open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sörla þáttur

**Sörla þáttur** er einn af Íslendingaþáttum og er stuttur innskotskafli í Ljósvetninga sögu. Þar segir frá kvonbænum Sörla sem var sonur Brodd-Helga Þorgilssonar, en hann er ein af aðalsögupersónunum í Vopnfirðinga sögu. Varast ber að rugla Sörla þætti við *[[Sörla þáttur eða Héðins saga og Högna|Sörla þátt eða Héðins sögu og Högna]]*, en sá þáttur tilheyrir Fornaldarsögum Norðurlanda. 

Sörli fylgdi Guðmundi ríka Eyjólfssyni á Möðruvöllum í Eyjafirði heim af þingi eitt árið en Guðmundur var vanur að taka til sín göfugra manna syni um tíma. Sörli vann fyrir hann og dvaldist á Möðruvöllum eitt ár. Þar kynntist hann Þórdísi dóttur Guðmundar og fór vel á með þeim. Guðmundi líkaði það ekki og kom Þuríði fyrir hjá Einari Þveræingi bróður sínum en Sörli hélt áfram að heimsækja hana þangað. Á þingi um sumarið kom Sörli að máli við Einar Þveræing og bað hann að biðja Guðmund um hönd Þórdísar fyrir sig. Einar gerði það en Guðmundur neitaði og bar fyrir sig orðróm sem hafði gengið um kynni þeirra Sörla og Þórdísar. Einar ráðlagði Sörla þá að fá Þórarin Nefjólfsson, góðvin Guðmundar, sem milligöngumann og tókst Þórarni að tala Guðmund til svo að hann samþykkti ráðahaginn. 

Sörli og Þórdís bjuggu á Valþjófsstöðum í Fljótsdal. Þau eignuðust synina Einar og Brodda.

Þótt það sé óskylt sjálfum þættinum má nefna að Sörli kemur við Njáls sögu þegar Flosi leitar sér liðsinnis eftir brennu til þings. Hann ríður austur og norður og hittir Sörla en hann svarar svo að hann vilji áður vita hug Guðmundar ríka en þá svarar Flosi „Finn ek þat á svörum þínum at þú hefir kvánríki“ og fékk hann þar engan stuðning en þó hafði áður Hallbjörn er átti Oddnýju systur Sörla lofað honum fullum stuðningi. Svo fór enda að á þingi studdi Guðmundur Kára og Mörð Valgarðsson og þá félaga.

## Tenglar
* Sörla þáttur; af Snerpu.is
Vogaskóli

**Vogaskóli** er grunnskóli í Reykjavík. Hann telst vera í Laugardalshverfinu. Í skólanum eru um 350 nemendur, þar af eru um 140 á unglingastigi. Skólastjóri Vogaskóla er Jónína Emilsdóttir.
Einar Sveinsson hannað skóla.
## Tenglar
* Heimasíða Vogaskóla
Orrustan við Somme

**Orrustan við Somme** (franska: *Bataille de la Somme*) var orrusta í fyrri heimsstyrjöldinni sem hófst 1. júlí 1916 og stóð fram til 18. nóvember sama ár í Somme-sýslu, Frakklandi, við bakka Somme-fljótsins. Orrustan fólst í árásarstríði Breta og Frakka á hendur Þjóðverjum, en þeir höfðu hernumið stóra hluta af Frakklandi eftir að þeir réðust inn í landið í ágúst 1914. Orrustan við Somme var einn blóðugasti bardagi fyrri heimsstyrjaldarinnar, en þegar styrjöldin hafði fjarað út að hausti 1916 lágu fleiri en 1,5 miljón manna í valnum. Orrustan við Somme er meðal blóðugustu bardaga mannkynssögunnar.     

## Tenglar

* ''Útrýming án atómsprengja''; grein í Tímanum 1961
Burgtor

**Burgtor** er annað af tveimur miðalda borgarhliðum sem enn standa í Lübeck. Hitt er Holstentor. Harðir bardagar áttu sér stað við Burgtorhliðið árið 1806 er her Napoleons hertók borgina. Burgtor er nyrsta byggingin í miðborg Lübeck sem er hluti af heimsminjaskrá UNESCO.

## Saga Burgtor
### Upphaf
Hliðið sjálft var reist 1444 og var þá innra hliðið af tveimur á þessum stað. Hitt var eldra, eða frá 14. öld. 1622 var svo þriðja hliðinu bætt við og var það yst. Sitthvoru megin við Burgtor gengu borgarmúrarnir í báðar áttir. Hliðið stóð við hliðina á virki einu sem nú er horfið og þaðan er heitið Burgtor komið (Burg = virki, tor = hlið).

### Bardaginn um Lübeck

1806 voru Frakkar á þýskri grundu. Napoleon hafði sigrað í orrustunum við Jena og Auerstedt. Blücher herforingi var fyrir prússneska hernum. Hann náði að safna liðinu saman og bjarga 34 fallbyssum að auki og flýja til Lübeck. Frakkar fylgdu í humátt á eftir og réðust á borgina tveimur dögum eftir að Blücher komst þangað. Þar sem Burgtor var veikasta af borgarhliðunum þremur í Lübeck, afréðu Frakkar að ráðast á borgina þar. Prússar vörðust þar af miklu harðfylgi, en voru langtum færri en Frakkar. Blücker skipaði fyrir að hindra inngöngu Frakka með öllum ráðum. Það tókst þó ekki. Eftir fjögurra tíma bardaga við Burgtor kom skipun um að hörfa. Fyrstu Frakkarnir voru þá að komast inn fyrir og opnuðu hliðið fyrir samherja sína fyrir utan. Þá upphófust miklir götubardagar, en í þeim tókst Prússum að hrinda árás Frakka nokkrum sinnum. En að lokum höfðu Frakkar betur og fóru rænandi og ruplandi um borgina. Mörgum Prússum tókst að flýja með Blücher herforingja í gegnum hið vel varða Holstentor. Lübeck var á valdi Frakka.

### Síðustu aldir
Burgtor var upphaflega aðeins með eitt gat. Nokkrum árum eftir að Frakkar yfirgáfu borgina á ný, var farið að velta fyrir sér þeirri hugmynd að rífa hliðið til að skapa byggingasvæði. Hliðið var einnig hindrun fyrir síaukna umferð. Slíkum hugmyndum var hins vegar hafnað á þeirri forsendu að verið væri að rífa niður sögulega byggingu. Af sömu ástæðu fékk Holstentor, aðalhlið borgarinnar, einnig að standa. Mylluhliðið í suðri var hins vegar rifið og er horfið. 1850 var ákveðið að rífa borgarmúrana sitthvoru megin við Burgtor og búa til annað gat fyrir umferðina, þannig að hægt var að fara í gegnum hliðið í báðar áttir samtímis. 1875 var enn einu gati bætt við fyrir gangandi umferð. 1920 var svo fjórða gatinu bætt við. Burgtor er því með fjögur port núna. 1912 var innréttuð lítil íbúð í hliðinu. Þar fékk rithöfundurinn Ida Boy-Ed að búa til æviloka. Í dag er aðstaða fyrir myndlistarmenn i hliðinu.

## Heimildir
*
Stjörnu-Odda draumur

**Stjörnu-Odda draumur** er Íslendingaþáttur  þáttur sem segir frá draumsýn Odds Helgasonar, íslensks vistmans og stjörnufræðings á tólftu öld. Hún hefur verið talin „bókmenntaleg meistaraverk og einstök meðal sagnanna“ vegna þess að í sögunni er draumurinn er eins og saga í draumi. Sagan segir frá því að Oddi dreymir að gestur komi heim til hans og hann byrjar að segja goðsagnakennda sögu sem gerist í Gautlandi; í draumnum kemur Oddi inn í þessa sögu og verður ein af persónum hennar:

 En þegar þessi maður, Dagfinnur, var nefndur í sögunni þá er frá því að segja er mjög er undarlegt að þá brá því við í drauminum Odda að hann Oddi sjálfur þóttist vera þessi maður, Dagfinnur, en gesturinn sá er söguna sagði er nú úr sögunni og drauminum en þá þóttist hann sjálfur sjá og vita allt það er héðan af er í drauminum. En nú síðan er drauminn svo að segja sem honum þótti sjálfum fyrir sig bera, Odda, þá þóttist hann vera Dagfinnur og ráðast í ferðina með konunginum Geirviði. Stjörnu – Odda draumur  Sagan er varðveitt í handritinu AM 555h 4to, sem Árni Magnússon afritaði árið 1686 úr handritinu Vatnshyrnu sem var frá síðari hluta fjórtándu aldar. Vatnshyrna var skinnhandrit sem varð eldi að bráð í brunanum í Kaupmannahöfn árið 1728.

