open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Day of the Tentacle

**Day of the Tentacle** er tölvuleikur og myndrænn  þriðju persónu  ævintýraleikur sem upphaflega var gefinn út árið 1993. Sögupersónur eru  Bernard Bernoulli og vinir hans Hoagie og Laverne en þeir reyna að stöðva hinn illa fjólublár Tentacle en það illmenni stefnir að heimsyfirráðum. Spilari stýrir sögupersónum og leysir þrautir og notar tímaflakk til að fara til  mismunandi tímabila sögunnar. Leikurinn var gefinn út í nýrri útgáfu árið 2016.

Leikurinn er framhald af öðrum leik Maniac Mansion og gerist fimm árum seinna. Brjálaður vísindamaður Dr. Fred Edison hefur skapað Tentacle og hefur hann til aðstoðar í tilraunastofu sinni. Tentacle drekkur eitraðan vökva úr ánni sem er fyrir aftan tilraunastofu Edison og við það vaxa á hann langir sveifluhandleggir og hann vex að viti og fær óstöðvandi löngun til heimsyfirráða. Dr. Fred vill drepa hinn fjólublá Tentacle og hinn góðgjarna bróðir hans græna Tentacle en græni Tentacle sendir hjálparbeiðni til gamals vinar síns, nördsins  Bernard Bernoulli. Bernard ferðast á fjölskyldugistihús Edison fjölskyldunnar með tveimur hjálparhellum, annars vegar læknastúdentnum  Laverne og hins vegar flakkaranum  Hoagie og saman frelsa þeir Tentacle bræðurna. Fjólublái Tentacle leggur á flótta og heldur áfram uppteknum hætti að ná heimsyfirráðum.
Mississauga

**Missisauga** er borg í suður-Ontaríó í Kanada. Hún er 6. stærsta borg landsins með 721.599 íbúa (2016).  Borgin er hluti af Stór-Toronto svæðinu, er samtengd Toronto  og er yfirleitt talin úthverfi hennar.

Borgin heitir eftir Algonkinsku frumbyggjunum Mississauga. Þeir hröktu annan frumbyggjahóp Írókesa af svæðinu á 18. öld. Uppruna borgarinnar má rekja til 1805 þegar embættismenn frá York (síðar Toronto) keyptu land af frumbyggjum. 

Í dag er borgin fjölmenningarborg og eru stærstu minnihlutahópar árið 2011: Suður-Asíubúar: 21,8%, Kínverjar: 7,1%, svartir: 6,3%, Filippseyjingar: 5,6%. Hvítir eru 45,8%. Rúmlega helmingur hefur annað móðurmál en ensku.
Á hverju ári í maí er fjölmenningarhátíðin Carassauga haldin í borginni.

Ein stærsta verslunarmiðstöð Kanada er í Missisauga: Square One Shopping Centre. Flugvöllurinn Toronto Pearson International Airport er innan borgarinnar.

## Heimild
Burstagreni

**Burstagreni** er sjaldgæf grenitegund, einlend í Japan. Þar er það í Nagano og Yamanashi héruðum á miðri Honshū-eyju.

## Lýsing
Þetta er sígrænt tré, allt að 25 metra hátt, og með stofnþvermál allt að einum metra. Sprotarnir eru appelsínubrúnir, gishærðir.  Barrnálarnar eru 8 til 16 mm langar, tígullaga í þversniði, dökkblágrænar með áberandi loftaugnarákum. Könglarnir eru sívalir til keilulaga, 4 til 9 cm langir og 2 cm í þvermál, verða fölbrúnir við þroska 5 til 7 mánuðum eftir frjóvgun, og eru með stífar ávalar köngulskeljar, 6 til 18 mm langar og 6 til 12 mm breiðar. Frjóvgun er síðla vors.

## Útbreiðsla
Burstagreni finnst í Akaishi-fjöllum og Yatsugatake-fjöllum á miðri Honshū-eyju í Japan. Þar vex það í 1500 til 2000 metra hæð. . Það vex í litlum, einöngruðum lundum á takmörkuðu svæði og heildarútbreiðslusvæðið er minna en 100 km2. Trjám sem falla vegna fellibylja er oft skipt út fyrir hraðvaxnari tegundir.
Það vex í lundum með 10 til 20 trjám, en heildarfjöldi þekktra trjáa er aðeins um 250 fullvaxin tré.

Það heitir eftir japanska gresafræðingnum Mitsua Koyama. Nafnið sem var fyrst skráð var "koyamai", en það gæti verið stafsetningarvilla sem er leiðrétt samkvæmt reglum ICBN (60. gr.).

Því er stundum plantað sem prýðistré. Viðurinn er svipaður og hjá öðru greni, en tegundin er of sjaldgæf til að vera efnahagslega mikilvæg.

## Tilvísanir
Ævintýraleikur

**Ævintýraleikur** er tölvuleikur þar sem spilari er í hlutverki söguhetju í gagnvirkri sögu sem byggir á því að kanna og fara um leikheiminn og leysa þrautir. Þessi tölvuleikjategund byggir í mörgu á sagnahefð, bókmenntum og kvikmyndum. Margir ævintýraleikir eru hannaðir  fyrir einn spilara. Einn fyrsti ævintýraleikurinn var Colossal Cave Adventure en hann kom út árið 1976 en aðrir þekktir ævintýraleikir eru Zork, King's Quest, The Secret of Monkey Island og  Myst.

Ævintýraleikir frá árunum 1970 til 1980 byggðust á texta og forriti sem breytti texta sem spilarar slógu inn í skipanir. Þegar grafískir möguleikar tölva urðu betri þá urðu   ævintýraleikir sem byggðu bæði á teikningum og texta vinsælir og síðar urðu sumir leikir þannig að spilarar gáfu skipanir með að benda og smella á staði á skjánum. Með tímanum þróaðist seinna tækni sem byggðist á því að rauntíma eða áðurteknum þrívíddar upptökum eða myndböndum frá fyrstu eða þriðju persónu sjónarhorni.
Picea martinezii

***Picea martinezii***, er meðalstórt sígrænt tré, að 25 til 35 metra hátt, með stofnþvermál að einum meter. Það er ættað frá norðaustur Mexíkó, þar sem það finnst á tvemur stöðum í Sierra Madre Oriental fjöllum í Nuevo León. Þar er það í 2150 til 2600 metra hæð, við ár og læki í fjalladölum, þar sem raki í jarðvegi er meiri en takmörkuð úrkoma gefur annars til kynna.

Börkurinn er þunnur og hreistróttur, flagnar af í smáum hringlalega plötum 5 til 10 sm í þvermáli. Krónan er keilulaga, með mjög gisinni greinabyggingu og drúpandi smágreinum. Sprotarnir eru gildir, föl gulbrúnir, hárlausir, og með áberandi nöbbum. Barrið er nálarlaga, 23 til 35 mm langt, þykkt, lítillega flatt í þversniði, skær glansandi grænt með óáberandi loftaugarákum; oddurinn er  mjög beittur.

Könglarnir eru hangandi, breiðsívalir, 8 til 16 sm langir og 2 sm breiðir þegar eru lokaðir, verða 6 sm breiðir við opnun. Þeir eru með stífar, mjúkávalar köngulskeljar, 2 til 2.5 sm breiðar, grænar óþroskaðar og verða brúnar við þroska 6 til 8 mánuðum eftir frjóvgun. Fræin eru svört, með 12 til 16 mm löngum fölbrúnum væng.

**Picea martinezii** fannst fyrst 1981, og er í útrýmingarhættu, með aðeins tvo smáa stofna, sem samanstanda af nokkur hundruð eintökum annarsvegar og rúmlega tugur hinsvegar. Steingerfingar sýna að það var útbreiddara áður, suður til mið Mexíkó. Það er náskylt Picea chihuahuana frá norðvestur Mexíkó, en er frábrugðið í lengra, grænu barri, og stærri og breiðari könglum með stærri hreisturblöðkum. Engar aðrar skyldar grenitegundir eru Norður Ameríku, Næstskyldustu tegundirnar eru í austur Asíu.

