open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
James Clerk Maxwell

**James Clerk Maxwell** (13. júní 1831 – 5. nóvember 1879) var skoskur stærðfræðingur og eðlisfræðingur. Hann er þekktastur fyrir að hafa sameinað raf- og segulkraftana í safn fjögurra jafna sem saman kallast jöfnur Maxwells. Einnig er hann frægur fyrir að hafa komið með tölfræðilega lýsingu á kvikfræðilegri hegðun atóma í formi Maxwelldreifingarinnar.

Uppgötvanir Maxwells höfðu mikil áhrif á nútímaeðlisfræði og lögðu til dæmis grundvöllinn að sértæku afstæðiskenningunni og skammtafræðinni. Maxwell er einnig þekktur fyrir að hafa tekið fyrstu litljósmyndina árið 1861.

Nánast allur ferill Maxwell var við Cambridge-háskóla, þar sem hann byggði rannsóknir sínar oftar en ekki á miklum stærðfræðihæfileikum, sérstaklega á sviði rúmfræði og algebru. Með þessa kunnáttu að vopni gat Maxwell sýnt fram á að raf- og segulsvið ferðast um rúmið í formi bylgna á föstum hraða ljóssins. Loks árið 1861 birti Maxwell grein í fjórum hlutum í tímaritinu *Philosophical Magazine* sem nefndist *On Physical Lines of Force*, þar sem í fyrsta skipti kom fram sú kenning að ljós sé bylgjuhreyfing í sama miðli og er orsökin fyrir rafmagni og segulmagni.

Maxwell er álitinn af mörgum - sérstaklega innan eðlisfræðinnar - vera sá vísindamaður 19. aldar sem mest áhrif hafði á 20. aldar eðlisfræði. Framlög hans til eðlisfræðinnar eru af mörgum talin mega setja til jafns við framlög Newtons og Einsteins. Árið 1931 á aldarafmæli Maxwells lýsti Albert Einstein verkum Maxwells sem „þeim mikilvægustu og þeim sem mestan ávöxt hafa borið síðan Newton var uppi“.

## Tenglar
* 
* ''On Physical Lines of Force''
Myrku aldirnar í sögu Grikklands

**Myrku saldirnar í sögu Grikklands** (um 1100 f.Kr. – 750 f.Kr.) er tímabil í sögu Grikklands frá innrás Dóra og endalokum Mýkenumenningarinnar á 11. öld f.Kr. fram að tilkomu grískra borgríkja borgríkja á 9. öld f.Kr. og tilurð Hómerskviða og annarra af elstu bókmenntum Grikkja á 8. öld f.Kr.

Fornleifafræðin sýnir að á þessum tíma féllu siðmenningarsamfélög við austanvert Miðjarðarhaf. Hallirnar miklu og borgir Mýkenumenningarinnar voru lagðar í rúst. Menning Hittíta féll. Borgir voru lagðar í eyði frá Tróju til Gaza. Grikkir hættu að skrifa á grísku en þeir höfðu áður skrifað grísku með línuletri B. Leirker frá þessum tíma eru einfaldari en leirker frá Mýkenutímanum og skortir myndskreytingar sem áður voru.
GusGus

**GusGus** er íslensk hljómsveit stofnuð árið 1995 í Reykjavík. Hljómsveitin spilar raftónlist en tónlist þeirra eru aðallega flokkuð sem hústónlist, tæknitónlist og trip-hop tónlist.

Platan *Mobile Home* var valin plata ársins á Íslensku tónlistarverðlaununum 2022.
## Meðlimir
### Núverandi meðlimir
* *[[Birgir Þórarinsson (Biggi veira)|Birgir Þórarinsson]]* (einnig þekktur sem: Biggi Veira og Biggo)
* *[[Daníel Ágúst Haraldsson]]*
**[[Margrét Rán Magnúsdóttir]]*

