open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gísli Helgason

**Gísli Helgason** er tónlistarmaður og lagahöfundur úr Vestmannaeyjum.

Gísli Helgason er fæddur í Vestmannaeyjum 1952, tvíburabróðir hans er Arnþór sem einnig fæddist sjónskertur en varð síðar alveg blindur. Þeir bræður lærðu á hljóðfæri á barnsaldri og nam Gísli blokkflautuleik hjá Oddgeir Kristjánssyni en lærði einnig á klarinettu, blokkflautan hefur þó alltaf verið hans aðalhljóðfæri. Þeir bræður munu hafa komið fyrst fram opinberlega um sjómannadagshelgina 1963 þar sem þeir léku á flautu og orgel, þá voru þeir reyndar fluttir til Reykjavíkur til náms en aðstæður til kennslu fyrir blind og sjónskert börn var ekki til staðar í Eyjum.

Það var svo árið 1981 sem þeir bræður Gísli og Arnþór Helgasynir sendu frá sér plötuna Í bróðerni en sú plata vakti feikimikla athygli t.d. fyrir það að vera fyrsta platan hérlendis sem blokkflautan fær svo mikið vægi, hún inniheldur m.a. stórsmell Gísla, Kvöldsigling við texta Jóns Sigurðssonar sem Ólafur Þórarinsson (Labbi í Mánum) söng, lögin Vestmannaeyjar og Fréttaauki (bæði eftir Arnþór) urðu einnig nokkuð vinsæl. Lögunum á plötunni skiptu þeir bræður nokkuð jafnt á milli sín, samin á árunum 1966-80 en mörg þeirra voru án söngs. Í bróðerni var hljóðrituð í Stúdíó Stemmu hjá Sigurði Rúnari Jónssyni (Didda fiðlu), og fékk hún góða dóma í Poppbók Jens Kr. Guðmundssonar, Degi og tímaritinu TT. Þess má geta að lagið Vestmannaeyjar á plötunni hafði einmitt komið út á plötu Eyjaliðsins árið 1973 en var þarna í gjörbreyttri útsetningu.

Kvöldsigling er án nokkurs vafa þekktasta lag Gísla og hefur margoft verið gefið út í mismunandi útgáfum, Ari Jónsson, Hermann Ingi Hermannsson, Þórunn Lárusdóttir, Islandica og Gísli sjálfur eru meðal þeirra sem gefið hafa lagið út í nýjum útgáfum og hefur það þ.a.l. komið út á fjölda safnplatna einnig.

## Stjórnmálastörf
Gísli skipaði 2. sæti á lista F-lista Frjálslynda flokksins í Alþingiskosningunum 2003 í Reykjavíkurkjördæmi suður en flokkurinn kom þar ekki að manni. Þremur árum síðar skipaði Gísli þriðja sæti á framboðslista F-lista Frjálslyndra og óháðra fyrir borgarstjórnarkosningarnar 2006 og tók nokkrum sinnum sæti í borgarstjórn.
Amúr-fljót

**Amúr-fljót** (rússneska: река́ Аму́р), eða Heilong Jiang (kínverska: 黑龙江; : Hēilóng Jiāng, „Svartdrekafljót“), er tíunda lengsta fjót heims, sem myndar landamæri milli Rússneska sambandsríkisins í austri og Norður-Austur Kína (við Mansjúríu). Amúr flæðir yfir norðaustur-Asíu frá fjöllunum í norðausturhluta Kína, í gegnum fjölbreytt landslag eyðimerkur, steppa, og túndra, og tæmist loks út í Okotskhaf í Kyrrahafi við Kamsjatka skaga. 

Fljótið markar þannig skil Amúrfylkis og Hebreska sjálfstjórnarfylkisins Rússlandsmegin og Heilongjiang héraðs í norðausturhluta Kína. 

Fljótið er 2.824 kílómetra langt, en að meðtöldu Argun fljóti, þar á Amúr upptök sín, spannar fljótið yfir 4.440 kílómetra. 

Stærstu uppsprettur fljótsins eru annars vegar árnar Onon í Mongólíu og Shilka í Zabajkalfylki í Rússlandi, og hins vegar Argun í Zabajkalfylki.

Stærstu þverár eða aðrennslisár Amúr eru, frá uppsprettum til ósa hennar: Argun; Shilka; Amazar; Oldoy; Huma; Zeya; Bureya; Songhua; Bira; Ussuri; Tunguska; Anyuy; Gur; Gorin; og Amgun.

Á vatnasvæði Amúr-fljóts eru einnig mörg vötn. Stærst þeirra eru eru vötnin Bolon, Khummi og Udyl sem öll eru í Kabarovskfylki í Rússlandi.
Kramatorsk

**Kramatorsk** (úkraínska: Краматорськ) er borg í norðurhluta Donetskfylki í austur-Úkraínu. Íbúar voru um 150.000 árið 2021.
Borgin liggur við þverá Donetsfljóts, Kazennyi Torets. Iðnaður og vélaframleiðsla eru mikilvægar greinar þar.

Árið 2014 í apríl náðu rússneskumælandi aðskilnaðarsinnar yfirráðum yfir borginni. Úkraínski herinn hóf gagnsókn og náði borginni í júlí sama ár.

Í innrás Rússa í Úkraínu 2022 gerðu Rússar árásir á borgina og meðal annars á lestarstöð þar sm nálægt 60 létu lífið.
Sadegh Hedayat

**Sadegh Hedayat** (17. febrúar 1903 – 9. apríl 1951) var íranskur rithöfundur, þýðandi og menntamaður.  Hann er talinn einn af feðrum nútíma skáldskapar í Íran ásamt Mohammad-Ali Jamalzade, Bozorg Alavi og Sadegh Choobak . 

Hedayat var einn af frumkvöðlum íranskra nútímabókmennta og einnig áberandi vísindamaður á sviði þjóðsagna. Margir telja skáldsöguna Blind Ugla eftir Hedayat vera frægasta og stórbrotnasta samtímaskáldskapaverk Íran.    Þótt frægð Hedayat sé í skáldskaparskrifum hefur hann einnig þýtt verk úr fornum írönskum textum eins og *Zand o Human-Yasn*, sem og verk eftir rithöfunda eins og Anton Chekhov, Franz Kafka, Arthur Schnitzler og Jean-Paul Sartre . Hann er einnig fyrstur Írana til að þýða texta úr miðpersnesku yfir á nútímapersnesku. 

Magn verka og greina sem skrifaðar eru um skrif Sadegh Hedayat, líf og sjálfsvíg eru sönnun um djúp áhrif hans á írönsku upplýsingahreyfinguna.  Fjöldi íranska ræðumanna af síðari kynslóðum, allt frá Gholamhossein Saedi, Hooshang Golshiri, Bahram Bayzaee til Reza Ghasemi, Abbas Maroufi og fleiri, hver þeirra var meira og minna undir áhrifum frá starfi og lífi Hedayat og talaði um hann.

Sadegh Hedayat framdi sjálfsmorð 9. apríl 1951 í París, 48 ára að aldri og var grafinn nokkrum dögum síðar á lóð 85 í Per-Laches kirkjugarðinum.

Sadegh Hedayat bókmenntaverðlaunin, skipulögð af Sadegh Hedayat Foundation, veita styttunni af Hedayat árlega fyrir bestu persnesku smásöguna.

## Tilvísanir
Kristall Máni Ingason

**Kristall Máni Ingason** (f. 18. janúar 2002) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar með danska félaginu SK Brann. Á Íslandi spilaði hann með Fjölni og Víkingi. Hann gerði samning við norska félagið Rosenborg sumarið 2022.
Padanía

**Padanía** (ítalska: [paˈdaːnja]) er nafn á landssvæði og fyrirhuguðu sjálfstæðu ríki sem ætlað er að ná yfir Norður-Ítalíu. Nafnið er dregið af Pó-fljótinu (latneskt Padus), sem vatnasvæðið nær yfir stóran hluta svæðisins, með miðju í Pó-dalnum (Pianura Padana), helstu sléttu Norður-Ítalíu.

