open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Traveling Wilburys

**Traveling Wilburys** var hljómsveit (oft kölluð *[[súpergrúppa]]*), sem í voru stórstirnin George Harrison (úr Bítlunum), Jeff Lynne (úr ELO), Roy Orbison, Tom Petty (úr Tom Petty and the Heartbreakers) og Bob Dylan söngvari, tónskáld og textahöfundur. Harrison og Lynne voru báðir breskir en Orbison, Petty og Dylan amerískir. Þeir stofnuðu hljómsveitina árið 1988 og gáfu út tvær breiðskífur. Roy Orbison lést eftir að upptökum lauk á fyrra albúminu og stóðu hinir fjórir að því síðara tveimur árum síðar. Skífurnar heita Traveling Wilburys Vol. 1 og Traveling Wilburys Vol. 3 og vekur athygli að númer tvö kom aldrei út og eru ýmsar sögur um ástæðu þess. 

## Breiðskífur
*Traveling Wilburys Vol.1 (1988)
*Traveling Wilburys Vol.3 (1990)
Sápa

**Sápa** er yfirborðsvirkt efni sem er notað með vatni til þvotta og hreinsunar. Hún er fáanleg í föstu formi sem stykkjasápa (sbr. handsápa) og einnig í duft- eða vökvaformi. Efnafræðin útskýrir sápu sem salt af fitusýrum, en sápa er yfirleitt framleidd með efnahvarfi þar sem fita og sterkur basi eins og vítissódi (natríumhýdroxíð), pottaska (kalíumhýdroxíð) eða vatnssneytt natríumkarbónat koma saman. Oft er basinn unninn úr ösku harðviðar.
Grafít

**Grafít** eða **ritblý** er steinefni og eitt af fjölgervingsformum kolefnis. Grafít er notað í blýanta, en orðið er *grafít* er myndað af gríska orðinu *graphein* (γραφειν) sem þýðir „að teikna/skrifa“. Ólíkt demöntum er grafít rafleiðari og hefur til dæmis verið notað sem rafskaut í kolbogalampa. Grafít er stöðugusta form kolefnis við staðalaðstæður.
Sigursteinn Gíslason

**Sigursteinn Gíslason** (25. júní 1968 - 16. janúar 2012) var yfirknattspyrnuþjálfari Leiknis og fyrrverandi varnarmaður. 

Hann hóf knattspyrnuferil sinn með KR og spilaði fyrst með þeim árið 1987. Árið eftir fór hann til ÍA og spilaði með þeim til 1998 og vann með þeim fimm Íslandsmeistaratitla. Hann gekk til liðs við KR 1999 og vann með þeim fyrsta titil félagsins í 31 ár. Hann fór veturinn eftir til Stoke City en festi sig ekki í sessi þar og fór aftur til KR árið 2000 og var þar til ársins 2003. Síðasta tímabilið sitt lék hann með Víkingi Reykjavík, 2004. Eftir að hætta knattspyrnuiðkun var hann ráðinn aðstoðarþjálfari KR, en að loknu tímabilinu 2008 var hann ráðinn þjálfari Leiknis. Sigursteinn hefur unnið 9 Íslandsmeistaratitla sem leikmaður, flesta allra, og spilað 22 landsleiki.

Sigursteinn dó þann 16. janúar 2012 úr krabbameini.

## Neðanmálsgreinar
Vecht

**Vecht** er á sem rennur bæði um Þýskaland og Holland og er ein af þverám Rínarfljóts. Hollandsmegin er áin oft kölluð Utrecht Vecht til aðgreiningar frá OverIjssel en hluti árinnar er oft kölluð OverIjssel til aðgreiningar frá þýska hluta árinnar. Lengd árinnar Vecht er 162 km, þar af eru 107 km í Þýskalandi. Vecht á upptök sín í Baumberge hæðum í þýska fylkinu North Rhine Westfalen, nálægt borginni Munster í Þýskalandi. Landsvæðið meðfram ánni kallast Vecht-Streek
KR-TV

**KR-TV** er vefsjónvarp körfuknattleiksdeildar KR og eru deildar, bikar og evrópuleikir meistaraflokks karla í körfuknattleik sýndir þar í beinni útsendingu. KR-TV fór í loftið þann 11. október árið 2007 í fyrsta leik KR á tímabilinu 2007-08 en það var leikur gegn Fjölni sem KR vann með 100 stigum gegn 78. Ingi Þór Steinþórsson, einn af þjálfurum yngri flokka KR í körfubolta, lýsti mörgum leikjum auk þess sem Atli Freyr Einarsson og Hjalti Kristinsson lýstu einhverjum leikjum. 

KR-TV var með beina útsendingu frá öllum leikjum KR í deild og bikarkeppninni 2007-08 auk heimaleikjarins í evrópukeppninni, alls 29 leikir. KR-TV fékk ekki leyfi frá FIBA til að senda útileikinn í beinni útsendingu, en KR keppti við Banvit frá Tyrklandi. Auk þess að sýna frá leikjum meistaraflokks karla voru líka beinar útsendingar frá stórum heimaleikjum meistaraflokks kvenna ásamt úrslitaleikjum í unglinga- og drengjaflokki.

## Tenglar
KR-TV
Símbréf

**Símbréf** (einnig kallað **bréfasími**, **fax** eða **faxtæki**) er fjarskiptatækni sem notuð er til að flytja afrit af skjölum, sérstaklega með tækjum á viðráðanlegu verði, yfir símakerfi.
Hólmfríður Sigurðardóttir

**Hólmfríður Sigurðardóttir**  (9. janúar 1617 – 25. apríl 1692) var prófastfrú í Vatnsfirði á 17. öld. Foreldrar hennar voru Sigurður Oddsson í Hróarsholti í Flóa, sonur Odds biskups Einarssonar, og kona hans Þórunn ríka Jónsdóttir. Sigurður drukknaði sama ár og Hólmfríður fæddist en móðir hennar giftist aftur Magnúsi Arasyni sýslumanni á Reykhólum og ólst Hólmfríður þar upp.

Um Hólmfríði segir Jón Ólafsson frá Grunnavík: „Það var sú, sem lét færa sér utan gylltan lit til hárs síns, að sagt er. Og einhverja vinnukonu þvo sér, ef hún tók á nokkru óhreinu, og sú, er sagði: Mun ég þá verða að segja: æ? þá hún fann sig fyrst þungaða. Af þessu fólki er nefnd Vatnsfjarðardrambsemin.“

Hún giftist 1636 Jóni Arasyni prófasti í Vatnsfirði, sem var yngri bróðir Magnúsar stjúpföður hennar, og bjuggu þau í Vatnsfirði þar til Jón lést árið 1673.  Þá flutti hún í Hóla til Ragnheiðar dóttur sinnar og síðar í Laufás til Helgu dóttur sinnar. Í Laufáskirkju er varðveitt málverk af Hólmfríði sem talið er að Helga hafi látið mála í minningu móður sinnar.

Börn þeirra Jóns voru Magnús digri, bóndi í Vigur og Ögri, Helga eldri prestkona í Laufási, Ragnheiður eldri húsfreyja í Flatey, Guðbrandur prófastur í Vatnsfirði, Sigurður prófastur í Holti í Önundarfirði, Ragnheiður yngri biskupsfrú á Hólum, Oddur digri klausturhaldari á Reynistað, Anna digra prestsfrú á Breiðabólstað í Vesturhópi og Ari bóndi á Sökku í Svarfaðardal.

## Heimildir
* *Þjóð í mótun: Ísland og Íslendingar fyrri alda.* Listasafnið á Akureyri 2003 (sýningarrit)
*
Jón Arason í Vatnsfirði

**Jón Arason** (19. október 1606 – 10. ágúst 1673) var skáld og prófastur í Vatnsfirði við Ísafjarðardjúp á 17. öld og áður skólameistari í Skálholtsskóla.

