open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Megineldstöð

**Megineldstöð ** er stór eldstöð yfir kvikuhólfi þar sem gos eiga sér stað á mjög löngu tímaskeiði. Á ensku er fyrirbærið ýmist kallað *central volcano* eða *volcanic center*. Á Íslandi er sprungukerfi oftast tengt megineldstöðinni. 

## Aldur

Megineldstöðvar geta orðið allt að 2.500.000 ára gamlar áður en virkniskeiði þeirra lýkur.

## Þróun
Þegar útkulnaðar megineldstöðvar á Austurlandi voru rannsakaðar komu í ljós fimm æviskeið þeirra, sbr. í Dyrfjallaeldstöðinni.

Fyrst myndast grunnur eldstöðvarinnar þegar frumstæð basalthraun taka að renna.Í byrjun er oft ekkert til nema sprungkerfið – eins og nú er t.d. í Grímsnesi - en þegar kvika nær að koma upp um sprungurnar úr iðrum jarðar, getur með tímanum þróast mjög þétt gangaþyrping og hún breyst í grunnstæð innskot, t.d. sillur eða eitla. Haldi innskotavirkni og tíð eldgos áfram, byggist upp eldstöð á yfirborðinu og kvikan sem hreiðrar um sig, ýmist storkin eða hlutbráðin, jafnvel albráðin, myndar kvikuhólf.Þá er eldstöðin komin yfir á næsta skeið og byrjar að senda frá sér þróaðri, súr hraun og ösku. Á Íslandi er næsta stigið oftast upphleðsla stórs eldfjalls sem er að mestu leyti úr basaltlögum. Svo eldist eldstöðin og þá getur orðið skyndilegt og gríðarmikið sprengigos – eins og gerðist síðast í Öskju 1875 -, þak eldstöðvarinnar hrynur og víðáttumikil askja myndast. Að lokum fyllist askjan af yngri hraunum sem meira og minna drekkja eldstöðinni.

## Megineldstöðvar á Íslandi
Virkar megineldstöðvar eru t.d. Hekla, Askja, Krafla, Snæfellsjökull, Bárðarbunga, Katla og Grímsvötn.

## Tilvísanir


## Heimildir
*Þorleifur Einarsson:*Geology of Iceland. Rocks and Landscape.* Reykjavík, Mál og Menning, 1994.

## Tengt eftni
* Jarðfræði Íslands

## Tenglar
*http://www.visindavefur.is/svar.php?id=710  Vísindavefurinn: *Hvað er megineldstöð?* Svar:Sigurður Steinþórsson. prófessor emeritus HÍ
Uppistöðulón

**Uppistöðulón**, vatnsþró eða vökvatankur er oftast náttúrulegt stöðuvatn sem hefur verið stækkað eða tilbúið stöðuvatn eða tjörn eða inntakslón (e. impoundment) vatnsaflsvirkjunar sem búið hefur verið til af stíflu eða fyrirstöðu til að geyma vatn. Uppistöðulón getur verið búið til margs konar hátt.
Slík lón eða tankar eru skilgreind sem geymslustaðir fyrir vökva og í uppistöðulónum eða tönkum geta verið vatn eða gastegundir. Geymar eða tankar geta verið í jarðhæð, hátt uppi eða grafnir í jörðu.
Raforka

**Raforka** er orka sú, sem flutt er með rafstraumi, oftast mæld í kílóvattstundum, skammstafað *kWh*. Virkjanir breyta orku náttúrufyrirbæra í raforku, sem flutt er með dreifikerfi til notenda, sem greiða ákveðið gjald fyrir hverja kílóvattstund. Hagkvæmast er að flytja raforku yfir landi með riðstraumi, en undir sjó er jafnstraumur hagkvæmari.
Laki

**Laki** getur átt við eftirfarandi:
* Lakagíga
* Laka, einn af fjórum magahlutum jórturdýra
* Íslenska karlmannsnafnið Laka
Endurnýjanleg eldsneyti

**Endurnýjanleg eldsneyti** eru unnin úr endurnýtanlegri orku eða unnið úr úrgangi.  Dæmi um þetta eru metan, vetni og rafmagn. Andstæðan við endurnýjanlegt endsneyti er jarðefnaeldsneyti  eins og bensín eða hráolía, líka er kjarnorka í þessum flokki.

## Kostir
Jarðefnaeldsneyti er takmörkuð auðlind og spár benda til þess að hámarks framleiðslan verði um árið 2020  og því er spáð að um miðja þessa öld eða um 2050 verði mjög gengið að olíubirgðum heimsins. OPEC samtökin segja reyndar að jarðolíumagnið endist í um 80 ár. Allt jarðefnaeldsneyti sem notað er á Íslandi er innflutt og kostar það mikinn gjaldeyri. Árið 2007 var heildar olíunotkun Íslendinga 827þúsund tonn. Með því að skipta yfir í endurnýjanleg eldsneyti sem væri hægt að framleiða hér heima myndu bæði gjaldeyrir sparast og orkulegt sjálfsstæði yrði meira. Hitnun jarðar vegna gróðurhúsaáhrifa ýtir líka undir það að finna betri lausnir í eldsneytismálum. Með því að auka notkun á endurnýjanlegu eldsneyti væri hægt að minka losun gróðurhúsalofttegunda. 

## Metan

Sorpa framleiðir metan úr hauggasi og með því að nota það sem eldsneyti minkar losun gróðurhúsalofttegunda vegna þess að eftir bruna losnar bara koldíoxíð og  og köfnunarefnisoxíð en vatnsgufur og er metan tuttugu sinnum virkari gróðurhúsaloftegund en koldíoxíð.(n1) metan hefur verið notað sem ökutækjaeldsneyti frá árinu 2000 á Íslandi.  Metanframleiðslan á Álfsnesi er sögð duga sem eldsneyti á um 2.500-3.500 fólksbíla ef fullum afköstum yrði náð árið 2012. Einnig mun áfyllingarstöðvum fjölga eftir því sem metanbílarnir verða fleiri á götum höfuðborgarsvæðisins, í dag er ein.

## Raforka

Rafmagn er tiltölulega ódýrt á Íslandi og mikil þróun hefur verið á síðustu árum í rafbílum. Hægt væri að keyra allan íslenska bílaflotann á rafmagni og þyrfti til þess tæplega eina Kárahnjúkavirkum eða um 400MW. Þetta gæti hugsanlega verið hagkvæmt því dreifikerfið er þegar til staðar en stærsti gallinn eru rafgeymarnir sjálfir.

## Vetni

Hægt er að framleiða vetni annað hvort með lífmassaniðurbroti eða með rafgreiningu vatns. Við bruna vetnis þá myndast orka og vatn sem aukaafurð. Vetni tekur mikið pláss og er erfitt að geyma vegna þess hversu lítil H2 sameindin er.

## Tilvísanir

## Heimildir
*Aubrecht, Gordon J., *Energy Physical, Enviromental, and Social Impact* (3ja útgáfa), (USA: Pearson Education, Inc., 2006).
Bruno Schulz

**Bruno Schulz** (12. júlí 1892 – 19. nóvember 1942) var pólskur rithöfundur af gyðingaættum. Eftir hann liggja aðeins tvær bækur. Önnur þeirra er *[[Krókódílastrætið]]* (*Sklepy cynamonowe*), sem er smásagnasafn og kom út árið 1934 og í íslenskri þýðingu Hannesar Sigfússonar 1994. Hin bókin er *[[Heilsuhæli undir merki stundarglassins]]* (*Sanatorium Pod Klepsydrą*) sem kom út árið 1937. 