### Útgáfur
* 
* Modern Icelandic Edition 

## Tilvísanir
Ráðhúsið í Lübeck

**Ráðhúsið í Lübeck** (eða **Ráðhúsið í Lýbiku**) er meðal stærstu og merkustu gotneskra ráðhúsbygginga í Þýskalandi. Það stendur í miðborginni nálægt Maríukirkjunni. Vinkill byggingarinnar myndar aðalmarkaðstorgið. Húsið er á heimsminjaskrá UNESCO, ásamt stórum hluta miðborgarinnar.

## Saga ráðhússins
Þegar Lübeck varð að fríborg í þýska ríkinu 1226, var ákveðið að reisa nýtt ráðhús, sæmandi fyrir borgina. Elsti hlutinn var í byggingu út öldina og var vígður 1308. Það er suðurálman, sem er gerð úr brenndum svörtum tígulsteinum. Við uppgang borgarinnar á tímum Hansasambandsins var næstu álmu bætt við. Það var byggingin með tígulsteinaveggnum, götunum og turnunum og var vígt 1435. Síðla á 16. öld var svo hvíta húsinu með súlnagöngunum bætt við. Ráðhúsið var þá þegar orðið eitt það stærsta í Evrópu. Feneysku tröppurnar á austurhlið ráðhússins voru smíðaðar 1594. Þær eyðilögðust að mestu í loftárásum 1942 og eru ekki lengur í notkun í dag. Ráðhús þetta er enn í notkun sem ráðhús Lübeck.
United Airlines

**United Airlines** (oftast kallað **United**) er bandarískt flugfélag með höfuðstöðvar í Willis Tower í Chicago, Illinois, Bandaríkjunum. United rekur stórt leiðarkerfi í farþegaflugi bæði á innanlandsmarkaði í Bandaríkjunum og í alþjóðaflugi. Leiðarkerfi þess nær til allra helstu borga í Bandaríkjunum og í sex heimsálfum. Ef farið er eftir flotastærð og leiðum sem er flogið er United þriðja stærsta flugfélag heims eftir sameiningu við flugfélagið Continental Airlines árið 2010.  Flugfélagið er með alls 872 flugvélar í rekstri og 342 áfangastaði.

## Floti
Floti United samanstendur af Boeing 737, 757, 767, 777 og 787 en flugfélagið rekur einnig Airbus A319 og A320.

United hafði áður rekið flugvélar af gerðinni Boeing 727 og 747, Douglas DC-8 og McDonnell Douglas DC-10.

## Heimildir
Cathay Pacific

**Cathay Pacific** (kínverska: 國泰航空公司) er flugfélag sem hefur höfuðstöðvar sínar í Hong Kong og sinnir einkum flugi þaðan og frá Bangkok og Taipei til áfangastaða í 36 löndum.

Flugfélagið var stofnað í Shanghai 24. september 1946 af Bandaríkjamanninum Roy C. Farrell og Ástralanum Sydney H. de Kantzow, sem báðir voru fyrrverandi herflugmenn. Nafnið Cathay Pacific er þannig til komið að Cathay er fornt heiti á Kína og draumur stofnendanna var vélar félagsins ættu eftir að fljúga yfir Kyrrahaf. Óhætt er að segja að sá draumur hafi ræst en það varð þó ekki fyrr en um 1980. Fram að því var eingöngu flogið innan Asíu.

Árið 1998 flaug ein flugvéla félagsins fyrsta beina farþegaflugið yfir Norðurpólinn, milli New York og Hong Kong. Hún varð um leið fyrsta vélin til að lenda á nýja alþjóðaflugvellinum í Hong Kong.

Í þotum Cathay Pacific er farþegum á fyrsta farrými boðið upp á sæti sem hægt er að breyta í rúm í fullri stærð og má heita að hver farþegi hafi sinn einkaklefa.
Paul Signac

**Paul Signac** (11. nóvember 1863 – 15. ágúst 1935) var franskar listmálari sem telst til ný-impressjónistana. Hann starfaði mikið á sömu línu og George Seurat, og unnu þeir báðir við að þróa punktastefnuna (fr. *Pointillisme*). 

## Tenglar
* ''Paul Signac''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2001
David Berman

**David Berman** er bandarískur leikari, þekktastur fyrir að leika aðstoðar réttarlækninn **David Philipps** í  sjónvarpsseríunni. 

## Ferill
Berman hefur verið gestaleikari í þáttum á borð við Heroes, *Profiler* og *Vanished*. 

Ásamt því að koma fram í þættinum þá er Berman einnig meðlimur framleiðsluhliðarinnar, en hann er yfirmaður heimildardeildarinnar fyrir CSI: Crime Scene Investigation, þar sem hann heldur utan um gagnagrunn sem inniheldur yfir 300 nöfn fólks sem vinna í eða við lögreglustörf.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Heimildir
* 
* 
* http://www.cbs.com/primetime/csi/bio/david_berman/bio.php 

## Tenglar
* http://www.cbs.com/primetime/csi/bio/david_berman/bio.php
Lauren Lee Smith

**Lauren Lee Smith** (fædd 19. júní 1980) er kanadísk leikkona. 

## Einkalíf
Smith er fædd í Vancouver í Bresku Kólumbíu í Kanada. Lauren ferðaðist mikið um heiminn með fjölskyldu sinni. Þegar hún var 14 ára, þá flutti fjölskyldan til Los Angeles í Kaliforníu. Þar byrjaði hún fyrirsætu feril sinn.

Smith giftist ljósmyndaranum Erik Steingroever þann 4. apríl, 2009.

## Ferill
Þegar hún var 19 ára, þá var hún ráðin í endurgerðina af myndinni *Get Carter*. Smith kom einnig fram í myndum á borð við  *Christy: Return to Cutter Gap*, *Christy: A Change of Seasons* og *Christy: A New Beginning* og lék í þættinum *Mutant X*, þar sem hún lék Emma deLauro. Einnig hefur hún verið gestaleikari í nokkrum þættum af *The Dead Zone*, *The Twilight Zone*, og *Blade: The Series*. Smith hafði einnig aukahlutverk í sjónvarpsseríunni *The L Word*. Árið 2005, þá vann Smith að myndinni *Lie with Me*.

Árið 2006 þá var hún með aukahlutverk í kanadíska drama seríunni *Intelligence*. Í byrjun 2007, þá lék hún í míni-seríunni *Dragon Boys*.

Árið 2008, þá lék Lauren í kvikmyndinni *Pathology*, og átti endurtekið aukahlutverk í **'. Lék hún **Riley Adams''', „gáfuð,daðurgjörn og hnyttin mótmælandi sem fór í lögregluna sem uppreisn geng dómharða föður sínum sem var geðlæknir“ en var látin hætta í lok níundu þáttaraðar.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Verðlaun og tilnefningar
### Gemini verðlaunin
*2002: Tilnefnd sem besta aukaleikkona í dramaseríu fyrir Mutant X

### Leo verðlaunin
*2009: Verðlaun sem besta aukaleikkona fyrir Helen
*2008: Tilnefnd sem besta aukaleikkona fyrir Normal

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
*
Bílastæði

**Bílastæði** er staður þar sem maður má leggja bílum. Yfirleitt vísar orðið til nokkurs svæðis með varanlegt yfirborð. Í flestum löndum þar sem bílar eru víðnotaðir til flutninga eru bílastæði stödd í hverri borg og þéttbýla. Oft finnast bílastæði við til dæmis verslunarmiðstöðvar, leikvangi, skriftstofur og stórar kirkjur. Þar má finna bílastæði sem eru mjög stór að flatarmáli.

