open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kyn

**Kyn** á oftast við um:
*Líffræðilegt kyn (kynferði)
*Málfræðilegt kyn

## Annað
* Stofn eða afbrigði spendýra
* Ætterni manna
Forsetningarliður

**Forsetningarliður**  er forsetning ásamt fallorðinu (eða þeim fallorðum sem forsetningin stýrir fallinu á). Forsetningar standa oftast á undan viðkomandi fallorðum.

Hlutverk þeirra er til dæmis að kveða nánar á um ýmislegt (oft staðsetningar) auk þess sem þeir stýra falli. Forsetningarliðir mynda merkingarheild og verða ekki slitnir í sundur þótt orðaröðin breytist (*hann kemur *'í dag*** ↔ ***í dag** kemur hann'').

Stundum gerist það að forsetning hætti að stýra falli (missi fallorð sitt). Þá er sagt að hún hætti að vera forsetning og verði að [[atviksorð]]i.
* Dæmi: ''Farðu **úr úlpunni**.'' (forsetningarliður) → ''Farðu **úr**. (atviksorð)
* Dæmi: ''Stökktu **af bílnum**.'' (forsetningarliður) → ''Stökktu **af**. (atviksorð)

==Dæmi==
*''Ballið er **á morgun**.''
*''Jón **á Rein** var vistaður **í Svartholinu**.''
*''Ég ætla **í leikhús**.'' ([[forsetning]] + [[nafnorð]])
*''Þeir tala **um bóndann**.'' ([[forsetning]] + [[nafnorð]])
*''Stelpan **í græna pilsinu** er sæt.'' ([[forsetning]] + [[lýsingarorð]] + [[nafnorð]])
*''Ég fékk nýtt bréf **frá gamla manninum*'.* (forsetning + lýsingarorð + nafnorð)

## Heimildir
* 
*
Bernoulli

**Bernoulli** getur átt við:
* Daniel Bernoulli
* Jakob Bernoulli
** Bernoulli-dreifingu
* Johann Bernoulli
Kexverksmiðjan Frón

**Kexverksmiðjan Frón** er íslensk kexverksmiðja sem m.a. býr til matarkex, elsta kex landsins. Hjá Frón starfa um 40 manns og undanfarin ár hefur verksmiðjan framleitt yfir 700 tonn af kexi árlega. 

## Heimasíður

Heimasíða Frón
Fylliliður

**Fylliliður** er hugtak í setningarfræði sem notað er um þá liði sem fylgja aðalorði setningarliðs. Fylliliður getur verið fallorð og stjórnar aðalorðið þá falli hans. Sama gildir um andlög sagna.

Orðið fylliliður er í setningafræði notað um það sem á ensku er kallað complement. Þetta hugtak er notað um þá liði sem fylgja aðalorði setningarliðs. Fylliliður getur verið fallorð og stjórnar aðalorðið þá falli hans. Sama gildir um andlög sagna. Atviksliðir og forsetningarliðir teljast oft fylliliðir ef þeir fylgja sögn. Dæmi um fylliliði:

Hugtak sem nær yfir liði sem fylgja aðalorði setningarliðs. Ef fylliliður er fallorð (Nl) stjórnar aðalorðið falli hans. Andlög sagna teljast fylliliðir þeirra og það gera líka aðrir liðir sem so. krefjast að fylgi þeim, t.d. Fl og Al. Fs. taka með sér fylliliði og stjórna falli á þeim og það geta lo. einnig gert og jafnvel no.

Hún spurði margs [NL er f. með sögn]
Hún spurði um margt [Fl með so.]
Hann er líkur Jóni [Nl með lo.]
Hann er hræddur við hunda [Fl með lo.]

## Tengt efni
*Nafnliður
*Lýsingarliður

## Dæmi
**Hann saknaði *'margs**.'' (orðið ‚margs‘ er fylliliður hér mér sögninni ‚sakna‘)
*''Sigríður fór til **kirkju*'.* (orðið ‚kirkju‘ er fylliliður hér mér forsetningunni ‚til‘ sem stýrir falli á orðinu kirkja)

## Frekara lesefni
*  (blaðsíða 261-264)

## Tenglar
*
Cambridge

**Cambridge** (borið fram ) er borg í Cambridgeshire á Englandi og hún er 80 km norðnorðaustur frá Lundúnum. Árið 2011 var fólksfjöldinn 122.700 (þar á meðal 22.153 námsmenn). Hún er þekkt fyrir Cambridge-háskóla sem er annar elsti háskóli í enskumælandi landi á eftir Oxford-háskóla. Hinar frægu byggingar Rannsóknarstofa Cavendish, Kapella King's College og Bókasafn Cambridge-Háskóla má finna í borginni. Borgin er staðsett í miðju Silicon Fen, sem er líkt við Silicon Valley í Bandaríkjunum. Cam áin rennur um borgina. 

Hún er vinaborg Heidelberg í Þýskalandi og Szeged í Ungverjalandi.
Cambridgeshire

**Cambridgeshire** (skammstafað **Cambs**) er sýsla á Austur-Englandi á Bretlandi. Höfuðborg Cambridgeshire er Cambridge.
Oxfordshire

**Oxfordshire** (skammstafað **Oxon**) er sýsla á Suður-Englandi á Bretlandi. Höfuðborg Oxfordshire er Oxford.
Ora (matvælaframleiðandi)

**Ora** er íslenskur matvælaframleiðandi. Fyrirtækið var stofnað árið 1952 til þess að selja niðursoðnar fiskafurðir. Nafnið *Ora* er latína og þýðir *strönd* en þar er vísað til hafsins og þeirra afurða sem fyrirtækið framleiðir. Ora selur bæði vörur á íslenskum markaði og erlendis.

## Saga
### Kjöt og rengi
Arnljótur Guðmundsson lögfræðingur og Tryggvi Jónsson stofnuðu árið 1951 saman fyrirtækið *Kjöt og rengi* um vinnslu á hvalkjöti og rengi, eins og nafnið bendir til. Tryggvi hafði margháttaða reynslu af lagmetisiðnaði og hafði meðal annars starfað hjá Rækjuverksmiðju Ísafjarðar sem var ein fyrsta slíka verksmiðjan hér á landi.

Hvalkjötið var skorið í hvalstöðinni í Hvalfirði og yngsta og besta kjötið hirt fyrir innanlandsmarkað. Annað var selt til Japan. Auk þess að selja kjötbita voru unnar hvalapylsur, hvalskjötfars og hvalsblóðmör úr afurðunum, auk lifrarkæfu sem m.a. var seld á sovéskan markað. Mikið magn af rengi féll til við verkunina og var það selt um land allt. Sú framleiðsla fyrirtækisins hélt áfram fram á áttunda áratuginn.

### ORA
Tryggvi Jónsson hafði samhliða hvalkjötsvinnslunni unnið hjá niðursuðuverksmiðju SÍF. Árið 1952 var rekstur hennar seldur og hætti Tryggvi þá störfum. Hann ákváð þá að stofnsetja sína eigin niðursiðuverksmiðju. Hún hlaut nafnið *ORA* að tillögu Jóns Sigurðssonar frá Kaldaðarnesi. Arnljótur Guðmundsson fylgdi Tryggva inn í hið nýja fyrirtæki ásamt fleirum og nefndist það fullu nafni *ORA - kjöt og rengi* þótt seinni hluti nafnsins vildi með tíð og tíma gleymast.

ORA hefur frá upphafi verið starfrækt í Kópavogi. Það sinnti bæði innanlandsmarkaði með kjöt- og fiskafurðum og grænmeti og útflutningsmarkaði með ýmsum fiskafurðum.

Ein helsta útflutningsafurð ORA var lengi murta úr Þingvallavatni. Sá fiskur hafði áður verið saltaður, en um 1940 hafði niðursuða hafist á vegum SÍF. ORA tók við þeirri framleiðslu snemma á sjötta áratugnum og fór veiðin allt upp í 80 tonn á einu ári. Var murtan seld sem lúxusvara en fór með tímanum halloka fyrir ódýrari fisktegundum á borð við regnbogasilung.

