open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Keiluþinur

***Abies cilicica***, almennt kallaður **Keiluþinur**, er barrtré í Þallarætt. Hann finnst í Líbanon, Sýrlandi, og Tyrklandi. *Abies cilicica* og *[[Cedrus libani]]*, ásamt *[[Acer hyrcanum]]* subsp. *Tauricolum* og *[[Sorbus torminalis]]* subsp. *Orientalis*, eru ríkjandi trjátegundir í  "Abeti-Cedrion" skógum mið og austur Taurus-fjöllum Tyrklands. Þessir skógar eru á milli 800 og 2100 metra hæð yfir sjávarmáli. Yfir 5000 ára skógarhögg, bruni, og beit hafa minnkað þessa skóga í bletti (enclaves).

Árið 2009 við Berenice Troglodytica (Egypsk-Rómversk höfn við Rauðahafið), fundu fornleifafræðingar tvo klumpa af kvoðu úr  *Abies cilicica*, önnur viktaði 190g. og hin um 339g., sem voru í 1 aldar (AD) hafnarskurðum. Framleiddir á svæðum Sýrlands og Litlu Asíu, var þessi kvoða og olían unnin úr henni notaðar fyrir múmíur, sem sótthreinsandi, þvagræsilyf, til að meðhöndla hrukku, eyða ormum og auka hárvöxt( "two blocks of resin from the Syrian fir tree (*Abies cilicica*), one weighing about 190 g and the other about 339 g, recovered from 1st-century AD contexts in one of the harbor trenches. Produced in areas of greater Syria and Asia Minor, this resin and its oil derivative were used in mummification, as an antiseptic, a diuretic, to treat wrinkles, extract worms and promote hair growth.")

## Myndir

Abies cilicica in Ehden cedar reserve.jpg|*Abies cilicica* í "Ehden cedar reserve", Líbanon
Abies cilicica close-up.jpg|*Abies cillicica* könglar
Abies cilicica cones.jpg|*Abies cilicica*, nærmynd


## Heimildir

## Ytri tenglar
* Conifers Around the World: ''Abies cilicica - Cilician Fir'' .
Hitt er annað mál

***Hitt er annað mál*** er fyrsta breiðskífan sem tónlistarmaðurinn Sverrir Stormsker sendi frá sér og kom út árið 1985.
## Lagalisti
### Hlið 1
# Samför (4:17)
# Ástaróður (3:20)
# Fyrirgefðu mér (2:32)
# Ég er ... í þér (3:09)
# Fallegur (3:05)
# Ég um þig frá okkur til beggja (2:35)
# Ég á mér draum (3:55)
### Hlið 2
# Sjálfs er höndin hollust (3:39)
# Kjarnorkukomminn (2:45)
# Samfestingar (4:59)
# Dánarfregnir og jarðarfarir (2:38)
# Við matarborðið (2:45)
# Á föstudaginn langa (3:45)
# Þríhyrningur (1:30)
# Fingrapolki Nr.6 Í Físu Dúr, Op. 6966 (0:42)
# Kant'etta (2:05)
## Tilvísanir
Sikileyjarþinur

**Sikileyjarþinur** (*Abies nebrodensis*) er þintegund frá Nebrodi- og Madonie-fjöllum á Norður-Sikiley. Þetta er meðalstórt sígrænt barrtré sem verður 15 til 25 metra hátt, með stofnummál að 1 metra. Hann vex í 1400 til 1600 metra hæð yfir sjávarmáli og vegna skógareyðingar er hann orðinn óhemju sjaldgæfur. Aðeins 21 fullþroska tré eru enn á lífi og endurræktunaráætlanir hafa borið mjög takmarkaðan árangur vegna mikillar beitar búfjár bænda af svæðinu. Þinurinn er skráður á  válista IUCN  sem tegund í mikilli útrýmingarhættu 

Þrátt fyrir vísindanafnið sem vísar til Nebrodi-fjalla, einskorðast tegundin nú orðið við brattar, þurrar hlíðar Scalonefjalls í Madonie-fjallgarði á norðanverðri Mið-Sikiley.

Barrnálar hans eru flatar, 1,5 til 2,5 cm langar, 2 mm breiðar og 0,5 mm þykkar, gljáandi grænar að ofan en með tvær grænhvítar loftaugnarákir að neðan. Endar barrnálanna eru snubbóttir og sýldir, en stundum getur sýlingin orðið hvöss, sérstaklega á sprotum hátt á eldri trjám. Könglarnir eru 10 til 16 cm langir og um 4 cm í þvermál, með um það bil 150 hreisturblöð, hvert með tvemur vængjuðum fræjum. Könglarnir sundrast við þroska og losa fræin.

Sikileyjarþinur er náskyldur evrópuþini, *[[Abies alba]]*, sem tekur við af honum í Appennínafjöllum í Ítalíu og annars staðar norðar í Evrópu. Sumir grasafræðingar líta á Sikileyjarþin sem afbrigði af Evrópuþin, þ.e. *Abies alba* var. *nebrodensis*.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*EUFORGEN species page: ''Abies nebrodensis'' Information, distribution and related resources.
Triglav

**Triglav**  (Þríhaus eða Þrítindur) er hæsti tindur Slóveníu og Júlísku Alpanna. Hann er 2864 metrar að hæð og er lítill jökull á toppnum. Fjallið var fyrst klifið árið 1778. Á toppnum er lítill turn sem er ætlaður sem skjól fyrir stormi. Hann var settur upp árið 1895 ásamt stærra skjóli, Stanič, sem er 55 metrum neðar og hefur rými fyrir fleiri. Fjallið hefur verið tákn sjálfstæðisbaráttu Slóvena og er á skjaldarmerki og fána landsins. Triglav-þjóðgarðurinn er umhverfis fjallið.

## Heimild
Brauðhveiti

**Brauðhveiti** (*Triticum aestivum*), en gengur almennt undir heitinu **hveiti**, er ræktuð hveititegund. Um 95% af því hveiti sem er ræktað er brauðhveiti, sem er víðast ræktuð nytjaplanta heimsins, og sú korntegund sem gefur mestan arð.

## Tilvísanir
Aten

**Aten** er fornegypski guðinn Re líkamnaður sem sólin. Amenófis 4. vildi meina að Aton, sem var sólin, skapaði lífið með ljósi sínu, og hélt þannig lífinu við á jörðinni. Sólin réði þannig yfir lífi og dauða einstaklinga samkvæmt Atentrúnni. Atentrúin hélt því einnig fram að það væri líf eftir dauða. Þó ekki eins og í dauðatrúnni hjá Ósíris, eins og var áður.

Við það að Atentrúin kom fram breytti Amenófis 4. nafni sínu til Akenaten, sem þýddi ”sá sem er góður fyrir Aten” eða ”andi Aten”. Akenaten var málsvari Aten. Þessvegna áttu Egyptar tilbiðja Aten í gegnum Akenaten, sem nokkurs konar staðgengil. Akenaten og aðalkona hans Nefertíti voru þau einu sem áttu að tilbiðja Aten beint. Það má þannig tala um heilaga þrenningu í Aten, Akenaten og Nefertíti.

Miðstöð Atentrúarinnar var í Aketaten, nýbyggðri borg. Meginreglur trúarinnar voru skráðar á steinveggi grafarinnar í Tell el-Amarnah. Þvert á venjur annarra hofa Forn-Egyptalands, voru hof Atens litrík og með opnu þaki til að hleypa sólinni inn. Engar styttur voru leyfðar af Aten; þær voru taldar skurðgoðadýrkun. Hinsvegar voru í staðinn settar fram sambærilegar myndir af Akenaten og fjölskyldu hans að tilbiðja Aten, að fá Ankh (anda lífsins) frá honum. Prestar höfðu minna að gera, þar sem fórnargjafir (ávextir, blóm, kökur) voru takmarkaðar og spámennska var ekki stunduð. Atenhof stunduðu ekki skattlagningu.