### Fyrrverandi meðlimir
* *[[Stephan Stephensen]]* (einnig þekktur sem: President Bongo, Alfred More og President Penis)
* *[[Urður Hákonardóttir]]* (Einnig þekkt sem : Earth)
* *[[Högni Egilsson]]*
* *[[Magnús Jónsson (leikari)|Magnús Jónsson]]*
* *[[Sigurður Kjartansson]]*
* *[[Stefán Árni Þorgeirsson]]*
* *[[Hafdís Huld]]*
* *[[Emilíana Torrini]]*
* *[[Magnús Guðmundsson (tónlistarmaður)|Magnús Guðmundsson]]* (einnig þekktur sem Maggi Legó og Herb Legowitz)
* *[[Baldur Stefánsson]]*
* *[[Páll Garðarsson]]*

## Útgefið efni

### Breiðskífur
* *[[Gus Gus (GusGus plata)|Gus Gus]]* (1995)
* *[[Polydistortion (GusGus plata)|Polydistortion]]* (1997)
* *[[This Is Normal (GusGus plata)|This Is Normal]]* (1999)
* *[[Gus Gus vs. T-World (GusGus plata)|Gus Gus vs. T-World]]* (2000)
* *[[Attention (GusGus plata)|Attention]]* (2002)
* *[[Forever (GusGus plata)|Forever]]* (2007)
* *[[24/7 (GusGus plata)|24/7]]* (2009)
* *[[Arabian Horse (GusGus plata)|Arabian Horse]]* (2011)
* *[[Mexico (GusGus plata)|Mexico]]* (2014)
**[[Lies are more flexible]]* (2018)
**[[Mobile Home]]* (2021)
* *[[DanceOrama]]* (2023)

### Smáskífur
* *Polyesterday* (1996)
* *Believe* (1997)
* *Standard Stuff For Drama* (1997)
* *Ladyshave* (1999)
* *V.I.P.* (1999)
* *Dance You Down* (2002)
* *Desire* (2002)
* *David* (2003)
* *Call Of The Wild* (2003)
* *Lust / Porn* (2005)
* *Need In Me* (2005)
* *Forever Sampler* (2006)
* *Moss* (2007)
* *Hold You* (2007)
**Add This Song* (2009)
* *Thin Ice* (2009)
* *Within You* (2011)
* *Over* (2011)
* *Deep Inside* (2011)
* *Crossfade* (2014)
** Obnoxiously Sexual* (2014)
* *Mexico* (2014)
* *Airwaves* (2014)
* *Featherlight* (2017)
* *Don't Know How to Love* (2018)
* *Lifetime* (2019)
* *Out of Place* (2020)
* *Higher* (2020)
* *Stay the Ride* (2021)
* *Our World* (2021)
* *Love is Alone* m. John Grant (2021)
* *Simple Tuesday* (2021)
* *Into the Strange* (2023)
* *Eða?* m. Birnir (2023)
* *When we Sing* (2023)

## Tenglar
* Heimasíða GusGus
* GusGus á Facebook
Snemmgrískur tími

**Snemmgrískur tími** er tímabil í sögu Grikklands sem nær frá um 800 f.Kr. – 480 f.Kr. Snemmgrískur tími fylgir í kjölfar myrku aldanna í sögu Grikklands. Á þessum tíma varð til hið gríska borgríki, lýðræði, heimspeki, leikritun, grískar bókmenntir og gríska stafrófið.

Á snemmgrískum tíma voru meðal annars háð lelantíska stríðið (undir lok 8. aldar f.Kr.) og fyrra og síðara Messeníustríðið (um 750 – 730 f.Kr. og 640 – 620 f.Kr.)

## Bókmenntir

Meðal merkustu bókmennta þessa tímabils má nefna kviður Hómers (*[[Ilíonskviða|Ilíonskviðu]]* og *[[Ódysseifskviða|Ódysseifskviðu]]*), kvæði Hesíódosar (*[[Goðakyn]]* og *[[Verk og dagar|Verk og daga]]*) og lýrískan kveðskap eftir höfunda á borð við Arkílokkos, Alkajos, Saffó, Alkman, Semónídes, Hippónax, Týrtajos, Sólon, Stesikkoros, Ibýkos, Fókýlídes, Mímnermos, Símonídes frá Keos. Auk þess varð grísk leikritun til undir lok þessa tímabils.
Nytjastefnan