Annað dæmi um vöruþróun fyrirtækisins eru krabba- og humarsúpurnar sem notið hafa vinsælda. Krabbasúpurnar voru unnar úr kröbbum sem veiddust við Ísland en höfðu lítið sem ekkert verið nýttir og aðalhráefnið í humarsúpunum eru humraklær sem áður var hent í sjóinn.

## Tilvísanir og heimildir

* 

## Tengill
* Vefsíða Ora
Andlag

**Andlag**  er fallorð (eða fallsetning, fallháttur og bein ræða) sem stendur alltaf í aukafalli (þolfalli, þágufalli eða eignarfalli) og stýrist af sagnorði (ekki bara umsögn).
Andlagið er þolandinn í setningunni og táknar því þann sem verður fyrir því sem umsögnin segir. Sagnir geta tekið með sér andlag þótt þær séu ekki í persónuhætti (umsagnir).

Stendur með áhrifssögn.

## Dæmi
**Hundurinn eldaði *'matinn**.'' ([[nafnorð]])
*''Ég las **bókina**.'' ([[nafnorð]])
*''Hver á nýju **kápuna**?'' ([[nafnorð]])
*''Hundurinn beit **manninn**.'' ([[nafnorð]])
*''Þú elskar **marga**.'' ([[lýsingarorð]])
*''Ég bauð **þér** í kaffi og [[kleina|kleinur]].'' ([[persónufornafn]])
*''Stelpan neitar **að lesa**.'' ([[nafnháttur]])
*''Þeir héldu **að þú kæmir ekki**.'' ([[fallsetning]])
*''„**Ég missti marks,**“ sagði skyttan.'' ([[bein ræða]]) 
*''Ég hlakka til **að borða**.'' ([[nafnháttur]]inn 'að borða')
*''Ég hlakka til **að borða fiskinn**.'' (fyrst [[nafnháttur]]inn 'að borða', andlag í [[eignarfall]]i, svo [[þolfall]]ið 'fiskinn' sem sögnin 'borða' stýrir)
*''Gunnar gaf **Hallgerði kinnhest**.'' (tvö andlög, [[þágufall]] 'Hallgerði' + [[þolfall]] 'kinnhest' sem sama sögnin ("gefa") stýrir.)
*''Njáll færði **Gunnari hey, klæði** og **mat.* (mörg andlög með sömu sögn "færa")

== Aukaandlag ==
Aukaandlag  eru orðin „það“ og „hitt“ ef þau standa með aðalandlagi sem er [[fallsetning]] eða [[fallháttur]] eins og í dæmunum:

*„*'Því** trúi ég ekki að þú sért snillingur, **hinu** skal ég trúa að þú sért sæmilega greindur.“

Setningarnar að þú sért snillingur og að þú sért sæmilega greindur eru hvor um sig andlag. „Því“ og „hinu“ eru því aukaandlög.

*„**Því''' máttu ekki gleyma, að kveðja.“

Nafnhátturinn 'að kveðja' er andlagið.

## Tengt efni
* Áhrifssögn
* Frumlag
* Tvígild áhrifssögn
Wighteyja

**Wighteyja** (enska: **Isle of Wight**) er bretlandseyja og sýsla í Ermarsundi út fyrir ströndu Suður-Englands. Solentshaf aðskilur Wighteyja frá meginlandinu. Eyjan hefur verið vinsæl síðan Viktoríuöld sem sumardvalarstaður. Árið 2012 var fólksfjöldinn 138.748.  Höfuðborg Wight-eyju er Newport, aðrar stórborgir eru Ryde, Shanklin, East Cowes og Cowes. Helmingur eyjunnar telst sem svæði sérstakrar náttúrufegurðar.

Á eyjunni hefur verið Isle of Wight tónlistarhátíðin á 7. og 8 áratugnum og var svo endurvakin síðar.
Syllingar

**Syllingar** (eða **Scillyeyjar**; á ensku: Scilly Isles) er eyjaklasi sem er hluti af Bretlandi og er staðsettur úti fyrir suðvestur-strönd Englands, nálægt Cornwall. Sex eyjar Syllinga eru byggðar, en auk þeirra eru fjölmargar smáeyja. Eyjaklasinn er u.þ.b. 45 km frá Land's End, sem er vestasti oddi Suður-Bretlands. Þær teljast sem svæði sérstakrar náttúrufegurðar.

(1) byggð til ársins 1855
Helvetica

**Helvetica** er steinskriftarleturgerð sem svissneski myndhönnuðurinn Max Miedinger hannaði árið 1957 við Haas-letursmiðjuna. Hún var hönnuð til að keppa við stafagerðina Akzidenz Grotesk. Nafnið er komið af latnesku nafni Sviss, *Confederatio Helvetica*.

Árið 2007 kom heimildamyndin *Helvetica* út.

## Tengt efni
* Arial
Mannætt

**Mannætt** (fræðiheiti: *Hominidae*) er ein af ættunum í ættbálki prímata. Í henni eru 8 tegundir og þar á meðal maðurinn (*homo sapiens*) .
Sigurður Thorlacius

**Sigurður Thorlacius** (4. júlí 1900 – 17. ágúst 1945) var skólastjóri og fyrsti formaður BSRB. Sigurður skrifaði fjölda greina um uppeldis- og menntamál. Hann skrifaði tvær barnabækur, *Sumardagar* (1939) og *Um loftin blá* (1940), auk þess að þýða bækur eftir aðra.

## Tenglar
* ''Sigurður Thorlacius, skólastjóri - nokkur minningarorð''; grein í Morgunblaðinu 1945
Einingarsamtök kommúnista (ml)

**Einingarsamtök kommúnista (marx-lenínistar)** var maóísk stjórnmálahreyfing sem starfaði frá byrjun áttunda áratugs tuttugustu aldar fram undir miðjan þann níunda. Upphaf hennar má finna meðal íslenskra námsmanna í Noregi á árunum fyrir og eftir 1970. Þá gekk þar yfir mikil róttæknibylgja og var þungamiðja hennar maóistasamtökin . Þetta voru þá sterkustu maóistasamtök í Evrópu. Þegar norskmenntuðu maóistarnir fóru að snúa aftur til Íslands gengu þeir til að byrja með í Fylkinguna með það fyrir augum að gera hana að maóistasamtökum. Það reyndist erfiðara en þeir höfðu haldið. Aðrir námsmenn sem höfðu gengið trotskíismanum á hönd við nám t.d. í Svíþjóð, Þýskalandi og Frakklandi hófu einnig skipulagt starf í Fylkingunni. Barátta þessara tveggja strauma endaði með því að maóistarnir yfirgáfu samtökin 1973 og stofnuðu sín eigin samtök undir nafninu *Einingarsamtök kommúnista (marx-lenínistar*). Samtökin urðu þó mun þekktari undir skammstöfuninni EIK(ml). Mikil áhersla var lögð á fræðinám með námshringjum og útgáfu á ýmsum bæklingum um fræðikenninguna. 

Fyrir utan að halda áfram baráttu við Fylkingartrotskíistana og Alþýðubandalagið voru deilur við hin aðal maóistasamtökin KSML mikilvægur þáttur í starfi samtakanna. EIK (ml) valdi, andstætt við KSML, að vinna með og innan breiðari samtaka t.d. Víetnamhreyfingarinnar, kvennahreyfingarinnar, samtaka herstöðvaandstæðinga og verkalýðsfélaga. Tókst samtökunum um tíma að ná talsverðu fylgi í menntaskólum og háskólanum. 

Upp úr 1975 fór að halla undan fyrir EIK (ml), ýmsar ástæður voru fyrir því, sú mikilvægasta kannski að róttæknibylgjan á vesturlöndum var farin að fjara út. Deilur og vopnuð átök kínverskra og víetnamskra kommúnista áttu stóran þátt í því að slökkva á eldhuga margra róttæklinga. Deilur Kínverja og Albana um réttu línuna 1978, þegar Kína kom á stjórnmálasambandi við Bandaríkin, splundraði að lokum alþjóðhreyfingu maóista. 

Svo var komið 1979 að það sem eftir var af EIK (ml) og KFÍ-ml (eins og KSML hétu þá) var sameinað í ein samtök sem kölluð voru Kommúnistasamtökin (KS). Þau voru endanlega lögð niður 1985. 