Bruno Schulz var sonur smákaupmanns í bænum Drohobycz. Hann lagði stund á byggingarlist og myndlist, kenndi meðal annars myndlist í heimabæ sínum um langt skeið, auk þess sem hann myndskreytti bækur. Ritstörf stundaði hann einungis í stopulum frístundum, enda liggja ekki eftir hann nema tvær bækur. Bruno varð ekki langlífur, því þýskir nasistar skutu hann til bana á götu árið 1942.
Sigurbergur Elísson

**Sigurbergur Elísson** (7. ágúst 1899 – 2. október 1969) var bifreiðarstjóri, verkstjóri hjá Reykjavíkurborg og formaður Knattspyrnufélagsins Fram.

## Ævi og störf
Sigurbergur hóf ungur störf sem atvinnubílstjóri í Reykjavík. Hann var ráðinn sem slíkur til gatnagerðar Reykjavíkurbæjar og var þar síðar verkstjóri í rúma tvo áratugi.

Árið 1929 dróst Sigurbergur inn í hinn harðvítuga heim íslenskra stjórnmálaátaka með sérkennilegum hætti. Höfðu flutningabíll Sigurbergs og embættisbifreið dómsmálaráðherrans Jónasar Jónssonar rekist saman inni við Elliðaár og komst ráðherrann ekki leiðar sinnar fyrir vörubílnum. Fluttu Morgunblaðið og Tíminn hvort um sig fregnir af málinu. Staðhæfði fyrrnefnda blaðið að ráðherrann hefði misst stjórn á skapi sínu og hótað bílstjóranum tukthúsvist, en Tíminn dró taum síns manns og kallaði sandbílstjórann Íhalds-Sigurberg sem margsinnis hefði verið sektaður af lögreglunni fyrir vöntun á góðum siðum. 

## Íþróttamál
Sigurbergur var formaður Knattspyrnufélagsins Fram árið 1951-52 og er einn örfárra formanna í sögu félagsins sem ekki keppti í íþróttum undir merkjum þess. Hann var hins vegar alla tíð viðloðandi Fram og var til að mynda bílstjóri hins sigursæla meistaraflokksliðs á þriðja áratugnum.

Árið 1945 urðu Framarar fyrsta knattspyrnuliðið í Reykjavík til að eignast eigin knattspyrnuvöll þegar ruddur var malarvöllur á nýju félagssvæði Fram fyrir neðan Stýrimannaskólann. (KR og Valur eignuðust bæði félagssvæði á undan Frömurum, en voru ekki búin að koma upp völlum.) Vegna reynslu sinnar af jarðvegsframkvæmdum var Sigurbergi falið að ryðja félagssvæðið og stýra vallargerðinni. Hann átti sömuleiðis stærstan þátt í byggingu félagsheimils Fram í Skipholtinu árið eftir.

Sigurbergur var gerður að heiðursfélaga í Fram á sextíu ára afmæli félagsins árið 1968.

## Tilvísanir
Okkur

**Okkur** (úr grísku: ὠχρός, *ōkhrós*, „ljós“) er náttúrulegt leirlitaduft sem inniheldur járnoxíð og er gulbrúnt á lit. Okkur er með elstu litarefnum sem mannkyn hefur notað. Til eru nokkur litaafbrigði okkurs, meðal annars rautt okkur og brúnt okkur. Gult okkur er hreint vatnsheldið járnoxíð. Rautt okkur er vatnsfirrt járnoxíð sem getur orðið til þegar gult okkur er hitað. Fjólublátt okkur hefur sömu efnasamsetningu og rautt okkur en litamunurinn stafar af ólíkri kornastærð. Brúnt okkur (goethít) er lítt vatnsheldið ryð.
Hraungúll

**Hraungúll** er fjall (eða hóll) sem myndast við troðgos úr svo seigri líparít- eða andesítkviku að hún hefur hrúgast upp yfir gosopinu en nær ekki að breiðast út.

Landform sem þetta er algengara á svæðum meginlandseldvirkni eða á plötumótum en á úthafshryggjum eins og Miðatlantshafshrygg. Þau myndast oftast í kringum megineldstöðvum (eldkeilum og öskjum) erlendis.

Hraungúlar geta myndast í mjög hægum troðgosum, sem er skyld flæðigosum, eða „sem undanfarar öflugra sprengigosa“ – þau voru búin að mynda gígtapa og loka gösin inn. Stundum fylgir myndun hraungúla líka slíkum gosum eins og „sbr. hraungúl sem reis í leifum Mt. St. Helens-eldfjallsins í Bandaríkjunum“ eftir frægum sprengigos í 1980.

Á Íslandi er ekki mikið til af þessum fyrirbærum. „Hugsanlega eru einhverjir af tindum Öræfajökuls hraungúlar, þar með talinn Hvannadalshnjúkur.“ Á Kröflusvæði er hringur af hnúkum úr líparíti til í kringum megineldstöðina. „Sumir þessara gúla hafa myndast á jökulskeiðum en aðrir á hlýskeiðum.“Hraunbunga, hraungúll í nágrenni, sem er miðja Heiðarsporðarkerfisins, varð til undir beru lofti.. Það er hugsað að kvikan „barst til yfirborðs eftir gangi sem í mestu lagi var um 20 metra þykkur (...)“ 

## Tenglar
* Guðmundur Kjartansson (1942). Um fjallmyndun. ''Náttúrufræðingurinn'' 2. tbl. 1. júní. s. 84-85.

## Tilvísanir
Gaddur

**Gaddur** er búfjársjúkdómur, sem orsakast af eitrun vegna flúors í eldgosaösku. Hann lýsir sér sem misslit á jöxlum. Slitfletir verða ójafnir sem gerir jórturdýrum erfitt að bíta, tyggja og jórtra. Flúor hefur mismunandi áhrif á tennurnar. Mýkir sumar meðan aðrar haldast harðar, þær mjúku slitna því hraðar og misvægi verður á jaxlaröðinni þar sem mjúku tennurnar verða fljótlega lítið annað en litlir tindar eða gaddar, en af því dregur sjúkdómurinn nafn sitt.

## Tilvísanir
Handrit.is

**Handrit.is** er samskrá og rafrænt gagnasafn íslenskra handrita sem varðveitt eru á handritadeild Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns, Stofnun Árna Magnússonar og Árnasafni í Kaupmannahöfn. Vefurinn var formlega opnaður af Katrínu Júlíusdóttur 21. apríl 2010. Þá voru þar skráð yfir 4000 handrit, þar af 851 mynduð. 

## Tenglar
* Handrit.is
Fróði Baggi

**Fróði Baggi** er ein aðalpersónanna í bók J.R.R. Tolkien Hringadróttinssögu. Hann er Hobbiti og gegnir hlutverki Hringbera í sögunni, það er sá sem gætir Hringsins eina, sem bókin dregur nafn sitt af, en Fróða er ætlað að kasta Hringnum í Dómsdyngju í Mordor. 

Hringur þessi kemur fyrst við sögu í bókinni Hobbitanum, sem er einskonar undanfari Hringadrottinssögu, þar sem Bilbó Baggi eignast hann, en í upphafi Hringadróttinssögu eftirlætur hann Fróða Bagga, frænda sínum, Hringinn.
Stúlka (ljóðabók)

**Stúlka** er fyrsta ljóðabók sem út kom eftir íslenska konu og var það árið 1876. Höfundurinn var Júlíana Jónsdóttir (1838-1917).

## Heimildir
Hans Vöggur

**Hans Vöggur** er smásaga eftir rithöfundinn Gest Pálsson. Sagan er um vatnskarl, sem er starfsheiti manns sem stundar vatnsburð, og er líklega að einhverju leyti byggð á persónu og ævi Halldórs Absalons (sem hét réttu nafni *Halldór Narfason*) en hann var vatnskarl í Reykjavík um miðbik 19. aldar.  Sagan er skrifuð í anda raunsæisstefnunnar. 

