open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Félag járniðnaðarmanna

**Félag járniðnaðarmanna** var stéttarfélag starfsmanna í málm- og véltæknigreinum og veiðarfæragerð sem stofnað var 11. apríl árið 1920. Það sameinaðist árið 2006 Vélstjórafélagi Íslands. Hið sameinaða félag nefnist VM félag vélstjóra og málmtæknimanna og er meðal stærstu fag- og stéttarfélaga landsins.

## Sagan
Félagið var stofnað á fundi sautján járniðnaðarmanna við Hverfisgötu í Reykjavík. Félagið nefndist þá *Sveinafélag járniðnaðarmanna* en heitinu var fljótlega breytt. Félagið byggði á norrænum fyrirmyndum, sem sást meðal annars á því að fyrstu lög þess voru á dönsku. Formaður þess var kjörinn Loftur Bjarnason.

Félagið hóf þegar kröftuga kjarabaráttu. Það setti sér kauptaxta og ári síðar var fyrsti samhjálparsjóður félagsins stofnaður með framlögum meðlima.

Aukin harka hljóp í verkalýðsbaráttuna á kreppuárum fjórða áratugarins, en talsvert atvinnuleysi var þá meðal járniðnaðarmanna. Sumarið 1935 kom til harðra deilna þegar senda átti togarann *Andra* til viðgerða erlendis. Félagsmenn brugðust við með því að neita að gera bráðabirgðaviðgerð á skipinu svo unnt væri að sigla því utan. Við tóku átta vikna deilur sem lauk á að sett voru lög um skipaviðgerðir innanlands og stækkun dráttarbrauta.

Árið 1947 var mikið verkfallsár í sögu Félags járniðnaðarmanna. Í júní fór félagið í fjögurra vikna samúðarverkfall til stuðnings verkfalli Dagsbrúnar en um haustið fór félagið í átta vikna verkfall í baráttu fyrir eigin kjörum. Var verkfallsvopninu ítrekað beitt á næstu árum og áratugum.

Í kringum aldamótin gengu ýmis smærri verkalýðsfélög til liðs við Félag járniðnaðarmanna. Það voru Sveinafélag skipasmiða, Nót - félag netagerðarmanna og tvö félög málmiðnaðarmanna af Suðurlandi.

## Tilvísanir og heimildir

*
Sólarkaffi

**Sólarkaffi** er hefð sem skapast hefur á Ísafirði en einnig á öðrum stöðum. Þar sem firðir eru djúpir og fjöllin há hverfur sólin bak við fjöllin seint í nóvember og sést ekki að nýju fyrr en undir lok janúar. Þegar aftur sést til sólar er haldið kaffisamsæti, sólarkaffi, til að fagna hækkandi sól. 

Bæði austan lands og á Vestfjörðum er haldið sólarkaffi. Á Ísafirði er sólarkaffi haldið 25. janúar ár hvert. Ísfirðingafélagið í Reykjavík hefur haldið skemmtun og ball á svipuðum tíma síðan 1946 undir yfirskriftinni Sólarkaffi.

## Tilvísanir
Póstmannafélag Íslands

**Póstmannafélag Íslands** er stéttarfélag starfsfólks í póstþjónustu og í hópi aðildarfélaga BSRB. Félagið var stofnað þann 26. mars árið 1919. Staða félagsins er óvenjuleg meðal íslenskra stéttarfélaga að því leyti að nálega allir félagsmenn vinna hjá einum og sama vinnuveitanda.

## Sagan
Stofnfundur félagsins var í Pósthúsinu í Pósthússtræti þann 26. mars árið 1919. Stofnunin tengdist áformum starfsmanna ríkisins að mynda með sér heildarsamtök. Ellefu félagsmenn sátu stofnfundinn þar sem skipuð var þriggja manna stjorn sem skyldi bæta hag póstmuna og gæta hagsmuna þeirra. Þorleifur Jónsson var fyrsti formaður félagsins.

Þótt póstmenn hefðu sem ríkisstarfsmenn hvorki verkfallsrétt né sjálfstæðan samningsrétt náðust ýmis baráttumál í gegn í fyllingu tímans. Þannig var árið 1923 sett reglugerð sem tryggði póstmönnum greiðslur fyrir yfirvinnu. Blaðaútgáfa á vegum félagsins hófst árið 1932 með Póstmannablaðinu, sem er málgagn stéttarinnar. Þegar BSRB var stofnað árið 1942 var Póstmannafélagið í hópi stofnaðila.

Sérstakt *Póstfreyjufélag* var stofnað árið 1965, en tæpum áratug síðar sameinaðist það Póstmannafélaginu.

Guðrún Katrín Þorbergsdóttir, síðar forsetafrú stýrði lengi skrifstofu Póstmannafélagsins.

## Tilvísanir og heimildir

*
Svartkornsætt

**Svartkornsætt** (latína: *Melanommataceae*) er ætt sveppa af múrgróungsbálki (Pleosporales). Sveppir innan ættarinnar finnast víða á tempruðum- og heittempruðum svæðum þar sem þær lifa sem rotverur á trjám og berki. 

## Listi yfir ættkvíslir af svartkornsætt

* *Acrocordiopsis* 
* *Anomalemma* - flokkun óljós 
* *Astrosphaeriella* - flokkun óljós 
* *Asymmetricospora* 
* *Bicrouania* 
* *Bimuria* - flokkun óljós 
* *Byssosphaeria* 
* *Kalyptronectria* 
* *Caryosporella* - flokkun óljós 
* *Javaria* 
* *Karstenula* 
* *Mamillisphaeria* - flokkun óljós 
* *Melanomma* 
* *Ohleria* 
* *Ostropella* 
* *Pseudotrichia* 
* *Trematosphaeria* - flokkun óljós 
* *Xenolophium* 

## Tilvísanir
Ernst Henrich Berling

**Ernst Henrich Berling** (f. *Ernst Heinrich Berling*, 22. mars 1708 í Mecklenburg, Þýskalandi, dáinn 16. október 1750 í Árósum) var þýsk-danskur prentari og bókaútgefandi. Hann setti á stofn 1749 *Kjøbenhavnske Danske Post Tidender*. Elsta blað Danmerkur sem lengst af hét *Berlingske Tidende* og loks frá 2011 aðeins Berlingske.

Berling var sonur Melchior Christian Berling og Catharina Hennings og fæddist í Mecklenburg. Hann lærði bókprentun í Lauenburg, tók sveinspróf 1727 og var kallaður 1731 til Kaupmannahafnar af bókprentaranum Johan Jørgen Høpfner. Kvæntist hann aftur stúpdóttur hans, Cecilie Cathrine Godiche, ári seinna. Hún var dóttir þekkts bókprentara Jørgen Matthiasen Godiche. Frá þeim er komin danska prentarafjölskyldan Berling. 

1733 hóf hann fyrirtækjarekstur í prentun á eigin spýtum. Með ótalmörgum og vönduðum útgáfum sínum stóð hann að mikilli framför í danskri prentun.

Þann 27. desember 1748 fékk hann fyrir sig og erfingja sína einkaleyfi á að prenta ýmis blöð, dönsk, þýsk frönsk og fræðileg, ásamt hinum mánaðarlegu Ríkistíðindum sem hann hafði keypt af bókprentara-ekkjunni Inger Wielandt. Blað hans *Kjøbenhavnske Danske Post-Tidender*, færði fólki mun meirri betri og nákvæmari fréttir af stjórnmálum og ýmsu sem gerðist innanlands en þar til hafði þekkst. 

Frá 1748 tók hann yfir útgáfu blaðs um bækur (litterærkritiske blad) *[[Lærde efterretninger|Kiøbenhavnske nye Tidender om lærde [og curieuse] Sager]]*, og  *Berlingske efterretninger*.

Berling dó í október 1750, fáum mánuðum á eftir konu sinni.

