Smárar

**Smárar** er samheitið yfir tegundirnar í smáraættkvísl (***Trifolium*** á Latínu er *tres* "þrír" + *folium* "blað"), sem samanstendur af um 300 tegundum jurta í Ertublómaætt (Fabaceae). Ættkvíslin hefur heimsútbreiðslu; mesti fjölbreitileiki hennar er í tempruðum svæðum norðurhvels, en margar tegundir finnast einnig í Suður-Ameríku og Afríku, oft á hálendi á hitabeltissvæðum. Þeir eru smávaxnir einæringar, tvíæringar, eða fjölæringar. Smárar geta verið sígrænir. Blöðin eru þrískift, sjaldar 4-, 5- eða 6-skift, og blómin eru mörg saman í stórum, egglaga eða hnöttóttum kolli; rauð, bleik, hvít eða gul. Fræin eru í belgjum, 1 til 4 í hverjum. Aðrar skyldar ættkvíslir sem einnig eru nefndar smárar eru *[[Melilotus]]* (Steinsmári) og *[[Medicago]]* (Refasmárar).

## Ræktun
Nokkrar tegundir smára eru mikið ræktaðar sem fóðurplöntur. Þar sem smárar eru í sambýli við niturbindandi gerla eru þeir einkar æskilegir í ræktun á beitilöndum og ökrum. Eru gerlarnir einkum af ættkvíslunum Rhizobium og Bradyrhizobium. 

Helstu smárar á Íslandi eru; Hvítsmári (*Trifolium repens*) og Rauðsmári (*Trifolium pratense*). Hvítsmári er vinsæll fyrir nokkra hluti; hann sprettur aftur eftir endurtekinn slátt, hann er næringarríkur fyrir búfénað, hann vex vel í mismunandi jarðvegi og bætir hann með hjálp niturbindandi baktería í rótum.

Býflugnabændur njóta góðs af smára þar sem hann er ein af betri uppsprettum blómasafa (nektar) fyrir alibýflugur. 

*[[Trifolium repens]]*, hvítsmári, er fjölær tegund sem er algeng á vallendi og túnum á láglendi. Blómin eru hvít eða bleikleit og verða brúnleit og  niðursveigð við þroska. Túnsmári *(Trifolium hybridum)*, er fjölæringur sem var tekinn til ræktunar snemma á 19 öld og hefur ílenst víða um heim. Blómin eru hvít eða rauðleit. *(Trifolium medium)*, Skógarsmári, er skriðull fjölæringur með hlykkjóttum stönglum og rauðleitum blómum. Það er verið að kanna möguleika á kynblöndun hans og rauðsmára *(T. pratense)* til að mynda langlífa ræktunarjurt.


File:4-leaf clover.JPG|Fjögurra blaða hvítsmári (*[[Trifolium repens]]*)
File:Five-leaf Clover, Megan McCarty128.jpg|Fimmblaða rauðsmári (*[[Trifolium pratense]]*)


