open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Myriophyllum

***Myriophyllum*** er ættkvísl vatnajurta í ættinni Haloragaceae. Fræðiheitið er dregið af grísku “myri” (óteljandi) og “phyll” (blað).
## Lýsing
## Búsvæði
## Tegundir
Það eru alls 69  tegundir teljast til ættkvíslar Myriophyllum.

* (*[[Myriophyllum alpinum]]*)
* Myriophyllum alterniflorum (*[[Síkjamari]]*)
* (*[[Myriophyllum amphibium]]*)
* (*[[Myriophyllum aquaticum]]*)
* (*[[Myriophyllum artesium]]*)
* (*[[Myriophyllum austropygmaeum]]*)
* (*[[Myriophyllum axilliflorum]]*)
* (*[[Myriophyllum bonii]]*)
* (*[[Myriophyllum callitrichoides]]*)
* (*[[Myriophyllum caput-medusae]]*)
* (*[[Myriophyllum coronatum]]*)
* (*[[Myriophyllum costatum]]*)
* (*[[Myriophyllum crispatum]]*)
* (*[[Myriophyllum decussatum]]*)
* (*[[Myriophyllum dicoccum  ]]*)
* (*[[Myriophyllum drummondii]]*)
* (*[[Myriophyllum echinatum]]*)
* (*[[Myriophyllum exasperatum]]*)
* (*[[Myriophyllum farwellii]]*)
* (*[[Myriophyllum filiforme]]*)
* (*[[Myriophyllum glomeratum]]*)
* (*[[Myriophyllum gracile]]*)
* (*[[Myriophyllum heterophyllum]]*)
* (*[[Myriophyllum hippuroides]]*) (*[[Lækjamari]]*)
* (*[[Myriophyllum humile]]*)
* (*[[Myriophyllum implicatum]]*)
* (*[[Myriophyllum indicum]]*)
* (*[[Myriophyllum integrifolium]]*)
* (*[[Myriophyllum intermedium]]*)
* (*[[Myriophyllum jacobsii]]*)
* (*[[Myriophyllum lapidicola]]*)
* (*[[Myriophyllum latifolium]]*)
* (*[[Myriophyllum laxum]]*)
* (*[[Myriophyllum limnophilum]]*)
* (*[[Myriophyllum lophatum]]*)
* (*[[Myriophyllum mattogrossense]]*)
* (*[[Myriophyllum mattogrossensis]]*)
* (*[[Myriophyllum mezianum]]*)
* (*[[Myriophyllum muelleri]]*)
* (*[[Myriophyllum muricatum]]*)
* (*[[Myriophyllum oguraense]]*)
* (*[[Myriophyllum oliganthum]]*)
* (*[[Myriophyllum papillosum]]*)
* (*[[Myriophyllum pedunculatum]]*)
* (*[[Myriophyllum petraeum]]*)
* (*[[Myriophyllum pinnatum]]*)
* (*[[Myriophyllum porcatum]]*)
* (*[[Myriophyllum pygmaeum]]*)
* (*[[Myriophyllum quitense]]*)
* (*[[Myriophyllum robustum]]*)
* (*[[Myriophyllum salsugineum]]*)
* (*[[Myriophyllum siamense]]*)
* (*[[Myriophyllum sibiricum]]*) (*[[Vatnamari]]*)
* (*[[Myriophyllum simulans]]*)
* (*[[Myriophyllum sparsiflorum]]*)
* (*[[Myriophyllum spicatum]]*)
* (*[[Myriophyllum striatocarpum]]*)
* (*[[Myriophyllum striatum]]*)
* (*[[Myriophyllum tenellum]]*)
* (*[[Myriophyllum tetrandrum]]*)
* (*[[Myriophyllum tillaeoides]]*)
* (*[[Myriophyllum trachycarpum]]*)
* (*[[Myriophyllum trifidum]]*)
* (*[[Myriophyllum triphyllum]]*)
* (*[[Myriophyllum tuberculatum]]*)
* (*[[Myriophyllum ussuriense]]*)
* (*[[Myriophyllum verrucosum]]*)
* (*[[Myriophyllum verticillatum]]*) (Tjarnamari)
* (*[[Myriophyllum votschii]]*)
Santa Barbara

**Santa Barbara** (spænska: *Santa Bárbara*) er strandborg í Santa Barbara-sýslu, Kaliforníu í Bandaríkjunum. Íbúafjöldinn árið 2020 var 88.665. Í suðaustri liggur Los Angeles 160 km frá borginni og 525 km í norðvestri finnst San Francisco.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Santa Monica

**Santa Monica** (spænska: *Santa Mónica*) er borg í Los Angeles-sýslu, staðsett meðfram Santa Monica-flóa á suðurströnd Kaliforníu í Bandaríkjunum. Íbúafjöldinn árið 2020 var 93.076. Borgin er vinsæll dvalarstaður, þökk sé veðurfari, ströndum og ferðamannaiðnaði hennar. Santa Monica hlaut kaupstaðarréttindi árið 1886.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Mercury Records

**Mercury Records** er bandarísk tónlistarútgáfa í eigu Universal Music Group. Hún hefur gefið út rokk, fönk, R&B, doo-wop, sálartónlist, blús, popp, rokk og ról, og djasstónlist. Í Bandaríkjunum starfar hún í gegnum Republic Records, og í Bretlandi og Japan er dreifiaðilinn EMI Records.

## Tenglar
*Mercury Records Bandaríkin
*Mercury Records Bretland
*
*Mercury Records Ástralía
*Mercury Nashville – opinber vefsíða
*
Interstellar

***Interstellar*** er vísindaskáldsögumynd frá 2014 eftir bandaríska leikstjórann Christopher Nolan. Í aðalhlutverkum eru Matthew McConaughey, Anne Hathaway, Jessica Chastain, Bill Irwin, Ellen Burstyn, Matt Damon og Michael Caine. Myndin segir frá hópi geimfara sem ferðast gegnum ormagöng við Satúrnus til að finna ný heimkynni fyrir mannkyn þar sem hungursneyð ríkir á Jörðinni.

Myndin naut nokkurra vinsælda í kvikmyndahúsum og kom út í hagnaði. Hún fékk almennt fremur jákvæða dóma, sérstaklega fyrir vísindalega nákvæmni. Eðlisfræðingurinn Kip Thorne var ráðgjafi við gerð myndarinnar.
Karan Brar

**Karan Brar** (f. 18. janúar 1999) er bandarískur leikari. Hann lék Chirag Gupta í kvikmyndinni *[[Diary of a Wimpy Kid]]* og Ravi Ross í Disney Channel Original Series *[[Jessie]]* og síðari spuna *[[Bunk'd]]* hennar.

## Tilvísanir


## Tenglar
* karanbrar.com  
*
Bubbling Under Hot 100

**Bubbling Under Hot 100 Singles** (einnig þekkt sem **Bubbling Under the Hot 100**) er vikulegur vinsældalisti birtur af *[[Billboard]]* tímaritinu í Bandaríkjunum. Á listanum má finna vinsælustu lögin sem hafa ekki náð að komast á aðal listann ''Billboard'' Hot 100. Hann er byggður á útvarpsspilunum, sölum, og streymum. Í upphafi voru 15 sæti, en var stækkaður í 36 sæti á 7. áratugnum þegar yfir 700 smáskífur komust á *Billboard* Hot 100. Frá 1974 til 1985 var listinn smækkaður í 10 sæti og frá árinu 1992 hefur hann verið 25 sæti.

## Tenglar
*
Gjallarhorn

:*Gjallarhorn getur einnig vísað í finnsku hljómsveitina [[Gjallarhorn (hljómsveit)|Gjallarhorn]].*

**Gjallarhorn** er lúður eða blásturshorn sem Heimdallur blæs í þegar Ragnarrök skella á. Drykkjarhorn Mímis er einnig nefnt Gjallarhorn. Samkvæmt heimildum þarf önnur notkunin ekki að útiloka hina.

Í þriðja bindi dönsku teiknimyndaseríunnar Goðheima, *[[Veðmál Óðins]]* (1982), yfirtaka bræður Óðins, þeir Vili og Vé stöðu hans í Ásgarði, og flytja Gjallarhornið frá Himinbjörgum til Valhallar þar sem það nýtist ekki til aðvörunar ef jötnar koma í Ásgarð.  