## Tilvísanir
* Henry Hellssen, *Foregangsmanden Ernst Heinrich Berling*, Det Berlingske Bogtrykkeri, 1958.
* Harald Ilsøe, *Bogtrykkerne i København*, Museum Tusculanums Forlag, 1992. ISBN 87-7289-195-5.
* T. Vogel-Jørgensen, *Berlingske tidende gennem to hundrede aar. 1749-1949*, bind 1, Berlingske, 1949.
* Rasmus Nyerup, *Læsendes Aarbog for 1800*, s. 69 ff.
* Peter Matthias Stolpe, *Dagspressen i Danmark*, bind III og IV.

### Referencer
IÉSEG School of Management

**IÉSEG School of Management** er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í Lille og La Défense. Hann er stofnaður 1964. IESEG var í 33. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2019 samkvæmt The Finanical Times. IESEG býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og  ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 7 500 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Christophe Catoir (Framkv.stj. (CEO) Adecco France) auk Nicolas Wallaert (Framkv.stj. (CEO) Cofidis France).

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
* Opinber vefsíða
Kölluflekka

***Kölluflekka***, (fræðiheiti: *Aglaonema commutatum*) einnig nefnd sjómannsgleði er tegund blómstrandi plantna í kólfblómaætt, Araceae. Hún er ættuð úr hitabeltissvæðum Filippseyja og Súlavesí. Einnig er hún ílend í Vestur-Indíum.

## Lýsing
Þetta eru sígræn fjölær jurt með nokkuð upprétta stöngla. Stönglar sem liggja á jörðu geta rætt sig við liði. Blöðin eru lensulaga og með silfraða eða hvíta flekki. Blómin eru litlir uppréttir kólfar. Þeir munda ber sem verður rautt við þroska.


Alismatales - Aglaonema commutatum - kew 1.jpg|Kölluflekka í (Kew Gardens í London).
Aglaonema commutatum 'Silver Queen' 01.jpg|Afbrigðið 'Silver Queen'.
Fata Morgana Aglaonema commutatum.jpg|Ber kölluflekku eru eitruð.


Fjölgun er yfirleitt með græðlingum, en einnig skiftingu.

## Tenglar
*The Genus ''Aglaonema''.  aroid.org
*Aglaonema - The Queen of Leaves

## Tilvísanir
Orðunefnd

**Orðunefnd** er nefnd sem heyrir undir forsætisráðuneytið. Í nefndinni eiga sæti sex einstaklingar og hefur nefndin það hlutverk að gera tillögu til forseta Íslands um hverjir skuli hljóta heiðursmerki Hinnar íslensku fálkaorðu. Af þeim einstaklingum sem eiga sæti í nefndinni eru fimm skipaðir af forseta Íslands samkvæmt tillögu forsætisráðherra en sjötti nefndarmaðurinn er forsetaritari og er hann jafnframt orðuritari. 

Allar tillögur um orðuhafa sem nefndin sendir frá sér til forseta Íslands skulu vera samþykktar samhljóða af nefndinni. Fundur orðunefndar telst aðeins löglegur ef fjórir eða fleiri nefndarmenn sitja fundinn. Orðunefnd tekur einnig við skriflegum tilnefningum um orðahafa frá almenningi.

Ekki er greitt fyrir setu í orðunefnd heldur er litið svo á að starfið sé heiðursstarf án launa.

Núverandi formaður Orðunefndar er Kristín Ingólfsdóttir fyrrverandi rektor Háskóla Íslands.

## Tilvísanir
Radíus (sjónvarpsþáttur)

**Radíus** voru sjónvarpsþættir með Radíusbræðrunum Davíði Þóri Jónssyni og Steini Ármanni Magnússyni. Þættirnir voru sýndir á RÚV haustið 1995 eða frá 6. október - 23. desember. Þættirnir voru 12 talsins. Þættirnir voru sketsaþættir ekkert ósvipaðir Fóstbræðrum og Svínasúpunni til dæmis. Auk þeirra lék m.a Björk Jakobsdóttir og Helga Braga Jónsdóttir. Sumarið 2019 endursýndi RÚV alla þættina.

## Heimildir
Fáni Andorra

Núverandi **fáni [[Andorra]]** tók gildi 1866 og kom í stað eldri fána í aðeins tveimur litum. Fáninn er gerður upp af þremur lóðréttum borðum með bláum til vinstri við stöngina, gulum í miðjunni með ríkisskjaldarmerkinu og loks rauðum til hægri. *Guli borðinn í miðjunni er ögn þykkari en hinir tveir til hliðanna og eru hlutföll 8:9:8.
*
Skjaldarmerki Andorra

**Skjaldarmerki Andorra** í sinni núverandi mynd tók gildi 1969 en á skyld form sem ganga aldir til baka. 

Skildinum er deilt upp í fjórar ferkantaðar myndir. Á myndinni uppi til vinstri sést páfahúfa með staf og vísar til biskupsins í Urgel. Uppi til hægri er mynd af 6 lóðréttum borðum í rauðum og gulum og vísar til greifans af Foix. Myndin niðri til vinstri hefur í allt 9 borða í aftur gulum og rauðum og vísar til Katalóníu. Myndin niðri til hægri hefur tvær kýr frá Béarn.

Undir myndunum fjórum er slagorð úr latínu *Virtus Unita Fortior* sem má þýða sem *sameinuð í dyggð erum við sterk*.
Þurrsöltun

**Þurrsöltun** eða **veltisöltun** er elsta söltunaraðferðin og var áður fyrr sú algengasta. Þurrsöltun er til dæmis notuð við framleiðslu á hangkjöti, skreið, saltfiski og hráskinku. Andstæða við þurrsöltun er pækilsöltun, en aðferðirnar eru oft notaðar samhliða.

Við þurrsöltun kjöts er kjötstykkjunum velt upp úr saltblöndu, eða að saltblöndunni er stráð á milli laga. Saltið dregur safann úr kjötinu og myndar pækil og kjötið léttist og þornar um leið ef þess er gætt að geyma það á svölum og þurrum stað. 

Kostir þurrsöltunar eru að geymsluþolið lengist ef þessi aðferð er notuð eingöngu. Ókostir eru meðal annars langur söltunartími og að erfitt er að stjórna saltmagninu í kjötinu.

## Tromlusöltun
Veltisöltun getur líka átt við söltun eða kryddun í tromlu sem að hefur þá eiginleika að hægt er að tæma loftið úr tromlunni. Kjötið, ásamt pækli, salti eða kryddi, er sett í tromluna og velt. Kjötið getur verið í mismunandi stærðum en oftast í smækkuðum bitum. Kjötið þarf að byggja upp aftur til þessa að hægt sé að mynda nýja vöru. Til þess að hægt sé að binda kjötið saman aftur þarf a mynda bindingu á milli þeirra og er það gert í tromlunni. Við lofttæmingu er undirþrýstingur í tromlunni sem opnar vöðvavefina í kjötinu og saltið smýgur auðveldlega inn í kjötið, flýtir fyrir söltun og dregur súrefni úr kjötinu um leið. Algengt er að sumt sprautsaltað kjöt sé sett í tromlu eftir á til að flýta fyrir söltun. Við kryddun í tromlu er loftið ekki tæmt úr tromlunni. Notað t.d. við framleiðslu á bayonnesskinku, skinkum og grillkjöti.

Það sem þarf að varast er að setja ekki of mikið í tromluna, ekki má setja meira en 3/4 af stærð tromlunar. Of lítið magn getur leitt til þess að það dragist of mikið af próteinum út úr kjötinu og vatnsbindieiginleiki kjötsins minnkar.

## Tilvísanir
Pækilsöltun

**Pækilsöltun** er aðferð til að auka geymsluþol matvæla með því að leggja þau í saltlög eða láta þurrt salt draga úr þeim vökva. Pækilsöltun er til dæmis notuð við framleiðslu á saltkjöti, harðfiski, súrkáli, fetaosti og súrum gúrkum. Andstæðan við pækilsöltun er þurrsöltun. 

