open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ISO 3166

**[[ISO]] 3166** er þriggja hluta staðall sem skilgreinir landfræðilega kóðun á nöfnum landa og tengdra svæða, og skiptingu þeirra.

* ISO 3166-1 kóðar fyrir lönd og tengd svæði, fyrst gefinn út árið 1974.
* ISO 3166-2 skilgreinir kóða fyrir skiptingu hvers lands og tengdra svæða.
* ISO 3166-3 eru kóðar sem að tekið hafa við af kóðum sem skilgreindir voru samkvæmt ISO 3166-1.

## Tengt efni
* ISO 639 - Kóðar fyrir tungumál.

## Tenglar
* Frá ISO vefsíðunni
** ISO 3166 Skrifstofan 
** ISO 3166 og Þú
** Framkvæmdir á ISO 3166-1
* Landakóðar
Desmond Dekker

**Desmond Dekker** (**Desmond Adolphus Dacres**; 16. júlí 1941 – 25. maí 2006) var ska- og reggítónlistarmaður frá Kingston á Jamaíka. Hann átti fyrsta alþjóðlega reggísmellinn, „The Israelites“ (1969), sem náði á topp vinsældarlista í Evrópu, Suður-Afríku og Kanada, auk Jamaíka, en áður hafði hann náð langt í Bretlandi með laginu „007 (Shanty town)“ (1967). Hann var langþekktasti tónlistarmaður Jamaíka utan eyjunnar, fyrir daga Bob Marley.
Holtasóley

**Holtasóley** (fræðiheiti: *Dryas octopetala*) er jurt af rósarætt sem vex á fjöllum og heimskautasvæðum. 

Blöðin kallast rjúpnalauf. Þau eru skinnkennd, sígræn og gláandi, dökkgræn að ofan en silfurhvít og gláandi að neðan. Stönglar eru trékenndir. Holtasóley myndar breiður eða flatar þúfur. Blómin eru hvít með átta stórum krónublöðum. 

Þegar aldin þroskast  verður stíll frævunnar að fjaðurhærðum hala. Frævurnar setja svip á jurtina við aldinþroskun og er hún þá  nefnd  hárbrúða. Holtasóley er mjög harðgerð jurt sem er algeng í mólendi og á heiðum og vex upp í 1000 m.y.s. 

Holtasóley er ein of einkennisjurtum á norðurslóðum. Íslendingar völdu holtasóley sem þjóðarblóm í atkvæðagreiðslu 2004. Holtasóley er einnig þjóðarblóm Sama.

## Samlífi
Á Íslandi vex sveppurinn grasmúrgróungur (*Pleospora herbarum*) á dauðum vefjum ýmissa plöntutegunda, meðal annars á holtasóley.

## Heimildir
*
*

## Tilvísanir
Munablóm

**Munablóm** (fræðiheiti: *Myosotis*) er ættkvísl blóma af munablómaætt. 
Það eru um 50 tegundir munablóma og eru flestar tegundir með lítil fimmdeild blóm og blómstra á vorin. Blómlitur er mismunandi eftir tegundum, hvítt og bleikt eru algengir litir. Munablóma eru vinsælar garðjurtir. 

Tegundir munablóma eru m.a.:

* Myosotis alpestris L. — Bergmunablóm
* Myosotis scorpioides L. — Engjamunablóm
* Myosotis arvensis (L.) Hill — Gleym-mér-ei
* Myosotis australis R.Br. — Gullmunablóm
* Myosotis discolor Pers. — Kisugras
* Myosotis decumbens Host - Kjarrmunablóm
* Myosotis traversii Hook.f. — Kollmunablóm
* Myosotis stricta Link ex Roemer & Schultes — Sandmunablóm
* Myosotis sylvatica Hoffm. — Skógmunablóm

## Heimild
*
Kyrrleg breyta

Í tölvunarfræði vísar **kyrrleg breyta** (e. *static variable*) almennt til breytustærðar í forriti sem er úthlutað varanlegt minnisvæði frá upphafi keyrslu forrits sem það heldur til loka æviskeiðs forritsins.  Algengt er að fastar og viðværar breytur séu geymdar sem kyrrlegar breytur, þetta er þó mismunandi eftir forritunarmálum.  Kyrrleg breyta getur verið lokuð innan klasa en hver eingildin klasans haft aðgang að sama minnisvæði í gegnum kyrrlegu breytuna.
Staðvær breyta

**Staðvær breyta** í forritun er breyta sem einungis er hægt að nálgast innan þess gildissviðs sem hún var skilgreind í.

Dæmi um staðværa breytu í forritunarmálinu Python:

```python
x = 12 # breyta

def fall():
    y = 10  # gildissvið breytunar miðast við inndregna textan
    print("Staðvær breyta y inniheldur gildið:", y)

print("Breytan x hefur gildið:", x)
fall()
#print("Staðvær breyta y inniheldur gildið:", y)
```

Sé forritið keyrt er eftirfarandi úttakð prentað:
: `Breytan x hefur gildið: 12`
: `Staðvær breyta y inniheldur gildið: 10`
Síðasta línan í forritinu er athugasemd sem er ekki innt en myndi skila villu vegna þess að breytan `y` er ekki aðgengileg á þessum stað í forritinu.  Breytan `y` er staðvær og aðeins aðgengileg innan gildissviðs fallsins `fall()`.
BASIC

**BASIC** (**B**eginner's **A**ll-purpose **S**ymbolic **I**nstruction **C**ode) er samansett af nokkrum forritunarmálum af þriðju kynslóðar gerð. Það var fundið upp árið 1964 af John George Kemeny og Thomas Eugene Kurtz í Darthmouth-háskóla. Það var hannað fyrir nemendur sem ekki voru í vísindaáföngum til að nota tölvur. Eina leiðin til að nota tölvur á þessum tíma var að skrifa forritin sjálfur, sem aðeins vísindamenn og stærðfræðingar voru tilbúnir að gera. Forritunarmálið varð fyrst vinsælt á 9. áratugnum með tilkomu heimilistölvunnar og eru nokkur stór forritunarmál sem eru notuð í dag byggð á því.
Lykkja (forritun)

**Lykkja** eða **slaufa** í forritun er forritsbútur sem er skrifaður einu sinni, en svo framkvæmdur oft í röð. Fjöldi endurtekninga getur ráðist af talningu eða skilyrði. Lykkjur sem byggja á talningu nefnast FOR lykkjur, en þær sem byggjast á skilyrði nefnast WHILE lykkjur og DO lykkjur.

## FOR lykkjur
Dæmigerð FOR lykkja hefur teljara sem byrjar í 0 eða 1 og hækkar um einn í hvert skipti sem lykkjan er endurtekin, alveg þangað til settu hámarki er náð. Forritarinn ákveður sjálfur hvað teljarinn heitir, algengast er að nota bókstafinn i.

    FOR i = 1 TO N
        PRINT (i)
    NEXT i

Kóðinn hér að ofan myndi prenta allar tölur frá 1 upp í N. Í þessu dæmi er bara ein skipun inni í lykkjunni, en þær mega vera margar.

**Flóknari FOR lykkjur**
C/C++

Hér að neðan sést hvernig hægt er að skilgreina fleiri en eina staðværa breytu í FOR-lykkju í C/C++ og að ekki þarf endilega að færa lykkju upp þótt að það sé hefðin. Þessi lykkja er hinsvegar farin að verða hættulega flókin og ætti því að forðast í flestum tilfellum.

    const int MAX = 500;
    for (int i = 1000, int n = 0; i  = faLista();
     for (wikiHlutur aHlutur: aListi)
     {
         aHlutur.toString();
     }

## WHILE og DO lykkjur
WHILE lykkja skoðar tiltekið skilyrði og endurtekur lykkjuna svo lengi sem skilyrðið er satt. DO lykkja er alveg eins og WHILE lykkja, nema að hún athugar skilyrðið í lok lykkjunnar og því er öruggt að DO lykkja framkvæmist að minnsta kosti einu sinni.