## Tilvísanir
Valgerður Þóroddsdóttir

**Valgerður Þóroddsdóttir** (f. 1989) er íslenskt skáld, pistlahöfundur, rithöfundur, þýðandi og útgefandi. Hún er einn stofnandi ljóðabókaseríunnar ''Meðgönguljóða'' og stofnandi forlagsins Partusar. 

Valgerður hefur gefið út tvær ljóðabækur. *Það sem áður var skógur* árið 2015 og *Þungir Forsetar*, þar sem meðhöfundur er Kári Tulinius árið 2012. Auk þess þýddi hún og gaf út á ensku samansafn ljóða Kristínar Ómarsdóttur árið 2018 

Valgerður er langa-langafabarn Guðmundar Friðjónssonar skálds, langafabarn Þórodds Guðmundssonar skálds og Gunnars G. Schram lagaprófessors, og dóttir Þórodds Bjarnasonar prófessors. Hún er fædd á Íslandi en bjó í Bandaríkjunum til 17 ára aldurs. Hún er gift breska ljóðskáldinu og rithöfundinum Luke Allan.
Aulavik-þjóðgarðurinn

**Aulavik-þjóðgarðurinn** (enska: **Aulavik National Park**) er þjóðgarður Á Banks-eyju í Norðvesturhéruðunum í Kanada. Hann samanstendur af láglendi á norðurhluta eyjunnar og er rúmlega 12.000 ferkílómetrar að stærð. Einungis er hægt að fara með flugvél á svæðið. Aulavik er talin vera heimskautaeyðimörk en þó er gróðurlendi á hásléttu þar sem nær 450 metrum. Þéttasta útbreiðsla sauðnauta í heiminum er á eyjunni; 80.000 dýr. En í þjóðgarðinum eru um 20% stofnsins.

Rjúpa og hrafn eru staðfuglar. Ránfuglar eru til að mynda snæugla, förufálki og fálki. Þeir éta aðallega læmingja. Meðal annarra spendýra eru: Hreindýr, ísbjörn, heimskautarefur, snæhéri, úlfur og selur.

Aulavik þýðir: *Staður þar sem fólk ferðast,* á inúítamáli svæðisins.

## Tengill
Listi yfir þjóðgarða í Kanada

## Heimild
Auyuittuq-þjóðgarðurinn

**Auyuittuq-þjóðgarðurinn** (inúktitút: ᐊᐅᔪᐃᑦᑐᖅ „eyjan sem bráðnar aldrei“, enska: *Auyuittuq National Park*) er þjóðgarður á Cumberland-skaga á austur-Baffinslandi í Núnavút í Kanada. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1976 sem verndarsvæði en varð þjóðgarður árið 2000. Hann er rúmir 19.000 ferkílómetrar. 

Í náttúru svæðisins eru miklar freðmýrar, firðir og jöklar. Tólf tegundir spendýra finnast á svæðinu, t.d. ísbirnir, selir, refir, snæhérar, hreindýr, úlfar og læmingjar. Þórsfjall, Óðinsfjall og Ásgarðsfjall eru þverhnípt fjöll á svæðinu. Þeir sem vilja heimsækja svæðið þurfa að fara í gegnum bæina Qikiqtarjuaq eða Pangnirtung og sækja um leyfi.

## Tengt efni
* Listi yfir þjóðgarða í Kanada

## Heimild
Anthony Eden

**Robert Anthony Eden, 1. jarlinn af Avon** (12. júní 1897 – 14. janúar 1977) var breskur íhaldsmaður sem var utanríkisráðherra Bretlands í þremur ríkisstjórnum og síðan forsætisráðherra Bretlands í eitt og hálft ár 1955-1957.

Hann varð fyrst utanríkisráðherra aðeins 38 ára gamall í ríkisstjórn Neville Chamberlain en sagði af sér 1938 vegna undanlátsstefnu Chamberlains gagnvart fasistastjórn Mussolinis á Ítalíu. Hann varð aftur utanríkisráðherra í ríkisstjórn Winston Churchill 1940 til 1945 og aftur 1951-1955 þegar hann tók við af Churchill sem forsætisráðherra. 

Orðstír Eden beið hnekki þegar Bandaríkin neituðu að styðja hernaðaraðgerðir Breta, Frakka og Ísraela í Súesdeilunni 1956. Bretar og Frakkar neyddust því til að draga herlið sitt til baka. Þetta var sögulegt bakslag fyrir utanríkisstefnu Breta og fól í sér endalok áhrifavalds þeirra í Mið-Austurlöndum. Ýmsir sagnfræðingar telja að þessi viðburður marki endalok heimsveldisstefnu Bretlands. Tveimur mánuðum síðar sagði Eden af sér vegna heilsubrests.
Valmúafræ

**Valmúafræ** eða **birkes** er fræ úr ópíumvalmúa, sem er notað sem krydd og skraut á brauð, kökur eða sem innihald í matarétti. Á Íslandi er það notað aðallega á franskbrauð eða rúnnstykki.  Í Austur-Evrópu er það notað í miklu magni líka sem fylling í kökur. Birkes er upprunalega jiddískt orð, sem þýðir, „blessun“ og var notað í sambandi við sabbatbrauð, sem er stráð með valmúafræi. Einstaka sinnum er því ruglað saman við birkifræ vegna líkinda nafnanna hér á landi.
Eyjaþinur

***Abies sachalinensis*** (**Eyjaþinur**) er tegund barrtrjáa í ættinni Pinaceae.  Hann finnst á Sakhalin-eyju og suður-Kúrileyjum (Rússland), og einnig á norður Hokkaido (Japan).

Fyrsta uppgötvun hans af Evrópumönnum var af Carl Friedrich Schmidt, a.k.a. F. Schmidt, a.k.a. Fedor Bogdanovich (1832-1908), baltnesk-þýskum grasafræðingi, á rússnesku eyjunni Sakhalin 1866, en hann kynnti hann ekki í Evrópu. Eyjaþinur var endurfundinn af enskum plöntusafnara, Charles Maries árið 1877 nálægt Aomori á aðaleyju Japans; Honshū, og hélt hann upphaflega að þetta væri afbrigði af *[[Abies veitchii]]*.

## Tilvísanir
Hvítlenja

**Hvítlenja** (Fræðiheiti: *Nothofagus pumilio*, *lenga* á máli mapuche-frumbyggja) er lauftré eða runni af ættkvíslinni *Nothofagaceae* sem vex á suðurodda Suður-Ameríku, í Argentínu og Síle frá 35. til 56. breiddargráðu. Tréð getur náð allt að 30 metra hæð en er á norðurhluta útbreiðsluvæðis síns  runni í um 1000 metrum. Skyld tegund er snælenja. Takmörkuð reynsla er af tegundinni á Íslandi en meðal annars finnst stæðilegt tré í trjásafninu í Fossvogsdal.

## Heimild
AOL

**AOL** (áður **America Online**) er bandarískt fjölmiðlafyrirtæki með höfuðstöðvar í New York-borg. AOL er dótturfyrirtæki Verizon Communications. Fyrirtækið fæst einkum við dreifingu efnis á Veraldarvefnum og það á og rekur vefi á borð við The Huffington Post, TechCrunch og Engadget. 

Fyrirtækið var stofnað árið 1983 og hét þá Control Video Corporation eða CVC. Fyrirtækið rak tölvunet fyrir Atari 2600-leikjatölvur sem hægt var að tengjast gegnum mótald. Árið 1985 var nýtt fyrirtæki, Quantum Computer Services, stofnað á grunni CVC með netþjónustuna Quantum Link fyrir Commodore 64 og 128. Árið 1988 kom AppleLink fyrir Apple Macintosh-tölvur og PC Link fyrir IBM PC-samhæfðar tölvur. Árið 1989 breytti fyrirtækið nafni sínu í America Online. Netleikir voru mikilvægur hluti af þjónustu fyrirtækisins. Árið 1993 bauð fyrirtækið upp á Internet-tengingu fyrir notendur. Það var þá orðið stærra en helstu keppinautar sínir, GEnie, Prodigy og CompuServe. Árið 2000 sameinaðist AOL fjölmiðlarisanum Time Warner. Hluthafar AOL eignuðust 55% í nýja fyrirtækinu. 

