open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hippókratesareiðurinn

**Hippókratesareiðurinn** er samviskueiður lækna sem talið er að hinn forngríski læknir Hippókrates hafi skrifað. Flestar sögulegar heimildir benda til þess að Hippókrates hafi fært hann í letur sjálfur, en það er einnig mögulegt að einhver af stúdentum hans hafi skrifað hann með hliðsjón af viðhorfi Hippókratesar til læknavísindanna - og síðan kennt eiðinn við hann. Hippókratesareiðurinn, eða læknaeiðurinn eins og hann er einnig kallaður, er siðferðilegur leiðarvísir fyrir lækna sem snýr aðallega að því að áminna þá um að óvirða ekki sjúklinginn, að þeir bregðist ekki trúnaði hans og komi eins fram við alla, óháð kyni eða kynþætti. Í upprunalegri mynd sinni er hann litaður af klíkustarfsemi eins og því að aðeins synir lækna og þeirra nánustu skuli læra fræðin, svona eins og til að vernda fagið með því að takmarka kennsluna aðeins við þá sem hægt er að treysta fyrir leyndardóminum. 

## Íslenska útgáfan
Eiðurinn hefur tekið breytingum í áranna rás; sum atriði hafa horfið og önnur verið endurorðuð. Eiðurinn er því nokkuð mismunandi eftir löndum og jafnvel milli læknaskóla. Flestir læknaskólar láta þó nemendur sína skrifa undir einhverja útgáfu hans.Íslenska útgáfan af eiðnum var útfærð árið 1932 og rituð í sérstaka bók. Undir þau heitorð hafa nær allir læknar sem hafa útskrifast úr læknadeild Háskóla Íslands ritað nöfn sín.

Íslenska útgáfan af heitorði lækna hljómar svo:

*Ég sem rita nafn mitt hér undir, lofa því og legg við [[drengskapur|drengskap]] minn að beita kunnáttu minni með fullri alúð og samviskusemi að láta mér ávallt annt um sjúklinga mína án manngreinarálits að gera mér far um að auka kunnáttu mína í læknafræðum að kynna mér og halda vandlega öll lög og fyrirmæli er lúta að störfum lækna*

## Upprunaleg útgáfa Hippókratesareiðsins
Upprunalega útgáfan er lítið notuð nú á dögum; þar er meðal annars höfðað til grískra guða og gert ráð fyrir að læknisfræði tilheyri körlum en ekki konum. Einnig eru læknar hvattir til andstöðu gegn fóstureyðingum, líknardauða og dauðarefsingum, málefni sem öll eru mjög umdeild í flestum vestrænum nútímasamfélögum. Eiðurinn var skrifaður á forngrísku en er til á íslensku í þýðingu Valdemars Steffensen og yngri þýðingu Kristínar Ólafsdóttur.
Prammi

**Prammi** eða **flatbytna** (einnig **lekta** eða **fljótalekta**) er flatbotna og grunnrist skip, oft langt og mjótt með flötum skut og lítinn gang. Íbúðarpramma (húsbáta) má t.d. sjá á Signu eða í síkjum Amsterdam sem og víðar. Það er einnig talað um pramma þegar átt er við vöruflutningafleka sem hafðir eru í slefi á eftir fljótabátum eða notaðir við dýpkunarstarfsemi í höfnum. Einnig eru til það sem kallaðir hafa verið herprammar, sem voru mikið notaðir á 18. öldinni, sér í lagi í Eystrasaltshafinu á meðan Napóleonsstyrjöldunum stóð. Hver prammi hafði 2-3 möstur og gat borið 10-20 fallbyssur.

## Prammategundir

* dýpkunarprammi
* fljótaprammi
* landgönguprammi
* íbúðarprammi
* léttbátur 
* vöruprammi
Vænir

**Vænir**  (sænska: *Vänern*) er stærsta stöðuvatn í Suður-Svíþjóð, hvort sem litið er til flatarmáls (5648 km2) eða vatnsmagns (153 km3). Vænir er í 44 metra hæð yfir sjávarmáli og meðaldýpi þess er 27 metrar, en mesta dýpi mælist 106 metrar. Stærsta eyja í Væni er Þórseyja (*Torsö*) og næst stærst er Kállandseyja (Kållandsö), en annars má finna þar yfir 22.000 litlar eyjar. 

Vænir er þriðja stærsta stöðuvatn Evrópu á eftir Ladogavatni og Onegavatni. 

## Tilvísanir
Gautelfur

**Gautelfur** (sænska: *Göta älv*) er lengsta og vatnsmesta á Svíþjóðar. Hún er afrennsli Vænis (*Vänern*) í Kattegat (þ.e. Jótlandshaf) og er 91 km löng. Hún greinist í tvennt við Kungälv og skilja kvíslirnar eyna Hísing frá meginlandinu. Nyrðri kvíslin heitir Nordre älv (*nyrðri elfur*), en syðri kvíslin heldur óbreyttu nafni. Hafnarsvæði Gautaborgar við mynni syðri kvíslarinnar. Við Trollhättan eru stórir fossar í Gautelfi sem hafa verið virkjaðir. Trollhätteskurðurinn liggur framhjá fossunum og gerir Gautelfi skipgenga til Vænis.
Rauðpanda

**Rauðpanda**, oft kallaður **bjarnköttur** eða **kattbjörn**, (fræðiheiti: *Ailurus fulgens*) er lítið spendýr, lítið stærra en köttur, sem lifir aðallega á jurtum. Rauð panda er með klær sem hægt er að draga inn að hluta og falskan þumal (líkt og risapanda) sem er aðeins framlenging á úlnliðnum. Rauð panda finnst í Himalajafjöllum í Indlandi, Nepal og Suður-Kína.
Alþýðubankinn

**Alþýðubankinn** var íslenskur banki sem var stofnaður 5. mars 1971 upp úr Sparisjóði alþýðu sem hafði verið stofnaður 29. apríl 1967. Hlutverk bankans var að treysta atvinnuöryggi launafólks og styðja við starfsemi verkalýðsfélaga. Eigendur bankans voru Alþýðusamband Íslands og ýmis verkalýðsfélög. 

3. janúar 1990 sameinaðist Alþýðubankinn Iðnaðarbankanum, Útvegsbankanum og Verzlunarbankanum sem mynduðu Íslandsbanka.
Bylgjan

**Bylgjan** er íslensk útvarpsstöð sem hóf útsendingar 28. ágúst 1986. Bylgjan er fyrsta löglega einkarekna útvarpsstöðin á Íslandi. Dagskrárgerðarfólk var blanda af reyndu fyrrum starfsfólki Ríkisútvarpsins og fólki sem var nýkomið úr námi.

Útvarpsstöðin var upphaflega stofnuð af Íslenska útvarpsfélaginu. Það gekk inn í fjölmiðlasamsteypuna Norðurljós og varð svo hluti af 365 miðlum. Nú er Bylgjan í eigu Sýnar.

## Frægir skemmtiþættir á Bylgjunni

* Betri stofan
* Bibba á Brávallagötunni
* Bylgjulestin
* Harrý og Heimir
* N á tali hjá Hemma Gunn
* Simmi og Jói
Kid Icarus

**Kid Icarus** er „platform“ tölvuleikur hannaður af TOSE Software Co., Ltd og gefin út af Nintendo fyrir Nintendo Entertainment System árið 1987. Hann er fyrsti af aðeins tveimur leikjum í Kid Icarus seríunni. Hann var endurútgefin fyrir Wii Virtual Console þann 23. febrúar 2007 í Evrópu.
Opera (vafri)

**Opera** er ókeypis og vinsæll vafri sem getur farið á vefsíður, sent og fengið tölvupóst, stjórnað tengiliðum, spjall á netinu og birt Widgets. Það er einnig til lítill símavafri frá Opera sem heitir Opera Mini sem er ókeypis. Opera forritið var gert af Geir Ivarsøy og Íslendinginn Jon Stephenson von Tetzchner.
Eiríkur blóðöx

**Eiríkur 1. blóðöx** eða **Eiríkur blóðöx Haraldsson** (d. 954) var konungur Noregs á árunum 933 til um 935. Hann var sonur Haraldar hárfagra og Ragnhildar hinnar ríku og sá eini af fjölmörgum sonum Haraldar sem átti tiginborna móður. Ættir móður hans kunna að hafa verið ástæða þess að hann var gerður að nokkurs konar yfirkonungi en sumir bræður hans urðu fylkiskonungar og undir hann settir. Ekki heppnaðist það fyrirkomulag þó vel og samkvæmt því sem segir í Heimskringlu drap Eiríkur alls fimm bræður sína. 