Málgagn EIK (ml) var tímaritið Verkalýðsblaðið (1975-1985).

Formaður miðstjórnar EIK (m-l) var alla tíð Ari Trausti Guðmundsson, jarðfræðingur.

## Heimildir
* *'68 Hugarflug úr viðjum vanans*. Gestur Guðmundsson, Kristín Ólafsdóttir. Tákn,1987.
* *Óvinir ríkisins*, Guðni Th. Jóhannesson, Mál og menning, 2006. ISBN 9979-3-2808-8
Hrafninn

***Hrafninn*** er söguljóð eftir Edgar Allan Poe sem kom fyrst út 29. janúar árið 1845 í dagblaðinu New York Evening Mirror. Kvæðið fjallar um hrafn sem heimsækir mann sem syrgir ástkonu sína. Maðurinn er ljóðmælandi en hrafninn, sem fær sér sæti á brjóstmynd af Aþenu, krunkar „Nevermore“ í lok hvers erindis. Þetta viðkvæði hrafnsins hefur verið þýtt á ýmsa vegu, meðal annars „Aldrei meir“ (Einar Benediktsson), „Aldrei - kró“ (Matthías Jochumsson), „Enginn er“ (Jochum Eggertsson) og „Aldrei“ (Helgi Hálfdanarson).

## Saga Hrafnsins
Edgar Allan Poe orti Hrafninn veturinn 1843. Meðan hann var að yrkja kvæðið, bjó hann ásamt konu sinni og tengdamóður við sult og seyru. Hann fór með kvæðið til ýmissa ritstjóra, en enginn þeirra hafði lyst á að kaupa það til birtingar. Einn af ritstjórunum sem hann talaði við, Godey að nafni, sagði:

:„Kvæðið kæri ég mig ekki um, en hérna eru 15 dollarar, sem þér getið keypt yður mat fyrir.“ 

Á endanum tókst Poe að selja Hrafninn fyrir 10 dollara og þótti geypihátt verð. Hann var nú, eftir allt, sem á undan var gengið, búinn að glata trúnni á ágæti kvæðisins og það til þeirra muna, að hann setti dulnefnið Quarles undir það í stað nafns síns. En aldrei hefur nokkuð kvæði vakið aðra eins athygli á svo skömmum tíma. Allur hinn enskumælandi heimur las það með hrifningu. Gekkst Poe þá við faðerni kvæðisins og eftir það var nafn hans prentað undir því.

## Íslenskar þýðingar
Til eru að minnsta kosti sjö þýðingar kvæðisins á íslensku. Sú sem er langþekktust er þýðing Einars Benediktssonar sem kom út á prenti 1892, en einnig eru til þýðingar kvæðisins eftir Matthías Jochumsson, Sigurjón Friðriksson (1937),  Jochum Eggertsson (1941), Þorstein frá Hamri (1985), Gunnar Gunnlaugsson (1986), Pál V.G. Kolka og Helga Hálfdánarson. 

## Tenglar
* ''Hrafninn (í þýðingu EBen)''; af Braga.info 

## Heimildir
Arial

**Arial** er steinskriftarleturgerð sem er seld með Microsoft Windows, öðrum Microsoft-tölvuforritum, Mac OS X frá Apple Inc og ýmsum tölvuprenturum PostScript. Robin Nicholas og Patricia Saunders hönnuðu stafagerðina árið 1982 fyrir Monotype Typography.

## Tengt efni
* Helvetica
Tokugawa Hidetada

**Tokugawa Hidetada** (japanska: 徳川 秀忠; 2. maí 1579 – 14. mars 1632) var annar sjógun Tokugawa-veldisins og ríkti frá 1605 þar til hann sagði af sér árið 1623. Hann var þriðji sonur Tokugawa Ieyasu, fyrsta sjóguns Tokugawa-veldisins. Hann tók við af föður sínum þar sem elsti sonur Ieyasus, Tokugawa Nobuyasu, hafði verið tekinn af lífi vegna gruns um samsæri gegn föður þeirra og annar sonur hans var ættleiddur af Toyotomi Hideyoshi þegar hann var ungabarn. 

Hidetada átti þannig að taka þátt í orrustunni við Sekigahara árið 1600 þar sem hann stjórnaði sextán þúsund manna her, en þeir lentu í átökum við Sanada-ættina og náðu því ekki til orrustunnar í tíma. Samband feðganna beið mikinn hnekki við þetta en Ieyasu sagði þó af sér og lét syni sínum embætti sjóguns eftir árið 1605 en hélt eftir öllum raunverulegum völdum.

Við afsögn föður síns varð Hidetada höfuð ættarveldisins. Hann giftist Oeyo af Oda-ættinni og átti tvo syni, Tokugawa Iemitsu og Tokugawa Tadanaga, og tvær dætur, Sen prinsessu og Masako. Í andstöðu við vilja föður síns gifti hann Sen dóttur sína Toyotomi Hideyori sem átti harma að hefna gegn Tokugawa-ættinni. Þegar kom að uppgjöri milli þeirra leiddi Hidetada ásamt föður sínum umsátur um Ósakakastala sem lyktaði með lífláti Hideyoris. 

Eftir lát Ieyasus 1616 tók Hidetada fyrst við stjórnartaumunum fyrir alvöru. Hann styrkti Tokugawa-ættina enn í sessi með því að gifta dóttur sína, Masako, keisaranum Go-Mizunoo. Dóttir þeirra tók síðar við keisaratign í Japan sem Meishō keisaraynja.

Líkt og faðir hans sagði Hidetada af sér 1623 og lét syni sínum, Tokugawa Iemitsu, sjógunstitilinn eftir en hélt samt eftir raunverulegum völdum. Á þeim tíma hóf hann skipulegar ofsóknir gegn kristnum mönnum og kristni í Japan með því að neyða kristna lénsherra til að taka líf sitt, banna kristnar bækur og skipa öllum kristnum mönnum að láta af trú sinni opinberlega eða deyja ella.
Wanli

**Wanli** (4. september 1563 – 18. ágúst 1620) var keisari Mingveldisins í Kína frá 1572 til dauðadags. Hann var sonur Longqing keisara og hét upphaflega **Zhu Yijun**. Wanli var sá keisari Mingveldisins sem lengst sat í embætti. Í valdatíð hans hnignaði stjórn Mingveldisins.

Fyrstu ríkisár Wanlis var stjórn landsins í höndum Zhang Juzheng sem var hæfur stjórnandi og landið blómstraði. Eftir lát Zhangs 1582 tók Wanli sjálfur við stjórninni og afturkallaði sumar af umbótum Zhangs. Þessi ár tókst hann á við þrjár styrjaldir sem hann sigraði allar. Sú fyrsta var stríð við Mongóla sem var hrundið. Önnur styrjöldin var við Japani sem réðust á Kóreuskagann undir stjórn Toyotomi Hideyoshi. Að síðustu tókst honum að bæla niður uppreisn Yang Yin Long. 

Eftir 1600 hætti keisarinn að taka eins mikinn þátt í stjórnun ríkisins og stóð jafnvel í vegi fyrir ákvarðanatöku. Á þessum tíma gerðu mansjúmenn uppreisn undir stjórn herforingjans Nurhaci.
( )

***( )*** er þriðja plata Sigur Rósar. Texta- og titilslaus plata. Fékk góða dóma og seldist vel. Náði m.a. að komast upp í 52. sæti á The American Billboard Chart. Platan er á 76 sæti áratugalista Rolling Stone.

## Lagalisti
# Untitled #1 (a.k.a. "Vaka") – 6:37
# Untitled #2 (a.k.a. "Fyrsta") – 7:34
# Untitled #3 (a.k.a. "Samskeyti") – 6:33
# Untitled #4 (a.k.a. "Njósnavélin") – 7:33
# Untitled #5 (a.k.a. "Álafoss") – 9:56
# Untitled #6 (a.k.a. "E-Bow") – 8:49
# Untitled #7 (a.k.a. "Dauðalagið") – 12:59
# Untitled #8 (a.k.a. "Popplagið) – 11:45

## Tilvísanir
Alþingiskosningar 1844

**Alþingiskosningar 1844** voru fyrstu alþingiskosningar á Íslandi eða m.ö.o. Alþingi var endurreist sem ráðgjafarþing með *Tilskipun um stiptun sjerlegrar ráðgefandi samkomu fyrir Ísland, er á að nefnast Alþingi*. 

