun)
Atvinnubótastígur

**Atvinnubótastígur** er stígur sem upphaflega átti að liggja frá Suðurlandsbraut í Reykjavík að Lækjargötu í Hafnarfirði. Byrjað var að vinna við stíginn þann 1. febrúar 1918 en haustið áður veitti ríkisstjórnin sveitastjórnum dýrtíðarlán svo þær gætu ráðið fjölskyldumenn í vinnu. Á stígnum átti að vera sjö metra breiður vegur sem væri þannig að járnbrautarteinar væru austan megin  en vestan megin vegarins  væri fyrir umferð  ökutækja og reiðmenn. Vegurinn var aldrei kláraður. Hluti af stígnum (420 m) hefur varðveist í Garðahrauni. Er sá kafli átta metra breiður með vönduðum hleðslum yfir hraungjótur.

Í Morgunblaðinu 12. janúar 1918 segir: „Dýrtíðarvinna. 235 menn eru nú í dýrtíðarvinnu. Er unnið að grjótmulningi, holræsagerð og undirbúningi hins nýja Hafnarfjarðarvegar. Þessa síðustu dagana hafa þó verið vanhöld á verkamönnum vegna kuldans. Sumir alls eigi komið til vinnu, en aðrir farið um miðja daga og sumir þá allmjög kaldir.“

Göngustígur í Garðahrauni upp í Urriðaholt og Heiðmörk liggur þvert á Atvinnubótastíginn.

## Heimildir
* Garðabær vefsíða 30. nóvember 2011
* Vegurinn sem aldrei varð (Hraunavinir)

## Tilvísanir
Félagsstofnun stúdenta

**Félagsstofnun stúdenta** er sjálfseignarstofnun og er nafnið oft stytt í FS. FS var stofnuð með lögum nr. 33, 1968 og tók formlega til starfa 1. júní sama ár. Aðild að stofnuninni eiga allir skráðir stúdentar við Háskóla Íslands, Háskólinn og Menntamálaráðuneytið. FS veitir stúdentum og háskólasamfélaginu ýmsa þjónustu með sínum rekstri: kaffistofur, Háma sem er mötuneyti á Háskólatorgi, Stúdentakjallarinn, Bóksala stúdenta, leikskólar og stúdentagarðar. 

Stjórn FS er skipuð fimm fulltrúum, þremur tilnefndum af stúdentum, einum á vegum HÍ og einum á vegum Menntamálaráðuneytisins. 

Framkvæmdastjóri FS er Guðrún Björnsdóttir.
Heiða Rún Sigurðardóttir

**Heiða Rún Sigurðardóttir** (fædd 22. maí 1987) einnig þekkt undir sviðsnafninu  **Heida Reed** er íslensk leikkona og fyrirsæta. Hún lærði leiklist í Drama Centre London. Hún er þekkt fyrir leik sinn í íslensku þáttaröðinni Stellu Blómkvist og bresku þáttarröðinni Poldark. Einnig landaði hún aðalhlutverki í glæpaseríunni FBI International.

## Ferill í þáttum og kvikmyndum
### Kvikmyndir
*Dance Like Someone's Watching	(stuttmynd, 2010)
*One Day (2011)
*Vampyre Nation (2012)	
*Eternal Return (2013)
*Against the Ice (2022)

### Þættir
*DCI Banks (2012)	
*Jo (2013)
*Silent Witness (2014)
*Hraunið (2014)	
*Poldark (2015–2019)
*Toast of London (2015)
*Death in Paradise (2016)
*Stella Blómkvist (2018)	
*Stella Blómkvist II (2021)
*FBI International (2021)
Kevin Keegan

**Joseph Kevin Keegan**  (fæddur 14. febrúar 1951) í Doncaster er enskur knattspyrnustjóri og fyrrum leikmaður sem lék sem sóknarmaður. Hann var mest áberandi sem leikmaður á ferlinum þegar hann spilaði með Liverpool árin 1971-1977 þar sem hann vann Ensku úrvalsdeildina þrisvar, og Meistaradeild Evrópu einu sinni. Hann lék þó einnig með Hamburger Sportverein og Newcastle United ásamt því að spila 63 leiki fyrir enska landsliðið. 