While lykkja í VB/ASP:

    while (rsGogn.eof == false)
         Response.write rsGogn.nafn
         rsGogn.moveNext
    wend

While lykkjan getur skrifað út nafnið 0 til n sinnum, þar sem n er fjöldi færslna sem rsGogn geyma. Algeng mistök við notkun while-lykkja er að tryggja að lykkjuskilyrðið verði einhverntíman ósatt. Þegar þessi mistök verða fyrir hendi festist keyrsla ferlisins í óendalegri lykkju. Að geta séð fyrir að þetta komi til með að gerast nefnist stöðvunarvandamál.
Jómfrúaeyjar

**Jómfrúaeyjar** eða **Meyjaeyjar** (einnig rangnefndar **Jómfrúreyjar**) eru eyjaklasi í Karíbahafinu. Eyjunum er skipt upp í tvo hluta. Annar er breskt yfirráðasvæði handan hafsins og kallast Bresku Jómfrúaeyjar. Hinn hlutinn kallast Bandarísku Jómfrúaeyjar og tilheyra Bandaríkjunum.

Kristófer Kólumbus skírði eyjarnar *Santa Ursula y las Once Mil Vírgenes* (stytt í *Las Vírgenes*) eftir heilagri Úrsúlu og 11.000 jómfrúm hennar. Á tímum landafundanna bjuggu þar Karíbar en þeim var útrýmt snemma á nýlendutímanum.

Til eyjanna voru seinna fluttir afrískir þrælar og látnir vinna á sykurplantekrum. Plantekrurnar eru nú horfnar, en afkomendur þrælanna búa enn á eyjunum. Ferðaþjónusta er nú aðalatvinnugreinin.

Á bæði Bresku og Bandarísku Jómfrúaeyjum er vinstri umferð, en gjaldmiðillinn er Bandaríkjadalur.
Freðmýri

**Freðmýri** eða **túndra** er heiti á nyrsta gróðurbelti jarðar, þar sem sífreri er við -1&nbsp;°C. Þar er hiti of lágur og vaxtartími of stuttur til að tré geti dafnað. Orðið „túndra“ kemur úr samískri mállýsku og þýðir „trjálaus slétta“, en þó vaxa sums staðar tré í túndru. Mörkin á milli gróðurbelta freðmýrar og skóglendis eru kölluð skógarmörk (trjálína). Á túndru vaxa lágvaxnar jurtir eins og lágvaxnar víðitegundir, fjalldrapi, grös, starir, mosi og fléttur. 

Sífreri freðmýranna getur mótað landslagið og lyft því upp og skapað freðmýrafyrirbæri eins og rústir og melatígla.

## Heimildir.
*
Rústir (jarðfræði)

**Rústir** eru bungur í landslagi freðmýrar, sem myndast þannig að jarðvegsyfirborð hækkar þegar íslinsa myndast í fínkornóttum jarðvegsefnum undir einangrunarlagi, t.d. mólagi. Fyrsta stig rústar er allstór þúfa, næsta stig er þegar jarðvegur og gróður tekur að veðrast burt á hliðum rústarinnar og síðasta stigið er þegar myndast tjörn þar sem íslinsan hafði áður verið. Rústir eru flokkaðar sem *stöðugar*, *óstöðugar* og *staðnaðar* eftir því hvernig gróður vex á þeim. 

## Tenglar

* Sub-Arctic Palsas as Indicator of Climate Changes 
* Orravatnsrústir (Umhverfisstofnun)
* Skýringarmynd af myndun rústamýri
* Palsa mires in Finland
Plötufrystir

**Plötufrystir** hefur verið notaður við frystingu fisks frá upphafi þeirrar vinnsluaðferðar. Inni í frystinum eru plötur sem frysta þá vöru sem þær snerta. Öskjum er raðað á þar til gerða bakka eða settar í þar til gerð form sem fara inn í frystinn og teknir út þegar varan er frosin. Öskjurnar snerta plöturn frystisins. Plöturnar eru kældar með kælimiðlum, svo sem ammoníaki eða freoni. Plöturnar geta verið lóðréttar eða láréttar.  

Fiskmarningur og þunnildi eru fryst með plötufrystum, eins tíðkast það að ákveðnir viðskiptavinir kjósi að kaupa lítil flök fryst með þessum hætti í blokk, með eða án plasts inni í blokkinni til að skilja á milli flaka.
Lausfrystir

**Lausfrystir** Er frystitæki sem er notað við frystingu verðmætra matvæla. Lausfrystir frystir hverja einingu fyrir sig, hvert flak, hvern sporð, hverja rækju, ólíkt plötufrysti, hvar matvæli, nokkrar einingar í senn, er frystar í einni og sömu öskju, að tiltekinni stærð og þyngd. Verðmætustu afurðirnar eru gjarnan frystar með lausfrysti.

Í lausfrysti er köldu lofti blásið á matvælin sem berast á færibandi að, inn í og út úr lausfrystinum.
Ásatrú

**Ásatrú** er orð sem algengt er að nota yfir endurvakningu norrænnar trúar í samtímanum. Ásatrú kom fram á Íslandi, í Kanada og Bandaríkjunum, á 8. áratug 20. aldar, sem hluti af vaxandi áhuga á heiðni. Else Christensen stofnaði Odinist Fellowship undir áhrifum frá öfgaþjóðernishyggju og stjórnleysisstefnu í Bandaríkjunum árið 1969. Árið 1972 stofnaði svo Sveinbjörn Beinteinsson Ásatrúarfélagið á Íslandi, sem var af allt öðrum meiði, og undir meiri áhrifum frá nýaldarhreyfingunni og íslenskri alþýðutrú. Svipaðar hreyfingar voru stofnaðar í Svíþjóð á 8. áratugnum og Noregi á 9. áratugnum, en misjafnt er hvort þær leggja áherslu á kynþáttahyggju eða hafna henni alveg. 

Orðið er þýðing á orðinu *Asetro*, nýyrði sem varð til í rómantísku þjóðernisvakningunni á nítjándu öld.  Var fyrst notað af Edvard Grieg árið 1870 í óperu sinni um Ólaf Tryggvason. Ekki er vitað hvort fornnorrænir menn höfðu eitthvert sameiginlegt heiti yfir trúarbrögð sín. Í fornsögum er greint frá því að menn hafi blótað, dýrkað eða heitið á þetta eða hitt goðið, svo og hina ýmsu vætti, en ekkert eitt heiti var til yfir þessa trú. Það var ekki fyrr en með tilkomu kristinnar trúar að menn fóru að greina hin fornu trúarbrögð frá nýju trúnni. Var þá gjarnan talað um hinn forna sið og hinn nýja sið til aðgreiningar, en einnig voru hin fornu trúarbrögð nefnd heiðni.

## Tilvísanir
Öndvegissúlur

**Öndvegissúlur** voru tveir útskornir tréstofnar og stóð sinn stofninn til beggja handa við öndvegi víkingahöfðingja, þ.e. hásæti þeirra. Öndvegissúlur voru oft útskornar myndum af æsum og þykir líklegt að þær hafi staðið sem táknmynd fyrir *tré lífsins*, það er að segja Ask Yggdrasils.

Er landnámsmenn námu land við Ísland, lögðu þeir traust sitt í þessar súlur til að finna sér bústað. Er þeir sáu til lands vörpuðu þeir öndvegissúlum frá borði til heilla og settust svo að þar sem þær rak á land. Það gat stundum kostað töluverða leit um strendur landsins að hafa upp á súlunum. 

Af Ingólfi Arnarsyni og öndvegissúlum hans segir í Landnámabók: 
:*Þá er Ingólfur sá Ísland, skaut hann fyrir borð öndvegissúlum sínum til heilla; hann mælti svo fyrir, að hann skyldi þar byggja, er súlurnar kæmi á land. Ingólfur tók þar land er nú heitir Ingólfshöfði. [..] [[Vífill (þræll)|Vífill]] og [[Karli (þræll)|Karli]] hétu þrælar Ingólfs; þá sendi hann vestur með sjó að leita öndvegissúlna sinna. [..] Fundu þeir öndvegissúlur hans við [[Arnarhóll|Arnarhvál]] fyrir neðan heiði. [..] Ingólfur tók sér bústað þar sem öndvegissúlur hans höfðu á land komið. Hann bjó í Reykjavík*. 