## Tilvísanir


## Tenglar
* Hans Vöggur
Gunnar Hvammdal Sigurðsson veðurfræðingur

**Gunnar Hvammdal Sigurðsson** veðurfræðingur (fæddur 12. febrúar 1926 í Reykjavík) lærði við veðurfræðideild Kaliforníu Háskóla 1949-1953 (B.A. próf 1953). Hann starfaði fyrst á Veðurstofu Íslands (1948 til hausts 1949) en eftir heimkomu frá Bandaríkjunum hóf hann störf sem veðurfræðingur á Flugveðurstofu Íslands, Keflavíkurflugvelli (frá 1. ágúst 1953 til 1. júlí 1979). Hóf hann þá störf á spádeild Veðurstofunnar í Reykjavík. 

Gunnar dvaldi hjá fósturforeldrum sínum, Finnboga Benónýssyni bónda og Ástríði Júlíönu Einarsdóttur, að Efsta-Hvammi í Dýrafirði. Hann gekk í Héraðsskólann á Núpi í Dýrafirði og var seinna á ævinni í stjórn Dýrfirðingafélagsins um tveggja ára skeið. Kona hans var Ástríður Magnúsdóttir en þau slitu samvistir. Þau áttu þrjár dætur, Guðrúnu Ingibjörgu (f. 1955), Helgu (f. 1957) og Ástu Kristínu (f. 1961).
Drangaskörð

**Drangaskörð** eru sjö misháir jarðlagastaflar yst á fjallskaga í Árneshreppi á Ströndum. Hæsti dranginn er tæpir 200 metrar. Drangaskörð ganga fram úr svonefndu Skarðafjalli milli Dranga og Drangavíkur og eru af sumum talin ein sérstæðasta og hrikalegasta náttúrusmíð á Íslandi. Roföflin hafa sorfið bergið þannig að minnir á strýtur.  Af bæjarnöfnunum beggja vegna er ljóst að upphaflega hafa Drangaskörð heitið *Drangar* en það nafn er aldrei notað nú. 

## Tenglar
* ''Drangaskörð''; grein úr Náttúrufræðingnum 1992
* ''Drangaskörð''; af Vestfjörðum.is
* ''Ljósmynd af Drangskörðum''; af ismennt.is
Jón Böðvarsson

**Jón Böðvarsson** (2. maí 1930 — 4. apríl 2010) var íslenskufræðingur, kennari, skólameistari og ritstjóri. Foreldrar hans voru Ragnhildur Dagbjört Jónsdóttir og Böðvar Stephensen Bjarnason. Jón var giftur Guðrúnu Erlu Björgvinsdóttur.

Jón stundaði kennslu við ýmsa skóla og var jafnframt virkur í stjórnmálahreyfingum. Hann var starfsmaður Æskulýðsfylkingarinnar og Sameiningarflokks alþýðu, sósíalistaflokksins. Hann var deildarstjóri í íslensku við Menntaskólann við Hamrahlíð frá 1966 til 1976, þegar hann varð fyrsti skólameistari Fjölbrautaskóla Suðurnesja og gegndi þeirri stöðu til 1984. Hann var heiðursfélagi Skólameistarafélags Íslands.

Jón var þekktur fyrir námskeið sín um fornsögurnar, aðallega Njálu, og voru þau mjög fjölsótt í áraraðir. Hann var einnig þekktur sem fararstjóri á Njáluslóðir og víða um land.
Marskálkur

**Marskálkur**  er hertitill og er oftst hafður um hershöfðingja af hæstu gráðu, með öðrum orðum yfirhershöfðingja. Orðið er komið úr gamalli háþýsku: *marah* „hestur“ og *schalh* „þjónn“, en skálkur þýðir einmitt þjónn í gamalli íslensku. Marskálkur þýddi sem sagt upphaflega stallhaldari, þ.e. umsjónamaður hesthúsa og var undirmaður stallmeistarans. 

## Tengt efni
* Hermarskálkur
Jónmundur Guðmarsson

**Jónmundur Guðmarsson** (f. 8. mars 1968) er starfsmaður Kviku banka. Hann er fyrrverandi framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi bæjarstjóri á Seltjarnarnesi. Jónmundur var sakfelldur fyrir skattalagabrot fyrir héraðsdómi Reykjaness 3.12.2021  

Hann var dæmdur til sjö mánaða skilorðsbundinnar fangelsisvistar sem falli niður að tveimur árum liðnum og einnig að greiða 66,5 milljónir króna í sekt í ríkissjóð. 

## Tenglar
* ''Jónmundur stórskuldugur''; grein af Dv.is 23. apríl 2010 
* ''Jónmundur fékk kúlulán''; grein í DV.is 2. apríl 2009 
* ''Jónmundur Guðmarsson ráðinn framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins''; af Vb.is 12. júní 2009
* ''Jónmundur: Upphæðin gæti verið hærri''; grein af Vísi.is 23. mar. 2010
Karlsverðlaunin

**Karlsverðlaunin** (þýska: *Der Karlspreis*) er friðarverðlaun sem veitt eru árlega í þýsku borginni Aachen. Karlsverðlaunin eru friðarverðlaun sem veitt eru fólki sem skarað hefur framúr í þágu friðar í Evrópu. Stofnað var til verðlaunanna í keisaraborginni Aachen í Þýskalandi 1950 og heita þau eftir Karlamagnúsi, en Aachen var keisarasetur hans.

## Veiting verðlaunanna
Verðlaunin eru veitt á uppstigningardegi ár hvert og er ekki endilega tengd einum einstaklingi, heldur getur hópur manna eða jafnvel dauðir hlutir hlotið verðlaunin. Verðlaunaafhendingin fer fram í krýningarsal ráðhússins og er það borgarstjórinn í Aachen sem þau veitir. Verðlaunin hafa ekki verið veitt hvert ár. Þannig voru þau ekki veitt 1956, 1962, 1965, 1968, 1971, 1974, 1975, 1980, 1983, 1985 og 2021. Árin 1988 og 2004 hlutu tveir aðilar verðlaunin.

## Verðlaunahafar

## Heimildir
Bermuda (hljómsveit)

**Bermuda** er íslensk hljómsveit, stofnuð 2004. Upprunalegir meðlimir hljómsveitarinnar eru Gunnar Reynir Þorsteinsson trommuleikari og Ingvar Alfreðsson hljómborðsleikari.

## Upphaf
Hljómsveitin varð til á Menningarnótt, á árinu 2004, þegar að Ernu Hrönn Ólafsdóttur var boðið með í að stofna hljómsveit. „Og þannig varð Bermúda til. Við byrjuðum að spila saman í ágúst 2004". Meðlimir þá voru Erna Hrönn Ólafsdóttir (söngur), Gunnar Reynir Þorsteinsson (trommur), Ingvar Alfreðsson (hljómborð), Kristinn J. Gallagher (bassi) og Ómar Örn Arnarson (gítar).

Sumarið 2005 gaf hljómsveitin út sitt fyrsta lag „Sætari en ég“. 
Síðla árs 2005 yfirgaf Kristinn Gallagher bandið og inn kom Ólafur Kristjánsson bassaleikari tímabundið.
Hljómsveitin gaf út tvö lög til viðbótar þetta árið, jólalagið „Lag frá mér til þín“ og „Fegurðargenið er fundið“. Snemma næsta árs, 2006 gekk Pétur Kolbeinsson bassaleikari til liðs við bandið.

Árið 2007 gaf hljómsveitin út sína fyrstu breiðskífu *[[Nýr dagur]]* á henni voru 11 lög ýmist eftir hljómsveitarmeðlimi eða aðra tónlistarmenn, þó allt ný íslensk lög.

Haustið 2008 segir Erna Hrönn skilið við bandið, vegna tímaskorts. Erna hefur starfað sem bakraddarsöngkona utan Bermúda síðan. Meðal annars tók Erna að sér bakraddarhlutverk fyrir Ísland í Eurovision 2009. Í stað Ernu kom Íris Hólm Jónsdóttir söngkona. Ári seinna yfirgefur Ómar Örn hljómsveitina og Steinþór Guðjónsson tekur við gítarleiknum.