Jón var af Svalbarðsætt, sonur Ara Magnússonar í Ögri og Kristínar dóttur Guðbrands Þorlákssonar biskups. Hann sigldi 1624, stundaði háskólanám í Kaupmannahöfn í fimm ár, varð skólameistari í Skálholti 1632 og gegndi því embætti til 1636 en þá varð hann prestur í Vatnsfirði og bjó þar til dauðadags. Sagt var að skólapiltar í Skálholti hefðu lítið séð eftir honum vegna þótta hans og dramblætis. Hann var prófastur í Norður-Ísafjarðarprófastsdæmi og einnig í Strandasýslu.

Jón var skáld og er varðveittur ýmis kveðskapur eftir hann, þar á meðal vísur sem hann orti um nafna sinn, Jón biskup Arason. Hann skrifaði líka *[[Vatnsfjarðarannáll elsti|Vatnsfjarðarannál elsta]]*, sem þykir einn hinna traustari annála. Sagt var að hann hefði í elli orðið guðhræddur og auðmjúkur af mótlæti.

Kona Jóns var Hólmfríður Sigurðardóttir (9. janúar 1617 – 25. apríl 1692). Börn þeirra voru Magnús digri, bóndi í Vigur og Ögri, faðir Þorbjargar konu Páls Vídalín, Helga eldri prestkona í Laufási, Ragheiður eldri húsfreyja í Flatey, Guðbrandur prófastur í Vatnsfirði, Sigurður prófastur í Holti í Önundarfirði, Ragnheiður yngri biskupsfrú á Hólum, Oddur digri klausturhaldari á Reynistað, Anna digra prestsfrú á Breiðabólstað í Vesturhópi og Ari bóndi á Sökku í Svarfaðardal. Sum af börnum Jóns og Hólmfríðar voru afar feitlagin og sagt að fáir eða engir hestar gætu borið þau.

## Heimildir
* 
*
Laufás (Grýtubakkahreppi)

**Laufás í Grýtubakkahreppi** er kirkjustaður og prestsetur í Þingeyjarsýslu. Prestsetur hefur verið í Laufási frá fyrstu kristni. Kirkjustaðurinn kemur lítillega við sögu í Ljósvetninga sögu. Laufáskirkja var helguð Pétri postula. Á árunum 1622-1636 bjuggu séra Magnús Ólafsson og kona hans Agnes Eiríksdóttir í Laufási. Edda Magnúsar Ólafssonar (''Laufás-Edda'') er kennd við Laufás en ekki samin þar. Magnús lést 22. júlí 1636 og bróðursonur Agnesar var vígður til prests í Laufási árið 1637. Sá hét Jón Magnússon og var skáld.

Kirkjan sem stendur í Laufási er byggð árið 1865 af Tryggva Gunnarssyni, trésmið og athafnamanni, og Jóhanni Bessasyni á Skarði í Dalsmynni.

Í Laufási er gamall burstabær, byggður í núverandi mynd af Jóhanni Bessasyni bónda á seinni hluta 19. aldar. Laufásbærinn er nú byggðasafn og búinn húsmunum og áhöldum líkast því sem tíðkaðist í kringum aldamótin 1900. Hann var hýbýli prests þar til byggt var nýtt prestsetur árið 1936.

Frá Laufási var Þórhallur Bjarnarson biskup, sem byggði hús í Reykjavík, Laufás við Laufásveg og lét heita eftir bænum. Við það hús er svo Laufásvegur kenndur.

Sonur Péturs Þórarinssonar prests reisti íbúðarhús í Laufási en Prestsetrasjóður leigði honum jörðina án hlunninda eftir að faðir hans lést. Risu af því deilur árið 2007. 

## Tilvísanir


## Heimildir
* Minjasafnið á Akureyri
* Minjasafnið á Akureyri: Laufás
* Laufás í Grýtubakkahreppi 
* Gert að flytja húsið frá Laufási
Oude IJssel

**Oude IJssel** er á á landamærum Hollands og Þýskalands. Landamærin liggja víða eftir miðri ánni og er um 80 km löng. Hún er þverá IJssel-árinnar. Oude IJssel þýðir „gamla IJssel“. Þær voru sameinaðar Rínarfljóti með skurði, Berkelskurðinum á tímum Rómaveldis. Við ána er bærinn Gescher.
KR-klúbburinn

**KR-klúbburinn** er klúbbur stuðningsmanna KR, stofnaður hinn 11. mars 1993. Markmið klúbbsins hefur verið frá fyrsta degi að auka tengsl hins almenna stuðningsmanns við félagið auk þess að efla samheldni og veita leikmönnum stuðning með öflugri starfsemi innan vallar sem utan. KR-klúbburinn hefur lengi staðið að opnu húsi fyrir heimaleiki KR þar sem m.a. hefur verið boðið uppá veitingar.

## Saga

Það var þann 11. mars árið 1993 sem stuðningsmenn knattspyrnudeildar KR boðuðu til fundar í félagsheimili KR. Á þeim fundi var KR-klúbburinn stofnaður. Þrátt fyrir að félagið hafi allt frá upphafi notið öflugs stuðnings var þetta í fyrsta skipti sem stuðningsmenn KR stofnuðu með sér samtök, því lengst af voru það einungis gamlir, "innvígðir" KR-ingar sem höfðu starfað hjá KR. Fyrsti formaður KR-klúbbsins var Hafsteinn Egilsson og varaformaður Kristján Ingi Einarsson

Skömmu eftir stofnun klúbbsins hóf hann að gefa út fréttabréf auk þess sem klúbburinn tók að sér sölu minjagripa og halda opin hús á heimaleikjum KR. KR-klúbburinn tók einnig uppá því að heiðra leikmenn KR sem hafa spilað 150 leiki eða skarað fram úr fyrir félagið. Fyrsti heiðursmaður KR-klúbbsins var Atli Eðvaldsson og fljótlega eftir það fylgdu Gunnar Skúlason og Kristrún Heimisdóttir.

KR-klúbburinn hefur nú í áraraðir staðið fyrir rútuferðum á útileiki, ókeypis barnapössun á heimaleikjum, opnum húsum á heimaleikjum og lukkupollum, þar sem börn félagsmanna geta fengið að fylgja leikmönnum meistaraflokks út á völlinn í byrjun leiks.

## Tilvísanir
Námafjall

**Námafjall** og umhverfi er háhitasvæði sem liggur um sprungurein sem nær norðan úr Öxarfirði gegnum eldstöðina Kröflu og suður fyrir Hverfell. Jarðhitanum er viðhaldið af kvikuinnskotum frá eldstöðinni. 

Þjóðvegurinn milli Mývatns og Austurlands liggur um Námaskarð  rétt austan Bjarnarflags milli Dalfjalls og Námafjalls. 

Þétt sprungubelti liggur yfir allt Námafjallssvæðið en  meginuppstreymið er austan við fjallið og hefur það gengið síðustu ár undir nafninu Hverarönd. Á því svæði eru margir gufu- og leirhverir, en engir vatnshverir. Leirhverirnir eru stórir og áberandi en gufuhverirnir eru margir  ekki annað en borholur sem búið er að hlaða grjóti yfir. Jarðvegur ófrjór og gróðurlaus á háhitasvæðinu og mjög súr vegna áhrifa hveraloftsins og fellur út brennisteinn. 

Fyrr á öldum var mikið brennisteinsnám við Námafjall en á miðöldum var brennisteinninn notaður í púður. Eigendur Reykjahlíðar auðguðust mikið á sölu brennisteins.  Brennisteinn var unninn í Hlíðarnámum. Danakonungur eignaðist námurnar árið 1563.  Þær voru nýttar af og til fram á  miðja 19. öld.  Verksmiðja til að vinna brennistein var reist í Bjarnarflagi árið 1939 og starfaði í nokkur ár.

Jarðhitasvæðið við Námafjall og allur Skútustaðahreppur var friðlýst árið 1974.

Árið 1987 var kvikmyndir Í skugga hrafnsins tekin upp við Námafjall og frumsýnd ári seinna.