## Valdar tegundir
Ættkvíslin *Trifolium* hefur nú 245 viðurkenndar tegundir:

* *[[Trifolium acaule]]* A. Rich.
* *[[Trifolium affine]]* C. Presl
* *[[Trifolium africanum]]* Ser.
* *[[Trifolium aintabense]]* Boiss. & Hausskn.
* *[[Trifolium albopurpureum]]* Torr. & A. Gray 
* *[[Trifolium alexandrinum]]* L. 
* *[[Trifolium alpestre]]* L. - Fellasmári
* *[[Trifolium alpinum]]* L. – Alpasmári
* *[[Trifolium amabile]]* Kunth
* *[[Trifolium ambiguum]]* M. Bieb.
* *[[Trifolium amoenum]]* Greene 
* *[[Trifolium andersonii]]* A. Gray 
* *[[Trifolium andinum]]* Nutt. 
* *[[Trifolium andricum]]* Lassen
* *[[Trifolium angulatum]]* Waldst. & Kit.
* *[[Trifolium angustifolium]]* L.
* *[[Trifolium apertum]]* Bobrov
* *[[Trifolium argutum]]* Banks & Sol.
* *[[Trifolium arvense]]* L. – Hérasmári
* *[[Trifolium attenuatum]]* Greene
* *[[Trifolium aureum]]* Pollich - Gullsmári
* *[[Trifolium baccarinii]]* Chiov.
* *[[Trifolium badium]]* Schreb. - Kastaníusmári
* *[[Trifolium barbeyi]]* Gibelli & Belli
* *[[Trifolium barbigerum]]* Torr. 
* *[[Trifolium barnebyi]]* (Isely) Dorn & Lichvar
* *[[Trifolium batmanicum]]* Katzn.
* *[[Trifolium beckwithii]]* W. H. Brewer *ex* S. Watson 
* *[[Trifolium bejariense]]* Moric.
* *[[Trifolium berytheum]]* Boiss. & Blanche
* *[[Trifolium bifidum]]* A. Gray – 
* *[[Trifolium bilineatum]]* Fresen.
* *[[Trifolium billardierei]]* Spreng.
* *[[Trifolium bivonae]]* Guss.
* *[[Trifolium blancheanum]]* Boiss.
* *[[Trifolium bocconei]]* Savi - Tvíburasmári
* *[[Trifolium boissieri]]* Guss. *ex* Soy.-Will. & Godr.
* *[[Trifolium bolanderi]]* A. Gray
* *[[Trifolium brandegeei]]* S. Watson
* *[[Trifolium breweri]]* S. Watson 
* *[[Trifolium brutium]]* Ten.
* *[[Trifolium buckwestiorum]]* Isely 
* *[[Trifolium bullatum]]* Boiss. & Hausskn.
* *[[Trifolium burchellianum]]* Ser.
* *[[Trifolium calcaricum]]* J. L. Collins & Wieboldt
* *[[Trifolium calocephalum]]* Fresen.
* *[[Trifolium campestre]]* Schreb. - Engjasmári
* *[[Trifolium canescens]]* Willd. - Grásmári
* *[[Trifolium carolinianum]]* Michx.
* *[[Trifolium caucasicum]]* Tausch
* *[[Trifolium caudatum]]* Boiss.
* *[[Trifolium cernuum]]* Brot.
* *[[Trifolium cheranganiense]]* J. B. Gillett
* *[[Trifolium cherleri]]* L.
* *[[Trifolium chilaloense]]* Thulin
* *[[Trifolium chilense]]* Hook. & Arn.
* *[[Trifolium chlorotrichum]]* Boiss. & Balansa
* *[[Trifolium ciliolatum]]* Benth. 
* *[[Trifolium cinctum]]* DC.
* *[[Trifolium clusii]]* Godr. & Gren.
* *[[Trifolium clypeatum]]* L.
* *[[Trifolium congestum]]* Guss.
* *[[Trifolium constantinopolitanum]]* Ser.
* *[[Trifolium cryptopodium]]* Steud. *ex* A. Rich.
* *[[Trifolium cyathiferum]]* Lindl. 
* *[[Trifolium dalmaticum]]* Vis.
* *[[Trifolium dasyphyllum]]* Torr. & A. Gray - Fagursmári
* *[[Trifolium dasyurum]]* C. Presl
* *[[Trifolium davisii]]* M. Hossain
* *[[Trifolium decorum]]* Chiov.
* *[[Trifolium depauperatum]]* Desv. 
* *[[Trifolium dichotomum]]* Hook. & Arn.
* *[[Trifolium dichroanthoides]]* Rech. f.
* *[[Trifolium dichroanthum]]* Boiss.
* *[[Trifolium diffusum]]* Ehrh.
* *[[Trifolium dolopium]]* Heldr. & Hausskn. *ex* Gibelli & Belli
* *[[Trifolium douglasii]]* House
* *[[Trifolium dubium]]* Sibth. - Músasmári
* *[[Trifolium echinatum]]* M. Bieb.
* *[[Trifolium elgonense]]* J. B. Gillett
* *[[Trifolium eriocephalum]]* Nutt. 
* *[[Trifolium eriosphaerum]]* Boiss.
* *[[Trifolium erubescens]]* Fenzl
* *[[Trifolium euxinum]]* Zohary
* *[[Trifolium eximium]]* Stephan *ex* Ser.
* *[[Trifolium fragiferum]]* L. - Strandsmári
* *[[Trifolium friscanum]]* (S.L. Welsh) S.L. Welsh
* *[[Trifolium fucatum]]* Lindl. 

