4. september

**4. september** er 247. dagur ársins (248. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 118 dagar eru eftir af árinu.

## Atburðir
* 476  - Rómúlus Ágústus, síðasti keisari Vestrómverska ríkisins, var rekinn í útlegð.
* 1261 - Giacomo Pantaléon varð Úrbanus 4. páfi.
* 1342 - Jóhannes Komnenos 3. varð keisari í Trebisond.
* 1539 - Hinrik 8. Englandskonungur samdi um giftingu sína og Önnu af Kleve.
* 1607 - Jarlaflóttinn átti sér stað á Írlandi þegar Hugh O'Neill, jarl af Tyrone, og Rory 'Donnell, greifi af Tyrconnell, flúðu úr haldi Englendinga og komust frá Donegal til Frakklands.
* 1669 - Bærinn Candia (nú Iraklion) á Krít gafst upp fyrir Tyrkjaveldi eftir tuttugu ára umsátur.
* 1781 - Borgin Los Angeles var stofnuð í Kaliforníu.
* 1845 - Jón Sigurðsson, 34 ára skjalavörður, og Ingibjörg Einarsdóttir Johnson, 40 ára, voru gefin saman í hjónaband.
* 1870 - Síðara franska keisaradæmið leið undir lok.
* 1882 - New York-borg var raflýst fyrst allra borga í heiminum að tilstuðlan uppfinningamannsins Edisons.
* 1943 - Íslandsklukkan eftir Halldór Kiljan Laxness kom út og hlaut mjög góðar viðtökur.
* 1949 - Vígð var kirkja á Möðrudal á Fjöllum.
* 1954 - Þverárvirkjun í Steingrímsfirði var vígð.
* 1969 - Björgvin Halldórsson, 18 ára, var kosinn poppstjarna ársins á popphátíð í Laugardalshöll í Reykjavík.
* 1971 - Boeing 747-farþegaþota hrapaði á fjall í Juneau, Alaska. Allir 111 farþegar vélarinnar fórust.
* 1973 - Menntamálaráðherra ákvað að fella brott bókstafinn z úr opinberu íslensku ritmáli.
* 1983 - Sex kafarar gengu neðansjávar yfir Sydneyhöfn, 82,9km á 48 tímum.
* 1984 - Sandínistar unnu kosningarnar í Níkaragva.
* 1984 - Barnaþátturinn *[[Tommi togvagn]]* hóf göngu sína á bresku sjónvarpsstöðinni ITV.
* 1984 - Síðasta hrina Kröfluelda hófst, sú níunda í röðinni og var hún kraftmest og stóð í hálfan mánuð. Í þessari hrinu runnu 24 km² af hrauni.
* 1986 - Baskneski sósíaldemókrataflokkurinn Eusko Alkartasuna var stofnaður.
* 1989 - Mánudagsmótmælin hófust í Leipzig í Þýskalandi. Þau voru upphafið að ferli sem lauk með falli Berlínarmúrsins um mánuði síðar.
* 1990 - X 2000-farþegalestar voru teknar í notkun í Svíþjóð.
* 1994 - Kansai-flugvöllur var opnaður í Ósaka í Japan.
* 1995 - Fjórða heimsráðstefna kvenna var sett í Beijing í Kína.
* 1996 - Skæruliðasveitir FARC í Kólumbíu hófu árás á herstöð í Guaviare. Átökin stóðu í þrjár vikur og kostuðu yfir 130 lífið.
* 1998 - Google var stofnað af Larry Page og Sergey Brin, nemendum við Stanford-háskóla.
* 1998 - Skrunda-1, síðustu sovésku ratsjárstöðinni í Lettlandi var lokað.
* 2001 - Skemmtigarðurinn Tokyo DisneySea var opnaður í Japan.
* 2002 - Íslenska eignarhaldsfélagið Samson ehf var stofnað.
* 2003 - Verslunarmiðstöðin Bull Ring var opnuð í Birmingham á Englandi.
* 2004 - Íslenska eignarhaldsfélagið Samson ehf var stofnað.
* 2004 - Endurgerða víkingaskipið *[[Havhingsten fra Glendalough]]* var sjósett í Hróarskeldu.
* 2007 - Fellibylurinn Felix gekk yfir Puerto Cabezas í Níkaragva og eyðilagði 90% af innviðum borgarinnar.
* 2007 - Norska ríkissjónvarpið hóf útsendingar á þriðju rás sinni, NRK3.
* 2009 - 54 létust í loftárásum NATO á talíbana í Afganistan, þar á meðal tugir almennra borgara.