## Heimildir

*  Námafjall (vefur um Mývatn) 
* Námafjall 
* Námaskarð
Laugarvatnshellar

**Laugarvatnshellar** eru manngerðir móbergshellar í Reyðarbarmi á Laugarvatnsvöllum, miðja leið milli Þingvalla og Laugarvatns. Hellarnir voru tveir, annar fjögurra metra breiður og 12 metra langur, en hinn álíka langur en mjórri. Hefur skilrúm milli þeirra nú hrunið niður. Hellarnir eru þekktir fyrir að það var búið í þeim í byrjun 20. aldar. Á fyrri öldum voru þeir notaðir sem sæluhús. Mikið er um veggjakrot í móberginu á hellisveggjum og utan við hellismunnana, nöfn, fangamörk, ártöl, bílnúmer o.fl. Árið 2017 voru hellarnir endurbyggðir í upprunalegri mynd.

## Ábúendur 1910-1911
Indriði Guðmundsson og Guðrún Kolbeinsdóttir hófu búskap í hellunum árið 1910, en land var ekki á lausu í sveitinni, þaðan sem Indriði var ættaður. Þrátt fyrir að Indriði væri einungis 22 ára og Guðrún 17 bjuggu þau í hellinum í eitt ár og starfræktu veitingasölu við þjóðveginn. Af veitingasölunni fengu þau nokkrar tekjur sem auðveldaði þeim að flytjast annað. Seinna stunduðu þau búskap í Reykjavík og ráku Indriðabúð að Þingholtsstræti 15.

## Ábúendur 1918-1921
Sjö árum eftir að fyrri ábúendurnir yfirgáfu hellana settust önnur ung hjón þar að. Í þetta skiptið voru á ferðinni Jón Þorvarðarson og Vigdís Helgadóttir, en Jón var ættaður úr sveitinni líkt og Indriði. Þau bjuggu mun lengur í hellunum, eða í fjögur ár, og ól Vigdís þrjú börn á þessum tíma, þar af voru tvö fædd í hellinum.
Eitt barnanna sem ólst upp í hellunum er Magnús Jónsson, sem lést 2013 og kallaði sig síðasta núlifandi hellisbúann á Íslandi. Hann fæddist þó ekki í hellinum en ólst þar upp fyrstu tvö ár ævi sinnar.

## Heimildir
* *Morgunblaðið*, 30. júní 2008: bls. 12.
* ''Hellarnir á Lyngdalsheiði''; grein í Morgunblaðinu 10. janúar 1999
*
Öxnadalsheiði

**Öxnadalsheiði** er heiði eða dalur á milli Norðurárdals í Skagafirði og Öxnadals í Eyjafirði. Þjóðvegur 1 milli Skagafjarðar og Akureyrar liggur um heiðina. Heiðin er nokkuð snjóþung og var erfið yfirferðar áður fyrr.

Vegurinn um Öxnadalsheiði liggur hæst í 540 metrum yfir sjó og er það annar hæsti punkturinn á Þjóðvegi 1, næst á eftir Möðrudalsöræfum. Heiðin er þröng vestantil, í Giljareit og Skógahlíð. Þar rennur Heiðará í djúpu og hrikalegu gili meðfram veginum en víkkar heldur til austurs og þar eru sýslumörk Skagafjarðarsýslu og Eyjafjarðarsýslu við Grjótá. Upp af Grjótá er Grjótárhnjúkur (1237 m) og upp af gildragi vestan hans er Tryppaskál, þar sem nær þrjátíu hross voru rekin fyrir björg árið 1870. Má enn sjá bein þeirra í skálinni. Fundist hafa tóftir af tveimur bæjum á heiðinni. Þessir bæir fóru í eyði einhvern tímann á 13. öld. Um skeið var sæluhús á heiðinni sem nefndist Sesseljubúð. 

## Fornbýli
* Grund
* Grjótá
* Blómsturvellir

## Heimildir
*http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1026190/?item_num=14&dags=2005-07-03
Tröll

**Tröll** er í þjóðtrú stórvaxin ómennsk vera í mannsmynd sem oft býr upp til fjalla eða í fjalli. Oftast er gerður greinarmunur á hugtökunum tröll, jötunn og risi, þó að stundum skarist merking þeirra og skil geti verið óljós. 

## Lagaákvæði um tröll

Í Gulaþingslögum og kristinrétti Sverris konungs segir, að sé konu kennt, *að hún sé tröll og mannæta* og verði hún sönn að því, skuli *færa hana á sæ út og höggva á hrygg*.

Í kafla um níðingsverk í Jónsbók er talið á meðal óbótamála *að vekja upp tröll og fremja heiðni með því*. Páll Vídalín lögmaður skýrði þetta: „Hér merkir tröll eftir sinni náttúru anda óhreina, uppvakta drauga, evocatos manes, immundos spiritus et spectra omnis generis." Hann nefndi fleiri merkingar orðsins *tröll* og skýrði þær með dæmum..

## Tilvísanir


## Tenglar
* ''Hver er munurinn á trölli, jötni og risa?''; af Vísindavefnum
* ''Hvað var elsta tröllið gamalt þegar það dó?''; af Vísindavefnum
SV Werder Bremen

**Werder Bremen** er þýskt knattspyrnufélag.

## Árangur Werder Bremen
### Titlar
* **[[Bundesliga|Þýska meistarar]]: 4**
** 1965, 1988, 1993, 2004

* **[[Þýska bikarkeppnin]]: 6**
** 1961, 1991, 1994, 1999, 2004, 2009

* **[[Evrópukeppni bikarhafa]]: 1**
** 1992

## Þekktir Leikmenn

## Þjálfarar
* Florian Kohfeldt (2017-)
* Alexander Nouri (2016-2017)
* Viktor Skripnik (2014-2016)
* Robin Dutt (2013-2014)
* Thomas Schaaf (1999-2013)
* Felix Magath (1998-1999)
* Wolfgang Sidka (1997-1998)
* Hans-Jürgen Dörner (1996-1997)
* Aad de Mos (1995-1996)
* Otto Rehagel (1981-1995)
* Kuno Klötzer (1980-1981)
* Hans-Jürgen Dörner
* Felix Magath (1998-1999)
* Otto Rehhagel (1981-1995)
* Sepp Piontek (1972-1975)
* Willi Multhaup (1963-1965)

## Tengill
* Heimasíða félagsins
Nauthvalur

**Nauthvalur** (**nauthveli** eða **fjósi**) er hvortveggja samheiti búrhvals, en einnig hvalur í þjóðtrú sem seiðir kýr til sín í hafið með bauli sínu.
Atli Magnússon

**Atli Magnússon** (fæddur 26. júlí 1944, dáinn 14. júní 2019) var íslenskur rithöfundur og mikilvirkur þýðandi. Atli þýddi fjölda bóka sem teljst til heimsbókmennta, eins og t.d. *Meistara Jim og* *Nostromo* eftir Joseph Conrad, *[[Gatsby]]* og *[[Nóttin blíð]]* eftir F. Scott Fitzgerald, *[[Mrs. Dalloway]]* eftir Virginiu Woolf, *[[Hið rauða tákn hugprýðinnar]]* eftir Stephen Crane og *Fall konungs* eftir Johannes V. Jensen. 

Atli starfaði lengst af sem prófarkalesari á Þjóðviljanum og sem blaðamaður á Tímanum í yfir 20 ár. Hann ritstýrði einnig Sjómannablaðinu Víkingi um árabil og starfaði sem dagskrárfulltrúi á Ríkisútvarpinu. 

## Tenglar
* Bækur í þýðingu Atla Magnússonar; af Gegni

## Tilvísanir
Blokkflauta

**Blokkflauta** er tréblásturshljóðfæri með átta gripgötum án klappa og er af sömu ætt og pjáturflautan og okkarínan. Blokkflautan til í mörgum stærðum, og er oftast úr viði. Blokkflautur eru af ætt tréblásturshljóðfæra og eru annaðhvort úr tré eða plasti í blokkflautuættini eru: blokksópramflauta, blokkaltflauta, blokktenórflauta og blokkbassaflauta. Blokkflauta er sömu ætt og pjáturflautan og okkarínan. Algengasta tegund blokkflautu sem notuð er í kennslu er altflautan (ekki þverflauta með því nafni). 