Þetta er laglegt tré og er byrjað að rækta það sem prýðistré í grasagörðum, og sérstaklega á hlýjum svæðum þar sem það er hitaþolnast allra grenitrjáa. Það heitir eftir mexíkanska grasafræðingnum Maximino Martínez.

Picea martinezii 1.jpg
Picea martinezii 2.jpg

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Gymnosperm Database
*Ljósmynd af trénu
Picea spinulosa

***Picea spinulosa***, er grenitegund ættuð frá austur Himalajafjöllum, í Indlandi (Sikkim), Nepal og Bútan. Það vex í 2,400 til 3,700 metra hæð í blönduðum barrskógum.

Það verður 40 til 55 metra hátt (einstaka sinnum að 65 metrum), og með stofnþvermál að 1 til 2.5 metrum. Það er með keilulaga krónu með láréttum greinum og yfirleitt hangandi smágreinum.

Sprotarnir eru hvítleitir til föl gulbrúnir, hárlausir. Barrið er nálarlaga, 1.7 til 3.2 sm langt, grannt, tígullaga til lítið eitt útflatt í þversniði, gljáandi grænt að ofan, með tvær bláhvítar loftaugarákir að neðan. Könglarnir eru sívalir til keilulaga, 6 til 12 sm langir og 2 sm breiðir, grænir eða rauðmengaðir óþroskaðir, verða gljáandi rauðgulbrúnir til rauðbrúnir við þroska, og 3 sm breiðir, 5 til 7 mánuðum eftir frjóvgun; köngulhreistrið er í meðallagi stíft, með mjúkyddum enda.

Litninga tala þess er 2n = 24.

**Picea spinulosa** er stöku sinnum ræktað sem prýðistré í stórum görðum í vestur og mið Evrópu vegna aðlaðandi hangandi smágreinanna.

## Tilvísanir

* 

## Ytri tenglar
*Gymnosperm Database
Picea chihuahuana

***Picea chihuahuana***, er meðalstórt sígrænt tré um 25 til 35 metra hátt, og með stofnþvermál að 1 meter. Það er upprunnið frá norðvestur Mexíkó, þar sem það er í 25 lundum (populations) í Sierra Madre Occidental fjöllum í Chihuahua og Durango. Þar vex það í 2300-3200 metra hæð, meðfram ám og lækjum í fjalladölum, þar sem raki í jarðvegi er meiri en takmörkuð úrkoma gefur annars til kynna.

Börkurinn er þunnur og hreistróttur, flagnar af í smáum hringlalega plötum 5 til 10 sm í þvermáli. Krónan er keilulaga, með mjög gisinni greinabyggingu og drúpandi smágreinum. Sprotarnir eru gildir, föl gulbrúnir, hárlausir, og með áberandi nöbbum. Barrið er nálarlaga, 17 til 23 mm langt, þykkt, tígullaga í þversniði, bjart vax-blágrænt með áberandi loftaugarásum; oddurinn er  mjög beittur.

Könglarnir eru hangandi, breiðsívalir, 7 til 12 sm langir og 3 sm breiðir þegar eru lokaðir, verða 4 til 5 sm breiðir. Þeir eru með stífar, mjúkávalar köngulskeljar, 1.5 til 2 sm breiðar, grænar óþroskaðar og verða fölbrúnar 6 til 8 mánuðum eftir frjóvgun. Fræin eru svört, 4 mm löng, með 10 til 13 mm löngum fölbrúnum væng.

***Picea chihuahuana*** var fyrst uppgötvað 1942 af mexíkanska grasafræðingnum Maximino Martínez, og er það í útrýmingarhættu með eingöngu 25 lundi (populations), og enginn er með meira en nokkur hundruð tré. Það er náskylt **[[Picea martinezii]]** frá norðaustur Mexíkó, en er frábrugðið meða styttra, blágrænu barri, og minni og nettari köngla með smærri köngulskeljum. Engar aðrar skyldar grenitegundir eru Norður Ameríku, Næstskyldustu tegundirnar eru í austur Asíu.

Þetta er mjög laglegt tré og er byrjað að rækta það sem prýðistré í grasagörðum, og sérstaklega á hlýjum svæðum þar sem það er einna hitaþolnast allra grenitrjáa, þolir meiri sumarhita en Broddgreni, sem líkist því í barri.

## Tilvísanir

*Thomas, P. & Farjon, A. 2013. ''Picea chihuahuana''. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2015.2. Downloaded on 02 September 2015.

## Ytri tenglar
*Gymnosperm Database
Tara

**Tara** getur átt við eftirfarandi:
*Kvenmannsnafnið Tara.

## Staðir
*Hæðina Tara á Írlandi.
*Fjallið Tara í Serbíu og Tara þjóðgarður þar.

### Ár
*Tara (á, Montenegro), í Montenegro og Bosníu og Hersegóviníu
*Tara (á, Grikklandi), í Arcadia, Grikklandi
*Tara (á, Ítalíu), lítil á nálægt Taranto, Ítalíu
*Tara (á, Rússlandi), í Síberíu, Rússlandi

## Annað
*Tara eða tare, núllstilling á vigtum.
Snjóþrúguhéri

**Snjóþrúguhéri** (fræðiheiti: *Lepus americanus*) er hérategund sem finnst í Norður-Ameríku, aðallega í barrskógabeltinu. Útbreiðsla er frá Nýfundnalandi og vestur til Alaska, suður til Kaliforníu, Utah og New Mexico. Einnig finnst hann í Appalasíu-fjöllum í Norður-Karólínu og Tennessee. Snjóþrúguhéri er aðallega á ferðinni í rökkri og á nóttunni. Hann er virkur allt árið.

Eyru hérans eru minni en á flestum hérum. Svartar rendur eru á efri hluta þeirra. Mataræði er aðallega jurtatengt (víðilauf og fræ úr könglum) en tegundin á til að éta hræ af öðrum dýrum, aðallega músum.

Kvendýrið getur gotið allt að fjórum sinnum á ári og berjast karldýrin um kvendýrin. Gaupa er helsti óvinur snjóþrúguhéra og stofnar beggja tegunda sveiflast saman. Önnur spendýr, stór sem lítil éta snjóþrúguhéra og einnig ránfuglar: Uglur, ernir og haukar.

Snjóþrúgan vísar til stórra fóta hérans en stærðin hindrað að hann sökkvi í snjóinn. Snjóþrúguhéri er ryðbrúnn á sumrin en verður hvítur á veturna. Kviðurinn helst hvítur á sumrin þó.

Snjóþrúguhéra er stundum ruglað saman við snæhéra á íslensku. 

## Undirtegundir
*Lepus americanus americanus (Erxleben) – Ontario, Manitoba, Saskatchewan, Alberta, Montana og Norður-Dakóta
*L. a. cascadensis (Nelson) – Breska Kólumbía and Washingtonfylki
*L. a. columbiensis (Rhoads) – Breska Kólumbía , Alberta og Washingtonfylki
*L. a. dalli (Merriam) – Breska Kólumbía , Alaska, Júkon
*L. a. klamathensis (Merriam) – Oregon and Kalifornía
*L. a. oregonus (Orr) – Oregon
*L. a. pallidus (Cowan) – Breska Kólumbía 
*L. a. phaeonotus (J. A. Allen) – Ontario, Manitoba, Saskatchewan, Michigan, Wisconsin og Minnesota
*L. a. pineus (Dalquest) – Breska Kólumbía,  Idaho, and Washingtonfylki
*L. a. seclusus (Baker and Hankins) – Wyoming
*L. a. struthopus (Bangs) – Newfoundland, Nova Scotia, New Brunswick, Prince Edward Island, Quebec og Maine
*L. a. tahoensis (Orr) – Kalifornía, vestur-Nevada
*L. a. virginianus (Harlan) – Ontario, Quebec, Maine, New Hampshire, Vermont, Massachusetts, New York, Pennsylvania, Ohio, Vestur-Virginía, Virginía, Norður-Karólína og Tennessee
*L. a. washingtonii (Baird) – Breska Kólumbía,  Washingtonfylki, and Oregon


Mynd:Don't Bug Me-I'm Eating the Rocks!.jpg|Sumarlitur: Hvít bringa.
Mynd:Snowshoe hare transitional coloring.jpg|Umskipting árstíðabundinna lita.
Mynd:Milliers fourrures vendues en environ 90 ans odum 1953 en.jpg|Stofnsveiflur snjóþrúguhéra og gaupa.