Við pækilsöltun kjöts er oftast fullþiðið kjöt lagt í kar og saltpækli helt yfir. Styrkleiki pækilsins fer eftir vörutegund. Söltunartíminn er á þíddu kjöti er 3-7 dagar og fyrir frosið kjöt er tíminn 5-10 dagar. Söltunartíminn fer eftir hitastigi, saltmagni pækilsins og stærð kjötstykkjanna. Huga þarf vel að hreinlæti við pækilsöltun, þar sem meiri möguleiki er á gerlamengun en við þurrsöltun.

Kostir pækilsöltunar eru að söltunartíminn er styttri en við þurrsöltun, en lengri en miðað við sprautusöltun. Ókostir eru að erfitt getur verið að stjórna saltmagni.

## Tilvísanir
Nettó

**Nettó** er íslensk keðja lágvöruverðsverslana í eigu Samkaupa. Fyrsta nettó verslunin opnaði á Akureyri árið 1989. 

## Sólarhringsverslanir
Árið 2011 varð Nettó í Mjóddinni að sólarhringsverslun.

Í ágúst árið 2013 opnaði Nettó aðra sólarhringsverslun úti á Granda. 

## Heimildir
Sólarhringsverslun

**Sólarhringsverslun** er verslun sem er opin allan sólarhringinn.

## Sólarhringsverslanir á Íslandi
Fyrsta sólarhringsverslunin sem opnaði á Íslandi var 10-11 í Lágmúla , en sú verslun varð að sólarhringsverslun haustið 2000, en svo fjölgaði sólarhringsverslunum 10-11 eftir það. Seinna fóru fleiri verslanir að hafa sólarhringsopnun. Nettó gerði verslunina sína í Mjódd að sólarhringsverslun árið 2011 og opnaði svo aðra sólarhringsverslun úti á Granda árið 2013.  Iceland fór einnig að hafa opið allan sólarhringinn í Engjahjalla í Kópavogi árið 2013.

## Heimildir
Charles M. Schulz

**Charles Monroe „Sparky“ Schulz** (26. nóvember 1922 — 12. febrúar 2000) var bandarískur skopmyndateiknari og myndsöguhöfundur sem er þekktastur fyrir myndasögurnar um *[[Smáfólkið]]*. Hann er talinn vera einn af áhrifamestu myndasöguhöfundum heims. Á hátindi vinsælda sinna birtust myndasögurnar um *Smáfólkið* í 2600 dagblöðum í 75 löndum. Schulz teiknaði á 50 árum 17.897 myndasögur um *Smáfólkið*. Síðasta myndasagan birtist daginn eftir andlát hans.
Ghetto betur

**Ghetto betur** voru spurningaþættir sem Steindi Jr. eða Steinþór Hróar Steinþórsson sá um. Þættirnir voru 6 talsins og voru frá 2016. Stigavörður var Karl Bjarni Guðmundsson eða Kalli Bjarni. Dómari var Hlín Einarsdóttir. Plötusnúður var María Guðmundsdóttir. Leikstjóri var Lúðvík Páll Lúðvíksson. Handritshöfundar voru Ólafur Thors og Steindi Jr. Steindi Jr. var spyrill. Í hverjum þætti komu tvö lið, sem skipuð voru tveimur einstaklingum. Liðin voru fulltrúar hverfa eða bæja. 

## Þættirnir
Fáni Gana

**Fáni Gana** tók gildi árið 1957 þegar landið fékk sjálfstæði frá Bretlandi. Hefur hann haldist síðan óbreyttur með undantekningu fyrir árin 1964 til 1966, þegar útgáfa með hvítum lit í miðjunni var notuð. Teikning fánans er eignuð Theodosia Okoh.

Fáninn er gerður upp af hinum pan-afrísku litum rauðum, gulum og grænum, með fimmoddóttri stjörnu í miðjunni. Gana  var annað landið í Afríku til að nota þessa pan-afrísku liti á eftir Eþíópíu. Eru þeir ennfremur á skjaldarmerki landsins sem tók gildi á sama tíma.
 
Hlutföll eru 2:3. Rauði liturinn táknar það blóð sem spillt var í sjálfstæðisbaráttu landsins, gulur táknar auðæfi landins í góðmálmum og græni liturinn vísar til landsins, stóru skóga og náttúruauðæfa. Er svörtu stjörnunni ætlað að vera leiðarstjarna fyrir frelsi í Afríku og hefur ennfremur leitt til þess að fótboltalandslið Gana er oft kallað *svörtu stjörnurnar*.
Gavin Newsom

**Gavin Newsom** (f. 10. október 1967) er fylkisstjóri Kaliforníu og hefur setið í embætti síðan 2019. Hann var borgarstjóri San Francisco frá 2004 til 2011 og varafylkisstjóri Kaliforníu frá 2011 til 2019.

## Borgarstjóri San Francisco (2004–2011)

### Hjónabönd samkynhneigðra
Árið 2004 vakti Newsom athygli þegar hann skipaði sýslumanni San Francisco að veita samkynhneigðum hjónabandsleyfi, sem braut í bága við fylkislög frá 2000.

## Fylkisstjóri (frá 2019)
Árið 2021 tókst andstæðingum Newsoms að safna nógu mörgum atkvæðum til þess að efnt yrði til kosninga um það hvort Newsom yrði vikið úr embætti fylkisstjóra. Í því samhengi var meðal annars vísað til óánægju með viðbrögð stjórnar Newsoms við Covid-19-faraldrinum. Newsom hafði sett strangar sóttvarnarreglur í Kaliforníu og hafði vakið talsverða óánægju þegar hann varð uppvís af því að brjóta sjálfur gegn reglunum með því að mæta í afmælisveislu hjá vini sínum.

Kosningar um afturköllun Newsoms voru haldnar þann 14. september 2021 en í þeim kaus drjúgur meirihluti Kaliforníubúa að leyfa Newsom að klára kjörtímabil sitt frekar en að skipta um fylkisstjóra.

## Tilvísanir
Sprautusöltun

**Sprautusöltun** er aðferð til að auka geymsluþol og meyrni kjöts með því að sprauta saltpækli í kjötstykkin með nálum. Áður fyrr voru kjötstykkin sprautuð með handsprautum, en í dag er kjötið oft sett í vélar þar sem margar nálar sprauta í kjötstykkin, svokallaðar fjölnálasprautur. Sprautusöltun er til dæmis notuð við framleiðslu á hamborgarhrygg, beikoni, londonlambi og Bayonne-skinku.

Kjötstykkin verða mýkri og safaríkari með sprautusöltun því að algengt er að sprauta 10-25% af pækli inn í kjötið. Þyngdaraukning er mjög algeng við sprautusöltun en það er mjög erfitt að halda öllum ábatanum í kjötstykkjunum við áframhaldandi matvinnslu eða matargerð, eins og reykingu eða suðu. Oftast er sprautusöltun notuð með pækilsöltun eða veltisöltun.

Fjölnálasprautur hafa verið notaðar í mörg ár við færibandavinnslu á kjöti. Til eru margar gerðir og stærðir af fjölnálasprautum en flestar eru eins uppbyggðar: nálarnar færast upp og niður yfir færibandi sem færir kjötið undir nálarnar. Þegar þær fara niður stingast þær í kjötstykkin og sprauta saltpækli inn í þau í gegnum göt á hlið nálanna. Þegar nálarnar fara upp aftur fer þrýstingurinn af pæklinum og færibandið flytur kjötstykkin um 2-3 cm áfram.

Kostir sprautusöltunar eru stuttur söltunartími, jöfn dreifing salts og að auðvelt er að stjórna saltmagni. Ókostirnir eru að afurðirnar hafa minna geymsluþol, vegna þess að við sprautunina eru kjötstykkin opnuð með nálunum sem getur hleypt inn gerlum. Því þarf að passa vel upp á hreinlæti.