Maður framkallar hljóð í altblokkflautuna með því að blása í munnstykkið. Í munnstykkinu er blokk sem framkallar hlóð. Blokkflautur eru með átta göt en geta framkallað 25 mismunandi tóna í minnsta lagi. Blokkflautur eru mjög góð hljóðfæri fyrir byrjendur af því að þær eru svo einfaldar og gott að læra t.d. nóturnar og fingrasetninguna. 

## Saga
Á miðöldum voru blokkflautur alveg gríðarlega vinsælar og kunnu um það bil allir á þær, smalar léku fyrir kindur og menn til að ganga í augn á konum. En þær töpuðu þó nokkru af vinsældum sínum í kringum 1800 af því þá komu ný hljóðfæri eins og klarinett, óbó og þverflauta. Blokkflauturnar endurheimtu þó nokkuð af fyrri vinsældum á tuttugustu öld af því að þær eru einföld og góð hljóðfæri. Flauta er blásturshljóðfæri sem að fundið var upp fyrir 30.000 til 37.000 árum.
Hákun Djurhuus

**Hákun Djurhuus** (fæddur 11. desember 1908 í Þórshöfn, látinn 22. september 1987) var færeyskur stjórnmálamaður. Hann var meðal annars lögmaður eyjanna á árunum 1963 til 1967 en sat á lögþinginu allt frá 1964 til 1980.

Þau störf sem hann gengdi:
*Lögþingsmaður, 1946-1980.
*Ráðherra í færeysku heimastjórninni, 1951-1956.
*Sat á þjóðþingi Danmerkur, 1957-1960 og 1968-1973.
*Lögmaður Færeyja, 1963–1967.
*Formaður Fólkaflokksins, 1951-1980.
Bette Davis

**Bette Davis** (fædd **Ruth Elizabeth Davis** 5. apríl 1908 í Lowell, látin 6. október 1989 Neuilly-sur-Seine) var bandarísk leikkona. Á ferlinum lék hún í alls 101 kvikmyndum og hlaut tvenn Óskarsverðlaun; annars vegar fyrir hlutverk sitt sem „Joyce Heath“ í *[[Dangerous]]* (1935) og sem „Julie Marsden“ í *[[Jezebel]]* (1938).
Spöng

**Spöng** getur átt við eftirfarandi:
* Spöngina, er líkamshluti. 
* Hverfið Spöngina í Reykjavík
Víkur

**Víkur** getur átt við eftirfarandi:
* Skipafélagið Víkur
* Hverfið Víkur í Reykjavík
* Víkur á Austfjörðum
Vörðufell

**Vörðufell** er 391 metra hátt fjall austan við Hvítá hjá Iðu. Úr lofti séð er það þríhyrningslaga. Upp á fjallinu er vatnið Úlfsvatn. Fjallið er úr móbergi og grágrýti.

Sagnir herma að á 18. öld hafi unglingspiltur búið til flugham úr fuglsvængjum og tekist að svífa úr hlíðum fjallsins.

## Heimildir
* Vörðufell 
* Hrunamannahreppur Land og saga
Iða

**Iða** getur átt við eftirfarandi:
* Kvennmannsnafnið Iðu
* Bæinn Iðu í Biskupstungum
* Íþróttahúsið Iðu á Selfossi
Max Abramovitz

**Max Abramovitz** (fæddur 23. maí 1908 í Chicago, látinn 12. september 2004 í Pound Rigde, New York-fylki) var bandarískur arkitekt og meðeigandi í arkitektafyrirtækinu Harrison, Abramovitz, & Abbe í New York-borg. Meðal þekktustu verka hans er aðalskrifstofa Sameinuðu þjóðanna á Manhattan, Avery Fisher Hall í Lincoln Center (áður *Philharmonic Hall*), US Steel Tower í Pittsburg, National City Tower í Louisville og *Tour GAN* í La Defense í París.
Svínavatn (bær í Grímsnesi)

**Svínavatn** er bær við samnefnt vatn í Grímsnesi. Sumarhúsalandið Öldubyggð er í landi Svínavatns.
Borgaraleg réttindi

**Borgaraleg réttindi** eða **Borgararéttindi** eru lögbundin  réttindi einstaklinga. Sem dæmi um borgaraleg réttindi má nefna rétt til þess að efna til eða taka þátt í friðsamlegum mótmælum, kosningarétt, trúfrelsi, málfrelsi og prentfrelsi.

## Tengt efni
* Mannréttindi
Anscombe

**Anscombe** getur átt við:

* Edmund Anscombe (1874–1948), nýsjálesnkan arkitekt
* Francis Anscombe (1918–2001), breskan rithöfund
* G.E.M. Anscombe (1919–2001), breskan heimspeking
Norwich

**Norwich** (enska **City of Norwich**) er borg í Austur-Anglíu á Englandi. Hún er höfuðborg sýslunnar Norfolk. Á 11. öldinni varð Norwich önnur stærsta borg Englands og var einn af mikilvægustum stöðum í konungsríkinu. Árið 2019 var mannfjöldi borgarsvæðis 143 þúsund og er þéttbýli 3.440,9 manns á ferkílómetra. Í Norwich er byggingarlist margvísleg og eru til margar sögulegar byggingar í dag.

## Íþróttir
Knattspyrnulið borgarinnar er Norwich City sem hefur spilað í tveimur efstu deildum Englands síðustu ár.
Strawson (aðgreining)

**Strawson** getur átt við:

* Peter Frederick Strawson, breskan heimspeking
* Galen Strawson, breskan heimspeking
Trúboðastelling

**Trúboðastelling** er kynlífsstelling við samfarir og er oftast haft um það þegar karl liggur ofan á konunni. Konan liggur á bakinu og karlmaðurinn liggur ofan á konunni, milli fóta hennar. Trúboðastellingin er ein algengasta stelling fólks sem stundar kynlíf. 

Halldór Laxness lætur eina kvenpersónuna í Kristnihald undir Jökli segja: *Ég veit ekki betur en ég hafi haft hann milli hnjákollanna lúngann úr nóttinni.* Þetta er lýsandi dæmi um trúboðastellinguna frá sjónarhóli konu. 

## Tengt efni
* Hundastelling
* Skeiðastelling
* 69
Hundastelling

**Hundastelling** (enska: *doggy style*, franska: *Position de la levrette*, latína: *coitus more ferarum* sem þýðir „kynmök að hætti dýra“ eða *more ferarum* „að sið dýra“) er kynlífsstelling sem lýsir sér þannig að annar aðilinn fer niður á fjórar fætur, en hinn kemur aftan  að til samfara. Þetta er einnig nefnt að ***taka aftan frá*** á íslensku. Karlmaður sem stundar kynlíf með konu í hundastellingunni er annaðhvort með liminn í sköpum hennar eða endaþarmi, og er þetta algengasta stellingin við endaþarmssamfarir. Hundastellingin er einnig algeng stelling í kynlífi homma, og lesbíur geta sömuleiðis notið kynlífs í hundastellinguni, t.d. með beltislim eða öðrum hætti. 

## Tengt efni
* Skeiðastelling
* Trúboðastelling
* 69
Skeiðastelling

**Skeiðastelling** er kynlífsstelling sem lýsir sér þannig að konan liggur á hlið fyrir framan karlmanninn, sem einnig liggur á hlið. Karlmaðurinn getur þá komið getnaðarliminum annaðtveggja í sköp hennar eða endaþarm. Er þessi stelling eins og hundastellingin, bara liggjandi og á hlið. Hommar og lesbíur fara eins að, að breyttu breytanda. Skeiðastellingin er þó einnig haft um þá „kúrstellingu“ þegar tveir einstaklingar liggja eða sofa í þannig stellingu, og ekkert kynlíf kemur við sögu. 

Skeiðastelling er svo nefnd af því hún minnir á það þegar matarskeið er lögð að annarri skeið og þær falla saman. Í sumum löndum er skeiðastellingin kennd við töluna **99**, eins og t.d. í Frakklandi og Svíþjóð. 