Hann þótti óvæginn og var illa liðinn og einnig drottning hans Gunnhildur kóngamóðir, sem kölluð er Össurardóttir í Heimskringlu en samkvæmt Historia Norvegiæ er hún dóttir Gorms gamla Danakonungs. Fáeinum árum eftir að Eiríkur tók við ríkjum kom hálfbróðir hans, Hákon Aðalsteinsfóstri, til Noregs en hann hafði alist upp hjá Aðalsteini Englandskonungi. Eiríkur hraktist þá úr landi. Hann varð síðar konungur yfir Norðymbralandi á Englandi og sat í Jórvík (York), en Gunnhildur var mest í Danmörku með fjórum sonum þeirra, sem gerðu hvað eftir annað út herleiðangra og reyndu að ná ríkinu af Hákoni. Einn þeirra, Haraldur gráfeldur, varð Noregskonungur eftir lát Hákonar.
Kristján 7.

**Kristján 7.** (29. janúar 1749 - 13. mars 1808) var konungur Dansk-norska ríkisins. Hann var sonur Friðriks 5. og Lovísu af Stóra-Bretlandi. Hann tók við völdum tæplega 17 ára, þann 14. janúar 1766. Hann giftist barnungri frænku sinni,  Karólínu Matthildi af Stóra-Bretlandi þann 8. nóvember sama ár. Hún var þá aðeins 15 ára. Tveimur árum seinna, eða 1768, eignaðist hún son sem síðar varð Friðrik 6. og var hann eina barnið sem þau áttu saman. 

Kristján er sagður hafa sýnt góðar gáfur á barnsaldri en þegar hann eltist kom í ljós að hann gekk ekki heill til skógar. Sumir telja að hann hafi verið haldinn geðklofa og kom sjúkdómur hans sérstaklega fram þegar hann nálgaðist tvítugt og smám saman varð hann alveg óhæfur til að stýra ríkinu, en hann var mjög áhrifagjarn og auðvelt að stýra honum svo að ríkisstjórnin var að mestu í höndum ráðgjafa hans. Þess í stað stundaði konungur krárnar í Kaupmannahöfn ásamt vændiskonunni Önnu Cathrine Benthagen (Stígvéla-Katrínu). 

Konungurinn ferðaðist til Þýskalands 1768 og í Altona kynntist hann lækninum Johann Friedrich Struensee. Fór svo vel á með þeim að Struensee fór með Kristjáni til Kaupmannahafnar og varð líflæknir hans. Þegar bólusóttarfaraldur hófst í Kaupmannahöfn haustið 1769 kom Struensee því til leiðar að fjöldi barna var bólusettur, þar á meðal Friðrik litli krónprins, og ávann hann sér þar með traust drottningarinnar og varð svo elskhugi hennar. Kristján konungur treysti æ meira á lækni sinn og Struensee stýrði landinu í raun 1770-1772 og hann og vinur hans, Enevold Brandt, einangruðu konunginn frá hirðinni. 

Í ársbyrjun 1772 tók hópur hirðmanna, þar á meðal Júlíana María ekkjudrottning, stjúpmóðir Kristjáns, og sonur hennar og hálfbróðir konungs, Friðrik erfðaprins, sig saman um að steypa Struensee og var hann handtekinn og tekinn af lífi ásamt Enevold Brandt, en Karólína Matthildur drottning var send í útlegð og dó fáeinum árum síðar. Dóttir hennar, Lovísa Ágústa, sem næsta víst er að var dóttir Struensee þótt Kristján konungur hafi gengist við henni, ólst aftur á móti upp við dönsku hirðina ásamt bróður sínum.

Kristján var engan veginn fær um að taka við völdum að nýju og var hann í raun hafður áfram í einangrun. Fram til 1784 voru völdin í höndum ráðgjafa, einkum Ove Høegh-Guldberg, en þá gerði Friðrik krónprins hallarbyltingu og tók við völdum. Formlega var faðir hans þó áfram einvaldur og undirritaði öll lög; stundum neitaði hann að undirrita það sem sonur hans lagði fyrir hann en Friðrik beið þá átekta og lagði lögin aftur fyrir föður sinn seinna. Þá hafði Kristján gleymt öllu saman og undirskrifaði lögin.

Kristján 7. var konungur í rúma fjóra áratugi þótt hann hefði í raun aldrei eiginleg völd. Hann dó úr hjartaslagi í Rendsborg 13. mars 1808 og var grafinn í Hróarskeldudómkirkju.
Varberg

**Varberg** er hafnarborg á vesturströnd Svíþjóðar í samnefndu sveitarfélagi sem er í Hallandsfylki. Íbúar eru um 25 þúsund. Borgin er vinsæll ferðamannastaður og sérstaklega á sumrum þegar fólk sækir í baðstrendur. Varberg er líka einn af helstu heilsulindabæjum í Evrópu. Allan ársins hring er mikið af ungu fólki sem kemur til Varbergs til að stunda vindbrettasiglingar. 

Borgin hefur verið í byggð frá því á 11. öld og hefur um langt skeið verið miðstöð viðskipta. Þar var byggður kastali árið 1280, og um nokkurt skeið á 20. öld voru Monark- og Crescent-reiðhjól framleidd í borginni. 

Þar búa um 35.000 manns (2017) og 64.000 í sveitarfélaginu.

## Neðanmálsgreinar


## Tengill
* Heimasíða Varbergs
Helgarpósturinn

**Helgarpósturinn** var íslenskt vikublað sem kom fyrst út á árunum 1979 til 1988 og var svo endurvakinn 1994 og lifði þá til 1997. 

## Tenglar
* Helgarpósturinn; 1979-1988 á tímarit.is
* Helgarpósturinn; 1994-1997 á tímarit.is
Gottskálk grimmi Nikulásson

**Gottskálk grimmi Nikulásson**: (1469 – 8. desember 1520) var biskup norskrar ættar á Hólum frá  1496 til dauðadags. Hann var bróðursonur Ólafs Rögnvaldssonar, sem var næsti biskup á undan honum. Bróðir Gottskálks var Guttormur Nikulásson lögmaður í Björgvin.

Gottskálk var dugmikill og stjórnsamur og bætti mjög við jarðeignasafn og dýrgripi biskupsstólsins. Hann þótti harðdrægur í viðskiptum og hefur hlotið harðan og ef til vill óréttlátan dóm í íslenskri sögu, sem meðal annars má sjá af viðurnefni því sem hann hefur hlotið. Gottskálk átti í deilum við ýmsa höfðingja, meðal annars Jón Sigmundsson lögmann vegna meintra fjórmenningsmeinbuga á hjúskap Jóns og Bjargar Þorvaldardóttur og fékk Jón dæmdan í miklar sektir og bann í báðum biskupsdæmum á vafasömum forsendum. 

Fylgikona Gottskálks var Guðrún, laundóttir Eiríks slógnefs Loftssonar Guttomssonar. Þau áttu saman tvö börn, Odd Gottskálksson og Guðrúnu Gottskálksdóttur. Með Valgerði Jónsdóttur átti Gottskálk dótturina Kristínu, sem fyrst var gift Þorvarði Erlendssyni lögmanni á Strönd í Selvogi og síðar Jóni Einarssyni sýslumanni á Geitaskarði.