Algengt er að þess sé krafist í neytendalögum að saltsprautað kjöt sé merkt með pækilinnihaldi, til að koma í veg fyrir vörusvik vegna þyngdaraukningar kjötsins.

## Tilvísanir
Ampahóll

**Ampahóll** er hóll við Tjaldvatn í Veiðivötnum. Arnbjörn Guðbrandsson (Ampi) hugðist efna þar til búskapar árið 1880. Gróf hann innan hólinn til bústaðar og sjást enn ummerki þess. Arnbjörn flutti þangað með konu sína en búskapurinn stóð einungis frá miðsumri til fyrstu veturnótta. Hjónin voru þá orðin mjög aðþrengd af kulda og fæðuskorti og komin með skyrbjúg. Við Arnbjörn er einnig kenndur Ampapollur, smávatn vestur undir Vatnakvísl. Reið hann út í það á fylfullri hryssu til að elta uppi álftir. Hryssan sprakk á sundinu en Arnbjörn hélt sér í faxið uns skrokkurinn bar hann að landi.
Fáni Curaçao

**Fáni Curaçao** er blár með liggjandi borða rétt undir miðjum fánanum og tveimur hvítum fimmarma stjörnum í kantinum uppi til vinstri. Blái liturinn táknar hafið en guli liturinn sólina sem baðar eyjuna. Stjörnurnar tvær tákna eyarnar Curaçao og Klein Curaçao.

Eftir að Aruba tók upp sinn eigin fána, þegar það var enn hluti af Hollensku Antillaeyjum, fékk Curaçao viðurkenndan rétt til eigin fána 1979. Tvö þúsund teikningar voru sendar inn sem tillögur og voru yfirfarnar af sérstöku ráði, og voru að lokum tíu teknar út sem bestar og ráðið ákvað endanlega teikningu 29. nóvember 1982. Með nokkrum breytingum tók fáninn gildi 2. júlí 1984.
Klein Curaçao

**Klein Curaçao** (*Litla Curaçao*) er óbyggð eyja í Karíbahafinu. Eyjan er 1,7 ferkílómetrar að flatarmáli og er 28 kílómetra suðaustur af sjálfri Curaçao og um 30 kílómetra suður af Bonaire. Eyjan er um kílómetra löng og rúmlega 300 metra breið þar sem hún er breiðust. Eyjan er með takmörkuðum gróðri og af byggingum eru þar aðeins yfirgefin skipaturn  og nokkur bátaskýli. Til ársins 1913 var unnið fosfat á eyjunni.

Eyjan er notuð af íbúum Curaçao til tilbreytingar og þaðan er stunduð köfun til að skoða kóralrif og undirsjáfarhella. Mikið er þar af sjóskjaldbökum. Á norðurströndinni er að finna skipshræ frá sjöunda áratuginum eftir tankskipið *Maria Bianca Guidesman* ásamt öðrum hræum sem rekið hefur þar á land.
Áramótaskaup 2016

**Áramótaskaup 2016** var áramótaskaup sem sýnt var á RÚV, 31. desember 2016. Höfundar skaupsins voru að stórum hluta Fóstbræðrahópurinn eða Helga Braga Jónsdóttir, Jón Gnarr, Sigurjón Kjartansson og Þorsteinn Guðmundsson ásamt Kötlu Margréti Þorgeirsdóttur sem var ekki í Fóstbræðrum. Leikstjóri var Jón Gnarr.

60% landsmanna voru ánægt með skaupið.

## Tónlist
Lokalagið var
*Best í heimi. Flytjendur Katrín Halldóra Sigurðardóttir og Tryggvi Rafnsson. Texti Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Helga Braga Jónsdóttir, Jón Gnarr, Jóhanna Gnarr Jóhannsdóttir. Útsetning Barði Jóhannesson
Lagið er ábreiða af 'Can't stop the feeling' eftir Justin Timberlake, Max Martin, Shellback.

## Heimildir
* Fóstbræður verða með Áramótaskaupið á ruv.is
Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Króatíska karlandsliðið í knattspyrnu** *(Króatíska: Hrvatska nogometna reprezentacija)* er fulltrúi Króatíu í alþjóðlegri knattspyrnu. Landsliðinu er stjórnað af króatíska knattspyrnusambandinu. Besti árangur króatíska landsliðsins á FIFA heimsmeistarakeppninni var á heimsmeistaramótinu HM 2018 þar sem þeir náðu 2.sæti.

## Saga
Króatía lék sinn fyrsta alþjóðlega leik sem land 2. apríl 1940. Við stríðslok 1945 varð Króatía aftur hluti af Júgóslavíu. Næstu áratugi spiluðu króatískir leikmenn fyrir júgóslavneska karlandsliðið í knattspyrnu. Eftir að Króatía varð aftur sjálfstætt ríki hóf liðið að spila aftur í alþjóðafótbolta. Króatía lék sinn fyrsta landsleik gegn Bandaríkjunum í Zagreb 17. október 1990, þó að landið hafi enn tilheyrt Júgóslavíu á þeim tíma. Þann leik vann Króatía 2-1.

Árið 1996 tókst Króötum að tryggja sig á EM 1996 í Englandi, sem var fyrsta stórmót liðsins. Eftir sigra gegn ríkjandi Evrópumeisturum Dana 3-0 og 1-0 sigur gegn Tyrklandi í fjórðungsúrslitum tapaði liðið gegn Þýskalandi  1-2. Króatíski framherjinn Davor Šuker gerði eitt af fallegri mörkum mótsins í  í leiknum gegn Danmörku. Árið 1998 tóku Króatar þá á sínu fyrsta heimsmeistarmóti HM 1998 þar gerðu þeir sér lítið fyrir og nældu sér í brons. í liðinu voru margir frægir leikmenn í alþjóðafótbolta eins og Davor Šuker og Zvonimir Boban. Davor Šuker var markahæsti leikmaður mótsins með sex mörk.

Króatía spilaði til úrslita á HM 2018 á móti Frakklandi og náðu 2. sæti. Á HM 2022 náði Króatía 3. sæti. Luka Modric var lykilmaður og hreppti hann í gullknöttinn 2018.

### EM í knattspyrnu

### HM árangur

### Þjóðadeildin
2023: *Silfur*

## Þjálfarar

## Leikmenn
### Leikmannahópur (EM 2021)
#### Markverðir
*Lovre Kalinić (Hajduk Split)
*Dominik Livaković (Dinamo Zagreb)
*Simon Sluga	 (Luton Town)

#### Varnarmenn
*Borna Barišić  (Glasgow Rangers)
*Domagoj Vida (Besiktas)
*Duje Ćaleta-Car(Olympique de Marseille)
*Mile Škorić (Osijek)
*Dejan Lovren (Zenit Pétursborg)
*Dino Perić (Dinamo Zagreb)
*Josip Juranović (Hajduk Split)
*Domagoj Bradaric (Lille)
*Josko Gvardiol (Dinmo Zagreb)

#### Miðjumenn
*Mateo Kovačić (Chelsea F.C.)  
*Marcelo Brozović (Internazionale)
*Milan Badelj (Genoa)
*Luka Ivanusec (Dinamo Zagreb) 
*Mario Pašalić (Atalanta)
*Nikola Vlašić(CSKA Moskva)
*Luka Modric (Real Madrid)

#### Sóknarmenn
*Ivan Perišić (FC Bayern München) 
*Ante Rebić(AC Milan) 
*Andrej Kramaric (1899 Hoffenheim)
*Antej Budimir (Osasuna)
*Bruno Petković (Young Boys)
*Josip Brekalo (Vfl Wolfsburg)
*Mislav Oršić (Dinamo Zagreb)

### Leikjahæstu og markahæstu Leikmenn
#### Flestir leikir
Réttlæti

**Réttlæti** er hugtak um grundvallarviðmið um rétta breytni og rétt viðbragð samfélags við rangri breytni.

Hugmyndir um réttlæti liggja til grundvallar refsilöggjöf og eru því viðfangsefni fræðilegrar lögfræði. Réttlætishugtakið er einnig eitt af fyrstu viðfangsefnum forngrískrar heimspeki, og er í dag viðfangsefni bæði réttarheimspeki og siðfræði.