Hljómsveitin er með twitter síðu, og seint í desember, á árinu 2009 voru fylgjendur á þeirri síðu yfir 2.000.  

## Útgáfa
**Breiðskífur**

*Nýr dagur (2008)

**Smáskífur**

*"Sætari en ég" (2005)
*"Lag frá mér til þín" (2005)
*"Fegurðargenið er fundið" (2005)
*"I'm not her" (2009)
*"Neisti" (2009)
*"November Day" (2009)
*"Dreaming of Bermuda (2009)
*"(Every Night I) Stay Awake" (2010)

## Heimildir
Fight Club

***Fight Club*** er skáldsaga eftir Chuck Palahniuk skrifuð og útgefin 1996. Bókin var gerð að samnefndri kvikmynd árið 1999 með Brad Pitt og Edward Norton í aðalhlutverkum.

Fight Club fylgir reynslum ónefndar aðalpersónu sem þjáist af svefnleysi, en fer til læknis sem vísar honum á að fara á stuðningshópa fyrir menn með eistnakrabbamein til að sjá „alvöru sársauka“ en verður brátt háður þessu og fer að fara á fleyri stuðnings hópa og látast vera alvarlega veik manneskja til að fá sálarútrás og nær þannig fram svefni. En síðar hittir hann konu sem heitir Marla Singer, sem er að gera það nákvæmlega sama og getur ekki grátið fyrir framan hana og fer þá aftur að þjást af svefnleysi, þangað til íbúðin hans springur vegna gasleka og hann fer að gista hjá dularfullum manni sem fer undir nafninu Tyler Durden. Saman stofna þeir leynilegan slagsmála klúbb, út frá slagsmálum þeirra í bílastæðum, sem róttæka sálfræðimeðferð.

## Tengill
* „Augu mín eru opin.“ Feðraveldi, neyslumenning og kynjaímyndir í Fight Club (BA ritgerð)
Framboðsflokkurinn

**Framboðsflokkurinn** (eða **O-listinn**) var stjórnmálaflokkur (grínflokkur) sem bauð sig fram fyrir Alþingiskosningarnar 1971. Flokkurinn var aðallega skipaður ungu fólki um tvítugt. Mest bar á námsfólki og hljómlistarfólki, hinum „órólega æskulýð nútímans“ eins og það var orðað í Morgunblaðinu. Þetta var fólk sem vildi eitthvað nýtt og var orðið hundleitt á gömlu flokkunum. Framboðsflokkurinn fékk 3% atkvæða í kosningunum 1971 en engan mann kjörinn.

## Stefna flokksins
Markmið flokksins var að efla stjórnmálalega einingu með þvi að hnoða saman öllum hugsjónum og stjórnmálastefnum landsmanna innan ramma eins flokks og stuðla að fegurra mannlífi undir einkunnarorðunum: mannhelgi, skinhelgi, landhelgi. Flokkurinn hugðist nálgast markmið sitt með stóraukinni notkun merkingarsnauðrar skrúðmælgi og taka þátt í öllum opinberum kosningum á Íslandi. Flokkurinn ætlaði auk þess að gefa öllum Íslendingum, sem þess æsktu, tækifæri til að skipa sæti á framboðslista því að þannig væri vöxtur og viðgangur lýðræðisins best tryggður.

## Tilvísanir
Kristinn Pétursson

**Kristinn Pétursson** (16. febrúar 1889 – 5. maí 1965) var reykvískur blikksmiður, iðnrekandi og íþróttamaður.

## Ævi og störf
Kristinn starfrækti með Bjarna bróður sínum blikksmiðju og umfangsmikla stáltunnugerð í Vesturbæ Reykjavíkur,sem faðir þeirra **[[Pétur Jónsson]]** stofnaði 1883.

Þeir bræður voru á meðal stofnenda íþróttafélaganna ÍR og KR, einnig tóku þeir mikinn þátt í félagsmálum með frímúrurum og bindindishreyfingunni.

Kristinn var fjölhæfur íþróttamaður á sínum yngri árum sérstaklega í frjálsum íþróttum knattspyrnu og glímu. Hann var bakvörður í fyrsta kappliði  KR gegn Fram í vígsluleik Melavallar 1911 og tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu 1912.

## Heimildir
Bæjarstjórnarkosningar á Húsavík

**Kosningar til bæjarstjórnar á [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavík]]** voru haldnar samhliða öðrum sveitarstjórnarkosningum á Íslandi. Í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna 2006 varð Húsavík hluti sveitarfélagsins Norðurþings.

## 1938
Sveitarstjórnarkosningarnar 1938 fóru fram 30. janúar. 


## 1942
Kosningarnar fóru fram 25. janúar.

## 1946
Kosningarnar fóru fram 27. janúar.


## 1950
Kosningarnar fóru fram 29. janúar.


## 1954

Kosningarnar fóru fram 31. janúar.


## 1958

Kosningarnar fóru fram 26. janúar.Að þeim loknum mynduðu Framsóknarflokkur og Alþýðubandalag meirihluta í bæjarstjórn.


## 1962

Kosningarnar fóru fram 27. maí.
 Alþýðubandalag og Framsóknarflokkur mynduðu meirihluta í bæjarstjórn að þeim loknum.

## 1966

Kosningarnar fóru fram 22. maí. Alþýðubandalagið bauð fram klofið, en Ásgeir Kristjánsson bæjarfulltrúi þess var í efsta sæti nýs framboðs óháðra borgara.


## 1970

Kosningarnar fóru fram 31. maí. Alþýðubandalagið bauð ekki fram undir eigin nafni, en kom að I-lista Sameinaðra kjósenda.


## 1974

Kosningarnar fóru fram 26. maí.


## 1978

Kosningarnar fóru fram 28. maí.


## 1982

Kosningarnar fóru fram 22. maí.


## 1986

Kosningarnar fóru fram 31. maí.

## 1990

Kosningarnar fóru fram 26. maí.


## 1994

Kosningarnar fóru fram 28. maí.


## Tilvísanir
Ekra (mælieining)

**Ekra** er flatarmálseining sem oft er notuð sem mælieining fyrir land. Í Bretlandi, Bandaríkjunum og víðar er algengt að stærð bújarða og landareigna sé mæld í ekrum. Alþjóðleg ekra er 4.046,856 422 4&nbsp;m<sup>2</sup>.

Ein ekra er um það bil það land sem uxi getur plægt á einum degi. Í metrakerfinu er mælieiningin hektari oftast notuð fyrir land. Einn hektari er 2,47105381467 ekrur.

1 alþjóðleg ekra er jöfn og
* 4046,8564224 fermetrar
* 0,40468564224 hektari (ferningur þar sem hver hlið er 100 m er að flatarmáli 1 hektar)

## Tenglar
* The Units of Measurement Regulations 1995 (United Kingdom)
* presents "How much is inside an acre?"
* Agricultural Measurements and Conversions 
* Amazon Rainforest Fund: Adopt-an-Acre Program
Grátvíðir

**Grátvíðir** (fræðiheiti *Salix babylonica*) er tré af víðisætt, með löngum, slútandi greinum. Hann er upprunninn í Kína en hefur verið ræktaður víða í Asíu og barst til Evrópu með silkiveginum. Grátviður verður  20-25 m hár, vex hratt en er ekki langlífur. Hann er víða ræktaður sem skrauttré en einnig vegna viðar og er notaður til skjóls í Góbíeyðimörkinni þar sem hann er ræktaður til að verja ræktunarland fyrir sandfoki frá eyðimörkinni. 

