Rosario Murillo

**Rosario María Murillo Zambrana** (f. 22. júní 1951) er níkarögsk stjórnmálakona og skáld sem hefur verið sam-forseti Níkaragva ásamt eiginmanni sínum, Daniel Ortega, frá janúar 2025.

Murillo var áður varaforseti Níkaragva frá 2017 til 2025 og forsetafrú Níkaragva frá 2007 til 2025 og 1985 til 1990 sem eiginkona Ortega forseta. Murillo hefur verið helsta talskona níkarögsku ríkisstjórnarinnar, ráðherra, forstöðumaður Sandínistasamtaka menningarverkafólks, og samskiptastjóri samskipta- og borgararáðs Níkaragva. Hún tók við embætti varaforseta Níkaragva þann 10. janúar 2017. Í ágúst 2021 hóf Evrópusambandið efnahagsþvinganir gegn henni vegna meintra mannréttindabrota.

## Æviágrip
Murillo fæddist í Managva í Níkaragva. Faðir hennar var Teódulo Murillo Molina (1915–1996), bómullarbóndi og búfjáreigandi. Móðir hennar var Zoilamérica Zambrana Sandino (1926–1973; dóttir Orlando José Zambrana Báez og Zoilaméricu Sandino Tiffer), systurdóttir hershöfðingjans Augusto César Sandino (1895–1934) sem barðist gegn hernámi Bandaríkjamanna í Níkaragva. Hún giftist Daniel Ortega og eignaðist átta börn.

Murillo gekk í kaþólska stúlknaskólann Colegio Teresiano í Managva. Hún stundaði gagnfræðanám við Greenway Convent Collegiate School í Tiverton í Bretlandi og listnám við Institut Anglo-Suisse Le Manoir í La Neuveville í Sviss. Murillo er með próf í ensku og frönsku frá Cambride-háskóla í Bretlandi. Hún gekk líka í opinbera háskólann Universidad Nacional Autónoma de Nicaragua í heimaborg sinni.

### Sandínisti
Murillo gekk í Þjóðfrelsisfylkingu sandínista (FSLN) árið 1969 og veitti skæruliðum sandínista hæli á heimili sínu í Managva, þar á meðal Tomás Borge, einum stofnenda sandínistahreyfingarinnar.

Snemma á áttunda áratugnum vann Murillo fyrir fréttablaðið *La Prensa* sem ritari tveggja þekktustu manna í níkarögsku stjórnmála- og bókmenntalífi, Pedro Joaquin Chamorro og Pablo Antonio Cuadra. Murillo var handtekin í Estelí árið 1976 fyrir stjórnmálaafskipti sín. Hún flúði stuttu síðar land og bjó í nokkra mánuði í Panama og Venesúela. Hún flutti síðar til Kosta Ríka, þar sem hún helgaði líf sitt stjórnmálunum að fullu, tók þátt í stofnun neðanjarðarútvarpsstöðvarinnar Radio Sandino, og kynntist verðandi eiginmanni sínum, Daniel Ortega. Þegar sandínistar steyptu Anastasio Somoza Debayle af stóli árið 1979 sneri hún aftur til Níkaragva.

### Stjórnmál
Murillo hóf að safna að sér pólitískum völdum árið 1998 þegar hún kom Ortega til varnar eftir að dóttir hennar og stjúpdóttir hans, Zoilamérica Narváez Murillo, sakaði hann um að hafa brotið á sér kynferðislega í mörg ár. Murillo sagði ásakanirnar „fullkomlega falskar“ og tók síðan opinberlega afstöðu með Ortega og fordæmdi dóttur sína, sem hefur ávallt staðið við ásakanirnar. Dómsmáli gegn Ortega var vísað frá hæstarétti landsins árið 2001 þar sem það var fyrnt.

Ortega var kjörinn forseti árið 2006 og endurkjörinn árið 2011. Í kosningunum 2016 bauð Murillo sig fram sem varaforseti í framboði Ortega. Lucia Newman, blaðamaður hjá Al Jazeera, hefur sagt um Murillo að hún hafi „víða verið álitin valdið á bak við forsetaembættið“.

Á kjörtímabilinu brutust út fjöldamótmæli gegn stjórninni þar sem 309 manns höfðu látist í júlí 2018, þar af 25 manns undir 17 ára aldri. Þann 27. nóvember 2018 gaf Donald Trump Bandaríkjaforseti út stjórnartilskipun þar sem efnahagsþvingunum var beint sérstaklega að Murillo og að aðstoðarmanninum Néstor Moncada Lau.

### Sam-forseti Níkaragva (2025–)
Þann 20. nóvember 2024 kynnti Ortega tillögur að stjórnarskrárbreytingum til að lengja kjörtímabil sitt úr fimm árum í sex og lýsa Murillo sam-forseta. Breytingarnar voru samþykktar í fyrstu umræðu á níkaragska þinginu þann 22. nóvember og tóku gildi eftir aðra umræðu þann 30. janúar 2025.

## Einkahagir
Murillo talar spænsku, ensku, ítölsku og frönsku og getur lesið þýsku. Murillo er rómversk-kaþólsk og leggur mikla áherslu á Maríudýrkun.

Murillo kom Ortega til varnar þegar dóttir hennar, Zoilamérica, sakaði hann um kynferðislegt ofbeldi á tíunda áratugnum. Þetta litar enn orðspor hennar meðal sumra Níkaragvamanna í dag. Zoilamérica reyndi að leita réttar síns fyrir dómstólum en Ortega naut friðhelgi sem þingmaður.

Murillo er þekkt fyrir skoðanir og siði í anda nýaldarstefnu.

## Í dægurmenningu
Rosario Murillo birtist í heimildamyndinni *[[Exiliada]]*, sem fjallar um dóttur hennar, Zoilaméricu Narváez, og ásakanir hennar um kynferðisofbeldi gegn Daniel Ortega.

## Tilvísanir