Innan ríkja er dómstólum ætlað að þjóna réttlætinu, með réttlátum dómum, á forsendum laga sem í lýðræðisríkjum eru sett af löggjafarsamkomum. Þegar pólitísk átök snúast ekki aðeins um sérhagsmuni eiga þau til að vera átök um réttlæti og inntak réttlætishugtaksins.
Atka makríll

**Atka makríll** (fræðiheiti: *[[:en:Atka_mackerel|Pleurogrammus]] monopterygius*) er í raun ekki makríll þrátt fyrir nafnið. Atka makríllin er af ættbálki brynvanga (scorpaeniformes) á meðan venjulegir makrílar eru borrar (ættbálkur parciformes). Atka makríll er algengur í norður-Kyrrahafi en er mest veiddur í Bandaríkjunum.



## Flokkunarfræði
Atka makríll tilheyrir ættinni hexafammidae og  ættkvíslinni Pleurogammus, en í þeirri ættkvísl eru aðeins tvær tegundir, hin tegundin er Okhotsk atka makríll. Í upphafi var talið að þetta væri ein og sama tegundin og voru þær báðar kallaðar Okhotsk atka makríll, áður en að Atka makrílinn fékk sitt eigið nafn. 

## Útlit og vöxtur
Atka makrílinn er með röndóttan búk , svartan og yfirleitt gulan eða gulleitan. Atka makrílinn getur lifað í 14 ár, og flestir fiskar verða kynþroska þegar þeir verða 32,5 cm langir. Helmingur kvenkyns makrílsins er orðinn kynþroska 3,6 ára eða þegar hann er 31cm langur. Stærsti Atka makríll sem hefur verið mældur var 56,5 cm og mesta þyngd sem hefur verið mæld er 2 kg. Makrílinn étur krabbaflær og ljósátu en er bráð annara sjávardýra eins og sjófugla, sæljóna svo eitthvað sé nefnt. 

## Hrygning
Atka makrílinn hrygnir frá júlí til september. Hann hrygnir á grunnu strandsvæði (5-30m) í bergsprungur. Það tekur um 40-45 daga fyrir frjóvguð egg að klekjast út en það er hlutverk karlanna að vernda hreiðrin þangað til að eggin klekjast út. 


## Nýting og veiðar
Atka makrílinn er ekki með sundmaga og lifir vi botninn.Hann kýs að vera í steinóttum og grófum botni sem getur gert veiðarnar á honum erfiðar.

Frá árinu 1988 hefur Atka makrílinn einungist verið veiddur í Bandaríkjunum 

Á þessari mynd má sjá afla sem að veiddur var í Bandaríkjunum frá 2007- 2017. 

Atka makrílinn var fyrst veiddur í sóvétríkjunum árið 1960 og voru þá veidd um 100 tonn. Hann var einungis veiddur í Sovétríkjunum þangað til ársins 1971 en þá fór Japan að veiða makrílinn líka. Á næstu árum bættust Kórea, Þýskaland, Pólland og Bandaríkin að í hópinn. 


## References[edit]
Höfða brynstirtla

Höfða brynstirtla (*Trachurus capensis*) heldur sig bæði nálægt botninum og við yfirborð sjávar. Hún spilar stórt hlutverk í grunnsævisvistkerfinu við strendur Namibíu, Angóla og Suður-Afríku.  

## Útlit

Höfða brynstirtlan er frekar straumlínulaga fiskur. Hún hefur stóran haus en mjókkar út frá honum og hefur frekar mjóa stirtlu. Fiskurinn hefur tvo bakugga, eyruggapar, tvo raufarugga og mjög stóra kviðugga. Aftari bakugginn og aftari raufaruggin ná alla leið yfir stirtluna. Fiskurinn hefur stór augu sem eru hulin að hluta til af fitulagi. Höfða brynstirtlan hefur mjög smáar tennur og er yfirmynnt en það þýðir að neðri kjálki fisksins nær lengra út heldur en efri kjálkinn. Það sem er mest áberandi við Höfða brynstirtluna er er svartur blettur sem er fyrir framan eyruggana í svipaðri hæð og augað. Fiskurinn er silfraður að neðan en dekkri að ofan og hefur grænan blæ. Hreistrið er mjög smátt og er rákin á henni ekki bein, hún beygist niður rétt fyrir framan stirtluna. Sporðurinn er sýldur, hefur 2 hvöss horn og er svo dreginn inn fyrir miðju. Algeng stærð á Höfða brynstirtlu er um 30 cm en getur hún orðið allt að 55 cm.  

## Veiðar
Hún er mest veidd út af suðurströndinni í Suður-Afríku, Namibíu og Angóla. Fiskurinn er veiddur með flotvörpu og kemur oft með öðrum fiskum sem meðafli. Höfða brynstirtla  vill vera þar sem er sandur á botninum svo það er frekar auðvelt að veiða hana. Hún veiðist í fjörðum, flóum og úti á landgrunni. Árið 1993 náði heildarafli Höfða brynstirtlunnar algjöru hámarki og var tæplega 800 þúsund tonn. Síðan þá hefur dregið verulega úr heildaraflanum og síðustu ár hefur hann verið rúmlega 200 - 400 þúsund tonn. 

Á línuritinu má sjá skráðann heildarafla Höfða brynstirtlu á árunum 2007 - 2017.

Á línuritinu má sjá skráðann heildarafla Höfða brynstirtlu á 10 ára fresti frá árinu 195 til ársins 2013.

### Útbreiðsla
Finnst við strendur og í lögsögu:

- Angola

- Oudekraal, Table bay

- Capetown

- Cape coast

- Cape peninsula

- Gough Island

- Walvis bay, Namibia

- Cape of good hope, Suður-Afríka.     

Mest er að finna af Höfða brynstirtlunni þar við Suður-Afríku.  

### Veiðafæri
Höfða brynstirtla er veidd í flotvörpu. 

## Lifnaðarhættir
Hún heldur sig nálægt yfirborðinu á næturna en nær sjávarbotninum á daginn, þar sem er sandur. Er frekar nálægt landi. Stofninn hefur minnkað undanfarið en ekki er talin ástæða til þess að flokka það sem áhyggjuefni.

## Fæða
Hún lifir á smærri fiski og hryggleysingjum, aðallega rækju og smokkfisk. Fer upp að yfirborði á næturna og veiðir sér til matar. Áður en fiskurinn verður kynþroska þá lifir hann aðallega á hryggleysingjum en eftir kynþroska lifir hann aðallega á öðrum smærri fiskum.   

## Nýting
Höfða brynstirtlan er ekki mikið notuð í matargerð, hún fer aðallega í bræðslu. Ef hún er meðhöndluð rétt þykir hún góður matfiskur. Hún er aðallega reykt eða þurrkuð til manneldis. 

## Heimildir
Lappland (Svíþjóð)

:*[[Lappland (Finnland)|Lappland]] er einnig í Finnlandi.*

**Lappland** er nyrsta hérað Svíþjóðar. Það er nær 110.000 ferkílómetrar og eru íbúar um 91.000 (2017). Námuvinnsla, timburvinnsla og vatnsorka eru mikilvægar atvinnugreinar.  Stærstu þéttbýlisstaðirnir eru Kiruna og Gällivare. 