## Myndasafn

Mynd:Saule pleureur chaton.jpg|Blóm
Mynd:Willow Salix babylonica.jpg|Laufblöð
Mynd:Salix babylonica2.jpg|Börkur
Mynd:SalixBabylonicaLeaf.jpg|Lauf



Mynd:Ham Pond.jpg|Til skrauts
Mynd:SalixBabylonica.jpg|Til að verja vatnsbakka
Heinz-Harald Frentzen

**Heinz-Harald Frentzen** (f. 18. maí 1967) er þýskur ökuþór sem keppti í Formúlu 1 á árunum 1994-2003. Hann endaði í öðru sæti í heimsmeistaramóti ökumanna árið 1997 með Williams og vann þrjár keppnir yfir 10 tímabil.

## Keppnisferill
### Ýmis mót
Heinz-Harald Frentzen fæddist í þýsku borginni Mönchengladbach. Faðir hans var Þjóðverji, en móðir hans Spánverji. Frentzen var aðeins 13 ára þegar hann hóf keppni í Kart-keppni og varð þýskur unglingameistari ári síðar. Þegar hann var 16 ára kynntist hann Michael Schumacher í heimaborg hins síðarnefnda, Kerpen. Þar hafði Schumacher verið einvaldur í Kart-keppni en Frentzen sigraði hann strax í fyrstu keppni. 1986 hóf Frentzen keppni í atvinnukappakstri, Formúlu Ford 2000. Strax á fyrsta ári náði hann öðru sæti í stigagjöf ökumanna. Tveimur árum síðar varð hörð keppni um fyrsta sætið. Hún endaði á því að Austurríkismaðurinn Karl Wendlingar sigraði en Frentzen og Schumacher urðu saman í öðru sæti. Þessir þrír ökuþórar áttu eftir að etja kappi oftar. 1991 skipti Frentzen yfir í Formúlu 3000 en þar voru hann og Wendlingar á tímabili samherjar.

### Formúla 1

1994 tók Frentzen í fyrsta sinn þátt í Formúlu 1 og keppti fyrir Sauber-liðið. Fyrsta mótið hans var Brasilíukappaskturinn og ók hann út af. Seinna á þessu ári létust ökuþórarnir Ayrton Senna og Roland Ratzenberger. Auk þess lenti Wendlinger í hörðum árekstri í Mónakó og lá í dái í nokkrar vikur. Þessir atburðir voru mikið áfall fyrir Frentzen, sem ekki náði miklum árangri hjá Sauber næstu þrjú árin. Williams-liðið bauð honum að taka sæti Senna en hann hafnaði því. 1997 tók hann hins vegar boði Williams og tók þar sæti Damons Hill, sem hafði orðið heimsmeistari með liðinu. Strax á fyrsta ári sínu hjá liðinu tókst honum að landa fyrsta sigri sínum, er hann kom fyrstur í mark í Imola á undan Michael Schumacher og Eddie Irvine. Þetta ár var hans besta í Formúlu 1 en hann náði öðru sæti í stigagjöf ökumanna. Heimsmeistari var samherji hans Jacques Villeneuve. Á næsta ári var ýmsum reglum í Formúlu 1 breytt og reyndist Williams liðið ekki vel í stakk búið til að aðlagast nógu vel. Villeneuve og Frentzen stóðu sig báðir frekar illa. 1999 skipti Frentzen yfir í Jordan-liðið og stóð sig mjög vel. Á því ári náði hann að sigra tvisvar (í Magny-Cours í Frakklandi og í Monza á Ítalíu), einu sinni lenti hann í öðru sæti og einu sinni í þriðja sæti. Þegar uppi var staðið náði hann þriðja sæti í stigagjöf ökumanna, á eftir Mika Häkkinen og Eddie Irvine. Fjögur síðustu ár sín í Formúlu 1 voru ekki sérlega gæfurík fyrir Frentzen. Hann náði á þeim tíma aðeins þrisvar sinnum þriðja sæti. 2001 ók hann fyrir Prost, 2002 fyrir Arrows og 2002-2003 fyrir Sauber. Síðast keppti Frentzen í Japanskappakstrinum 2003.

### Önnur mót
2004 keppti Frentzen fyrir Opel í DTM (*Deutsche Tourenwagen-Masters*), þar sem aðallega er keppt í Þýskalandi á þýskum bílum. Frentzen keppti fyrst fyrir Opel, síðan fyrir Audi.

## Persónulegt
* Sökum þess að Heinz-Harald Frentzen er með langt og óþjált nafn, er hann oft nefndur HHF.
* Frentzen er kvæntur og þrjár dætur. Fjölskyldan býr í Mónakó.

## Árangur

## Heimildir
*
Harpa Björnsdóttir

**Harpa Björnsdóttir** (f. 13. júlí 1955) er íslenskur myndlistarmaður, kennari og leiðsögumaður. Hún hefur haldið fjölda myndlistarsýninga, á Íslandi og erlendis, og einnig gefið út tvær ljóðabækur.

## Heimildir
*Heimasíða Hörpu
Sísallilja

**Sísallilja** (fræðiheiti: *Agave sisalana*) er hitabeltisplanta af þyrnililjuætt en úr trefjum blaða hennar er unninn sísalhampur.  Sísalhampurinn er meðal annars notaður í mottur og kaðla. Til þess að gera hampinn hæfan til spuna, þarf að láta hann fara margar ferðir gegnum kembivélar, þar sem hann fyrst er grófkembdur og siðan fínkembdur. Hampiðjan framleiddi sísalhamp á árum áður.
Günter Netzer

**Günter Netzer** (f. 14. september 1944 í Mönchengladbach) var þýskur atvinnumaður í knattspyrnu og lék lengst af með Borussia Mönchengladbach og Real Madrid. Með þýska landsliðinu varð hann bæði Evrópumeistari og heimsmeistari.

## Leikferill

### Félagslið
Günter Netzer fæddist í þýsku borginni Mönchengladbach. Strax níu ára gamall hóf hann að æfa með yngri flokkum hjá litlu félagi í borginni. Hann var mestmegnis miðherji og vakti sem slíkur mikla athygli fyrir leikgáfur. Þegar Netzer var 19 ára gamall bauð Borussia Mönchengladbach honum samning sem hann þáði. Félagið var þá í neðri deildum, en vann sig upp í Bundesliguna á tveimur árum. Næstu árin voru þau bestu í sögu félagsins. Liðið varð þýskur meistari 1970 og aftur 1971. Þetta var í fyrsta sinn sem lið í Bundesligunni náði að verja titilinn. 1972 og 1973 var hann kjörinn knattspyrnumaður ársins í Þýskalandi. 1973 fór Netzer til Real Madrid og lék þar í þrjú ár. 1975 varð hann spænskur meistari með liðinu og ári síðar bæði meistari og bikarmeistari. 1976 fór Netzer til Sviss og lék með Grasshoppers Zürich síðustu tvö árin sín sem atvinnumaður.

### Landslið
Günter Netzer lék sinn fyrsta landsleik 1965 gegn Kýpur. Hann stóð hins vegar ætíð í skugga Wolfgang Overath, en báðir léku þeir í sömu stöðu. Overath var oftast valinn í landsliðið, meðan Netzer sat á bekknum eða varð eftir heima. Fyrsta stórmótið sem Netzer tók þátt í var EM 1970 í Englandi. Þar sigraði þýska landsliðið Englendinga, en þetta var fyrsti sigur Þjóðverja gegn Englendingum á Wembley. Þjóðverjar komust í úrslit og sigruðu þar Sovétmenn. Þar með varð Günter Netzer Evrópumeistari. Á næsta stórmóti, HM 1974 í Þýskalandi var Overath aftur tekinn fram yfir Netzer. Netzer fékk aðeins að leika einn leik, 0-1 tapleikinn gegn Austur-Þýskalandi, og kom ekki meira við sögu. Þjóðverjar urðu heimsmeistarar, en Netzer sagði sjálfur að sér liði ekki sem heimsmeistari, þar sem hann hafi komið svo lítið við sögu. Alls lék Netzer 37 landsleiki og skoraði í þeim 6 mörk. Síðasti landsleikur hans var gegn Grikkjum 1975, en honum lauk 1:1.