Næsti biskup á eftir Gottskálki grimma var Jón Arason, sem var síðasti kaþólski biskupinn á Íslandi.

## Gottskálk og þjóðtrúin
Það er sagt að Rauðskinna hafi verið grafin með Gottskálki, en af þeirri bók átti að vera hægt að læra svo ramma galdra, að hægt væri að sigra kölska sjálfan og ná valdi yfir honum. Nótt eina á Gottskálk að hafa komið upp úr gröf sinni á Hólum og lesið upp úr þeirri „bók máttarins“  en blöðin undist saman og hrundu niður í gröfina eins og aska.  

Galdra-Loftur á að hafa reynt að vekja Gottskálk upp til að reyna að komast yfir Rauðskinnu. Gísli Konráðsson nefnir þrjá skólasveina, sem voru í vitorði með Lofti. Skýrir þjóðsagan nákvæmlega frá því hvernig Loftur vakti upp alla hina fyrri Hólabiskupa og hvernig honum heppnaðist að fá Gottskálk til að rísa upp úr gröf sinni með Rauðskinnu. En bráðlæti Lofts sjálfs varð honum að falli, því strax þegar hann sá hana, þreif hann til hennar, en það var of snemmt og af misskilningi hringdi einn af félögum Lofts klukkunum og Gottskálk komst í gröfina með Rauðskinnu með sér.

## Heimildir
*Páll Eggert Ólason: *Íslenskar æviskrár*.
Haraldur blátönn

**Haraldur blátönn** (lést haustið 986) var konungur í Danmörku en síðar einnig konungur yfir hluta af Noregi. Hann var sonur Gorms gamla og Þyri danabótar og reisti eftir þau Jalangurssteininn stærri. Bluetooth-tæknistaðallinn í þráðlausum fjarskiptum er nefndur eftir Haraldi.

Árið 2018 fundu leitarmenn stóran fjársjóð á eyjunni Rügen sem talinn er vera sjóður Haralds. 

## Ævi
Óvíst er hvenær hann fæddist en Sveinn Ástríðarson sagði Adam af Brimum seinna að hann hefði verið konungur í 50 ár. Það er þó óvíst en hann gæti hafa verið konungur með föður sínum, sem dó líklega um 958, e.t.v frá því um 940. Árið 948 sendi þýski keisarinn Ottó 1. þrjá biskupa til Danmerkur til trúboðs og hefur það verið talið benda til þess að þá hafi Haraldur ráðið þar mestu, fremur en Gormur faðir hans, sem var mjög andsnúinn kristni. Haraldur var þó enn heiðinn þegar foreldrar hans dóu því hann lét gera yfir þau hauga að heiðnum sið. Líklega hefur hann tekið kristni fáum árum síðar því að Jalangurssteinninn er talinn reistur um 965 og þar er Haraldur sagður hafa lagt undir sig Danmörku alla og Noreg og kristnað Dani.

Raunar er hann sagður hafa verið þvingaður til þess af Ottó keisara að taka kristni en önnur sögn segir að hann hafi tekið kristni eftir að maður að nafni Poppo bar járn til að sanna að nýja trúin væri betri en sú gamla. Haraldur lét skírast ásamt fjölskyldu sinni, hélt trúna vel og stofnaði biskupssetur að Rípum, í Slésvík og Árósum. 

Eftir að Eiríkur blóðöx Noregskonungur dó landflótta í Englandi 954 leitaði Gunnhildur kona hans og synir þeirra á náðir Haraldar og var tekið vel á móti þeim. Haraldur veitti Eiríkssonum lið í baráttu þeirra við Hákon Aðalsteinsfóstra og eftir að hann féll um 961 settist Haraldur gráfeldur Eiríksson á konungsstól en var þó skattkonungur Haraldar. Um 970 sveik Haraldur blátönn svo nafna sinn, felldi hann og náði völdum í Noregi. Hann setti Hákon Sigurðarson Hlaðajarl yfir Noreg en hann sagði sig fljótt undan yfirráðum hans og greiddi engan skatt. Tilraunum Haraldar til að ná Noregi aftur lauk endanlega með orrustunni í Hjörungavogi 986. 

Adam frá Brimum segir að kona Haraldar hafi heitið Gunnhildur en á dönskum rúnasteini kemur fram að hann hafi verið kvæntur Tófu, dóttur Mistivojs fursta af Vindlandi. Börn hans voru Sveinn tjúguskegg Danakonungur, Hákon, Þyri, sem giftist Ólafi Tryggvasyni Noregskonungi, og Gunnhildur, sem giftist til Englands.

Haraldur varð gamall og síðustu árin snerist Sveinn sonur hans gegn honum og gerði uppreisn. Haraldur beið lægri hlut og var settur af. Hann særðist, flúði til Jómsborgar og dó þar skömmu síðar af sárum sínum. Lík hans var flutt til Danmerkur og lagt til hvílu í Hróarskeldudómkirkju, sem hann hafði sjálfur látið reisa.

## Tilvísanir
.af

**.af** er þjóðarlén Afganistan. Því er stjórnað og úthlutað af AFGNIC.

## Tenglar
* Whois upplýsingar  hjá IANA
* Heimasíða AFGNIC
.al

**.al** er þjóðarlén Albaníu. Því er stjórnað og úthlutað af Enti Rregullator i Telekomunikacioneve.

## Tenglar
* Whois upplýsingar  hjá IANA
.se

**.se** er þjóðarlén Svíþjóðar og er stjórnað af NIC-SE.

## Tenglar
* Whois upplýsingar hjá IANA 
* Heimasíða NIC-SE
Fjórmenningsmeinbugir

**Fjórmenningsmeinbugir** voru ágallar á hjúskap hjóna, sem fólust í því að þau væru skyldari en kirkjunni þótti góðu hófi gegna. Bann var lagt við giftingu hjóna ef þau voru skyldari en fimmmenningar. Þegar svo stóð á að hjón væru fjórmenningar að skyldleika var talað um fjórmenningsmeinbugi. Slíkt var þó aldrei til vandræða ef hjónaefnin voru tilbúin að greiða kirkjunni stórfé til að fallast á hjúskapinn þrátt fyrir skyldleikann.
Stella í orlofi

***Stella í orlofi*** er íslensk kvikmynd, frumsýnd 18. október 1986. Hún fjallar um Stellu sem fer í sumarbústað með sænskum alka sem var á leiðinni í meðferð hjá SÁÁ. Þau lenda í alls kyns vandræðum á ferðum sínum. Međ aðalhlutverk fara þau Edda Björgvinsdóttir, Gestur Einar Jónasson, Þórhallur Sigurðsson, Sólveig Arnarsdóttir, Björgvin Franz Gíslason og Unnur Berglind Guðmundsson.

Leikstjóri er Þórhildur Þorleifsdóttir. Handritshöfundur er Guðný Halldórsdóttir.