## Heimild

## Tilvísanir
Brúngreni

***Brúngreni*** (vísindaheiti ***Picea rubens***) er tegund af greni ættuðu úr austurhluta Norður-Ameríku, frá austurhluta Quebec til Nova Scotia, og frá New England suður til Adirondack-fjalla og Appalasíufjalla til vestur Norður-Karólínu.

Þessi tegund gengur undir mörgum mismunandi heitum á ensku; red spruce, yellow spruce, West Virginia spruce, eastern spruce, og he-balsam (sjá ''Abies fraseri''; "she-balsam").

## Lýsing

Brúngreni er sígrænt skuggþolið barrtré sem verður við bestu aðstæður 18 til 40 metra hátt með stofnþvermál um 60 sm. Þó geta einstaka tré náð 46 metra hæð og 1 metra þvermáli. Það er með mjókeilulaga krónu. Barrið er nálarlaga, gulgrænt, 12 til 15 mm langt, fjórhliða, sveigt, með hvössum oddi og stendur út frá öllum hliðum greinarinnar. Börkurinn er grábrúnn að utan og rauðbrúnn að innan, þunnur og hreistraður. Viðurinn er léttur og mjúkur, með mjóum árhringjum, og er með lítils háttar rauðum blæ. Könglarnir eru sívalir, 3 til 5 sm langir, með gljáandi rauðbrúnan lit og stíft köngulhreistur.

## Búsvæði

Brúngreni vex meðalhratt til hægt, lifir í 250 til 450+ ár, og er mjög skuggþolið ungt. Það er oft ríkjandi í skógum eða í bland við sandfuru, balsamþin, eða svartgreni.  Búsvæði þess er rakur en vel ræstur sendinn moldarjarðvegur, yfirleitt hátt yfir sjávarmáli. Brúngreni skaðast auðveldlega af vindkasti og súru regni.

## Skyldar tegundir
Tegundin er náskyld svartgreni og blendingar á milli þeirra eru algengir þar sem útbreiðslusvæði þeirra skarast.

## Nytjar
Brúngreni er notað sem jólatré, í pappírskvoðu og til timburframleiðslu. Það er einnig frábær , og er notað í marga vandaðri akústíska gítara og fiðlur. Hægt er að gera grenigúmmí úr trjákvoðunni. Greinar með barri eru notaðar til að gera grenibjór. Einnig er gerður úr því „grenibúðingur“. 

Brúngreni er héraðstré Nova Scotia.

## Skaðvaldar

Eins og gengur og gerist með tré eru ýmis skordýr sem leggjast á brúngreni. Helsti skaðvaldurinn er grenibrumormur (nokkrar tegundir af ættkvíslinni **, en sérstaklega *)*. Þó er hann meira vandamál í hvítgreni og balsamþin. Annað sem hefur hrjáð brúngreni er aukning súrs regns og loftslagsbreytingar sem nú eru í gangi.

## Ræktun á Íslandi
Brúngreni hefur lítið verið reynt á Íslandi, þó mun eitt tré vera í Lystigarðinum á Akureyri.

## Tilvísanir
Albuquerque

**Albuquerque** er stærsta borg Nýju-Mexíkó í Bandaríkjunum. Íbúar voru 564.559 talsins árið 2020 en á stórborgarsvæðinu bjuggu um 960.000 manns. Borgin er staðsett í miðju fylkinu og er í 1490-1950 metra hæð. Stórfljótið Rio Grande rennur í gegnum borgina og eru sex brýr yfir hana þar. Sandia-fjöll eru í austri. Albequerque er sólrík og þurr staður með um 278 daga af sól árlega. Nær helmingur íbúanna eru af rómönskum uppruna (hispanics, latinos).

Albuquerque var stofnuð árið 1706 sem spænsk nýlenda og hér þá *Villa de Alburquerque*. Nafnið kemur frá Badajoz héraði á Spáni og þýðir hugsanlega *hvít eik* (latína: Albus quercus) eða *apríkósa* (galisíska: albaricoque).

Í borginni er ýmsar stofnanir, söfn og fleira: University of New Mexico (UNM), Kirtland Air Force Base, Sandia National Laboratories, The National Mueum of Nuclear Science & History, Lovelace Respiratory Research Institute, Central New Mexico Community College (CNM), Presbyterian Health Services og Petroglyph National Monument. 

Tónlistarmaðurinn Jim Morrison úr The Doors bjó í borginni og leikarinn Neil Patrick Harris fæddist þar.

## Heimildir
* 

## Tenglar

*
Ocean Ranger

***Ocean Ranger*** var fljótandi olíuborpallur sem sökk 15. febrúar 1982 þar sem hann var við könnunarborun á Miklabanka úti fyrir Nýfundnalandi, 267 km austan við St John's fyrir Mobil. Allir um borð, 84 að tölu, fórust.

Pallurinn var smíðaður fyrir ODECO í New Orleans af Mitsubishi Heavy Industries í Hiroshima í Japan árið 1976. Hann var hannaður til að þola aðstæður á opnu hafi, allt að 100 hnúta vindhraða og 34 metra öldur. Hann var notaður við strendur Alaska, New Jersey og Írlands áður en hann var sendur til Nýfundnalands.
Old Tjikko

**Old Tjikko** er rauðgreni á Fulufjället í Dalarna í Svíþjóð. Það er samkvæmt rannsóknum heimsins elsti staki trjáklónn, og mun vera að minnsta kosti 9550 ára gamalt.
Í kring um tréð voru tekin fjögur sýni af rótinni og voru þau greind  með C-14 aldursgreiningu og voru þau 375, 5 660, 9 000 og 9 550 ára gömul. Erfðagreining staðfesti að öll sýnin voru sami klónninn. 
Finnandinn Leif Kullman gaf trénu nafn eftir hundinum sínum Tjikko.

Um 20 greni eldri en 8000 ára finnast í svæðinu frá Lapplandi til Dalarna, þar á meðal jafnaldri Old Tjikko; Old Rasmus. Fundur Old Tjikko og annarra mjög gamalla grenitrjáa á fjöllum Skandinavíu hefur breytt sýn manna á það sem áður var talið sein útbreiðsla grenis þar.

## Myndir

File:Old-tjikko-12.jpg
File:Old-tjikko-15.jpg
File:Old-tjikko-16.jpg
File:Old-tjikko-21.jpg
File:Old-Tjikko-2015-A-C.jpg
File:Old-Tjikko-2015-A-F.jpg
File:Old-Tjikko-2015-A-H.jpg
File:Old-Tjikko-2015-A-K.jpg
File:Old-Tjikko-2015-A-M.jpg
File:Old-Tjikko-2015-A-R.jpg
File:Old-Tjikko-2015-A-U.jpg
File:Old-Tjikko-2015-A-W.jpg
File:20150819 155632-old-tjikko.jpg
File:20150819 160448-old-tjikko.jpg


## Tilvísanir

## Ytri tenglar

*Fulufjällets nationalpark -&gt; Old Tjikko
Hérar

**Hérar** eru spendýr af ættkvíslinni *Lepus* og af ættinni *[[Leporidae]]*, þeirri sömu og kanínur. Búsvæði héra er í Afríku, Evrópu, Norður-Ameríku og Japanska eyjaklasanum. Ólíkt mörgum nagdýrum grafa þeir sig ekki niður og fæða ekki afkvæmin í holum og ólíkt kanínum eru þeir ekki haldnir sem húsdýr. Hraðskreiðustu hérar geta hlaupið á 50-64 km. hraða. Ýmsir menningarheimar borða héra. Þrátt fyrir nafnið er múshéri hvorki af sömu ættkvísl né ætt og hérar heldur af sama ættbálki.