## Önnur störf
1977 gerðist Netzer framkvæmdarstjóri hjá HSV í Hamborg. Þar var hann til 1986. Á þessum tíma varð HSV eitt besta félagslið Þýskalands og varð þrisvar þýskur meistari (1979, 1982 og 1983) og Evrópumeistari 1983. Eftir veru sína í Hamborg varð Netzer knattspyrnuráðgjafi í sjónvarpi, en auk þess stofnaði hann auglýsingafyrirtæki í Sviss. Það var einmitt Günter Netzer sem gagnrýndi Rudi Völler þjálfara eftir jafnteflisleik þýska landsliðsins gegn Íslandi á Laugardalsvelli 6. september 2003. Við það tækifæri fékk Völler reiðiskast og skammaði Netzer og aðra í beinni útsendingu eftir leikinn.

## Tölfræði

## Annað markvert
* Günter Netzer var þekktur í Þýskalandi fyrir frjálslegan lífstíl sinn, en hann hafði ætíð mikinn áhuga fyrir langt hár, fagrar konur og hraðskreiða bíla. Slíkt var áður óþekkt hjá leikmanni í Þýskalandi.
* 1971-1973 rak Netzer eigið diskótek í Mönchengladbach sem hét *Lovers Lane*.
* Netzer kvæntist fyrirsætunni Elvira Lang 1987. Þau eiga eina dóttur.

## Heimild
*
Rás 1

**Rás 1** eða **Ríkisútvarpið** (stundum kölluð **Gufan** eða **Gamla gufan**) er íslensk útvarpsstöð sem hóf útsendingar 20. desember 1930.

## TV Program

* Kátur, stóri rauði hundurinn (2019)

## Sjá einnig

* Ríkisútvarpið

## Tenglar

* Heimasíða Rásar 1 
*  ''Af hverju er Rás 1 kölluð Gufan og stundum Gamla gufan?''; af Vísindavefnum
Undirtónar

**Undirtónar** var íslenskt tímarit sem  gefið var út á árunum 1996 – 2003. Tímaritið fjallaði í upphafi aðallega um tónlist en þegar líða tók á útgáfuna breytti blaðið um áherslur og meira fór að bera á umfjöllun um önnur efni eins og kvikmyndir, tölvuleiki og myndasögur. Stofnendur blaðsins voru Ísar Logi Arnarsson og Snorri Jónsson. Ritstjórar blaðsins voru í tímaröð; Ísar Logi Arnarsson, Snorri Jónsson og Ari S. Arnarsson.

## Tilvísanir

## Tenglar

* Glatkistan
Kristadelfíanar

Kirkja **Kristadelfíanar** (Christadelphians, "bræður og systur í Kristi", frá grísku *Christos adelphoi*) var stofnuð árið 1848~1850 í Bandaríkjunum og Bretlandi.

Samanlagt í heiminum eru safnaðarfélagar fleiri en 60.000.

## Neðanmálsgreinar


## Tenglar
* - The Christadelphian
* BBC Religions - Christadelphians
Kistufell

**Kistufell** er 1.450 metra hátt fell skammt frá rótum Dyngjujökuls, norður af Vatnajökli. Kistufell er þekkt jarðskjálftasvæði og þar er björgunarskýli. 

Engir stórir skjálftar, 4 til 5 á Richter, hafa mælst við Kistufell síðan gaus í Gjálp árið 1996.  Þann 26. apríl árið 2010 varð skjálfti þar sem mældist 3,3 stig samkvæmt heimasíðu Veðurstofunnar. 

## Tilvísanir
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1942

**Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1942** voru sveitarstjórnarkosningar haldnar árið þann 25. janúar 1942 alls staðar nema í Reykjavík þar sem kosningarnar voru haldnar 15. mars. Kosningunum hafði verið frestað með bráðabirgðalagasetningu af öðru ráðuneyti Hermanns Jónassonar  vegna þess að verkfall prentara hafði staðið yfir frá áramótum og einungis Alþýðublaðið kom út. Ritstjórum Morgunblaðsins fannst þetta vera „kosningabrella Alþýðuflokksins [sem] mistókst“ þegar blaðið kom út þann 23. janúar eftir þriggja vikna stöðvun. Sjálfstæðisflokkurinn hélt meirihluta sínum, átta mönnum.

## Niðurstöður eftir sveitarfélögum
### Akranes

Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akranesi fóru fram 25. janúar.


### Akureyri

Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akureyri fóru fram 25. janúar. Sjálfstæðisflokkurinn klofnaði þannig að sérstakt framboð óháðra borgara bauð fram. Efsti maður á lista óháðra náði ekki kjöri vegna útstrikana en annar maður listans, Jón Sveinsson fyrrverandi bæjarstjóri náði kjöri í hans stað.


### Eskifjörður
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Eskifirði fóru fram 25. janúar.

### Hrísey
Þessar hreppsnefndarkosningar í Hrísey fóru fram 25. janúar 1942. 

### Húsavík
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Húsavík fóru fram 25. janúar.

### Neskaupstaður
Þessar bæjarstjórnarkosningar í Neskaupstað fóru fram 25. janúar.

### Reykjavík

Þessar bæjarstjórnarkosningar í Reykjavík fóru fram 15. mars.


### Stokkseyri
Þessar hreppsnefndarkosningar á Stokkseyri fóru fram 25. janúar.

### Vestmannaeyjar
Þessar bæjarstjórnarkosningar í Vestmannaeyjum fóru fram 25. janúar.


## Heimildir

## Tengt efni
Kosningasaga
Fastgengisstefna

**Fastgengisstefna** er sú stefna í efnahagsmálum að ákveða gengi gjaldmiðils fyrirfram og beita þeim ráðum sem tiltæk eru í hagstjórninni til að halda gengissveiflum innnan ákveðinna marka. Verðgildi gjaldmiðils verður sem sagt fast gagnvart ákveðnum gjaldmiðlum.

## Tengt efni
* Fastgengi
Sigurjón Friðjónsson

**Sigurjón Friðjónsson** (22. september 1867 – 26. maí 1950) var alþingismaður og skáld, fæddur á Sílalæk í Aðaldal í Suður-Þingeyjarsýslu. Hann er talinn í hópi nýrómantískra skálda.

## Æviágrip
Sigurjón lauk prófi í búfræði á Eiðum 1887 og sat á Alþingi 1918–1922. Hann tók sæti Hannesar Hafsteins í veikindum hans. Kona Sigurjóns var Kristín Jónsdóttir (1867-1928) og af börnum þeirra fetaði eitt í fótspor hans, Bragi Sigurjónsson (1910-1995), og var bæði alþingismaður og skáld. Bróðir hans Guðmundur Friðjónsson mikilvirkt skáld.

Sigurjón var lengst af bóndi á Litlu-Laugum í Reykjadal í Suður-Þingeyjarsýslu og bjó þar til dauðadags. Honum var mjög annt um menntamál og meðal annars gaf hann Alþýðuskólanum á Laugum, nú Framhaldsskólanum á Laugum, land undir skólann. Fylgdu með heitavatnsréttindi svo þetta var mjög rausnarleg gjöf. Arnór Sigurjónsson, sonur Sigurjóns, var fyrsti skólastjóri skólans.

Sigurjón orti fjölda ljóða, skrifaði smásagna og blaðagreinar, og þýddi fjölda ljóða.