## Söguþráður
*Stella í orlofi fjallar um Stellu og baráttu hennar við geðillsku karla, tryllt börn, alkóholista, flugmenn, Læjonsklúbbinn Kidda, danskar drósir og laxeldi. Georg ætlar að fara í veiðiferð með erlendum viðskiptafélaga. En þegar hann handleggsbrotnar og endar á spítala ákveður Stella konan hans að taka til sinna ráða. Hún fer á flugvöllinn og finnur Salomon sem er viðskiptafélagi Georgs og fer með hann í veiðiferð í Selá. En Salomon er alls ekki viðskiptafélagi Georgs. Hann er alkóhólisti og er kominn til Íslands til að fara í meðferð hjá SÁÁ. Út af þessum misskilningi fara Salomon, Stella og börnin hennar öll í veiðiferð í Selá.*

## Heimildir
Magnús Jónsson (veðurfræðingur)

**Magnús Jónsson** (fæddur á Sauðárkróki, 2. júlí 1948) er íslenskur veðurfræðingur. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri 1968 og 1. stigi í stærðfræði og sagnfræði við Háskóla Íslands 1970. Magnús stundaði nám í veðurfræði við háskólann í Uppsölum 1975-1977 og við háskólann í Stokkhólmi 1977-1979 (fil.kand) og sótti framhaldsnám í veðurfarsfræði við Uppsalaháskóla 1979. Hann gegndi starfi veðurstofustjóra frá ársbyrjun 1994 til ársloka 2008.
Stuttur Frakki

***Stuttur Frakki*** (enskur titill *Behind Schedule*) er fyrsta kvikmynd Gísla Snæs Erlingssonar í fullri lengd, og var gerð 1992. Hún segir í stuttu máli frá Rúnari (Hjálmar Hjálmarsson) sem ætlar að halda stórtónleika í Laugardalshöllinni með mörgum af helstu hljómsveitum Íslands. Hann hefur fengið André (Jean Philippe-Labadie), fulltrúa tónlistarútgefanda frá Frakklandi, til Íslands og í því skyni að velja bestu hljómsveitina. Hjólin fara þó að snúast þegar André villist í Reykjavík og Rúnar virðist ekki geta haft upp á honum fyrir tónleikana.  Friðrik Erlingsson, handritshöfundur myndarinnar, hefur sagt að hann hafi upphaflega ætlað að gera heimildarmynd um tónlistina á Íslandi sem átti að verða einhverskonar framhald á heimildarmyndarinni Rokk í Reykjavík. Hann hafi þó fljótlega hætt við og ákveðið að gera leikna kvikmynd í staðinn. Titill myndarinnar er orðaleikur, þar sem hann getur hvortveggja þýtt að André sé stuttur maður sem kemur frá Frakklandi og hins vegar stutta yfirhöfn (þ.e.a.s. frakka).
Skilaboð til Söndru

***Skilaboð til Söndru*** er íslensk kvikmynd frá 1983 í leikstjórn Kristínar Pálsdóttur. Kvikmyndin var frumsýnd laugardaginn 17. desember 1983 kl. 17 í Háskólabíói. Myndin var gerð eftir samnefndri skáldsögu Jökuls Jakobssonar og fjallaði um gaman og alvöru í lífi Jónasar, rithöfundar á tímamótum. 

## Tenglar
* „Vildum spreyta okkur sjálfar“; grein í Tímanum 7. apríl 1983
* „Taka eitt, sena eitt, Sandra“; grein í DV 11. júní 1983
* „Skilaboð til Söndru“; grein í Morgunblaðinu 17. desember 1983
* „Svona var Sandra“; grein í Helgarpóstinum 22. desember 1983
* „Þegar vonin ein er eftir“; grein í Þjóðviljanum 22. desember 1983
Páll Bergþórsson

**Páll Bergþórsson** (f. 13. ágúst 1923, d. 10. mars 2024) var íslenskur veðurfræðingur.

Páll fæddist í Fljótstungu á Hvítársíðu. Hann lauk stúdentspróf frá Menntaskólanum í Reykjavík 1944, prófi í veðurfræði við *Sveriges Meteorologiska och hydrologiska Institut* 1949 og fil. kand í veðurfræði 1955. Páll var veðurstofustjóri frá 1989 til ársloka 1993. Hann lést árið 2024, þá 100 ára gamall. Sonur Páls er Bergþór Pálsson óperusöngvari.

## Tengt efni
*Snjóskaflinn í Gunnlaugsskarði

## Tilvísanir
Hlynur Sigtryggsson

**Hlynur Sigtryggsson** (fæddur á Núpi í Dýrafirði 5. nóvember 1921, dáinn 14. júlí 2005) var íslenskur veðurfræðingur. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri 1942, og stundaði nám í verkfræði við verkfræðideild Háskóla Íslands 1942-1943. Að auki lauk hann M.A. prófi frá *University of California at Los Angeles* 1946 og stundaði nám við *Meteorologiska Institutionen vid Stockholms Högskola* 1955-1957. Hann var veðurstofustjóri frá 1963 til 1989.

## Heimildir
*
Popp í Reykjavík

***Popp í Reykjavík*** er íslensk heimildarmynd. Hún er sjálfstætt og óháð framhald af *[[Rokk í Reykjavík]]*.

Meðal hljómsveita og tónlistarfólks sem komu fram í myndinni voru Sigur Rós, Maus, Botnleðja, Quarashi, Unun, Ensími, Bellatrix, Bang Gang, Stjörnukisi, Páll Óskar, Curver Thoroddsen og Magga Stína.

## Tilvísanir
Teresía Guðmundsson

**Teresía (Anda) Guðmundsson** (fædd 15. mars 1901 í Noregi, dáin 1983) var norskur veðurfræðingur. Hún nam veðurfræði og skyldar greinar (með hléum) við Oslóarháskóla 1921-1937. Cand. mag 1934 í stærðfræði, efnafræði og stjörnufræði. Hún lauk embættisprófi í veðurfræði (cand. real) 1937 og gegndi starfi veðurstofustjóra frá 1946 til 1963.

## Heimildir
Ikíngut

***Ikíngut*** er íslensk kvikmynd um vináttu íslensks stráks og grænlensks stráks. Myndin gerist á miðöldum á Íslandi og fjallar um atburð þegar lítill grænlenskur strákur, kallaður Ikíngut, kemur í lítið sjávarþorp á Íslandi með ísjaka. Sjávarþorpið er hjátrúafullt og vegna óvenjulegs útlits Ikíngut telja þorpsbúar hann hafa í sér illa anda. Þegar Ikíngut bjargara íslenskum strák, Bóas, úr snjóflóði verða þeir vinir. Bóas berst gegn mótlætinu sem Ikíngut fær í þorpinu, en þorpsbúar vilja handsama hann og jafnvel drepa hann. Orðið Ikíngut er grænlenskt og merkir "Vinur".  

## Heimildir
* Ikingut (2002), BBC - Films - Reviews, Jamie Russell, 18 March 2002 (Enska)
* Ikingut - "Synopsis", Turner Classic Movies, Access date: 10 May 2022 (Enska)

## Tilvísanir
Þorkell Þorkelsson

**Þorkell Þorkelsson** (fæddur á Frostastöðum í Skagafirði 6. nóvember 1876, dáinn 7. maí 1961) var íslenskur eðlisfræðingur. Hann lauk stúdentsprófi frá Lærða skólanum 1898 og *[[cand. phil]]* í forspjallsvísindum 1899. Þá lauk hann einnig *[[cand. mag]]* í eðlisfræði frá Kaupmannahafnarháskóla árið 1903. Hann gegndi starfi Veðurstofustjóra frá 1920 til 1946.

Þorkell Þorkelsson vann einnig að rannsóknum á jarðhita og gaf út grein þess efnis um hveri  í riti Vísindafélags Íslendinga árið 1940.
Myrkrahöfðinginn

***Myrkrahöfðinginn*** er íslensk söguleg kvikmynd eftir Hrafn Gunnlaugsson. Hrafn byggir hana lauslega á *[[Píslarsaga séra Jóns Magnússonar|Píslarsögu]]* séra Jóns Magnússonar þumlungs sem segir frá þeim galdraofsóknum sem Jón taldi sig verða fyrir frá nágrönnum sínum (sjá Kirkjubólsmálið). Hrafn vinnur út frá þeirri hugmynd að Jón hafi ekki beinlínis verið sturlaður heldur hafi tíðarandinn verið litaður af galdraótta. 

## Sjá einnig
* Galdramál á Íslandi
* Jón Magnússon þumlungur
* Píslarsaga séra Jóns Magnússonar
Marteinn Einarsson

**Marteinn Einarsson** (d. 7. október 1576) var biskup í Skálholti frá 1548-1556 og var annar lútherski biskupinn þar.

Marteinn var frá Stað á Ölduhrygg, sonur Einars Ölduhryggjarskálds Snorrasonar, sem þar var prestur frá því um 1500 til dauðadags 1538, en móðir hans var Ingiríður Jónsdóttir, systir Stefáns Skálholtsbiskups. Einar Ölduhryggjarskáld átti fjölda barna með að minnsta kosti þremur konum. Alsystir Marteins var Guðrún, kona Daða Guðmundssonar í Snóksdal, en hálfbræður hans voru Gleraugna-Pétur Einarsson, sýslumaður og prestur í Hjarðarholti, og Moldar-Brandur Einarsson, sýslumaður á Snorrastöðum og í Hítarnesi.