## Tegundir
32 skráðar tegundir:

*Subgenus Macrotolagus*
*Antilópuhéri, Lepus alleni
Subgenus Poecilolagus
*Snjóþrúguhéri, Lepus americanus
*Subgenus Lepus*
*Pólhéri, Lepus arcticus
*Alaska-héri, Lepus othus
*Snæhéri, Lepus timidus
*Subgenus Proeulagus*
*Asnahéri, Lepus californicus
*Mexíkó-héri, Lepus callotis
*Höfðagráhéri, Lepus capensis
*Tehuantepec-héri, Lepus flavigularis
*Espiritu Santo-héri, Lepus insularis
*Runna-héri, Lepus saxatilis
*Eyðimerkur-héri, Lepus tibetanus
*Tolai-héri, Lepus tolai
*Subgenus Eulagos*
*Kantabríu-héri , Lepus castroviejoi
*Júnnan-héri, Lepus comus
*Kóreu-héri, Lepus coreanus
*Korsíku-héri, Lepus corsicanus
*Evrópu-héri eða brúnhéri, Lepus europaeus (einnig gráhéri)
*Granada-héri, Lepus granatensis
*Mansjúríu-héri, Lepus mandschuricus
*Ullarhéri, Lepus oiostolus
*Eþíópíuhálendis-héri, Lepus starcki
*Sléttuhéri, Lepus townsendii
*Subgenus Sabanalagus*
*Eþíópíu-héri, Lepus fagani
*Savanna-héri, Lepus microtis
*Subgenus Indolagus*
*Hainan-héri, Lepus hainanus
*Indlands-héri Lepus nigricollis
*Búrma-héri, Lepus peguensis
*Subgenus Sinolagus*
*Kína-héri, Lepus sinensis
*Subgenus Tarimolagus*
*Yarkand-héri, Lepus yarkandensis
*Óflokkað*
*Japans-héri, Lepus brachyurus
*Abyssiníu-héri, Lepus habessinicus

## Heimild
Serbíugreni

***Serbíugreni***, fræðiheiti **Picea omorika** (á serbnesku; Панчићева оморика, á bosnísku Pančićeva omorika), er tegund barrtrjáa einlend í Drina dal í austur-Bosníu og Hersegóviníu nálægt Višegrad, og vestur-Serbíu, með heildarútbreiðslu aðeins um 60 ha, í 800 til 1600 metra hæð yfir sjó. Það fannst upphaflega nálægt þorpinu Zaovine á Tarafjalli 1875, og er nefnt eftir serbneska grasafræðingnum Josif Pančić; seinni hluti fræðiheitisins;  *omorika* er einfaldlega serbneska orðið yfir tegundina. Allar aðrar grenitegundir eru *smrča (смрча)* á serbnesku.

## Lýsing

Þetta er meðalstórt sígrænt tré um 20 metra hátt, einstaka sinnum að 40 metrum, með stofnþvermál að 1 meter. Sprotarnir eru dauf brúnir, og þétthærðir. Barrið er nálarlaga, 10 til 20 mm langt, flatt í þversniði, dökk blágrænt að ofan, og bláhvítt að neðan. Könglarnir eru 4 til 7 sm langir, snældulaga (breiðastir í miðjunni), dökk purpuralitir (næstum svartir) meðan þeir eru óþroskaðir, og verða dökkbrúnir við þroska 5 til 7 mánuðum eftir frjóvgun, með stífum köngulskeljum.

## Ræktun
Utan náttúrulegs útbreiðslusvæðis síns, er serbíugreni mikilvægt prýðistré í norður-Evrópu og Norður-Ameríku vegna aðlaðandi krónunnar og hæfileika til að vaxa í fjölbreytilegum jarðvegi, (til dæmis í súrum, basískum eða leir jarðvegi), þó að það kjósi rakan, gegndræpan moldarjarðveg. Það er einnig ræktað lítið eitt í skógrækt sem jólatré, fyrir timbur og pappírsframleiðslu, sérstaklega í norður-Evrópu, þó að hægur vöxturinn geri það síður ákjósanlegt en sitkagreni eða rauðgreni. Í ræktun hefur það myndað blendinga við hið skylda svartgreni og einnig með sitkagreni.

Eftirfarandi afbrigði hafa fengið Royal Horticultural Society Award of Garden Merit: *P. omorika*, *Nana*, (dverg form) *Pendula* (hangandi form)

## Vistfræði
Vegna takmarkaðrar útbreiðslu er það ekki mikilvæg fæðuuuppspretta dýra, en það er skjól fyrir fugla og smá spendýr. Fyrir Pleistocene ísöld, hafði það miklu stærra útbreiðslusvæði um mestalla Evrópu.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* ''Picea omorika'' - lýsing, verndunarstaða, og fleiri upplýsingar. European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN)
Kákasusgreni

***Kákasusgreni***, fræðiheiti **Picea orientalis** er grenitegund ættuð frá Kákasus og aðliggjandi svæði í norðaustur Tyrklandi.

## Lýsing
Þetta er stórt sígrænt barrtré, að 30 til 45 metra hátt (einstaka sinnum að 57 metrum), með stofnþvermál að 1.5 meter (einstaka sinnum að 4 metrar). Kákasusgreni finnst einnig í norður Íran, en þar hefur útbreiðslan dregist saman vegna skógareyðingar.

Sprotarnir eru dauf gulbrúnir, og nokkuð hærðir. Barrið er nálarlaga, það stysta á nokkru greni, 6 til 8 mm langt, tígullaga í þversniði, dökkgrænt með óáberandi loftaugarásum. Könglarnir eru mjó-sívalir til keilulaga, 5 til 9 sm langir og 1.5 sm breiðir, rauðir til purpuralitir óþroskaðir og verða við þroska dökkbrúnir (5 til 7 mánuðum eftir frjóvgun), og eru með stífar, mjúkávalar hreisturblöðkur.


 PiceaOrientalis.jpg|
 Picea orientalis MHNT.BOT.2005.0.970.jpg|Köngull * Picea orientalis *
 Picori1.JPG|Grein með barri
 Male Cones of Picea orientalis 'aurea'.JPG|Karlkyns könglar P.o. var 'aurea'


Þetta er vinsælt prýðistré í stórum görðum, vel metið í Norður Evrópu og Bandaríkjunum vegna aðlaðandi barrs og hæfileika til að vaxa í margskonar jarðvegi. Það er einnig ræktað í litlum mæli í skógrækt sem jólatré, fyrir timbur og pappírs framleiðslu, þó að hægari vöxtur miðað við rauðgreni dragi úr mikilvægi þess utan náttúrulegs útbreiðslusvæðis þess. Þessi tegund hefur fengið Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit. Algengt skrautafbrigði þess er Picea orientalis 'Aureospicata', sem er með gylltan lit á nýju barri að vori. 

## Ræktun á Íslandi

Stæðilegt kákasusgreni er í Grasagarði Reykjavíkur og annað smærra. Lítið eitt er til af því annarsstaðar á landinu.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Gymnosperm Database 
* ''Picea orientalis'' - lýsing, verndunarstaða, og fleiri upplýsingar. European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN)
Samojeda-mál

Samojeda-mál mynda sérstaka grein innan úrölsku málaættarinnar. Samojeda-mál er aftur flokkuð í norður og suður. Helst á norðurgreininni er nenets talað af um 30 000 einkum á Jamal-skaga vestan Ob-flóa.
Na-Dene mál

**Na-Dene mál** er flokkur rúmlega 20 amerískra frumbyggjamála, töluð í Alaska, norðvestur Kanada og suðvesturhluta miðríkja Bandaríkjanna.

Navajóíska er það þessara mála sem flesta mælendur hefur.

Er heitið dregið af nafni Dene-ættbálksins sem telst til Athabaskan-indjána.
Rindilþvari

**Rindilþvari** (Ixobrychus minutus) er evr­ópsk­ur fugl sem finnst víða í Suður- og Mið-Evr­ópu og aust­ur eft­ir Rússlandi. Hann fer til Afr­íku yfir vetr­ar­mánuðina. Hann er af hegra­ætt og segja má að hann sé lítið annað en háls­inn og haus­inn.

Aðeins er að finna tvö staðfest tilvik rindilþvara á Íslandi, annarsvegar 2011 að hann fanst í Hafnafirði og var gerð um það lítil frétt í Morgunblaðinu og hins vegar á Suðurnesjum 1823.