## Hönnun

Oftast eru bílastæði í borgum lögð malbiki eða steinsteypu, og mörg eru lögð möl. Nú á dögum má líka finna bílastæði lögð gegndræpum efnum hönnuð til að hjálpa með því að minnka affallsvatn.

Bílastæði mega verið lítil með nokkrum bílaplássum, eða mjög stór með nokkrum þúsundum bílaplássum. Lítil bílastæði eru oftast stödd við fyrirtækja- eða íbúðabyggingar. Stór bílastæði mega verið notuð af viðskiptavinum stærri fyrirtækja eða stofnana, eins og skóla, kirkja, skrifstofa, sjúkrahúsa, safna, ferðamannastaða, eða af þeim sem búa í stórum íbúðabyggingum. Sum slíka fyrirtækja geta notað nokkur bílastæði ef þörf krefur. Þessi bílastæði eru áætluð til notkunar þeirra sem vinna eða búa í byggingu og eru ekki oft aðgengileg af almenningnum. Þess vegna er aðgangur að flestum þessara bílastæða ókeypis. Í bílastæðum tengdum við sérstakar byggingar eru nokkur bílapláss frátekin mikilvægum einstaklingum sem vinna í byggingunni.

Í þéttbýlum þarf maður yfirleitt að borga til þess að fá aðgang að bílastæðum af því þar eru ekki ekki mörg bílapláss. Í þeim bílastæðum sem eru ekki aðgengileg ókeypis eru til bílastæðahlið til að staðfesta greiðslu. Á sumum stöðum eru bílastæði sem starfa sem sjálfstæð fyrirtæki, það er að segja að þau græða peninga með því að rukka einstaklingi fyrir leyfi til að ligga bílum þeirra. Þessi bílastæði eru oft sjálfstandandi byggingar og ekki tengd öðrum byggingum.

Oft geta þau bílastæði í þéttbýlum verið margra hæða. Í margra hæða bílastæði eru skábrautir sem gera bílstjórum kleift að keyra bíl þeirra milli hæðanna. Maður þarf að borga til þess að fá aðgang að flestum margra hæða bílastæðum.

Á gólfum bílastæða eru línur sem útskýra bílapláss og benda á áttinni sem maður þarf að keyra í svo að það sé ekki umferðaröngþveiti. Bílaplássin eru oft fjölskyldubílastór og eru ekki áætluð fyrir vörubíla eða bíla með tengivögnum. Stundum eru líka sérstök pláss fyrir reið- og mótorhjól.

Til öryggis er það líka oft mjög lágt hraðatakmark til að varða fótgangandi menn.

## Tillitssemi við umhverfið

### Vatnsmengun

Bílastæði eru gjarnan uppruni vatnsmengunar vegna stórra vatnsheldra yfirborða þeirra. Svo að segja næstum allt vatnið sem rennur af bílastæðum er affallsvatn. Til þess að hindra flóð og hættulegar akstursaðstæður eru bílastæði byggð til að leiðbeina og safna affallsvatn. Bílastæði eru meðal annars höfuðuppspretta affallsvatns í þéttbýlum.

Ökutæki eru stórar uppsprettur mengunarvalda, þeir helstu eru bensín, hreyfilolía og þungamálmar.
Veggur

**Veggur** er oftast sterkbyggt mannvirki sem afmarkar og verndar ákveðið svæði. Veggir bera formgerð byggingar, aðskilja bygginguna í einstök herbergi eða afmarka eða verndar víðáttu á bersvæði. Oft eru gluggar á veggjum sem standa við úthlið byggingar og dyr á þeim veggjum sem standa innandyra svo hægt sé að fara úr einu herbergi í annað. Dyr eru líka á ytri veggjum svo að maður geti farið inn í og út úr byggingu.

Nú á dögum eru veggir oftast byggðir í lögum til einangrunar. Bilin milli laga eru uppstoppuð með nokkru efni til að halda hita inni. Ytri veggir bera þyngd þaks og lofts byggingar.

Inni í innri veggum eru gjarnan huldir kaplar og pípur og á yfirborði má finna innstungur og slökkvara. Oft eru innri veggir málaðir eða þaktir með veggfóðri.

## Tengt efni
* Girðing
* Grindverk
* Múr
* Veggfóður
Travemünde

**Travemünde** er lítill strandbær sem tilheyrir Lübeck. Hann liggur fyrir norðan aðalborgina, við ósa Trave í Eystrasalt. Travemünde er einn vinsælasti og kunnasti heilsu- og baðstrandabær Þýskalands.

## Saga
Travemünde var stofnuð sem borg 1187 á tímum Hinriks ljóns (*Heinrich der Löwe*). 1226 veitt keisarinn Hinrik II borginni Lübeck ýmis réttindi gagnvart Travemünde, en 1329 eignaðist Lübeck bæinn alveg. Bærinn var víggirtur í gegnum miðaldirnar. 1802 hófst þjónusta við baðgesti í bænum, sem fljótlega varð að einum vinsælasta baðstað í þýska ríkinu. Napoleon hertók Lübeck og Travemünde 1806 og lét hann brjóta niður allar víggirðingar og múra. 1882 fékk bærinn járnbrautartengingu við Lübeck. Ári seinna var spilavítið vígt, en það er með elstu spilavítum Þýskalands. Í dag búa tæp 14 þús manns í bænum, en hundruðir þúsunda gestir sækja hann árlega heim. Árlega fer fram siglingavika í bænum, en hún er talsvert minni í sniðum en Kílarvikan.

## Skjaldarmerki
Þótt Travemünde tilheyri Lübeck á bærinn sér þó sitt eigið skjaldarmerki. Það sýnir rauða borgarmúra og turn á hvítum grunni. Múrarnir tákna Travemünde. Litli skjöldurinn til vinstri er skjöldur Lübeck og skjöldurinn til hægri eru litir Slésvíkur-Holtsetalands.

## Skoðunarvert
### Vitinn
Vitinn í Travemünde er einn sá elsti í Þýskalandi. Hann var reistur 1539 á stað þar sem áður hafði staðið viti (sem Danir eyðilögðu). Vitinn er gerður úr tígulsteinum og er 31 metra hár. Hann brann 1827 þegar eldingu laust í hann og eyðilagðist þá ljósagangurinn. 1903 var vélinni umbreytt í rafmagnsvél. Vitinn var í notkun allt til 1972, en þá var nýr viti settur upp á hið nýreista hótel Maritim í 115 metra hæð. Nýi vitinn er því hæsti viti Evrópu. Gamli vitinn er friðaður og er safn í dag.

### Passat
Passat er gamalt seglskip sem var smíðað 1911 í Hamborg. Það var í stöðugum verslunarsiglingum til Suður-Ameríku, en 1925 varð það að skólaskipi. Það mun hafa siglt 39 sinnum fyrir Hornhöfða og tvisvar í kringum hnöttinn. 1959 keypti Lübeck skipið og setti það upp sem safn í Travemünde. Skipið er opið almenningi. Þar eru þrír veislusalir og 98 kojur. Vinsælt er að gifta sig um borð í skipinu. Möstrin eru 56 metra há.

### Sand World
Baðströndin í Travemünde (á ströndinni í Priwall) hefur síðustu ár verið notuð fyrir Sand World, þ.e. sýningu á tröllauknum sandfígúrum. Ýmsir sandlistamenn komu saman og mynduðu heila sandveröld, bæði fígúrur, byggingar og annað, og voru sumar myndirnar allt að 10 metra háar. Sand World hófst 2002 og hefur verið haldið árlega til 2007. Hvert ár var annað þema í gangi. Verkefnið lognaðist hins vegar út af 2007 vegna mikilla rigninga þetta sumar.