Eftir 2002 tók notendum AOL að fækka. Árið 2006 lokaði AOL síðasta þjónustuveri sínu í Bandaríkjunum. Árið 2009 var fyrirtækinu breytt í sjálfstætt netmiðlafyrirtæki með tekjur byggðar á auglýsingum. Það keypti vefmiðla á borð við The Huffington Post og hóf framleiðslu heimildaþátta. Árið 2015 keypti Verizon AOL.
Netkaffi

**Netkaffi**, **netkaffihús** eða **Internetkaffi**, er staður þar sem boðið er upp á aðgang að tölvum með nettengingu gegn gjaldi. Stundum er líka boðið upp á hefðbundna kaffihúsaþjónustu. Venjulega er rukkað fyrir þann tíma sem notandi ver í tölvum. 

Fyrsta netkaffið var Electronic Café sem var opnað í Seúl árið 1988 en blómaskeið slíkra staða var um miðjan 10. áratug 20. aldar. Fyrsta netkaffið á Íslandi var Síbería sem var opnuð í kjallara Bíóbarsins við Klapparstíg árið 1995 og bauð upp á netsamband við netþjónustuaðilann Miðheima. Eftir að þráðlausar nettengingar urðu útbreiddari og öflugri um 2002 hafa vinsældir netkaffihúsa minnkað en sum þeirra hafa gengið í endurnýjun lífdaga sem netspilunarstaðir.
Afríkuþinur

***Abies numidica*** (**Afríkuþinur**) er tegund af þini sem er einlendur í Alsír, þar sem hann er einvörðungu á Djebel Babor, öðru hæsta fjalli (2.004 metrar) alsírska Tell Atlasfjallgarðsins.

## Lýsing
*Abies numidica* er meðalstórt til stórt sígrænt tré sem verður 20 til 35 metra hátt, með stofnþvermál að 1 metra. Barrið er nálarlaga, flatt eða meðalflatt, 1,5 til 2,5 cm langt, 2 til 3 mm breitt og 1 mm þykkt, glansandi dökkgrænt með bletti af grænhvítri loftaugarák nálægt endanum að ofan, og með tvær grænhvítar loftaugarákir að neðan. Oddur barrnálanna er breytilegur, yfirleitt hvass, en stundum lítið eitt sýldur, sérstaklega á hægvaxta sprotum á eldri trjám. Könglarnir eru gljáandi grænir með bleikum eða fjólulitum blæ, 10 til 20 cm langir og 4 cm breiðir, með um 150 til 200 hreisturskeljar, hver hreisturskel með stutt stoðblað (ekki sjánlegt á lokuðum könglinum) og tvö vængjuð fræ.Könglarnir sundrast við þroska til að losa fræin.

## Útbreiðsla
*Abies numidica* vex hátt yfir sjávarmáli (1.800 til 2.004 metrar (sjaldan niður að 1.220 metrum)) í Miðjarðarhafsloftslagi þar sem ársúrkoman er 1.500 til 2.000 mm, sem fellur að mestu sem vetrarsnjór. Sumrin eru heit og mjög þurr. Hann er náskyldur *[[Abies pinsapo]]* (Spánarþinur), sem kemur fyrir vestar í Rif-fjallgarðinum í Marokkó og á Suður-Spáni.

## Ræktun og nytjar
Afríkuþinur, *Abies numidica*, er stundum ræktaður til skrauts í almenningsgörðum og öðrum stórum görðum. Hann er í metum meðal þintegunda fyrir þurrkþol sitt.

## Tilvísun
Babor-fjallgarðurinn

**Babor fjallgarðurinn** (á arabísku **جبل البابور**; frönsku; Monts des Babors) er fjallgarður í Tell Atlas í Alsír. Hæsti hluti hans er 2,004 metra hár Mount Babor.

Baborfjallgarðurinn, ásamt nálægum Bibans, er hluti af fjallasvæði Petite Kabylie.

## Vistfræði
Það er verndarsvæði í fjallgarðinum, Djebel Babor Nature Reserve, þekkt fyrir fuglaskoðun. Þetta er einnig eitt af fáum eftirstandandi búsvæðum Stökkapategundar, *[[Macaca sylvanus]]* sem er í útrýmingarhættu.

## Myndir

 Mansoura1000.jpg|Útsýni yfir Mansoura, Bordj-Bou-Arreridj héraði
 Bougaa.jpg| Babor landslag nálægt Bougaa.
 Kabylie topographic map-fr.svg|Kort af svæðinu


## Sjá einnig
* Fjöll í Alsír
* Petite Kabylie
* Tell Atlas

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* African Birding Resources (2008) ''Algeria: Hotspots'' 
* C. Michael Hogan, (2008) ''Barbary Macaque: Macaca sylvanus'', Globaltwitcher.com, ed. N. Strõmberg
Broddþinur

***Abies bracteata***, eða **Broddþinur**, er sjaldgæfur þinur, bundinn við hlíðar og botna grýttra gilja í Santa Lucia fjöllum við miðströnd Kaliforníu, Bandaríkjunum.

## Lýsing
Þetta er 20 til 35 metra hátt tré, með grönnu, turnspírulegu formi. Börkurinn er rauðbrúnn með hrukkum, línum og kvoðublöðrum. Greinarnar eru niðursveigðar. Barrið er nálarlaga, og raðast í spíral eftir sprotanum, en er undið neðst til að standa út til hvorrar hliðar á sprotanum í tvemur framvísandi röðum með v laga geil ofan til á sprotanum; hart og stíft með hvössum enda, 3.5 tl 6 sm langt og 2.5 til 3 mm breitt, með tvær skærhvítar loftaugarákir að neðan. Könglarnir eru egglaga, 6 til 9 sm langir (að 12 sm með stoðblöðum), og er frábrugðinn öðrum þintegundum með að endi stoðblaðanna er mjög langur, útbreiddur, gulbrún burst (bristle) 3 til 5 sm langur; könglarnir sundrast að hausti til að losa vængjuð fræin. Karlkyns könglarnir eru 2 sm langir og losa frjóduftið að vori.

## Myndir

Abies bracteata 1.jpg
Abies bracteata - Lemaire.jpg
Abies bracteata 03 Bottcher's Gap.jpg
Abies bracteata 04 Bottcher's Gap.jpg
Abies bracteata 2.jpg
Abies bracteata 01 Cone Peak.jpg


## Tilvísanir
* 
*Gymnosperm Database: ''Abies bracteata''
*Photos of foliage

## Viðbótar lesning
*Rogers, David ''Perfect Pattern of Silvan Perfection on the Symmetrical Plan, the Rare Santa Lucia Fir'' (1998)
*

## Ytri tenglar
*CalFlora Database: ''Abies bracteata'' (Santa Lucia fir)
*Jepson Flora Project Treatment: ''Abies bracteata''
*Plantmaps.com: Interactive Distribution Map of ''Abies bracteata''
Abies hickelii

***Abies hickelii*** er barrtré af þinættkvísl. Hann er einlendur í Mexíkó, og þar aðeins í Chiapas, Guerrero, Oaxaca, Puebla,  og Veracruz ríkjum.