Samkvæmt Landnámubók voru öndvegissúlur Ingólfs enn í eldhúsi í Reykjavík á fyrri hluta 12. aldar þegar sú bók var tekin saman.

## Tilvísanir


## Tenglar
* „Hugleiðingar um öndvegissúlur Ingólfs“, ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1933 
* „Öndvegissúlur Ingólfs“, ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1983
Móajarðvegur

**Mójörð** (*Histosol*) er jarðvegsgerð. Mójörðin er  lífræni jarðvegur mýra, hinn eiginlegi mór. Hann finnst aðeins í votlendi þar sem áfok er lítið. Mójörð er oft snauð af næringarefnum fyrir plöntur þar sem þau hafa skolast burtu í jarðveg sem alltaf er blautur. Venjulega er er mójörð blaut því að hið lífræna efni dregur í sig vatn. Það er mikið af lífrænum efnasamböndum í mójörð og er oft miðað við 20 prósent af lífrænu efni á 40 sm jarðvegsdýpt sem skilgreiningu á mójörð. Mórinn getur orðið mjög þykkur og hefur mælst meira en 7 metra þykkur.

## Heimild
* 
*
Hugbúnaðarverkfræði

**Hugbúnaðarverkfræði** er fræðigrein sem notar verkfræði til að öllu er kemur hugbúnaðarþróun, allt frá fyrstu skrefunum er snúa að þarfa þarfagreiningu og hönnun að því að viðhalda hugbúnaðinum eftir að hann hefur verið tekinn í notkun. Hér eru tvö lykilatriði sem vert er að fara ítarlegra í; **Verkfræði** er að fá hluti til að virka. Hún byggir á þeoríu og verkferlum ásamt vali á tólum. Verkfræðingar velja þau í samráði við þarfir hvers verkefni að hverju sinni. Verkfræðingar vinna oft undir fjárhagslegri og tímalegri pressu, er hefur áhrif á val tækja og tóla. **Hugbúnaðarþróun** hefur ekki einungis með tæknilegar hliðar, svo sem forrit, á hugbúnaði að gera heldur snýr að öllu ferlinu í heild - svo sem verkefna og hópstjórnun, þróun hjálparforrita og nýrra aðferða við framleiðslu hugbúnaðar.

## Munurinn á hugbúnaðarverkfræði og tölvunarfræði
Í atvinnulífinu er yfirleitt ekki gerður greinamunur á starfssviði hugbúnaðarverkfræðinga og tölvunarfræðinga þó svo mikill munur sé á náminu. Tölvunarfræði sem fræðigrein snýst um hvernig er hægt að leysa tiltekið vandamál með hjálp tölvu en hugbúnaðarverkfræði sem fræðigrein snýst um hvernig á að standa að hugbúnaðarþróun til að framleiða góðan hugbúnað á sem hagkvæmastan hátt. Þó að verklag við hugbúnaðarþróun geti verið frekar óskipulagt, þá er samt þörf á rannsóknum á því hvernig hægt er að bæta verklagið, t.d. hvort ein aðferð henti betur en önnur.

## Nám á Íslandi
Hugbúnaðarverkfræði er kennd á Íslandi bæði við Háskóla Íslands (frá 2001) og Háskóla Reykjavíkur (frá 2006).

### Hvað er kennt?
Það getur verið erfitt að skilgreina muninn á hugbúnaðarverkfræðingum og tölvunarfræðingum. Á Íslandi læra nemar í hugbúnaðarverkfræði að beita öguðum aðferðum á úrlausnarverkefni. Þessar aðferðir eru frá greinum stærðfræði (stærðfræðigreining, tölfræði, línuleg algebra), stjórnunar og reksturs (hagverkfræði, rekstrarfræði, verkefnastjórnun), gæðastjórnunar (hugbúnaðarprófanir, iðnaðartölfræði) og síðast en ekki síst tölvunarfræði (þróun hugbúnaðar, forritunarmál, almenn tölvunarfræði, uppbygging tölvunnar og stýrikerfa, netafræði og reiknirit).

### Kröfur til þess að vera hugbúnaðarverkfræðingur
Hugbúnaðarverkfræðingur getur sá kallað sig sem hefur fengið hefur til þess leyfi ráðherra. Til þess þarf að hafa lokið kandídatsprófi í hugbúnaðarverkfræði, slíkt nám tekur að öllu jafnaði 5 ár.

## Tenglar
* Hugbúnaðarverkfræði við Háskóla Íslands, stutt lýsing
* Hugbúnaðarverkfræði við Háskóla Íslands, uppbygging náms
* Hugbúnaðarverkfræði við Háskólann í Reykjavík

## Heimildir
Jarðvegsgerð

**Jarðvegsgerð** er flokkun á jarðvegi eftir áfoki, lífrænu efni og hversu blautur jarðvegur er. 

Jarðveg er skipt í þessa flokka:

* Bergjörð (*leptosol* - L)
* Blautjörð (*hydric andosol* - WA)
* Brúnjörð (*brown andosol* - BA)
* Frerajörð (*cryosol* - C)
* Frumjörð (*vitrisol* - V)
* Mójörð (*histosol* - H)
* Svartjörð (*histic andosol* - HA)

Íslenskur jarðvegur er að stærstum hluta eldfjallajörð (*andosol*). Það er sérstök jarðvegsgerð sem myndast á eldfjallasvæðum heimsins. Einkenni eldfjallajarðar eru frjósemi jarðvegs, lítil rúmþyngd og skortur á samloðun. Þessi skortur á samloðun gerir eldfjallajörð viðkvæma fyrir roföflum s.s. vindi.

## Heimildir
* 
* Kolefnisbinding í gróðri og jarðvegi á Íslandi
Strætóskýli

**Strætóskýli** (**biðskýli**, **stoppustöð** eða **biðstöð**) er biðskýli þeirra sem bíða eftir strætisvagni, en biðskýlunum er ætlað að veita farþegunum skjól frá veðri og vindum. Biðskýlin eru þó auðvitað líka notuð af fleirum, svo sem gangandi vegfarendum sem vilja skýla sér tímabundið.



Image:Iceland-Reykjavik-Bus stop 1.jpg|Strætóskýli í Breiðholtinu í Reykjavík
Image:Iceland-Reykjavik-Bus stop 2.jpg|Strætóskýli í Breiðholtinu í Reykjavík
Image:Iceland-Reykjavik-Bus stop 3.jpg|Strætóskýli í Reykjavík
Strætisvagn

----
**Strætisvagn**, **strætó** eða **strætóbíll** er fólksflutningabifreið, notuð til að flytja fólk á milli staða innan strætisvagnakerfis bæja og borga. Rútur eru notaðar til fólksflutninga á lengri leiðum.



Image:Erster Benzin-Omnibus der Welt.jpg|Benz-Omnibus, 1896
Image:Strætó.JPG|Strætisvagn í Reykjavík
Image:Malta_Bus.jpg|Strætisvagn á Möltu
Image:Routemaster.JPG|Tveggja hæða strætisvagn í London
Image:TokyoBus1397.jpg|Strætisvagn í Tokyo



## Tengt efni
* Liðvagn
* Rúta
* Strætó bs. rekur strætisvagnakerfi á stór-Reykjavíkursvæðinu og lítillega utan þess.
* Strætisvagnar Akureyrar
* Tveggja hæða strætisvagn

## Tenglar
* ''Strætisvagnar Reykjavíkur h.f.''; grein í Morgunblaðinu 1935
Firð

**Firð** (e. metric) í stærðfræði er fall d : M \times M \rightarrow \mathbb{R}, þar sem M er mengi, sem uppfyllir eftirfarandi skilyrði fyrir sérhver a,b,c \in M.
* d(a,a) = 0.
* d(a,b) > 0 ef a \neq b.
* d(a,b) = d(b,a), þ.e. d er *samhverft*.
* d(a,b) \leq d(a,c) + d(c,b), þ.e. d uppfyllir *þríhyrningsójöfnu*.
Tvenndin (M,d) er nefnd firðrúm.