Fjallendi og vernduð svæði eru í Lapplandi eins og Sarek-þjóðgarðurinn og Vindelfjällen friðlandið. Kebnekaise er hæsta fjall Svíþjóðar.
Veitur

Veitur getur átt við:
***[[Veitur(fyrirtæki)|Veitur]]**: Dótturfélag Orkuveitu Reykjavíkur.
***[[Veitur (Svíþjóð)|Veitur]]** eða **Vättern**, stöðuvatn í Svíþjóð.
Vestur-Gautland

**Vestur-Gautland** (sænska: **Västergötland**) er hérað í suðvestur-Svíþjóð. Stærð þess eru um 17.000 ferkílómetrar og eru íbúar um 1,36 milljónir (2018).
Gautaborg, næststærsta borg Svíþjóðar er þar. Suður og austurhluti Vesturgautlands samanstendur af hæðóttu landslagi.
Héraðið á mörk að stóru vötnunum Vänern og Vättern í norðaustri.

## Landafræði
### Þekktir staðir
*Läckö-kastali
*Karlsborg-virkið
*Bjurum-setrið
*Skara-dómkirkjan

### Þjóðgarðar
*Tiveden-þjóðgarðurinn 
*Djurö-þjóðgarðurinn

## Tengt efni
*Gautaskurðurinn
Jakob Björnsson

Jakob Björnsson getur átt við:

*Jakob Björnsson, fyrrum bæjarstjóra og bæjarfulltrúa á Akureyri.
*Jakob Björnsson, fyrrum orkumálastjóra; 1973-96 .
Nílarborri

**Nílarborri** (*Lates niloticus*), stundum nefndur nílarkarfi, er vatnafiskur af borraætt sem lifir í Afríku. Nílarborri er veiddur til matar og í sportveiði.

## Útlit, æxlun og vöxtur
Langvaxinn og þunnvaxinn. Hausinn er meðalstór og frammjór, stórmynntur sem nær aftur móts við mið augu. Neðri skoltur er framteygður. Tálknlok eru með einum gaddi og eru 7 stykki af tálknbogatindum. Rákin nær að jaðri sporðsins. Bakuggi er tvískiptur með 7-8 broddgeisla á fremri hluta og einn broddgeisla og 8-11 liðgeisla aftari hluta. Raufaruggi er með 3 broddgeislum og 6-9 liðgeislum. Sporðurinn er ávalur.. Nílarborrinn er yfirleitt með græn- eða brúnklædda slikju að ofan en silfraður að neðan. 

Hann getur orðið um 200 cm og hámarksþyngd um 200 kg. Yfirleitt er nílarkarfinn um 2-4 kg og 85-100 cm á lengd. Vaxtarhraðinn er langmestur á fyrsta ári, en svo hægist á honum stiglækkandi á öðru, þriðja, fjórða og fimmta ári. Nílarborrinn getur náð allt að 16 ára aldri, en meðalaldurinn er í kringum 8 ár. Dánartíðnin hærri hjá hrygnum en hængum.

Nílarborri skiptist í hænga og hrygnur. Hængurinn er einungis með kynfærin rétt fyrir framan gotraufaruggann. Hrygnan er með gotraufina aðskilda frá þvagrásinni. Nílarborrinn verður kynþroska 3 ára og á frjóvgun sér stað á vorin með hækkandi hitastigi vatnsins. Hygning á sér stað í skjóli frá öðrum rándýrum en getur einnig átt sér stað í opnum sjó frá mars til júní, meðalfjöldi afkvæma er eitthvað í kringum 9 milljónir og tekur hrygningin um 20 klukkustundir. 

## Fæða
Fæðuúrval nílarborrans samanstendur af fiskum, skordýrum, krabbadýrum og lindýrum. Val fæðunnar er misjafnt og fer eftir stærð nílarborrans, heimkynnum og framboði fæðunnar.  Seiði nílarborrans éta aðallega rauðátu, rækjur, smáseiði, kuðunga og skeljar. Eftir því sem fiskurinn stækkar verða síklíðar 95% af fæðuneyslu þeirra og því stærri sem hann verður, því stærri fæðu leggur hann sér til munns.

Það að nílarborranum hafi verið dreift í Viktoríuvatn hefur haft alvarlegar afleiðingar. Yfir 300 innfæddar tegundir hafa útrýmst vegna fæðuvals hans.

## Útbreiðsla
Nílarborri er útbreiddur í vötnum og ám í Eþíópíu, Afríku. Aðallega er hann að finna í stórum ám svo sem Níl, Tjad, Níger, Senegal og Volta. Hann finnst í mismunandi tegundum ferskvatns. Þeir kjósa volgt vatn, aðallega hitabeltisvatn, en þar verða þeir mjög stórir og fjölmennir. Fullorðnir nílarborrar finnast aðallega á 10 - 60 metra dýpi, þar sem nóg er af súrefni, grjóti, mýrum  og á grunnsævi, ungviðið finnst aðallega á grynningum við ströndina.
Mynd:Geomap.png|Útbreiðsla nílarborrans


## Veiðar
Nílarborri er oft notaður til ræktunar og er þekktur sportveiðifiskur. Hann er aðallega veiddur með botnvörpu, handveiðarfærum, nót, lagnetum og gildrum. Seldur aðallega ferskur á markaði en líka frosinn.
Mynd:Capnilo.png|Veiddur nílarborri í tonnum talið frá 1950 fram til ársins 2016

Mynd:Capniloaqua.png|Uppskera úr eldi nílarborra í tonnum talið frá 1997 til og með 2016


## Heimildir
Heimsmynd

**Heimsmynd** var íslenskt tímarit sem kom út frá 1986-1995. Í tímaritinu voru m.a. viðtöl, fréttaskýringar, greinar um innlend og erlend stjórnmál, matargerð, tísku og dægurmál. 

Útgáfufélagið Ófeigur hf. gaf tímaritið út en Herdís Þorgeirsdóttir var aðaleigandi fyrirtækisins og jafnframt útgefandi og ritstjóri *Heimsmyndar* lengst af. Á árabilinu sem *Heimsmynd* kom út var tímaritaútgáfa hérlendis í blóma og tímarit til sölu í söluturnum, matvöruverslunum, bókaverslunum og víðar. Í upplagskönnun Verslunarráðs Íslands árið 1991 kom fram að *Heimsmynd* væri það íslenska tímarit sem prentað væri í flestum eintökum eða að meðaltali í tæplega 9200 eintökum. 

Árið 1994 seldi Herdís útgáfuna til Friðriks Friðrikssonar og Vilborg Einarsdóttir sem verið hafði blaðamaður á Morgunblaðinu tók við ritstjórn *Heimsmyndar*. Útgáfan lifði hins vegar ekki lengi eftir eigendaskiptin og fljótlega hætti blaðið að koma út. 

## Tenglar
Heimsmynd á Timarit.is

## Tilvísanir
Fáni Marokkó

**Fáni Marokkó** er rauður með grænni fimm-arma stjörnu í miðjunni. Hlutföll eru er 2:3. Fáninn tók gildi við sjálfstæði Marokkó frá Frakklandi 1956 en á sér þó mun lengri sögu. Mun rauði liturinn eiga að tákna niðja Múhammeðs.

Einliti rauði fáninn var við lýði þar til Frakkar tóku völd. Þá þótti rauði liturinn vera of líkur fánum ýmissa kommúnistaríkja og var því ákveðið að setja græna stjörnu.

## Eldri Fánar

Mynd:Flag of Morocco (1666–1915).svg|1666–1915

## Aðrir fánar

File:Flag of the Republic of the Rif.svg|Rif-lýðveldið skammlíft aðskilnaðarlýðveldi Berba (1921–1926)
File:Flag of International Tangier.svg|Tangers Alþjóðlegt Svæði (373 km2 svæði stjórnað af Bretum, Frökkum & Spánverjum sem rann inn í Marokkó við stofnun þess.(1923–1956)
Ajaccio

**Ajaccio** er stærsta borg og höfuðstaður Korsíku. Hún er á vesturströnd hennar og eru íbúar um 71.000 (2017).
Jakob Björnsson (orkumálastjóri)

**Jakob Björnsson** (30. apríl 1926 - 15. febrúar 2020) var íslenskur verkfræðingur og orkumálastjóri frá 1973 til 1996. 

## Æska
Foreldrar Jakobs voru Björn Guðmundur Björnsson bóndi í Fremri-Gufudal í Austur-Barðastrandasýslu og Sigríður Ágústa Jónsdóttir húsfreyja en hún lést þegar Jakob var 7 ára. Eftir lát móður sinnar fluttist Jakob á Hnífsdal með föður sínum og þaðan til Siglufjarðar er hann var á tíunda ári.