## Lýsing
*A. hickelii* er sígrænt barrtré, hóflega hratt vaxandi (15-30 cm á ári), og verður að 30 metra hátt. Krónan er þröngt keilulaga, minna regluleg á gömlum trjám. Börkur upphaflega sléttur og grár, þykknar síðar og fær reitalaga munstur. brum egglaga, 5 mm löng og 4 mm á breidd. Sprotar mjóir, rauðbrúnir. Nálar 1.8 til 3.5 cm langar og 1-1.8 mm breiðar, skær ljósgrænar að ofan, að neðan grá-grænar, gleiðhyrnt. Karlkyns könglar stuttir, gulir. Könglar ílangt sívalir, 6-8 cm langir og 2,5 til 3,5 cm á breidd, upphaflega fjólublárir og verða dökkbrúnir við þroska. Fræin ljós brún, 6-7 mm löng, 10 mm löng með ljósbrúnum vængnum.

## Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

* *A. h. hickelii*
* *A. h. oaxacana*

## Vistfræði
Fjallatré, vex í 2500 til 3000 metra hæð á heittempruðum svæðum, í eldfjallajarðvegi. Svölu og röku loftslagi. Úrkomusamir vetur. Harðgerður að -12°C. "Abies hickelii" vex stundum stakur utan skóga, en vex aðallega í blönduðum skógum með: Pinus montezumae, Pinus pseudostrobus, Pinus ayacahuite, Cupressus lusitanica og runna af ættkvíslunum Vaccinium , Pieris, Ribes, Fuchsia og öðrum.

## Tilvísanir
* Conifer Specialist Group 1998.  Abies hickelii.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.
Als

**Als** (eða **Alsey**) er dönsk eyja austur af Jótlandi. Hún er 321 ferkílómetrar að stærð og eru íbúar rúm 50.000 (2010). Borgin Sønderborg er að hluta til á eyjunni en Als-sundið skiptir borginni í tvennt. Tvær brýr eru frá borginni Als-megin og tengja Als við Jótland. Svínabú eru mörg á eyjunni og þar hefur ávaxtarækt líka verið blómleg landbúnaðargrein.

Hjortspringbáturinn eru leifar báts frá járnöld sem fannst á Als. Prússar og Þjóðverjar tókust á við Dani um yfirráð á eyjunni frá miðri 17. öld til upphafs 20. aldar. Árið 1920 fengu íbúar að kjósa um hvaða ríki þeir vildu tilheyra og kusu að vera hluti af Danmörku. Seint á 19. öld var hertoginn af Augustenborg allsráðandi á eyjunni og hafði kastala til umráða. Þeim kastala hefur nú verið breytt í sjúkrahús. Sønderborg-kastali er annar slíkur en þar sat annar hertogi.

## Heimild
Mansjúríuþinur

**Mansjúríuþinur** (***Abies nephrolepis***) er tegund af þini upprunnin frá norðaustur Kína (Hebei, Heilongjiang, Jilin, Liaoning, Shaanxi), Norður-Kóreu, Suður-Kóreu og suðausturhluta Rússlands (Amúrfylki, Hebreska sjálfstjórnarfylkinu, Prímorju og Suður-Kabarovskfylki).

## Lýsing
Þetta er meðalstórt sígrænt tré, að 30 metra hátt með stofnþvermál að 1.2 metra og mjóa keilulaga til súlulaga krónu. Börkurinn er grábrúnn, sléttur á yngri trjám, sprunginn á eldri trjám. Barrið er flatt, nállaga, 10 til 30mm langt og 1.5 til 2mm breitt, grænt að ofan, og með tvemur dauf grænhvítar loftaugarákum að neðan; þær raðast í spíral eftir sprotanum, en eru undnar neðst til að standa flatt út til hvorrar hliðar á sprotanum og fram með toppinum. Könglarnir eru 4.5 til 7 sm (sjaldan til 9.5 sm) langir og 2 til 3 sm breiðir, grænir eða fjólulitir óþroskaðir en fullþroska grábrúnir, og oft mjög kvoðukenndir; endarnir á stoðblöðunum eru lítið eitt útistandandi á milli köngulskeljanna. Hver köngulskel ber tvö vængjuð fræ, sem losna þegar köngullinn sundrast við þroska að hausti.

## Flokkunarfræði
Hann er náskyldur *[[Abies sachalinensis]]*, *[[Abies koreana]]*, *[[Abies veitchii]]*, og *[[Abies sibirica]]*, sem taka við honum í austri, suðri, suðaustri og vestri (í sömu röð). Útbreiðslusvæðið ligur að svæði *A. sibirica* og blendingar myndast þar sem svæði þeirra skarast; blendingarnir nefnast *[[Abies × sibiriconephrolepis|Abies × sibirico-nephrolepis]]* Taken. & J.J.Chien.

Viðurinn af þessu tré var notaður í framleiðslu á pappamassa á meðan á hernámi Japana á Kóreu stóð (1910 til 1945).

## Tilvísun
Næfurbjörk

**Næfurbjörk** (*Betula papyrifera*) er birkitegund upprunin í Norður-Ameríku. 

## Lýsing
Það er meðalstórt tré sem nær allt að 20 metra hæð. Tréð getur náð yfir 100 ára aldri á kaldari svæðum en er stuttlifaðra á heitara svæðum. Enska heitið, *paper birch*, vísar til barkarins sem flagnar í blöð eða næfur. Hann verður hvítur á eldri trjám. Viðurinn hefur verið notaður sem eldiviður af mönnum og laufblöðin eru fæða fyrir elg og önnur hjartardýr.

## Útbreiðsla
Útbreiðsla næfurbjarkar nær yfir stóran hluta Kanada og einstök norðlæg svæði Bandaríkjanna en einnig er til að mynda einangrað vaxtarsvæði í fjöllum Norður-Karólínu, Nýju Mexíkó og Colorado. Tréð er ein fyrsta tegundin til að nema land eftir jarðrask í Alaska. Tegundin hefur ekki reynst vel á Íslandi. 

## Undirtegundir
**B. p. var papyrifera*
**B. p. var cordifolia* 
**B. p. var kenaica* (Kenaiskagi, Alaska)
**B. p. var subcordata* 
**B. p. var. neoalaskana* (Alaska)

## Tilvísanir
Grikkjaþinur

***Abies cephalonica*** eða **Grikkjaþinur** er þintegund ættuð úr fjöllum Grikklands , aðallega á Peloponnesos og eyjunni Kefallonia, og rennur saman við hinn náskylda Búlgaríuþin lengra norður í Pindus fjöllum Norður-Grikklands. Þetta er meðalstórt sígrænt tré sem verður 25 til 35 metra (sjaldan 40m) hátt og með stofnþvermál að einum meter. Hann vex í 900 til 1700 metra hæð yfir sjávarmáli, á fjöllum með úrkomu yfir 1000mm á ári.

## Lýsing

Barrið er nálarlaga, flatt, 1.5 til 3 sm langt og 2mm breitt og 0.5mm þykkt, gljáandi dökkgrænt að ofan, og með tvær bláhvítar loftaugarákir að neðan. Oddurinn á barrinu er yddur, yfirleitt nokkuð hvass en stundum sljór, sérstaklega á hægvaxandi sprotum á eldri trjám. Könglarnir eru 10 til 20 sm langir og 4 sm breiðir, með um 150 til 200 köngulskeljum, hver með lítið eitt útstæðu stoðblaði og tvemur vængjuðum fræjum; könglarnir sundrast þegar þeir eru fullþroska til að losa fræin.

Hann er einnig náskyldur Nordmannsþini austur í norður Tyrklandi.