## Tenglar
Tóbrúk

**Tóbrúk** (arabíska: طبرق‎‎ *Ṭubruq*) er hafnarborg sem stendur á eystri Miðjarðarhafsströnd Líbíu, nálægt landamærunum að Egyptalandi. Borgin er höfuðstaður Butnanhéraðs. Íbúar eru um 120 þúsund.

Í fornöld var Tóbrúk grísk nýlenda og síðan rómverskt virki í skattlandinu Kýrenæku. Í Síðari heimsstyrjöld hertók 6. herdeild Ástralíu Tóbrúk og síðar varði 9. herdeild Ástralíu bæinn gegn Afríkuher Þjóðverja. Umsátrið um Tóbrúk stóð í 241 dag árið 1941. Rommel náði bænum á sitt vald árið eftir en missti hann aftur eftir ósigur í aðra orrustuna um El Alamein. Eftir stríð var borgin endurbyggð og á 7. áratugnum var höfnin stækkuð og olíuleiðsla lögð þangað frá Sarir-olíuvinnslusvæðinu.
Órinókó-fljót

**Órinókó-fljót** er eitt lengsta fljót Suður-Ameríku. Það er 2140 kílómetra langt og rennur gegnum Venesúela og Kólumbíu.
Það er 4. stærsta fljót heims út frá rennsli.
Jobbik

**Jobbik** er hægri flokkur í Ungverjalandi.

Í seinustu þingkosningum, 6 apríl 2014, hlaut flokkurinn rúman fimmtung atkvæða, sem aftur gerir hann að þeim þriðja stærsta í þinginu.

Formaður er Péter Jakab. Stofnaður 2003.

## Heimildir
Stríð Kína og Víetnam

**Stríð Kína og Víetnam**, einnig kallað **Þriðja stríðið í Indókína**, var stutt landamærastríð milli Alþýðulýðveldisins Kína og Víetnam snemma árs 1979. Ástæðan var innrás Víetnama í Kambódíu árið áður sem batt enda á yfirráð rauðu kmeranna sem Kínverjar studdu. Hin undirliggjandi ástæða, samkvæmt Henry Kissinger, var sú að Deng Xiaoping taldi afskipti Víetnama af Kambódíu vera hluta af tilraun Sovétmanna til að auka áhrif sín í Suðaustur-Asíu.

Stríðið hófst með innrás Kínverja 17. febrúar 1979. Markmiðið var að fá Víetnama til að draga herlið sitt frá Kambódíu til að styrkja varnirnar í Víetnam. Þetta mistókst og her Víetnama forðaðist bein átök við kínverska herinn en styrkti lið sitt í Hanoi. Þegar þetta varð ljóst ákváðu Kínverjar að draga lið sitt til baka og stríðinu lauk 16. mars. Bæði löndin lýstu yfir sigri. Kínverjum hafði mistekist að stöðva inngrip Víetnama í Kambódíu (þar sem þeir voru með setulið til 1989) en tekist að sýna fram á að Sovétríkin myndu ekki styðja Víetnam hernaðarlega með beinum hætti. 

Þótt stríðið stæði stutt voru bardagar harðir í landamærahéruðunum hjá Cao Bằng, Lào Cai og Lạng Sơn. Tugþúsundir hermanna beggja aðila létu lífið í þessum átökum. Árekstrar héldu áfram við landamærin allt til 1989 þegar Víetnam samþykkti loks að draga herlið sitt frá Kambódíu. Stjórnmálatengsl landanna voru endurreist árið 1991. Árið 1999 gerðu ríkin samning um landamæri sín eftir áralangar viðræður.
Oshakati

**Oshakati** er bær í norðurhluta Namibíu. Bærinn er höfuðstaður Oshana-héraðs. Hann var formlega stofnaður árið 1966. Íbúar eru um 37 þúsund. Bærinn var notaður sem miðstöð aðgerða Varnarliðs Suður-Afríku í Suðurafríska landamærastríðinu og Sjálfstæðisstríði Namibíu 1966 til 1990. Oshakati er stærsti bær Ovambolands.
Arabíska Magrebbandalagið

**Arabíska Magrebbandalagið** (franska: *Union du Maghreb arabe*, UMA; arabíska: اتحاد المغرب العربي‎‎ *Ittiḥād al-Maghrib al-‘Arabī*) er efnahagsbandalag Magrebríkjanna í Norður-Afríku sem var stofnað 17. febrúar 1989. Aðilar að bandalaginu eru Máritanía, Marokkó, Alsír, Túnis og Líbýa. Bandalagið hefur ekki náð markmiðum sínum, aðallega vegna djúpstæðs ágreinings milli Marokkó og Alsír, meðal annars vegna Vestur-Sahara. Engir leiðtogafundir hafa verið haldnir í bandalaginu frá 2008 og margir líta svo á að það sé í raun dauðadæmt.
Heimur Astridar Lindgren

**Heimur Astridar Lindgren** (sænska: *Astrid Lindgrens värld*) er skemmtigarður byggður á bókum Astrid Lindgren í heimabæ hennar, Vimmerby í Svíþjóð. Garðurinn var stofnaður árið 1981.
Dvergbreyskja

**Dvergbreyskja** (Fræðiheiti: *Stereocaulon nanodes*) er tegund fléttna af breyskjuætt (*Stereocauloceae*).

Dvergbreyskja hefur norðlæga útbreiðslu og finnst aðallega í Skandinavíu, Bretlandi og Ölpunum en einnig í minni mæli í Norður-Evrópu, Kákasusfjöllum, Úralfjöllum, Svalbarða og austurströnd Norðu-Ameríku. Dvergbreyskja finnst ekki á Íslandi svo vitað sé.

Dvergbreyskja hefur mikið þol fyrir þungmálmum og getur vaxið vel á málmmenguðu undirlagi.

## Tilvísanir
Apple QuickTake

**Apple QuickTake** voru með fyrstu stafrænu myndavélunum sem gerðar voru fyrir almennan markað. Þetta voru auk þess með fyrstu stafrænu myndavélunum sem hægt var að tengja beint við tölvu með snúru. Apple Computer setti þær á markað árið 1994. Þrjár gerðir komu út; Apple QuickTake 100 árið 1994, Apple QuickTake 150 árið 1995 og Apple QuickTake 200 árið 1997 (framleidd af Fujifilm). Framleiðslu þeirra var hætt árið 1997 skömmu eftir að Steve Jobs sneri aftur til starfa hjá fyrirtækinu, en hann lagði niður framleiðslu margra jaðartækja eins og Newton-lófatölvanna, LaserWriter-prentaranna og QuickTake-myndavélanna.
Windows 2000

**Windows 2000** er stýrikerfi frá Microsoft sem átti að nýtast bæði á notendatölvum og netþjónum. Stýrikerfið tók við af Windows NT 4.0 og var síðasta stýrikerfið í Windows NT-línunni. Það kom á markað 17. febrúar 2000. Arftakar þess voru Windows XP sem kom á markað árið eftir og Windows Server 2003 sem kom á markað árið 2003.
Birkifræ

Birkifræ er fræ af trjám af **[[Birki|birkiættkvíslinni]]** (Betula). Hægt er að nota það í brauð, en það er ekki algengt. Hinsvegar er því oft ruglað við valmúafræ, líklega vegna þess að danska (sölu-)heitið á því er **birkes**. En valmúafræ er algengt sem skraut á brauði.
Colorado-fljót

**Colorado-fljót** (enska: *The Colorado River*, spænska: *Río Colorado*) er eitt helsta fljót í suðvestur-Bandaríkjunum og í norður-Mexíkó. Lengd þess er 2330 km og vatnasvið þess spannar sjö fylki Bandaríkjanna og tvö ríki Mexíkó.

Uppruna fljótsins má finna í mið-Klettafjöllum og leið þess heldur suðvestur um Colorado-sléttuna, um Miklagljúfur, í Mead-vatn við mörk Arizona og Nevada og suður til Mexíkó þar sem óshólmar þess eru milli Kaliforníuflóa og Baja-Kaliforníuskaga.