## Menntun
Á Siglufirði lauk hann gagnfræðaprófi og hóf í kjölfarið nám við Menntaskólann á Akureyri. Jakob lauk fyrrihlutaprófi í verkfræði frá Háskóla Íslands árið 1950 og prófi í raforkuverkfræðiprófi frá  DTH í Kaupmannahöfn árið 1953. Veturinn 1956-1957 stundaði hann framhaldsnám við Tækniháskólann í Aachen í Vestur-Þýskalandi.

## Starfsferill
Jakob hóf störf hjá Rafmagnsveitu Reykjavíkur árið 1953. Hann varð yfirmaður orkudeildar raforkumálastjóra árið 1958 og gegndi því starfi til ársins 1961 en þá hóf hann störf sem verkfræðingur hjá Verkfræðistofu Sigurðar Thoroddsen. Jakob kom að stofnun seinnihlutadeildar verkfræðináms við Háskóla Íslands og varð síðan prófessor við skólann. Hann var orkumálastjóri frá 1973-1996 þegar hann lét af störfum fyrir aldurs sakir. Hann var stundum kallaður hug­mynda­smiður stóriðju­stefnu stjórn­valda. Jakob fékk árið 2005 viðurkenningu frá Landsvirkjun fyrir framlag til íslenskra orkumála. Á starfsferli sínum skrifaði hann fjölda greina um stóriðju-, virkjana- og orkumál og hélt greinarskrifum áfram og var virkur þátttakandi í þjóðfélagsumræðunni eftir að starfsferli hans lauk. 

## Tilvísanir

## Heimildir og ítarefni
*

## Tenglar
*Orkustofnun.is: „Saga Orkustofnunar“  (skoðað 29. febrúar 2020)
John Grant

**John Grant** (fæddur 25. júlí 1968) er íslensk/bandarískur tónlistarmaður.

Grant hóf ferilinn með rokkhljómsveitinni Czars þegar hann bjó í Denver Colorado. Sveitin starfaði frá 1994-2004. Grant varð eftir það sólólistamaður. Hann fór á Iceland Airwaves árið 2011 og kynntist Bigga Veiru úr GusGus. Biggi hljóðritaði plötu hans í kjölfarið *Pale green ghosts*. Grant heillaðist af Íslandi og flutti þangað.

Grant hefur hjálpað íslenskum listamönnum í þýðingum meðal annars plötu Ásgeirs Trausta, *[[Dýrð í dauðaþögn]]* yfir á ensku (*In the Silence*) og Eurovision-lagið *No Prejudice* með Pollapönki.

Grant hlaut árið 2022 íslenskan ríkisborgararétt.

## Plötur
### Czars
*Moodswing (1996) 
*The La Brea Tar Pits of Routine (1997)
*Before...But Longer (2000)
*The Ugly People vs the Beautiful People (2001)
*Goodbye (2004)
*Sorry I Made You Cry (2005)

### Sóló
*Queen of Denmark (2010)
*Pale Green Ghosts (2013)
*John Grant and the BBC Philharmonic Orchestra: Live in Concert	(2014)
*Grey Tickles, Black Pressure(2015)
*Love Is Magic (2018)
*Boy from Michigan (2021)
*The Art of the Lie (2024)
Flavocetraria

***Flavocetraria*** er ættkvísl sveppa sem heyrir undir litskófarætt.  Ættkvíslin inniheldur aðeins tvær tegundir sem þrífast báðar á norðurheimskautasvæðinu á fjallasvæðum og í barrskógabeltinu. Báðar tegundirnar finnast á Íslandi. Þær eru maríugrös (*F. nivalis*) og mývatnsgrös (*F. cucullata).* 

## Tilvísanir
Guðrún Pétursdóttir

**Guðrún Pétursdóttir** (f. 14. desember 1950) er íslenskur lífeðlisfræðingur, dósent í fósturfræði og lífeðlisfræði við hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands og forstöðumaður Stofnunar Sæmundar fróða um sjálfbæra þróun og þverfaglegar rannsóknir við Háskóla Íslands.

Guðrún fæddist í Frakklandi og voru foreldrar hennar hjónin Marta Ólafsdóttir Thors (1918-1998) fulltrúi á tónlistardeild RÚV og Pétur Benediktsson (1906-1969) bankastjóri, sendiherra og alþingismaður. Maki Guðrúnar var Ólafur Hannibalsson (1935-2015) blaðamaður og eiga þau tvær dætur.

## Nám
Guðrún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1970, BA-prófi í sálarfræði frá Háskóla Íslands árið 1975, MS-prófi í lífeðlisfræði frá Oxfordháskóla árið 1977 og doktorsprófi í taugalíffræði frá Óslóarháskóla árið 1992. Veturinn 1970-1971 stundaði Guðrún tónlistar- og leiklistarnám við Konservatotium für Musik und Dramatische Kunst í Vínarborg.

## Starfsferill
Guðrún var kennari og rannsóknarmaður á Rannsóknarstofu HÍ í lífeðlisfræði árið 1977-1982, rannsóknarmaður í taugalíffræði á Lífeðlisfræðideild Óslóarháskóla árið 1982-1987, lektor við hjúkrunarfræðideild HÍ 1987-1988 og dósent í frumulíffræði og fósturfræði frá 1988. Guðrún hefur verið forstöðumaður Stofnunar Sæmundar fróða við HÍ frá 1995 (stofnunin hét upphaflega Sjávarútvegsstofnun HÍ). 

Guðrún hefur gegnt ýmsum öðrum störfum í gegnum tíðina, t.d. var hún stjórnarformaður Íslensku óperunnar frá 1999-2000, varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík frá 1998-2002 og í dómnefnd Íslensku bókmenntaverðlaunanna frá 1996-1997. Hún var formaður stjórnlaganefndar, sem undirbjó endurskoðun stjórnarskrár Íslands 2010-2011 og hefur verið stjórnarformaður Styrktarsjóðs hjartveikra barna, Hollvina Grensásdeildar, og Vinafélags Gljúfrasteins. Guðrún var framarlega í flokki þeirra sem mótmæltu byggingu Ráðhússins í Reykjavík á sínum tíma. 

## Forsetaframboð
Í byrjun febrúar árið 1996 tilkynnti Guðrún framboð sitt til embættis forseta Íslands í forsetakosningunum í júní sama ár. Guðrún náði fljótt ágætu flugi í skoðanakönnunum og í könnun sem birtist í DV í byrjun mars mæltist hún með mest fylgi þeirra sem nefnd voru. Eftir því sem frambjóðendum fjölgaði þyngdist róðurinn hjá framboði Guðrúnar og svo fór að hún dró framboð sitt til baka þegar aðeins tíu dagar voru til kosninga.

## Tilvísanir
Medelpad

**Medelpad** er sögulegt hérað í norður-Svíþjóð og hluti af Norrland. Stærð þess er 7.058 km2. Héraðið er að meðaltali í 200–300 metra hæð og er hæsti punkturinn Myckelmyrberget; 577 metrar. Megnið af héraðinu er milli fljótanna Ljungan og Indalsälven. Íbúar Medelpad eru um 120.000 og er Sundsvall stærsta borgin með um 60.000 íbúa.
Íslenski gyðingasöfnuðurinn

**Íslenski gyðingasöfnuðurinn** er fyrirhugað trúfélag á Íslandi. Avi Feldman rabbíni flutti hingað árið 2018 frá New York og hyggst vera forstöðumaður þess. Lítið utanumhald hefur verið um samfélag gyðinga á Íslandi og hyggst Feldman breyta því. Félagið fékk 25 meðmælendur í byrjun árs 2020 og  sótti um stöðu trúfélags hjá sýslumanni. Gyðingasöfnuðurinn fékk staðfestingu sýslumanns á trúfélagsskráningu í mars árið 2021.