## Nytjar
Grikkjaþinur var mikilvægur áður fyrr til timburs í byggingar, en er nú of sjaldgæfur til að vera til mikilla nytja. Hann er einnig ræktaður til prýðis í almenningsgörðum og öðrum stórum görðum, þó á svæðum sem fá sein vorfrost hættir honum til að fá skemmdir, þar sem hann er eitt af fyrstu barrtrjánum til að byrja vöxt að vori.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Photos of trees in Peloponnesos, Greece  (undirtexti á Ítölsku; "abete" = Grikkjaþinur, "pino nero" = Svartfura)
* Ljósmynd af köngli
* EUFORGEN tegunda síða
Spánarþinur

***Abies pinsapo*** (**Spánarþinur**) er tegund af þini ættaður frá suður Spáni og norður Marokkó. Hann vex í fjöllum Andalúsíu á Spáni og er talinn "þjóðartré" Andalúsíu. Á Spáni vex henn í 900 til 1800 metra hæð í Sierra de Grazalema í héraðinu Cádiz og í Sierra de las Nieves og Sierra Bermeja, bæði nálægt Ronda í héraðinu Málaga. Í Marokkó, er það einvörðungu í Rif-fjöllum í 1400 til 2100 metra hæð í Jebel Tissouka og Jebel Tazaot.

## Lýsing
*Abies pinsapo* er sígrænt tré að 20 til 30 sm hátt, með keilulaga krónu, sem verður nokkuð óregluleg með aldrinum. Barrið er 1.5 til 2 sm langt, raðað geislalægt um allann sprotann, og eru mjög bláleitt föl blá-grænt, með breiðum línum af hvítleitu vaxi á báðum hliðum. Könglarnir eru sívalir, 9 til 18 sm langir, grænbleikir til fjólulitir fyrir þroska, og sléttir með stoðblöðin stutt og ekki útistandandi. Við þroska sundrast þeir til að losa vængjuð fræin.

Marokkóska afbrigðið, *Abies pinsapo* var. *marocana*, er frábrugðið með að barrið er mjög bláleitt og könglarnir aðeins lengri, 11 til 20 sm.

Afbrigðið *A. pinsapo* 'Glauca' hefur fengið Award of Garden Merit frá Royal Horticultural Society.

## Verndun
Spánarþinur, þrátt fyrir bestu verndunar og endurræktunartilraunir sem hafa aukið mjög gnægð hans, hefur enn allnokkrar ógnir svo sem eld, jarðvegseyðingu, nýbyggingar, fjölda gesta og ferðamanna auk annars.

## Myndir

 Abies pinsapo Glauca foliage PAN.jpg|Barr Spánarþinsins 'Glauca' 
 Abies pinsapo JPG1a.jpg|Barr og bolur Spánarþins
 Abies pinsapo pollen.jpg|karlkyns könglar
 Piñas del pinsapo.jpg|Þroskaðir könglar
 Sierra de las Nieves.jpg|Spánarþinur í gili í Sierra de las Nieves (þjóðgarður í Andalúsíu, Spáni)


## Tilvísanir

* 

## Ytri tenglar
* ''Abies Pinsapo'' in the Sierra de Grazalema  Spánarþinur í Sierra de Grazalema, Spáni.
* Tourist information for the Sierra de Grazalema Upplýsingar um Grazalema og nærliggjandi svæði.
* EUFORGEN species page on ''Abies pinsapo'' Upplýsingar og útbreiðsla
* EUFORGEN species page on ''Abies marocana'' Upplýsingar og útbreiðsla
Nálaþinur

**Nálaþinur** (fræðiheiti: *Abies holophylla*, kínverska: 杉松) er tegund af þin ættuð úr fjallahéruðum Norður-Kóreu, Suður-Prímorju í Rússlandi og Kína (Heilongjiang, Jilin og Liaoning).

Þetta er sígrænt barrtré sem verður 30 til 40 metra hátt með stofnþvermál um 1 meter, krónan er mjó-keilulaga og greinirnar standa lárétt út. Börkurinn er hreistraður og grábrúnn með kvoðublöðrum. Barrið ("nálar") er flatt, 2 til 4 sm langt og 1.5 til 2.5 mmbreitt, og stendur hornrétt frá sprotanum og endar í oddi.
Það stendur til tveggja hliða, en ekki flatt eins og til dæmis á Evrópuþin. Yfirleitt standa þau meir eða minna upp frá sprotanum með V laga geil fyrir ofan. Ólíkt Evrópuþini er barrið hvasst og stingandi, án nokkurar sýlingar.
Það er skærgrænt að ofan og grænhvítt að neðan með tvær hvítar rendur, hvor mynduð úr 7 til 10 vaxhúðuðum loftaugarákum. Sprotarnir eru hárlaus, glansandi gul-gráir þegar ungir og verða síðan grábrúnir. Könglarnir eru 12 til 14 sm langir og 4 til 5 sm breiðir, gulbrúnir, og örlítið mjókkandi með sljótt ávölum enda. Stoðblöð hreisturskeljanna eru falin undir hreisturskeljunum. Fræin eru 8 til 9 mm löng (með 1.5mm löngum fleyglaga væng), losna þegar könglarnir sundrast við þroska í október.

Nálaþinur er stundum, en ekki almennt, notaður til prýðis.

## Myndir

File:Abies holophylla Manchurian Fir cones.jpg|Ólíkt mörgum öðrum þintegundum eru óþroskaðir könglar á Nálaþini purpura til bláleitir, heldur grænir. 
File:Manchurian Fir Abies holophylla disintegrating cones.jpg|Könglar að sundrast. Óþroskaðir og þroskaðir könglar með trjákvoðu.
File:Manchurian Fir Abies holophylla 03.jpg|Ungir könglar að þroskast. Ólíkt grenikönglum eru jafnvel stórir þinkönglar uppréttir.
File:Manchurian Fir Abies holophylla 02.jpg|Barr - einkennandi fyrir þin: flatt nálarlaga barr með tvær hvítleitar rendur neðantil.


## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Flora of China
* Gymnosperm Database
* UConn Plant Database
Kannabis á Íslandi

**Kannabis á Íslandi** er ólöglegt. Eign, sala, flutningur og ræktun kannabis getur leitt til fangelsisvistar. Banni við vörslu kannabis er framfylgt lauslega en með háum sektum.

## Saga
Kannabis var fyrst bannað 14. október 1969 með reglugerð. Reglugerðin bætti kannabis við þáverandi reglugerð um bann við sölu á opíum. 1974 var bannið fest í lög.

## Tilvísanir
Kóreuþinur

**Kóreuþinur** (***Abies koreana***; 구상나무, *Gusang namu* á kóresku) er þintegund ættuð frá háfjöllum Suður Kóreu, einnig á eyjunni Jeju-do. Hann vex í 1.000 til 1.900 metra hæð yfir sjávarmáli í tempruðum regnskógum með mikilli úrkomu og svölum, rökum sumrum og snjóþungum vetrum.

Þetta er lítið til meðalstórt sígrænt tré, 10 til 18 metra hátt með stofnþvermál að 0,7 m, smærra og stundum runni við trjálínu. Börkurinn er sléttur með kvoðublöðrum og grábrúnn að lit. Barrið er útflatt, nálarlaga, 1 til 2 sm langt og 2 til 2.5mm breitt og 0.5mm þykkt, glansandi dökkgrænt að ofan, og með tvemur breiðum, hvítum loftaugarákum að neðan, og lítið eitt sýldum í endann. Staðsetning barrsins er í spíral á sprotanum, en hvert barr er breytilega undið neðst svo þau liggja að mestu til hvorrar hliðar sprotans eða ofantil, með færri undir. Sprotarnir eru grængráir í fyrstu, og þroskast í bleikgrátt, með gisinni fínni hæringu. Könglarnir eru 4 til 7sm langir og 1.5 til 2sm breiðir, dökkfjólubláir fyrir þroska; stoðblað köngulskeljanna eru löng græn eða gul, og birtast á milli köngulskeljanna í lokuðum könglinum. Vængjuð fræin losna þegar könglarnir sundrast við þroska 5–6 mánuðum eftir frjóvgun.

Kóreuþinur er vinsælt skrauttré í görðum á svölum svæðum, ræktaður vegna barrsins en einnig fyrir mikla framleiðslu af könglum, jafnvel á ungum trjám aðeins 1 til 2 metra háum.