* *[[Trifolium gemellum]]* Pourr. *ex* Willd.
* *[[Trifolium gillettianum]]* Jacq.-Fél.
* *[[Trifolium glanduliferum]]* Boiss.
* *[[Trifolium globosum]]* L.
* *[[Trifolium glomeratum]]* L. - Skúfsmári
* *[[Trifolium gordejevii]]* (Kom.) Z. Wei
* *[[Trifolium gracilentum]]* Torr. & A. Gray 
* *[[Trifolium grandiflorum]]* Schreb.
* *[[Trifolium gymnocarpon]]* Nutt.
* *[[Trifolium haussknechtii]]* Boiss.
* *[[Trifolium haydenii]]* Porter
* *[[Trifolium heldreichianum]]* (Gibelli & Belli) Hausskn.
* *[[Trifolium hirtum]]* All. 
* *[[Trifolium howellii]]* S. Watson 
* *[[Trifolium hybridum]]* L. – Túnsmári, Alsikusmári
* *[[Trifolium incarnatum]]* L. - Logasmári (T.i. ssp. molinerii  - Toppsmári)
* *[[Trifolium israeliticum]]* Zohary & Katzn.
* *[[Trifolium isthmocarpum]]* Brot.
* *[[Trifolium jokerstii]]* Vincent & Rand. Morgan
* *[[Trifolium juliani]]* Batt.
* *[[Trifolium kingii]]* S. Watson
* *[[Trifolium lanceolatum]]* (J. B. Gillett) J. B. Gillett
* *[[Trifolium lappaceum]]* L.
* *[[Trifolium latifolium]]* (Hook.) Greene
* *[[Trifolium latinum]]* Sebast.
* *[[Trifolium leibergii]]* A. Nelson & J. F. Macbr. 
* *[[Trifolium lemmonii]]* S. Watson 
* *[[Trifolium leucanthum]]* M. Bieb.
* *[[Trifolium ligusticum]]* Balb. *ex* Loisel.
* *[[Trifolium longidentatum]]* Nábelek
* *[[Trifolium longipes]]* Nutt. 
* *[[Trifolium lucanicum]]* Gasp. *ex* Guss.
* *[[Trifolium lugardii]]* Bullock
* *[[Trifolium lupinaster]]* L. - Vargasmári
* *[[Trifolium macilentum]]* Greene
* *[[Trifolium macraei]]* Hook. & Arn. 
* *[[Trifolium macrocephalum]]* (Pursh) Poir. 
* *[[Trifolium masaiense]]* J. B. Gillett
* *[[Trifolium mattirolianum]]* Chiov.
* *[[Trifolium mazanderanicum]]* Rech. f.
* *[[Trifolium medium]]* L. – Skógarsmári
* *[[Trifolium meduseum]]* Blanche *ex* Boiss.
* *[[Trifolium meironense]]* Zohary & Lerner
* *[[Trifolium michelianum]]* Savi. - Vætusmári
* *[[Trifolium micranthum]]* Viv. - Angasmári
* *[[Trifolium microcephalum]]* Pursh -Smákollasmári
* *[[Trifolium microdon]]* Hook. & Arn. 
* *[[Trifolium miegeanum]]* Maire
* *[[Trifolium monanthum]]* A. Gray 
* *[[Trifolium montanum]]* L. - Bergsmári
* *[[Trifolium mucronatum]]* Willd. *ex* Spreng.
* *[[Trifolium multinerve]]* A. Rich.
* *[[Trifolium mutabile]]* Port.
* *[[Trifolium nanum]]* Torr. - Dvergsmári
* *[[Trifolium neurophyllum]]* Greene
* *[[Trifolium nigrescens]]* Viv.
* *[[Trifolium noricum]]* Wulfen
* *[[Trifolium obscurum]]* Savi
* *[[Trifolium obtusiflorum]]* Hook. & Arn. 
* *[[Trifolium ochroleucum]]* Huds. - Skuggasmári
* *[[Trifolium oliganthum]]* Steud. 
* *[[Trifolium ornithopodioides]]* L. - Fuglasmári
* *[[Trifolium owyheense]]* Gilkey
* *[[Trifolium pachycalyx]]* Zohary
* *[[Trifolium palaestinum]]* Boiss.
* *[[Trifolium pallescens]]* Schreb. - Ilmsmári
* *[[Trifolium pallidum]]* Waldst. & Kit.
* *[[Trifolium pannonicum]]* Jacq. – Steppusmári
* *[[Trifolium parnassi]]* Boiss. & Spruner
* *[[Trifolium parryi]]* A. Gray - Klettasmári
* *[[Trifolium patens]]* Schreb.
* *[[Trifolium patulum]]* Tausch
* *[[Trifolium pauciflorum]]* d'Urv.
* *[[Trifolium petitianum]]* A. Rich.
* *[[Trifolium philistaeum]]* Zohary
* *[[Trifolium phitosianum]]* N. Böhling et al.
* *[[Trifolium phleoides]]* Pourr. *ex* Willd.
* *[[Trifolium physanthum]]* Hook. & Arn.
* *[[Trifolium physodes]]* Steven *ex* M. Bieb.
* *[[Trifolium pichisermollii]]* J. B. Gillett
* *[[Trifolium pignantii]]* Brongn. & Bory
* *[[Trifolium pilczii]]* Adamović
* *[[Trifolium pilulare]]* Boiss.
* *[[Trifolium pinetorum]]* Greene
* *[[Trifolium plebeium]]* Boiss.
* *[[Trifolium plumosum]]* Douglas
* *[[Trifolium polymorphum]]* Poir.
* *[[Trifolium polyodon]]* Greene