Sem knattspyrnustjóri er hann mest þekktur fyrir störf sín hjá Newcastle United á árunum 1992-1997, þar sem hann byggði upp lið sem var þekkt fyrir að spila skemmtilegan fótbolta og var oft kallað *entertainers*. Honum tókst næstum því að vinna deildina árið 1995/96. Keegan var einnig landsliðsþjálfari Englands 1999-2000.

## Titlar
### Félagslið
## Liverpool
* Enskur meistari: 1973, 1976, 1977
Bikarmeistari: 1974
* Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu: 1973, 1976
* Meistaradeild Evrópu: 1976

## Hamburger SV
* Þýskur Meistari: 1979

### Landslið
England (Leikmaður)
* Landsleikir: 63 (21 Mark)
 
## Sem Þjálfari
## Newcastle United
*Enska meistaradeildin 1992/93
## Fulham
*League One 1998/99
## Manchester City
Enska meistaradeildin  2001/2002

### Einstaklingsverðlaun
* Ballon d'Or: 1978, 1979
* Valin í Hall of fame enskrar knattspyrnu  2002
Oddný Sturludóttir

**Oddný Sturludóttir** (fædd 12. ágúst 1976) er aðjúnkt við Menntavísindasvið Háskóla Íslands. Hún var borgarfulltrúi Samfylkingarinnar á árunum 2006-2014, fyrst sem varaborgarfulltrúi en varð borgarfulltrúi þegar Stefán Jón Hafstein fór í leyfi. og var formaður skóla- og frístundaráðs Reykjavíkurborgar. Áður átti hún feril í listum en hún var meðlimur hljómsveitarinnar Ensími þar sem hún lék á hljómborð og söng. Hún er einn höfunda bókarinnar Dís sem gerð var kvikmynd eftir. Hún var einn handritshöfunda gamanþáttanna Stelpurnar. 

## Heimildir
Anastasio Somoza

**Anastasio Somoza** getur átt við eftirfarandi:
* Anastasio Somoza García, einræðisherra Níkaragva frá 1936–1956.
* Anastasio Somoza Debayle, einræðisherra Níkaragva frá 1967–1979.
Sigurður Atli Sigurðsson

**Sigurður Atli Sigurðsson** (f. 31. mars, 1988) er íslenskur myndlistarmaður. Hann stundaði nám við Listaháskóla Íslands á árunum 2008-2011 og meistaranám við École Supérieure d'Art et de Design Marseille-Méditerranée á árunum 2011-2013. Hann hefur tekið þátt í ýmsum sýningum á Íslandi, í Evrópu og Bandaríkjunum. Árið 2015 stofnaði hann Prent & vini ásamt myndlistarmanninum Leifi Ými Eyjólfssyni. Prent & vinir hafa haldið utan um jólasýningarnar í Ásmundarsal og ýmsar aðrar sýningar, námskeið og viðburði. Sigurður Atli hefur kennt við Listaháskóla Íslands frá 2016.
Jóhannes Haukur Jóhannesson

**Jóhannes Haukur Jóhannesson** (f. 26. febrúar 1980) er íslenskur leikari. Hann útskrifaðist úr leiklist frá Listaháskóla Íslands árið 2005.

Jóhannes er þekktastur utanlands sem persónan Lem Lemoncloak í Game of Thrones. Hann var tilnefndur sem leikari ársins árið 2013 fyrir Svartur á leik. Hann á feril í Þjóðleikhúsinu og hefur meðal annars leikið í Littlu hryllingsbúðinni og Rocky Horror. Fyrsta alþjóðlega kvikmynd hans var Noah (2014) og hefur hann leikið í fjöldamörgum enskumælandi kvikmyndum síðan.