Marteinn var níu ár við nám í Englandi (ein systir hans giftist enskum manni og bjó þar), kom síðan aftur til Íslands að námi loknu, var tvö ár við kaupmennsku í Grindavík en var orðinn prestur árið 1533 og tók við Stað á Ölduhrygg eftir föður sinn stuttu síðar. Hann var síðan officialis Skálholtskirkju 1538 og var kjörinn Skálholtsbiskup 1548 er Gissur Einarsson lést. Fór hann þá til Danmerkur að fá vígslu en Jón Arason sendi Sigvarð Halldórsson ábóta í Þykkvabæ sem fulltrúa kaþólskra manna. Ekkert mark var þó tekið á því og þótt eitthvað þætti skorta á guðfræðikunnáttu Marteins biskupsefnis var bætt úr því með því að láta hann sitja á skólabekk í hálft ár. Að því búnu var Marteinn vígður 7. apríl 1549 og fór svo heim til Íslands um sumarið. Hann var handtekinn af sonum Jóns Arasonar, Birni og Ara, haustið 1549 og var um eitt ár í haldi, lengst af á Möðrufelli hjá Ara. Jón biskup orti gamanbrag um handtökuna. Þegar Daði í Snóksdal fangaði Jón og syni hans haustið 1550 voru þeir fluttir í Skálholt, þar sem Marteinn var aftur tekinn við völdum, og höggnir þar.

Marteinn gegndi biskupsembættinu næstu árin og gaf meðal annars árið 1555 út fyrstu íslensku sálmabókina sem enn er til og þýddi marga sálma sjálfur. Hann sagði af sér 1557 þar sem honum þótti konungur ganga um of á eignir og réttindi stólsins. Hann settist aftur að á Stað og hélt áfram prestskap til 1569 en þá sagði hann af sér embætti og bjó eftir það í Álftanesi á Mýrum til æviloka. Marteinn þótti fær málari og fékkst við kirkjuskreytingar, er sagður hafa málað kirkjurnar bæði á Hólum og í Skálholti, en ekkert hefur varðveist af málaralist hans.

Kona Marteins hét Ingibjörg en föðurnafn hennar er óþekkt. Synir þeirra voru Jón Marteinsson sýslumaður í Árnesþingi og Halldór Marteinsson bóndi í Álftanesi og á Seljalandi. Dæturnar voru Guðrún prestsfrú á Melum í Melasveit og Ingiríður, kona Ólafs Bagge Janssonar fógeta á Bessastöðum. Einnig átti Marteinn synina Þórð prest í Hruna, sem giftist Katrínu Hannesdóttur ekkju Gissurar biskups Einarssonar, og Einar prest á Stað á Ölduhrygg.
Stikkfrí

***Stikkfrí*** er íslensk fjölskyldumynd eftir Ara Kristinsson. Hún fjallar um tvær ungar stelpur, þær Hrefnu, leikna af Bergþóru Aradóttur og Yrsu, leikna af Freydísi Kristófersdóttur, sem ræna hálfsystur Hrefnu til að ná athygli föður hennar sem hún ólst ekki upp hjá og hefur aldrei þekkt. Þær lenda í svolitlu basli með krakkann en ná að skila honum á endanum. Ein vinsæl setning úr myndinni er „Ég er með sinnep", sem Hrefna segir í hita leiksins. Hrefna er tíu ára gömul stúlka sem býr hjá móður sinni og stendur í þeirri trú að faðir hennar hafi alla tíð búið í Frakklandi. Á tíu ára afmælisdeginum sínum kemst hún að því að hann býr í raun og veru í Breiðholtinu. Hrefna fer strax á stúfana ásamt vinkonu sinni Yrsu og uppgötvar að pabbinn er giftur annarri konu og á með henni tveggja ára gamalt barn. Hrefna gerir nokkrar árangurslausar tilraunir til að ná athygli pabba síns og við eina slíka tilraun hafa vinkonurnar barnið á brott með sér. Nú upphefst mikill gamanleikur þegar stelpurnar reyna að tjónka við þá stuttu með öllum tiltækum ráðum. Á sama tíma leitar lögreglan ákaflega að barninu um alla borg.
Regína (kvikmynd)

***Regína*** er íslensk dans- og söngvamynd eftir Maríu Sigurðardóttur eftir handriti Sjóns og Margrétar Örnólfsdóttur. Hún var frumsýnd 4. janúar 2002.
Lárentíus Kálfsson

**Lárentíus Kálfsson** (10. ágúst 1267 – 16. apríl 1331) var biskup að Hólum 1324 – 1331, eða í 7 ár. Helsta heimildin um ævi hans og störf er Lárentíus saga, sem er almennt talin rituð af Einari Hafliðasyni. 

Foreldrar: Kálfur (systursonur Þórarins kagga prests á Völlum í Svarfaðardal), og Þorgríma Einarsdóttir. Þau bjuggu um tíma á Efra-Ási í Hjaltadal.

Lárentíus lærði fyrst hjá Þórarni kagga ömmubróður sínum á Völlum, síðan hjá Jörundi biskupi á Hólum. Vígðist prestur 1288 og var skólameistari á Hólum næstu þrjú ár. Var prestur að Hálsi í Fnjóskadal 1292–1293. Fór síðan að Hólum, hrökklaðist þaðan vegna ágreinings við biskup og fór í Skálholt og tók Árni Þorláksson biskup við honum. Fór til Noregs 1294, var í þjónustu Jörundar erkibiskups næstu ár og tók þá þátt í deilum hans við kórsbræður. Var sendur til Íslands 1307 til eftirlits með kristnihaldi, en var illa tekið. Fór aftur til Noregs 1308, var þá handtekinn af kórsbræðrum í Niðarósi og settur í fangelsi, og sendur aftur til Íslands vorið 1309. Var hann um tíma í Þykkvabæjarklaustri, síðan á Þingeyrum og víðar við kennslu. Sættist við Auðun biskup rauða haustið 1319 og kenndi dóttursonum hans. Við fráfall Auðunar biskups 1322, varð Lárentíus eftirmaður hans sem biskup á Hólum, vígður 1324.

Lárentíus var annálaður fyrir góða fjárgæslu og ölmusumildi. Hann var vel að sér í kirkjulögum og siðavandur, áminnti jafnt háa sem lága, sem létu sér það lynda. Hann stofnsetti m.a. prestaspítala á Kvíabekk í Ólafsfirði. Um hann er Lárentíus saga.

Sonur Lárentíusar, með norskri konu, var Árni Lárentíusson, síðar munkur á Þingeyrum.

## Heimildir
* Páll Eggert Ólason: *Íslenskar æviskrár* III.
* Sigurjón Páll Ísaksson: Auðun biskup rauði og timburstofan á Hólum. *Um Auðunarstofu*, Hólanefnd 2004. Ritstj: Þorsteinn Gunnarsson. 
* Patzuk-Russell, Ryder og Yoav Tirosh. (2024). "Icelandic Hospitals, Clergy, and Disability in the Saga of Bishop Lárentíus". Mirator. 24 (1): 1-17.
Stella í framboði

***Stella í framboði*** er íslensk kvikmynd frumsýnd 26. desember 2002. Myndin er sjálfstætt framhald myndarinnar *[[Stella í orlofi]]* frá 1986. Aðalhlutverk fara þau Edda Björgvinsdóttir, Þórhallur Sigurðsson og Gísli Rúnar Jónsson með. Leikstjóri og handritshöfundur er Guðný Halldórsdóttir. Myndin kom á VHS 18. september 2003. 