Til Padaníu teljast 11 héruð Norður- og Mið-Ítalíu: Langbarðaland; Venetó; Emilía-Rómanja; Fjallaland; Lígúría; Friúlí; Trentínó-Suður-Týról; Ágústudalur; Toskana; Marke; og Úmbría.

Hugtakið var búið til á sjöunda áratug síðustu aldar sem landfræðilegt hugtak, og varð þekkt á tíunda áratugnum þegar ítalski stjórnmálaflokkurinn Norðurbandalagið (Lega Nord) talaði fyrir aðskilnaði og sjálfstæði norðurhéraða Ítalíu, sem sjálfstæðri Padaníu. Það hefur síðan verið sterklega tengt við þjóðernishyggju kennda við Padaníu.

Padanía eins og það er skilgreint í yfirlýsingu Lega Nord um sjálfstæði og fullveldi Padaníu frá 1996 nær út fyrir Norður-Ítalíu og nær yfir stóran hluta Mið-Ítalíu.

## Heimildir
Jules Rimet

**Jules Rimet** (14. október 1873 – 16. október 1956) var franskur íþróttafrömuður. Hann var í meira en 30 ár forseti alþjóðaknattspyrnusambandsins, FIFA og talinn aðalhvatamaðurinn að stofnun heimsmeistarakeppninnar.

## Ferill og störf
Jules Rimet fæddist í austanverðu Frakklandi nærri þýsku landamærunum. Faðir hans var kaupmaður og flutti fjölskyldan til Parísar þegar Rimet var ellefu ára gamall. Hann lærði lögfræðiði og árið 1897 stofnaði hann íþróttafélagið *Red Star*. Öfugt við mörg önnur félög þeirra tíma var *Red Star* laust við stéttaskiptingu í samræmi við stjórnmálahugsjónir stofnandans. Meðal greina sem félagið stundaði var knattspyrna sem þá naut vaxandi vinsælda.

Hann var í hópi þeirra sem komu að stofnun FIFA árið 1904, en stofnendurnir létu sig dreyma um alþjóðlega keppni bestu knattspyrnumanna heims. Þess í stað máttu þeir sætta sig við áhugamannakeppni á Ólympíuleikunum 1908. Fyrri heimsstyrjöldin varð svo til að slá öllum áformum um alþjóðamót á frest. Sjálfur gekk Rimet í franska herinn í stríðinu og hlaut heiðursmerki fyrir hugdirfsku.

Árið 1919 varð hann forseti Franska knattspyrnusambandsins og fók við forsetaembætti FIFA árið 1921. Þeirri stöðu gegndi hann til 1954 og var sat því lengst allra í embætti. Áformin um stofnun heimsmeistarakeppni, en þó sérstaklega spurningin um áhugamennsku eða atvinnumennsku í íþróttum olli mikilli misklíð milli Rimet og Pierre de Coubertin forseta Alþjóðaólympíunefndarinnar sem og við knattspyrnusambönd frá Bretlandseyjum, sem að lokum yfirgáfu FIFA árið 1928.

Fyrsta heimsmeistaramótið fór fram í Úrúgvæ árið 1930 og var þá þegar keppt um verðlaunagrip sem bar nafn Jules Rimet. Að lokum unnu Brasilíumenn hann til eignar á HM 1970. Valið á Úrúgvæ sem keppnisstað mæltist illa fyrir meðal Evrópubúa og sátu flestar Evrópuþjóðir heima nema þær sem mættu fyrir þrábeiðni Rimet. Litlu mátti muna að þessar deilur kæmu keppninni fyrir kattarnef. Næsta mót, á Ítalíu árið 1934 varð ekki síður umdeilt þar sem fasistastjórnin þar í landi nýtti það óspart í áróðursskyni.

Jules Rimet lést árið 1856, tveimur dögum eftir 83 ára afmæli sitt. Sama ár hafði hann verið tilnefndur til Friðarverðlauna Nóbels fyrir þátt sinn í að sameina þjóðir heimsins á íþróttavellinum. Í kvikmyndinni *United Passions* um sögu FIFA er Rimet leikinn af Gérard Depardieu.
Joanne Dabugsii

**Joanni Dabugsii** (fædd 19. nóvember 1989) er Míkrónesísk körfuknattleikskona sem lék með landsliði Sambandsríkja Míkrónesíu.

## Landsliðsferill
Dabugsii var hluti af fyrsta kvennalandsliði Sambandsríkja Míkrónesíu sem keppti í Míkrónesíubikarnum árið 2022. Hún var elsti leikmaður liðsins, 32 ára, en meðalaldur liðsins á mótinu var 21 ár.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Prófíl hjá FIBA
Nálapúði

**Nálapúði** er lítill fylltur púði, oftast 3 - 5 sm í þvermál. Hann er notaður í saumaskap til að geyma  á vísum stað  títuprjóna og nálar sem stungið er í púðann. Það eru einnig til nálapúðar með seglum sem hafa sama tilgang. Nálapúðar voru úr ýmsum efnum, litlar postulínsöskjur með útsaumuðum púða, málmfuglar þar sem bakið var nálapúði, kringlóttir nálapúðar í lögun eins og tómatur og ýmis konar nálapúðabrúður úr postulíni.

## Heimild
Greinin pincushion á en.wikipedia.org
Jimmy Youell

**Alan "Jimmy" Bruce Hamilton Youell** (10. febrúar 1900 – 19. apríl 1961) var breskur flugmaður. Hann var fyrsti maðurinn til að fljúga þyrlu á Íslandi er hann flaug Bell 47D þyrlunni TF-HET hér á landi sumarið 1949. Tveimur árum áður varð hann fyrstur til að fljúga þyrlu í Sviss. 

Hann var einn af 16 upprunalegu flugmönnum Imperial Airways árið 1924. Tveimur árum seinna setti hann met þegar hann flaug frá London til Amsterdam, um 430 kílómetra leið, á 100 mínútum.
## Heimildir
Doronicum prennii

**Doronicum × prennii ** er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Austurríki.
Hún er blendingur tegundanna Doronicum columnae og Doronicum grandiflorum.

## Tilvísanir
Doronicum carpetanum

**Doronicum carpetanum** er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Spáni og Portúgal.

## Tilvísanir
Svöluætt

**Svölur** (fræðiheiti: *Hirundinidae*) eru ætt fugla sem finnast í öllum heimsálfum. Þó verpa þær ekki á Suðurskautslandinu. Þeim er skipt í 19 ættkvíslir og er fjölbreytnin mest í Afríku. Svölur hafa þróast til að veiða skordýr með straumlínulaga líkama og oddhvassa vængi sem hjálpa til við mikla flugfimi og þol.

Svölur hafa verpt á Íslandi. Landsvala er algengasti flækingurinn á Íslandi.
Doronicum pardalianchoides

**Doronicum × pardalianchoides** er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Austurríki.

## Tilvísanir
Húsafellssteininn

**Húsafellssteininn** er steinn við Húsafell sem vegur 186 kg og var notaður nálægt réttum á 18. öld. Snorri Björnsson prestur á Húsafelli var fyrst þekktur fyrir að lyfta steininum.  Hann hefur verið notaður í kraftlyftingakeppnum. Sá sem getur lyft honum upp að hnjám er *amlóði*, upp að mitti er * hálfsterkur* og upp að brjósti og gengið með hann er *fullsterkur*. Eftirlíkingar hafa verið gerðar af steininum í alþjóðlegum keppnum.

Hafþór Júlíus Björnsson setti met þegar hann bar steininn meira en 98 metra árið 2019.