Kosningabærir voru aðeins hinir efnameiri. Eða eins og segir í tilkynningunni um kosningarétt sem gefin var út árinu á undan: 

:*Réttindi til hluttöku í kosningu alþingismanna bera einungis haldendum, er annaðhvort eiga jörð, að minnsta kosti 10 hundraða dýrleika, ellegar múr- eða timburhús í Reykjavík eður einhverju öðru landsins verslunarplássi, sem með löglegri virðingu í minnsta lagi hefur verið metið til 1000 ríkisbankadala andvirðis. Ellegar og svo þeim, er opinberu eður beneficeruðu gózi halda jörð með lífsfestu. Í minnsta lagi af 20 hundraða dýrleika. -- Þó er tilskilið, að kjósendur hafi óflekkað mannorð, hafi náð 25 ára aldri og að sá fullkomni myndugleiki, sem honum eftir hans aldri ber, ekki af neinni annari orsök sje skertur*. 

## Niðurstöður
Á þinginu 1845 tóku sæti sex konungskjörnir þingmenn og nítján kjördæmakjörnir. Bjarni Thorsteinsson var forseti Alþingis.

### Konungskjörnir þingmenn
* Bjarni Thorsteinsson
* Björn Blöndal
* Halldór Jónsson
* Helgi Thordersen
* Páll Melsteð
* Þórður Jónasson
* Þórður Sveinbjörnsson
### Kjördæmakjörnir þingmenn
* Jón Johnsen (Árnessýsla)
* Eyjólfur Einarsson (Barðastrandarsýsla)
* Hannes Stephensen (Borgarfjarðarsýsla)
* Þorvaldur Sívertsen (Dalasýsla)
* Stefán Jónsson (Eyjafjarðarsýsla)
* Jón Guðmundsson (Gullbringu- og Kjósarsýsla)
* Þorgrímur Tómasson (Gullbringu- og Kjósarsýsla)
* Magnús R. Ólsen (Húnavatnssýsla)
* Jón Sigurðsson (Ísafjarðarsýsla)
* Helgi Helgason (Mýrasýsla)
* Þorsteinn Gunnarsson (Norður-Múlasýsla)
* Jakob Pétursson (Norður-Þingeyjarsýsla)
* Skúli Thorarensen (Rangárvallasýsla)
* Árni Helgason (Reykjavík)
* Jón Guðmundsson (Skaftafellssýsla)
* Jón Samsonarson (Skagafjarðarsýsla)
* Kristján Magnusen (Snæfellsnessýsla)
* Ásgeir Einarsson (Strandasýsla)
* Sveinn Sveinsson (Suður-Múlasýsla)
* Þorsteinn Pálsson (Suður-Þingeyjarsýsla)

## Tenglar
* ''Fyrstu alþingiskosningar í Reykjavík''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1945
Kirkjustræti

**Kirkjustræti** er gata í miborg Reykjavíkur sem teygir sig frá Pósthússtræti í austri til Aðalstrætis í vestri. Við hana stendur Alþingishúsið og Dómkirkjan. Kirkjustræti hét fyrst *Kirkjustígur*, þá *Kirkjubrú* og loks Kirkjustræti. 

## Tengt efni
* Baðhús Reykjavíkur
* Listamannaskálinn

## Tilvísanir


## Tenglar
* ''Þar slær hjarta Reykjavíkur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1996
Tokugawa Ieyasu

**Tokugawa Ieyasu** (japanska 徳川 家康; 31. janúar 1543 – 1. júní 1616) var stofnandi og fyrsti sjógun Tokugawa-veldisins sem ríkti yfir Japan í næstum þrjár aldir, frá lokum Sengoku-tímabilsins um 1600 til Meiji-endurreisnarinnar 1868. Ieyasu tók völdin árið 1600, var skipaður sjógun árið 1603, sagði af sér 1605 en hélt áfram um valdataumana til dauðadags.

Ieyasu var sonur daimyos og hófst til valda í Onin-borgarastyrjöldinni. Undir lok tímabilsins náði hann samkomulagi við Toyotomi Hideyoshi sem tókst í framhaldinu að leggja allt landið undir sig. Þegar Hideyoshi lést 18. september 1598 tók barnungur sonur hans, Toyotomi Hideyori, við völdum, en stjórn landsins var í höndum ráðs fimm öldunga þar sem sá valdamesti var Ieyasu. Hann gerði bandalög við þá daimyo sem voru andsnúnir Hideyoshi og þegar einn hinna öldunganna lést réðist hann á Ósakakastala þar sem Hideyori dvaldist, og lagði hann undir sig með hervaldi 1599. 

Við þetta þjöppuðu hinir þrír öldungarnir sér saman gegn Ieyasu sem sigraði her þeirra í orrustunni við Sekigahara 15. september 1600 og varð við það einvaldur í öllu landinu. Þremur árum síðar fékk hann titilinn sjógun eða herstjóri frá Go-Yozei keisara. Tveimur árum síðar sagði hann af sér og sonur hans, Tokugawa Hidetada, tók við. Ieyasu hélt samt áfram um stjórnartaumana. Síðasta andstaðan við hann kom frá Hideyori, syni Hideyoshis, sem bjó enn í Ósakakastala og safnaði um sig stuðningsmönnum sem voru andsnúnir Tokugawa-veldinu. Til uppgjörs kom í umsátrinu um Ósaka 1614-1615 sem lauk með sigri Tokugawa og dauða Hideyori.
Listi yfir borgir á Bretlandi

Þetta er **listi yfir borgir á Bretlandi**. Einvaldur Bretlands veitir borgarréttindi. Borgarréttindi eru ekki veitt sjálfkrafa með hliðsjón af fólksfjölda einum saman.

## England
* Bath
* Birmingham
* Bradford
* Brighton & Hove
* Bristol
* Cambridge
* Carlisle
* Chelmsford (fra 2012)
* Chester
* Chichester
* Coventry
* Derby
* Durham
* Ely
* Exeter
* Gloucester
* Hereford
* Jórvík
* Kantaraborg
* Kingston upon Hull
* Lancaster
* Leeds
* Leicester
* Lichfield
* Lincoln
* Liverpool
* Lundúnaborg
* Manchester
* Newcastle upon Tyne
* Norwich
* Nottingham
* Peterborough
* Plymouth
* Portsmouth
* Preston
* Ripon
* Salford
* Salisbury
* Sheffield
* Southampton
* St Albans
* Stoke-on-Trent
* Sunderland
* Truro
* Wakefield
* Wells
* Westminster
* Winchester
* Wolverhampton
* Worcester
* Öxnafurða

## Skotland
* Aberdeen
* Dundee
* Edinborg
* Glasgow
* Inverness
* Perth (fra 2012)
* Stirling

## Wales
* Bangor
* Cardiff
* Newport
* St Asaph (fra 2012)
* St David's
* Swansea

## Norður-Írland
* Armagh
* Belfast
* Londonderry
* Lisburn
* Newry
Cardiff

**Cardiff** (velska: *Caerdydd*) er höfuðborg Wales á Bretlandi. Hún er stærsta borg í Wales og er í Glamorgansýslu. Cardiff var stofnuð árið 1905 og árið 1955 varð hún höfuðborg Wales. Árið 2024 bjuggu 383.919 manns í borginni.

Á 19. öld var Cardiff lítill bær. Þá hófst kolanámugröftur og bærinn stækkaði og varð að þeirri borg sem hún er í dag. Í Cardiff er töluverð sjónvarpsþáttagerð, þar eru t.d. Doctor Who og Torchwood teknir upp.

Borgin Newport er 19 km. norðaustur af Cardiff. Á stórborgarsvæði borganna búa 1,1 milljón manns (2011).