## Myndasafn

Mynd:Travemuende-Leuchtturm mit Maritim.jpg|Gamli vitinn er friðaður í dag. Nýi vitinn er ofan á Maritim-hótelinu i 115 metra hæð
Mynd:Viermastbark Passat in Travemuende-1.jpg|Þýska safnskipið Passat
Mynd:Sandworld1.jpg|Sand World
Mynd:Travemuende old town.jpg|Travemünde


## Heimildir

*
Liz Vassey

**Liz Vassey** (fædd 9. ágúst 1972 í Raleigh  í Norður-Karólínu) er bandarísk leikkona, best þekkt fyrir hlutverk sitt sem Kapteinn Liberty í sjónvarpsseríunni *The Tick* frá árinu 2001 og sem **Wendy Simms** í  .

## Ferill
Byrjaði að leika níu ára gömul sem Óliver (í samnefndu leikriti) og hefur síðan þá unnið mikið á sviði. Hefur hún komið fram í meira en 50 leikritum bæði á landsvísum og í leikhúsum kringum Tampa Bay-svæðið, þaðan sem hún er fædd og uppalin. 

Vassey var boðið að taka leiklistarnámskeið við Suður-Flórídaháskóla, þá aðeins þrettán ára gömul. Hélt hún áfram námi sínu og vann hún með leiklistarkennara frá HB Studios í tvö ár og tók námskeið við skóla á borð við Manhattan Class Company, Suður-Kaliforníuháskóla og Howard Fine Studios. 

Vassey lék Emily Ann Sago í sápuóperunni *All My Children*  frá 1988-1991. Var hún tilnefnd til Daytime Emmy-verðlauna fyrir leik sinn. Frá 2004 til 2005, þá var hún með aukahlutverk í *[[Tru Calling]]*  sem Dr. Carrie Allen. 

Frá árinu 2005, þá hefur Vassey verið með aukahlutverk sem Wendy Simms í ** og frá seríu 10 þá var hún hækkuð upp í aðalleikara á meðal leikaraliðsins, en yfirgaf þáttinn árið 2010.

## Einkalíf
Vassey er fædd í Norður-Karólínu og uppalin í Tampa í Flórída. 

Hefur verið gift frá árinu 2004 og býr í Los Angeles ásamt eigimanni sínu og gæludýrum þeirra. Hún rekur fyrirtæki að nafni Neurosis to a T(ee), ásamt leikonunni Kristin Bauer, fatahönnunar fyrirtæki sem hannar og selur slagorða boli fyrir konur. Slagorðin gera grín að áhyggjum kvenna og hugsýki (neurosis), sem oft er tengt samböndum..

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Verðlaun og tilnefningar
* 1990: Tilnefnd sem besta unga leikkona í dramaseríu fyrir *All My Children* 

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* Photos from CSI Astro Quest
Annise Parker

**Annise Danette Parker** (f. 17. maí 1956) er bandarískur stjórnmálamaður og fyrsti samkynhneigði borgarstjóri í Houston í Texasfylki. Parker hlaut 53 prósent atkvæða. Houston var stærsta borg Bandaríkjanna sem hafði kosið samkynhneigðan einstakling í stól borgarstjóra þar til Lori Lightfoot var kjörin borgarstjóri Chicago árið 2019.

## Tenglar

* Heimasíða 
* Office of the City Controller for Houston official website
Sement

**Sement** er bindiefni sem harðnar og þornar af sjálfu sér og límir önnur efni saman. Orðið „sement“ er dregið af latneska hugtakinu o*pus caementicium*, sem var notað til að lýsa byggingarefni sem líktist steinsteypu og var gert úr möluðu grjóti, með brenndan kalkstein sem bindiefni. Til eru tegundir af sementi sem geta harðnað neðansjávar.

Orðið „sement“ á aðeins við um þurra duftið sem notað er sem bindiefni. Steinsteypa verður til þegar sementi er blandað við vatn, sérstaklega ef öðrum fylliefnum er líka bætt við.
Formgerð

**Formgerð** er það sem eitthvað samanstendur af. Hún er stundum óáþreifanlegt hugtak og getur átt við það sem kerfi eða efnislegur hlutur samanstendur af. Formgerð er samsetning eða safn af tengdum hlutum. Hún getur verið stigveldi eða ekki.

Formgerð er mjög mikilvægt hugtak í vísinda, heimspeki og list og er undirstöður þessara fræðigreina. Nokkur dæmi um formgerð er samsetning snjóflygsum eða greining um segulsvið.

## Tengt efni
* Formgerðarstefna
Þak

**Þak** er sá hluti byggingar sem lokar henni að ofan. Í flestum löndum eru þök hönnuð til að vernda íbúa eða innbú byggingar gegn úrkomu en líka gegn kulda og vindum og sums staðar einnig gegn hita. Aðrar þakategundir eins og þær sem þekja gróðurhús geta verndað gegn rigningu, vindum og kulda en hleypa inn ljósi.

Þök eru reist úr ólíkum efnum eftir þörfum tiltekinna byggingar og þeirra sem nota hana. Þau geta til dæmis verið úr gleri, málmi, steinsteypu eða klædd með brenndum leirhellum. Þök geta þó líka verið úr forgengilegri efnum eins og til dæmis laufblöðum og stráum. Útlit þaksins veltur á þörfum og smekk; þök eru annaðtveggja með halla eða flöt en geta líka verið reist á mörgum pöllum, hvelfd eða eins og upptyppingar. Halli þaks er oftast hugsaður til að veita úrkomu frá húsinu og koma í veg fyrir leka en þök geta einnig verið teiknuð þannig vegna stíls. Nokkrar þaktegundir eins og stráþök þarfnast hallans til þess að geta hrint frá sér vatni, því annars myndu þau leka. Mikilvægt er að þök séu varanleg, af því það getur verið erfitt að laga og endurnýja þau.

## Tengt efni

* Hvolfþak
* Stráþak
* Þakefni
Shah Jahan

**Shahab-ud-din Muhammad Shah Jahan 1.** (fullur titill: *Al-Sultan al-'Azam wal Khaqan al-Mukarram, Abu'l-Muzaffar Shihab ud-din Muhammad, Sahib-i-Qiran-i-Sani, Shah Jahan I Padshah Ghazi Zillu'llah [Firdaus-Ashiyani]*; úrdú: شاه ‌جہاں, persneska: شاه جهان; f. 26. janúar 1592, d. 9. maí 1666) var keisari Mógúlveldisins á Indlandsskaga frá 1628 til 1658. Nafnið *Shah Jahan* merkir „konungur heimsins“ á persnesku. 

Hann reyndi að stækka veldi sitt og háði stríð gegn soldánsdæmunum á Dekkanhásléttunni og þegar hann lést náði Mógúlveldið yfir 9/10 hluta Indlandsskagans, en 1653 náðu Persar Kandahar á sitt vald. 1658 veiktist hann og sonur hans Aurangzeb hélt honum föngnum í kastala í Agra þar til hann lést.

Valdatíð hans var gullöld byggingarlistar Mógúlveldisins. Meðal bygginga sem hann lét reisa eru Taj Mahal og Perlumoskan í Agra. Páfuglshásætið er frá valdatíð hans og hann stofnaði einnig borgina Shahjahanabad sem nú er kölluð Gamla Delí.
Fjörudoppa

**Fjörudoppa** (fræðiheiti: *Littorina littorea*) er sæsnigill af Fjörudoppuætt. 

## Útbreiðsla
Fjörudoppa er algeng við strendur Norður-Atlantshafs og útbreidd í Evrópu, frá Hvítahafi í norðri til suðurstrandar Portúgals. Hennar hefur jafnvel verið getið á Svalbarða, en þó hefur ekki fengist staðfest að hún lifi svo norðarlega nú á dögum. Hún er algeng við flestar breskar og danskar strendur og nær inn í Eystrasalt að Borgundarhólmi. Sunnar er hún algeng við Bretagneskaga og suður til Oléron-eyju en syðstu mörk hennar virðast vera við Algarve í Portúgal. 