## Tengill
*Nat.is Húsafell
Doronicum stenoglossum

**Doronicum stenoglossum** er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Tíbet til mið-Kína.

## Tilvísanir

*Efloras - Flora of China
Doronicum turkestanicum

**Doronicum turkestanicum** er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Rússlandi (Altaí, Tuva, Kasakstan, Kirgistan, Tadsíkistan), Mongólíu og Kína (Innri Mongólíu, Xinjiang).

Hann verður um 25 til 80 sm á hæð. Blómgast í júní-ágúst. Sjaldgæfur í ræktun hérlendis, en þrífst vel.

## Tilvísanir
Doronicum minutilloi

**Doronicum × minutilloi** er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Ítalíu.

Hún er blendingur tegundanna Doronicum orientale og Doronicum columnae.

Litningatalan er 2n = 60
## Tilvísanir
Soghomon Tehlirian

**Soghomon Tehlirian** (Սողոմոն Թեհլիրեան; 12. apríl 1896 – 23. maí, 1960) var armenskur byltingarmaður og hermaður sem myrti Talaat Pasja, fyrrum stórvesír Tyrkjaveldis, í Berlín 15. mars 1921. Honum var falið að fremja morðið eftir að hann hafði áður drepið Harutian Mgrditichian sem vann fyrir leynilögreglu Tyrkjaveldis og aðstoðaði við gerð lista yfir armenska menntamenn sem voru fluttir á brott 24. apríl 1915.

Morðið á Talaat var hluti af Nemesis-aðgerðinni, hefndaráætlun armenska byltingarráðsins sem beindist gegn þeim meðlimum stjórnar Tyrkjaveldis sem báru ábyrgð á þjóðarmorðinu á Armenum í fyrri heimsstyrjöld. Talaat hafði áður verið dæmdur til dauða *in absentia* af herrétti í Istanbúl og var álitinn helsti upphafsmaður þjóðarmorðsins. Eftir tveggja daga réttarhöld var Tehlirian dæmdur saklaus af þýskum dómstól og leystur úr haldi.

Tehlirian er álitinn þjóðhetja af Armenum.

## Tilvísanir
Artúrshöfn

**Artúrshöfn** er heiti (1905 -1945) á fyrrum flotahöfn rússneska keisaradæmisins og síðar Sovétríkjanna á suðurodda Liaoning-skagans í Kína við Bóhaíhaf og Gulahaf. Þar er nú **Lüshunkou hverfi** Dalian borgar.

Bretar hertóku strandsvæði sem kennt er við Qingniwa á Liaoning-skaga í Kína í seinna ópíumstríðinu árið 1858, en skiluðu því aftur til kínverskra yfirráða árið 1860. Höfnin var síðar kennd á ensku *„Port Arthur“* eftir breska sjóðliðsforingjanum William Arthur, en Kínverjar kölluðu höfnina Lüshun.

Árið 1898 gerðu Rússneska keisaradæmið og Tjingveldið gerði síðan leigusamning um Liaoning-skagans í Kína til 25 ára. Undir rússneskri stjórn (1905 -1945) var hún flotahöfn undir nafninu Artúrshöfn ("Port Arthur") *([[rússneska]]: Порт-Артур;  [[Hanyu Pinyin|rómönskun]]<small>:</small> Port-Artur)*, og síðar undir japönskum yfirráðum nafnið Ryojun (japanska: 旅順). Íslenskir prentmiðlar síðustu aldar vísa gjarnan til Artúrshafnar eða „Port Arthur“.

Þar sem áður stóð Artúrshöfn er nú Lüshunkou hverfi *(kínverska: 旅顺口区; rómönskun: Lǚshùnkǒu Qū)* Dalian borgar, í Liaoning héraði Kína. Hverfið nær yfir 512.15 ferkílómetra.

## Tengt efni

* Dalian borg
* Liaoning hérað í norðaustur Kína.

## Tilvísanir
Bodø

**Bodø** getur átt við:

***[[Bodø (borg)|Bodø]]**, borg í samnefndu fylki í Norður-Noregi.
***[[Bodø (sveitarfélag)|Bodø]]**, sveitarfélag í Norður-Noregi.
Bodø (borg)

**Bodø** er höfuðborg í samnefndu sveitarfélagi í Nordland-fylki í Norður-Noregi. Íbúar eru um 41.000 (2018). Hún er rétt norðan heimskautsbaugs og er nefnd eftir bænum Boðvin.
Bodø/Glimt er knattspyrnufélag borgarinnar. Norski herinn hefur lengi verið með herstöð í Bodö.

Í seinni heimstyrjöldinni eyðilagði þýski flugherinn, Luftwaffe, meira en helminginn af öllum bænum. Þá misstu 3.500 manns heimili sín og 15 létust. Þessi atburður gerðist 27. maí, árið 1940. Á þeim tíma var íbúafjöldi bæjarins 6.000.

Bodö var ein af Menningarborgum Evrópu 2024.
Apis mellifera iberiensis

**Apis mellifera iberiensis** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er á Íberíuskaga. Fræðiheitið er stundum ranglega skráð "iberica".

Hún er dökk brún til kolsvört. Vængir eru grennri en búkur breiðari en á aðaltegundinni.

## Tilvísanir
Apis mellifera intermissa

**Apis mellifera intermissa** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í N-Afríku (frá Líbíu til Marokkó).

Hún er svartbrúnan afturhluta með rauðgulum röndum og svarbrúnum framhluta með rauðgulri hæringu.

## Tilvísanir
Apis mellifera mellifera

**Apis mellifera mellifera** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í norður og mið Evrópu.

Hún er dökkbrún til svört með dökkbrúnni hæringu, sérstaklega hærð á frambol. Breiður, snubbóttur afturbolur er einkennandi. Tungulengd er styttri eftir því sem afbrigðið er norðlægara (6.45 mm (suður Frakkland), 6.19 mm (Alparnir) til 5.90 mm (Noregur)). 
Sjúkdómsþol undirtegundarinnar er mun minna en A. m. carnica og A. m. ligustica, sem og blendingsins Buckfast. Við bestu aðstæður framleiðir bú A. m. mellifera um 20% minna en áðurnefndar gerðir, en við erfiðar aðstæður (veðurfarslega) er hún afgerandi öflugri. Á móti kemur að hún er árásargjarnari og svermir auðveldlega.

## Tilvísanir
Húsfell

**Húsfell** er um 285 metra fjall suður af Höfuðborgarsvæðinu og rétt norðan við  Helgafell og suðaustan við Búrfellsgjá. Þrjú sveitarfélög eiga landamörk á fjallinu: Garðabær, Kópavogur og Hafnarfjörður. Húsfellsbruni, nálægt hraun er kennt við fjallið. Húsfell liggur á sömu sprungurein og Helgafell og má með því telja að það sé jarðfræðilega líkt Helgafelli.
Íslenska kvennalandsliðið í handknattleik

**Íslenska kvennalandsliðið í handknattleik** er landslið Íslendinga í handknattleik og er undir stjórn Handknattleikssambands Íslands. Landsliðsþjálfari er Arnar Pétursson.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Handknattleikssamband Íslands
Verbúðin

**Verbúðin** er íslenskir dramaþættir, skrifaðir af Gísla Erni Garðarssyni, Birni Hlyn Haraldssyni og Mikael Torfasyni. Þættirnir eru framleiddir af Vesturport í samstarfi við RÚV. Fyrsti þátturinn var frumsýndur 26. desember 2021 og sá síðasti af átta 13. febrúar 2022.

## Yfirlit
Þættirnir gerast á árunum 1983 til 1991 og fjalla um vinahóp sem kaupir gamlan togara með og byggir lítið sjávarútvegsveldi í þorpi í Vestfjörðum. Allt gengur vel þar til íslenska ríkið byrjar með kvótakerfið sem snýr lífi þeirra á hvolf og leiðir til afbrýðisemi, græðgi og svika.