## Myndir

Image:Abies koreana wiki 2.jpg|*Abies koreana*
Image:Abies koreana wiki 3.jpg|*Abies koreana*
Image:Abies koreana leaves.jpg|barr *Abies koreana*
File:Abies_koreana_04.JPG|*Abies koreana*. Karlkyns könglar
File:Abies koreana MHNT.BOT.2007.40.76.jpg|*Abies koreana* - Muséum de Toulouse


Image:Abies koreana01.jpg|*Abies koreana* í ræktun


## Tilvísun

*Liu, T. S. (1971). *A Monograph of the genus Abies*. National Taiwan University.
Abies durangensis

***Abies durangensis***  eða **Durango-þinur** er barrtré af þinættkvísl. Honum var fyrst lýst af Maximino Martínez 1942 og finnst einvörðungu í Mexíkó (Durango, Chihuahua, Coahuila, Jalisco og Sinaloa). Hann kýs svalt og rakt loftslag, í 1600 til 2900 metra hæð yfir sjávarmáli.

## Lýsing
***Abies durangensis*** er beinvaxið tré sem verður 20 til 40 metra hátt með stofn sem verður að 150sm í þvermál. Greinarnar eru láréttar út frá stofni. Barrið er ljósgrænt, 20 til 35 mm langt og 1 til 1,5 mm breitt. Krónan er ójafnt  keilulaga. Ung tré hafa sléttan, gráan eða rauðbrúnan börk. Á eldri trjám verður hann svarbrúnn og djúpt grópaður og með ílöngum plötum. Aflangt til egglaga brumin eru 4 til 5 mm löng, hjúpuð bleik-gulri trjákvoðu. Barrið er sljóytt, 1.4 til 4.5 sm langt og 1 til 1.6 mm á breidd. Það er blá-grænt á lit að ofan og ljósgrænt undir, með tvemur breiðum, hvítum loftaugarákum. Uppréttir könglarnir eru á stuttum stilki, 5 til 10 sm langir og 3 til 4,5 sm þykkir. Fullþroska eru þeir fölgulir til brúnir. Kvoðuborin, gul fræin er 6 til 8 mm löng. Hvert fræ hefur 7 til 10 mm langan, rauðgulan væng.

## Tilvísun
DDT skordýraeitur (hljómsveit)

**DDT skordýraeitur** er íslensk pönkhljómsveit frá Neskaupstað. Nafn hljómsveitarinnar vísar til DDT.
## Saga
Hljómsveitin var stofnuð haustið 2015 í Neskaupstað. Hún er afsprengi annarrar hljómsveitar sem hét Doddi og draumaprinsarnir sem var skipuð starfsfólki Verkmenntaskóla Austurlands. Hljómsveitina DDT skordýraeitur stofnuðu framhaldsskólakennararnir Arnar Guðmundsson söngur og gítar, Ágúst Ingi Ágústsson trommur, Pjetur St. Arason gítar og söngur og Þorvarður Sigurbjörnsson bassi og söngur. Sveitin spilar pönkskotið rokk sem oft á tíðum er í þyngri kantinum. Meðlimir sveitarinnar stofnuðu svo félag í kringum sveitina sem hefur það markmið að standa fyrir hátíðum og ýmsum uppákomum. Þetta félag heitir DDT pönkviðburðir og var stofnað í október 2018. Vorið 2020 sagði svo Ágúst Ingi Ágústsson skilið við hljómsveitina en til liðs við hljómsveitina gekk þá trymbillinn Hjálmar Joensen sem hafði áður trommað í hljómsveitinni Winson Will Rocktheworld.

### Fyrstu skref DDT skordýraeiturs
Fyrstu vikurnar æfði sveitin í kjallara sem ber heitið Blúskjallarinn. En svo færðust æfingar og tónleikahald í Valsmýri 5.  

### Útgáfur og lagasmíð
DDT skordýraeitur hefur sent frá sér eina EP plötu, Aleppo sem kom út í 29. desember 2017, rafræn útgáfa kom út á Spotify 22. desember sama ár. Á þeirri plötu voru 5 lög, Tinder, Götubarn, Klæddu þig úr gervi, Bless Aleppo og Svarta ekkjan. Platan var tekin upp í Stúdió Mána í nóvember sama ár og var upptökustjóri Guðjón Birgir Jóhannsson. Platan var gefin út í 50 eintökum. 

Árið 2019 kom út fyrsta breiðskífa sveitarinnar. Sú plata var tekin upp á haustmánuðum 2019 í Stúdíó Síló á Stöðvarfirði og upptökustjóri var Vincent Wood frá Írlandi. Platan innihélt 16 lög, 15 þeirra frumsamin og ein ábreiða af lagi Bubba Morthens, Leyndarmál frægðarinnar. Fjögur af þessum lögum höfðu þó komið út áður á EP plötu sveitarinnar tveimur árum áður. Platan var gefin út í 300 eintökum. Einnig voru gefin út 5 eintök af plötunni á vínylformi í svörtu albúmi.
Abies flinckii

***Abies flinckii***, einnig þekktur sem **Jalisco þinur**, er sígrænt barrtré ættað frá Suður Mexíkó og Guatemala.

## Lýsing
*Abies flinckii* er sígrænt tré, að 20 til 35 metra hátt, með að mestu keilulaga krónu. Ársvöxtur er yfirleitt 30 sm. Börkur er fyrst grár og sléttur, síðar hreistraður. Sprotar eru mjóir, upphaflega grænn, síðar ólífubrúnir. Nálar eru 3.5 til 7 sm langar og 2 mm á breidd, að ofan grænar, neðan með tvær hvítar loftaugnarendur. Könglar eru ílangt-keilulaga, 12 til 16 sm langir, 4 til 4,5 sm á breidd, á 1 sm löngum stilk. Fræ eru ljós brún, 9 mm löng og 4 mm á breidd, með 25 mm löngum og 15 mm breiðum væng. Fræin þroskast í nóvember. 

## Útbreiðsla
Þessi tegund af þini er vex í Mexíkó (Jalisco og nærliggjandi Michoacán, einnig Sinaloa og Nayarit). [3] Það þekktist aðeins á 11 eða 12 stöðum með samtals svæði á 48 km2.
Á hluta svæðisins skarast útbreiðslan við hina náskyldu Abies guatemalensis. [3]

## Búsvæði
Tréð vex í rökum jarðvegi í svölu og röku úthafsloftslagi í 1900-4100 metra hæð yfir sjávarmáli. Það þolir niður að að -6°C. Oftast er það í blönduðum skógum ásamt nokkrum öðrum barrtrjám fjalla, sérstaklega með Abies religiosa, Cupressus lusitanica, Pinus ayacahuite, P. montezumae, P. pseudostrobus og fleiri furutegundum ( Pinus hartwegii, P. devonian). Neðar í hlíðum, samanstendur skógurinn (ásamt Abies flinckii) aðallega af ýmsum tegundum af eik (Quercus), Arbutus og Eini (Juniperus).

## Flokkun

Þessari tegund var fyrst lýst af Martinez árið 1948 sem undirtegund af Abies guatemalensis; Abies guatemalensis Rehder var. jaliscana Martínez. Upprunalega lýsing var byggð á lélegum eintökum úr plöntusöfnunum sem voru geymd í safni trjágarðsins í Kew, Surrey, Bretlandi. Með síðari rannsóknum á lifandi eintökum var staða hans endurskoðuð og árið 1989 var viðurkenndur sem sérstök tegund sem heitir Abies flinckii Rushforth.

## Nytjar
Viðurinn er tiltölulega mjúkur og almennt beinn og er ákjósanlegur sérstaklega í byggingu, hann er einnig notaður til framleiðslu á þakskífum, verkfæri, hefðbundið handverk og kol. Á síðari tímum er hann einnig að verða vinnsæll sem jólatré og í jólagreinar.