## Tengt efni
* Hundastelling
* Trúboðastelling
* 69
Beltislimur

**Beltislimur** (enska: *strap-on dildo*) er gervigetnaðarlimur  sem er festur á annan aðilann með belti (eða útbúnaði sem minnir nokkuð á beisli). Beltislimurinn er oftast notaður sem venjulegur getnaðarlimur í kynlífi, og er bæði notaður af gagnkynhneigðu fólki sem og samkynhneigðu.
Hópkynlíf

**Hópkynlíf** er kynlífsathöfn þegar fleiri en tveir einstaklingar stunda saman kynlíf. Hópkynlíf getur verið milli fólks með hvaða kynhneigð sem er eða af hvaða kyni sem. Aðallega er það maðurinn sem stundar hópkynlíf, en það kemur einnig fyrir í dýraríkinu eins og til dæmis hjá bónóbó-öpum og simpönsum. 

## Heimild

*
Ómar Ragnarsson - Fugladansinn

**Ómar Ragnarsson - Fugladansinn** er 45-snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1981. Á henni flytur Ómar Ragnarsson tvö lög. Útsetning og hljómsveitarstjórn Ólafur Gaukur. Hljóðritun: Hljóðriti hf. Umslag: Brian Pilkington. Litgreining og prentun: Prisma, Hafnarfirði.

## Lagalisti
# Fugladansinn - *Lag - Texti: W. Thomas og F. Rendall - Ómar Ragnarsson*
# Ég á afmæli - *Lag - Texti: G. O´Sullivan - Ómar Ragnarsson*
Oddbjørn Hagen

**Oddbjørn Hagen** (fæddur 3. febrúar 1908, látinn 25. júní 1983) var norskur keppnismaður í skíðagöngu og norrænni tvíkeppni. Á Ólympíuleikunum 1936 hlaut hann þrenn verðlaun; silfur í 18 kílómetra skíðagöngu og skíðaboðgöngu og loks gullverðlaun í norrænni tvíkeppni. Árið 1934 hlaut hann Holmenkollen-verðlaunin.
Oföndun

**Oföndun** er djúp og hröð öndun sem lýsir sér í því að  magn koltvísýrings í  blóði fer niður fyrir  eðlileg mörk.  Líkaminn tekur ekki upp meira súrefni við oföndun en það tapast meiri koltvísýringur við útöndun og blóðið missir sýru. Of lágt sýrustig í blóði veldur því að æðar í heila dragast saman og heilinn fær minna súrefni.

## Einkenni
Oföndun getur valdið einkennum eins og svima og sundli, og léttleikatilfinningu í höfði og yfirliði, doða og sting í útlimum og brjóstverk.

## Orsakavaldar
Streita og álag geta valdið oföndun. Oföndun getur komið fram við að blása upp vindsæng eða blása upp margar blöðrur. Ýmsir lungnasjúkdómar geta valdið oföndun.

## Afleiðingar
Oföndun getur verið hættuleg við ákveðnar aðstæður. Talið er að oföndun og ofkæling eigi þátt í því að margir sundmenn drukkna þó þeir séu nærri landi.

## Heimildir

* Doktor.is Ofsakvíði
* Útöndunarloft bjargar mannslífum
Aspartam

**Aspartam** er sætuefni sem er notað í staðinn fyrir sykur í flestum léttvörum; E-tala efnisins er E 951. Aspartam er selt sem borðsætuefni undir nöfnunum *Canderen* og *Equal* (í Bandaríkjunum) en er fyrir það mesta í tilbúnum matvörum.

Eitt gramm af aspartami inniheldur einungis fjórar hitaeiningar, skemmir ekki tennurnar og hefur engin áhrif á blóðsykur eða insúlín. Efnið er u.þ.b. 200 sinnum sætari en sykur og getur haft laxeráhrif við of mikið inntak.

Aspartam var kynnt í matvælaiðnaði árið 1981 í Bandaríkjunum, þá undir nafninu *Nutrasweet*.

Þegar líkaminn brýtur niður aspartam myndast metanól. Hafa ber þó að hafa í huga að maður fær í sig mikið meira af metanóli úr einu glasi appelsínusafa en úr einu glasi af aspartamsættum safa. Í appelsínusafan er er metanólið bundið í pektínsem sem hindrar líkamann að taka upp metanólið svo að það er áhættulaust að drekka safann) Hvernig metanólið í aspartaminu hefur áhrif á almenning er enn óljóst.

Aspartam finnst í u.þ.b. 6.000 matvörum í heiminum, þar af ca. 2.000 í Evrópu. Það má finna aspartam t.d. í kökum, safa, gosi, ís, tyggjó, hálstöflum, meðölum, konfekti og fleiru.

### Mögulegur krabbameinsvaldur
Í júlí árið 2023 var aspartam opinberlega flokkað sem mögulegur krabbameinsvaldur af Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni . Alþjóða krabbameinsrannsóknarstofnunin sem er undirstofnun Alþjóðaheilbrigðisstofnunarinnar birti skýrslu í ágúst sama ár þar sem flokkunin var gerð samhliða ráðleggingum um neyslu og útsetningu fyrir efninu.

## Heimild
* 

## Tilvísanir
Sundabraut

**Sundabraut**  eða **Sundabrú** er nýr fyrirhugaður og mögulega einkarekinn og gjaldskyldur þjóðvegur í Reykjavík.  

Hugmyndir voru uppi að brautin lægi einhvers staðar frá Sæbraut með mislægum gatnamótum nálægt Holtagörðum og þvera Elliðaárvog eða Kleppsvík með eftirfarandi völdum leiðum: botngöngum, hábrú, eða eyjalausn yfir í Gufunes, þar sem  önnur mislæg gatnamót yrðu, og áfram með fyllingum eða jarðgöngum yfir Eiðsvík að Geldingarnesi, þar sem vegurinn færi í jarðgöng. Þaðan lægi leiðin yfir Leirvog með fyllingum eða jarðgöngum í átt að Gunnunesi og yfir Álfsnes og myndi brautin enda eftir fyllingu yfir Kollafjörð þar sem hún sameinast Vesturlandsvegi undir hlíðum Esju með mislægum gatnamótum. 

## Saga Sundabrautar/Sundabrúar
Sundabraut hefur verið á aðalskipulagi Reykjavíkur síðan 1984 en hafist var handa við undirbúning hennar í desember 1995. Vegagerðin og embætti Borgarverkfræðings í Reykjavík byrjuðu þá að koma með tillögur að staðsetningu vegarins ásamt gerð hans og var kraftur var settur í frumhönnun og rannsóknir á árunum 1995 til 2002 við fyrsta áfanga verksins að mestu leyti. Þá komu til frekari skoðunar nokkrar leiðir fyrir þverun yfir Kleppsvík en einungis 2 þeirra fengu áframhaldandi útfærslu.

Á árunum 2004 til 2007 var nokkur uppgangur í þessu verkefni en Vegagerðin og Reykjavíkurborg voru ekki á sama máli með leiðirnar 2 sem valdar voru. Vegagerðin vildi gera veg á fyllingu sem myndi byrja fyrir botni Elliðaárvogs frá Gelgjutanga (Leið 3) en áherslur Reykjavíkurborgar var að gera jarðgöng utar, á milli Klepps og Holtagarða (Leið 1).

Eftir 2008 var lítið rætt um þetta og var Sundabraut m.a. ekki sett á samgönguáætlun áranna 2011 til 2022. Síðar var lagt fram á Alþingi að ríkið muni ekki koma til með að fjármagna Sundabraut en skoða eigi kosti þess að nýi vegurinn verði einkaframkvæmd. 

Þegar aðalskipulag Reykjavíkurborgar fyrir árin 2010 til 2030 kom út hafði valkostum um þverun Elliðaárvogs fækkað í 1, einungis botngöng urðu eftir (leið 1) og eftir það hafa engar viðræður verið á milli Reykjavíkurborgar og Vegagerðarinnar.

Árið 2021 var kynnt sú niðurstaða starfshóps að hábrú væri besti valkosturinn. Boðað var að fræmkvæmdir gætu hafist 2025 og lokið  2030. Brúin yrði allt að 35 metra há og verður hægt að sigla undir hana. 