## Leikarar og persónur

* Nína Dögg Filippusdóttir sem Harpa
* Gísli Örn Garðarsson sem Jón Hjaltalín
* Björn Hlynur Haraldsson sem Grímur
* Guðjón Davíð Karlsson sem Einar
* Unnur Ösp Stefánsdóttir sem Freydís
* Anna Svava Knútsdóttir sem Ella Stína
* Kristín Þóra Haraldsdóttir sem Tinna
* Selma Björnsdóttir sem Gunný
* Hilmir Snær Guðnason sem Smári
* Pétur Jóhann Sigfússon sem Gils
* Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir sem Jóna Margrét
* Sverrir Þór Sverrisson sem Pétur
* Ingvar Eggert Sigurðsson sem Torfi
* Jóhann Sigurðarson sem Sólon
* Jógvan Hansen sem Þrándur
* Benedikt Erlingsson sem Steingrímur Hermannsson
* Björgvin Franz Gíslason sem Hemmi Gunn
* Björn Stefánsson sem Laddi/Elsa Lund

## Framleiðsla
Þættirnir voru teknir upp árið 2020 í Reykjavík og á Vestfjörðum.

## Móttökur
Samkvæmt könnun hjá *Prósent* horfðu 57% íslendinga á fyrsta þáttinn og gáfu 88% af þeim honum jákvæða dóma. Eftir frumsýningu fyrsta þáttarins gagnrýndi Ásmundur Friðriksson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, þáttinn fyrir lýsingu hans á landsbyggðarfólki.

### Verðlaun
Í september 2021 vann þáttaserían aðalverðlaunin á Series Mania hátíðinni. Í nóvember vann hún dómnefndarverðlaunin á Serielizados Fest á Spáni. Þann 2. febrúar 2022 tilkynnti Nordisk Film & TV Fond að Gísli Örn Garðarsson, Björn Hlynur Haraldsson og Mikael Torfason, rithöfundar Verbúðarinnar, hefðu unnið Nordic TV Drama Screenplay Award árið 2022.

Verbúðin vann 9 verðlaun á Eddunni 2023. 

## Framhald
22. nóvember 2022 var tilkynnt að Vesturport hafi haft störf við að skrifa aðra þáttaröð þáttana.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Verbúðin á RÚV
*  á IMDB
Apis mellifera sahariensis

**Apis mellifera sahariensis** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í N-Afríku (Sahara). Hún er náskyld *[[Apis mellifera intermissa]]* frá svipuðu svæði.
 
Hún er vel aðlöguð að blómgun döðlupálma (*Phoenix dactylifera*) og öðrum plöntum Sahara. Almennt er undirtegundin talin mjög friðsöm.

## Tilvísanir

*Recherches sur l'abeille saharienne au Maroc
Apis mellifera cecropia

**Apis mellifera cecropia** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í Suður-Grikklandi.

Hún er líkist mjög *[[Apis mellifera ligustica]]*. 

## Tilvísanir

* ''Apis mellifera cecropia''. In: Atlas Hymenoptera, abgerufen am 6. Januar 2019.
* Friedrich Ruttner: *Naturgeschichte der Honigbienen.* Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ifantidis M.D. (1979) Morphological characters of theGreek Bee Apis Mellifica Cecropia, XXVII Congr. Int. Apic. Athens, pp. 271–277.Lynch M., Crease T.J. (1990) The Analysis of Population Survey Data of DNA sequencevariation, Mol. Biol. Evol. 7, 377–394.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.
* Ruttner F. (1992) Naturgeschichte der Honigbienen,Ehrenwirth Verlag, Münich, Germany.
* Bouga et al.Saiki R., Gelfand D.H., Stoffel S., Scharf S.J.,Higuchi R., Horn G.T., Mullis K.B., Erlich H.A.(1988) Primer directed enzymatic amplificationof DNA with thermostable DNA polymerase,Science 239, 487–491.
* Maria Bouga, Paschalis C. Harizanis, George Kilias and Stamatis Alahiotis. Genetic divergence and phylogenetic relationships of honey bee Apis mellifera (Hymenoptera: Apidae) populations from Greece and Cyprus using PCR - RFLP analysis of three mtDNA segments. Apidologie 36 (2005) 335-344. Resume
Daniel Burley Woolfall

**Daniel Burley Woolfall** (15. júní 1852 – 24. október 1918) var enskur íþróttafrömuður. Hann var annar forseti alþjóðaknattspyrnusambandsins, FIFA og einn af forystumönnum Enska knattspyrnusambandsins.

## Ferill og störf
Woolfall fæddist í Blackburn, sonur pípulagningarmanns. Hann þótti hafa námsgáfur og var sendur til náms í latínuskóla borgarinnar og var í hópi pilta úr skólanum sem stofnuðu knattspyrnufélagið Blackburn Rovers árið 1875. Woolfall var virkur í starfi félagsins, en þó fremur sem félagsmálamaður en á fótboltavellinum.

Hann var starfsmaður hjá bresku skattheimtunni og átti færni hans í bókhaldi vafalítið stóran þátt í að hann var gerður að gjaldkera Enska knattspyrnusambandsins árið 1901. Fjárhagsstaða sambandsins var fjarri því góð um þær mundir, en Woofall átti sinn þátt í að koma því á réttan kjöl. Sem stjórnarmaður í knattspyrnusambandinu átti Woofall m.a. þátt í því að velja leikmenn í enska landsliðið.

### Forseti FIFA
Woolfall var í bresku sendinefndinni sem mætti á FIFA-þingið árið 1906. Knattspyrnusamböndin á Bretlandseyjum höfðu ekki verið í hópi stofnenda FIFA og voru efins um fela hinu nýstofnaða sambandi stjórn íþróttarinnar. Að lokum féllust þau á að taka þátt í störfum sambandsins, þótt enn um hríð væri deilt um hvort bresku löndin skyldu vera undir einum hatti innan FIFA eða hvert í sínu lagi.

Þegar ljóst var að Robert Guérin hyggðist stíga til hliðar eftir aðeins eitt kjörtímabil varð úr að Woolfall tæki við embættinu. Var það talið mikilvægt til þess að bresku fulltrúarnir tækju sambandið í sátt.

Í forsetatíð Woolfalls var mikið starf unnið í að samrýma reglur knattspyrnuíþróttarinnar á alþjóðavísu og koma skikki á hvað teldust fullgildir landsleikir í greininni. Innan tíðar var svo komið að engir freistuðu þess lengur að gera tilkall til þess að halda landsleiki án þess að njóta samþykkis FIFA. Á þessum árum gengu líka fyrstu löndin utan Evrópu í sambandið, Suður-Afríka, Argentína, Síle og Bandaríkin. Woolfall knúði líka í gegn, þrátt fyrir mikla óánægju Þjóðverja og í trássi við samþykktir FIFA, að hvert knattspyrnusambandanna frá Bretlandseyjum skyldu teljast sjálfstæðir meðlimir sambandsins. Á sama hátt stóð hann gegn því að Alþjóðaknattspyrnusambandinu yrði einu falið að taka ákvarðanir um framtíðarbreytingar á knattspyrnulögunum, en bresku knattspyrnusamböndin vildu halda því valdi í ljósi hefðarréttar.

FIFA kom að skipulagningu knattspyrnukeppninnar á Ólympíuleikunum 1908 og 1912. Í báðum tilvikum var þar þó gerð krafa um að þátttakendur væru áhugamenn í íþróttinni, en deilurnar um áhugamennsku eða atvinnumennsku voru þungar í vöfum innan FIFA á þessum árum. Fyrri heimsstyrjöldin varð til þess að fresta frekari framþróun millilandakeppni í knattspyrnu, en Woolfall lést áður en stríðinu lauk.