* *[[Trifolium polyphyllum]]* C. A. Mey. - Kákasussmári
* *[[Trifolium polystachyum]]* Fresen.
* *[[Trifolium praetermissum]]* Greuter et al.
* *[[Trifolium pratense]]* L. – Rauðsmári
* *[[Trifolium prophetarum]]* M. Hossain
* *[[Trifolium pseudostriatum]]* Baker f.
* *[[Trifolium purpureum]]*  Loisel.
* *[[Trifolium purseglovei]]* J. B. Gillett
* *[[Trifolium quartinianum]]* A. Rich.
* *[[Trifolium radicosum]]* Boiss. & Hohen.
* *[[Trifolium reflexum]]* L. 
* *[[Trifolium repens]]* L. – Hvítsmári 
* *[[Trifolium resupinatum]]* L. 
* *[[Trifolium retusum]]* L.
* *[[Trifolium riograndense]]* Burkart
* *[[Trifolium roussaeanum]]* Boiss.
* *[[Trifolium rubens]]* L. - Purpurasmári
* *[[Trifolium rueppellianum]]* Fresen.
* *[[Trifolium salmoneum]]* Mouterde
* *[[Trifolium saxatile]]* All.
* *[[Trifolium scabrum]]* L. - Loðsmári
* *[[Trifolium schimperi]]* A. Rich.
* *[[Trifolium scutatum]]* Boiss.
* *[[Trifolium sebastianii]]* Savi
* *[[Trifolium semipilosum]]* Fresen.
* *[[Trifolium setiferum]]* Boiss.
* *[[Trifolium simense]]* Fresen.
* *[[Trifolium sintenisii]]* Freyn
* *[[Trifolium siskiyouense]]* J. M. Gillett
* *[[Trifolium somalense]]* Taub.
* *[[Trifolium spadiceum]]* L. - Brúnsmári
* *[[Trifolium spananthum]]* Thulin
* *[[Trifolium spumosum]]* L.
* *[[Trifolium squamosum]]* (eða *maritimum*) L. - Fjörusmári
* *[[Trifolium squarrosum]]* L.
* *[[Trifolium stellatum]]* L. - Stjörnusmári
* *[[Trifolium steudneri]]* Schweinf.
* *[[Trifolium stipulaceum]]* Thunb.
* *[[Trifolium stoloniferum]]* Muhl. *ex* A. Eaton 
* *[[Trifolium stolzii]]* Harms
* *[[Trifolium striatum]]* L. - Hnútasmári
* *[[Trifolium strictum]]* L. - Bleiksmári
* *[[Trifolium subterraneum]]* L. - Jarðsmári
* *[[Trifolium suffocatum]]* L. - Melasmári
* *[[Trifolium sylvaticum]]* Gérard *ex* Loisel.
* *[[Trifolium tembense]]* Fresen.
* *[[Trifolium thalii]]* Vill. - Rifjasmári
* *[[Trifolium thompsonii]]* C. V. Morton 
* *[[Trifolium tomentosum]]* L. - Hærusmári
* *[[Trifolium triaristatum]]* Bertero *ex* Colla
* *[[Trifolium trichocalyx]]* A. Heller
* *[[Trifolium trichocephalum]]* M. Bieb. - Rússasmári
* *[[Trifolium trichopterum]]* Pančić
* *[[Trifolium tumens]]* Steven *ex* M. Bieb.
* *[[Trifolium ukingense]]* Harms
* *[[Trifolium uniflorum]]* L.
* *[[Trifolium usambarense]]* Taub.
* *[[Trifolium variegatum]]* Nutt. - Broddsmári
* *[[Trifolium vavilovii]]* Eig
* *[[Trifolium velebiticum]]* Degen
* *[[Trifolium velenovskyi]]* Vandas
* *[[Trifolium vernum]]* Phil.
* *[[Trifolium vesiculosum]]* Savi
* *[[Trifolium vestitum]]* D. Heller & Zohary
* *[[Trifolium virginicum]]* Small
* *[[Trifolium wentzelianum]]* Harms
* *[[Trifolium wettsteinii]]* Dörfl. & Hayek
* *[[Trifolium wigginsii]]* J. M. Gillett
* *[[Trifolium willdenovii]]* Spreng. 
* *[[Trifolium wormskioldii]]* Lehm. - Fölvasmári

## Sjá einnig
* Beitarjurtir
* Niturbindandi plöntur

## Tilvísanir

## Tenglar
*Quattrofolium
*Edibility of clover: Ætir hlutar og greining á villtum smára.
*Nitrogen fixation