Í umhverfi árinnar eru hrikaleg gljúfur og í vatnasviðinu eru ellefu þjóðgarðar Bandaríkjanna. Stíflur í fljótinu veita vatni um þurrt landslag suðvesturhluta BNA og framleiða rafmagn. Flestar stíflur voru byggðar milli 1910 og 1970, ein sú mikilvægasta er Hoover-stíflan en þar er vatnið/uppistöðulónið Mead-vatn. Af 25 stærri þverám er Græná (Green River) sú stærsta.

## Heimild
Eygló Ósk Gústafsdóttir

**Eygló Ósk Gústafsdóttir** (f. 1995) er íslensk landsliðskona í sundi. Hún var valin íþróttamaður ársins árið 2015.  

Á íslandsmótinu 2009 sigraði hún í 50 metra baksundi og bætti íslandsmetið í 30,19 sekúndur. Í nóvember sama árs keppti hún á alþjóðlegu móti í Frakklandi þar sem hún bætti 100 metra baksunds telpnamet með 1 mínútu og 3,87 sekúndum og Bætti 800 metra skriðsunds telpnamet með tímanum 8:56,13.

Á íslandsmeistaramótinu 2010, en þá var hún 15 ára, keppti hún í kvennaflokki og vann skriðsund kvenna með tímanum 8 mínútur og 54,13 sekúndur. Hún tók þátt í evrópumeistaramóti unglinga í Serbíu sem var haldið í júlí sama árs og þar fékk hún silfur í 200 metra baksundi.

Á íslandsmeistaramótinu 2011 setti hún þrjú stúlknamet í 200 metra baksundi, 200 metra fjórsundi, 100 metra baksundi. Metið í 100 metra baksundi bætti einnig íslandsmet kvenna.

Á íslandsmeistaramótinu 2012 setti hún sjö íslandsmet í 200 metra fjórsundi, 200 metra skriðsundi, 100 metra baksundi, 200 metra baksundi, auk þess sem hún setti íslandsmet í fjórföldu 200 metra skriðsundi, fjórföldu 100 metra skriðsundi og fjórföldu 100 metra fjórsundi með sundsveit Ægis. Hún náði tímamörkum Ólympíuleikana í London í 200 metra baksundi og fékk keppnisrétt á því móti. Á ólympíuleikunum í London 2012 synti hún á 2 mínútum og 16,81 sekúndu í fjórsundi, hafnaði í 28. sæti af 34 og komst ekki í undanúrslit.

Á opna danska meistaramótinu 2015 náði hún lágmarki HM í Kazzan, Rússlandi og Ólympíuleikana í Ríó, Braselíu og hefur keppnisrétt á þeim mótum. Hún er fyrsti íslendingurinn til að ná því afreki. Sama árs í júlí keppti hún á opna parísarmótinu þar sem hún sigraði B-riðill í 100 metra baksundi og lenti í 9. sæti yfir heildina.

Eygló er nú starfandi sálfræðingur. 

## Tilvísanir
Stictinsýra

**Stictinsýra** er arómatísk lífræn sýra sem myndast í sumum tegundum fléttna sem fylgiumbrotsefni, til dæmis í íslensku tegundunum hraunbreyskju og vikurbreyskju. Efnaformúla stictinsýru er 1,4-Dihydroxy-10-methoxy-5,8-dimethyl-3,7-dioxo-1,3-dihydro-7*H*-2,6,12-trioxabenzo[5,6]cyclohepta[1,2-*e*]indene-11-carbaldehýð.

Stictinsýra hefur verið rannsökuð í tengslum við krabbamein. Argentínsk rannsókn hefur bent til þess að stictinsýra úr fléttum af Suðurskautslandinu geti sent frumur í stýrðan frumudauða. Úr öðrum rannsóknum hefur komið í ljós að stictinsýra hefur æxlisbælandi áhrif á krabbameinsfrumur með amínósýrubreytingu í p53-próteininu.

## Tilvísanir
Norðurey (Nýja-Sjáland)

**Norðurey**  (Maóríska: *Te Ika-a-Māui*) er ein af tveimur aðaleyjum  Nýja Sjálands. Íbúar eru 3.596.200 talsins (2016).

Helstu þéttbýlisstaðir eru: Whangarei, Auckland, Hamilton, Tauranga, Rotorua, Gisborne, New Plymouth, Napier, Hastings, Whanganui, Palmerston North og höfuðborgin Wellington. Um 77% íbúa landsins búa á eyjunni.

## Svæðaskipting
*Northland
*Auckland
*Waikato
*Bay of Plenty
*Gisborne
*Taranaki
*Manawatu-Wanganui
*Hawkes Bay
*Wellington

## Landafræði og náttúrufar
Norðurey er aðskilin Suðurey með Cook-sundi. Stærð hennar er 113.729 ferkílómetrar (14. stærsta eyja heims)Northland-skagi er nyrst á eyjunni og Taupo-vatn (616 km2) á henni miðri. Tongariro-þjóðgarðurinn og Waipoua Kauri-þjóðskógurinn eru helstu vernduðu svæðin. Á eyjunni eru laufskógar og þar á meðal með þjóðartrénu kauri. Eldvirkni er á eyjunni og er þekktasta eldfjallið Rúhapehú-fjall sem er jafnframt hæsti punkturinn; 2797 metrar. Annað eldfjall Taranaki-fjall er 2512 metra há eldkeila. 
Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu er lengsta staðarnafn í enskumælandi landi.

## Heimild
Frikjur

**Frikjur** (fræðiheiti: *Lepraria*) er ættkvísl fléttna og eru flokkaðar sem hrúðurfléttur. Frikjur eru af Breyskjuætt.  Þal frikja er samansett úr hraufukornum sem eru þörungahnúðar umvafðir sveppnum.

Ekki er enn vitað hvernig eða hvort kynæxlun fair fram innan ættkvíslarinnar en vitað er að tegundamyndun á sér stað innan hennar. Sumar tegundir geta myndað bleðlinga og litið út fyrir að vera blaðlaga.

Ekki er auðvelt að greina milli tegunda frikja og yfirleitt er heiti **hellisfrikja** notað yfir frikjur, aðrar en mosafrikju, sem ekki er hægt að greina til tegunda.

## Tegundir
**[[Lepraria achariana]]*
**[[Lepraria adhaerens]]*
**[[Lepraria alpina]]*
**[[Lepraria atlantica]]*
**[[Lepraria atrotomentosa]]*
**[[Lepraria aurescens]]*
**[[Lepraria bergensis]]*
**[[Lepraria borealis]]*
**[[Lepraria brasiliensis]]*
**[[Lepraria cacuminum]]*
**[[Lepraria caesiella]]*
**[[Lepraria caesioalba]]*
**[[Lepraria celata]]*
**[[Lepraria coriensis]]*
**[[Lepraria crassissima]]*
**[[Lepraria cupressicola]]*
**[[Lepraria dibenzofuranica]]*
**[[Lepraria diffusa]]*
**[[Lepraria eburnea]]*
**[[Lepraria ecorticata]]*
**[[Lepraria elobata]]*
**[[Lepraria friabilis]]*
**[[Lepraria gelida]]*
**[[Lepraria goughensis]]*
**[[Lepraria granulata]]*
**[[Lepraria humida]]*
**[[Lepraria impossibilis]]*
**[[Lepraria incana]]*
**[[Lepraria isidiata]]*
**[[Lepraria jackii]]*
**[[Lepraria lanata]]*
**[[Lepraria larrainiana]]*
**[[Lepraria lecanorica]]*
**[[Lepraria leprolomopsis]]*
**[[Lepraria leuckertiana]]*
**[[Lepraria lobata]]*
**[[Lepraria lobificans]]*
**[[Lepraria malouina]]*
**[[Lepraria membranacea]]*
**[[Lepraria methylbarbatica]]*
**[[Lepraria multiacida]]*
**[[Lepraria neglecta]]* (Mosafrikja)
**[[Lepraria neojackii]]*
**[[Lepraria nivalis]]*
**[[Lepraria normandinoides]]*
**[[Lepraria nothofagi]]*
**[[Lepraria nylanderiana]]*
**[[Lepraria obtusatica]]*
**[[Lepraria pacifica]]*
**[[Lepraria pallida]]*
**[[Lepraria pulchra]]*
**[[Lepraria rigidula]]*
**[[Lepraria salazinica]]*
**[[Lepraria santamonicae]]*
**[[Lepraria santosii]]*
**[[Lepraria sekikaica]]*
**[[Lepraria sipmaniana]]*
**[[Lepraria squamatica]]*
**[[Lepraria stephaniana]]*
**[[Lepraria straminea]]*
**[[Lepraria sylvicola]]*
**[[Lepraria texta]]*
**[[Lepraria toensbergiana]]*
**[[Lepraria toilenae]]*
**[[Lepraria torii]]*
**[[Lepraria umbricola]]*
**[[Lepraria usnica]]*
**[[Lepraria vouauxii]]*
**[[Lepraria xerophila]]*
**[[Lepraria yunnaniana]]*
**[[Lepraria zeorinica]]*

## Myndir

 Lepraria_lobificans_(EU1).jpg|*[[Lepraria lobificans]]*. Gulur litur eftir K+ litun í þalsvörunarprófi.