## Heimildir
* 
* ''Daniel Burley Woolfall''; grein á Olympedia
Arthur Drewry

**Arthur Drewry** (3. mars 1891 – 25. mars 1961) var enskur knattspyrnufrömuður og fisksali. Hann gegndi ýmsum trúnaðarstörfum fyrir Enska knattspyrnusambandið og æskufélag sitt Grimsby Town.

## Ferill og störf
Drewry fæddist í Grimsby og gekk þar í skóla. Hann gekk í herinn og þjónaði í Palestínu í fyrri heimsstyrjöldinni. Að stríði loknu hélt hann aftur til heimaborgarinnar þar sem hann kvæntist dóttur umfangsmikils fisksala. Hann tók við rekstri fyrirtækisins og stýrði því allt til ársins 1953 þegar hann dró sig í hlé.

Tengdafaðir Drewry var jafnframt stjórnarformaður knattspyrnufélagsins Grimsby Town og fól hann tengdasyninum stjórn félagsins. Drewry varð síðar stjórnarformaður Grimsby og var sem slíkur kjörinn formaður ensku deildarkeppninnar frá 1949 til 1955. Frá 1955 til 1961 var hann svo forseti Enska knattspyrnusambandsins.

Drewry átti hlut að máli í óvæntustu úrslitum í sögu HM í knattspyrnu, í Brasilíu 1950 þegar England tapaði fyrir Bandaríkjunum. Um þær mundir var liðsuppstillingin ekki í höndum lnadsliðsþjálfarans heldur nefndar á vegum knattspyrnusambandsins. Drewry, sem formaður nefndarinnar, krafðist þess að England stillti upp óbreyttu liði frá fyrri leik og að Stanley Matthews yrði utan liðs, í trássi við óskir þjálfarans. Ósigurinn var mikið áfall fyrir Drewry, sem hafði ásamt Stanley Rous átt einna stærstan þátt í að koma bresku knattspyrnusamböndunum inn í FIFA á nýjan leik og sannfæra samlanda sína um ágæti þess að taka þátt í heimsmeistaramótinu.

Þegar Rodolphe Seeldrayers frá Belgíu féll frá árið 1955 kom í hlut Drewry, sem varaforseta sambandsins, að taka við forsetaembætti FIFA. Hann var svo formlega kjörinn á FIFA-þinginu 1956 eftir baráttu við M. Larfarge frá Frakklandi. Hann gegndi embættinu til dauðadags fimm árum síðar. Á þeim tíma sá hann m.a. um skipulagningu HM 1958 í Svíþjóð og í hans valdatíð var ákveðið að HM 1966 yrði haldið í heimalandi hans, Englandi.

## Heimildir
*
Kristbjörn Albertsson

**Kristbjörn Albertsson** (8. ágúst 1944 – 18. júlí 2022) var íslenskur körfuknattleiksmaður, þjálfari, dómari og stjórnarmaður. Hann dæmdi bæði í körfuknattleik og fótbolta og varð fyrsti alþjóðadómari Íslands í körfuknattleik árið 1973. Fimm sinnum var hann valinn dómari ársins hjá KKÍ. Kristbjörn varð formaður Körfuknattleikssambands Íslands í stuttan tíma árið 1980 eftir að Stefán Ingólfsson sagði af sér og svo aftur tímabilið 1981 til 1982.
## Viðurkenningar
*Körfuknattleiksdómari ársins (5): 1976, 1979, 1980, 1986, 1987

## Heimildir
Kamilla Einarsdóttir

**Kamilla Einarsdóttir** (f. 11. janúar 1979) er íslenskur rithöfundur. Árið 2016 birtist smásagan *Læsi í Burkina Faso og aðrar aðferðir til að taka einhvern á löpp* eftir Kamillu í bókinni *Ástarsögur íslenskra kvenna: frásagnir úr raunveruleikanum* sem er samansafn reynslusagna íslenskra kvenna af ástinni. Fyrsta skáldsaga Kamillu er samtímasagan *Kópavogskrónika* og kom út árið 2018. Önnur skáldsaga hennar, *Tilfinningar eru fyrir aumingja*, kom út árið 2021. Árið 2020 var frumsýnt samnefnt leikverk í Þjóðleikhúsinu upp úr *Kópavogskróniku* í leikstjórn Silju Hauksdóttur. Kamilla er dóttir rithöfundarins Einars Kárasonar.

## Ritverk
### Skáldsögur
* 2018 *- Kópavogskrónika - til dóttur minnar með ást og steiktum*
* 2021 *- Tilfinningar eru fyrir aumingja*

### Smásögur
* 2017 *- Læsi í Burkina Faso og aðrar aðferðir til að taka einhvern á löpp*

## Tilvísanir
Lanólín

**Lanólín**, einnig kallað ullarfeiti eða ullarfita, er vax sem kemur úr fitukirtlum dýra sem hafa ull. Lanólín er algengt innihaldsefni húðsnyrtivara.
Myrk

**Myrk** var svartmálmshljómsveit úr Reykjavík sem var starfandi á árunum 2000–2004 og gaf út eina plötu í fullri lengd hjá ásamt 2 demóum.

## Skífur
* Icons of the Dark (2004, Ketzer Records)

## Liðskipan
* Örvar: Söngur
* Bjarni Már: Gítar
* Jakob: Gítar
* Kristinn: Trommur
* Erling: Bassi
Apis mellifera ligustica

**Apis mellifera ligustica** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar var upphaflega í Ítalíu, en er nú um allan heim, sérstaklega þar sem er Miðjarðarhafsloftslag. Undirtegundin skiftist í 3 til 4 litaafbrigði og ery þau dekkstu frá Ítölsku Ölpunum (leðurlituð) og ljósari eftir því sem þau eru suðrænni. Hún var önnur tegundin sem var grunnurinn að Buckfast býunum

Hún er með brúnan til ljósgulan afturhluta með gulum röndum. Tungan er 6,3 til 6,6mm á lengd.

## Tilvísanir

* Klaus Nowottnick: *Die Honigbiene.* Westarp Wissenschaften-Verlagsgesellschaft, Hohenwarsleben 2004, ISBN 3-89432-523-2, S. 38ff.
* Bruno Pasini e Maria Teresa Falda: *L'allevamento di api Regine: Una per Tutte... Tutte per Una.* Edito da Aspromiele (copyright Unaapi).
Buckfastbý

**Apis mellifera buckfast** er blendingur nokkurra undirtegunda alibýflugna sem gerður var af bróður Adam (munkur í Buckfast-klaustrinu, hét í raun Karl Kehrle). Árið 1915 varð alvarleg sýking af Wighteyjar-sýki sem eyddi nær öllum býflugnabúm klaustursins. Einungis 16 bú stóðu eftir og voru þau öll hrein A. m. ligustica eða blendingar við innfæddar A. m. mellifera. Hóf bróðir Adam ræktun með blöndun eftirfarandi gerða (ekki allar í endanlegum blendingi): ''A. m. ligustica'' (dökka afbrigðið), ''A. m. mellifera'' (frönsk, sænsk og finnsk staðbrigði;það írska reyndist jafnvel viðkvæmara fyrir Acarina en það breska), ''A. m. cypria'', ''A. m. carnica'', ''A. m. cecropia'', ''A. m. meda'' (Írönsk og Írösk staðbrigði), ''A. m. sahariensis'', ''A. m. anatoliaca'' (tyrknesk og armensk staðbrigði), ''A. m. caucasica'', ''A. m. lamarckii'', ''A. m. monticola'' (Mount Elgon staðbrigði), ''A. m. adami'' og ''A. m. macedonica'' (Mount Athos staðbrigði). Ræktunin heppnaðist og er stofninum haldið við af  *Federation of European Buckfast Beekeepers* (G.D.E.B.) sem er í 26 löndum og með fjölda ræktenda.