Það má ímynda sér að firð sé formleg skilgreining á fjarlægð eða lengd. Við sjáum að við tölum aldrei um neikvæðar fjarlægðir milli staða, þær eru samhverfar (það er jafnlangt frá Reykjavík til Húsavíkur, og frá Húsavík til Reykjavíkur), og uppfylla þríhyrningsójöfnu (að koma við í einhverjum punkti er vissulega ekki styttra en að ganga eftir beinni línu).

## Dæmi

* Sú firð sem við notum á rauntalnaásnum er oft kölluð *venjulega firðin á (<math>\mathbb{R}</math>* er d(a,b) = |a - b| þar sem a,b \in \mathbb{R}. Sem dæmi er firðin milli punktanna 3.5 og -2 jöfn d(3.5, -2) = |3.5 - (-2)| = 5.5. Þegar lengra er haldið er (d,\mathbb{R}) = (|\cdot|,\mathbb{R}) nefnt L_1-rúm.
* Í tvívíðu rúmi er gjarnan notuð *Evklíðska firðin á <math>\mathbb{R}^2</math>* og er skilgreind sem d((x_1,y_1),(x_2,y_2)) = \sqrt{(x_1 - x_2)^2 + (y_1-y_2)^2} þar sem (x_1,y_1),(x_2,y_2) \in \mathbb{R}^2. Hún er oft táknuð sem \|\cdot\|. Takið eftir því hvað formúlan svipar til Pýþagórasarreglu - þetta er að sjálfsögðu ekki tilviljun. Tvenndin (\|\cdot\|,\mathbb{R}^2) er kölluð L_2-rúm
* Einnig er mögulegt að skilgreina firð á strjált mengi, t.d. mætti skilgreina firð á mengi íslenskra orða sem minnsta fjölda eins-stafs breytinga (þ.m.t. viðbætur eða eyðingar) sem þarf til að breyta einu orði í annað. Sem dæmi væri firðin milli *Spergilkál* og *Meginmál* 5.
Walk the Line

***Walk the Line*** er kvikmynd sem gerð er eftir lífi sveitasöngvarans Johnny Cash og hjónabandi hans og June Carter Cash. Myndin heitir eftir einu vinsælasta lagi Cash, I Walk the Line. 

Walk the Line var frumsýnd árið 2005 og hefur síðan þá unnið til margra verðlauna, þar á meðal Óskarsverðlaun fyrir bestu leikkonu í aðalhlutverki (Reese Witherspoon) og Golden Globe verðlaun fyrir bestu leikkonu í aðalhlutverki (Witherspoon) og besta leikara í aðalhlutverki (Joaquin Phoenix). Þess má geta að Witherspoon og Phoenix sungu sjálf í öllum lögum myndarinnar, og þótti Joaquin Phoenix ná Cash ótrúlega vel.
Bríet (félag)

:**''Bríet** er líka mannsnafn.*
*'Bríet''' félag ungra femínista var stofnað í desember 1997 og starfaði til ársins 2005. Fyrstu fundir félagsins voru haldnir í húsnæði Kvennalistans við Pósthússtræti og svo fengu þær inní Hlaðvarpanum. Bríetur beittu sér fyrir aukinni meðvitund samfélagsins á neikvæðum áhrifum kláms og neyslumenningar. Bríet er fyrsta félagið á Íslandi sem kenndi sig opinberlega við femínisma. Félagið stóð fyrir ýmsum femínískum uppákomum m.a. samkomum á alþjóðlegum baráttudegi kvenna 8. mars og tvær af meðlimum Bríetar þýddu bókina Píkutorfan (Fittstim). Félagskonur í Bríeti ganga oft undir nafninu Bríetur eða Bríetar. Félagið er nefnt til heiðurs Bríeti Bjarnhéðinsdóttur, sem var ein af fyrstu íslenskum baráttukonum fyrir réttindum kvenna.
Alþjóðlegur baráttudagur kvenna

**Alþjóðlegur baráttudagur kvenna** er haldinn hátíðlegur þann 8. mars. Í Bandaríkjunum var fyrst haldinn hátíðlegur baráttudagur kvenna þann 28. febrúar 1909 og tengdist það bandaríska jafnaðarflokknum. Fram til ársins 1913 héldu bandarískar konur daginn hátíðlegan síðasta sunnudag í febrúar.

1910 var haldin alþjóðleg ráðstefna Alþjóðasamtaka sósíalískra kvenna undir nafninu *Vinnandi konur* í Kaupmannahöfn. Þar lagði Clara Zetkin, kvennréttindakona og leiðtogi kvennadeildar þýska jafnaðamannaflokksins, fram þá tillögu að stofnaður yrði alþjóðlegur baráttudagur kvenna. Ráðstefnan, sem sótt var af yfir 130 konum frá 16 löndum, samþykkti tillöguna samhljóma.

Hvaða dag skildi halda upp á Alþjóða baráttudag kvenna var ekki ákveðið á ráðstefnunni en samt ákveðið að hann skyldi vera á sunnudegi þar sem það var eini frídagur verkakvenna í þá daga. Því voru dagsetningar nokkuð breytilegar fyrstu árin en þó alltaf í mars. Fyrstu árin voru baráttumál kvennadagsins kosningaréttur kvenna og samstaða verkakvenna.

Fyrstu löndin til að halda upp á daginn meðal sósíalískra kvenna voru Danmörku, Þýskalandi, Austurríki og Sviss þann 19. mars árið 1911. Árið 1912 bættust Svíþjóð, Frakkland og Holland við og 1913 Tékkóslóvakía og Rússland. 1914 safnaðist fjöldi kvenna saman í Þýskalandi 8. mars og var það upphafið að stórum mótmælafundum og kröfugöngum verkamanna og –kvenna sem stóðu í heila viku. Árið 1917 gerðu konur í Pétursborg verkfall til að krefjast betri kjara og friðar. Þrátt fyrir almenn mótmæli stjórnmálamanna héldu konurnar sínu striki. Þennan dag bar upp á 8. mars og fjórum dögum síðar sagði keisarinn af sér og bráðabirgðastjórn veitti konum kosningarétt. 

Hér á landi var dagsins sennilega fyrst minnst á árshátíð Kvenfélags Sósíalistaflokksins 8. mars 1948, sem stofnað var árið 1939.
UNIFEM á Íslandi - Uppruni 8. mars


## Tilvísanir


## Tengill
 
Um 8. mars á vef Kvennasögusafns Íslands.
Karkari

**Karkari** (úr arabísku: *qurq* - „kaupskip“, úr grísku: *kerkouros* - „hraðskreitt skip“) var tví- eða þrímastra seglskip sem var, ásamt karavellunni, lykilþáttur í landkönnun Spánverja og Portúgala á 16. öld. Þessi skip voru kölluð *nao* á spænsku eða *nau* á portúgölsku, sem þýðir einfaldlega „skip“. Karkari var töluvert stærri en karavellan og með mikið lestarrými og fyrsta skip Evrópubúa sem hentaði til langferða á opnu hafi. Þeir hentuðu líka vel sem herskip með fallbyssum vegna stærðar sinnar.

Karkarinn þróaðist á 15. öld út frá kuggnum og var sjálfur undanfari galíonsins. Ólíkt kuggnum var karkari sléttbyrtur auk þess sem hann var miklu stærri, eða yfir 100 tonn. Karkari var venjulega með bæði framkastala og háum afturkastala, og löngu bugspjóti að framan sem gat borið eitt rásegl til viðbótar. Framsiglan og stórsiglan voru rásigldar en messansiglan með þríhyrndu latínusegli. 