***Nytjastefnan*** (e. *Utilitarianism*) er rit um siðfræði eftir breska heimspekinginn John Stuart Mill. Það er eitt af áhrifamestu og víðlesnustu ritum um nytjastefnu. Ritið birtist fyrst sem þrjár ritgerðir í tímaritinu *[[Fraser's Magazine]]* árið 1861. Tveimur árum síðar var ritgerðunum safnað saman og þær gefnar út sem bók. Bókin var endurútgefin þremur sinnum um ævi Mills með lítilsháttar breytingum. Í bókinni skilgreinir hann nytjastefnuna og gefur henni stakt orð sem hún hafði eiginlega ekki haft á ensku áður. Aðeins hafði verið talað um "mestu farsældar grunnregluna". Hann fer yfir þá hvort og með hvaða máta færa megi sönnur fyrir henni og svarar því þá helst með sálfræðilegri kvalarfráhverfð. Ennfremur svarar hann ýmsum mótbárum, einkum trúarlegum sem settar voru gegn stefnunni svo sem að stefna hans sé guðlaus, að hún sé ekki skýrt fyrirgreind í biblíunni og þeirri tómhyggjulegu mótbáru að "lífið hafi engan æðri tilgang en að láta sér líða vel."

Mill styðst við nytjastefnu í fleiri ritum sínum, svo sem *[[Frelsið|Frelsinu]]* og *[[Um kúgun kvenna]]*, en *Nytjastefnan* er engu að síður meginrit Mills um nytjastefnuna og siðfræði almennt.
Mál, sannleikur og rökfræði

***Mál, sannleikur og rökfræði*** (e. ***Language, Truth and Logic***) er rit um heimspeki eftir breska heimspekinginn Alfred Jules Ayer. Það kom út árið 1936. Ritið skilgreinir, útskýrir og færir rök fyrir sannreynanleikalögmáli rökfræðilegu raunhyggjunnar. Ayer ræðir hvernig beita megi sannreynanleikalögmálinu í glímunni við gátur heimspekinnar. Ayer reynir m.a. að sýna fram á að spurningar og fullyrðingar frumspekinnar, siðfræðinnar og guðfræðinnar séu merkingarlausar.

Ritið skiptist í átta kafla:
:I. Útrýming frumspekinnar
:II. Verkan heimspekinnar
:III. Eðli heimspekilegrar greiningar
:IV. *A Priori*
:V. Sannleikur og líkindi
:VI. Gagnrýni á siðfræði og guðfræði
:VII. Sjálfið og hinn sameiginlegi heimur
:VIII. Lausn óráðinna gáta í heimspeki

*Mál, sannleikur og rökfræði* er eitt vinsælasta og víðlesnasta ritið í anda rökfræðilegrar raunhyggju.

## Tenglar
Frelsið

***Frelsið*** (e. ***On Liberty***) er rit á ensku um heimspeki eftir breska heimspekinginn John Stuart Mill. Það kom fyrst út árið 1859. Það þótti á sínum tíma afar róttækt verk.

Mill hélt því fram að hver einstaklingur réði yfir sjálfum sér, líkama sínum og hug, og ætti að vera frjáls undan „harðstjórn meirihlutans“, sem með ósögðum siðareglum og siðferðishugmyndum stjórnar samfélaginu með harðri hendi. Mill hélt því fram að einstaklingur ætti að vera frjáls til þess að gera hvaðeina sem skaðar ekki aðra. Öll afbrigði frjálshyggju telja að þetta sé hornsteinn stefnu sinnar. Aftur á móti greinir menn á um hvað felist í því að skaða aðra.

*Frelsið* var gríðarlega áhrifamikið rit og hugmyndirnar sem Mill setur fram í ritinu eru enn áhrifamiklar í stjórnspeki og stjórnmálum, þar sem þær móta stefnu margra stjórnmálaflokka og -hreyfinga. Ritið er auk þess stutt og auðlesið.

Jón Ólafsson þýddi *Frelsið* á íslensku fyrstur manna.

## Tengt efni

Lesa má ritið á vef landsbókasafnsins með því að smella hér.
640

Árið **640** (**DCXL** í rómverskum tölum)

## Atburðir
* 24. desember - Jóhannes 4. varð páfi.
* Fyrsta Dómkirkjan í Utrecht er reist úr timbri.
* Alexandría í Egyptalandi fellur í hendur Aröbum, sem markar endalok fornaldar í Austrómverska ríkinu.