## Ógnir
Tréð er oft ólöglega fellt fyrir timbur, auk þess að það er að komast í tísku sem jólatré. Tréð er af þessum ástæðum talið í hættu.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* https://www.biolib.cz/cz/taxon/id655894/
* http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2609856 
* http://www.iucnredlist.org/details/34121/0
* http://conifersociety.org/conifers/conifer/abies/flinkii/
Hringaþinur

**Hringaþinur** (***Abies veitchii***; シラビソ or シラベ shirabiso eða shirabe), er þintegund ættuð frá Japan (eyjunum Honshū og Shikoku). Hann vex í rökum jarðvegi í svölum og rökum fjallaskógum í 1500–2800 metra hæð yfir sjó. Hann er mjög skuggþolinn meðan hann er ungur, en er ekki langlífur.

Hringaþinur er hraðvaxta tré sem verður að 25 til 30 metra hár.  Krónan er mjókeilulaga með láréttum greinum og hærðum árssprotum. Hárin er stutt og brún. Barrið er nálarlaga og flatt 1 til 3 sm langt og 2mm langt. Það er gljándi dökkgrænt að ofan og með tvær áberandi bláhvítar loftaugarákir að neðan, og endarnir eru sýldir. Barrið er þétt og vísar fram með greinunum. Könglarnir eru purpurabrúnir, sívalir, 4 til 7 sm langir og mjókka upp lítillega. Könglarnir eru uppréttir og eru með lítið eitt útstæð og aftursveigð hreisturblöðkur. Börkurinn er sléttur og ljósgrár, og er með kvoðublöðrur eins og er dæmigert fyrir marga þini.

Það eru tvö afbrigði:
**Abies veitchii* var. *veitchii*. Einlendur á Honshū; Árssprotar þétthærðir. Barrið 1.5 til 3 sm langt; loftaugarásirnar bláhvítar.
**Abies veitchii* var. *sikokiana* (Nakai) Kusaka. Einlendur á Shikoku; NT. Árssprotar gishærðir. Barrið 1 til 2 sm langt; loftaugarásir hvítar. Að mörgu leyti millistig á milli A. v. var. *veitchii* og *[[Kóreuþinur|Abies koreana]]*, hefur hann verið talinn sem aðskilin tegund (*Abies sikokiana*) af sumum höfundum.

Viðurinn er sterkur og fjaðrandi, og er notaður í byggingariðnað, kassa, mataráhöld og snældur. Hringaþinur er vinsælt prýðistré og stundum ræktaður sem jólatré.

## Heimildir og ytri tenglar
* Katsuki, T., Rushforth, K. & Zhang, D. 2011. ''Abies veitchii''. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.3. Downloaded on 26 March 2015. 
* Liu, T. S. (1971). *A Monograph of the genus Abies*. National Taiwan University.
* Coombes, J. Allen (1992). *Eyewitness Handbooks: Trees*. London & New York: Dorling Kindersley.
* Gymnosperm Database - ''Abies veitchii''
* ''Abies veitchii'' - UConn Plant Database
* ''Abies veitchii'' - Plants For A Future database report
* Conifers Around the World: Abies veitchii - Veitch Fir .

## Tilvísanir
Burknar

:*"Burkni" vísar hingað. Burkni er líka [[Burkni (mannsnafn)|mannsnafn]].*

**Burknar** (fræðiheiti: *Pteridopsida*) er hópur plantna með um 10,560 þekktar núlifandi tegundir sem fjölga sér með gróum en ekki fræjum og hafa ekki blóm.

Þeir eru frábrugðnir mosum sem einnig fjölga sér með gróum, að því leyti að þeir hafa æðakerfi sem flytur um þá vatn og næringu. Burknar eru með greinda stofna og blöð eins og aðrar æðplöntur.

Á Íslandi er að finna 23 tegundir burkna og er tófugras að öllum líkindum algengasti burkni landsins.

## Tilvísanir
Formósuþinur

***Abies kawakamii*** er tegund af barrtré í Þallarætt.
Hann er einlendur í Taiwan. Fyrst lýst 1908 af Bunzō Hayata sem afbrigði af *[[Abies mariesii]]*, háfjalla þini frá  Japan; næsta ár var hann færður inn sem tegund af Tokutarô Itô. *Abies kawakamii* vex einvörðungu á eynni Taiwan, og er suðlægasta tegund þins (ásamt *[[Abies fansipanensis|A. fansipanensis]]*, frá Víetnam, og *[[Abies guatemalensis|A. guatemalensis]]*, frá Mexíkó og Guatemala). Þetta er háfjallategund sem er í norður og mið Taívan í 2400 til 3800 metra hæð ásamt öðrum tegundum tempraðs loftslags, til dæmis *[[Juniperus formosana]]* var. *formosana*, *[[Tsuga chinensis|Tsuga formosana]]*, og *[[Juniperus squamata|Juniperus morrisonicola]]*.

Formósuþinur er smátt til meðalstórt tré sem nær jafnvel 35 metra hæð og 1 meters stofnþvermál. Upphaflega er börkurinn hreistraður með korkblettum, og losnar svo í aflöngum skífum. Smágreinarnar eru gulbrúnar þegar þær eru þroskaðar, rákóttar, hærðar. Barrnálarnar eru  1 til 2.8 sm langar, pruinose, með loftaugarákum að ofan og tvemur röndum af loftaugum að neðan. Hann er með frekar smáum könglum 5 til 7.5 sm löngum, sívölum eða keilulaga-sívalir, dökkbláir, með ekki útstæðum hreisturblöðkum.

## Tilvísanir
Japansþinur

***Japansþinur***, (fræðiheiti: *Abies homolepis*, á japönsku ウラジロモミ, urajiro-momi) er þintegund ættuð úr fjöllum mið og suður Honshū og Shikoku í Japan. Hann vex í 700 til 2,200 metra hæð, oft í tempruðum regnskógum; með mikilli úrkomu og svölum, rökum sumrum, og snjóþungum vetrum.

Þetta er meðalstórt til stórt sígrænt tré sem verður að 30 til 40 metra hátt tré með stofnþvermál að 1.5 m. Barrið er nálarlaga, flatt, 1.5 til 3.5 sm langt og 2 til 3 mm breitt og 0.5 mm þykkt, glansandi grænt að ofan og með tvær hvítar rendur af loftaugum að neðan, og rúnnaðar eða lítið eitt sýldar í endann. Barrið liggur í spíral eftir sprotanum, en undið neðst þar sem það liggur nokkurnveginn útflatt til hvorrar hliðar á sprotanum og ofan til, og fá undir. Árssprotarnir eru gulir til daufgulir, hárlaust, og oft áberandi grópað. Könglarnir eru 6 til 12 sm langir og 3 til 4 sm breiðir, purpurabláir fyrir þroska; hreisturblöðkurnar eru stuttar, og sjást ekki utan á könglinum. Vængjuð fræin losna þegar könglarnir sundrast við þroska um 6–7 mánuðum eftir frjóvgun.

## Nytjar
Viður Japansþins er notaður í byggingar. Utan Japan er hann ræktaður sem prýðistré; í Evrópu og Norður-Ameríku.

Hann er einnig vinsæll í skógrækt þar sem hann er þolinn gegn loftmengun.

## Tilvísanir

* 
* Liu, T. S. (1971). *A Monograph of the genus Abies*. National Taiwan University.

## Ytri tenglar
* Conifers Around the World: Abies homolepis - Nikko Fir .
Vætuþinur

***Vætuþinur***, eða *Abies firma*, er tegund af þin ættaður úr mið og suður Japan, þar sem hann vex við fjallsrætur og nokkuð upp í hlíðar (50–1600 m).