## Tilvísanir
Norðurbotn

**Norðurbotn** (sænska: **Norrbotten**) er hérað nyrst í Svíþjóð og hluti af Norrland. Íbúar eru nálægt 200.000 og er stærð héraðsins 26.671 km2. Á miðöldum bjuggu þar aðeins Samar en eftir 16. öld fóru Svíar að flytja þangað. Enn býr þar finnskur og samískur minnihluti. Hæsti hiti sem mælst hefur í Norrland var í Norðurbotni eða 37°C. Luleå og Piteå eru helstu þéttbýlisstaðir.
Vesturbotn

**Vesturbotn** (Sænska: **Västerbotten**) er hérað í norður-Svíþjóð og er hluti af Norrland. Stærð þess eru um 15.000 ferkílómetrar og eru íbúar um 225.000 (2018). Umeå og Skellefteå eru stærstu þéttbýlisstaðirnir.
Bryoria

***Bryoria*** er ættkvísl sveppa innan Litskófarættar. Ættkvíslin hefur víðfeðma landfræðilega dreifingu, sérstaklega á heimskauta- og á svölum tempruðum svæðum. Ættkvíslin *Bryoria* inniheldur 51 tegund. 

Á Íslandi finnast fjórar tegundir ættkvíslarinnar: jötunskegg (*B. chalybeiformis*), viðarskegg (*B. fuscescens*), gálgaskegg (*B. implexa*) og kvistaskegg (*B. simplicior*). Fimmtu tegundarinnar hefur verið getið, *[[Bryoria nidula]]*, en hún hefur ekkert íslenskt heiti. 

## Tegundir

* *Bryoria araucana* 
* *Bryoria bicolor* 
* *Bryoria capillaris* 
* *Bryoria carlottae* 
* *Bryoria cervinula* 
* *Bryoria chalybeiformis* 
* *Bryoria fremontii* 
* *Bryoria furcellata* 
* *Bryoria fuscescens* 
* *Bryoria hvatinn* 
* *Bryoria lanestris* 
* *Bryoria nadvornikiana* 
* *Bryoria nitidula* 
* *Bryoria pikei* 
* *Bryoria pseudocapillaris* 
* *Bryoria simplicior* 
* *Bryoria smithii* 
* *Bryoria spiralifera* 
* *Bryoria subcana* 
* *Bryoria trichodes* 

## Tilvísanir
Diskfléttur

**Diskfléttur** (latína: Lecanoromycetes) eru stærsti flokkur fléttumyndandi sveppa. Þær flokkast sem undirflokkur af Pezizomycotina í fylkingu asksveppa. Askar diskfléttna losa oftast gró með því að klofna í endann. 

## Tilvísanir
Vendilsætt

**Vendilsætt** (latína: Taphrinaceae) er ætt af sveppum í ættbálki vendilsveppa (Taphrinales). Samkvæmt mati frá 2008 inniheldur ættin 2 ættkvíslir og 118 tegundir .  

## Tilvísanir
Wusu

**Wusu** er 200.000 manna borg í Xinjiang í Kína. Efnahagslíf borgarinnar byggist á olíuframleiðslu.
Bikarlingsbálkur

**Bikarlingsbálkur** (latína: Helotiales) er ættbálkur sveppa sem flokkast undir Leotiomycetes innan asksveppa. Samkvæmt mati frá 2008 inniheldur bikarlingsbálkur 10 ættir, 501 ættkvíslir og 3881 tegundir.    

## Einkenni

* Bikarlingsbálkur einkennist af disklaga eða bollalaga askhirslum. 
* Askar tegunda af bikarlingsbálki eru örlítið þykkir miðað við aðra sveppi af skiptingu Leotiomyctes. 
* Flestir sveppir af bikarlingsbálki lifa sem rotverur í jarðvegi, á föllnum trjám, skít eða öðrum lífrænum leifum. 
* Bikarlingsbálkur nær yfir flesta sveppi sem geta myndað lyngsvepprót með tegundum af lyngætt. Ættbálkurinn inniheldur til dæmis *[[Rhizoscyphus ericae]]*, *[[Meliniomyces]]* og *[[Cairneyella variabilis]].* 
* Ættbálkurinn inniheldur einnig marga alræmda sjúkdómsvaldandi sveppi. 

## Tilvísanir
Engjaskófarbálkur

**Engjaskófarbálkur** (latína: Peltigerales) er ættbálkur fléttna sem tilheyrir flokki diskfléttna (Lecanoromycetes) undir asksveppum. Flokkun engjaskófarbálks hefur tekið tíðum breytingum undanfarið og hefur hann oft verið talinn tilheyra diskfléttubálki. Í engjaskófarbálki eru nú tveir undirættbálkar, sjö ættir og um 45 ættkvíslir. 

Sveppirnir mynda fléttur í samhjálpssambandi við einn eða tvo ljósbýlinga sem eru ýmist blágrænar bakteríur eins og *[[Nostoc]]* eða grænþörungur eins og *Coccomyxa*. Flestar tegundir innihalda aðeins blágrænar bakteríur, sumar hafa bæði blágrænar bakteríur og grænþörunga á meðan aðeins örfáar tegundir hafa bara grænþörung. Sumar tegundir geta verið breytilegar í útliti eftir því hvaða ljósbýling þær hýsa og gat það valdið misræmi í flokkun tegunda áður fyrr. 

Vaxtarform fléttna af engjaskófarbálki er fjölbreytt þar sem ættbálkurinn inniheldur blaðfléttur, runnfléttur og hreisturfléttur. Þal fléttnanna festist við undirlagið með rætlingum.  Thallusinn festist við yfirborð með litlum rótarlikum rhizines. 

Fléttur af engjaskófarbálki finnast víðsvegar um heiminn. Þær vaxa helst á berki, mosa, jarðvegi eða grjóti í skóglendi. Mestur er breytileikinn á Norðurhveli fyrir utan ættina Lobariaceae sem er fjölbreyttust á Suðurhveli jarðar. 

Fléttur sem tilheyra undirættbálkinum Peltigerineae framleiða margvísleg fylgiumbrotsefni, sem sum hver eru nytsamleg fyrir menn, ýmist í læknavísindum eða sem litarefni. Dæmi um notkun slíkra fléttna áður fyrr eru notkun hundaskófar (*Peltigera canina*) sem meðferð við hundsbiti frá óðum hundi og lungnaskóf (*Lobaria pulmonaria*) sem meðferð við lungnasjúkdómum, þar sem fléttan þótti líkjast lunga í útliti. 

## Tilvísanir

* Gilbert, Oliver (2000) *Lichens*, HarperCollins, London. 
*  
*  
*  
*
Neríuætt

**Neríuætt** (Latína: Apocynaceae, dregið af *Apocynum*, grísku fyrir „frá-hundur“) er ætt blómstrandi plantna sem samanstendur af trjám, runnum, kryddjurtum, þykkblöðungum og klifurjurtum. Ástæðan fyrir latneska nafni ættarinnar er sú að sumar tegundir ættarinnar eru eitraðar hundum og voru jafnvel notaðar sem hundaeitur. Fulltrúar ættarinnar finnast í hitabelti og heittempraða belti allra heimsálfa, nema Suðurskautslandsisn, auk nokkurra tegunda sem lifa á tempruðum svæðum. Ættin Asclepiadaceae tilheyrði áður neríuætt en flokkast nú sem undirætt hennar (nú þekkt sem Asclepiadoideae).