Í Vestur-Atlantshafi er fjörudoppan dreifð allt frá Belle-eyju við Nýfundnaland til Virginíufylks í suðri. Strönd Connecticut virðist vera syðsta hentuga búsvæði hennar, en þó kemur fyrir að straumar flytji lirfur lengra til suðurs, allt að New Jersey og Delmarvaskaga þar sem dýrið hefur stundum sest að. Syðst hefur tegundin náð í Norður-Ameríku til Wachapreague í Virginíuríki. 

Fjörudoppan lifir einkum á föstum og stöðugum botni í flestum fjörugerðum nema helst mjög opinni klettaströnd. Venjulega heldur fjörudoppan sig á steinum eða klettum milli há- og lágflæðimarka innan um þörunga. Einnig lifir hún á leirbotni og í einstaka tilvikum á sandbotni þar sem er traust festa. Fjörudoppan lifir allt niður á 60 metra dýpi við norðurströnd Bretlands og í Skagerrak. 

## Skelin (kuðungurinn)

Fjörudoppan verður fullorðin yfirleitt á milli 16 til 38 mm á hæð og 10 til 12 mm á breidd, allt eftir lífsskilyrðum á hverjum stað. Hafa þó fundist 52 mm á hæð. Kuðungurinn er traustur, ýmist grár eða grábrúnn og oft með dökkum þverröndum. Munninn skástæður, nær hann því sléttskaraður upp á næsta vinding, hvítur á lit en útröndin oft með brúnum flekkjum. Vindingar 6-7, grunnvindingurinn sínu stærstur, miðlungs kúptir, saumurinn grunnur. Með lágri keilulaga hyrnu og yddum hvirfli.

## Almennt
Fjörudoppan þolir allháan hita, en þó meiri í lofti en sjó. Fjörudoppan fellur í dá við 32&nbsp;°C lofthita og 31&nbsp;°C sjávarhita. Hitadauði varð við 42&nbsp;°C lofthita og 40&nbsp;°C sjávarhita hjá eintökum úr Firth of Forth í Skotlandi. Ef hitastig fellur niður fyrir 8&nbsp;°C leggjast flest dýrin í dvala og eyða hluta af vetrinum án þess að nærast. 

Fjörudoppa finnst oft við ármynni og stundum halda dýrin inn í firði og upp í árósa þar sem seltan er aðeins um 9-10%. Hún lifir mest á kísilþörungum, þörungagróum og gróðurleifum, en einstaka sinnum á dýraleifum. Kvendýrið gýtur um það bil 500 sviflægum eggjum er klekjast út á 5-6 dögum. Lirfan er einnig sviflæg og er sviftíminn oftast 4-5 vikur. Dýrið virðist geta náð allt að 20 ára aldri. Fjörudoppa er sumstaðar talið mikið góðgæti, rétt eins og beitukóngur eða ígulker.

## Heimildir
*
Rafeindapappír

**Rafeindapappír** (líka **rafpappír** eða **rafrænn pappír**) er ákveðin gerð af tölvuskjá sem birtir mynd eða texta með því að líkja eftir bleki á venjulegum pappír. Ólíkt flatskjám sem eru upplýstir og nota bakljós til að lýsa upp díla, endurkastar rafeindapappír ljósi eins og venjulegur pappír og getur haldið texta og myndum stöðugt á skjánum án þess að eyða rafmagni. Rafmagn þarf til að skipta um mynd á skjánum.

Til eru nokkrar ólíkar gerðir af rafeindapappír, sumar eru úr plasti og eru því sveigjanlegar. Talið er þægilegra að lesa af rafeindapappír en af venjulegum skjá, vegna þess að myndin er stöðug, en á tölvuskjá endurnýjast myndin með ákveðinni tíðni. Einnig er hægt að skoða rafeindapappír frá fleiri sjónarhornum en er hægt á venjulegum skjá, af því að notað er umhverfisljós í staðinn fyrir bakljós. Einnig er hægt að lesa af rafeindapappír í beinu sólarljósi án þess að myndin dofni. Rafeindapappír er léttur og meðfærilegur og getur sýnt myndir í litum. Frá og með 2008 er skerpa rafeindapappírs svipuð því sem er í prentuðum bókum og dagblöðum, en ný tækni er betri. Nú keppast framleiðendur við að finna upp rafeindapappír sem getur sýnt myndir í öllum litum.

Rafeindapappír má nota í margvíslegum tilgangi, til dæmis í verðmiða og skilti í verslunum, tímaáætlanir á biðstöðvum, auglýsingaskilti, farsíma og lestölvu. Rafeindapappír er ólíkur stafrænum pappír, sem er „skjár“ sem hægt er að skrifa á með stafrænum penna og búa til stafræn skjöl.

## Heimildir
Bandidas

***Bandidas*** er gaman-vestri frá árinu 2006 með Penélope Cruz og Sölmu Hayek í aðalhlutverkum. Hún segir sögu tveggja mjög ólíkra kvenna um aldarmótin 1900 í Mexíkó sem gerast bankaræningjar til þess að berjast við miskunnarlausan bankamann sem er að eyðileggja litla bæinn þeirra. Þetta er fyrsta myndin sem Penélope og Salma léku saman í. Myndin var tekin upp í Frakklandi, Bandaríkjunum og Mexíkó. Þrátt fyrir dræmar viðtökur fékk hún athygli út á aðalleikkonurnar.

## Söguþráður
Myndin segir sögu Maríu Álvarez og Söru Sandoval. María er fátæk sveitastelpa og er ástríkur faðir hennar neyddur af landinu sínu af vonda bandaríska baróninum, Tyler Jackson. Sara er auðug dóttir hrokafulls eignaeiganda (á meðal annars bankann) og hefur nýlega snúið aftur frá Evrópu þar sem hún gekk í skóla. Í einu vetfangi, hafa feður Maríu og Söru orðið fyrir árás barónsins (faðir Söru er myrtur, faðir Maríu er skotinn en lifir af) sem gefur honum mikið vald á svæðinu. Til þess að hefna sín, gerast María og Sara bankaræningjar, stela og skila aftur til fátæku Mexíkananna sem hafa misst landskikana sína.

Í fyrstu tala þær mikið og fara auðveldlega að rífast yfir litlum hlutum, en undir leiðsögn fræga banaræningjans Bill Buck, læra þær að treysta hvor annarri. María reynist vera frábær skytta á meðan Sara getur varla haldið á byssu, sýnir hún frábæra kunnáttu í að kasta hnífum!

Reiður eftir að *Stigakonurnar* (e. Bandidas) hafa rænt nokkra af bönkunum ræður Jackson glæpasérfræðinginn Quentin Cooke, frá New York. Það líður ekki á löngu þar til Sara og María frétta af honum og þær ræna Cook fljótlega og sannfæra hann um að hjálpa þeim. Hann hefur komist að því að faðir Söru var myrtur og gerir sér grein fyrir því að vinnuveitandinn hans er glæpamaðurinn.

Núna eru þrír ræningjar, og spilar hver hlutverk sitt stærra og áhrifameira en áður. Þegar fram líða stundir fara stúlkurnar að keppa um hylli Quentins en þá segir hann þeim að hann sé trúlofaður. Jackson ætlar sér að gera þá peninga sem þær hafa stolið verðlausa, með því að færa gullið sem táknar peningana með lest að bandarískum landamærum. Á miðri leið ákveður hann að stela gullinu og svíkja mexíkósku ríkisstjórnina. *Stigakonunum* tekst að finna hann en þegar þær fá tækifærið til að drepa hann, geta þær það ekki, þeim finnst að það geri þær ekkert betri en hann. Jackson tekst að draga upp byssuna og nær næstum því að skjóta Maríu en Sara skýtur fyrst. Í lokin endar Quentin með unnustunni sinni og María og Sara halda inn í sólsetrið, með augastað á Evrópu og hvernig bankarnir þar eru, samkvæmt Söru, **stærri**

## Leikaralið

* Penélope Cruz ... *María Álvarez*
* Salma Hayek ... *Sara Sandoval*
* Steve Zahn ... *Quentin Cooke*
* Dwight Yoakam ... *Tyler Jackson*
* José María Negri ... *Padre Pablo*
* Audra Blaser ... *Clarissa Ashe*
* Sam Shepard ... *Bill Buck*
* Ismael 'East' Carlo ... *Don Diego Sandoval*

## Heimildir
Söluskattur

**Söluskattur** er tegund neysluskatts sem er bætt við vörur og þjónustur og rukkaður á sölustað.

## Söluskattur á milli landa
### Söluskattur á Íslandi

Söluskattur var innheimtur á Íslandi frá árinu 1945 til 1990 (fyrir utan árin 1946 og 1947), en árið 1990 var byrjað að innheimta virðisaukaskatt í stað söluskatts.