## Tilvísanir


## Tenglar
* Sundabraut
* Kort sem sýnir fyrirhugaða Sundabraut
MediaStream Records

**MediaStream Records** var íslenskt plötufyrirtæki og umboðsskrifstofa í eigu MediaStream ehf.

## MediaStream Records – Saga fyrirtækissins
MediaStream ehf. var stofnað sumarið 2006 af Steinari Jónssyni sem þá var trommari í pönkbandinu Capybara. Þegar Capybara hætti tók fyrirtækið nýja stefnu og hóf að koma á framfæri íslenskum röppurum. Í júní 2007 var umboðsskrifstofan MediaStream Agency stofnuð með þann tilgang að sinna umboðsmennsku fyrir Dabba T, Hugrof og aðra tónlistarmenn. Í ágúst 2007 var útgáfuútgáfan MediaStream Music stofnuð og mánuði síðar var gefin út platan *[[Óheflað Málfar]]* með Dabba T. Saman unnu MediaStream Agency og MediaStream Music að því að skipuleggja tónleika, fylgja plötuútgáfum og þjónusta tónlistarferil listamanna sinna. Í apríl 2008 var starfsemin loks sameinuð undir nafninu MediaStream Records *(skráð MediaStream ehf. í fyrirtækjaskrá)*.

Rekstri MediaStream ehf. lauk svo endanlega árið 2014. 

## MediaStream ehf. listamenn

### Fyrrum listamenn MediaStream Records
*Haffi Haff (2008, 2010-2013)

### Fyrrum listamenn MediaStream Music
*Capybara (2006-2007) - Eina skráða bandið sem spilaði ekki hip-hop fyrir 2008 breytingarnar
*Hugrof (2007)
*Dabbi T (2007-2008)
*TG (Daniel Alvin & Kristmundur Axel) (2007)
*Óskar Axel (2007-2008)
*George Focus (2008)

## Hljóðversrekstur (2006-2009)
Í lok 2006 átti fyrirtækið hljóðver sem hét Studio 112 staðsett í Reykjavík. Hljóðverið var notað fyrir hljóðupptökur og kvikmyndamix en því var endanlega lokað í maí 2007. 

Í janúar 2009 opnaði fyrirtækið svo annað hljóðver undir nafninu Studio Róm þar sem meðal annars var hljóðrituð platan Erkiengill með Gummzter. Studio Róm var svo lokað í september 2009.

## MediaStream Records tónlistarstefnur
Fyrirtækið hefur í gegnum tíðina verið með fjölbreyttar tónlistarstefnur s.s. pönk, popp og raftónlist en mest hefur þó verið einblínt á útgáfu hip-hop tónlistar.

## Sjá einnig
* Listi yfir íslenskar hljómsveitir
* Listi yfir íslenska tónlistarmenn

## Heimildir
Landsmót hestamanna

**Landsmót hestamanna** er gæðingakeppni ásamt kappreiðum, töltkeppni og kynbótasýningu íslenskra hestsins sem haldið er annað hvert ár á Íslandi. Fyrsta landsmótið var sett 6. júlí 1950 á Þingvöllum, nánar tiltekið Skógarhólum . Það var haldið af Landssambandi hestamannafélaga sem var stofnað í þeim tilgangi í desember árið áður. Fyrst var mótið haldið á fjögurra ára fresti en á tveggja ára fresti frá 1995. Frá 2001 hefur rekstraraðili mótanna verið Landsmót hestamanna ehf. sem er í eigu Landssambands hestafélaga og Bændasamtaka Íslands.
Njósnarinn með þúsund andlitin

***Njósnarinn með þúsund andlitin*** er unglingasaga eftir Henri Vernes.

## Söguþráður

Í þessari bók hittum við þá Bob Moran og Bill Ballantine. Það var að kvöldi dags, er þeir voru staddir í Belgíu og voru að fara í heimsókn til hins fræga prófessors Flandre, en hann var þekktur kjarnorkufræðingur og gamall vinur Bob. En af einhverjum ástæðum hafði skurður verið grafinn í gengum heimtröðina, svo vinirnir urðu að leggja það á sig að ganga heima að húsinu. Þeir voru komnir gegnum garðshliðið og áttu eftir svo sem fimmtíu faðma heima að húsinu, þegar þeir snarstönzuðu allt í einu. Innan úr íbúð prófessorsins kvað við hátt og skerandi vein - angistaróp, og svo óp kvennmannsraddar, sem æpti: Hjálp, hjálp. - Bob og vinur hans, Skotinn, litu fyrst hvor á annan. En án þess að kæla orð tóju þeir á rás heim að húsinu. - Það er óþarfi að skýra það nánar fyrir lesendum bókarinnar: Hér hefst atburðarás sögunnar - dularfull - æsispennandi - ævíntýrarík - og auðvitað kemst Bob vinur okkar í hann krappann eins og í fyrri bókum sínum.

## Aðalpersónur
Bob Moran, Bill Ballantine, Prófessor Flandre, Nadine Flandre, Van Eyck, Jan Merks, X ofursti

## Sögusvið
Brussel, Antwerpen, Belgía

## Bókfræði
* Titill: Njósnarinn með þúsund andlitin
* Undirtitill: Æsispennandi drengjasaga um afreksverk hetjunnar Bob Moran
* Á frummáli: L'espion aux cent visages,
* Upprunalegur útgefandi: Gérard & Co.
* Fyrst útgefið: 1960
* Höfundur: Henri Vernes
* Þýðandi: Magnús Jochumsson
* Útgefandi: Prentsmiðjan Leiftur Hf.
* Útgáfuár: 1965
Tónleikar

**Tónleikar** eða **konsert** (úr ítölsku *concerto*, „í samræmi við“ eða „í andstöðu við“, upphaflega haft um einleikara sem lék með hljómsveit) eru lifandi tónlistarflutningur fyrir áheyrendur. Tónlistin getur verið flutt af einum tónlistarmanni eða hljómsveit eða kór. Tónleikar eru haldnir við alls kyns aðstæður, allt frá því að vera tækifærisviðburðir í heimahúsum eða á götum úti að því að vera vandlega undirbúnir og auglýstir viðburðir sem fram fara í sérstökum tónleikasölum eða íþróttavöllum fyrir tugþúsundir áhorfenda. Oftast fer flutningurinn fram á einhvers konar sviði.
Europe

**Europe** er sænsk þungarokkhljómsveit sem var stofnuð árið 1979 í bænum Upplands Väsby og hét þá *Force*. Stofnendur voru söngvarinn Joey Tempest (Rolf Magnus Joakim Larsson) og gítarleikarinn John Norum. Hljómsveitin sló í gegn um allan heim með laginu „The Final Countdown“ sem kom út á samnefndri hljómplötu árið 1986.

Árin 1992 til 2003 var hljómsveitin í dvala en síðan hefur hún verið virk og gefið út nokkrar plötur og spilað reglulega.

Europe spilaði á Íslandi árið 1987. Árið 2015 spilaði íslenska sveitin The Vintage Caravan sem upphitunarsveit fyrir Europe á Skandinavíutúr þeirra.

## Meðlimir
*Joey Tempest - söngur og stöku kassagítar.
*John Norum - gítar og bakraddir
*John Levén - bassi og bakraddir
*Mic Michaeli - hljómborð, píanó og bakraddir
*Ian Haugland - trommur og ásláttarhljóðfæri

## Breiðskífur
*Europe (1983)
*Wings of Tomorrow (1984)
*The Final Countdown (1986)
*Out of This World (1988)
*Prisoners in Paradise (1991)
*Start from the Dark (2004)
*Secret Society (2006)
*Last Look at Eden (2009)
*Bag of Bones (2012)
*War of Kings (2015)
*Walk the Earth (2017)
100 Club

**100 Club** er frægur tónleikastaður í Oxfordstræti 100, Westminster í London. Á staðnum, sem þá var veitingastaður sem hét *Mack's*, hafa verið haldnir tónleikar frá árinu 1942. Fyrstu árin voru það einkum djasstónlistarmenn sem komu þar fram en staðurinn er í dag þekktastur fyrir að hafa hýst fyrstu pönktónleikana í Bretlandi árið 1976. Meðal þeirra sem komu þar fram á fyrstu „alþjóðlegu pönktónlistarhátíðinni“ 21. september 1976 voru Sex Pistols, Siouxsie & the Banshees, The Clash, Buzzcocks og The Damned. Frá 1981 hýsti staðurinn marga harðkjarnapönktónleika með hljómsveitum á borð við Discharge og Crass. 