## Söguþráður
*Stella og Salmómon reka saman fagurkerafyrirtæki, Framkoma.is. Salómon er ráðin af Antoni Skúlasyni, flugstjóra, til þess að fegra og umbreyta þorpi, sem hann hefur eignast. Stella verður eftir í bænum og tekur að sér að kenna stjórnmálamönnum að koma fram, enda kosningar í nánd. Af misskilningi þvælist Stella inn í framboð Centrumlistans, sem berst við höfuðandstæðing sinn, Miðflokkinn og veit ekki fyrr til en hún er komin á kaf í pólitík. Myndin segir frá hinni afdrifaríku ferð Salomóns (52) í þorpið og sigurgöngu Stellu Löve (50) í stjórnmálum. Fjölskyldumál Stellu blandast inn í frásögnina með stórslysum, eldsvoða, breiskju og mótlæti af öllu tagi, sem aðeins „Stellufólkið“ getur orðið fyrir á fáeinum vikum.*

## Heimildir
Suðureyjar

**Suðureyjar** (skosk gelíska: *Innse Gall*, enska: *Hebrides*) eru stór eyjaklasi við vesturströnd Skotlands. Eyjarnar skiptast í tvo meginhópa, Innri Suðureyjar og Ytri Suðureyjar. Á milli þeirra er Skotlandsfjörður (skosk gelíska: *An Cuan Sgitheanach*, enska: *The Minch*). Byggð á eyjunum nær frá miðsteinöld til okkar daga og hafa íbúarnir verið af ýmsu bergi brotnir, meðal annars gelískumælandi, norrænumælandi og enskumælandi. Þessi fjölbreytni sést af nöfnum eyjanna sem eru úr ýmsum málum sem þar hafa verið töluð. Saman kallast eyjarnar Suðureyjar á norrænum málum til aðgreiningar frá Norðureyjum; Orkneyjum og Hjaltlandseyjum.

Mikið af gelískum bókmenntum og gelískri tónlist í Skotlandi kemur frá eyjunum. Í dag byggist efnahagur eyjanna aðallega á kotbúskap, fiskveiðum, ferðaþjónustu, olíuiðnaði og endurnýjanlegri orku. Í eyjunum eru sums staðar stórir hlutar af stofnum ýmissa sela og sjófugla á Bretlandseyjum.

## Eyjarnar í stafrófsröð
### Ytri Suðureyjar

### Innri Suðureyjar

## Tenglar
* ''Suðureyjar''; grein í Morgunblaðinu 2001
* ''Suðureyjar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1952
August Immanuel Bekker

**August Immanuel Bekker** (21. maí 1785 – 7. júní 1871) var þýskur textafræðingur og fornfræðingur.

## Æviágrip
Bekker fæddist í Berlín.

Hann hlaut menntun í fornfræði við háskólann í Halle undir leiðsögn Friedrichs Augusts Wolf, sem taldi Bekker efnilegasta nemanda sinn. Árið 1810 var hann skipaður prófessor í heimspeki við Berlínarháskóla. Á árunum 1810 til 1821 ferðaðist hann víða um Frakkland, Ítalíu, England og Þýskaland og rannsakaði forn handrit og viðaði að sér efni til að nota í ritstjórnarvinnu sinni. 

Eitthvað af rannsóknum hans birtist í *Anecdota Graeca*, (1814-1821) en helstu afrek hans voru útgáfur hans á textum hinna ýmsu fornu höfunda. Hann fékkst við nánast alla höfunda forngrískra bókmennta að harmleikjaskáldum og lýrískum skáldum undanskildum. Hann er einkum þekktur fyrir útgáfu sína á verkum Aristótelesar (1831-1836) en fyrir útgáfur sínar á verkum Platons (1816-1823), attísku ræðumönnunum (1823-1824), Aristófanesar (1829) og býsönskum sagnariturum í 25 bindum (*Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae*). Einu latnesku höfundarnir sem hann fékkst við voru Livius (1829-1830) og Tacitus (1831).

Bekker fékkst einungis við textafræði og textarýni og hélt sig handritin sjálf. Hann lagði lítið af mörkum til allmennrar fræðilegrar umræðu. Bekker-tölur eru oft notaðar í fræðilegum útgáfum verka til þess að vísa til staða í verkunum.

## Heimild
*
Mínos

*
*'Mínos''' (gríska: Μίνως) er konungur sem kemur fyrir í forngrískum sögnum. Þar er hann konungur yfir Krít og sonur Seifs og Evrópu. Hann kemur fyrir í ýmsum sögum ásamt völundarsmiðnum Dædalosi, eiginkonu sinni Pasífae, Mínótárosi syni hennar og hetjunni Þeseifi. Ásamt bróður sínum Radamanþosi og Ajakosi var hann gerður að dómara í undirheimum eftir dauða sinn.
Geoffrey Kirk

**Geoffrey Stephen Kirk** (3. desember 1921 – 10. mars 2003) var breskur fornfræðingur og textafræðingur.  Hann er þekktur fyrir rit sín um frumherja grískrar heimspeki, forngrískar bókmenntir og gríska goðafræði.

Kirk hlaut menntun sína við Rossall School og Clare College, Cambridge. Kirk gerði hlé á námi sínu í Cambridge til þess að gegna herþjónustu. Hann gekk í breska sjóherinn og var lengst af á Eyjahafi. Hann sneri aftur til Cambridge árið 1946 og brautskráðist.

Kirk hlaut rannsóknarstyrk við Trinity Hall, Cambridge að námi sínu loknu en varð síðar lektor. Hann varð Regius prófessor í grísku árið 1974 en settist i helgan stein árið 1982.

## Helstu verk
### Bækur
* *The Nature of Greek Myths* (1980).
* *Archilochos* (ásamt Michael Ayrton) (1977).
* *Homer and the Oral Tradition* (1976).
* *Myth: Its Meaning and Functions in Ancient and Other Cultures* (1970).
* *The Songs of Homer* (1962). (Kom út sem *Homer and the Epic* (1965)).
* *Heraclitus, The Cosmic Fragments* (1954). 

### Ritstjórn
* *The Iliad: A Commentary* (1990-3) í sex bindum
* *The Language and Background of Homer - Some Recent Studies and Controversies* (1964).
**The Presocratic Philosophers: A Critical History with a Selection of Texts* (ásamt J.E. Raven) (1957).
John Dewar Denniston

**John Dewar Denniston** (1887 – 1949) var breskur fornfræðingur og textafræðingur. Hann var félagi á Hertford College, Oxford frá 1913 til æviloka.

## Helstu ritverk
* *Greek Literary Criticism* (1924).
* *Cicero: Philippics I and II* (1925).
* *The Greek Particles* (1934).
* *Euripides' Electra* (1939).
* *Oxford Classical Dictionary* (ritstj.) (1949)
* *Greek Prose Style* (1952).
* *Aeschylus' Agamemnon* (ásamt Denys Page) (1957).
Adolf Kirchhoff

**Johann Wilhelm Adolf Kirchhoff** (6. janúar 1826 í Berlín – 26. febrúar 1908) var þýskur fornfræðingur og textafræðingur.

Árið 1865 var hann skipaður prófessor í klassískri textafræði við Humboldt-háskólann í Berlín.

## Helstu rit
### Bækur
* *Die Homerische Odyssee* (1859).
* *Uber die Entstehungszeit des Herodotischen Geschichtswerkes* (2. útg. 1878).
* *Thukydides und sein Urkundenmaterial* (1895).

### Ritstýrðar útgáfur
Kirchhoff gaf út fræðilegar útgáfur ýmissa fornra höfunda, þ.á m.:
* Plótínos (1856).
* Evripídes (1855 og 1877-1878).
* Æskýlos (1880).
* Hesíodos (*[[Verk og dagar]]*, 1881).
* Xenofon (*Um stjórnarskrá Aþenu*, 3. útg. 1889).