## Tilvísanir
Hrymur

**Hrymur** er sagður sá jötunn sem stýrir skipinu Naglfari þá er Ragnarök verða samkvæmt Gylfaginningu. Í Völuspá er Loki sagður skipsstjóri og Hrymur einungis vopnaður jötunn.

Blendingi lerkitegundanna Evrópulerkis og Síberíulerkis hefur verið gefið nafnið Hrymur vegna vaxtarþrótts síns.

## Tilvísun
Suomen virallinen lista

**Suomen virallinen lista** (sænska: Finlands officiella lista) er vinsældalisti í Finnlandi. Hann er tekinn saman og gefinn út af Musiikkituottajat &ndash; IFPI Finland.

## Listar
Eftirfarandi listar eru byggðir á sölum og streymum:
*Plötur (topp 50) (*Suomen virallinen albumilista*)
*Smáskífur (topp 20) (*Suomen virallinen singlelista*)
*Plötur á meðalverði (topp 10)
*DVD (topp 10)

Að auki birtir Musiikkituottajat stafræna lista sem eru um stafrænar sölur og er tekinn saman af Official Charts Company. Í nóvember 2013 byrjaði Musiikkituottajat að birta lista sem tengist útvarpsspilunum:
* Niðurhal (topp 30) (*Suomen virallinen latauslista*)
* Útvarpsspilun (topp 100) (*Suomen virallinen radiosoittolista*)

## Tilvísanir

## Tenglar
* 
*Skjalageymsla af finnskum listum frá 1995
*Finnskir listar á FinnishCharts.com
**Skjalageymsla af finnska smáskífulistanum
**Skjalageymsla af finnska plötulistanum
Málarinn

**Málarinn** (latína: *Pictor*) er stjörnumerki á suðurhimni, á milli stjörnunnar Kanópus og Stóra Magellanskýsins. Stjörnumerkið er eitt þeirra sem Nicolas-Louis de Lacaille skilgreindi á 18. öld og nefndi upphaflega *Equuleus pictoris* („málaratrönurnar“). Stjörnumerkið er yfirleitt sýnt sem málaratrönur.

## Tenglar
* Málarinn á Stjörnufræðivefnum
Hornmátið

**Hornmátið** (latína: *Norma*) er fremur dauft stjörnumerki á suðuhimni. Stjörnumerkið er eitt þeirra sem Nicolas Louis de Lacaille skilgreindi eftir athuganir sínar á Góðrarvonarhöfða um miðja 18. öld. Upphaflega nefndi hann það l'Equerre et la regle („vinkillinn og reglustikan“) en síðar fékk það latneska heitið Norma eða hornmátið.

## Tenglar
* Hornmátið á Stjörnufræðivefnum
Hringfarinn (stjörnumerki)

**Hringfarinn** (latína: *Circinus*) er stjörnumerki á suðurhimni. Þetta er eitt þeirra stjörnumerkja sem Nicolas Louis de Lacaille skilgreindi eftir athuganir sínar á Góðrarvonarhöfða um miðja 18. öld. Upphaflega nefndi hann það *le compas* en síðar fékk það nafnið *Circinus* eða hringfarinn. Aðeins ein stjarna í merkinu, Beta Circini, nær yfir 4. birtustig.

## Tenglar
* Hringfarinn á Stjörnufræðivefnum
Svanurinn (stjörnumerki)

**Svanurinn** (latína: *Cygnus*) er stjörnumerki á norðurhimni. Svanurinn er eitt þeirra stjörnumerkja sem Kládíus Ptólmæos skráði á 2. öld og er talið vísa ýmist í goðsöguna um Ledu og svaninn eða Orfeif. Svanurinn er fremur stórt stjörnumerki með eina af björtustu stjörnum himinsins, Deneb. Hún er  reginrisastjarna í um 1.600 ljósára fjarlægð frá jörðinni. Deneb myndar toppinn á stjörnuþyrpingu sem nefnist Norðurkrossinn (sbr. Suðurkrossinn á suðurhimni). Svanurinn inniheldur margar bjartar stjörnur og þekkt djúpfyrirbæri. Keplersjónaukanum er beint að Svaninum í leit að fjarreikistjörnum.

## Tenglar
* Svanurinn á Stjörnufræðivefnum
Áttungurinn

**Áttungurinn** (latína: *Octans*) er stjörnumerki á suðurhimni sem nær yfir himinskaut suðurpóls jarðar, líkt og Litlibjörn á norðurhimni. Ólíkt Litlabirni er Áttungurinn fremur dauft stjörnumerki og þar eru engar áberandi stjörnur. Stjörnumerkið er eitt þeirra sem Nicolas Louis de Lacaille skilgreindi eftir miðja 18. öld og nefndi eftir siglingatæki sem er ein gerð af kvaðranti.

## Tenglar
* Áttungurinn á Stjörnufræðivefnum
Þríhyrningurinn

**Þríhyrningurinn** (latína: *Triangulum*) er stjörnumerki á norðurhimni og eitt af 48 stjörnmerkjum fornaldar sem Kládíus Ptólmæos skráði á 2. öld. Stjörnumerkið er sýnt sem langur og mjór þríhyrningur þar sem grunnlínan liggur milli Beta Trianguli og Gamma Trianguli en Alfa Trianguli myndar toppinn.

## Tenglar
* Þríhyrningurinn á Stjörnufræðivefnum
Hvalurinn

**Hvalurinn** (latína: *Cetus*) er stjörnumerki sem liggur nærri miðbaug himins þar sem vatnamerkin eru: Vatnsberinn, Fljótið, Fiskarnir og Suðurfiskurinn. Nafnið vísar í Ketos, sem í grískri goðafræði getur verið hvaða stóra sæskrímsli sem er, en er oftast þýtt sem „hvalur“ (sbr. söguna um Jónas í hvalnum).

Bjartasta stjarnan í Hvalnum er Difda (Beta Ceti) sem er rauðgul risastjarna í 96 ljósára fjarlægð frá jörðu. Mira eða Ómíkron Ceti, var fyrsta breytistjarnan sem var uppgötvuð.

## Tenglar
* Hvalurinn á Stjörnufræðivefnum
Siglingatæki

**Siglingatæki** eru ýmis tæki sem eru notuð um borð í skipum, flugvélum, bílum og öðrum farartækjum, til að stýra eftir, taka staðarákvörðun, fylgjast með siglingaráætlun, taka mið og forðast hættur.

## Viðnámsmælar
* Dýptarmælir
* Loggur
* Rekmælir

## Segulsviðstæki
* Áttaviti
* Miðunaráttaviti

## Stjarnsiglingatæki

* Jakobsstafur
* Kvaðrant
* Sextant
* Skipsklukka eða tímamælir
* Stjörnuskífa

## Bergmálstæki
* Bergmálsdýptarmælir
* Ratsjá

## Rafræn siglingatæki
* Gervihnattaleiðsögutæki
* Lóran
* Radíómiðun
* Sjálfstýring

## Fjarskiptatæki
* Gervihnattasími
* Navtex
* Talstöð

## Tölvukerfi
* ARPA-ratsjá
* Rafrænt sjókort
* Rafrænt sjókorta- og upplýsingakerfi
* Sjálfvirkt auðkenniskerfi
Megingjörð

**Megingjörð** er belti það sem Þór hefur um sig og þýðir nafnið "krafta/styrk-belti", en samkvæmt Gylfaginningu á það að auka "ásmegin" Þórs um hálft er hann girti sig með því. Var það einn þriggja kostagripa Þórs, en hinir voru hamarinn Mjölnir og járnglófarnir Járngreip.

Þegar Þór fór að áeggjan Loka til Geirröðargarða án hamars, glófa og gjarða, þá fékk hann áþekka hluti hjá gýginni Gríði. Einnig eru hlutirnir nefndir í förinni til Útgarða-Loka.

Engar heimildir eru um megingjarðirnar eða járnglófana fyrr en í Snorra-Eddu, og gæti verið miðalda viðbót.