## Frægir karkarar
* *[[Santa María (skip)|Santa María]]* — flaggskip Kólumbusar í ferð hans til nýja heimsins árið 1492.
* *[[Victoria (skip)|Victoria]]* — fyrsta skipið sem fór hringinn kringum hnöttinn í flota Magellans frá 1519 til 1522.
Karavella

**Karavella** var lítið tví- eða þrímastra seglskip sem Portúgalar og Spánverjar notuðu við landkönnun frá 15. öld. Karavellur voru rásigldar ýmist með latínsegl eða ferhyrnd segl, bugspjót og lítinn afturkastala, en ekki framkastala. Þær voru um fimmtíu tonn og 20-30 metrar að lengd.

Karkarinn var það skip sem best hentaði til langra úthafssiglinga, en vegna stærðar sinnar var hann illa til þess fallinn að sigla nær landi, með ströndum og milli skerja. Vegna þessa voru karavellur með latínsegl yfirleitt hafðar með í för í landkönnunarferðum þar sem hægt var að beita þeim af meiri nákvæmni.

## Frægar karavellur
* *[[Niña]]* og *[[Pinta]]* voru tvö af þremur skipum Kólumbusar í fyrstu ferð hans til Nýja heimsins 1492.
Fuglaflensa

**Fuglaflensa** er inflúensa af A stofni sem herjar á fugla. Veirurnar sem þessu valda eru skyldar öðrum inflúensuveirum sem þekkjast í spendýrum og geta því sýkt þau eftir beina snertingu við sýkta fugla eða fuglablóð. Mikil fjölmiðlaumræða hefur verið síðan fuglaflensuveiran H5N1 fannst í mönnum 1997 en sú hætta er yfirvofandi að veiran stökkbreytist á þann hátt að hún geti borist milli manna líkt og spænska veikin gerði á sínum tíma. Ef veiran breytist á þann hátt að hún fer að smita manna á milli þá er hætta á heimsfaraldri inflúensu. Ekki er vitað hvort það gerist eða hvenær, né heldur hvaða eiginleika veiran hefur eftir að hún hefur breyst en margar þjóðir eru í viðbúnaðarstöðu og hafa sumar t.d. Norðmenn sett fram viðbragðsáætlun við stökkbreyttri fuglaflensu. Eins hafa víða verið hertar reglur um alifuglarækt.

## Fuglaflensa á Íslandi

Fuglaflensa var staðfest í fyrsta skipti á Íslandi í þremur villtum fuglum í apríl 2022 en fuglarnir voru heiðagæs við Hornafjörð, hrafn á Skeiðum í Árnessýslu og súla rétt við Strandakirkju við Suðurstandaveg. Einnig sýndu heimilishænsni á bænum þar sem hrafninn fannst einkenni og voru aflífuð. Þann 25. mars 2022 voru settar sérstakar tímabundnar varnaraðgerðir til að reyna að fyrirbyggja að fuglaflenska berist í alifugla 

Fuglaflensa af gerðinni H5N1 greindist í  byrjun febrúar 2026 í sýnum úr dauðum villtum fuglum sem fundust við Tjörnina í Reykjavík og við Ögurhvarf í Kópavogi. Það afbrigði greindist einnig í ritu í júli 2023.

## Heimildir

* 
* 
* 
* 
## Tilvísanir
Sárasótt

**Sárasótt** *(syfílis)* er smitsjúkdómur af völdum bakteríunnar ''Treponema pallidum''. Sárasótt er kynsjúkdómur. Aðalsmitleið er um slímhúð kynfæra við samfarir en getur einnig smitað um aðrar slímhúðir, s.s. í munnholi og endaþarmi.

Einkennum er deilt í 3 tímabil. Fyrsta tímabilið er að innan 12 vikna eftir smit koma fram sár sem hverfa. Annað tímabilið er að innan 6 mánaða eftir smit koma fram útbrot og þeim fylgja oft einkenni sem líkjast flensu. Sé sjúkdómurinn er ekki meðhöndlaður leggst hann í dvala sem getur varað 20 ár. Þá getur hann brotist fram valdið hjartabilun, lömun, og geðveiki, og leitt til dauða.

Hvert ár greinast um 40 með sárasótt á Íslandi og hefur tíðni aukist síðustu ár

## Heimildir

* 
*  
*
Auðgað úran

**Auðgað úran** er úran með hækkað hlutfall af U-235. Náttúrulegt úran er blanda af U-238 (~99,3%), U-235 (~0,7%) og U-234 í snefilmagni. Allar samsæturnar hafa 92 róteindir í kjarna en U-238 hefur 146 nifteindir, U-235 hefur 143 og U-234 142. Af þessum samsætum er U-235 gjarnast á að klofna. Við það leysist mikil orka úr læðingi, sem hægt er að nýta til dæmis til rafmagnsframleiðslu í þar til gerðum kjarnorkuverum. Þess vegna leitast menn við að hækka hlutfall þess með því að aðskilja samsæturnar. Auðgað úran inniheldur nálægt 5% af U-235 og því um það bil 95% af U-238. 

Auðgað úran er einnig notað við framleiðslu kjarnorkusprengju, en þá er hlutfall U-235 miklu hærra, um 85% eða meira.

Efnisleifarnar sem eftir standa, þegar búið er að fjarlægja auðgað úran, nefnist rýrt úran og er notað í skotfæri, sprengjuodda og brynvörn skriðdreka.

## Sjá einnig
* Rýrt úran (einnig kallað skert eða sneytt úran)

## Tengill
*
Galíon

**Galíon** eða **galleón** var stórt seglskip sem þróaðist út frá karavellunni og karkaranum á 16. öld. Þessi gerð var bæði hærri og lengri en karkari og með mörg þilför. Skipið var með háa og íburðarmikla lyftingu í skut en lága eða enga stafnlyftingu. Þess í stað kom skipstrjóna undir bugspjótinu að framan þar sem framseglsmenn gátu athafnað sig. Galíon voru þannig hraðskreiðari en karkarar og gátu borið langtum fleiri fallbyssur sem gerði þeim auðveldara að verjast sjóræningjum. 

Galíon voru yfirleitt þrí- eða fjórmastra, með fremstu möstrin rásigld en þríhyrnt latínsegl á messansiglunni, líkt og karkarinn. Þau voru með þveran skut og stórt bugspjót sem bar jafnvel nokkur blindsegl. Galíon voru með sléttbyrðing, kjöl og afturstýri. Tvö byssuþilför voru yfirleitt á galíonum, en því neðra þurfti að loka ef mikil alda var. 

Galíon voru yfirleitt smíðuð sem kaupskip af kaupmönnum sem gerðu með sér félag um smíðina. Skipin hentuðu vel til langtíma úthafsferða, líkt og þá tíðkuðust til hafna í Austur- og Vestur-Indíum. Auðvelt var að búa þau til hernaðar og kjarninn í flotanum ósigrandi voru galíon, en Bretar áttu þá fá þannig skip og treystu meira á minni fiskiskip og kaupskip (s.s. barkskip) sem búin voru fallbyssum. Skip sem tekin voru herfangi var yfirleitt breytt í herskip í eigu viðkomandi ríkis.

Galíon voru í notkun fram á 18. öld þegar klipparinn og önnur fullreiðaskip tóku við.

## Fræg galíon
* Sænska skipið *[[Vasa (skip)|Vasa]]* sem hvolfdi í jómfrúrferð sinni 10. ágúst 1628 þar sem kjölfestan nægði ekki til að vega á móti fallbyssum og siglutrjám.
* Enska skipið *[[Gullna hindin]]* sem var flaggskip Francis Drake í hringferð hans um hnöttinn 1577-1580.
Metal Gear Solid

**Metal Gear Solid** (skammstafað **MGS**) er laumuspils tölvuleikur eftir Hideo Kojima fyrir PlayStation-leikjatölvuna. Metal Gear Solid er framhald af Metal Gear-seríunni sem kom fyrst fram á sjónarsviðið seint á níunda áratugnum og var markmiðið að komast framhjá óvinum án þess að lenda í skotbardaga. Í þeirri seríu komu aðeins tveir leikir sem fylgja sama söguþræði: Metal Gear og Metal Gear 2: Solid Snake. Leikurinn kom út í Japan í september 1998. Í Bandaríkjunum kom hann út í október sama ár og í Evrópu kom hann út í febrúar 1999.