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Crash Bandicoot

**Crash Bandicoot** er verkvangs-tölvuleikur sem kom út í Bandaríkjunum árið 1996 og var hannaður af Naughty Dog. Hann fylgir Crash Bandicoot í gegnum ævintýri til að sigra hinn illa Dr. Neo Cortex.
Sextán

**Sextán** er náttúruleg tala og grunntala sextánundakerfis, táknuð með tveimur tölustöfum, einum og sex í tugakerfi, sem *16*, en *10* í sextánundakerfi. Talan á undan 16 er 15 og talan á eftir er 17.
Bæti

**Bæti** eða **tölvustafur** er gagnaeining notuð í tölvum sem stendur fyrir staf eða hluta stafs. Bæti samanstendur almennt af átta bitum. Stærð bætis er átta bitar í nútíma tölvum en var ekki stöðluð áður fyrr – í mjög gömlum vélbúnaði – og því var einingin áttund (e. *octet* eða átta bita bæti) fundin upp sem samanstendur ávalt af átta bitum þar sem hver biti hefur gildið 0 eða 1 – sérhver áttund getur því tekið 256 mismunandi gildi (t.d. eina heiltölu á bilinu 0–255).

Bæti eru yfirleitt táknuð með hástafnum B. Sem dæmi eru (u.þ.b.) milljón bæti gjarnan táknuð sem 1 MB. Ein undanteknin er þó á þessari reglu, og er hún sú að 1 kílóbæti er gjarnan táknað með kb. Bæti eru gjarnan notuð til að tákna stærð gagnageymsla á meðan að bitar (sem táknaðir eru með litlu b-i, dæmi: 1 Mb) eru gjarnan notaðir til að tákna hraða nettenginga. Þetta veldur gjarnan ruglingi.

Einnig er gott að hafa í huga að:

 1 GB
 = 1024&nbsp;MB
 = 1024×1024&nbsp;KB (1.048.576&nbsp;KB)
 = 1024×1024×1024&nbsp;B (1.073.741.824&nbsp;bæti)
 = 1024×1024×1024×8&nbsp;bitar
 = 8&nbsp;Gb

Það þarf því nettengingu sem býður upp á 8&nbsp;Mbás (e. Mb/s) til að hala niður skrá sem er 1&nbsp;MB að stærð á einni sekúndu. Einnig margfaldar hvert forskeyti í tölvuheiminum tölu um 1024, ólíkt því sem venjan er þar sem hvert forskeyti margfaldar tölu upp um 1000.

## Gagnastærð á gagnageymslum
Framleiðendur harðra diska hafa jafnan ruglað viðskiptavini sína með því að nota ekki þetta kerfi. Hjá þeim hefur 1&nbsp;MB í gegnum tíðina táknað 1 milljón bæta og hafa þeir þannig blekkt viðskiptavini sína til að kaupa tæki með minni minnisgetu en þeir töldu sig vera að kaupa. Þetta mun þó hugsanlega breytast eftir að dómur sem féll árið 2007 í máli gegn einum stærsta harðdiskaframleiðanda í heimi (Seagate) þar sem þeir voru dæmdir til að greiða skaðabætur fyrir að hafa viljandi ruglað viðskiptavini sína með þessum hætti .

## Heimildir
Endanlegt mengi

**Endanlegt mengi** er mengi með endanlegan fjölda staka, þ.e. fjöldatala mengisins er náttúrleg tala. Tómamengið hefur fjöldatölu núll, en telst endanlegt mengi.
Teljanlegt mengi þarf ekki að vera endanlegt, t.d. er mengi náttúrlegra talna teljanlegt, en óendanlegt mengi.

## Tengt efni
* Takmarkað mengi
* Veldismengi
Freiburg (aðgreining)

**Freiburg** getur átt við ýmsar borgir eða landfræðilega staði:

* Freiburg (Þýskaland) er borg í sambandalandinu Baden-Württemberg.
* Freiburg (Sviss) er borg í kantónunni Freiburg (Fribourg á frönsku).
* Freiburg er kantóna í Sviss.
Norður-Yorkshire

**Norður-Yorkshire** (enska *North Yorkshire*) er sýsla á Norðvestur-Englandi á Bretlandi. Hún er stærsta sýsla á Englandi og er 8.654 km² að flatarmáli. Árið 2010 var íbúafjöldinn 1.082.000. Höfuðborg sýslunnar er York.
Samleitni

**Samleitni** er grundvallarhugtak í örsmæðareikningi, mengjafræði og (tvinn)fallafræði. Talað er um samleitni runa annars vegar og raða hins vegar. 
## Samleitni runa
Runa (*a<sub>n</sub>*) er samleitin ef liðir rununnar, *a<sub>n</sub>* nálgast endanlega tölu *M* (markgildi), eins vel og vera vill, eftir því sem liðvísirinn *n* vex, þ.e.

ef fyrir sérhverja rauntölu &epsilon; > 0 er til náttúrleg tala *N* þ.a. |*a<sub>n</sub>* -*M* | n*) er samleitin með markgildi *M*. Röð, sem ekki er samleitin, kallast *ósamleitin röð''.

Samleitnar raðir gegna lykilhutverki í fallafræði, en fáguð föll eru skilgreind með röðum sem eru samleitnar innan ákveðins samleitnigeisla.

Alsamleitni er sterkara skilyrði fyrir samleitni og á við um fallarunur.
Umhverfa

**Umhverfa**, **margföldunarumhverfa** eða **margföldunarandhverfa** fyrir töluna *x* er sú tala 1/*x* eða *x*&minus;1 sem þarf að margfalda *x* með til að fá út margföldunarhlutleysuna 1 sem er skilgreind fyir öll gildi af *x* nema *x*=0. 

Margföldunarandhverfa brotsins *a*/*b* er *b*/*a* og umhverfa rauntölu er 1 deilt með tölunni. Umhverfa tölunar *5* er því 1/*5*. Umhverfa er andhverfa margföldunar. 

Umhverfuröð er röð þar sem liðirnir eru umhverfur liðvísanna. Ferillinn sem umhverfa myndar kallast breiðbogi or er eitt keilusniðanna.

## Tengt efni
* Samlagningarandhverfa
* Margföldunarhlutleysa

## Heimildir
Koltur

**Koltur** er lítil eyja í Færeyjum, sunnan og vestan við Straumey. Allur norðurhluti eyjarinnar er eitt fjall sem heitir *Kolturshamar* eða *Uppi á Oyggj* og er 478 metra hátt en suðurhlutinn er langur og fremur láglendur tangi. Koltur og Hestur voru áður eitt sveitarfélag en eru nú í sveitarfélaginu Þórshöfn.

Koltur er aðeins 2,3 km² að stærð og hefur frá fornu fari aðeins verið ein bújörð, kóngsjörðin Koltur, en hún var þó tvískipt á seinni árum og kallaðist upprunalegi bærinn þá *Heimi í Húsi* en hinn *Norðuri í Gerðum* og á síðari árum *Koltursgarður*. Um tíma var raunar fjórbýlt í Koltri og þá voru íbúar 40-50 talsins. Lengi framan af 20. öld bjuggu tvær ættir í eynni, sín á hvorum bæ, og töluðust ekki við. Ástæðuna vissi enginn utanaðkomandi og sagt er að á endanum hafi fólkið sjálft ekki vitað hvers vegna. Báðar fjölskyldurnar yfirgáfu eyna seint á 9. áratugnum. Hún var í eyði 1989-1994 og eftir það hefur aldrei búið þar nema ein fjölskylda. Þar hefur verið stunduð sauðfjár- og nautgriparækt.

Samkvæmt manntali 1. janúar 2020 búa 2 í Koltri. Búið hefur verið á Koltursgarði frá því eyjan byggðist að nýju en upprunalegi bærinn, Heimi í Húsi, hefur verið byggður upp á vegum Føroya Forngripafelags og á þar að varðveita dæmigert gamalt færeyskt góðbýli. Tvær kvikmyndir hafa verið teknar upp þar, myndin Barbara og íslenska kvikmyndin Dansinn, sem gerð er eftir sögu Williams Heinesen.

Engar reglulegar ferjusiglingar eru til eyjarinnar en bátar fara þangað á sumrin frá Straumey og reglulegt þyrluflug hefur verið þangað allt árið.

## Tenglar
* Heimasíða Kolturs.
Gleði (veisla)

**Gleði** (fleirtalan er **gleðir**) var ákveðin tegund af veislum sem haldnar voru á Íslandi frá miðöldum og fram á 18. öld, oft um jól. Voru gleðirnar stundum kallaðar **[[vikivaki|vikivakar]]**, eftir samnefndum dansi sem þar var gjarnan stiginn. 