### Verk um áletranir og handritafræði
* *Die Umbrischen Sprachdenkmdler* (1851).
* *Das Stadtrecht von Bantia* (1853).
* *Das Gotische Runenalphabet* (1852).
* *Die Fränkischen Runen* (1855).
* *Studien zur Geschichte des Griechischen Alphabets* (4. útg., 1887).

Hann ritstýrði einnig síðari hluta 4. bindis af *Corpus Inscriptionum Graecarum* (1859) og 1. bindi af *Corpus Inscriptionum Atticarum* (1873).

## Heimild
*
W.K.C. Guthrie

**William Keith Chambers Guthrie** (1. ágúst 1906 &ndash; 1981) var skoskur fornfræðingur og heimspekisagnfræðingur. Hann er þekktastur fyrir rit sitt *History of Greek Philosophy* í sex bindum. 

Guthrie hlaut menntun sína við Dulwich College og Trinity College, Cambridge, þaðan sem hann brautskráðist 1928. Hann varð Laurence-prófessor í fornaldarheimspeki við University of Cambridge.

## Helstu ritverk
### Bækur
* *Orpheus and Greek Religion* (1935).
* *The Greeks and their Gods* (1951).
* *The Greek Philosophers from Thales to Aristotle* (1960)
* *In the Beginning* (1965).
* *A History of Greek Philosophy Volume I: The Earlier Presocratics and the Pythagoreans* (1962).
* *A History of Greek Philosophy Volume II: The Presocratic Tradition from Parmenides to Democritus* (1965).
* *A History of Greek Philosophy Volume III: The Fifth-Century Enlightenment - Part 1: The Sophists; Part 2: Socrates* (1971).
* *A History of Greek Philosophy Volume IV: Plato - the Man and his Dialogues: Earlier Period* (1975).
* *A History of Greek Philosophy Volume V: The Later Plato and the Academy* (1978).
* *A History of Greek Philosophy Volume VI: Aristotle: An Encounter* (1981).

### Þýðingar
* Plato, *Protagoras and Meno* (1956).
* Aristotle, *On the Heavens* (1969).

## Heimildir
* 
* Lloyd, G.E.R., „William Keith Chambers Guthrie, 1906–1981“  í *Proceedings of the British Academy* **68**: 561-577.
Robin Osborne

**Robin Osborne** (fæddur 1957) er enskur fornfræðingur og fornaldarsagnfræðingur.

Osborne sérhæfir sig í sögu Grikklands hins forna, bæði stjórnmálasögu og listasögu. Hann kennir fornfræði við King's College, Cambridge. Osborne er í ritstjórn ýmissa fræðitímarita, svo sem *[[Journal of Hellenic Studies]]*, *[[Journal of Mediterranean Archaeology]]* og *[[American Journal of Archaeology]]*.

## Helstu ritverk
### Bækur
* *Greek History* (2004).
* *Demos: The Discovery of Classical Attika* (2004).
* *Archaic and Classical Greek Art* (1998). 
* *Greece in the Making 1200–479 BC* (1996).

### Ritstjórn
* Ásamt Margaret Atkins. *Pverty in the Roman World* (2006).
* Ásamt Simon Goldhill. *Rethinking Revolutions through Ancient Greece* (2006).
* Ásamt Barry Cunliffe. *Mediterranean Urbanization 800-600 BC* (2006).
* *Studies in Ancient Greek and Roman Society* (2004).
* *Classical Greece: 500-323 BC* (2000).
* Ásamt Simon Goldhill. *Performance Culture and Athenian Democracy* (1999).
* Ásamt Susan E. Alcock. *Placing the Gods: Sanctuaries and Sacred Space in Ancient Greece* (1996).
Kenneth Dover

Sir **Kenneth James Dover** (11. mars 1920 – 7. mars 2010) var breskur fornfræðingur. Hann fæddist í London og hlaut menntun sína við St Paul's School. Síðar las hann fornfræði við Balliol College í Oxford. Í seinni heimsstyrjöldinni gegndi hann herþjónustu í stórskotaliði en sneri aftur til Oxford að stríðinu loknu og varð félagi og kennari við Balliol college árið 1948. Árið 1955 var hann skipaður prófessor í grísku við St Andrews háskóla.

Dover varð forseti Corpus Christi College, Oxford árið 1976 og gegndi þeirri stöðu í tíu ár. Á níunda áratug 20. aldar kenndi hann við Cornell University og Stanford University. Árið 1978 var hann kosinn forseti bresku akademíunnar en hann hefur verið meðlimur hennar síðan 1966. Hann var aðlaður árið 1976 fyrir framlag sitt til fornfræðinnar. 

Honum voru veittar heiðursdoktorsnafnbætur við ýmsa háskóla, meðal annarra Oxford-háskóla, háskólann í St Andrews, Birmingham-háskóla, Bristol-háskóla, Lundúnaháskóla, Durham-háskóla, Liverpool-háskóla og Oglethorpe-háskóla.

Dover var þekktur fyrir áhuga sinn á fuglaskoðun.

## Helstu ritverk
### Bækur
* *The Greeks and their Legacy* (1989).
* *Ancient Greek Literature* (1980, 2. útg. 1997). Ásamt M.L. West, Jasper Griffin og E.L. Bowie
* *[[Greek Homosexuality]]* (1978).
* *Aristophanic Comedy* (1972).
* *Greek Word Order* (1960).

### Ritstýrðar útgáfur
* Aristophanes, *Clouds* (2003).
* Thucydides, *Book VI* (2001).
* Theocritus, *Select Poems* (1992).
* Plato, *Symposium* (1980).

## Tenglar
* Minningargrein í ''Daily Telegraph'' 
* Minningargrein í ''The Guardian''
* Minningargrein í ''The Times'' 
* Minningargrein í ''The Scotsman''
Michael Ventris

**Michael George Francis Ventris** (12. júlí 1922 – 6. september 1956) var enskur arkitekt og sjálfmenntaður fornfræðingur, sem ásamt John Chadwick réð línuletur B á árunum 1951-1953. Ventris lést í bílslysi 34 ára að aldri.

Rannsóknir Ventris og Chadwicks birtust í bókinni *Documents in Mycenaean Greek* (Cambridge: Cambridge University Press, 1956, 2. útg. 1974).
Athugasemdir Ventris voru gefnar út að honum látnum í bókinni *Work notes on Minoan language research and other unedited papers* (Rome: Edizioni dell'Ateneo, 1988).

## Frekari fróðleikur
* Chadwick, John, *The Decipherment of Linear B* (Cambridge: Cambridge University Press, 1958, 2. útg. 1990).
* Robinson, Andrew, *The Man Who Deciphered Linear B: The Story of Michael Ventris* (London: Thames & Hudson Ltd, 2002).
* Tetlow, S., Harris, B., Roques, D. og Meredith, A.G., *Michael Ventris Remembered* (Stowe School, 1984).
John Chadwick

**John Chadwick** (21. maí 1920 – 24. nóvember 1998) var enskur fornfræðingur, textafræðingur og málvísindamaður sem er einkum frægur fyrir að hafa ásamt Michael Ventris ráðið línuletur B á árunum 1951-1953. Hann kenndi fornfræði við Cambridge-háskóla frá 1952 og hóf það sama ár samvinnu við Ventris um að ráða línuletur B. Afrakstur rannsókna þeirra birtist í bók þeirra *Documents in Mycenean Greek* árið 1956. Chadwick samdi aðgengilega og vinsæla bók um samvinnu þeirra Ventris árið 1958, *The Decipherment of Linear B*. Hann settist í helgan stein árið 1984.