## Tilvísanir
Dellingur

**Dellingur** var faðir Dags í norrænni goðafræði. Nafnið þýðir sá *skínandi*, *dögun* eða *sá frægi*. Fer það eftir heimildum hvort hann er náttúruvætti, dvergur eða goð.

## Tilvísanir
Dagur (norræn goðafræði)

**Dagur** var persónugervingur dagsins og sonur Dellings í norrænni goðafræði. Móðir hans er ýmist sögð Jörð eða Nótt eftir því hvaða útgáfa af Gylfaginningu er farið.

## Tilvísanir
International Federation of the Phonographic Industry

**International Federation of the Phonographic Industry** (**IFPI**) eru samtök hljóðritunariðnaðarins á heimsvísu. IFPI er sjálfseignarstofnun sem var stofnuð á Ítalíu árið 1933 af Francesco Braga. Hún er skrásett í Sviss og rekur skrifstofur í London, Brussel, Hong Kong, Miami, Abú Dabí, Singapúr, og Naíróbí.

## Sjá einnig
* RIAA

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Ultratop

**Ultratop** eru samtök sem búa til og gefa út opinberu vinsældalistana í Belgíu. Ultratop er sjálfseignarstofnun sem var búin til af Belgian Entertainment Association (BEA), sem er meðlimur Belgíu í International Federation of the Phonographic Industry. Tvær gerðir af listum eru gefnar út á sama tíma, ein fyrir hollenskumælandi hlutann Flæmingjaland, og hinn fyrir frönskumælandi hlutann Vallóníu.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Opinber vefsíða (á hollensku)
* Opinber vefsíða (á frönsku)
Schweizer Hitparade

**Schweizer Hitparade** er vinsældalisti í Sviss. Hann heldur utan um sölur smáskífa og hljómplatna. Listarnir eru uppfærðir vikulega á sunnudögum og birtir almenningi á miðvikudögum.

## Listar
* Smáskífur (topp 75) (gefinn út síðan 1968)
* Smáskífur (topp 100)
* Hljómplötur (topp 100) (gefinn út síðan 1983)
* Safnplötur (topp 25)
* Útvarpsspilanir (topp 30)

## Tilvísanir

## Tenglar
*Schweizer Hitparade
*Les Charts (Romandie)
Baugi

**Baugi** er jötunn í norrænni goðafræði sem Óðinn (undir dulnefninu Bölverkur) réði sig hjá sumarlangt til að fá drykk af skáldskaparmiðinum sem Suttungur bróðir Bauga átti. Hafði Óðinn áður valdið dauða níu þræla fyrir Bauga, svo næg voru verkefnin.

Nafnið er talið þýða sá *bogni* eða sá *skakki*. Það kemur annars hvergi fyrir nema í skáldskaparmálum og nafnaþulum.

## Tilvísanir
Myndsteinarnir frá Stora Hammar

Myndasteinarnir frá Stora Hammars eða Lärbro-steinarnir eru taldir vera frá um 700, það er að segja, frá yngri járnöld. Þetta eru fjórar uppréttar kalksteinshellur sem eru skrýddar  með mynstri og myndum sem líklega hafa verið málaðar upphaflega. Steinarnir stóðu upphaflega á Hammarsengi við bæinn Stora Hammars í Lärbro sókn en voru fluttir 1923 (tveir af steinunum 1946) til Bungemuseet í Fårösund, en hvorutveggja er á Gotlandi.

Þeir eru taldir lýsa sögunni um ránið á konungsdótturinni Hildi, en sú saga finnst einvörðungu í íslenskum sögnum.

## Myndir

Bunge museum 1600-talsgården 04.JPG|Stora Hammars I (Bunge 142)
Bildsten Stora Hammars 1 - KMB - 16000300017740.jpg|Stora Hammars I  á hlið
Bildsten Stora Hammars 2 - KMB - 16000300017724.jpg|Stora Hammars II
Bildsten Stora Hammars 3 - KMB - 16000300017716.jpg|Stora Hammars III (Bunge 145). 
Bildsten Stora Hammars 4 - KMB - 16000300017706.jpg|Stora Hammars IV
Bildstenar i Bunge friluftsmuseum - KMB - 16000300017742.jpg|Steinarnir fjórir á Bunge-safni.

Staðsetning: 57°51′13.2″N 19°1′40.3″

## Tilvísanir

*vefsíða Bungesafnsins um myndasteina og grafir
Bergelmir

**Bergelmir** er jötunn í norrænni goðafræði, sonur Þrúðgelmis og sonarsonur Aurgelmis. Er hann og fjölskylda hans sögð ein af ætt hrímþursa sem lifði af sköpun heimsins og séu allir hrímþursar af þeim komnir síðan.

Nafnið er talið þýða *sá sem öskrar í fjalli* eða *sá sem drynur eins og björn*. 

## Tilvísanir
Þrúðgelmir

**Bergelmir** er jötunn í norrænni goðafræði, sonur Aurgelmis/Ýmis og faðir Bergemlis. Hann mun líklega vera sex höfða sonur fóta Ýmis.

Nafnið er talið þýða *sá sem öskrar af miklum móð*. 

## Tilvísanir
Skáldskaparmjöður

**Skáldskaparmjöður** er mjöður sem bruggaður var úr blóði Kvasis og hafði þá náttúru að þeir sem hann drukku, höfðu skáldskapargáfu. Var hann gerður af dvergunum Fjalari og Galari, en þeir höfðu myrt Kvasi og látið blóð hans renna í kerin Són og Boðn og ketilinn Óðreri. Þurftu þeir síðar að gjalda Suttungi fyrir dauða foreldra hans, og geymdi hann mjöðinn í Hnitbjörgum undir eftirliti dóttur hans Gunnlöðu. Tókst Óðni að ræna miðinum með hjálp Gunnlaðar og Bauga bróður Suttungs. 

Í Hávamálum er sögnin nokkru frábrugðin og eru t.d. Hnitbjörg ekki nefnd eða arnarhamur Óðins, og Óðreri er kenninafn á miðinum sjálfum en ekki ílátinu. 

## Tilvísanir
Són

**Són** getur átt við eftirfarandi:
* Són (tímarit), tímarit um óðfræði.
* Són (norræn goðafræði), eitt ílátanna sem skáldskaparmjöðurinn var bruggaður í.
Són (norræn goðafræði)

Keröldin **Són**, **Boðn** og ketilinn **Óðrerir** eru ílátin sem skáldskaparmjöðurinn var bruggaður í samkvæmt Skáldskaparmálum. 

Í Hávamálum er Óðreri er kenninafn á miðinum sjálfum en ekki ílátinu. 

## Tilvísanir
Fjalar (norræn goðafræði)

Fjalar er dvergur í norrænni goðafræði. Hann ásamt Galar, myrtu þeir Kvasi og brugguðu skáldskaparmjöðinn úr blóði hans og hunangi. Síðar, er þeir höfðu valdið dauða jötunsins Gillings og konu hans, þá krafðist Suttungur sonur þeirra, mjaðarins í bætur.

Nafnið Fjalar er talið þýða *felur* eða *svikari*. Nafnið kemur einnig fyrir sem heiti á hana hjá jötninum Eggþé, sem og sem jötnaheiti.

## Tilvísanir
Linda McCartney

**Linda Louise McCartney, Lady McCartney** (fædd **Eastman**; 24. september 1941 – 17. apríl 1998) var bandarískur ljósmyndari, tónlistarkona, aðgerðasinni fyrir velferð dýra, og höfundur matreiðslubóka. Hún var í hljómsveitinni Wings sem hljómborðsleikari, ásamt eiginmanni sínum, Paul McCartney úr Bítlunum.

Á miðjum 7. áratugnum hóf Linda ferilinn sinn sem ljósmyndari hjá tímaritinu *Town & Country* þar sem hún starfaði með ýmsum tónlistarmönnum og skemmtikröftum. Undir lok áratugarins vann hún oft á tónleikastaðnum Fillmore East við að taka myndir af sýningum. Hún var fyrsta konan sem átti ljósmynd á forsíðu tónlistartímaritsins *[[Rolling Stone]]*. Myndirnar hennar hafa komið fram á listasöfnum og í ýmsum bókum.