Vanalegast fóru gleðir þannig fram, að höfðingjar buðu öðrum höfðingjum og sveitungum sínum heim, og veittu ótæpilega af mat og (áfengum) drykk. Gleðir gátu staðið dögum saman. Yfirvöld fengu snemma ímugust á þeim, þar sem þeim fylgdi ekki bara drykkjuskapur heldur einnig kynferðislegt lauslæti. Oft kom fjöldi óskilgetinna barna undir í einni og sömu gleðinni, með tilheyrandi vandræðum. Líklega var frægasta gleðin sem haldin var sú sem kennd var við bæinn Jörfa í Haukadal. Gleðir þessar voru bannaðar með dómi á 18. öld. Þær síðustu hélt sýslumaðurinn Bjarni Halldórsson á Þingeyrum á jólum 1755, 1756 og 1757.

Það er gleði af þessu tagi sem átt er við þegar sungið er *„Hinstu nótt um heilög jól höldum álfagleði“* - það er að segja, álfaveislu.
Haukadalur (Dölum)

**Haukadalur** er dalur í Dalasýslu á Íslandi. Í íslenskum fornritum segir um landnám Eiríks rauða í Haukadal:
:Réðst Eiríkur þá norðan og ruddi land í Haukadal og bjó á Eiríksstöðum hjá Vatnshorni. Þá felldu þrælar Eiríks skriðu á bæ Valþjófs á Valþjófsstöðum. Eyjólfur saur frændi hans drap þrælana hjá Skeiðsbrekkum upp frá Vatnshorni. Fyrir það vó Eiríkur Eyjólf saur. Hann vó  og Hólmgöngu-Hrafn að Leikskálum. (Íslensk fornrit, IV; 197-8)

## Bæir
### Í byggð
*Vatn
*Núpur
*Hamrar
*Giljaland
*Leikskálar
*Litla-Vatnshorn
*Stóra-Vatnshorn
*Saurstaðir

### Í eyði
*Kross
*Skarð
*Jörfi
*Mjóaból
*Smyrlahóll
*Eiríksstaðir
Umhverfuröð

**Umhverfuröð** (einnig kölluð **þýð röð**) er ósamleitin röð, þar sem liðirnir eru umhverfur liðvísanna:
\sum_{k=1}^\infty \frac{1}{k} = 1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{4} + \cdots.\,\!

Hlutsummur umhverfuraðarinnar kallast þýðar tölur, táknaðar með *H<sub>n</sub>*.
Donald Tusk

**Donald Franciszek Tusk** (f. 22. apríl 1957 í Gdańsk) er pólskur stjórnmálamaður sem er núverandi forsætisráðherra Póllands og formaður Borgaraflokksins (pólska: *Platforma Obywatelska*). Hann tók við embætti forsætisráðherra þann 13. desember 2023 en gegndi því áður frá 16. nóvember 2007 til 22. september 2014. Tusk var jafnframt forseti Evrópska ráðsins frá árinu 2014 til ársins 2019.

## Æviágrip
Tusk hefur verið virkur í pólskum stjórnmálum frá byrjun tíunda áratugarins. Hann hefur stofnað nokkra stjórnmálaflokka og hefur gegnt kjörnum embættum nánast samfellt frá árinu 1991. Tusk var einn af stofnendum Frjálslynda lýðræðisráðsins (pólska: *Kongres Liberalno-Demokratyczny*, KLD), miðhægriflokks sem beitti sér fyrir markaðsfrelsi. Hann var kjörinn á neðri deild pólska þingsins árið 1991 en tapaði þingsæti sínu eftir að lýðræðisráðið galt afhroð í kosningum árið 1993. Árið 1994 sameinaðist lýðræðisráðið pólska Lýðræðisbandalaginu og myndaði með því Frelsisbandalagið. Árið 1997 var Tusk kjörinn á efri deild þingsins og varð varaforseti þess. Árið 2001 tók hann þátt í stofnun nýs miðhægriflokks, Borgaraflokksins, var aftur kjörinn á neðri þingdeildina og varð varaforseti hennar. 

Tusk gaf kost á sér í forsetakosningum Póllands árið 2005 en tapaði í seinni umferð fyrir Lech Kaczyński. Tusk var kjörinn forsætisráðherra árið 2007 og var endurkjörinn eftir þingkosningar árið 2011. Hann var fyrsti forsætisráðherra Póllands sem hlaut endurkjör frá því að kommúnistastjórn landsins leið undir lok.

Árið 2014 var Tusk kjörinn forseti Evrópska ráðsins. Tusk sagði af sér sem forsætisráðherra Póllands til að taka við evrópska forsetaembættinu og hafði þá setið lengur en nokkur annar forsætisráðherra þriðja pólska lýðveldisins.
Tusk var endurkjörinn forseti Evrópska ráðsins árið 2017 þrátt fyrir mótmæli ríkisstjórnarinnar í Póllandi, sem þá var skipuð andstæðingum Tusks úr íhaldsflokknum Lögum og réttlæti. Öll aðildarríki ESB að Póllandi undanskildu greiddu atkvæði með endurkjöri Tusks.

Eftir að embættistíð Tusks sem forseta Evrópska ráðsins lauk árið 2019 sneri hann sér aftur að innanlandspólitík í Póllandi. Tusk leiddi Borgaraflokkinn á ný í þingkosningum Póllands árið 2023. Í þeim kosningum lenti Borgaraflokkurinn í öðru sæti á eftir Lögum og réttlæti en sameinuð stjórnarandstaða flokksins og tveggja annarra flokka vann meirihluta á þinginu. Tusk var kjörinn forsætisráðherra Póllands á ný 
af pólska þinginu þann 11. desember 2023. 

## Tilvísanir
Listi yfir stríð Rússa og Tyrkja

**Stríð Rússa og Tyrkja** er listi yfir stríð sem Rússneskir og Tyrkneskir þjóðflokkar hafa átt sín á milli. Aðalega er um að ræða stríð Ottómanska veldisins og forvera Rússlands.

* Stríð Rússa og Tyrkja (1568–1570)
* Stríð Rússa og Tyrkja (1676–1681)
* Stríð Rússa og Tyrkja (1686–1700)
* Prutstríðið
* Stríð Rússa og Tyrkja (1735–1739)
* Stríð Rússa og Tyrkja (1768–1774)
* Stríð Rússa og Tyrkja (1787–1792)
* Stríð Rússa og Tyrkja (1806–1812)
* Stríð Rússa og Tyrkja (1828–1829)
* Krímstríðið
* Stríð Rússa og Tyrkja (1877–1878)
* Fyrri heimsstyrjöldin
* Rússneska borgarastyrjöldin

## Bókmenntir
* Attila og Balázs Weiszhár: Stríð orðabók (Ungverjaland)
* Britannica Hungarica (ungverska orðabók)
Jörfi (Dalasýslu)

**Jörfi** (eða **Jörvi**) er bær í Haukadal í Dalasýslu. Hann er þekktur fyrir veislur þær eða „gleðir“ sem voru haldnar þar að minnsta kosti frá 17. öld og fram á þá 18. Jörvagleði var haldin á krossmessu á hausti (14. september) og hefur verið einhvers konar töðugjöld, því heyskap var lokið og kaupafólk oft farið að huga að vistaskiptum. Þar voru dansaðir vikivakar og stundaðir ýmsir leikir. Önnur sambærileg samkoma var Staðarfellsgleði, sem haldin var á Staðarfelli í Dölum um nýár. 

Þessar samkomur voru þyrnir í augum yfirvalda, enda fór miklum sögum af lauslæti og gjálfífi á þeim. Björn Jónsson sýslumaður á Staðarfelli afskipaði Staðarfellsgleði 1695. Hann bannaði reyndar Jörfagleði líka en hún virðist þó hafa haldið áfram fram yfir aldamót en þegar Jón Magnússon, bróðir Árna handritasafnara, varð sýslumaður Dalamanna 1708 bannaði hann hana og bar fyrir sig, auk lausungarinnar, Stórubólu sem þá gekk enn um landið. Gleðin var ekki endurvakin en orðið jörfagleði hefur síðan verið haft um ýmiss konar óheftar skemmtanir.