## Helstu útgefin ritverk
* *Ljóðmæli* (ljóð, frumort og þýdd) (1928)
* *Skriftamál einsetumannsins* (prósaljóð) (1929, endurútgefinn 1999 og aftur 2017)
* *Þar sem grasið grær* (smásagnasafn) (1937)
* *Heyrði eg í hamrinum I - III* (ljóð) (1939-1944)
* *Barnið á götunni* (ljóð) (1943)

## Heimildir
* Stefán Einarsson. 1961. *Íslensk Bókmenntasaga 874-1960*. (Reykjavík: Snæbjörn Jónsson & co.).
* Alþingi - Æviágrip: Sigurjón Friðjónsson
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1946

**Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1946** voru sveitarstjórnarkosningar haldnar árið 1946.

## Niðurstöður eftir sveitarfélögum
### Akranes

Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akranesi fóru fram 27. janúar.


### Akureyri

Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akureyri fóru fram 27. janúar.

### Hrísey
Þessar hreppsnefndarkosningar í Hrísey fóru fram 27. janúar 1946. Listarnir sem í boði voru tengdust ekki stjórnmálaflokkum.

### Húsavík
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Húsavík fóru fram 27. janúar.


### Reykjavík

Þessar bæjarstjórnarkosningar í Reykjavík fóru fram 27. janúar.


### Seltjarnarneshreppur

Þessar hreppsnefndarkosningar á Seltjarnarnesi  fóru fram 7. júlí 1946. Framfarafélagið Kópavogur bauð fram lista með mönnum úr öllum stjórnmálaflokkum með það að markmiði að ná meirihluta til að þrýsta á frekari framfarir í Kópavogi og höfðu fyrir kosningarnar sent kjósendum bréf þar að lútandi. Sameinaðir Kópavogsbúar unnu kosninguna með 4 atkvæða mun gegn A-lista þar sem fyrrum hreppsnefndarmenn skipuðu efstu sætin. Guðmundur Gestsson var skipaður oddviti en Finnbogi Rútur Valdimarsson gegndi störfum oddvita á meðan Guðmundur dvaldi erlendis. Sigurjón Jónsson vék sæti sínu skömmu eftir kosningar, hugsanlega vegna mikilla útstrikana af A-listanum og tók Kjartan Einarsson við sæti hans.

Ákveðið var svo að skipta hreppnum upp og kljúfa Kópavog úr honum enda sé hreppurinn í tveim ólíkum og ótengdum hlutum, og Kópavogur nú nær jafnfjölmennur og Sauðárkrókur sem hafði þá nýverið fengið kaupstaðarréttindi. Skiptingin fór fram um áramótin 1947-48, og héldu Kópavogsbúar eigin hreppsnefndarkosningu.


## Heimildir


## Tengt efni
Kosningasaga
Noomi Rapace

**Noomi Rapace** (fædd **Norén** 28. desember 1979 í Hudiksvall) er sænsk leikkona. Hún er þekktust fyrir hlutverk sitt sem *[[Lisbeth Salander]]* í Milennium-þríleiknum. Rapace ólst að hluta til upp á Íslandi hjá sænskri móður sinni og íslenskum stjúpa á Flúðum. Sjö ára gömul lék hún aukahlutverk í kvikmyndinni *[[Í skugga hrafnsins]]*.

## Tengt efni
* ''Þurfti að finna skrímslið innra með sér''; grein af Dv.is 2009
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1950

**Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1950** voru sveitarstjórnarkosningar haldnar árið 1950.

## Niðurstöður eftir sveitarfélögum
### Akranes

Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akranesi fóru fram 29. janúar 1950.
 

### Akureyri

Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akureyri fóru fram 29. janúar. Þorsteinn M. Jónsson var kjörinn forseti bæjarstjórnar og Steinn Steinsen bæjarstjóri með stuðningi Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks. Úrslit bæjarstjórakjörs réðust þó ekki fyrr en í þriðju umferð þar sem Framsókn studdi í fyrstu tveimur umferðunum sinn eigin umsækjanda, Guðmund Guðlaugsson, á meðan fulltrúar Alþýðuflokksins studdu aðra umsækjendur og Sósíalistar sátu hjá. Í þriðju umferðinni var aðeins kosið á milli Steins og Guðmunds og hlaut Steinn þá atkvæði fulltrúa Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks á meðan vinstri flokkarnir sátu hjá.
 
### Djúpivogur
Þessar hreppsnefndarkosningar á Djúpavogi áttu að fara fram 29. janúar. Aðeins kom fram einn listi og var hann því sjálfkjörinn.
 

### Hofsós
Þessar hreppsnefndarkosningar á Hofsósi áttu að fara fram 29. janúar. Aðeins kom fram einn listi og var hann því sjálfkjörinn.
 
### Hrísey
Þessar hreppsnefndarkosningar í Hrísey áttu að fara fram 29. janúar. Aðeins kom fram einn listi og var hann því sjálfkjörinn.
 
### Húsavík
 Þessar bæjarstjórnarkosningar á Húsavík fóru fram 29. janúar.
 
### Kópavogur

Þessar hreppsnefndarkosningar í Kópavogi fóru fram 31. janúar. 29. janúar 1950. Framfarafélagið hélt meirihluta sínum.

### Patreksfjörður
Þessar hreppsnefndarkosningar á Patreksfirði áttu að fara fram 29. janúar. Aðeins kom fram listi Sjálfstæðisflokksins og var hann sjálfkjörinn.
 

### Reykjavík

Þessar bæjarstjórnarkosningar í Reykjavík fóru fram 29. janúar.
 

### Seltjarnarnes

Þessar hreppsnefndarkosningar á Seltjarnarnesi fóru fram 29. janúar 1950. Sjálfstæðismenn náðu meirihluta.
 

## Heimildir


## Tengt efni
Kosningasaga
Michel Houellebecq

**Michel Houellebecq** () (fæddur 26. febrúar 1956 á Réunion) er franskur rithöfundur. Houllebecq sem er landbúnaðarverkfræðingur er einn vinsælasti og umdeildasti rithöfundur Frakka um heim allan nú um stundir. Þeir sem hallmæla honum þykja bækur hans klámfengnar og fullar af mannfyrirlitningu, en aðdáendur hans telja hann hafa einstaklega skarpa sýn á skuggahliðar og markaðshyggju íbúa Vesturlanda.

Houllebecq var dreginn fyrir rétt í Frakklandi fyrir ummæli sín um íslam sem hann kallaði „heimskulegustu trúarbrögðin“. Málaferlin vöktu mikla athygli en Houllebecq var á endanum sýknaður.

## Skáldsögur
* *Extension du domaine de la lutte* 
* *Öreindirnar, útgefin í íslenskri þýðingu Friðriks Rafnssonar 2000* (*Les Particules élémentaires*)
* *Áform, útgefin í íslenskri þýðingu Friðriks Rafnssonar 2002* * (*Plateforme*) 
* *La Possibilité d'une île*
* *Kortið og landið, útgefin í íslenskri þýðingu Friðriks Rafnssonar 2012* (La Carte et le territoire)
* *Undirgefni, útgefin í íslenskri þýðingu Friðriks Rafnssonar 2016'' (Soumission)

## Tilvísanir
Utanríkisleyniþjónusta Rússneska Sambandsríkisins

**Utanríkisleyniþjónusta Rússneska Sambandsríkisins** (rússneska: *Служба Внешней Разведки; Slúzhba Vneshnej Razvedkí* eða *SVR*) er rússnesk stofnun sem ber ábyrgð á leyniþjónustustarfssemi utan Rússlands. SVR tók við af svokallaða „Fyrsta yfirsviði“ leyniþjónustu KGB (skammstafað FCD) eftir fall Sovétríkjanna í desember 1991. Höfuðstöðvar SVR eru í Jasenevo Moskvuborg.