## Heimildir


## Tengt efni
* Neysluskattur
* Virðisaukaskattur

## Tenglar
*
Bréfamálið

**Bréfamálið** var mál sem kom upp í Latínuskólanum í Reykjavík árið 1883. Það kom til vegna þess  að Benedikt Gröndal skáldi var vikið úr kennarastöðu vegna óreglu. Það vatt síðar upp á sig þegar rektor, sem þá var Jón Þorkelsson, gaf í skyn að hann ætti heilan bunka af skammarbréfum eftir nemendur. 

## Heimildir
* ''Bréfamálið í Latínuskólanum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1949
Jólakveðjur Ríkisútvarpsins

**Jólakveðjur Ríkisútvarpsins** eru kveðjur, oftast frá ættingjum og vinum, sem lesnar eru í Ríkisútvarpinu (Rás 1) á Þorláksmessu. Kveðjurnar eru flokkaðar áður en þær eru lesnar. Hér áður fyrr voru almennar kveðjur lesnar fyrst, síðan kveðjur í sýslur, þá í kaupstaði í sýslunum og endað var á Reykjavík.  Nú eru fyrst lesnar almennar kveðjur og óstaðbundnar, en síðan eftir klukkan sex kveðjur í sýslur landsins og almennar kveðjur og óstaðbundnar. Meiri hluti af Þorláksmessu á Rás 1 fer í lestur jólakveðja og í hugum margra eru jólakveðjurnar ómissandi þáttur í jólaundirbúningnum. 

## Nokkur dæmi um jólakveðjur
* Sendum ættingjum, vinum og kunningjum innilegustu óskir um gleðileg jól og farsæld á komandi ári. Með þökk fyrir ánægjulegar stundir frá árinu sem er að líða. Jón Jónsson og Jóna Jónsdóttir, Hrísey.
* Kæru viðskiptavinir, óskum öllum gleðilegra jóla og gæfu á komandi ári. Þökkum viðskiptin á árinu sem er að líða. Kaffihúsið Korgur, Reykjavík.

## Tilvísanir
Jonas Brothers

**Jonas Brothers** er bandarísk hljómsveit sem var stofnuð árið 2005. Hún samanstendur af þremur bræðrum: Joe Jonas, Kevin Jonas og Nick Jonas. 

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *It's About Time* (2006)
* *Jonas Brothers* (2007)
* *A Little Bit Longer* (2008)
* *Lines, Vines and Trying Times* (2009)
* *Happiness Begins* (2019)
* *The Album* (2023)
* *Greetings from Your Hometown* (2025)

## Tenglar
* 
*
Englar Charlies (kvikmynd)

***Englar Charlies*** (enska: ***Charlie's Angels***) er bandarísk gaman-hasarmynd sem var leikstýrt af McG. Kvikmyndin er byggð á samnefndum sjónvarpsþáttum frá 8. áratugnum. Cameron Diaz, Drew Barrymore og Lucy Liu leika  þrjár konur sem vinna á einkaspæjarastofu.

Kvikmyndin er lauslega byggð á sjónvarpsþáttunum. John Forsythe úr upphaflegu seríunum sneri aftur sem rödd Charlies. Framhald myndarinnar kom út árið 2003 og heitir *[[Englar Charlies gefa í botn]]*.
## Tenglar
Herjólfsfjörður

**Herjólfsjörður** er fjörður í Vestribyggð á Grænlandi. Hann heitir eftir sonarsyni Herjólfs, sem kom til Íslands með Ingólfi Arnarsyni en Herjólfur (eldri) var frændi Ingólfs.
Kyle Martino

**Kyle Martino** (fæddur 19. febrúar 1981 í Atlanta í Bandaríkjunum) er bandarískur ganaískur knattspyrnumaður sem lék með Los Angeles Galaxy og Columbus Crew. Hann lagði knattspyrnuskóna á hilluna í kjölfar meiðsla árið 2ö008.
Steinunn gamla

**Steinunn gamla** (*Steinuður* í Sturlubók) var landnámskona á Suðurnesjum, frændkona Ingólfs Arnarsonar. Hún fór til Íslands og var fyrsta veturinn hjá Ingólfi frænda sínum en síðan gaf hann henni allt Rosmhvalanes utan við Hvassahraun. Virðist því sem heitið Rosmhvalanes hafi fyrrum náð yfir Vatnsleysuströnd einnig. Steinunn vildi þó fremur kalla þetta kaup og gaf Ingólfi í staðinn flekkótta heklu (ermalausa kápu), fannst það tryggara. Hún gaf svo Eyvindi frænda sínum og fóstra hluta af landnámi sínu, frá Vogastapa að Hvassahrauni.

Steinunn hafði verið gift Herlaugi Kveldúlfssyni, sem sagður er hafa verið bróðir Skallagríms, en hefur líklega verið orðin ekkja þegar hún fór til Íslands. Synir hennar hétu Njáll og Arnór.
Monzón

**Monzón** er borg í Aragón á Spáni og í Huesca-héraði. Íbúar borgarinnar voru um 17.000 árið 2014.
RFID

**RFID** (stendur fyrir *radio-frequency identification* á ensku) eða rafaldskenni merki eru auðkennimerki sem senda frá sér útvarpsbylgjur. Merkin samanstanda af rafrás sem geymir og vinnur úr upplýsingum og loftneti til að senda og taka á móti upplýsingum. RFID merki eru mikið notuð í smásölu og við birgðahald og hefur verslunarkeðjan Wal-Mart m.a. nýtt sér þessa tækni. 

Unnið er að því að þróa og innleiða RFID merkingar í fiskvinnslu á Íslandi svo hægt sé að rekja feril fisks frá veiðum til kaupanda.

## Tilvísanir
Örmerki

**Örmerki** er örflaga sem notuð er til að merkja búfé, húsdýr eða villt dýr til aðgreiningar frá öðrum dýrum af sömu tegund. Þau eru með stöðluðu númeri; oftast samansett af tölustöfum eingöngu eða tölustöfum og bókstöfum. Örmerki eru sett undir húð dýra og eru lesanleg með sérstökum örmerkjalesurum.

Örmerki byggja oft á  RFID þ.e. merki sem senda út útvarpsbylgjur..

## Heimild
* Hrossamerkingar örmerki
Konferensráð

**Konferensráð** var dönsk tignarnafnbót sem notuð var frá lokum 17. aldar fram undir 1900. Upprunalega var þetta titill sem sérstakir ráðgjafar konungs í tilteknum málum báru en seinna var þetta almenn heiðursnafnbót af 2. flokki slíkra nafnbóta. Segja má að nafnbótin hafi verið ígildi lágrar aðalstignar en hún gekk þó ekki í arf.

Jón Eiríksson fékk konferensráðsnafnbót 1781 vegna starfa sinna í Rentukammerinu og hafði áður verið etatsráð. Eins var um Magnús Stephensen, hann var fyrst etatsráð en síðan konferensráð.