## Tilvísanir
Chosenia arbutifolia

***Chosenia arbutifolia*** (syn. *Salix arbutifolia* Pall.) er tegund trjáa af víðiætt Salicaceae, ættuð frá Kóreu, Sakalínfylki, Kamsjatka og austast í Rússlandi.

Ættkvíslarnafnið er dregið af Jóseon veldinu sem ríkti í Kóreu fram til 1897. Þetta er eina tegund ættkvíslarinnar ***Chosenia***, en er talin til hinnar náskyldu ættkvíslar *[[willow|Salix]]* af sumum höfundum.

Þetta er lauffellandi, vindfrjóvgað, víði-líkt tré, sem nær oftast 20 til 30 metra hæð, með súlulaga krónu og grábrúnan flagnandi börk.
Laufin eru 5 til 8 sm löng og 1.5 til 2.3 sm breið, með mjög fíntenntum til nær heilum jaðri, og langydd í enda.
Blómin eru hangandi í reklum 1 til 3 sm löngum. Trén eru einkynja (tréð er annaðhvort með karlblóm eða kvenblóm). Chosenia eru hraðvaxandi landnema-tré á sand- og malar- árbökkum.

## Tilvísanir
Evrópsk nashyrningsbjalla

**Evrópska nashyrningsbjallan** (Oryctes nasicornis) er tröllvaxin vængjuð bjalla sem tilheyrir ættkvísl nashyrningsbjalla (Dynastinae). Bjöllurnar eru með þeim stærstu sem finnast í Evrópu. 

## Undirtegundir
* *Oryctes nasicornis afghanistanicus* Endrödi, 1938
* *Oryctes nasicornis chersonensis* Minck, 1915
* *Oryctes nasicornis corniculatus* Villa & Villa, 1833
* *Oryctes nasicornis edithae* Endrödi, 1938
* *Oryctes nasicornis grypus* (Illiger, 1803)
* *Oryctes nasicornis hindenburgi* Minck, 1915
* *Oryctes nasicornis holdhausi* Minck, 1914
* *Oryctes nasicornis illigeri* Minck, 1915
* *Oryctes nasicornis kuntzeni* Minck, 1914
* *Oryctes nasicornis latipennis* Motschulsky, 1845
* *Oryctes nasicornis mariei* (Bourgin, 1949)
* *Oryctes nasicornis nasicornis* (Linnaeus, 1758)
* *Oryctes nasicornis ondrejanus *Minck, 1916
* *Oryctes nasicornis polonicus* Minck, 1916
* *Oryctes nasicornis przevalskii* Semenow & Medvedev, 1932
* *Oryctes nasicornis punctipennis* Motschulsky, 1860
* *Oryctes nasicornis shiraticus* Endrödi & Petrovitz, 1974
* *Oryctes nasicornis transcaspicus* Endrödi, 1938
* *Oryctes nasicornis turkestanicus* Minck, 1915

## Lýsing
*Oryctes nasicornis* verður 20 til 40 mm löng, að hámarki 47 mm. Þetta er ein stærsta bjöllutegundin í Evrópu. Þekjuvængirnir eru rauðbrúnir, gljáandi, meðan höfuð og framhlið bakbols eru aðeins dekkri. Neðri hluti skrokksins og fætur eru þakin löngu rauðu hári. Höfuð karldýrsins er með löngu aftursveigðu horni (þaðan sem nafnið kemur), meðan kvendýrið er ekki með nein horn.
 
Bjallan Dim í Disney og Pixar myndinni, *[[A Bug's Life]]*, er Evrópsk Nashyrningsbjalla.

## Útbreiðsla
*Oryctes nasicornis* er í Palaearctic svæðinu, nema á Atlantshafs eyjunum. Hún er eina tegund Nashyrningsbjalla (Dynastinae) í Norður Evrópu. Hún er útbreidd á miðjarðarhafssvæðinu til Pakistan, Austurlöndum nær og Norður Afríku.

## Búsvæði
Evrópska nashyrningsbjallan lifir á viði, og hægt er að finna stórar lirfur í fúnandi stofnum og í sagi. Við jaðar útbreiðslusvæðis hans finnst hún helst við sögunarmyllur, hestahlaupabrautir, safnhaugum, kúamykju og í gróðurhúsum. 

## Lífsferill
Lirfan nærist á morknum viði og laufhrúgum og sagi (xylophagy), yfirleitt resínlausu. Þær geta náð 20 til 100 mm lengd. Þroskatímabilið getur verið 2, 3 eða 4 ár. Magn og gæði fæðu getur haft áhrif á stærð fullvaxins dýrs.

Sníkjuvespan *[[Megascolia maculata]]* er sníkjudýr á lirfum evrópsku nashyrningsbjöllunnar. Kvenkyns vespa verpir stöku eggi í lirfu; þegar eggið klekst út, étur vespulirfan bjöllulirfuna.

Fullorðin bjallan birtist í lok mars, apríl eða maí, og lifir í nokkra mánuði fram á haust. Hún er á ferðinni í júní og júlí og er mjög virk, flýgur í rökkri og nóttu, lokkuð af ljósum. Fullorðnar bjöllurnar nærast ekki, nota upp á fáum vikum birgðir sem þær höfðu safnað á lirfustigum.

## Tilvísanir
* 

## Ytri tenglar
* Oryctes nasicornis ondrejanus
* BioLib - Taxonomic tree of plants and animals with photos
* Fauna Europaea 
* Butterfly photo, print and images , *Oryctes nasicornis*
Nicolae Ceaușescu

**Nicolae Ceaușescu** (26. janúar 1918 – 25. desember 1989) var forseti Rúmeníu frá 1967 til 1989 og aðalritari rúmenska kommúnistaflokksins frá 1965 til 1989.

Ceaușescu var virkur í kommúnistaflokknum frá unga aldri og komst upp raðir flokksins þegar Gheorghe Gheorghiu-Dej réð þar ríkjum. Eftir andlát Gheorghiu-Dej tók Ceaușescu við taumunum. Hann varð með tímanum að æ meiri harðstjóra og stjórnaði fjölmiðlum og málfrelsi. Leynilögregla hans Securitate var með þeim harðskeyttari í heiminum. Á 9. áratugnum skipaði Ceaușescu að úflutningur á landbúnaðar- og iðnaðarvörum yrði aukinn til að stemma stigu við erlendar skuldir. Í kjölfarið varð mikill skortur á mat, eldsneyti, lyfjum og öðrum nauðsynjavörum og megn óánægja varð með stjórn hans.

Árið 1989 skipaði Ceaușescu öryggissveitum að skjóta á mótmælendur í borginni Timișoara en mótmælin breiddust út til höfðuðborgarinnar Búkarest í því sem kallaðist Rúmenska byltingin. Þar létust um 1000 manns. Þegar átökin og mótmælin mögnuðust flýðu Ceaușescu og kona hans, Elena, í þyrlu frá forsetahöllinni. Síðar náðust þau og hlutu þau skjóta afgreiðslu herdómstóls og voru dæmd fyrir þjóðarmorð. Aftökusveit tók þau af lífi.