Linda lærði að spila á hljómborð af eiginmanni sínum. Eftir að Bítlarnir lögðu upp laupana árið 1970, tóku Paul og Linda upp plötuna *[[Ram (plata)|Ram]]*, og stofnuðu hljómsveitina Wings árið 1971. Hún hélt áfram að spila með Paul eftir að Wings hættu störfum árið 1981 fram að tónleikaferðalaginu The New World Tour árið 1993.

Hún var mikill aðgerðasinni fyrir dýr og gaf út nokkrar matreiðslubækur ætlaðar grænmetisætum. Hún stofnaði matvælalínuna Linda McCartney Foods ásamt Paul. Árið 1995 greindist hún með brjóstakrabbamein og lést úr veikindunum þrem árum seinna, 56 ára að aldri.

## Útgefið efni
### Hljómplötur
* *[[Ram (plata)|Ram]]* (1971) (með Paul McCartney)
* *Wide Prairie* (1998)

## Tenglar
* 
*
Vladimir Oravsky

**Vladimir Oravsky** (fæddur 22. janúar 1947 í Rožňava í Tékkóslóvakíu) er sænskur rithöfundur og kvikmyndaleikstjóri.

Oravsky er gefið út af mörgum forlögum, eins og Studentlitteratur, h:ström – Text & Kultur, Nya Doxa, Symposion, Raketförlaget, Lundtofte Publishing, De Rode Kamer og Branner og Koch. Oravsky hefur gefið út barna- og unglingabækur, pantað leikrit og handrit. Sem uppáhaldsfyrirsætan hans George S Kaufman vinnur Oravsky oft í samstarfi við rithöfunda, þar á meðal Kurt Peter Larsen, Daniel Malmen, Michael Segerström, Lars von Trier, Jakob Stegelman og Natasa Durovicova.

Vladimir Oravsky og Kurt Peter Larsen eru sameiginlegir sigurvegarar 2006 alþjóðlegu verðlaunanna fyrir besta leik fyrir börn, skipulögð af International Playwrights' Forum, International Theatre Institute/ITI og ASSITEJ (International Association of Theatre for Children and Young People), fyrir framlag þeirra "AAAHR !!!”

„Dagbók Zlata Ibrahimivic“ eftir Oravsky & Malmen var eitt af sigurleikunum í samkeppni, skipulagt af Royal Drama Theatre / Elverket í Stokkhólmi.

## Ytri hlekkir
* Landsbókasafn Svíþjóðar
* h:ström – Text & Kultur 
* Alþjóðlegt leikritaþing 
*
Speightstown

**Speightstown** er lítill bær á eyjunni Barbados í Karíbahafi. Það er stærsti bær Saint Peter-sóknarinnar með yfir 3.600 íbúa.
Máni (norræn goðafræði)

:*Fyrir fylgihnött jarðar, sjá [[Tunglið]]. Fyrir mannsnafnið, sjá [[Máni (mannanafn)]].*

**Máni** er tunglið persónugert. Mundilfari var faðir hans og Sólar, en guðirnir refsuðu Mundilfara fyrir ofdramb og settu systkinin upp í himininn til að gæta sólar og mána. Máni stal síðar tvemur börnum: Bil og Hjúka til að fylgja sér. 

Ógna tveir (jötun)úlfar systkinunum Sól og Mána, og eltir Skoll Sól og Hati Hróðvitnisson eltir Mána.

## Heimildir

* Brian Branston. *Goð og garpar úr norrænum sögnum*. 1979. Bókaforlagið Saga, Reykjavík
Hjúki og Bil

**Hjúki** og **Bil** eru persónur eða goð sem tengd eru Mána. Eru þau sögð í Eddukvæðum vera systkini sem Máni stal af jörðu. Faðir þeirra var Viðfinnur.

Nafnið Bil er talið þýða *augnablik* og Hjúki þýði *sá sem læknast*. Bil hefur verið tengd við akuryrkju-vættina Bilwis sem var þekkt í germanskri þjóðtrú.

## Tilvísanir
Oistins

**Oistins** er lítill bær á Barbados. Hann er stærsti bær Christ Church-sóknarinnar með tæplega 2.300 íbúa og þriðja stærsta sveitarfélagið á öllu Barbados.
Al Hilal

**Al Hilal Saudi Football Club** er sádískt knattspyrnufélag í Riyadh sem spilar í efstu deild landsins. Félagið er sigursælasta félagið í Asíu og hefur hlotið 66 verðlaun. Félagið var stofnað þann 16. október 1957 og er eitt af þremur félögum sem hafa leikið í öllum tímabilum efstu deildarinnar í Sádi-Arabíu frá stofnun hennar árið 1976.
Eggþér

**Eggþér** var jötunn í norrænni goðafræði. Hann var hjarðmaður Angurboðu í Járnviði. 

: Sat þar á haugi 
: ok sló hörpu
: gýgjar hirðir 
: glaðr Egðir;
: gól um hánum 
: í gaglviði
: fagrrauðr hani, 
: sá er Fjalarr heitir.

Nafnið þýðir *jaðar þjónn*. Nafnið er í ýmsum útgáfum: Egðir, Eggþér, Eggthér, eða Egdir. Nafnið er samstofna Ecgþéow, en það var heiti föður Bjólfs.
## Heimildir
Býleistur

**Býleistur** var hrímþurs í norrænni goðafræði. Hann var bróðir Loka, Stundum eru bræður Loka sagðir tveir:Móðir hans er Laufey eða Nál, bræður hans eru þeir Býleistur og Helblindi.Stafsetning nafnsins er breytileg eftir handritum og þýðingin því óviss. Einnig kemur nafnið lítið fyrir nema sem kenning: *Býleisturs bróðir* = *Loki*. 

## Heimildir
Laufey

**Laufey** getur átt við:
* Laufey (mannsnafn)
* Laufey, móðir Loka í norrænni goðafræði
* Laufey Lín Jónsdóttir, söngvari
Laufey (norræn goðafræði)

**Laufey** eða **Nál** var móðir Loka í norrænni goðafræði. Átti hún hann með jötninum Fárbauta Stundum eru synir hennar sagðir þrír: Loki, Býleistur og Helblindi.

Ekki er á hreinu hverra ætta hún er, en nafnið bendir til að hún hafi verið trjádís.

## Heimildir
Nótt (norræn goðafræði)

**Nótt** var persónugerfingur næturinnar í norrænni goðafræði. Faðir hennar var nefndur Nör (einnig nefndur Nörvi eða Narfi) og sagður jötunn. Hún var þrígift; átti Auði með Naglfara, Jörð með Annar og Dag með Dellingi.
Var hún sögð svört og dökk og Dagur ljós og fagur.

## Heimildir
Helblindi

**Helblindi** var bróðir Loka í norrænni goðafræði. Móðir hans er Laufey eða Nál, annar bróðir er Býleistur.

Nafnið þýðir *hinn blindi dauðraheimsins*. 

Helblindi er einnig talið Óðinsheiti, en gæti verið misritun á Herblindi.

## Heimildir
Auður (norræn goðafræði)

**Auður** var persónugervingur dagsins og sonur Naglfara og Nætur í norrænni goðafræði.
Nafnið þýðir *ríkidæmi*.

## Tilvísanir
Naglfari

**Naglfari** var fyrsti eiginmaður Nætur og faðir Auðr í norrænni goðafræði.
Hann er eingöngu nefndur í eitt sinn í Gylfaginningu og jafnvel talið að Snorri Sturluson hafi skáldað hann.

## Tilvísanir
Mundilfari

**Mundilfari** var faðir Sólar og Mána í norrænni goðafræði.

Nafnið þýðir *sá sem fer (hreyfist) eftir tilteknum tíma*. Nafnið gæti einnig verið kenning á mána.

Í Vafþrúðnismálum:
Óðinn:
    Segðu þat annat, 
    ef þítt æði dugir 
    ok þú, Vafþrúðnir, vitir, 
    hvaðan máni um kom, 
    svá at ferr menn yfir, 
    eða sól it sama. 