Öll bú á Íslandi nú eru frá Álandseyjum í Finnlandi og eru af Buckfast stofni.

## Tilvísanir
Stanley Rous

**Sir Stanley Ford Rous** (25. apríl 1895 – 18. júlí 1986) var enskur knattspyrnufrömuður og dómari. Hann gegndi ýmsum trúnaðarstörfum fyrir Enska knattspyrnusambandið og var forseti FIFA um árabil.

## Ferill og störf
Stanley Rous fæddist í Suffolk, sonur matráðs en hóf kennaranám áður en hann gekk í herinn í fyrri heimsstyrjöldinni þar sem hann þjónaði víða um lönd. Að stríði loknu gerðist hann íþróttakennari í framhaldsskóla.

Hann lék knattspyrnu með áhugamannaliðum sem markvörður þar til hann handarbrotnaði og varð að leggja hanskana á hilluna. Í kjölfarið vaknaði áhugi hans á dómgæslu. Hann hóf að dæma í ensku deildarkeppninni árið 1927 og flautaði sinn fyrsta landsleik síðar sama ár. Alls dæmdi hann 34 landsleiki á ferlinum. Árið 1934 hlotnaðist honum sá heiður að dæma úrslitaleik ensku bikarkeppninnar milli Portsmouth og Manchester City. Skömmu síðar ákvað hann að snúa baki við dómarahlutverkinu. 

Mikilvægi Rous lá þó ekki fyrst og fremst í dómarastörfum hans innan vallar heldur í umritun hans á knattspyrnulögunum með það að markmiði að gera þau skýrari og skiljanlegri. Þá var hann brautryðjandi í vísindalegri nálgun varðandi það hvernig best væri að dómarar og línuverðir ættu að standa hver miðað við annan til að sjá sem best til. Þær leiðbeiningar urðu fljótt viðtekin framkvæmd í dómarastéttinni.

### Við stjórnvölinn
Að dómaraferlinum loknum sneri Rous sér að stjórnarstörfum í knattspyrnuhreyfingunni. Hann var ritari Enska knattspyrnusambandsins frá 1934-62. Hann starfaði sömuleiðis á vettvangi UEFA og varð varaforseti sambandsins árið 1960 uns hann tók við forsetaembættinu í FIFA árið eftir. Forsetatíð hans frá 1961 til 1974 var viðburðarík en einkenndist líka af sívaxandi spennu milli gamla og nýja tímans í stjórn sambandsins.

Það sem fór verst með orðspor Rous var einarður stuðningur hans við aðild Suður-Afríku að FIFA þrátt fyrir kynþáttaaðskilnaðarstefnuna þar í landi. Knattspyrnusamband Afríku hafði vísað Suður-Afríku á dyr árið 1958 og það sama gerði FIFA árið 1961 eftir að stjórnin þar í landi neitaði að uppfylla skilyrði um bann við mismunun. Tveimur árum síðar ferðaðist Rous til Suður-Afríku og komst að þeirri niðurstöðu hleypa landinu aftur inn í sambandið á grunni loforða um að tefla til skiptis fram í forkeppni heimsmeistaramóta liðum sem alfarið væru skipuð hvítum eða þeldökkum leikmönnum. Þetta sættu fulltrúar á ársþingi FIFA sig ekki við og var Suður-Afríku fyrst vikið tímabundið úr sambandinu og loks rekið alfarið úr því nokkrum árum síðar. Rous þráaðist við að kyngja þeirri niðurstöðu og hélt áfram að tala máli Suður-Afríku og íhugaði jafnvel að stofnsetja sérstakt álfusamband í sunnanverðri Afríku til að koma Suður-Afríku og Ródesíu inn bakdyramegin.

Fylgispekt Rous við Suður-Afríku kom honum um koll árið 1974 þegar João Havelange bauð sig fram gegn honum. Havelange hafði sigur með atkvæðum fulltrúa þriðja heims landa sem fengið höfðu sig fullsödd af ráðríkum gömlum nýlenduþjóðum. Strax í kjölfar ósigursins í forsetakjörinu var Rous þó skipaður heiðursforseti sambandsins.

## Heimildir
*
Guangzhou Baiyun-alþjóðaflugvöllurinn

**Alþjóðaflugvöllur Guangzhou Baiyun** (IATA: **CAN**, ICAO: **ZGGG**) *([[Kínverska|kínverska:]] *廣州白雲國際機場*; [[Pinyin|rómönskun:]] Guǎngzhōu Báiyún Guójì Jīchǎng)* er meginflughöfn farþegaflugs Guangzhou höfuðborgar Guangdong héraðs í Alþýðulýðveldinu Kína. Hann er þriðju stærsti safnvöllur Kína. Tvær flugstöðvar flugvallarins  þjóna bæði innanlandsflugi og alþjóðaflugi.
 
Flugvöllurinn er staðsettur um 43 kílómetra norður af miðborg Guangzhou í Baiyun hverfi borgarinnar, sem gefur vellinum nafn.
 
## Saga stækkunar
Þarf sem eldri flugvöllur Guangzhou var komin langt umfram farþegafjölda var samþykkt árið 1992 að velja stað fyrir nýjan alþjóðaflugvöll. Byggingarframkvæmdir hófust árið 2000 og hóf flugvöllurinn starfsemi fjórum árum síðar 2004.

Vegna mikillar fjölgun farþega var ráðist í stækkun flugvallarins. Bætt var við þriðju flugbrautinni, annarri flugstöðvarbyggingu og leigubílakerfið, flugumferðarstjórn bætt, sem og flughlað stækkað. Þetta var tekið í notkun árið 2015.

Aftur var ráðist í stækkun árið 2020 og 2021. Bæta á við þriðju flugstöðinni, ásamt farþegamiðstöð. Tengja á flugvöllinn við hraðlestar- og snarlestarkerfi borgarinnar. Á teikniborðinu er enn frekari uppbygging.

Árið 2019 fóru um 73.4 milljónir farþega um flugvöllinn og um 1.920.000 tonn af farmi. Árið 2021 var flugvöllurinn meðal stærstu flugvalla í heiminum hvað varðar farþegafjölda. Heimsfaraldur COVID-19 breytti verulega farþegafjölda flugvallarins um tíma. 

## Flugfélög
Flugvöllurinn er svæðisbundin miðstöð fyrir *China Southern Airlines*, *Hainan Airlines*, *FedEx*, *Shenzhen Airlines*. Hann er lykilflugvöllur *Air China*. Alls starfa um 80 kínversk og erlend flugfélög á flugvellinum.
 
## Áfangastaðir
Frá 2019 hefur leiðakerfi flugvallarins náð yfir meira en 220 áfangastaði um allan heim, þar á meðal um 90 alþjóðlegra og svæðisbundna áfangastaða. Áfangastaðir eru flestir innan Kína og í Austur Asíu, með alþjóðaflug til New York, Frankfurt, Amsterdam, París, Sydney, Tókýó, Osaka, Hong Kong, Singapúr, Seúl, og fleiri staða.
 
## Samgöngur við völlinn
 
Lestir, snarlestir og strætisvagnar tengja flughöfnina við miðborg Guangzhou og nærliggjandi borgir og svæði. Flugvöllurinn er tengdur öflugu lestarkerfi með stöð í kjallara flugstöðvarbygginganna.
 
## Tenglar
 
* Vefsíða Travel China Guide  Almennar upplýsingar, kort af flugvellinum, samgöngur almenningsvagna á flugvöllinn o.fl.
 
* Kínverk *og ensk* vefsíða Guangzhou Baiyun flugvallarins. 