Fyrir ofan bæinn á Jörfa er fjallið Jörfahnjúkur.
Eyjabækurnar

**Eyjabækurnar** er safntitill á þremur bókum eftir Einar Kárason. Fyrst af Eyjabókunum kom út árið 1983 og hét Þar sem djöflaeyjan rís, svo kom Gulleyjan (1985) og síðan Fyrirheitna landið (1989).
Broddskita

**Broddskita** er væg mjólkursótt í unglambi sem veldur skitu sem er gul á litin og af henni leggur mikinn óþef. Hér áður fyrr olli hún töluverðum lambadauða, enda var hætt við að greri fyrir þar er skitan tærði oft endaþarmsopið og sárin greru saman. Kallast slík lamb *belgskitið* því skitan hleðst í belg aftan á lambinu.
Kvikmyndir.is

**Kvikmyndir.is** er íslenskur kvikmyndavefur, sem stofnaður var árið 1997 en var ekki opnaður fyrr en ári síðar, í maí 1998. Á vefnum er hægt að finna upplýsingar um sýningartíma, senda og lesa kvikmyndagagnrýni, lesa fréttir úr kvikmyndageiranum og horfa á sýnishorn úr væntanlegum myndum. Einnig er á vefnum gagnagrunnur þar sem hægt er fletta upp upplýsingum um kvikmyndir, leikara og leikstjóra.

## Stjórnendur
Síðan er í eigu og stjórnuð af áhugamönnum um kvikmyndir og er alveg óháð dreifingaraðilum landsins. Stjórnendur síðunnar í gegnum tíðina hafa verið átta, þeir eru:
* (1997 - 2005) Helgi Páll Helgason
* (1997 - 2007) Gunnar Ingvi Þórisson
* (2004 - enn stjórnandi) Tómas Valgeirsson
* (2006 - enn stjórnandi) Þráinn Halldór Halldórsson
* (2007 - enn stjórnandi) Þóroddur Bjarnason
* (2007 - enn stjórnandi) Sindri Bergmann
* (2007 - 2008) Sindri Gretarsson
* (2007 - enn stjórnandi) Eysteinn Guðni Guðnason

## Heimildir


## Tenglar
* Kvikmyndir.is
Johannes Erhardt Böggild

**Johannes Erhardt Böggild** (28. mars 1878 – 23. nóvember 1929) var fyrsti sendiherra Dana hér á landi. Faðir hans var *Börge Thorlacius Böggild*, bankastjóri, sem kominn var af íslenskum ættum í móðurkyn. 

Þegar Sambandslögin voru gengin í gildi og Danir áttu að skipa sendiherra hér, varð Böggild fyrir valinu. Hann var þá aðalkonsúll þeirra í London. Böggild kom hingað í ágúst 1919 og tók þá við embætti sínu. Var hann svo hér í rúm fjögur ár, en þá var hann gerður að sendiherra í Kanada og fluttist þangað 1924. 

Hann fékk Stórriddarakross Fálkaorðunnar árið 1921.

## Tenglar
* ''Fyrsti sendiherra á Íslandi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1950
Lambakregða

**Lambakregða** er sjúkdómur sem leggst á ung lömb. Fullorðið fé getur verið smitberar. Helstu einkenni sjúkdómsins er að lömbin verða dauf og fylgja mæðrum sínum illa. Þá mæðast þau fljótt við áreynslu. Orsök veikinnar er hægfara lungnabólga af völdum sýkla sem eru ekki ósvipaðir lungnapestarsýklum en þó eru einnig aðrir sýklar sem valda veikinni. 

Sum lömb ná sér fljótt en önnur sýna enn veikina eftir að þau koma úr sumarhögum. Þau hósta og hafa gráleitt slím í vitum. Sjúkdómur þessi dregur lömbin þó sjaldan til dauða en aftur á móti verða þau rýr og næm gegn öðrum sjúkdómum.

Með tvíbólusetningu árlega með þrívirku bóluefni er hægt að draga úr sjúkdóminum þar sem hann er algengur og jafnvel koma í veg fyrir hann þar sem hann er ei landlægur.
Takmörkuð runa

**Takmörkuð runa** er runa þar sem sérhver liður rununnar er endanleg tala. Runan (*a<sub>n</sub>*) er sögð takmörkuð ef til er rauntala *M*, þ.a. |*a<sub>n</sub>*| ≤ *M* fyrir öll *n*. Runa, sem ekki er takmörkuð, kallast *ótakmörkuð runa*.
## Tengt efni
* Takmarkað fall
* Takmarkað mengi
Spænska borgarastyrjöldin

**Spænska borgarastyrjöldin** var borgarastyrjöld háð á Spáni, sem stóð frá 1936 til 1939. Tildrög hennar voru þau, að lýðræðislega kjörin, vinstrisinnuð ríkisstjórn lýðveldisins Spánar vildi framkvæma þjóðfélagsbreytingar í samræmi við stefnu sína, en falangistar neituðu að sætta sig við þær, svo herforingjar sem voru á þeirra bandi hófu uppreisn. Ríkisstjórnin naut einkum stuðnings verkamanna í borgum, sósíaldemókrata, kommúnista, anarkista og Baska, en uppreisnarmenn nutu einkum stuðnings hersins, kirkjunnar og landeigenda.

Stríðið varði í þrjú ár, og gekk á ýmsu. Vesturveldin — Bretland, Frakkland og Bandaríkin — settu vopnasölubann á Spán, og töldu síst þörf á því að senda meira af vopnum til lands sem þegar logaði í ófriði. Öxulveldin Þýskaland og Ítalía studdu hins vegar uppreisn falangista, enda verulegur skyldleiki þeirra við þýska nasismann og ítalska fasismann. Sovétríkin studdu lýðveldið eftir atvikum, en höfðu hvorki tök á að blanda sér beint í stríðið né að veita lýðveldissinnum nægan stuðning til þess að vinna það.

Mikill fjöldi manna frá öðrum löndum tók samt þátt í Spánarstríðinu sem sjálfboðaliðar, oftast með her lýðveldisins. Þjóðverjar og Júgóslavar áttu flesta fulltrúa, en Frakkar, Bretar, Bandaríkjamenn, Albanir, Ítalar og fleiri líka. Þeir sem komu frá löndum þar sem fasismi ríkti börðust oft í óþökk yfirvalda í heimalandinu, og áttu stundum vandræði yfir höfði sér þegar þeir sneru heim. Tæpast nema þrír Íslendingar tóku þátt í Spánarstríðinu.

Árið 1939 lauk styrjöldinni með algerum sigri falangista. Foringi þeirra, Francisco Franco, varð einræðisherra yfir Spáni og ríkti til dauðadags. Frá því lýðveldissinnar töpuðu stríðinu, hafa mismunandi fylkingar þeirra kennt hver annarri um, ekki síst annars vegar anarkistar og kommúnistar, en hins vegar stalínistar og trotskíistar.

## Neðanmálsgreinar


## Heimildir
* 
* 
* 

## Tilvísanir
Þúsund og ein nótt

***Þúsund og ein nótt*** (arabíska: كتاب ألف ليلة وليلة - kitāb 'alf laylah wa-laylah; persneska: هزار و یک شب - ḥezār-o yak šab) er safn af sögum frá ýmsum höfundum og úr ýmsum ritum. Sögurnar eiga rætur að rekja til Arabíu, Indlands, Persíu, Egyptalands og Sýrlands meðal annars, allt frá fornöld til miðalda. Talið er að safnið sjálft megi rekja til 8. eða 9. aldar. Safnið er til í mörgum útgáfum en allar eiga þær það sameiginlegt að innihalda rammafrásögn um konunginn Sjarjar og konu hans Sjerasade. Sumar af sögunum eru síðan sjálfar rammafrásagnir. Fjöldi sagnanna (eða nóttanna) er líka misjafn eftir útgáfum.

Þekktustu sögurnar úr sagnasafninu eru sögurnar af Alí Baba, Aladdín og Sindbað sæfara, en engin þeirra er úr elstu útgáfum safnsins.