Vafþrúðnir:
    Mundilfæri heitir, 
    hann er mána faðir 
    ok svá Sólar it sama; 
    himin hverfa 
    þau skolo hverian dag 
    öldom at ártali.

## Tilvísanir
Meili

**Meili** var sonur Óðins og Jarðar og bróðir Þórs í norrænni goðafræði.
Nafnið þýðir *kær, vingjarnlegur*.

## Tilvísanir
Sjöfn

**Sjöfn** getur átt við:
* Sjöfn (mannanafn)
* Sjöfn (norræn goðafræði)
* Sápuverksmiðjan Sjöfn
Sjöfn (norræn goðafræði)

**Sjöfn** er ein af ásynjum og kona Þórs í norrænni goðafræði. Hún var hjúskapar eða ástargyðja en að öðru leiti er lítið vitað um hana.

Nafnið talið þýða *hugur, geð* eða jafnvel *ættingi*.

## Tilvísanir
Gjallarhorn (hljómsveit)

Gjallarhorn er finnsk hljómsveit með rætur í þjóðlagatónlist Finnlands og Svíþjóðar. 

## Útgefið

### Geisladiskar
* *Ranarop*, 1997 (original); 2002 (remastered)
* *Sjofn*, 2000
* *Grimborg*, 2003
* *Rimfaxe*, 2006

## Tenglar

*Opinber heimasíða Gjallarhorns (archived at Wayback Machine)
*Gjallarhorn "Sjofn" at Musical Discoveries
*Andrew Cronshaw talks with Gjallarhorn (1996)
Magni (norræn goðafræði)

**Magni** er sonur þrumuguðsins Þórs og gýgjarinnar Járnsöxu í norrænni goðafræði. Systkini hans eða hálfsystkini eru Móði og Þrúður.

Nafnið þýðir *hinn sterki*.

## Tilvísanir
Jive Records

**Jive Records** (seinna stílað sem **JIVE Records**) var bresk-bandarísk sjálfstæð tónlistarútgáfa stofnuð af Clive Calder árið 1981 sem undirdeild Zomba Group. Fyrirtækið rak skrifstofur í New York og Chicago. Jive var best þekkt fyrir hipphopp, R&B, og dans tónlist á 9. og 10. áratugnum, og fyrir unglingapopp og strákahljómsveitir á 10. áratugnum og í upphafi 21. aldar.

Jive var keypt af Bertelsmann Music Group árið 2002. Árið 2008 var BMG síðan keypt af Sony Music Entertainment. Jive Records var þá undir Sony þar til að það var leyst upp árið 2011 og sameinað RCA Records.

## Tilvísanir
Dökklubbi

**Dökklubbi** (fræðiheiti: *Leccinum variicolor*) er smátegund frá kúalubba og eins og hann, eftirsóttur matsveppur. Hann myndar svepparót með birki og fjalldrapa. Hatturinn er kúptur og verður allt að 20 sm breiður og er dökkgrár með svörtum flekkjum. Stafurinn er 5 - 20 sm og breiður og breikkar niður, ljósgulbrúnleitur, kornóttur efst og gáraður neðst með grásvörtum flösum. Hann er þéttari í holdi en kúalubbinn og endist betur. Hefur helst fundist á norðurlandi eystra og Héraði. Evrópsk tegund.

## Tilvísanir
Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 2024

**Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 2024** eða **2024 Copa América** verður 48. Copa América-keppnin og fer CONMEBOL í Bandaríkjunum dagana 20. júní til 14. júlí 2024. Hún mun innihalda öll tíu aðildarlönd CONMEBOL, Knattspyrnusambands Suður-Ameríku en einnig sex sterkustu knattspyrnuþjóðir CONCACAF, Knattspyrnusambands Norður- og Miðameríku í samræmi við samstarfssamning þeirra frá 2023. Ríkjandi Copa América-meistarar eru Argentínumenn

## Val á gestgjöfum
Þrátt fyrir að Copa América hafi til 2023 einungis talsið Suður-Ameríkukeppni er löng hefð fyrir gestaþjóðum til að halda uppi fjölda keppnisliða. Árið 2016 var ákveðið að halda sérstakt 100 ára afmælismót í keppninnar í Bandaríkjunum, þótt reglubundin keppni hefði farið fram einungis einu ári fyrr, í Síle. Vinsældir þeirrar keppni og öflugir innviðir Bandaríkjanna kveikti áhugann á að koma samstarfinu á fastara form.

Samkvæmt viðmiðunarreglum CONMEBOL var komið að Ekvador að halda mótið að þessu sinni, en eftir að endanlega varð ljóst í árslok 2022 að landið myndi ekki treysta sér í það hlutverk var í skyndi leitað annarra leiða. Perú og Bandaríkin lýstu áhuga og varð síðarnefnda landið fyrir valinu.

Frá lokum seinni heimsstyrjaldarinnar hefur Copa América ætíð farið fram á oddatöluárum og því hvorki rekist á við heimsmeistaramót eða Evrópukeppnir í knattspyrnu. Tregða evrópskra félagsliða til að hleypa leikmönnum sínum á mótið varð til þess að ákveðið var að færa það til og halda á sama tíma og Evrópumótið. Því stóð til að halda Copa América árið 2020 en hnika þurfti því til um eitt ár vegna COVID-faraldursins líkt og EM 2020.

## Þátttökulið
**Suður-Ameríka (10)**:

*  Argentína
*  Bólivía
*  Brasilía
*  Ekvador

*  Kólumbía
*  Paragvæ
*  Perú

*  Síle
*  Úrúgvæ
*  Venesúela

**Norður-og Miðameríka (6)**:

*  Bandaríkin (gestgjafar)
*  Jamaíka

*  Mexíkó
*  Panama

*  Kanada
*  Kosta Ríka

## Keppnin
### A-riðill
Heimsmeistarar Argentínu unnu alla þrjá leikina í A-riðli, þar sem Lautaro Martínez skoraði fjögur mörk. Kanada tók í fyrsta sinn þátt í Copa America og komst í fjórðungsúrslit með sigri og jafntefli, í báðum tilvikum eftir að andstæðingarnir höfðu misst mann af velli.

### B-riðill
Heimir Hallgrímsson varð fyrstur Íslendinga til að stýra liði á Copa America, en Jamaíka tapaði öllum viðureignum sínum og í kjölfarið var tilkynnt um starfslok hans. Mexíkó var langefst á heimslista FIFA af liðunum í riðlinum en mistókst að komast áfram. Ekvador fylgdi liði Venesúela í útsláttarkeppnina, en síðarnefnda liðið lauk keppni á fullu húsi stiga.

### C-riðill

### D-riðill

### Fjórðungsúrslit

### Undanúrslit

### Bronsleikur

### Úrslitaleikur

## Markahæstu leikmenn
70 mörk voru skoruð í keppninni.
;5 mörk
*  Lautaro Martínez

;3 mörk
*  Salomón Rondón
## Heimildir
* RSSSF, Suður-Ameríkukeppnin 2024 úrslitagrunnur
UK Singles Chart

**UK Singles Chart** (einnig **Official Singles Chart** og **Official UK Top 40**) er listi yfir vinsælustu smáskífurnar í Bretlandi. Hann er tekinn saman af Official Charts Company (OCC) og byggir á gögnum um sölur, niðurhal, og streymi. Til að komast á listann má smáskífan ekki vera lengri en 15 mínútur og þarf að kosta að minnsta kosti 40 penní.

Listinn var fyrst tekinn saman árið 1952 og hafa í kringum 1200 smáskífur komist á topp listans frá og með júlí 2012 samkvæmt tölulegum gögnum OCC. Fyrsta lagið sem komst í fyrsta sæti var „Here in My Heart“ eftir Al Martino.

## Sjá einnig
* UK Albums Chart

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Túkaninn

**Túkaninn** eða **Piparfuglinn** (latína: *Tucana*) er stjörnumerki á suðurhimni sem hollenski stjörnufræðingurinn Petrus Plancius nefndi eftir fuglinum túkan á 16. öld. Túkaninn, Tranan, Fönix og Páfuglinn eru saman þekkt sem „Suðurfuglarnir“.