## Leikurinn
Leikurinn er svo kallaður laumuspilsleikur þar sem maður á helst að forðast það að verða séður af óvinunum. Ef einhver sér mann þá verður allt vitlaust og óvinirnir byrja að elta mann. Í Metal Gear Solid eru þessi uppgvötvun á nokkrum stigum. Venjulega spilar maður leikinn án þess að verðirnir viti af manni, þeir hafa ákveðnar vöktunarleiðir og maðurinn hefur sérstaka ratsjá efst í hægra horninu. Uppgötvi þeir mann fer maður í hættustig eða "Alert Phase", verðirnir elta mann uppi, ratsjáin virkar ekki og maður hefur úr tvennu að velja: að berjast eða flýja. Réttast væri að flýja því yfirleitt er maður með svo lítið líf að það tæki því ekki að berjast við þá. Ef manni tekst að komast undan fer maður í undankomustigið eða "Evasion Phase" þar sem óvinurinn hefur misst sjónar á manni en leitar samt að manni í ákveðinn tíma. Þegar sá tími rennur út fer maður aftur í upphafsstigið. 

Í leiknum þarf maður líka að berjast við endakalla og hafa þeir hver sinn veikleika sem maður á að nota gegn þeim. Yfirleitt notar maður flest vopnin í endakallabardögum frekar en annarstaðar í leiknum. En annars notar maður flest vopnin alltaf í bardögum eða til að opna vegi fyrir manni. Slík vopn sem opna vegi fyrir manni má nefna C4-sprengiefnin og hin skálduðu fjarstýðu NIKITA-flugskeytin. En skammbyssuna, vélbyssuna, og nokkrar handsprengjur notar maður við uppgötvanir ásamt því að geta varist með berum hnefum.
Strætisvagnar Reykjavíkur

**Strætisvagnar Reykjavíkur** var fyrirtæki sem rak strætisvagnaþjónustu í Reykjavík frá 1931 til 2001 þegar það gekk inn í byggðasamlagið Strætó bs. Fyrsti vagninn var yfirbyggður Studebaker og hóf akstur 31. október 1931. Upphaflega var félagið hlutafélag í einkaeigu, en með bæði stofn- og rekstrarstyrk frá Reykjavíkurbæ. Reksturinn var lengi erfiður og árið 1944 keypti bærinn félagið og 20 vagna þess.
EJS

Fyrirtækið **EJS ehf.** (áður **Einar J. Skúlason**) var umboðsaðili Dell á Íslandi. EJS ehf. var stofnað af Einari J. Skúlasyni árið 1939 en fyrirtækið einbeitti sér að nútíma upplýsinga- og samskiptatækni. EJS er nú hluti af Advania.

## Saga
Starfsemin hófst með rekstri á skrifvélaverkstæði sem síðar varð að verslun og innflutnings- og þjónustufyrirtæki fyrir skrifstofuvélar. Fljótlega bættist einnig við sala á búðarkössum.

Í byrjun níunda áratugarins hóf fyrirtækið að þreifa fyrir sér í tölvumálum. Helstu bankastofnanir landsins gerðu við það langtímasamning um beinlínutengingu og heildartölvuvæðingu á afgreiðslukerfum. Í kjölfarið, árið 1984, var fyrirtækið gert að hlutafélagi. Skömmu síðar seldi Einar, stofnandi þess, nokkrum starfsmönnum hlut sinn og hætti alfarið afskiptum af fyrirtækinu fyrir aldurs sakir. Einar er nú látinn. 

## Heimildir
* 


## Tenglar
Heimasíða EJS hf.
Rimaskóli

**Rimaskóli** er grunnskóli í Reykjavík. Aðsetur skólans eru við Rósarima 11, 112 Reykjavík. 

## Skólastjórn
Skólastjórnendur eru Þóranna Rósa Ólafsdóttir sem gegnir starfi skólastjóra, Marta Karlsdóttir sem er aðstoðarskólastjóri. Jóhanna Kristín Snævarsdóttir og Jóhann Þór Björgvinsson eru deildarstjórar. Fjöldi nemanda er um 505 í 26 bekkjardeildum, kennarar eru 50 og annað starfslið skólans er 25 manns.

## Tengt efni
* Listi yfir íslenska grunnskóla
 
## Heimildir
*
Conii

**Conii-ættbálkurinn** bjó þar sem nú er Algarve í suðurhluta Portúgal. Aðalborg Conii-manna var Conistorgis sem var lögð í eyði af Lúsitaníumönnum sem þannig hefndu fyrir stuðning íbúanna við Rómverja meðan þeir réðu yfir Íberíuskaganum.

Mismunandi kenningar eru uppi um uppruna Conii-ættbálksins. Sumir telja þá Föníkumenn en aðrir að þeir hafi verið af keltneskum uppruna.
Fairfax-sýsla (Virginíu)

**Fairfax** er sýsla (einnig er til borgin Fairfax í Fairfax-sýslu) í norðanverðri Virginíu; úthverfi Washington DC. Íbúafjöldi Fairfax-sýslu er 1.081.726 (2010) og hefur mesta íbúafjölda sýslunar Virginíu. Fairfax-sýsla er ein af ríkustu sýslum í Bandaríkjunum. Flatarmál Fairfax County er 1.053 km².

## Aðliggjandi svæði
* Washington DC (norðaustri)
* Loudoun-sýslu (norðvestri)
* Prince William-sýslu (suðvestri)
* Montgomery-sýsla, Maryland (norðri)
* Prince George's-sýsla, Maryland (austri)
Montgomery-sýsla (Maryland)

**Montgomery-sýsla** er sýsla í Maryland á höfuðborgasvæðinu rétt fyrir utan Washington, D.C.. Íbúafjöldi er 1.062.061 (2020) og flatarmálið er 1,313 km². Sýslan hefur gælunafnið „MoCo“.

## Aðliggjandi svæði
* Howard-sýslu (norðaustri)
* Frederick-sýslu (norðvestri)
* Prince George's-sýslu (suðaustri)
* Fairfax-sýslu (Virginía) (suðri)
* Loudoun-sýslu (Virginía) (suðvestri)
* Washington, D.C. (suðri)
Washington Dulles flugvöllur

**Washington Dulles flugvöllur** (Kóði AITA : IAD ; kóði OACI : KIAD) er í Fairfax og Loudoun sýslum í norðanverðri Virginíu í Bandaríkjunum. Hann er einn þriggja flugvalla â höfuðborgasvæðinu (ásamt Baltimore-Washington (BWI) og Reagan National (DCA) flugvellir). Hann var nefndur eftir John Foster Dulles. Flatarmálið er 44.5 km².
Tampaflugvöllur

**Tampaflugvöllur** (enska: *Tampa International Airport*) (IATA: TPA; ICAO: KTPA) er í Tampa í Hillsborough-sýslu á Flórída í Bandaríkjunum og þjónar Tampaflóasvæðinu. 

Flugvöllurinn, sem upphaflega hét *Drew Field*, var lagður árið 1928 en 1935 opnaði Peter O. Knight-flugvöllur á Daviseyju og varð vinsælli. Í Síðari heimsstyrjöldinni var Tampaflugvöllur notaður sem herflugvöllur af Bandaríkjastjórn. Eftir styrjöldina varð flugvöllurinn aftur borgaralegur og flugfélögin fluttu sig þangað frá Peter O. Knight sem var orðinn alltof lítill. Alþjóðaflug hófst frá Tampaflugvelli árið 1950. Ný og miklu stærri flugstöð var opnuð árið 1971.
Gróttasöngur

**Gróttasöngur** er ljóð sem tvær herleiddar jötnameyjar Fenja og Menja kváðu þegar þær möluðu með kvörninni Grótta. Brot af ljóðinu hefur varðveist  skrifað upp í Sæmundar-Eddu. Fróði Friðleifsson sem réð löndum í Gotlandi (þar sem nú er kölluð Danmörk) keypti jötnameyjarnar af Fjölni konungi í Svíþjóð og lét þær mala gull og frið og sælu Fróða en gaf ambáttunum ekki lengri hvíld eða svefn en gaukurinn þagði eða hljóð mátti kveða. Jötnameyjarnar kváðu þá her að Fróða og var hann drepinn af sækonungnum Mýsingi. Þá lagðist af Fróðafriður. Mýsingur tók kvörnina og jötnameyjarnar herfangi, lét þær mala salt og skip hans sukku. 