## Tenglar
* Vefur 100 Club
Sex Pistols

**Sex Pistols** var bresk pönkhljómsveit sem var stofnuð í London árið 1975. Upphaflegir hljómsveitarmeðlimir voru söngvarinn Johnny Rotten (John Lydon), gítarleikarinn Steve Jones, trommuleikarinn Paul Cook og bassaleikarinn Glen Matlock. Matlock yfirgaf hljómsveitina 1977 og Sid Vicious tók við. Hljómsveitin gaf aðeins út fjórar smáskífur og eina breiðskífu, *[[Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols]]* árið 1977, en er samt sem áður ein frægasta hljómsveit fyrstu pönkbylgjunnar í Bretlandi.

Johnny Rotten yfirgaf hljómsveitina eftir stormasama Bandaríkjaferð 1978 og Sid Vicious lést úr of stórum skammti heróíns í febrúar 1979 skömmu eftir að hljómsveitin lagði upp laupana.

Sveitin kom aftur saman nokkrum sinnum á milli 1996-2008.
Réttarhöld

**Réttarhöld** eru atburður þar sem aðilar koma saman til að ræða málsgögn í einkamáli eða sakamáli við formlegar aðstæður, venjulega fyrir dómstól, dómara, kviðdómi eða öðrum viðurkenndum úrskurðaraðila, til að leysa úr ágreiningi með dómi.
Lauf

**Lauf** eða **laufblað** er samkvæmt grasafræðinni sú líffræðilega eining plantna sem vinnur orku úr sólinni með ljóstillífun. Laufblað er oftast þunnt og flatt, en lauf geta einnig verið oddlaga eins og t.d. barrnálar. Lauf sumra plantna falla af á haustin og er slík planta sögð sumargræn, en felli hún ekki lauf er hún sígrænn. Laufblöð sígrænna plantna geta lifað lengi, furublöðin t.a.m. í 3-5 ár og greniblöðin 12-13 ár. 

Á blómplöntunum eru fernskonar blöð: *Lágblöð*, laufblöð, *háblöð* og *blómblöð*. 

## Tengt efni
*Blaðlögun
*Blaðgræna
Ítalski sósíalistaflokkurinn

**Ítalski sósíalistaflokkurinn** (ítalska: *Partito Socialista Italiano*) var sósíalískur flokkur stofnaður á Ítalíu 1892 og nefndist þá **ítalski verkamannaflokkurinn** (*Partito dei Lavoratori Italiani*). Hann var upphaflega stærsti vinstriflokkurinn í ítölskum stjórnmálum, en eftir Síðari heimsstyrjöld varð ítalski kommúnistaflokkurinn honum yfirsterkari. Flokkurinn leystist upp eftir stjórnmálahneykslið í kringum Mani pulite-réttarhöldin árið 1994.
Kristilegi demókrataflokkurinn (Ítalía)

**Kristilegi demókrataflokkurinn** á Ítalíu var stjórnmálaflokkur sem aðhylltist stjórnmálastefnu kristilegra demókrata sem er eitt afbrigði félagshyggju. Flokkurinn var stofnaður skömmu eftir Síðari heimsstyrjöld. Hann var arftaki ítalska alþýðuflokksins (*Partito Popolare Italiano*) sem presturinn Don Luigi Sturzo hafði stofnað 1919 en fasistastjórnin lýst ólöglegan 1925. Flokkurinn var stærsti flokkur Ítalíu frá 1948 til 1992 og myndaði ávallt ríkisstjórn með minni flokkum, eins og frjálslynda flokknum, lýðveldisflokknum og jafnaðarmönnum til 1963 þegar hann myndaði fyrstu vinstri-miðjustjórnina með sósíalistum. Flokkurinn lagðist af í kjölfar hneykslismála í tengslum við Mani pulite-réttarhöldin 1992 til 1994.
Kólumkilli

**Kólumkilli** eða **heilagur Kólumba** (7. desember 521 – 9. júní 597) var írskur munkur sem boðaði kristna trú í ríki Pikta snemma á miðöldum. Kólumkilli er einn af tólf postulum Írlands. Írska nafnið **Colum Cille** þýðir „dúfa kirkjunnar“.)

Bókin Sjálfstætt fólk hefst á frásögn um Kólumkilla:

## Neðanmálsgreinar
Broadway (skemmtistaður)

**Broadway** var skemmtistaður í Ármúla í Reykjavík. Staðurinn var stofnaður af Ólafi Laufdal árið 1981 við Álfabakka í Breiðholti en flutti 1987 í nýbyggt Hótel Ísland við Ármúla. Staðurinn lokaði árið 2014.

Á Broadway voru haldnar ýmsar samkomur, skemmtanir, árshátíðir, verðlaunaafhendingar og tónleikar.

Meðal erlendra listamanna sem tróðu þar upp voru Tom Jones, Jerry Lee Lewis, Fats Domino, The Shadows, The Strokes, Nick Cave og  Rod Stewart.

## Tenglar
* Vefur Broadway (árið 2007)

## Tilvísanir
Piktar

**Piktar** (eða **Péttar**) (latína: *picti*) voru bandalag ættbálka á svæði sem seinna varð mið- og norðurhluti Skotlands frá tímum Rómaveldis fram á 11. öld. Uppruni orðsins piktar er óviss, en það er oft skýrt sem „hinir máluðu“. Sumir telja að nafnið merki hestverði eða njósnaskip og eigi við varðgæslu þjóðflokksins í sambandi við eyjarnar.
Spilling

**Spilling** er misnotkun á valdi eða stöðu þar sem einstakir aðilar eða hópur þeirra nýtir sér aðstöðu sína á óeðlilegan hátt til að hafa áhrif á stöðu mála, oftast til þess að hagnast persónulega. Misnotkun valds í þeim tilgangi að kúga pólitíska andstæðinga er almennt ekki kallað spilling, né heldur ólöglegar athafnir einkafyrirtækja og einstaklinga nema þar sem þær tengjast hinu opinbera með beinum hætti. 

Spilling er til í öllum stjórnkerfum. Algeng dæmi um spillingu eru mútur, fjárkúgun, frændhygli og fjárdráttur.  

## Tenglar
Spilling í stjórnmálum á Íslandi
Victoria Peak

**Victoria Peak** (hefðbundin kínverska: 太平山頂) er fjall í Hong Kong í Kína. Fjallið stendur á vesturhluta Hong Kong-eyju. Það er 552 metra hátt og hæsta fjall eyjunnar. Það er vinsæll ferðamannastaður vegna stórkostlegs útsýnis yfir miðborg Hong Kong, höfnina og nálægar eyjar.
Bjarkamál

**Bjarkamál** in fornu eru norrænt fornkvæði sem segja frá Böðvari Bjarka sem var hirðmaður hjá Hrólfi kraka. Fyrir Stiklastaðabardaga voru Bjarkamál in fornu flutt til að hvetja menn Ólafs helga til dáða í orustu. Þormóður Kolbrúnarskáld flutti kvæðið.

## Heimildir
* Bjarkamál
* Bjarkamál í Heimskringlu
Stiklastaðaorrusta

**Stiklastaðaorrusta** er bardagi sem háður var 29. júlí 1030 á Stiklastöðum í Noregi. Ólafur digri Haraldsson, konungur Noregs, var veginn í þessum bardaga og var tveimur árum seinna gerður að dýrlingnum Ólafi helga. Bardaginn er tákn fyrir innkomu kristni til Noregs.