## Tengt efni
* Einveldi
* Etatsráð
* Geheimeráð
* Jústitsráð
* Kansellíráð
* Ríkisráð
IV (breiðskífa)

**IV** er fjórða breiðskífa Hjálma. Hún var tekin upp að hluta á Jamaíka.

## Lagalisti
# „Í draumi“ - 3:53
# „Lítill fugl“ - 4:29
# „Manstu“ - 3:50
# „Það sýnir sig“ - 3:36
# „Lýsi ljós“ - 5:57
# „Heyrist hverjum“ - 4:10
# „Hvert sem ég fer“ - 3:50
# „Taktu þessa trommu“ - 4:13
# „Hærra ég og þú“ - 4:13
# „Þá mun vorið vaxa“ - 3:39
Kansellíráð

**Kansellíráð** var dönsk tignarnafnbót sem notuð var á einveldistímanum og fram á 19. öld. Upphaflega var þetta titill sem þeir hlutu sem sátu í Kansellíinu en seinna varð þetta almenn heiðursnafnbót embættisaðals og taldist af 6. eða 7. flokki, þ.e. fremur neðarlega í tignarstiganum.

Ýmsir íslenskir embættismenn báru kansellíráðsnafnbót á 18. og 19. öld.

## Tengt efni
* Einveldi
* Etatsráð
* Geheimeráð
* Jústitsráð
* Konferensráð
* Ríkisráð
Magnús Stephensen (f. 1797)

**Magnús Stephensen** (13. janúar 1797 – 15. apríl 1866) var íslenskur sýslumaður á 19. öld. Hann var sonur Stefáns Stephensens amtmanns á Hvítárvöllum og konu hans Ragnheiðar Magnúsdóttur.

Magnús var fyrst sýslumaður Skaftfellinga og bjó á Höfðabrekku í Mýrdal en árið 1844 fékk hann Rangárþing og bjó eftir það í Vatnsdal í Fljótshlíð. Kona hans var Margrét Þórðardóttir (7. september 1799 - 18. janúar 1866). Þau áttu tvo syni og fimm dætur sem komust upp. Sonur þeirra var Magnús Stephensen landshöfðingi.
Plötumerki

**Plötumerki** eða **eyrnamerki** er plast- eða álmerki sem er sett í eyru búfjár til að aðgreina það frá öðrum og svo hægt sé að sanna eignarrétt. Á eyrnamerkjum koma fram upplýsingar á borð við einstaklingsnúmer, búsnúmer, land og stundum fleiri upplýsingar. Sum plötumerki hafa innbyggða örflögu sem auðveldar aflestur með örmerkjalesara.
Brókarjökull

**Brókarjökull** er falljökull sem fellur úr Vatnajökli, niður í Kálfafellsdal í suðursveit. Hann er suðsuðaustur af Vatnajökli.
Emstrur

**Emstrur** er afréttarland í Rangárvallasýslu, norðvestan við Mýrdalsjökul. Gönguleiðin Laugavegur (gönguleið), milli Landmannalauga og Þórsmerkur, liggur um Emstrur og kallast vegurnn þaðan og niður í Þórsmörk Emstruleið. 

Fremri-Emstruá (Syðri-Emstruá), sem kemur úr Entujökli, skilur á milli Emstra og Almenninga. Nokkru norðar er Innri-Emstruá (Nyrðri-Emstruá) og hafa báðar oft verið miklir farartálmar en á þeim eru nú göngubrýr. Svæðið milli þeirra kallast Fremri-Emstrur en innan við Innri-Emstruá eru Innri-Emstrur og ná þær að Bláfjallakvísl en hún er óbrúuð. Þar fyrir norðan taka Laufaleitir við. Suðaustan við Emstrur er Mýrdalsjökull og norðvestan við þær fellur Markarfljót. Nokkur stök fjöll eru á Emstrum og má helst nefna Hattfell og Stóru-Súlu. Gistiskálar Ferðafélags Íslands eru í Fremri-Botnum, norðan við Fremri-Emstruá.

Áður fyrr var fé sem gekk á afréttinum á sumrum ferjað yfir Markarfljót með bát og síðan í kláfferju en árið 1978 var fljótið brúað. Afréttin er fremur gróðurlítil og hrjóstrug en þó var meiri gróður þar áður, fyrir Kötlugosið 1918, sem spillti gróðri á Emstrum.
Hrafntinnusker

**Hrafntinnusker** er 1.128 metra hátt fjall á gönguleiðinni Laugavegi. Staðurinn nefnist eftir hrafntinnu, sem finna má á víð og dreif um svæðið og var meðal annars notuð utan á Þjóðleikhúsið. Þar rekur Ferðafélag Íslands gistiskála sem nefnist Höskuldsskáli í 1050 m.y.s. Ofan við skálann er smájökull og í honum frægur íshellir. Í hellinum varð dauðaslys þann 16. ágúst 2006 þegar ís hrundi úr lofti hellisins á erlendan ferðamann.
Hvanngil

**Hvanngil** er á gönguleiðinni sem kallast Laugavegurinn og er rétt suðaustan við Álftavatn. Þar rekur Ferðafélag Íslands gistiskála.
Ketill flatnefur

**Ketill flatnefur Bjarnarson** var hersir í Noregi á 9. öld. Faðir hans var Björn buna Grímsson, sonur Veðrar-Gríms hersis úr Sogni og er sagt í Landnámabók að frá Birni sé komið nær allt stórmenni á Íslandi. Kona Björns hét Vélaug og áttu þau tvo syni auk Ketils: Hrapp og Helga.

Kona Ketils var Yngvildur Ketilsdóttir og áttu þau synina Björn austræna og Helga bjólu og dæturnar Auði djúpúðgu og Þórunni hyrnu en einnig átti Ketill dótturina Jórunni manvitsbrekku. Haraldur hárfagri sendi að sögn Ketil til Suðureyja til að vinna þær aftur af Skotum og Írum, sem höfðu náð völdum í eyjunum á ný eftir að Haraldur hvarf heim til Noregs eftir frækilega herför. Ketill setti Björn son sinn yfir ríki sitt í Noregi og fór síðan og lagði undir sig allar Suðureyjar. Hann gerðist sjálfur höfðingi yfir eyjunum en galt Haraldi konungi enga skatta. Því reiddist konungur, tók undir sig eignir Ketils í Noregi og rak Björn son hans á brott. 

Björn hélt þá til Suðureyja og síðan til Íslands, nam land á Snæfellsnesi og bjó í Bjarnarhöfn. Hann var eina barn Ketils sem ekki tók kristni. Helgi bjóla nam land á Kjalarnesi og bjó á Hofi. Þórunn hyrna giftist Helga magra Eyvindarsyni landnámsmanni í Eyjafirði og Auður hélt til Íslands eftir að Þorsteinn sonur hennar féll og faðir hennar andaðist og nam land í Dölum. Sonur Jórunnar, Ketill fíflski, hélt einnig til Íslands, nam land á Síðu og bjó í Kirkjubæ.
Hlöðuvík

**Hlöðuvík** er á norðanverðum Hornströndum og liggur á milli Fljótavíkur og Hælavíkur. Tvö hús eru við gamla bæjarstæðið að Búðum og eru þau í eigu afkomenda Hlöðuvíkurbænda. Einnig er þar náðhús fyrir ferðamenn. 

Fyrir miðjum firðinum er reisulegt fjall sem nefnist Álfsfell. Fjallið skilur að Hlöðuvík og Kjaransvík.

## Tengill
* Hlöðuvík
Auðunn skökull Bjarnarson

**Auðunn skökull Bjarnarson** var landnámsmaður í Víðidal í Vestur-Húnavatnssýslu og bjó á Auðunarstöðum. Fyrri kona hans er óþekkt en með henni átti hann dótturina Þóru mosháls, móður Úlfhildar, móður Ástu, móður Ólafs konungs helga.

Síðar kvæntist Auðunn Þórdísi Þorgrímsdóttur, ekkju Önundar tréfóts, og áttu þau soninn Ásgeir, sem bjó á Ásgeirsá í Víðidal og var giftur Jórunni dóttur Ingimundar gamla. Sonardóttir þeirra var Dalla Þorvaldsdóttir, fyrsta biskupsfrúin í Skálholti.