* 2010 - Jarðskjálfti upp á 7,1 stig reið yfir Christchurch á Nýja-Sjálandi og olli miklu tjóni.
* 2013 - 140. og síðasti þáttur *[[Futurama]]* var sendur út.
* 2016 - Móðir Teresa var gerð að dýrlingi innan kaþólsku kirkjunnar.
* 2019 – Mótmælin í Hong Kong: Carrie Lam, stjórnarformaður Hong Kong, lýsti yfir að umdeilt frumvarp um framsal brotafólks frá Hong Kong til meginlands Kína hefði verið dregið til baka.
* 2020 - Benedikt 16. varð langlífasti páfi sögunnar þegar hann náði 93 ára, 4 mánaða og 16 daga aldri.
* 2020 - Kosóvó og Serbía gerðu samning um að taka upp eðlilegt viðskiptasamband.
* 2020 - Ísrael gerði friðarsamkomulag við Barein og löndin tóku upp stjórnmálasamband.

## Fædd
* 1241 - Alexander 3. Skotakonungur (d. 1286).
* 1383 - Amadeus 8., hertogi af Savoja (d. 1451).
* 1563 - Wanli keisari í Kína (d. 1620).
* 1596 - Constantijn Huygens, hollenskt skáld (d. 1687).
* 1729 - Júlíana María af Braunschweig-Wolfenbüttel, Danadrottning (d. 1796).
* 1786 - Þórður Sveinbjörnsson háyfirdómari (d. 1856).
* 1824 - Anton Bruckner, austurrískt tónskáld (d. 1896).
* 1896 - Antonin Artaud, franskt leikskáld (d. 1948).
* 1905 - Kjartan Ólafsson, íslenskur rithöfundur (d. 1994).
* 1906 - Max Delbrück, þýskur og bandarískur sameindaerfðafræðingur og nóbelsverðlaunahafi (d. 1981).
* 1917 - Henry Ford II, bandarískur iðnjöfur (d. 1987).
* 1945 - Hörður Torfason, íslenskur trúbadúr.
* 1951 - Björgvin Gíslason, íslenskur tónlistarmaður.
* 1957 - Khandi Alexander, bandarísk leikkona.
* 1958 - Satoshi Tezuka, japanskur knattspyrnumaður.
* 1960 - Elín Hirst, íslenskur stjórnmálamaður.
* 1964 - Anthony David Weiner, bandarískur stjórnmálamaður.
* 1970 - Richard Speight Jr., bandarískur leikari.
* 1974 - José Luís Peixoto, portúgalskur rithöfundur.
* 1976 - Mugison, íslenskur tónlistarmaður.
* 1981 - Beyoncé Knowles, bandarísk söngkona.
* 1982 - Hildur Guðnadóttir, íslensk tónlistarkona og Óskarsverðlaunahafi.

## Dáin
* 422 - Bonifasíus 1. páfi (f. 377).
* 1199 - Jóhanna Sikileyjardrottning, kona Vilhjálms 2. Sikileyjarkonungs og systir Ríkharðs ljónshjarta (f. 1165).
* 1780 - Christian von Proeck, stiftamtmaður á Íslandi og amtmaður í Kaupmannahafnaramti (f. 1718).
* 1888 - Jón Árnason, þjóðsagnasafnari (f. 1819).
* 1906 - Max Delbrück, þýskur og bandarískur sameindaerfðafræðingur og nóbelsverðlaunahafi (d. 1981).
* 1907 - Edvard Grieg, norskt tónskáld (f. 1843).
* 1916 - José Echegaray, spænskt leikskáld og Nóbelsverðlaunahafi (f. 1832).
* 1938 - Bjarni Runólfsson, bóndi og rafstöðvasmiður í Hólmi í Landbroti (f. 1891).
* 1963 - Robert Schuman, franskur stjórnmálamaður (f. 1886).
* 1965 - Albert Schweitzer, franskur læknir, trúboði og handhafi Nóbelsverðlaunanna (f. 1875).
* 1989 - Ronald Syme, nýsjálenskur fornfræðingur (f. 1903).
* 1993 - Hervé Villechaize, bandarískur leikari (f. 1943).
* 2006 - Steve Irwin, ástralskur dýraverndarsinni og sjónvarpsþáttastjórnandi (f. 1962).
* 2014 - Joan Rivers, bandarísk leikkona (f. 1933).
* 2014 - Gustavo Cerati, argentínskur tónlistarmaður (f. 1959).
* 2020 - Hallfríður Ólafsdóttir, íslenskur flautuleikari (f. 1964).
* 2023 - Guðbergur Bergsson, (f. 1932)

##