## Tilvísanir
Chosenia

***Chosenia*** er ættkvísl af víðiætt.

Ættartré samkvæmt Catalogue of Life:
Yfirleitt er þó bara Chosenia arbutifolia talin til ættkvíslarinnar.

## Myndir


File:Chosenia arbutifolia bark.jpg
File:Chosenia arbutifolia branchlet.jpg
File:Chosenia arbutifolia trunks.jpg


## Tilvísanir
Dygðaskreyting

**Dygðaskreyting** eða **dyggðaskreyting** (á ensku: *virtue signaling*) kallast það þegar einhver lætur siðferðisskoðanir sínar og siðgæði í ljós á áberandi hátt. Hugtakið nær yfir öll þau hegðunarmynstur og tjáningu sem einstaklingur gæti notað til að sýna eigin mannkosti fyrir öðrum og voru erlendar hliðstæður þessa hugtaks áður helst notaðar til að lýsa hegðun trúarfólks sem þarf að sýna fyrir öðrum hversu trúrækið það er, því það eykur stöðu þess innan félagshópsins.

Boð eru mikilvæg í tjáningu milli allra dýra, það að páfugl geti viðhaldið íburðamiklu stéli sínu gefur til kynna að hann sé hraustur og sé tilvalinn maki. Það sama á við í annars konar boðmerkjum, fjármálabanki sem hefur höfuðstöðvar sínar í tilkomumikilli byggingu gefur til kynna að bankinn sé traustverðugur.

Þar sem manneskjan þarf stöðugt að sýna fram á eigin siðgæði til að viðhalda eða auka sína félagslega stöðu getur hugtakið *dygðaskreyting* átt við margs konar hegðun og boðmerki manna. Í kringum árið 2014 fór að bera á hugtakinu í daglegu tali, sér í lagi á samfélagsmiðlum. Orðið er þá notað í neikvæðri merkingu og notað til að gera lítið úr háttalagi fólks, meiningin er þá sú að háttalagið sé hrein sýndarmennska sem þjóni einungis þeim tilgangi að sýna félagshópi manns hversu dyggur maður sé og hversu gott siðgæði maður sé með. Skoðanirnar séu ætíð eitthvað sem hugnist félagshópnum manns og því sé engin félagsleg áhætta fólgin í skrípaleiknum.

Hugtakið var meðal annars notað um klaka-áskorunina á Facebook *(ice bucket challange)* þar sem fólk gekk ansi langt til að sýna stuðning sinn við samtök taugahrörnunarsjúkdóms, það hefur verið notað um hvers kyns sýndarmennsku sem fólk sýnir eftir harmleiki með því t.d. að skipta um mynd af sér á samfélagsmiðlum, um  brjóstakrabbameinsnælur, um stjórnamálamenn sem láta bera á sínum hugmyndafræðilega „réttu“ skoðunum, um kvenréttindasinna sem sýna dyggð sína á netinu en sitja annars aðgerðalausir, og um ýmis fyrirtæki sem notfæra sér þær skoðanir sem njóta hylli hverju sinni í auglýsingum sínum.

## Tilvísanir
Annette Tison

**Annette Tison** (fædd 1942 í Hossegor, Aquitaine, Frakklandi) er franskur arkitekt og rithöfundur, einkum þekkt fyrir að hafa búið til barbafjölskylduna ásamt bandarískum eiginmanni sínum Talus Taylor.

Tison lauk prófi frá École Spéciale d'Architecture.

Barbafjölskyldan var upprunalega gefin út sem bók árið 1970, en varð fljótlega að teiknimindaritröð fyrir dagblöð og barnatímariti.
Formúla 1 2017

**2017 FIA Formúla 1 Heimsmeistarakeppnin** var 68 tímabilið af Formúlu 1 heimsmeistarakeppninni. Það er samkvæmt Fédération Internationale de l'Automobile (FIA), stjórn alþjóðlegra akstursíþrótta, hæsti flokkur í keppni bíla án yfirbyggingar yfir hjóla. Ökumenn og lið kepptu um tvö titla, annarsvega heimsmeistaratitil ökumanna og hinsvegar heimsmeistaratitil bílasmiða. Tímabilið byrjaði í mars og endaði í nóvember, það spannaði 20 kappakstra.

Ríkjandi heimsmeistarinn, Nico Rosberg, átti upprunnulega að keyra fyrir Mercedes árið 2017. Hann tilkynnti í Desember 2016 að hann væri hættur og var þetta þá í fyrsta skipti sem ríkjandi heimsmeistari keppti ekki síðan 1994. Mercedes var ríkjandi meistari bílasmiða eftir að hafa unnið þriðja titil bílasmiða í röð árið 2016.

2017 tímabilið var fyrsta tímabilið í fimm ár þar sem ökumenn frá mismunandi liðum börðust um titil ökumanna. Lewis Hamilton og Mercedes þurftu að takast á við upprísandi Ferrari lið með Sebastian Vettel sem að leiddi mótið fyrstu 12 keppnirnar. Loks náði Hamilton að tryggja sér sinn fjórða heimsmeistaratitil ökumanna, 46 stigum á undan Vettel. Valtteri Bottas hjá Mercedes var þriðji, 12 stigum á eftir Vettel. Mercedes unnu titil bílasmiða örugglega með 668 stig. Ferrari endaði í öðru með 522 stig og Red Bull í þriðja með 368 stig.

## Lið og ökumenn

## Dagatal

## Umferðir

## Tilvísanir
Suður-Alparnir

**Suður-Alparnir** (enska: *The Southern Alps*, maóríska: *Kā Tiritiri o te Moana*) er fjallahryggur sem spannar 500 kílómetra frá norðri til suðurs á Suðurey Nýja-Sjálands. Cook skipstjóri gaf fjöllunum nafn árið 1770.

Mount Cook (Aoraki) er hæsta fjallið eða 3724 metra og sextán aðrir tindar ná yfir 3000 metra. Fjöldi jökla eru í fjöllunum, misstórir, en Tasman-jökull er þeirra lengstur eða 29 km.

Fjöllin eru hluti af Kyrrahafseldhringnum og hófu að myndast fyrir um 45 milljónum ára en ris þeirra stóð hæst fyrir um 5 milljónum ára. Kyrrahafsplatan í suðvestri rekst á móti Indó-Áströlsku-plötunni í norðvestri.

## Heimild
Jón Ólafsson (f. 1963)

**Jón Ólafsson** (fæddur 25. febrúar 1963) er íslenskur tónlistarmaður og þáttastjórnandi. Hann er í hljómsveitinni Nýdönsk (frá árinu 1990) og spilar á píanó og hljómborð. Hann er hljómborðsleikari í Bítlavinafélaginu.

Einnig var hann hljómborðsleikari og söngvari í hljómsveitinni Possibillies sem stofnuð var 1985. Sveitin gaf út tvær plötur.

Jón hefur gefið út þrjár sólóplötur, Jón Ólafsson (2004), Hagamelur (2007) og Fiskar (2017).

## Heimildir
Listi yfir þjóðgarða í Englandi og Wales

Í England og Wales eru 13 svæði sem skilgreind eru sem þjóðgarðar. Hver er með sína eigin þjóðgarðsstjórn og lýtur stjórn frá viðkomandi nærsvæði. Þjóðgarðar voru fyrst skipulagðir með National Parks and Access to the Countryside Act árið 1949 en þá hafði verið löng barátta almennings um aðgang að sveita og náttúrusvæðum sem átti rætur til iðnbyltingar. Í enskum þjóðgörðum á ríkið ekki allt land og það geta verið landeigendur innan þeirra. Peak District-þjóðgarðurinn var fyrst útnefndur þjóðgarður árið 1951. Sama ár fylgdu þrír aðrir og undir lok 6. áratugarins sex í viðbót. Alls þekja þrettán núverandi þjóðgarðar tæpa 17.000 ferkílómetra og eru um 10% alls landsvæðis á Englandi og 20% af landsvæði Wales.

## Tengt efni
Svæði sérstakrar náttúrufegurðar (Bretland)

## Heimild