Túkaninn er fremur dauft stjörnumerki. Bjartasta stjarnan er tvístirnið Alfa Tucanae. Í stjörnumerkinu eru kúluþyrpingin 47 Tucanae og megnið af Litla Magellanskýinu.

## Tenglar
* Túkaninn á Stjörnufræðivefnum
Örin

**Örin** (latína: *Sagitta*) er fremur dauft stjörnumerki á norðurhimni. Örin er eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíus Ptólmæos lýsti á 2. öld. Það var nefnt eftir örinni sem Herakles notaði til að drepa örn Seifs sem kroppaði í lifur Prómeþeifs. Örin er þannig rétt norðan við Örninn. Bjartasta stjarnan er Gamma Sagittae, rauður risi í 288 ljósára fjarlægð frá sólu. Aðrar stjörnur merkisins eru fjölstirni.

## Tenglar
* Örin á Stjörnufræðivefnum
Lagarormurinn

**Lagarormurinn** (latína: *Hydrus*) er stjörnumerki sunnarlega á suðurhimni. Það er eitt af 12 stjörnumerkjum sem hollenski stjörnufræðingurinn Petrus Plancius skilgreindi á 16. öld. Lagarormurinn er karlkyns, meðan Vatnaskrímslið (*Hydra*) er kvenkyns.

Bjartasta stjarna merkisins er Beta Hydri sem er eina sæmilega bjarta stjarnan nálægt syðra himinskautinu.

## Tenglar
* Lagarormurinn á Stjörnufræðivefnum
Fátækrahverfi

**Fátækrahverfi** er hverfi í þéttbýli sem einkennist af mjög þéttri byggð af litlum gæðum sem tengist fátækt íbúanna. Innviðir fátækrahverfa eru oft lélegir. Þar er skortur á sorphirðu, fráveitu, hreinu vatni, tryggu rafmagni og löggæslu. Fátækrahverfi geta myndast í úthverfum þar sem húsnæði er úr lélegum byggingarefnum, eða byggt ólöglega á ósamþykktu landi; en líka í miðborgum þar sem húsnæði hefur hnignað vegna skorts á viðhaldi.
Gyllingartímabilið

**Gyllingartímabilið** (enska: *Gilded Age*) er hugtak, upphaflega frá Mark Twain, sem sumir sagnfræðingar hafa notað yfir tímabil í sögu Bandaríkjanna sem nær frá lokum bandarísku endurreisnarinnar 1877 til upphafs framsóknartímabilsins 1896. Þetta tímabil einkenndist af hagvexti, einkum í norður- og vesturfylkjum Bandaríkjanna. Milljónir fluttust til Bandaríkjanna frá Evrópu á þessum tíma til að svara ört vaxandi eftirspurn eftir vinnuafli í iðnaði. Tímabilið dregur nafn sitt af því hvað auðsöfnun varð mikil og áberandi í bandarísku samfélagi og munurinn á aðstæðum hinna ofurríku og bláfátækra innflytjenda að sama skapi sláandi. Mark Twain notaði þessa líkingu til að leggja áherslu á að ekki var um gullöld að ræða, líkt og lofað hafði verið eftir þrælastríðið, heldur ódýra gyllingu á efnahagslega útþenslu.
Belle Époque

*La *'Belle Époque**' (franska: „fagra tímabilið“) er tímabil í sögu Evrópu, einkum á meginlandinu, sem er almennt talið hefjast um 1871 til 1880 og lýkur með fyrri heimsstyrjöld 1914. Tímabilið einkenndist af bjartsýni, tiltölulega stöðugum friði í Vestur-Evrópu og Mið-Evrópu, hagsæld, útþenslu nýlendnanna og framförum í tækni, vísindum og menningu. París og Vínarborg urðu miðstöðvar listsköpunar í Evrópu, hvort sem var í bókmenntum, tónlist, myndlist eða sviðslistum. 

Heitið *Belle Époque* kom fram skömmu eftir lok fyrri heimsstyrjaldarinnar í fortíðarþrá eftir heimi sem hefði horfið með styrjöldinni. Smám saman fékk hugtakið á sig merkingu horfinnar gullaldar. Bandaríski sagnfræðingurinn Robert Roswell Palmer skrifaði að á þessum tíma hefði Evrópa náð hátindi hnattrænna áhrifa sinna.
Súlústríðið

**Súlústríðið** var stríð milli Bretlands og Súlúveldisins sem stóð í tæpa 4 mánuði árið 1879. Stríðinu lauk með sigri Breta sem lögðu höfuðborg Súlúlands, Ulundi, undir sig eftir harða bardaga 4. júlí. 

Skömmu eftir að Bresku Norður-Ameríkulögin 1867 voru samþykkt, þar sem Kanada var gert að sambandsríki, taldi breska stjórnin að sams konar lausn gæti hentað í sunnanverðri Afríku sem skiptist milli nokkurra Afríkuríkja, ættbálka og búalýðvelda. Henry Bartle Frere var sendur þangað til að útfæra þessa áætlun. Aðgerðir hans leiddu svo til Súlústríðsins og fyrra Búastríðsins. Frere setti konungi Súlúlands úrslitakosti og þegar þeim var hafnað lét hann Frederic Thesiger af Chelmsford gera innrás. Blóðugustu orrustur stríðsins voru orrustan við Isandhlwana þar sem Súlúmenn unnu sigur, og bardaginn við Rorke's Drift þar sem lítið breskt setulið náði að halda aftur af áhlaupi miklu fleiri Súlúmanna á trúboðsstöð. Eftir að Bretar lögðu höfuðborg Súlúmanna undir sig gerðu þeir Súlúland að verndarsvæði og innlimuðu það síðan í breska heimsveldið 1887.
Móði

**Móði** er sonur þrumuguðsins Þórs í norrænni goðafræði. Systkini hans eða hálfsystkini eru Magni og Þrúður.

Nafnið þýðir *hinn hugmikli, ákafi*.

## Tilvísanir
Járnsaxa

**Járnsaxa** var gýgur í Jötunheimum í norrænni goðafræði. Hún var frilla Þórs og átti með honum Magna. Hvergi kemur fram í heimildum hvort Móði hafi einnig verið barn þeirra, eða Þórs og Sifjar.

Í einni útgáfu Völuspár er ein níu mæðra Heimdalls nefnd Járnsaxa.
## Tilvísanir
Röskva (norræn goðafræði)

**Röskva** er þjónnustumaður Þórs og Sifjar ásamt bróður sínum Þjálfa í norrænni goðafræði.  

Nafnið er skylt orðinu "röskvast": *þroskast, vaxa*.

## Tilvísanir
Þjálfi (norræn goðafræði)

**Þjálfi** er þjónustumaður Þórs og Sifjar ásamt systur sinni Röskvu í norrænni goðafræði.  Kom það til vegna þess að hann hafði brotið legg hafurs Þórs, þrátt fyrir bann um það.

## Tilvísanir
Stórleikurinn

**Stórleikurinn** er heiti á samkeppni milli Breska heimsveldisins og Rússaveldis um áhrif í Mið-Asíu, einkum í Afganistan, Persíu og Tíbet, á 19. öld. Þessi tvö nýlenduveldi notuðu bæði hernaðaríhlutun og samninga til að tryggja sér áhrifasvæði og hafa áhrif á landamæri í Mið-Asíu og Suður-Asíu. Rússland lagði Túrkestan undir sig á meðan Bretar þöndu út mörk Breska Indlands. Snemma á 20. öld höfðu risaveldin náð að skapa röð leppríkja og verndarríkja sem náði frá strönd Kaspíahafs að Austur-Himalajafjöllum.

Stórleikurinn varð aldrei að beinni styrjöld milli Rússlands og Bretlands, en átök þeirra í Krímstríðinu 1853 til 1856 höfðu áhrif. Risaveldin áttu líka með sér samstarf, eins og í Afgönsku landamæranefndinni 1884 til 1886.
Konungsá

**Konungsá** er á í Danmörku (Jótlandi) sem kemur upp suðaustan við Vejen og Vamdrup og rennur um 50 km leið, gegnum bæina Foldingbro og Gredstedbro, út í Vaðhafið rétt norðan við Ribe.