## Kvikmyndaferill
*Reykjavík-Rotterdam (2008)	
*Bjarnfreðarson (2009)		
*Svartur á leik (2012)	
*Noah (2014)
*Atomic Blonde	(2017)	
*I Remember You	(2017)	
*Alpha (2018)	
*The Sisters Brothers (2018)	
*Where'd You Go, Bernadette (2019)	
*The Good Liar (2019)
*Bloodshot (2020)	
*Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga (2020)
*Infinite (2021)
## Þættir og sjónvarpsmyndir
*Marteinn  (2009)
*Réttur(2009-2010)	
*Latibær (2013)
*Journey's End (2013)
*A.D. The Bible Continues (2013)	
*Game of Thrones (2016)
*The Last Kingdom (2017)
*Stella Blómkvist (2017-2021)
*The Innocents (2018)
*Origin (2018)
*Cursed (2020)
*Vikings: Valhalla (2022-2023), 15 þættir
*The Witcher (2023), 1 þáttur
*Those about to die (2023)
*Vigdís (2025)

## Tengill
*Jóhannes á Internet movie database
Bringa (Þjórsárdal)

**Bringa** er höfði í Þjórsárdal undir Hagafjalli eins og Gaukshöfði. Á gamla hundraðkrónuseðlinum er teiknuð mynd af fjárrekstri og Bringa í bakgrunni. 

## Tilvísanir
Æðaskóf

**Æðaskóf** (fræðiheiti *Peltigera venosa*) er flétta af engjaskófarætt. Hún er algeng á Íslandi og finnst á láglendi og upp í 1530 m hæð. Æðaskóf vex í deigum jarðvegi, oftast á þverhnýptum eða slútandi stöðum.

## Tenglar
* Æðaskóf peltigera-venosa (Náttúrufræðistofnun Íslands) 
* Peltigera venosa (Lichens of Wales)

## Tilvísanir
Húnavatn

**Húnavatn** er vatn í Húnaþingi skammt frá Húnaós. Í Húnavatn renna Vatnsdalsá og Laxá á Ásum. Skammt frá Húnavatni eru Þingeyrar og lá  þjóðbraut þar um og yfir vaðið á Húnavatni lágu leiðir frá Vatnsnesi yfir Bjargaós. Landnámsmaðurinn Ingimundur gamli fann hvítabjörn og tvo húna á Húnavatni og nefndi vatnið eftir þeim. Hann fór með dýrin til Noregs og gaf Haraldi hárfagra og fékk í staðinn skipið Stíganda.
Símferopol

**Símferopol** (rússneska: Симферопoль, úkraínska: Сімферополь) er borg á suðvesturhluta Krímskaga við Svartahaf. Mannfjöldi var um það bil 332 þúsund árið árið 2014.
Hoya lanceolaria

***Hoya lanceolaria*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Nýju-Guíneu.

## Tilvísanir
Lúhansk (borg)

**Lúhansk** (úkraínska: Луганськ, rússneska: Луганск) er borg í Úkraínu. Mannfjöldi var um það bil 400 þúsund árið 2021.
Þær tvær

***Þær tvær*** voru íslenskir sketsaþættir leiknir og skrifaðir af Völu Kristínu Eiríksdóttur og Júlíönu Söru Gunnarsdóttur. Seríurnar urðu tvær, sumarið 2015 og haustið 2016 og voru sýndir á Stöð 2. Í fyrstu seríunni voru 6 þættir og annarri 8 þættir. Leikstjóri var Jón Grétar Gissurarsson.
Hítardalur (dalur)

**Hítardalur** er  dalur á Vesturlandi, rétt suðaustan Snæfellsness. Þar er samnefnt höfuðból
Samkvæmt þjóðsögu bjó tröllkonan Hít í Hundahelli í Bæjarfelli. Jeppafært er eftir dalnum að Hítarvatni og rennur Hítará um dalinn. Þekja hraun botn dalsins og er þar tjaldsvæði. Dalurinn var friðaður um 1990.