## Fædd

## Dáin
* 2. ágúst - Severínus páfi.
Bergsbók

**Bergsbók** – (eða **Holm Perg. 1 fol.**, í Konunglega bókasafninu í Stokkhólmi) – er íslenskt handrit frá því um eða eftir 1400. Í Bergsbók eru Ólafs saga Tryggvasonar hin mesta og Ólafs saga helga hin sérstaka eftir Snorra Sturluson, nokkur kvæði og styttri textar, sem flestir eru tengdir þessum tveimur konungum, svo sem Rauðúlfs þáttur og kaflar úr Hallfreðar sögu og Færeyinga sögu. 

Bergsbók er eina handritið með Ólafsdrápu Tryggvasonar, eina handritið þar sem Rekstefja er í fullri lengd, og annað tveggja handrita þar sem kvæði Einars Skúlasonar, Geisli er heilt.

## Heimildir
* Chase, Martin (2005). *Einarr Skúlason's Geisli : A Critical Edition*. University of Toronto Press. ISBN 0802038220
* Hoops, Johannes (2003). *Reallexikon der germanischen Altertumskunde: Band 22*. Walter de Gruyter. ISBN 3110173514
* 

## Tenglar
* ''Holm perg 1 fol (Bb) - Bergsbók 
* Early Icelandic Manuscripts in Facsimile
Ólafur digri

**Ólafur Haraldsson** (einnig **Ólafur digri** og síðar **Ólafur helgi**; 995 – 29. júlí 1030) var konungur Noregs 1015-1028.

Ólafur kynntist kristnum sið í víkingaferðum og lét skírast í Rúðuborg í Frakklandi. Hann sneri aftur til Noregs og sameinaði landið með hernaði og samningum og lét krýna sig til konungs yfir öllum Noregi. Norskir ættarhöfðingjar gerðu uppreisn gegn honum í nafni Knúts ríka, Danakonungs. Ólafur flúði til Garðaríkis og leitaði hælis hjá Jarisleifi konungi sem kvæntur var systur hans. Hann reyndi að ná völdum aftur en féll 29. júlí 1030 í Stiklastaðarbardaga. Ólafur helgi var jarðsettur í Þrándheimi. 

Ólafur er á myndum sýndur í herklæðum með ríkisepli, veldissprota og bikar - bryntröll og stríðsöxi sem voru þau vopn sem urðu honum að bana. Undir fótum hans liggur oft dreki með mannshöfuð og kórónu sem tákn um hina sigruðu heiðni.

## Tenglar
* Borrelli, Antonio @ Santi, beati e testimoni: ''Sant' Olav''. Skoðað 8. september 2010.
* *[http://www.snerpa.is/net/snorri/ol-helg.htm Ólafs saga helga]* hjá Netútgáfunni.
* *[[s:Heimskringla/Ólafs saga helga|Ólafs saga helga]]* á Wikiheimild (upphaflega fengin frá Netútgáfunni).
* Müller, séra Olav @ Den Katolske Kirke i Norge: ''Olav den Hellige''. Skoðað 8. september 2010.
Bryntröll

**Bryntröll** er fornt vopn, líklegt er talið að það hafi verið sérstök gerð af spjóti með svo breiðu og þungu blaði að það mátti einnig nota til að höggva með. Í Grágás er bryntröll talið upp með vopnum sem ekki mátti bera í kirkjur og eigi setja við kirkjubrjóst eða -veggi.
Mars (sælgæti)

**Mars** sælgæti er súkkulaðistykki sem gert er úr 3 lögum af súkkulaði. Mars súkkulaði kom fyrst á markaðinn 1932.

Mars súkkulaðistöngin er súkkulaðistöng framleidd af Mars Incorporated. Það var fyrst framleitt Slough í Stóra-Bretlandi árið 1932 sem sætari gerð af bandaríska súkkulaðistykkinu Milky Way.