Áin var áður fyrr hin hefðbundnu landamæri milli Danmerkur og Slésvíkur.
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2020

**Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2020** var fyrirhugaður viðburður sem átti að fara fram í Rotterdam, Hollandi, eftir að Duncan Laurence vann keppnina árið  með lagið „Arcade“. Þessi viðburður var sá fyrsti í 64 ára sögu keppninnar til að vera aflýstur. Tilkynnt var 18. mars 2020 að hann myndi ekki fara fram vegna COVID-19 faraldursins.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Gylling

**Gylling** er að þekja yfirborð hluta með örþunnu blaðgulli. Algengt er að gylla myndaramma og húsgögn með þessum hætti. Gylling er oft notuð við gerð helgimynda. Hefðbundna aðferðin við að gylla yfirborð er að bera þornandi leir (gulan, rauðan eða svartan) á yfirborðið, færa síðan gullblaðið á sinn stað með flötum pensli úr greifingjahárum eða íkornahárum og jafna gullblaðið yfir yfirborðið svo það festist við leirinn. Að síðustu er verkfæri úr agatsteini notað til að fægja gullið og gefa því gljáandi áferð. 

Til eru ódýrari aðferðir til að líma blaðgull beint á yfirborð eða mála með gulldufti og bindiefni, en þær gefa ekki jafn gljáandi áferð. Leturgylling á bókarkápum og leðurvörum er oftast gerð með heitum leturstöfum og klisjum úr málmi sem þrykkja gullið inn í undirlagið. Ýmsar kemískar aðferðir hafa verið notaðar til að þekja yfirborð með gulli, en þá er gullið ýmist leyst upp í kóngavatni eða sett saman við kvikasilfursblöndu.

Gullhúðun er aðferð við að þekja málma með gulli með málmhúðun.
Ærsladraugur

**Ærsladraugur** er draugur sem veldur ýmis konar ónæði með óhljóðum, eða með því að hreyfa hluti. Í sögum af ærsladraugum eru þeir oft sagðir klípa og bíta fólk, hrinda fólki, henda litlum hlutum, skella hurðum, valda íkveikjum og trufla rafmagnstæki. Þeir hafa líka verið tengdir við óútskýrða ólykt. Ærsladraugar eru oftast sagðir fylgja fólki fremur en tilteknum stöðum. Sögur um drauga sem svipar til ærsladrauga er að finna í þjóðtrú frá fornu fari. *[[Ærsladraugurinn]]* var upphaflega íslensk þýðing á leikriti Noël Coward, *Blithe Spirit*, en var síðar notað sem þýðing á þýska orðinu *poltergeist*.
Yfirlið

**Yfirlið**, **öngvit** eða **ómegin** er skyndilegt meðvitundarleysi og aflmissir, sem stendur stutt og hættir jafn skyndilega og það byrjaði. Yfirlið stafar af skyndilegri minnkun blóðflæðis til heila, oftast vegna lágs blóðþrýstings. Stundum fær fólk svima, svitakast, fölva, sjóntruflanir, ógleði eða hitatilfinningu rétt á undan. Orsakir yfirliða eru þrenns konar: ástæður tengdar hjarta- og æðakerfi, eins og óreglulegur hjartsláttur; ástæður tengdar taugakerfinu, eins og óeðlilegur hægsláttur (til dæmis vegna ofsahræðslu, hósta eða uppkasta); og réttstöðuþrýstingsfall þar sem blóðþrýstingur minnkar við að standa upp eða setjast niður.
Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1916

**Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1916** var fyrsta skiptið sem Suður-Ameríkukeppnin í knattspyrnu, sem síðar fékk nafnið *Copa América*. Hún var haldin í Buenos Aires í Argentínu daga 2.-17. júlí, til að fagna hundrað ára sjálfstæðisafmæli landsins. Fjórar þjóðir sendu landslið til keppni sem léku öll hvert við annað. Úrúgvæ fór með sigur af hólmi.

## Leikvangarnir

## Keppnin

Fyrsta markið í sögu Suður-Ameríkukeppninnar skoraði Úrúgvæmaðurinn José Piendibene í leik gegn Síle. Leikjafyrirkomulagið var óhefðbundið, til að mynda voru fyrstu þrír leikir mótsins allir með Síle. Þjálfari síleska liðsins tók svo að sér dómgæslu í þeim viðureignum sem eftir voru.

Úrúgvæska liðið innihélt þeldökka leikmenn, þar á meðal markakónginn Isabelino Grandín. Önnur lið álfunnar voru á þessum tíma einvörðungu skipuð hvítum leikmönnum og urðu svörtu leikmennirnir fyrir ýmis konar aðkasti og fordómum.

Eftir að Argentínumönnum mistókst að vinna sigur á Brasilíu í næstsíðasta leik keppninnar varð ljóst að Úrúgvæ nægði jafntefli í lokaleiknum til að verða meistari. Liðin mættu fyrst 16. júlí en flauta þurfti leikinn af eftir ólæti áhorfenda. Daginn eftir öttu þau kappi að nýju og gerðu markalaust jafntefli.

   
   
  
 
 

## Heimildir
* RSSSF, Suður-Ameríkukeppnin 1916 úrslitagrunnur
*
Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1957

**Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1957** var 25. Suður-Ameríkukeppnin í knattspyrnu og var haldin í Líma í Perú dagana 7. mars til 6. apríl. Sjö lið kepptu á mótinu þar sem öll liðin mættust í einfaldri umferð. Argentínumenn urðu meistarar með talsverðum yfirburðum og er sigurliðið talið eitt það besta í sögu argentínsku knattspyrnunnar.

Guillermo Stábile var þjálfari argentínska liðsins sem mætti ógnarsterkt til leiks. Liðið hafði á að skipa fimm manna sóknarlínu sem kölluð var *Carasucias*, sem var vísun í bandarísku glæpamyndina *Angels with Dirty Faces* með James Cagney. Hana skipuðu þeir Omar Corbatta, Humberto Maschio, Antonio Angelillo, Enrique Sívori og Osvaldo Cruz. Liðið skoraði 24 mörk í fimm fyrstu leikjum sínum, þar á meðal þrjú á móti Brasilíu og átta gegn Kólumbíu. Sigurinn var í höfn fyrir lokaumferðina þar sem Argentínumenn gátu leyft sér að tapa 2:1 fyrir liði heimamanna.

Frammistaðan í Perú fyllti argentínsku þjóðina mikilli bjartsýni á gott gengi á HM í Svíþjóð 1958. Í millitíðinni voru hins vegar þeir Sivori, Maschio og Angelillo keyptir til ítalskra liða og hættu að leika með landsliðinu. Argentína endaði í neðsta sæti síns riðils í Svíþjóð og tapaði m.a. 6:1 fyrir Tékkóslóvakíu.

## Leikvangurinn

## Keppnin

* Leikurinn var flautaður af á 43.mín. vegna óláta áhorfenda.

## Markahæstu leikmenn
Humberto Maschio og Javier Ambrois voru jafnir markakóngar með níu mörk hvor. Alls voru 101 mark skorað af 33 leikmönnum, ekkert þeirra var sjálfsmark.

;9 mörk
*  Humberto Maschio
*  Javier Ambrois

;8 mörk
*  Antonio Angelillo
*  Didi
*  Evaristo

;5 mörk
*  Alberto Terry

## Heimildir
* RSSSF, Suður-Ameríkukeppnin 1957 úrslitagrunnur
*
Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1939

**Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1939** var 15. Suður-Ameríkukeppnin í knattspyrnu og var haldin í Líma í Perú dagana 15. janúar til 12. febrúar. Þetta var í þriðja sinn af fimm síðustu keppnum þar sem mótið fór fram í Perú. Fimm lið kepptu á mótinu þar sem öll liðin mættust í einfaldri umferð. Heimamenn urðu meistarar og var það í fyrsta sinn í sögunni sem annað lið en „stórveldin þrjú“: Úrúgvæ, Argentína eða Brasilía hreppti hnossið.