Björn faðir Auðuns var sonur Hunda-Steinars jarls á Englandi og Álofar dóttur Ragnars loðbrókar. Ísgerður og Eiríkur hétu og börn þeirra.
Ólöf Loftsdóttir

**Ólöf ríka Loftsdóttir** (um 1410 – 1479) var íslensk hefðarkona og stórbokki á 15. öld. Hún var af ætt Skarðverja og bjó á Skarði á Skarðsströnd.

Foreldrar Ólafar voru Loftur ríki Guttormsson og Ingibjörg Pálsdóttir kona hans. Hún ólst upp með foreldrum sínum í miklu eftirlæti. Í sumum heimildum segir að hún hafi átt tvö börn í föðurgarði og hafi annað þeirra verið Sigvaldi Gunnarsson langalíf en enginn fótur virðist vera fyrir því. Hún giftist Birni Þorleifssyni, syni Þorleifs Árnasonar sýslumanns í Vatnsfirði og konu hans Vatnsfjarðar-Kristínar Björnsdóttur. Þau bjuggu á Skarði og voru auðugustu hjón á Íslandi, áttu fjöldamargar jarðir og mikið af lausafé. Meðal annars áttu þau mikinn fjölda af eirkötlum (pottum) og öðrum búsgögnum sem þau leigðu út og höfðu af góðar tekjur.

Um 1455 héldu þau í utanför en lentu í hrakningum og við Orkneyjar réðust skoskir sjóræningjar á skipið, rændu hjónunum og fluttu þau til Skotlands en Kristján 1. Danakonungur greiddi lausnargjald fyrir þau og fóru þau síðan til Danmerkur og fengu góðar viðtökur. Björn var þá gerður að hirðstjóra yfir öllu Íslandi og falið það hlutverk að hefta verslun Englendinga á Íslandi. Þegar þau hjón komu heim hófu þau þegar að sinna þessu hlutverki, fóru um landið með sveina sína og ráku Englendinga burtu og gerðu fé þeirra upptækt. Árið 1467 sló í bardaga milli Björns og manna hans annars vegar og Englendinga hins vegar á Rifi á Snæfellsnesi, þar sem Englendingar höfðu verslun, og lauk honum þannig að Björn var drepinn ásamt nokkrum mönnum sínum en Þorleifur sonur þeirra hjóna tekinn til fanga. Sagt er að Ólöf hafi þá sagt: „Eigi skal gráta Björn bónda, heldur safna liði.“

Ólöf keypti Þorleif lausan og fór síðan með hjálp sona sinna að herja á Englendinga hvar sem hún náði til þeirra. Sagt er að hún hafi tekið fjölda Englendinga til fanga og flutt þá í böndum heim að Skarði, þar sem hún hafi látið þá vinna ýmsa þrælavinnu, einkum við grjótburð og garðhleðslu, áður en hún lét hálshöggva þá alla, 50 talsins.

Ólöf ríka dó 1479. Sagt er að hún hafi áður beðið guð um að láta eitthvað eftirminnilegt gerast við dauða sinn og þegar hún lést hafi brostið á mikið fárviðri sem nefnt var *Ólafarbylur*.

Börn þeirra Björns voru Þorleifur Björnsson hirðstjóri á Reykhólum, Árni, sem sagður er hafa fallið í orrustu með Kristjáni konungi 1., Einar Björnsson jungkæri á Skarði, sem einnig dó erlendis, og Solveig Björnsdóttir á Skarði, sem átti fyrst mörg börn með Jóni Þorlákssyni en giftist síðan Páli Jónssyni lögmanni á Skarði.

## Heimildir
Úlfljótur

**Úlfljótur** var landnámsmaður á Austurlandi og fyrsti lögsögumaður Íslendinga. Við hann eru kennd Úlfljótslög, fyrstu lög íslenska þjóðveldisins. Faðir hans er óþekktur en móðir hans var Þóra mostrastöng Hörða-Káradóttir.

Úlfljótur nam land austur í Lóni og bjó í Bæ. Hann hefur vafalaust notið virðingar þótt hann væri ekki í hópi helstu höfðingja því þegar ákveðið hafði verið að stofna allsherjarþing var hann sendur til Noregs til að kynna sér lög og reglur, því menn sáu þörf þess að ein lög giltu á öllu landinu. Hann var þar í þrjá vetur og samdi í samráði við móðurbróður sinn, Þorleif hinn spaka Hörða-Kárason, sem talinn var manna vitrastur og mestur lögspekingur í Noregi, lög sem svipaði mjög til Gulaþingslaganna norsku. Annars eru heimildir um þetta mjög óljósar en Sigurður Nordal taldi að Úlfljótur hefði komið heim með lögin um árið 921. 

Fóstbróðir Úlfljóts, Grímur geitskör eða geitskór, er sagður hafa farið um allt land að afla lögunum og hinni nýju stjórnskipan fylgis. Áður var talið að hann hefði verið að leita að heppilegum þingstað og fundið hann á Þingvöllum en nú eru orð Ara fróða yfirleitt túlkuð á annan hátt, enda hafa Kjalarnesþingmenn líklega verið búnir að ákveða hinn nýja þingstað.

Úlfljótur er talinn fyrsti lögsögumaðurinn en þegar Alþingi var formlega stofnað á Þingvöllum var Hrafn Hængsson kjörinn lögsögumaður, hvort sem Úlfljótur hefur þá verið látinn eða ekki viljað taka við embættinu. Sonur hans er sagður hafa verið Gunnar Úlfljótsson bóndi í Djúpadal í Eyjafirði, sem átti Þóru dóttur Helga magra.

## Heimildir
* 
*
Resident Evil

**Resident Evil** er tölvuleikja-, kvikmynda- og bókaröð sem skapað var af Shinji Mikami og kom út fyrst árið 1996 sem tölvuleikur á Playstation. Leikirnir eru nú með vinsælustu leikjum heims og hafa selst í nálægt 40 milljónum um allan heim.
Síðan þá hafa tugir Resident Evil leikja verið gefnir út og sagan flutt yfir á hvíta tjaldið.
Auðunar þáttur vestfirska

**Auðunar þáttur vestfirska** segir frá ferðum Auðunar vestfirska til Grænlands þar sem hann kaupir bjarndýr. Þetta dýr flytur hann alla leið til Danmerkur og gefur konungi þar, Sveini Ástríðarsyni. Áður hafði Haraldur konungur í Noregi reynt að fá björninn án árangurs.

Síðan er sagt frá för hans til Rómar þar sem hann tók taugaveiki og missti allt hár. Að lokum hélt hann til baka til Íslands og frá honum er kominn Þorsteinn Gyðuson sem kemur við Sturlunga sögu en drukknaði við Flatey.

Þátturinn hefur varðveist í þremur miðaldahandritum: Flateyjarbók, Morkinskinnu og Huldu (AM 66 fol.).

## Tenglar
* Auðunar þáttur vestfirska (texti Morkinskinnu); af Snerpu.is
Hrafn Hængsson

**Hrafn Hængsson** var lögsögumaður á Alþingi frá stofnun þess um 930 til 949. Hann er oft talinn fyrsti lögsögumaðurinn en stundum er Úlfljótur talinn fyrstur þótt hann hafi ekki verið lögsögumaður á sjálfu Alþingi, heldur líklega á Kjalarnesþingi.

Hrafn var sonur Ketils hængs Þorkelssonar landnámsmanns á Stóra-Hofi á Rangárvöllum og Ingunnar konu hans. Í Landnámu segir að Ketill hafi verið á Hrafntóftum fyrsta vetur sinn á Íslandi og þar hafi Hrafn fæðst. Hann bjó á Hofi eftir föður sinn og var kjörinn lögsögumaður á Alþingi í fyrsta sinn sem það var haldið á Þingvöllum.

Um konu hans er ekki vitað en dóttir hans var Þorlaug, móðir Valgarðar gráa, föður Marðar Valgarðssonar. Sonur Hrafns var Sæbjörn goðorðsmaður.