Þann 7. júlí árið 2018 féll stór skriða úr Fagraskógarfjalli og niður í dalinn. Við það stíflaðist Hítará tímabundið og fann hún sér nýjan farveg. Skriðan er ein sú stærsta sem hefur fallið á sögulegum tíma. 

Til stendur að græða uppblásturssvæði í dalnum kjarri 

## Tenglar
*Nat.is - Hítardalur 

## Tilvísanir
Tröllakirkja

Tröllakirkja getur átt við:
*Tröllakirkja (við Holtavörðuheiði)
*Tröllakirkja (Hítardal)
*Tröllakirkja (bók) eftir Ólaf Gunnarsson
Hlíðarvatn (Selvogi)

**Hlíðarvatn** í Selvogi er vatn í Ölfusi nálægt Strandakirkju. Vatnið stendur í Selvogi skammt frá sjó. Hlíðarvatn er 332 hektarar að flatarmáli, meðaldýpi þess er um 2,9 metrar og mesta dýpi er fimm metrar Afrennsli úr vatninu er Vogsós. Saltstyrkur í vatninu er fimmfaldur miðað við önnur fersk lindarvötn. Vatnið er frjósamt og vinsælt veiðivatn, mikil bleikjuveiði er í vatninu.

Suðurstrandavegur(vegur 427) liggur meðfram vatninu að sunnan en norðan megin vatnsins liggur Hlíðarendavegur(vegur 380).
Hlíðavatn og jarðirnar fjórar sem umlykja vatnið eru í eigu Strandakirkju. Það eru jarðirnar Hlíð og Stakkahlíð og Vogsósar I og II. Í Vogsósum bjó séra Eiríkur Magnússon (Eiríkur í Vogsósum) sem talinn var göldróttur. 

## Tenglar
* Hlíðarvatn (upplýsingabæklingur 2012)
* Kort af Hlíðarvatni í Selvogi
Timo Werner

**Timo Werner** (fæddur 6. mars 1996) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar sem framherji með RB Leipzig. Hann hóf atvinnumannaferil sinn með VfB Stuttgart og varð yngsti leikmaður þess og sá yngsti til að skora fyrir félagið. Werner vakti athygli með RB Leipzig þar sem hann var markahrókur.

Árið 2020 var hann orðaður við Liverpool FC en Chelsea FC tókst að hreppa hann sumarið. Werner stóð ekki fyllilega undir væntingum en hann gekk í gegnum 14 leikja markaþurrð á miðju tímabilinu 2020-2021. Werner var í byrjunarliðinu sem vann 1-0 sigur á Manchester City í Meistaradeild Evrópu 2021.

Hann sneri aftur til Leipzig sumarið 2022.

## Tilvísanir
Pfalz

**Pfalz** er hérað í Suðvestur-Þýskalandi sem nær nokkurn veginn yfir syðsta hluta þýska sambandslandsins Rínarland-Pfalz. Héraðið er 5.451 ferkílómetrar að stærð og þar búa um 1,4 milljónir. Helstu borgir og bæir eru Ludwigshafen, Speyer, Landau, Frankenthal og Neustadt.

Pfalz var greifadæmi frá miðöldum og kjörfurstadæmi innan Heilaga rómverska ríkisins þannig að Pfalzgreifar (sem héldu hirð í Heidelberg) áttu eitt atkvæði við kjör nýs keisara. Bæverska aðalsættin Wittelsbach-ætt ríkti yfir Pfalz nær samfleytt frá 1215 til 1803. Eftir ósigur Napóleons í orrustunni um Leipzig 1813 varð Pfalz eitt af héruðum Konungsríkisins Bæjaralands og síðan hluti af Þýska keisaradæminu 1871. Eftir Síðari heimsstyrjöld var Pfalz skilið frá Bæjaralandi og sameinað við Rheinhessen og Rínarhéruðin í sambandslandinu Rínarland-Pfalz.