## Heimildir
* 
* 
* 

## Tenglar
* Gróttasöngur; af Heimskringla.is
* Gróttasöngur; grein í Griplu 2005
The Number of the Beast

***The Number of the Beast*** er breiðskífa frá þungarokkshljómsveitinni Iron Maiden. Platan inniheldur m.a. lög eins og „The Number of the Beast“ og „Run to the Hills“, en einnig lögin „Hallowed be thy name“ og „Children of the Damned“.

## Lagalisti
# „Invaders“ - 3:25
# „Children of the Damned“ - 4:35
# „The Prisoner“ - 6:04
# „22 Acacia Avenue“ - 6:37
# „The Number of the Beast“ - 4:52
# „Run To The Hills“ - 3:54
# „Gangland“ - 3:48
# „Hallowed Be Thy Name“ - 7:14
Umberto Tozzi

**Umberto Tozzi** (f. 4. mars 1952) er ítalskur popptónlistarmaður frá Tórínó, aðallega þekktur fyrir diskósmellinn „Gloria“, sem Laura Branigan flutti í bandarískri útgáfu 1982, og síðan lagið „Gente di mare“ (ásamt Raf - Raffaele Riepoli), sem lenti í þriðja sæti í Eurovision-söngvakeppninni árið 1987.
Fred Buscaglione

**Fred Buscaglione** (23. nóvember 1921 – 3. febrúar 1960) var ítalskur tónlistarmaður og leikari á 6. áratugnum. Hann fæddist í Tórínó og hét upphaflega **Ferdinando Buscaglione**. Persónan sem hann túlkaði í lögum sínum var eins konar smáglæpamaður, kvennabósi og drykkjurútur, með vísunum í rómantíska ímynd bandarísk-ítölsku mafíunnar í Chicago og New York á bannárunum s.s. Al Capone. 

Buscaglione hóf feril sinn í útvarpshljómsveit útvarps bandamanna þar sem hann var í fangabúðum á Sardiníu í síðari heimsstyrjöld.

Hann náði miklum vinsældum á Ítalíu undir lok 6. áratugarins með lögum eins og „Che bambola“, „Eri piccola cosi“ og „Whisky facile“ þar sem textarnir voru eftir félaga hans, Leo Chiosso. 

Buscaglione lést í bílslysi í Róm þegar Ford Thunderbird-bifreið sem hann ók lenti í árekstri við vörubíl árla morguns.
Papa Roach

**Papa Roach** er rokkhljómsveit frá Vacaville í Kaliforníu. Hljómsveitin var stofnuð árið 1993 og kom fyrsta markverða breiðskífan þeirra, Infest, út árið 2000. Hljómsveitarmeðlimir sveitarinnar eru Jacoby Shaddix, Jerry Horton, Tony Palermo og Tobin Esperance. David Buckner var einnig í hljómsveitinni en hann hætti í janúar 2008.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *[[Old Friends from Young Years]]* (1997)
* *[[Infest]]* (2000) #5 US, #9 UK
* *[[lovehatetragedy]]* (2002) #2 US, #4 UK
* *[[Getting Away With Murder]]* (2004) #17 US, #30 UK
* *[[The Paramour Sessions]]* (2006) #16 US, #61
* *[[Metamorphosis]]* (2009)
*The Connection (2012)
*F.E.A.R. (2015)
*Crooked Teeth (2017)
*Who Do You Trust? (2019)
*Ego Trip (2022)

### Smáskífur
* „Potatoes for Christmas“ (1994)
* „Caca Bonita“ (1995)
* „5 Tracks Deep“ (1998)
* „Let 'Em Know“ (1999)
Moby

**Moby** (fæddur **Richard Melville Hall** 11. september 1965 í New York-borg) er bandarískur raftónlistarmaður, söngvari, framleiðandi, eigandi tehússins TeaNY og talsmaður dýravelferðar. Sem slíkur hefur hann unnið náið með PETA samtökunum. Hans fyrsta plata kom út árið 1993 en frægasta verk hans er breiðskífan Play sem kom út sex árum síðar, 1999. Á henni er meðal annars að finna *Porcelain*, *Natural blues* og *Bodyrock*.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *[[Moby (breiðskífa)|Moby]]* (1992)
* *[[The Story So Far]]* (1993)
* *[[Ambient]]* (1993)
* *[[Everything is Wrong]]* (1995) #21 UK
* *[[Animal Rights]]* (1996) #38 UK
* *[[Play]]* (1999) #1 US, #1 UK
* *[[18 (breiðskífa)|18]]* (2002) #4 US, #1 UK
**[[Hotel]]* (2005) #28 US, #8 UK
**[[Last Night]]* (2008) #27 U.S.; #28 UK; #20 AUS; #15 UWC; #2 GR
* *Wait for Me* (2009)
* *Destroyed* (2011)
* *Innocents* (2013)
* *Long Ambients 1: Calm. Sleep.* (2016)
* *These Systems Are Failing* (2016)
* *More Fast Songs About the Apocalypse* (2017)
* *Everything Was Beautiful, and Nothing Hurt* (2018)
* *Long Ambients 2* (2019)
* *All Visible Objects* (2020)
* *Live Ambients – Improvised Recordings Vol. 1* (2020)
* *Reprise* (2021)
* *Ambient 23* (2023)
* *Resound NYC* (2023)
* *Always Centered at Night* (2024)

## Tengill
* Opinber vefsíða
Tórínó

**Tórínó** (ítalska: **Torino**) er borg á Norður-Ítalíu í Fjallalandi (Piemonte) á vesturbakka árinnar Pó. Íbúar sveitarfélagsins eru um 870.000 (2020) en heildarfjöldi á borgarsvæðinu er 2,2 milljónir. Rómverjar stofnuðu borgina árið 28 f.Kr. og eftir fall Rómaveldis ruddust Langbarðar til valda í borginni og síðan Frankar. Borgin varð hluti af hertogadæminu Savoja og höfuðborg þess ríkis 1563 og síðar konungsríkisins Sardiníu þegar það rann saman við hertogadæmið 1720. 1861 varð Tórínó svo höfuðborg sameinaðrar Ítalíu til 1865 þegar Flórens var gerð að höfuðborg. Borgin er mikil iðnaðarborg og verksmiðjur bílaframleiðandans *[[Fiat]]* voru stofnaðar þar 1899.
 
Árið 2006 voru vetrarólympíuleikarnir haldnir í borginni og nágrenni hennar. Borgin dregur nafn sitt af keltneskum þjóðflokki sem hafðist við á svæðinu áður en Rómverjar réðust þar inn.

Knattspyrnulið borgarinnar eru Juventus og Torino F.C..
Internet Encyclopedia of Philosophy

**Internet Encyclopedia of Philosophy** er alfræðivefur um heimspeki sem var stofnaður af James Fieser árið 1995 með það að markmiði að veita almenningi aðgang að ítarlegu og fræðilegu lesefni um meginhugtök heimspekinnar og helstu heimspekinga á öllum sviðum heimspekinnar. Vefurinn er ekki rekinn í hagnaðarskyni og byggir á sjálfboðavinnu ritstjóra jafnt sem greinarhöfunda.

Flestar greinar á vefnum eru samdar af heimspekingum sem teljast sérfræðingar á sínu sviði og eru ritrýndar. Þó hefur verið brugðið á það ráð að nota tímabundið efni sem er laust undan höfundarétti og ritgerðir eftir framhaldsnema þar til varanleg grein hefur verið samin. Greinar á vefnum eru almennt taldar vandaðar en aðgengilegar.