## Starfsemi

Ólíkt Alríkislögreglu Rússneska Sambandsríkisins (FSB) sem starfar að mestu innan Rússneska Sambandsríkisins er SVR ábyrg fyrir njósnastarfssemi utan landamæranna. SVR vinnur í nánu samstarfi við leyniþjónustu rússneska hersins (GRU) sem talið er að hafi allt að sex sinnum fleiri njósnarar í erlendum ríkjum en SVR árið 1997. 

SVR er þó talið hafa mun meiri áhrif á bak við tjöldin en GRU, einkum við mótun rússneskrar utanríkisstefnu. SVR hefur heimild til samninga við samvinnu gegn hryðjuverkum og samskipta og upplýsingamiðlunar við erlenda njósnastofnanir. SVR aflar og miðla upplýsingum til forseta Rússneska Sambandsríkisins (nú Vladímírs Pútín). Forstöðumaður SVR er skipaður af forsetanum og heyrir beint undir hann. Hann situr vikulega mánudagsfundi með forsetanum og oftar ef þurfa þykir. Hann á einnig sæti í Þjóðaröryggisráði Rússneska Sambandsríkisins.

## Deildaskipting
SVR er skipt upp í margvíslegar njósna- og greiningardeildir, sem spanna allt frá efnahagsnjósnum, undir- og áróðurssstarfsemi, til skemmdaverkastarfssemi á erlendri grund. Helstu deildir SVR eru: Stjórnmálanjósnir (svokölluð PS Deild) er deild sem skipt er upp eftir löndum, Deild ólöglegra njósna (Deild S) ber ábyrgð á því að koma fyrir „ólöglegum tenglum“ erlendis, undirbúa hryðjuverk, skemmdarverk og samsæri á erlendri grund, jafnframt því að ráða erlenda ríkisborgara til njósna í sína þágu; Deild vísinda- og tækninjósna (Deild X) og Gagnnjósnadeild á erlendri grund (Deild KR). Innan SVR starfar einnig sérsveit sem kennd er við Vymple en það er úrvalsdeild innan hinnar frægu Spetsnaz sérsveita Rússa.

## Heimildir
* 
* Loftmynd af höfuðstöðvum SVR á Google kortum

## Tenglar
* Vefur SVR (á rússnesku) http://svr.gov.ru/
Reykjanesviti

**Reykjanesviti** er elsti viti á Íslandi. Fyrsti Reykjanesvitinn var reistur árið 1878 og kveikt á honum 1. desember sama ár. Átta árum síðar reið jarðskjálfti yfir Reykjanesið og fyrsti vitinn laskaðist og hrundi úr honum. Sá viti sem nú stendur var reistur árið 1907, en kveikt á honum 20. mars árið 1908. Vitinn skemmdist töluvert í jarðskjálftanum árið 1926. Vitinn er 31 metra hár (22 metrar upp á pall), og stendur á útsuðurstá Reykjanestangans á Bæjarfelli, nokkuð upp af Valahnjúk, þar sem fyrsti vitinn stóð.

## Vitaverðir í Reykjanesvita
*1879-1884 Arnbjörn Ólafsson 
*1884-1902 Jón Gunnlaugsson  
*1902-1903 Þórður Þórðarson 
*1903-1915 Jón Helgason 
*1915-1925 Vigfús Sigurðsson 
*1925-1930 Ólafur Pétur Sveinsson 
*1930-1938 Jón Ágúst Guðmundsson 
*1938-1943 Kristín Gumundsdóttir (ekkja Jóns Ágústs)
*1943-1947 Einir Jónsson (sonur Jóns Ágústs og Kristínar)
*1947-1976 Sigurjón Ólafsson
*1977-1992 Óskar Aðalsteinn Guðjónsson

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vitaverðir í Reykjanesvita (Ferlir.is)
* Reykjanesviti (Ferlir.is)
* ''Reykjanesvitinn''; grein í Sunnanfara 1902
* ''Reykjanesviti eitt hundrað ára''; grein í Sjómannablaðinu Víkingi 1978
* ''Reykjanesvitinn yngri''; grein í Sjómannablaðinu Víkingi 1978
* ''Vitarnir á Íslandi''; grein í Fálkanum 1930
* ''Þróun vitamálanna''; grein í Morgunblaðinu 1952
* ''Eldgos í vændum''; grein í Vísi 1967
* ''Brennið þið vitar''; grein í Þjóðviljanum 1963
* ''Íslenskir vitar''; grein í Lögréttu 1928
* Íslenskir vitar Sjómannablaðið Víkingur, 4.-5. Tölublað (01.05.1987)
Óskar Aðalsteinn Guðjónsson

**Óskar Aðalsteinn Guðjónsson** (1. maí 1919 – 1. júlí 1994) var íslenskur rithöfundur og vitavörður. Óskar er þekktastur fyrir öreigabókmenntir sínar í upphafi ferils síns, eins og t.d. skáldsöguna *[[Grjót og gróður]]*. 

Óskar fæddist á Ísafirði. Foreldrar hans voru þau Guðjón Sigurðsson og Guðmundína Salóme Jónsdóttir. Eftir eins vetrar gagnfræðanám á Ísafirði stundaði Óskar Aðalsteinn íslenskunám hjá Haraldi Leóssyni, kennara og bókaverði á Ísafirði. Hann var aðstoðarbókavörður við Bókasafn Ísafjarðar á árunum 1941-1946. Árið 1947 réðst hann sem vitavörður í Hornbjargsvita þar sem hann vann til 1949. Hann stundaði ritstörf og blaðamennsku á Ísafirði árin 1949-53 en þá fór hann til starfa sem vitavörður á Galtarvita. Gegndi hann starfi þar fram til ársins 1977 þegar hann gerðist vitavörður Reykjanesvita. Þar starfaði hann til ársins 1992. Eftir Óskar Aðalstein liggja margar skáldsögur, barna- og unglingabækur, þáttasafn og fleiri ritverk.

## Tenglar
* ''Fjöll og haf - það er nú eitthvað fyrir augað''; grein í Sunnudagsblaði Tímans, 1972
* ''Ég vil skrifa um gróandi lífsins''; grein í Alþýðublaðinu 1944
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1958

**Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1958** voru sveitarstjórnarkosningar haldnar árið 1958.

## Niðurstöður eftir sveitarfélögum
### Akranes

Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akranesi fóru fram 25. janúar 1958. Í framboði voru annars vegar sameiginlegur listi Alþýðuflokks, Framsóknarflokks og kommúnista sem nefndi sig Frjálslynda kjósendur og hins vegar listi Sjálfstæðisflokksins. Sameiginlegi listinn fór með sigur af hólmi og hélt meirihluta sínum.
 

### Akureyri

Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akureyri fóru fram 26. janúar.
 
### Hrísey

Þessar hreppsnefndarkosningar í Hrísey fóru fram 26. janúar. Kosning var óhlutbundin.
 

### Húsavík
 Þessar bæjarstjórnarkosningar á Húsavík fóru fram 26. janúar. Að þeim loknum mynduðu Framsóknarflokkur og Alþýðubandalag meirihluta í bæjarstjórn.
 

### Kópavogur

Þessar bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi fóru fram 25. janúar 1958. Óháðir kjósendur þurftu að skipta um listabókstaf þar sem G hafði verið úthlutað í Alþingiskosningunum 1956. H-listi Óháðra kjósenda hélt sínum meirihluta. Hulda Jakobsdóttir gegndi áfram embætti bæjarstjóra.
 

### Patreksfjörður

 Þessar bæjarstjórnarkosningar á Patreksfirði fóru fram 26. janúar.
 

### Reykjavík

Þessar bæjarstjórnarkosningar í Reykjavík fóru fram 25. janúar.
 

### Seltjarnarnes

Hreppsnefndarkosningar á Seltjarnarnesi hefðu átt að fara fram 25. janúar 1958 en aðeins einn listi kom fram, skipaður frambjóðendum úr flestum flokkum, og var því sjálfkjörið.
 

## Heimildir


## Tengt efni
Kosningasaga