## Heimildir
 
* 

## Tilvísanir
Kinnaird lávarður

**Arthur Fitzgerald Kinnaird, ellefti lávarður Kinnaird** (16. febrúar 1847 – 30. janúar 1923) var breskur aðalsmaður, knattspyrnumaður og forseti Enska knattspyrnusambandsins í meira en þrjá áratugi. Hann hefur verið kallaður fyrsta stórstjarnan í sögu fótboltans. Kinnaird lávarður lék níu úrslitaleiki Ensku bikarkeppninnar, meira en nokkur annar. Þar af fór hann fimm sinnum með sigur af hólmi. Í viðurkenningarskyni fyrir afrek sín var honum færður fyrsti verðlaunagripur keppninnar að gjöf árið 1911 þegar nýr bikar var kynntur til sögunnar.

## Líf og störf
Arthur Fitzgerald Kinnaird fæddist í Kensington, sonur bankamannsins og stjórnmálamannsins Arthur Kinnaird tíunda lávarðar Kinnaird. Þeir voru af skoskri aðalsætt sem stofnuð var á sautjándu öld, en titillinn hvarf úr sögunni við dauða þrettánda lávarðarins árið 1997.

Kinnaird nam við Cambridge og útskrifaðist þaðan tvítugur að aldri. Eftir það hóf hann störf við banka fjölskyldunnar, *Ransom, Bouverie & Co.* og varð fljótlega yfirstjórnandi hans. Banki þessi sameinaðist síðar öðrum í Barclays-banka sem Kinnaird veitti forstöðu til dauðadags. Hann átti sjö börn.

### Knattspyrnuferill
Kinnaird hóf snemma fótboltaiðkun og var orðinn fyrirliði skólaliðsins tólf ára að aldri árið 1859. Hans fyrstu kynni af fótbolta eftir reglum Enska knattspyrnusambandsins, sem settar höfðu verið árið 1863, voru þó ekki fyrr en árið 1866. Á þessum árum keppti hann í fjölda annarra íþrótta, s.s. sundi, tennis, spretthlaupum og róðri.

Sem leikmaður átti Kinnaird að baki magnaðan feril. Hann keppti níu sinnum til úrslita í Ensku bikarkeppninni og varð þrisvar sinnum meistari með Wanderers og tvisvar með Old Etonians. Varð víðfrægt þegar hann fagnaði fimmta og síðasta titlinum með því að standa á höfði fyrir framan áhorfendastúkuna. Kinnaird lék allar stöður á vellinum, frá markverði til fremsta framherja.

Þrátt fyrir að hafa fæðst og alist upp í Lundúnum var Kinnaird lávarði annt um skosk ætterni sitt og keppti því fyrir Skotland gegn Englandi, bæði í þremur leikjum sem í dag eru ekki viðurkenndir sem fullgildir landsleikir og í öðrum opinbera landsleik Skotlands og Englands þann 8. mars 1873.

Kinnaird lávarður var talinn sérlega harður í tæklingum, sem bakaði honum miklar vinsældir áhorfenda. Hann var einnig auðþekkjanlegur á velli, mikill að burðum og með sítt alskegg og einatt klæddur í síðbuxur. Hefur honum verið lýst sem fyrstu stórstjörnu fótboltans, enda vinsælt myndefni fyrir skopmyndateiknara blaðanna.

### Íþróttaforkólfur
Kinnaird tók sæti í stjórn Enska knattspyrnusambandsins aðeins 21 árs gamall. Hann sinnti gjaldkerastarfinu um tíma og varð forseti árið 1890, sem hann gegndi næstu 33 árin. Hann lést skömmu áður en Wembley-leikvangurinn var tekinn í notkun, en bygging hans hafði verið risavaxið úrlausnarefni fyrir sambandið.

Auk starfa að knattspyrnumálum var Kinnaird lávarður virkur í kirkjustarfi og stýrði meðal annars YMCA-hreyfingunni um árabil.

## Heimildir
*
Skátafélagið Væringjar

**Skátafélagið Væringjar**, einnig þekkt sem **Væringjafélagið**, var félag sem stofnað var af séra Friðriki Friðrikssyni sem deild innan KFUM þann 23. apríl 1913. Haustið 1913 tók Axel V. Tulinius við forystu félagsins er Friðrik sigldi til Ameríku og var félagið gert að skátafélagi að forgöngu Axels og Ársæls Gunnarssonar.

Árið 1938 sameinaðist félagið ásamt Skátafélaginu Erni í Skátafélag Reykjavíkur.

## Heimildir
Axel V. Tulinius

**Axel Valdimar Tulinius** (6. júní 1865 – 8. desember 1937) var íslenskur stjórnmálamaður, íþróttafrömuður og skátaforingi. Hann var þingmaður á Alþingi frá 1900 til 1901 fyrir Framsóknarflokkinn. Árið 1912 varð hann fyrsti forseti Íþróttasambands Íslands þar sem hann starfaði til 1926. Hann var fyrsti skátastjóri Bandalag íslenskra skáta þar sem hann starfaði frá 1925 til 1937.

Axel lést í Kaupmannahöfn 8. desember 1937 eftir veikindi.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Alþingi - Æviágrip
Haukur Birgir Hauksson

**Haukur Birgir Hauksson** (16. mars 1944 – 30. júlí 1973) var íslenskur knattspyrnumaður. Hann hóf að leika knattspyrnu með meistaraflokki og 1. flokki Ármanns við stofnun knattspyrnudeildar félagsins árið 1968 auk þess að þjálfa hjá því. Þann 26. júní 1973, hlaut hann alvarleg innvortis meiðsl eftir samstuð við andstæðing í leik Ármanns og Vals í 1. flokki og lést að lokum rúmlega mánuði seinna af völdum þeirra.
 Hann var fyrsti íslenski knattspyrnumaðurinn til að látast af meiðslum í leik í 40 ár eða síðan Jón Karel Kristbjörnsson, markvörður Vals, lést af völdum meiðsla sem hann hlaut við samstuð við leikmann KR í úrslitaleik Íslandsmótsins 1930.
## Heimildir
Lights on the Highway (breiðskífa)

***Lights on the Highway*** er fyrsta breiðskífa hljómsveitarinnar Lights on the Highway og kom út árið 2005.

## Lagalisti
# Jameson's state (4:09)
# Said to much (4:38)
# The moment (2:43)
# Rest of us (4:46)
# Long summer dining (3:33)
# Down the alley (4:45)
# Wake up (2:52)
# Marilyn Monroeverdrive (4:12)
# No such strings (5:25)
# All for the better (3:32)
# The maze (10:45)
# She takes me home (3:08)
Singapore Sling (hljómsveit)

**Singapore Sling** er íslensk rokkhljómsveit sem var stofnuð árið 2000 í Reykjavík.

## Meðlimir
### Núverandi
*Henrik Baldvin Björnsson - Söngur

### Fyrrverandi
*Anna Margrét Björnsson - Söngur
*Alex Hancock - 
*Bjarni Friðrik Jóhannsson - Trommur
*Björn Viktorsson - Trommur
*Einar Þór Kristjánsson (Einar Sonic) - Gítar
*Ester Bíbí Ásgeirsdóttir - Bassi/Söngur
*Hallberg Daði Hallbergsson - Bassi
*Hákon Aðalsteinsson - Gítar
*Helgi Örn Pétursson - Gítar
*Kaktus Einarsson - Trompet
*Margrét Kristín Blöndal (Magga Stína) - Fiðla
*Þorgeir Guðmundsson (Toggi) - Bassi
*Sigurður Magnús Finnsson (Siggi Shaker, Iggy Sniff) - Ásláttarhljóðfæri

## Útgefið efni
### Breiðskífur
**The Curse of Singapore Sling* (2002)
**Life is killing my Rock 'n' roll* (2004)
**Taste the blood of Singapore Sling* (2005)
**Perversity, Desperation and Death* (2009)
**Singapore Sling must be destroyed* (2010)
**Never Forever* (2011)
**The Tower of Foronicity* (2014)
**Psych Fuck* (2015)
**Kill Kill Kill (Songs About Nothing)* (2018)
**Killer Classics* (2019)
**Good Sick Fun with Singapore Sling* (2020)

### Smáskífur
**Riffermmania (Kill Kill Killl)* (2018)
**Nothing Matters but R N'R* (2018)
**Suicide Twist* (2019)
**Touch the Filth* (2020)
**Soul Kicks* (2020)

## Tilvísanir
Enska knattspyrnusambandið

**Enska knattspyrnusambandið** (Enska: *The Football Association* eða *The FA*) er heildarsamtök enskra knattspyrnufélaga, hefur yfirumsjón með skipulagi fótboltans í landinu og heldur úti landsliðum Englands. Það var stofnað árið 1863, að miklu leyti með það að markmiði að samræma reglur íþróttarinnar og er því elsta knattspyrnusamband heimsins. Bikarkeppni Enska knattspyrnusambandsins, sem stofnuð var árið 1871, er elsta samfellda knattspyrnukeppni veraldar. Sambandið á aðild að alþjóðasamtökunum FIFA og UEFA, auk þess að vera aðili að Bresku Ólympíunefndinni.