## Leikvangurinn

## Keppnin

  

## Markahæstu leikmenn
;7 mörk
*  Teodoro Fernández

;5 mörk
*  Jorge Alcalde
*  Severino Varela

## Heimildir
* RSSSF, Suður-Ameríkukeppnin 1939 úrslitagrunnur
*
Ferencvarosi TC

**Ferencváros TC** er ungverskt knattspyrnufélag sem stofnað var árið 1899. Félagið spilar heimaleiki sína á Ferencváros Stadion í Búdapest.

## Rígar

### Rígurinn við Újpest FC
Ferencvárosi TC á í langvinnum ríg við Újpest FC. Újpest sem er núna úthverfi í norður Búdapest varð ekki hluti af borginni fyrr en á fimmta áratug síðustu aldar. Rígur liðanna endurspeglar flókna og fjölþjóðlega sögu Búdapest. Í fyrsta lagi endurspeglar rígurinn andstæður borgar og dreyfibýlis. Stuðningsmenn Ferencvárosi líta á sig sem sönn borgarbörn á meðan stuðningsmenn Újpest gera mikið úr uppruna sínum úr dreifðari byggðum Ungverjalands. Í öðru lagi eru margir stuðningsmenn Ferencvárosi Ungverjar af þýskum uppruna meðan að stuðningsmenn Újpest eru líklegri til að vera ungverskir eða gyðingar þó vissulega séu ungverjar af þýskum uppruna líka þeirra á meðal. Á fimmta áratug síðustu aldar eftir að kommúnistar tóku völdin í Ungverjalandi varð Ferencvárosi lið stjórnarandstöðunnar, en Újpest var sett undir stjórn innanríkisráðuneytisins. Þess vegna litu aðdáendur Ferencvárosi á Újpest sem bandamann Sovétríkjanna. Jafnvel þó Sovétríkin séu hrunin og kommúnistaflokkur ekki lengur við völd í Ungverjalandi eymir ennþá af þessari óvild. Þegar þessi lið mætast er lögreglan í Búdapest með aukinn viðbúnað til að koma í veg fyrir ólæti á milli hörðustu stuðningsmanna félaganna. Lögreglan tekur meðal annars stjórnina á hluta neðanjarðarlestarkerfis borgarinnar.  Tímabilið 2013-14 urðu ólætin sérstaklega slæm eftir nágrannaslaginn og þurfti lögreglan að beita táragasi til að dreifa aðdáendum Újpest á Szusza ferenc leikvanginum.

## Tilvísanir

## Tenglar
* FRADI
Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1917

**Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1917** var önnur Suður-Ameríkukeppnin í knattspyrnu, sem síðar fékk nafnið *Copa América*. Hún var haldin í Montevídeó í Úrúgvæ daga 30. september til 14. október. Fjórar þjóðir sendu landslið til keppni sem léku öll hvert við annað. Úrúgvæ varði titil sinn frá árinu áður og fengu ekki á sig eitt einasta mark.

## Leikvangurinn

## Keppnin
Úrúgvæ varð meistari á fullu húsi stiga. Úrslitaleikurinn gegn Argentínu stóð þó tæpt þar sem úrúgvæska liðið missti markvörð sinn Cayetano Saporiti meiddan af velli þegar tuttugu mínútur voru til leiksloka. Varnarmaðurinn Manuel Varela þurfti að taka stöðu hans þar sem varamenn höfðu enn ekki verið kynntir til sögunnar.

   
   
   
  
   

## Markahæstu leikmenn
;4 mörk
*  Ángel Romano

;3 mörk
*  Carlos Scarone

;2 mörk

*  Alberto Ohaco
*  Haroldo
*  Neco
*  Héctor Scarone

## Heimildir
* RSSSF, Suður-Ameríkukeppnin 1917 úrslitagrunnur
*
Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1963

**Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1963** var 28. Suður-Ameríkukeppnin í knattspyrnu og var haldin í Bólivíu dagana 10. til 31. mars. Sjö lið kepptu á mótinu þar sem öll liðin mættust í einfaldri umferð. Heimamenn urðu meistarar í fyrsta og eina skiptið í sögunni og nutu þar góðs af þunna loftinu þar sem leikið var í mikilli hæð. Lokaleikur mótsins var afar dramatískur þar sem Bólivía tryggði sér titilinn með 5:4 sigri á heimsmeisturum Brasilíu.

## Leikvangarnir

## Keppnin

## Markahæstu leikmenn
91 mark var skorað í keppninni af 40 leikmönnum. Ekkert þeirra var sjálfsmark.

;6 mörk
*  Carlos Alberto Raffo

;5 mörk
*  Mario Rodriguez
*  Máximo Alcócar
*  Flávio Minuano

## Heimildir
* RSSSF, Suður-Ameríkukeppnin 1963 úrslitagrunnur
*
Ultraviolence

***Ultraviolence*** er þriðja breiðskífa bandarísku söngkonunnar Lana Del Rey. Platan var gefin út 13. júní 2014 af Polydor og Interscope Records. Del Rey byrjaði að vinna í henni árið 2013 eftir að hafa gefið út aðra breiðskífuna sína, *[[Born to Die]]* (2012). Platan hlaut góðar viðtökur frá gagnrýnendum sem lofuðu plötuna fyrir texta, samloðun, og söng Del Rey. Breiðskífan kom oft fyrir á listum yfir bestu plötur ársins 2014. *Ultraviolence* komst í fyrsta sæti í ellefu löndum, þar með talið Bandaríkjunum þar sem hún seldist í 182.000 eintökum. Til að auglýsa plötuna voru fjórar smáskífur gefnar út, „West Coast“, „Shades of Cool“, „Ultraviolence“, og „Brooklyn Baby“. Í maí 2015 hóf Del Rey tónleikaferðalagið The Endless Summer Tour, þar sem söngvarar á borð við Courtney Love og Grimes komu fram.

## Lagalisti

## Vinsældalistar

### Vikulegir listar

### Listar undir árslok

## Viðurkenningar

## Tilvísanir
Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1925

**Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1925** var níunda Suður-Ameríkukeppnin í knattspyrnu. Hún var haldin í Buenos Aires í Argentínu dagana 29. nóvember til 25. desember. Þegar Úrúgvæ dró lið sitt úr keppni varð ljóst að keppnisliðin yrðu ekki nema þrjú talsins og hafa aldrei verið færri. Því var í skyndingu ákveðið að leika tvöfalda umferð.

Argentínumenn unnu sinn annan meistaratitil og töpuðu ekki leik. Manuel Seoane varð markakóngur keppninnar með sex mörk.

## Leikvangarnir

## Keppnin

   
   
  
   
   
   

## Markahæstu leikmenn
;6 mörk
*  Manuel Seoane

;4 mörk
*  Lagarto
*  Nilo

## Heimildir
* RSSSF, Suður-Ameríkukeppnin 1925 úrslitagrunnur
*
Fárbauti

**Fárbauti** var hrímþurs í norrænni goðafræði. Hann var faðir Loka. Móðir Loka er Laufey eða Nál, og bræður Helblindi og Býleistur. Hvergi kemur fram hvort Býleistur eða Helblindi séu sammæðra eða samfeðra Loka.

Nafnið gæti þýtt *sá sem slær hættulega*.

## Heimildir
Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1955

**Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 1955** var 23. Suður-Ameríkukeppnin í knattspyrnu og var haldin í Santíagó í Síle dagana 27. febrúar til 30. mars. Sex lið kepptu á mótinu þar sem þrjú lönd drógu sig úr keppni, þar á meðal lið Brasilíu, öll liðin mættust í einfaldri umferð. Argentínumenn urðu meistarar í tíunda sinn og heimamenn náðu sínum besta árangri fram til þess tíma, öðru sæti.

Síle og Argentína mættust í hreinum úrslitaleik í lokaviðureign keppninnar. Argentínska liðinu dugði jafntefli, en gerði gott betur og sigraði 1:0 með marki frá markakóngnum Rodolfo Micheli.

## Leikvangurinn

## Keppnin

## Markahæstu leikmenn
;8 mörk
*  Rodolfo Micheli

;6 mörk
*  Enrique Hormazabal
*  Gómez Sánchez

;5 mörk
*  Maximo Rolón

## Heimildir
* RSSSF, Suður-Ameríkukeppnin 1955 úrslitagrunnur
*