Annað súkkulaðistykki undir sama nafni var seld í Bandaríkjunum þar til árið 2002 þegar nafni þess var breytt í Snickers Almond Bar. Það inniheldur núggat, hnetur, karamellu og mjólkursúkkulaði.
Python (aðgreining)

**Python** getur átt við:

* Pýtonslöngu
* Pythonidae

**Í forritun:**
* Python - forritunarmál

**Í herorðaforða:**
* Colt Python - skotvopn
* Python eldflaug

**Python** getur einnig átt við:
* Armstrong Siddeley Python
* Monty Python
* Python Automobile
* Python (kvikmynd)
* Python II
* Python (goðafræi)
* Python (rússíbani)
* Python (Efteling) - rússíbani í Efteling
* *Python* persóna úr *Metal Gear Solid: Portable Ops*
* Python Lowracer
Gallastríðin

:*Þessi grein fjallar um átökin milli Rómverja og Galla. Um rit Júlíusar Caesars, sjá [[Gallastríðið (Caesar)|Gallastríðið]]*.

**Gallastríðin** voru átök milli rómverskra hersveita undir stjórn Júlíusar Caesars og gallískra þjóðflokka um miðja 1. öld f.Kr. Rómverjar gerðu innrás í Gallíu árið 58 f.Kr. Síðar gerðu þeir einnig smærri innrásir í Britanniu og Germaniu en háðu ekki langvarandi stríð á þeim vígstöðvum. Gallastríðin náðu hámarki árið 52 f.Kr. í orrustunni við Alesiu, þar sem rómverski herinn hafði yfirburðarsigur og lagði í kjölfarið Gallíu undir Rómaveldi. Átökunum lauk ári síðar.

Caesar hélt því fram að innrásin hefði verið í varnarskyni en flestir sagnfræðingar eru sammála um að stríðin hafi verið háð einkum til að styrkja stjórnmálaframa Caesars og afla honum fjár til að greiða niður gríðarmiklar skuldir hans. Samt sem áður er ekki hægt að líta framhjá hernaðarlegu mikilvægi Gallíu fyrir Rómverja, sem höfðu sjálfir mátt þola innrásir keltneskra þjóðflokka, bæði frá Norður-Ítalíu og norðar frá Gallíu. Með sigri í Gallíu gátu Rómverjar treyst náttúruleg landamæri við ána Rín. 

Rómverjar höfðu aldrei fleiri en 60.000 hermenn í Gallíu meðan á átökunum stóð. Herstyrkur Galla er óþekktur en giskað hefur verið á að Gallar hafi haft milli 500.000 og 1.000.000 hermenn. Rómverjar misstu tugi þúsunda í átökunum en Gallar misstu hundruð þúsunda auk þess sem hundruð þúsunda voru hneppt í þrældóm.

Stríðunum er lýst í riti Caesars sjálfs *[[Commentarii de Bello Gallico]]* (*Athugasemdir um Gallastríðið*), sem er mikilvægasta ritaða heimildin um átökin. Ritið er einnig meistaraverk í pólitískum áróðri enda var Caesar afar áhugasamur um að auka vinsældir sínar í Róm.
Music From the Film More

***Music from the Film More*** (oft kölluð ***More***) er tónlist eftir Pink Floyd við kvikmyndina More sem var leikstýrð af Barbet Schroeder. Var þetta í fyrsta skiptið sem Pink Floyd samdi tónlist við kvikmynd í fullri lengd. Í kvikmyndinni eru tvö lög sem ekki eru á plötunni: „Seabirds“ og „Hollywood“. *More* inniheldur þjóðlaga-ballöður (e. *folk ballads*), en slík verk urðu algeng á seinni plötum Pink Floyd. Á plötunni eru nokkur lög í þungarokksanda (sbr. „The Nile Song“ og „Ibiza Bar“), en yfir öðrum er sýrulegur keimur (eins og t.d. „Quicksilver“ og „Main Theme“). Annars eru lögin flest í venjulegum Pink-Floyd-dúr miðað við tíma og tónlistarstefnu hljómsveitarinnar. Þetta var fyrsta plata þeirra án Syd Barrett og á henni er fyrsti alvöru einleikur David Gilmour og einnig fyrsti einleikur Pink Floyd.