Allt frumsamið efni á vefnum er varið af höfundaréttarlögum (tímabundnar greinar sem eru ekki varðar af höfundaréttarlögum eru sérstaklega merktar). Eigi að síður leyfa ritstjórar vefsins að efni á vefnum sé dreift að örfáum skilyrðum uppfylltum:
#Fjölrita má efni vefsins sem hluta af námsefni handa nemendum.
#Bókaútgefendur mega endurprenta efni af vefnum að fengnu leyfi ritstjóra vefsins.
#Ekki má dreifa efni vefsins annars staðar á veraldarvefnum.

Að vefnum starfa 25 ritstjórar og um 200 greinahöfundar. Alla jafnan hafa greinahöfundar doktorsgráðu í heimspeki og starfa við háskólakennslu. Aðalritstjórar vefsins eru James Frieser, stofnandi vefsins, og Bradley Dowden.

## Heimildir
*
*

## Tengt efni
*Stanford Encyclopedia of Philosophy

## Tengill
*The Internet Encyclopedia of Philosophy
Stanford Encyclopedia of Philosophy

**Stanford Encyclopedia of Philosophy** er alfræðirit um heimspeki á veraldarvefnum sem rekið er af Metaphysical Research Lab við Center for the Study of Language and Information hjá Stanford University. Aðalritstjóri er Edward N. Zalta, stofnandi alfræðiritsins. Aðgangur að vefsíðunni er ókeypis.

Greinar á vefnum eru skrifaðar af sérfræðingum en meðal greinarhöfunda eru prófessorar í heimspeki frá 65 háskólum frá öllum heimshornum. Leitast er við að tryggja gæði greina á vefnum með því að
*fá sérfræðinga til að skrifa á vefinn;
*greinarhöfundar eru valdir af ritstjóra eða ritstjórnarnefnd, og
*greinar eru ritrýndar.

Ritstjórnarstefna Stanford Encyclopedia of Philosophy leyfir að fleiri en ein grein fjalli um sama efni. Þannig má endurspegla ágreining fræðimanna á fræðilegan máta.

Edward N. Zalta stofnaði Stanford Encyclopedia of Philosophy í september árið 1995 með það í huga að alfræðirit á veraldarvefnum mætti uppfæra oft og koma þannig í veg fyrir að það úreldist eins og óhjákvæmilegt er um prentaðar bækur.

## Heimild
*

## Tengt efni
*Internet Encyclopedia of Philosophy

## Tengill
*Stanford Encyclopedia of Philosophy
Blind Melon

**Blind Melon** er bandarísk rokkhljómsveit. Fyrsta breiðskífa sveitarinnar kom úr árið 1992 og hét hún *[[Blind Melon (breiðskífa)|Blind Melon]]*, en samkvæmt föður Brad's merkir nafnið „hippar frá Mississippi“. Frægasta lag sveitarinnar heitir *No Rain* og kom það út 1993.

## Saga
Hljómsveitin skrifaði undir samning við Capitol Records árið 1991 og tóku upp eina skífu sem kom aldrei út. Þegar fyrsta breiðskífan kom út árið 1992 hlaut hún ekki mikla athygli í fyrstu en þegar myndbandið við *No Rain* kom út fór hún að seljast eins og heitar lummur. Þannig seldist *No Rain* í fjórfalda platínusölu um heim allan og fór hljómsveitin í tónleikaferðalag sem upphitunarhljómsveitir fyrir Neil Young, Lenny Kravitz, Soundgarden og The Rolling Stones en þurftu snögglega að hætta ferðalögum vegna fíkniefnanotkunar söngvarans Shannon Hoon.

Hljómsveitin fór í hljóðver til að hljóðrita nýja breiðskífu og Hoon fór í meðferð vegna fíkniefnavandans. Breiðskífan *[[Soup]]* kom út árið 1995 og hljómsveitin lagði upp í aðra tónleikaferð. Meðferðaraðili Hoon ráðlagði honum að fara ekki en Hoon hlýddi ekki. Þann 21. október fannst hann látinn vegna of stórs skammts af kókaíni. Hljómsveitin tjaslaði saman einni breiðskífu enn, *[[Nico]]* (1996), og gáfu ágóðann af sölunni í meðferðarverkefni fyrir tónlistarmenn sem áttu við fíkniefna- eða áfengisvanda að stríða. Hljómsveitin lagði svo upp laupana árið 1999.

Árið 2002 kom út platan *Classic Masters* sem útgáfufyrirtæki hljómsveitarinnar gaf út. Hlaut hún lof hlustenda og gaf hljómsveitin því út plötuna *The Best of Blind Melon* árið 2005 og innihélt hún geisladisk og mynddisk (DVD). Þann 15. september 2006 tilkynnti hljómsveitin að hún hyggðist taka til starfa á ný og þann 9. nóvember komu út þrjú lög; *Make a Difference*, *For My Friends* og *Harmful Belly*. 

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* Blind Melon (1992)
* Soup (1995)
* Nico (1996)
* Classic Masters (2002)
* The Best of Blind Melon (2005)

### Smáskífur
* „Change“ (1993)
* „I Wonder“ (1993)
* „No Rain“ (1993)
* „Tones of Home“ (1993)
* „Galaxie“ (1995)
* „Toes Across the Floor“ (1995)

## Tenglar
* BeeMelon.com
* BlindMelonMach2
Fjórsund

**Fjórsund** er keppnisgrein í sundi þar sem fjórar ólíkar sundgreinar sameinast í eina. 

## Einstaklingsfjórsund
Í einstaklingskeppnum fjórsunds syndir hver sundmaður fjórar ólíkar sundaðferðir og er hver sundaðferð synd alls 1/4 af vegalengd sundsins. Röð sundaðferða er þessi:
# Flugsund
# Baksund
# Bringusund
# Frjáls aðferð, sem þó má ekki vera ein af þeim þremur aðferðum sem áður hafa verið syntar. Nær alltaf er skriðsund því valið, en þess vegna mætti alveg eins synda hundasund, þó það sé ekki samþykkt keppnisgrein.

## Boðsundsfjórsund
Í boðsundi syndir hver keppandi 1/4 vegalengdarinnar og bara eina sundaðferð. Uppröðun sundaðferðanna er ekki sú sama og í einstaklingsfjórsundi, því ef baksundshlutinn hefði ekki verið fyrsta aðferðin hefðu hinir sundmennirnir verið fyrir baksundsmanninum. Uppröðunin er því slík:
# Baksund
# Bringusund
# Flugsund
# Frjáls aðferð, það sama gildir og í einstaklingsfjórsundi, um að einhver önnur aðferð en bak-, bringu- eða flugsund kemur til greina. Því er oftast valið skriðsund.
Meginland

**Meginland** er hugtak sem er venjulega notað um stórt landsvæði sem myndar andstæðu við eyjarnar í kring. Þannig er talað um „meginland Evrópu“ sem andstæðu við eyjarnar í Norður-Atlantshafi (Bretlandseyjar, Færeyjar og Ísland), en líka „meginlandið“ á Íslandi sem andstæðu við t.d. Vestmannaeyjar og „meginlandið“ Bretland sem andstæðu við Ermarsundseyjar. Hvað telst meginland fer því eftir samhenginu hverju sinni.

## Tenglar
Stjórnmálastofnun ríkisins

**Stjórnmálastofnun ríkisins** (rússneska: **Государственное политическое управление ГРУ/GRU** *Gosúdarstvennoje polítítsjeskoje úpravleníje*), var leynilögregla Sovétríkjanna frá árunum 1922 til 1923, og var undanfari KGB.
Hreifadýr

**Hreifadýr** (fræðiheiti: *Pinnipedia*) eru undirættbálkur stórra sjávarspendýra. Undirættbálkurinn skiptist í þrjár ættir: rostungaætt, ætt eyrnasela og ætt eiginlegra sela. Þeir einkennast af því að í stað fóta eru þessi dýr með sundfit (hreifa) sem eru hluti af aðlögun þeirra að lífi í vatni. Öll hreifadýr eru rándýr og lifa á fiski, skelfiski, smokkfiski og öðrum sjávardýrum.