*Abies firma* er meðalstórt til stórt tré að 50 metra hátt og að tvemur metrum í þvermál , með breiða keilulaga krónu með beinum greinum sem vaxa í um 20° út frá stofni. Börkurinn er hreistraður, grábrúnn, með kvoðublöðrur á ungum trjám. Sprotarnir eru rákóttir, daufgulir til grábrúnir, hárlausir eða fínhærðir og standa nær vinkilrétt út frá greinum. Barrið er nálarlaga, flatt, 2 til 5 sm langt og 2 til 4 mm breitt, nær vinkilrétt út frá sprotanum; oddurinn er hvass, en sýldur á ungum trjám, með einum oddi á eldri trjám. Barrið er skærgrænt að ofan, og grágrænt að neðan með tvemur breiðum loftaugarákum. Könglarnir eru 7 til 15 sm langir  og 3 til 5 sm breiðir, grænir og verða við þroska gulbrúnir, og mjókka í 2 til 3 sm breiðan, sljótt rúnnaðan topp. Köngulblöðkurnar standa út (3 til 6 mm), þríhyrningslaga. Fræin eru 7 til 9 mm löng með fleyglaga væng 1.5 sm löngum, sem dreifast er köngullinn sundrast við þroska í október.

Vætuþinur er einstaka sinnum notaður sem prýðistré, sérstaklega í heittempruðum svæðum með heitum, rökum sumrum svo sem í suðaustur Bandaríkjunum.

## Myndir


Abies firma3.JPG
Abies firma2.jpg
Abies firma1.jpg
Abies firma3.jpg
Abies firma4.jpg
Abies firma Bagnères-de-Luchon (3).JPG


## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Conifers Around the World: Abies firma - Momi Fir .
*Gymnosperm Database
Lepisosteidae

**Lepisosteiformes** (eða **[[Semionotiformes]]**), er forn ætt af geisluggum; steingerfingar af þessum ættbálk þekkjast frá síðari hluta Cretaceous og framvegis.  Ættin **Lepisosteidae** inniheldur sjö núlifandi tegundir sem dvelja í fersku og ísöltu vatni, og einstöku sinnum sjó í austur Norður-Ameríka, Mið-Ameríka og Karíbahafseyjar.  

## Orðsifjar
Ættkvíslarnafnið *Lepisosteus* kemur úr  Grísku *lepis* í merkingunni "hreistur" og *osteon* í merkingunni "bein". *Atractosteus* er sömuleiðis komið úr Grísku, í þessu tilfelli úr *atraktos*, í merkingunni *ör (smbr. bogi og ör).*

## Útbreiðsla
Steingerfðir Lepisosteidae hafa fundist í Evrópu, Indlandi, Suður Ameríku, og Norður Ameríku, sem bendir til að áður hafi þeir verið útbreiddari en þeir eru nú. 

## Tegundir

Lepisosteidae er með sjö núlifandi tegundir, í tvem ættkvíslum:

Family **Lepisosteidae**
* Genus *[[Atractosteus]]* Rafinesque, 1820
** *A. spatula* (Lacépède, 1803) (alligator gar)
** *A. tristoechus* (Bloch & J. G. Schneider, 1801) (Kaiman-gedda)
** *A. tropicus* Gill, 1863 (tropical gar)
* Genus *[[Lepisosteus]]* Linnaeus, 1758
** *[[Lepisosteus oculatus]]* Winchell, 1864 (Spotted gar)
** *[[Lepisosteus osseus]]* (Linnaeus, 1758) (Bryngedda)
** *[[Lepisosteus platostomus]]* Rafinesque, 1820 (Dvergbryngedda)
** *[[Lepisosteus platyrhincus]]* DeKay, 1842 (Florida gar)

## Mikilvægi fyrir menn

Hold fiskanna er ætt, og stundum til sölu, en ólíkt styrjum sem þeir líkjast eru hrogn þeirra mjög eitruð mönnum. Nokkrar tegundir eru seldar sem búrfiskar.

Hörð húð og hreistur fisksins voru nýtt af mönnum. Indíánar notuðu hreistrið sem örvarodda, Caríba-indíánar notuðu húðina sem brynju, fyrstu landnemar Ameríku vöfðu plógsblöðin í skinnin. 

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*''Family Lepisosteidae''
*''Return of the Gar''
Sverðfiskur

**Sverðfiskur** (Xiphias gladius) er fremur sérstakur fiskur, auðþekktur á langri trjónu sem gengur fram úr haus hans. Trjóna þessi er efri skolturinn sem teygist svona langt fram.
Sverðfiskur er annars afar rennilegur og langvaxinn fiskur. Hann getur orðið mjög stór eða allt að 450 kg á þyngd og rúmir 4 metrar á lengd. Lengsti fiskur sem veiðst hefur mældist 4,9 metrar.

## Tilvísanir
Bútanþinur

***Abies densa*** (**Bútanþinur**) er barrtré í þallarætt. Hann er stundum talinn til Abies spectabilis sem afbrigði af honum (*Abies spectabilis* var.* densa*).

Hann finnst í Bútan, Kína, Indlandi, og Nepal, og telst ekki tegund í hættu af IUCN.

Stundum kallaður erlendis "Himalayan alpine fir", er *Abies densa* ríkjandi barrtré í efra barrtrjárbelti mið og austur Himalajafjalla frá Nepal, Sikkim, Bútan, og aðliggjandi Tíbet til Búrma (Myanmar) á milli 2800 og 3700 metra hæð yfir sjávarmáli. Þetta er stórt tré, að 30 til 40 (stundum 60) m, með stofnþvermál að 2.5 m. Börkurinn rifnar í þykkar hyrndar plötur, ungar greinar eru ljós grágular, síðar grábrúnar til gráar. Barrið er að 4.5 sm langt, með nokkuð aftursveigðum jaðri. Könglarnir eru að 10 sm langir, bláleitt gráir eða dökkbláir til bláleitt brúnir, lengd  hreisturblöðku er breytileg á milli einstaklinga (ekki útsæðar eða meira eða minna útstæðar, með beina eða aftursveigða enda). Stundum skellt saman við *[[Abies spectabilis]]*, tegundar með nokkuð vestrænni útbreiðslu, *Abies densa* er frábrugðinn honum á margan hátt, það er; barrið er styttra, mjórra, nokkuð aftursveigt, og minna silfurhvítt að neðan; *Abies densa* er einnig með smærri köngla með hreisturblöðkur tiltölulega lengri en á *[[Abies spectabilis]]*.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Conifers Around the World: Abies densa - Himalayan Alpine Fir .
Laugavegur 31

**Laugavegur 31** er reisulegt steinhús á gatnamótum Laugavegs og Vatnsstígs. Þar var rekið vefnaðarvöruverslun og fataverslun og þar var banki og biskupstofa. Marteinn Einarsson kaupmaður keypti húseignina Laugaveg 29 árið 1918 og flutti verslun sína þangað en hann hafði áður verslað með matvöru og vefnaðarvöru á Laugavegi 44 en hætti við flutninginn að versla með matvörur. Helgi Jónsson varð þá viðskiptafélagi hans og nefndist fyrirtæki þeirra Marteinn Einarsson & co. Marteinn keypti seinna brunarústir á horni Laugavegs og Vatnsstígs og reisti á árunum 1928-1930 stórhýsi sem nú stendur þar. Það hús hýsti Alþýðubankann frá árinu 1971 og síðar biskupstofu.

Jónatan Þorsteinsson rak húsgagnaverksmiðju og verslun að Laugavegi 31 og verslaði með húsgögn, sjómannadýnur, línoleum gólfdúka, veggfóður, vaxdúka og ferðakoffort og alls konar leðurvörur. Þann 24. júlí 1920 brann stórhýsi Jónatans. 

## Tenglar
* Marteinn Einarsson & co.
* Fálkinn, 51.-52. Tölublað (18.12.1937), Blaðsíða 21
* Tímarit iðnaðarmanna, 1. Tölublað (01.02.1939), Blaðsíða Kápa I