## Lagalisti
# „Cirrus Minor“ (Roger Waters) – 5:18
# „The Nile Song“ (Waters) – 3:26
# „Crying Song“ (Waters) – 3:33
# „Up the Khyber“ (Nick Mason, Richard Wright) – 2:12
# „Green Is the Colour“ (Waters) – 2:58
# „Cymbaline“ (Waters) – 4:50
# „Party Sequence“ (Waters, Wright, David Gilmour, Mason) – 1:07
# „Main Theme“ (Waters, Wright, Gilmour, Mason) – 5:28
# „Ibiza Bar“ (Waters, Wright, Gilmour, Mason) – 3:19
# „More Blues“ (Waters, Wright, Gilmour, Mason) – 2:12
# „Quicksilver“ (Waters, Wright, Gilmour, Mason) – 7:13
# „A Spanish Piece“ (Gilmour) – 1:05
# „Dramatic Theme“ (Waters, Wright, Gilmour, Mason) – 2:15

## Pink Floyd
* David Gilmour – gítar, söngur
* Roger Waters – bassi, söngur
* Richard Wright – hljómborð
* Nick Mason – ásláttur, trommur

## Tenglar
* Almennar upplýsingar
Allir litir hafsins eru kaldir

**Allir litir hafsins eru kaldir**, eða á ensku; Every Colour of the Sea is Cold, er hvort í senn 90 mínútna sjónvarpsmynd og 3 þátta sjónvarpssería. Framleiðsla var í höndum Ax Film og leikstjóri var Anna Th. Rögnvaldsdóttir. Þættirnir slógu rækilega í gegn árið 2006 þegar þeir voru sýndir í Ríkissjónvarpinu og höfðu um 60% áhorf samkvæmt Gallup.

## Hlekkir
* http://www.axfilms.com/
Línus

**Línus** var frá Toskana á Ítalíu. Hann var fyrsti arftaki Péturs postula í biskupsdæmi Rómar. Hann stjórnaði í níu ár (67- 76). 

Áhöld eru um nákvæmar dagsetningar á valdatíð hans. Sumar heimildir segja að hann hafi ríkt árin 56 - 67 á tímum Nerós en Jeremías segir hann hafa ríkt 67 til 78. Evsebíos biskup og kirkjusagnfræðingur segir að hann hafi endað valdatíð sína á öðru ári keisaratíðar Títusar árið 80. 

Samkvæmt Liber Pontificalis var Línus frá Toskana og faðir hans hét Herculanus. Móðir hans hét Claudia. Sama heimild segir að hann hafi gefið út tilskipun þar sem konur voru skyldaðar til að hylja höfuð sitt í kirkjum. Heimildin segir að hann hafi dáið píslarvættisdauða og hafi verið grafinn á Vatíkanhæðinni. Segir þar einnig að hann hafi dáið 23. september, sem er dýrlingadagur hans en almenn heiðrun hans var lögð niður 1969.

## Heimildir
*
Rekstefja

**Rekstefja** er kvæði sem talið er ort á tólftu eða þrettándu öld. Höfundur þess er talinn Hallar-Steinn.

## Heimild
Rekstefja frumtexti (Eybjörn)
Smáskífa

**Smáskífa** er hljómplata sem inniheldur oftast þrjú lög eða færri. Varast ber að rugla smáskífum saman við stuttskífur eða breiðskífur.

## Tengt efni
* Breiðskífa
* Stuttskífa
Ummagumma

***Ummagumma*** er fjórða breiðskífa Pink Floyd og tvöföld plata; gefin út 1969. Fyrri platan inniheldur gamlar tónleikaupptökur (sem voru lagaðar og viðbættar í upptökuveri) en hin 5 ný lög og hvert þeirra samið af einum hljómsveitarmeðlima, að fráskildum Roger Waters sem samdi tvö. Á fyrri plötunni eru *Astronomy Domine*, *Saucerful of secrets*, *Set the controls for the heart of the sun* og *Careful with that axe*, *Eugene* (áður óútgefið). Á seinni plötunni er að finna fjóra parta Sysyphus samið af Richard Wright, Grantchester Meadows og Several Species of Small Furry Animals Gathered Together in a Cave and Grooving with a Pict eftir Roger Waters. Þriggja parta lagið The Narrow Way er eftir David Gilmour og The Grand Vizier's Garden Party eftir Nick Mason sem er einnig í þrem pörtum; *Entrance*, *Entertainment* og *Exit*.