## Tengt efni

* Ólafur digri Haraldsson
* Ólafs ríma Haraldssonar
* Ólafs saga hins helga
Google Map Maker

**Google Map Maker** er ný þjónusta frá Google þar sem notendur geta búið til landakort fyrir Google Maps. Sumt af því sem hægt er að breyta og bæta við eru vegir, lestateinar, flugleiðir og áhugaverðar byggingar. Til að byrja með er hægt að breyta kortum fyrir Ísland, Kýpur, Pakistan, Víetnam og fleiri.

## Hlekkir
* Google Map Maker
* Hægt að búa til Google kort af Íslandi - frétt á www.mbl.is
Pensilín

**Pensilín** er andbakterískt lyf af beta-laktam gerð. Það er notað gegn sýkingum af völdum næmra baktería, venjulega Gram-jákvæðra. Orðið *penisillín* er einnig oft notað um önnur beta-laktam sýklalyf sem smíðuð eru út frá penisillíni.

Efnaformúla penisillínefna er R-C9H11N2O4S.

## Saga
Efnið var fyrst einangrað úr myglusveppnum *[[Penicillium chrysogenum]]* (sem áður var kallaður *Penicillium notatum*). Fyrstur til að taka eftir áhrifum myglunnar á bakteríur var ungur franskur læknanemi að nafni Ernest Duchesne árið 1896, en þær athuganir náðu þó aldrei lengra.

Árið 1928 (endur)uppgötvaði Alexander Fleming áhrif þess á bakteríur , þegar hann tók eftir eyðu í kring um myglusvepp sem hafði vaxið meðal *[[Staphylococcus]]*-kólonía í ræktunarskálum,(en) sem hann hafði skilið eftir um nokkurn tíma á rannsóknastofunni. Hann komst að þeirri niðurstöðu að efni, sem sveppurinn gæfi frá sér, dræpi bakteríurnar. Með hjálp sveppafræðings komst hann að því, að sveppurinn í tilraunafatinu var *[[Penicillium notatum]]* og þaðan er nafn sýklalyfsins komið. Einnig fann hann út að penisillín hélst ekki í líkamanum nógu lengi til að vinna bug á bakteríum og hætti því rannsóknum 1931. Uppgötvun hans leiddi síðar til byltinga í læknavísindum 1939 þegar Howard Walter Florey og rannsóknahópur hans við Oxford háskóla sýndu fram á hæfileika þess til að drepa sýkla í mönnum. Þetta leiddi síðar til fjöldaframleiðslu penisillíns.

Í síðari heimstyrjöldinni varð penisillínið til þess að bjarga mörgum mannslífum úr liði Bandamanna. Árið 1944 kom það fyrst á almennan markað.

Efnisbygging penisillíns var ákvörðuð af Dorothy Crowfoot Hodgkin snemma árið 1940, sem gerði efnasmíð þess mögulega. Hópur vísindamanna í Oxford undir stjórn ástralans Howard Walter Florey og í voru meðal annarra Ernst Boris Chain og Norman Heatley, uppgötvaði aðferð til að fjöldaframleiða lyfið. Florey og Chain deildu nóbelsverðlaununum í læknisfræði 1945 ásamt Fleming fyrir hans störf. Penisillín er nú mest notaða sýklalyfið og er enn notað gegn mörgum Gram-jákvæðum bakteríusýkingum.
Sigurður Norland

**Sigurður Norland** (16. mars 1885 – 27. maí 1971) frá Hindisvík á Vatnsnesi var frumkvöðull í náttúruvernd á Íslandi. Hann var prestur í Tjarnarprestakalli en kaus að búa í Hindisvík frekar en  sitja pestsetrið Tjörn. Sigurður var mikill áhugamaður um verndun sela og hvala og lét árið 1940 vernda selalátrið í Hindisvík. Sigurður var  áhugamaður um hrossarækt og kom upp og ræktaði Hindisvíkurkyn. 

Sigurður varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1907 og sigldi til Skotlands og var þar um tíma. Þaðan fór hann til Íslendingabyggða í Kanada og dvaldi um hríð í Danmörku á heimleiðinni. Hann fór svo í Prestaskólann og var síðasti kandidatinn sem útskrifaðist þaðan. Sigurður var svo vígður sem aðstoðarprestur á Vopnafirði og dvaldi þar í eitt ár eða þangað til hann fékk Tjarnarprestakall á Vatnsnesi. Hann bjó í Hindisvík hjá móður sinni en keypti svo jörðina á uppboði árið 1919 þegar móðir hans hætti búskap. Frá 1919 var Sigurður í nokkur ár prestur á Bergþórshvoli en sótti svo aftur um Tjarnarprestakall og var þar prestur til 1955.

Sigurður vildi að í Hindisvík risi þéttbýli með útgerð og umskipunarhöfn. 

Siguður var mikill tungumálamaður og hagyrðingur. Hann lauk árið 1959 B.A. prófi í grísku frá Háskóla Íslands, þá 74 ára að aldri. Sigurður bjó í Hindisvík til æviloka. Hann var ókvæntur  og barnlaus. Hann er jarðaður í Tjarnarkirkjugarði á Vatnsnesi

## Heimild
* Selasetur Íslands: Sr. Sigurður Norland
* Lausavísur Sigurðar í Héraðsskjalasafni Skagafjarðar
Tjörn (Vatnsnesi)

**Tjörn á Vatnsnesi** er bær, kirkjustaður og fyrrum prestsetur á vestanverðu Vatnsnesi í Vestur-Húnavatnssýslu. Sigurður Norland var prestur í Tjarnarprestakalli en hann bjó ekki á prestsetrinu heldur í Hindisvík. Annar prestur á Tjörn var séra Róbert Jack, Skoti sem kom til Íslands sem knattspyrnuþjálfari og varð hér innlyksa í stríðinu. Hann fór þá að læra guðfræði í Háskóla Íslands og varð eftir það prestur og prófastur á Tjörn í áratugi.

Á Tjörn eru nú ræktaðar íslenskar landnámshænur.
Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns

**Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns** er skrá yfir ásigkomulag jarða og hag landsmanna á Íslandi sem gerð var árin 1702-1714. 

Friðrik 4. Danakonungur gaf út erindisbréf vorið 1702 til handa Árna Magnússyni og Páli Vídalín. Erindisbréfið var í 30 greinum og var þeim falið að gera úttekt á öllum bújörðum landsins en jafnframt að hafa eftirlit með öllum opinberum eigum og kanna hvort of miklar kvaðir væru lagðar á bændur. Skyldu þeir meðal annars skrá dýrleika (verðmat) jarðanna, landskuld, kúgildatölu og kvaðir á hverri jörð, auk hlunninda sem þeim fylgdu, og skrá nákvæmlega fjölda búpenings á hverri jörð. Einnig áttu þeir að sjá til þess að gert yrði manntal á öllu landinu og ýmis fleiri verkefni voru þeim falin.

Þeir Árni og Páll hófu störf þegar sumarið 1702, ferðuðust um landið og hófu skráninguna í Dalasýslu. Upphaflega stóð til að láta hvern bónda fyrir sig skrá upplýsingar um jörð sína en það gekk ekki upp, enda margir illa eða ekki skrifandi, og varð úr að bændum og jarðeigendum var stefnt saman á ákveðna staði þar sem Árni og Páll spurðu þá spjörunum úr. Verkið tók mörg ár, enda ekki hægt að vinna það nema á sumrin og ýmislegt varð til að tefja, svo sem Stórabóla 1707, og lauk því ekki fyrr en á árunum 1712-1714. Manntalið var aftur á móti tekið árið 1703.

Jarðalýsingarnar voru svo fluttar til Kaupmannahafnar og varðveittar þar, nema hvað lýsingar jarða úr Múla- og Skaftafellssýslum brunnu í eldinum í Kaupmannahöfn 1728. Jarðabókin var svo gefin út á árunum 1913-1943 og er ómetanleg og raunar einstök heimild um jarðir og búskap um allt land. Hið íslenska fræðafélag í Kaupmannahöfn gaf Jarðabókina út.