## Helstu rit
* *The Decipherment of Linear B* (Cambridge: Cambridge University Press, 1958, 2. útg. 1990).
* *The Mycenaean World* (Cambridge: Cambridge University Press, 1976).
* Ásamt Michael Ventris, *Documents in Mycenaean Greek* (Cambridge: Cambridge University Press, 1956, 2. útg. 1978).
Myles Burnyeat

**Myles Fredric Burnyeat** (1. januar 1939 – 20. september 2019) var enskur fornfræðingur og heimspekingur.

Burnyeat vvar menntaður við Bryanston School og King’s College, Cambridge. Hann var nemandi Bernards Williams við University College London. Árið 1964 varð hann aðstoðarlektor í heimspeki við UCL og lektor ár síðar. Árið 1978 varð hann lektor í fornfræði við Cambridge-háskóla og félagi á Robinson College. Frá 1984 til 1996 gegndi hann stöðu Laurence-prófessors í fornaldarheimspeki við Cambridge-háskóla. Frá 1996 til 2006 var hann rannsóknarfélagi í heimspeki við All Souls College, Oxford. Hann sneri aftur til Robinson College í Cambridge árið 2006.

## Helstu ritverk
### Bækur
* *A Map of Metaphysics Zeta* 2001
* *The Theaetetus of Plato* 1990

### Ritstjórn
* *Science and Speculation* (ritstj.) 1982
* *The Sceptical Tradition* (ritstj.) 1983
* *The Original Sceptics* (ritstj.) 1997
* *Doubt and Dogmatism* (ritstj.) 1980
* *Philosophy As It Is* (ritstj.) 1979
Ingram Bywater

**Ingram Bywater** (27. júní 1840 – 1914) var enskur fornfræðingur.

Bywater fæddist í London 27. júní árið 1840. Hann var menntaður við University College School og King's College School, síðan við Queens College, Oxford. Hann varð félagi á Exeter College, Oxford (1863), lesari í grísku (1883) og Regius prófessor í grísku við Oxford-háskóla (1893&ndash;1908).

Bywater er einkum þekktur fyrir útgáfur sínar á forngrískum heimspekiritum: *Heracliti Ephesii Reliquiae* (1877); *Prisciani Lydi quae extant* (1886); *Aristotle, Ethica Nicomachea* (1890), *De Arte Poetica* (1898); *Contributions to the Textual Criticism of the Nicomachean Ethics* (1892).
Dmítríj Mendelejev

**Dmítríj Mendelejev** (rússneska: *Дми́трий Ива́нович Менделе́ев*) (fæddur 8. febrúar 1834, látinn 2. febrúar 1907) var rússneskur efnafræðingur þekktastur fyrir að vera aðalhönnuður að fyrsta uppkasti lotukerfisins. Árið 1869 birti hann kenningar sínar en á sama tíma setti Þjóðverjinn Lothar Meyer fram hugmyndir sínar um kerfi er svipaði mjög til lotukerfis Mendelejevs. Þrátt fyrir framlag Meyers hefur Mendelejev hlotið mestan heiðurinn því hann var ákafari í að koma hugmyndum sínum á framfæri.
Hermann Bonitz

**Hermann Bonitz** (29. júlí 1814 – 25. júlí 1888) var þýskur fornfræðingur og textafræðingur.

Bonitz nam fornfræði í Leipzig undir leisögn Johanns Gottfrieds Jakobs Hermann og í Berlín undir leiðsögn Philipps Augusts Böckh og Karls Lachmann. Hann kenndi fornfræði við Blochmann-stofnunina í Dresden (1836), Friedrich-Wilhelms-Gymnasium (1838) og Graues Kloster (1840) í Berlín. Hann varð prófessor við framhaldsskólann í Stettin (Szczecin) (1842), prófessor við háskólann í Vín (1849). Hann varð meðlimur í keisaralegu akademíunni (1854), og skólastjóri í Graues-Kloster-Gymnasium (1867). Hann settist í helgan stein 1888 og lést sama ár í Berlín.

Bonitz var mjög áhugasamur um æðri menntun og átti mikinn þátt í að móta skólakerfið í Prússlandi eftir 1882. Hann er þó þekktastur fyrir vinnu sína við Platon og Aristóteles. Mikilvægustu verk hans um fornaldarheimspeki eru:

* *Disputationes Platonicae Duae* (1837); endurútgefin sem *Platonische Studien* (3. útg., 1886). (*Rannsóknir í platonsfræðum*)
* *Observationes Criticae in Aristotelis Libros Metaphysicos* (1842). (*Athugasemdir við Frumspeki Aristótelesar*)
* *Observationes Criticae in Aristotelis quae feruntur Magna Moralia et Ethica Eudemia* (1844). (*Athugasemdir við rit Aristótelesar Stóru siðfræðina og Siðfræði Evdemosar*)
* *Alexandri Aphrodisiensis Commentarius in Libros Metaphysicos Aristotelis* (1847). (*Skýringarrit Alexanders frá Afródísías við Frumspeki Aristótelesar*)
* *Aristotelis Metaphysica* (1848-1849) (*Frumspeki Aristótelesar*)
* *Über die Kategorien des A.* (1853) (*Um Umsagnir Aristótelesar*)
* *Aristotelische Studien* (1862-1867) (*Aristótelískar rannsóknir*)
* *Index Aristotelicus* (1870) (*Aristótelísk atriðisorðaskrá*)

Önnur mikilvæg verk:
* *Über den Ursprung der homerischen Gedichte* (5. útg., 1888)
* *Beiträge zur Erklärung des Thukydides* (1854), 
* *Beiträge zur Erklärung des Sophokles* (1856-1857)

## Heimild
*
Takk...

***Takk...*** er breiðskífa sem hljómsveitin Sigur Rós gaf út árið 2005.

## Lagalisti

# "Takk..." – 1:57
# "Glósóli – 6:16
# "Hoppípolla" – 4:28
# "Með blóðnasir" – 2:17
# "Sé lest" – 8:40
# "Sæglópur" – 7:38
# "Mílanó" – 10:25
# "Gong" – 5:33
# "Andvari" – 6:40
# "Svo hljótt" – 7:24
# "Heysátan" – 4:09
Galías

**Galías** er tvímastra, breitt seglskip með hárri framsiglu og lægri aftursiglu (öfugt við skonnortu þar sem framsiglan er lægri en hinar). Framsegl eru þrjú, stagfokka, klýfir og jagar, en aftan á framsiglu og aftursiglu eru gaffalsegl með gaffaltoppum. Galíasar tíðkuðust nokkuð í Íslandssiglingum á þilskipaöld. 

Galías var upphaflega herskip sem tíðkaðist á miðöldum, að hálfu leyti róðrarskip og að hálfu leyti seglskip, búið allt að 50 fallbyssum (sbr. galeiða). Seinna voru samskonar skip sem einnig voru nefnd galíasar, notaðir til síldarflutninga milli Íslands og annarra landa svo dæmi sé tekið.
Jón Eyþórsson

**Jón Pétur Eyþórsson** (fæddur á Þingeyrum í Húnavatnssýslu 27. janúar 1895, dáinn 6. mars 1968) var íslenskur veðurfræðingur. Stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1917. Lauk fyrrihlutaprófi í náttúrufræðum í Kaupmannahöfn 1919 og cand.mag frá Oslóarháskóla 1923. Stundaði nám í veðurfræði við *Geofysisk Institutt* í Bergen 1921-1926. Fulltrúi á Veðurstofu Íslands frá 1926 og síðar deildarstjóri á veðurstofunni á Reykjavíkurflugvelli 1953-1965. Forseti Ferðafélags Íslands (með hléum) frá 1935 til 1961. Formaður Jöklarannsóknafélags Íslands í mörg ár frá 1950.
Robert Scott (textafræðingur)

**Robert Scott** (26. janúar 1811 – 2. desember 1887) var breskur fornfræðingur og textafræðingur og félagi á Balliol College, Oxford.

Scott er einkum þekktur sem annar tveggja ritstjóra grísk-enskrar orðabókar (*A Greek-English Lexicon*) ásamt samstarfsmanni sínum Henry George Liddell. Í útgáfu orðabókarinnar frá 1925 kemur fram að David Alphonso Talboys, bóksali í London, hafi upphaflega lagt til við Scott að hann tæki að sér verkefnið. Bókin var gefin út af Oxford University Press.