## Útgáfur
*Þúsund og ein nótt* kom fyrst út í íslenskri þýðingu Steingríms Thorsteinssonar árið 1857.
Þráðormar

**Þráðormar** (fræðiheiti: *Nematoda*)  alls er 95 þúsund tegundir hryggleysingja sem ýmist lifa í jarðvegi og vatni eða sem sníklar á dýrum og plöntum (15 þús. tegundir). Þráðormar valda ormaveiki í mörgum búfjártegundum.
Hringormar er safnheiti yfir þráðorma sem lifa í fiski.

## Tilvísanir
Skemmtiþáttur

**Skemmtiþáttur** er í dagskrárgerð útvarps- eða sjónvarpsþáttur sem inniheldur blandað skemmtiefni, tónlistaratriði, grínatriði, dansatriði, sjónvarpsleiki og þar fram eftir götunum, með þáttarstjórnanda sem leiðir þáttinn áfram og kynnir atriðin. Skemmtiþættir eiga rætur sínar að rekja til blandaðrar skemmtidagskrár í leikhúsum (kabarett, revía, *[[music hall]]* og *[[vaudeville]]*).

Dæmi um heimsfræga skemmtiþætti eru bandarísku sjónvarpsþættirnir Ed Sullivan Show og Saturday Night Live, en þetta form hefur þó verið á undanhaldi í bandarísku sjónvarpi undanfarinn áratug. Í mörgum Evrópulöndum er löng hefð fyrir því að sýna skemmtiþátt á besta tíma á föstudags- eða laugardagskvöldum.

Á Íslandi hafa skemmtiþættir verið framleiddir af Ríkissjónvarpinu og sýndir á laugardagskvöldum nánast frá stofnun en slík þáttagerð hefur oftast verið bundin við haustdagskrána. Dæmi um íslenska skemmtiþætti eru Á tali hjá Hemma Gunn, Milli himins og jarðar og Laugardagslögin.
Doði

**Doði** (**doðasótt** eða **bráðadoði**) er efnaskiptasjúkdómur sem leggst á spendýr, oftast kýr en einnig ær, í byrjun mjaltaskeiðs og í kringum burð. Við byrjum mjólkurframleiðslu lækkar hlutfall kalks í blóði hratt svo mikil röskun verður á allri líkamsstarfsemi og getur leitt til dauða.

## Orsakir
Á síðustu vikum meðgöngu eykst þörf fyrir kalsíum, fosfór, magnesíum og kalí mikið. Þó að það sé nóg af þessum efnum í fóðrinu ganga skepnurnar á eigin forða, sem er eðlilegt upp að vissu marki, en beinin eru steinefnaforðabúr líkamans. Hætta á doða skapast einkum ef áðurnefnd steinefni vantar í fóðrið en einnig getur streita, fóðurbreytingar, óregluleg fóðrun, fjárrag og veðurbreytingar átt sök í sjúkdómnum.

Líkur á sjúkdómnum aukast með hækkandi aldir, óalgengt að kvígur fái doða, og ef fóstrin eru mörg, t.d. tvö eða fleiri lömb í ánni. Algengast er að ær fái doða fyrir burð; kýr um og eftir hann.

Einnig hefur komið fyrir að hrútar hafi fengið doða og tengist það þá engan veginn mjólkurframleiðslu eða meðgöngu.

## Einkenni
Doðaveikar kýr og kindur eru þróttlausar og óstyrkar til gangs. Eyrun verða köld sem og granirnar. Það hægist á allri líkamsstarfsemi og þá sérstaklega á hjartslætti. Þær þembast upp, leggja höfuð aftur með síðu. Loks missa þær meðvitund og drepast fljótt ef ekkert er að gert.

## Lækning
Með því að sprauta kalki, sérstaklega bórkalki, undir húð á 2-3 stöðum hækkar kalkinnihaldið í blóði svo sjúklingurinn ætti að ná sér fljótt. Of stór kalkskammtur getur valdið hjartabilun en of lítill skammtur gerir lítið gagn.

## Tenglar
* Nautgriparækt - Fóður og fóðrun - Hvað er doði?
* Prevention of milk fever
McDonald's

**McDonald's Corporation** () er bandarískur skyndibitastaður. Hann er stærsta hamborgarakeðja í heimi og þjónar um það bil 47 milljónum viðskiptavina á hverjum degi. Það eru um það bil 31.000 McDonald's veitingastaðir um allan heim. Margir veitingastaðir fyritækisins eru reknir undir sérleyfi. Einkum selur McDonald's hamborgara, ostborgara, kjúkling, franskar kartöflur, morgunmat, gos, mjólkurhristing og eftirrétti. Big Mac er með vinsælustu hamborgurum McDonald´s og McFlurry er með vinsælustu eftirréttum McDonald´s.  

Fyrirtækið var stofnað árið 1940 af Dick og Mac McDonald þegar þeir opnuðu fyrsta McDonald's veitingastaðinn í San Bernardino, Kaliforníu, Bandaríkjunum. McDonald's var starfrækt á Íslandi frá 1993 til 2009.

## McDonald's á Íslandi
Fyrsti veitingastaður McDonald's opnaði þann 9. september 1993 við Suðurlandsbraut 56 í Reykjavík. Hann var opnaður af þáverandi forsætisráðherra, Davíð Oddssyni. Þann 16. júní 1995 opnaði svo annar veitingastaður keðjunnar hér á landi í Hressingarskálanum í Reykjavík, að Austurstæti 20. Því útibúi var lokað árið 2003. Þann 30. september 2001 opnaði svo þriðji staður keðjunnar í Kringlunni. Árið 2002 opnaði svo fjórði veitingastaður keðjunnar við Smáratorg 5 (þar sem að Popeyes var áður). 

Þann 26. október 2009 tilkynnti rekstraraðili McDonald's á Íslandi, *Lyst ehf.* að vegna falls krónunnar væri orðið erfitt um aðföng erlendis frá og því verið ákveðið að hætta rekstri undir merkjum McDonald's-leyfisins frá og með 1. nóvember og lokuðu því allar þrjár keðjur fyrirtækisins. Fyrirtækið hélt áfram að reka McDonald's á Íslandi í nóvember 2009 undir nafninu Metro í Kringlunni, Smáratorgi og að Suðurlandsbraut. Útibúið í Kringlunni lokaði sumarið 2010 en hin tvö útibúin eru ennþá starfandi.

Síðan McDonald´s hætti á Íslandi hafa reglulega heyrst í fólki sem vill fá McDonald´s aftur til Íslands. Árið 2018 greindi New York Post frá því að McDonald's hyggðist opna nýtt útibú hér á landi. Þeir fréttir reyndust falskar og vísaði talsmaður fyrirtækisins fyrirsögnunum á bug. 2. febrúar 2025 hélt Youtube-stjarnan Sindri Leví Ingason viðburð í Urriðaholti þar sem hann gaf 200 McDonald´s hamborgara með það að markmiði að reyna að vekja athygli McDonald´s en nokkrum dögum áður talaði hann fyrir því að fá McDonald´s aftur til Íslands. 

## [[Aprílgabb|Aprílgöbb]] tengd McDonald's
Gerð hafa verið tvö eftirminnilega aprílgöbb á Íslandi tengd Mcdonald's. Árið 2002 birti fréttastofa Rúv gabb um að verið væri að hylja Kópavogskirkju með dúk þar sem McDonald´s hefði farið í mál við kirkjuna vegna líkinda við lögun á McDonald´s merkinu. Árið 2016 kom síðan aprílgabb þar sem sagt var McDonald´s myndi snúa aftur til Íslands þar sem Simmi og Jói hygðust opna McDonald´s stað í Egilshöll. 

## Tilvitnanir
Kóngakerti

**Kóngakerti** (eða **kóngaljós**) er þríarma kerti sett í samband við vitringana þrjá og var hér áður fyrr oft steypt um jólin. 

## Aðferð
Þau voru búin til þannig, að tveir ljósgarnsspottar voru hnýttir nokkuð fyrir ofan miðju kertisraks og látnir ganga á ská upp í steypuprikið sitt hvoru megin við miðrakið og síðan var steypt. Mynduðust þá tveir armar út frá meginstofni kertisins. 

## Tenglar
* ''Jólakerti''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1955