## Samskiptin við Alþjóðaknattspyrnusambandið
Alþjóðaknattspyrnusambandið, FIFA, var stofnað árið 1904 án þátttöku knattspyrnusambandanna frá Bretlandseyjum. Eftir nokkrar samningaviðræður féllust bresku löndin á að ganga inn ári síðar, en sambúðin var alla tíð erfið. Eftir fyrri heimsstyrjöldina gengu bresku knattspyrnusamböndin úr FIFA á nýjan leik til að mótmæla því að löndin sem töpuðu stríðinu fengju að halda aðild sinni. Sú afstaða mildaðist eftir því sem leið frá stríðinu og árið 1924 gengu samböndin á ný til liðs við FIFA.

Aftur reyndist FIFA-aðildin skammlíf og komu nú til deilur um áhugamennsku eða atvinnumennsku í greininni. Breska Ólympíunefndin hafði barist harðlega gegn því að heimilað væri að greiða íþróttamönnum fyrir vinnutap sem hlytist af þátttöku þeirra á Ólympíuleikunum. Álitu Bretar að þar væri í raun um að ræða atvinnumennsku í dulargervi. Árið 1928 samþykkti FIFA tillögu Svisslendinga um að heimila slíkar greiðslur að tilteknum skilyrðum uppfylltum. Í mótmælaskyni sagði Enska knattspyrnusambandið sig úr FIFA og tóku Englendingar því ekki þátt í fyrstu þremur heimsmeistarakeppnunum.

Árið 1946 gekk Enska knattspyrnusambandið á ný til liðs við FIFA. Gerðu Englendingar þegar að kröfu sinni að Japan og Þýskalandi yrði vikið úr sambandinu og var fallist á þau skilyrði. Englendingar tóku því þátt í sinni fyrstu heimsmeistarakeppni í Brasilíu árið 1950. Þrír af níu forsetum FIFA hafa komið úr röðum Enska knattspyrnusambandsins.
Denys Sjmyhal

**Denys Anatolíjovytsj Sjmyhal** (úkraínska: Денис Анатолійович Шмигаль; f. 15. október 1975) er úkraínskur stjórnmálamaður og athafnamaður sem var forsætisráðherra Úkraínu frá árinu 2020 til ársins 2025. Hann var áður sveitarstjóri í Ívano-Frankívskfylki. Sem forsætisráðherra hafði Sjmyhal umsjón með viðbrögðum úkraínsku stjórnarinnar við kórónuveirufaraldrinum í landinu og við innrás Rússa frá árinu 2022.

## Æviágrip
Denys Sjmyhal útskrifaðist frá Tækniháskólanum í Lvív árið 1997. Hann er með kandidatsgráðu í hagfræðivísindum frá árinu 2003. Frá útskrift sinni árið 1997 fram til ársins 2005 vann Sjmyhal sem endurskoðandi fyrir ýmis fyrirtæki. Frá september 2005 til júní 2006 var Sjmyhal aðstoðarframkvæmdastjóri fyrirtækisins LA DIS. Hann var framkvæmdastjóri fjárfestingafyrirtækisins Comfort-Invest frá júní 2006 til ágúst 2008. Sjmyhal var síðan framkvæmdastjóri fyrirtækis undir nafninu ROSANINVEST LLC frá september 2008 til september 2009.

Sjmyhal gegndi ýmsum pólitískum störfum í Lvívfylki frá árinu 2009 til ársins 2013. Hann var formaður hagfræðideildar héraðsstjórnar Lvív-héraðs frá 2009 til 2011. Þar kynntist hann og vann með Oleh Nemtsjínov, sem varð árið 2020 ráðherra ráðherraráðsins í ríkisstjórn Sjmyhals. Sjmyhal varð síðan formaður efnahags- og iðnaðarstefnu héraðsins allt árið 2012. Árið 2013 var hann formaður efnahagsþróunar-, fjárfestinga-, verslunar- og iðnaðardeildar Lvív-héraðs.

Fyrstu fjóra mánuði ársins 2014 var Sjmyhal ráðgjafi þingmanns á úkraínska þinginu.

Frá maí til desember 2014 var Sjmyhal varaformaður héraðsstofu tekju- og tollaráðuneytisins í Lvív-héraði. Hann var síðan varaforseti frystivörudreifingaraðilans TVK Lvivkholod í Lvív frá 2015 til 2017.

Frá 2018 til 2019 vann Sjmyhal sem framkvæmdastjóri Burshtyn TES, sem er stærsta raforkufyrirtækið í Ívano-Frankívsk og tilheyrir fyrirtækjasamsteypu Rínats Akhmetov.

Frá 1. ágúst 2019 þar til hann var útnefndur ráðherra starfaði Sjmyhal sem sveitarstjóri Ívano-Frankívskfylkis.

Þann 4. febrúar árið 2020 var Sjmyhal útnefndur ráðherra héraðsþróunarmála. Hann tók síðan við af Oleksíj Hontsjarúk sem forsætisráðherra Úkraínu í mars árið 2020.

Zelenskyj tilkynnti uppstokkun í ríkisstjórninni í júlí 2025. Samkvæmt henni varð Júlía Svyrydenko nýr forsætisráðherra en Sjmyhal varð varnarmálaráðherra.

## Einkahagir
Sjmyhal er kvæntur Katerynu Sjmyhal. Þau eiga tvær dætur. Kateryna er fyrrum meðeigandi Kamjanetskyj-bakarísins í Lvív og reiðhjólaleigunnar NextBike. Hún seldi hluta sína í þessum fyrirtækjum árið 2019.

## Tilvísanir
Jón Karel Kristbjörnsson

**Jón Karel Kristbjörnsson** (19. desember 1911 – 17. júní 1933) var íslenskur knattspyrnumaður sem spilaði stöðu markvarðar fyrir Val og varði mark félagsins þegar það varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið 1930. Sama ár keppti hann með úrvalsliði Íslendinga á móti úrvalsliði Færeyja í Þórshöfn í Færeyjum þar sem Íslendingar fóru með sigur af hólmi, 1-0. Í úrslitaleiknum um Íslandsmeistaratitilinn 1933, þann 13. júní, hlaut Jón Karel lífshættuleg innvortis meiðsl eftir samstuð við andstæðing og lést á sjúkrahúsi fjórum dögum síðar af lífhimnubólgu. Hann var eini leikmaðurinn sem lést af völdum meiðsla í knattspyrnuleik á Íslandi þar til Ármenningurinn Haukur Birgir Hauksson lést 40 árum seinna, þann 30. júlí 1973, af völdum meiðsla sem hann hlaut í leik Ármanns og Vals í 1. flokki mánuði áður.

## Titlar
*Íslandsmeistari: 1930, 1933

## Heimildir