## Tónlistarmenn
* Roger Waters – bassi, gítar og söngur á "Grantchester Meadows", allar upptökur fyrir "Several Species…" 
* David Gilmour – söngur, gítar, öll hljóðfæri á "The Narrow Way"
* Richard Wright – hljómborð, söngur, öll hljóðfæri á "Sysyphus"
* Nick Mason – trommur, ásláttur, öll hljóðfæri á "The Grand Vizier's Garden Party" nema flautu
* Lindy Mason (eiginkona Mason á þeim tíma) – flauta

## Lagalisti
### Diskur 1
# „Astronomy Domine“ (Syd Barrett) – 8:29
# „Careful with That Axe, Eugene“ (Roger Waters/Rick Wright/David Gilmour/Nick Mason) – 8:50
# „Set the Controls for the Heart of the Sun“ (Waters) – 9:12
# „A Saucerful of Secrets“ (Waters/Wright/Gilmour/Mason) – 12:48

### Diskur 2
# „Sysyphus Part 1“ (Wright) – 1:03 (CD) 4:29 (LP)
# „Sysyphus Part 2“ (Wright) – 3:30 (CD) 1:49 (LP)
# „Sysyphus Part 3“ (Wright) – 1:49 (CD) 3:07 (LP)
# „Sysyphus Part 4“ (Wright) – 6:59 (CD) 3:38 (LP)
# „Grantchester Meadows“ (Waters) – 7:26
# „Several Species of Small Furry Animals Gathered Together in a Cave and Grooving with a Pict“ (Waters) – 4:59
# „The Narrow Way Part 1“ (Gilmour) – 3:27
# „The Narrow Way Part 2“ (Gilmour) – 2:53
# „The Narrow Way Part 3“ (Gilmour) – 5:57
# „The Grand Vizier's Garden Party Part 1: Entrance“ (Mason) – 1:00
# „The Grand Vizier's Garden Party Part 2: Entertainment“ (Mason) – 7:06
# „The Grand Vizier's Garden Party Part 3: Exit“ (Mason) – 0:38
Klassísk frjálslyndisstefna

**Klassísk frjálslyndisstefna** eða **''laissez-faire''-frjálslyndisstefna**, einnig nefnd **markaðsfrjálshyggja** eða **[[nýfrjálshyggja]]**, er afbrigði af frjálslyndisstefnu og er í senn stjórnspeki- og stjórnmálastefna sem leggur áherslu á frelsi einstaklingsins, frjálsa verslun og takmörkuð afskipti ríkisvalds. Stefnan á rætur að rekja til rita Johns Locke, Adams Smith, Davids Hume, Davids Ricardo, Voltaires og Montesquieus auk annarra. Segja má að hún hafi orðið til upp úr frjálshyggju í hagfræði og stjórnmálum á 18. og 19. öld. 

Meginhugmyndin er sú að frjáls verslun og viðskipti og takmörkuð afskipti ríkisvaldsins af markaðnum leiði til þess að markaðurinn komi reglu á sjálfan sig.

Orðalagið *klassísk* frjálslyndisstefna komst í notkun eftir á til þess að greina hugmyndafræðina frá öðrum afbrigðum frjálslyndisstefnu sem urðu til á 20. öld, svo sem félagslegri frjálslyndisstefnu, sem leyfði mun meiri ríkisafskipti af hagkerfinu.

Ludwig von Mises, Friedrich Hayek og Milton Friedman er eignaður heiðurinn af endurlífgun klassískrar frjálslyndisstefnu á 20. öld en vinsældir hennar höfðu dvínað seint á 19. öld og í upphafi 20. aldar. Gagnrýnendur nefndu hugmyndafræðina gjarnan nýfrjálshyggju.

## Tenglar
* „What is Classical Liberalism?“  eftir John C. Goodman
* 
*
Marglyttur

**Marglyttur** (staðbundið málfar **marglot**, **illa**, **skollaskyrpa** eða **skollahráki**, í fornu máli kölluð **glytta**) er flokkur holdýra (*Scyphoza*) sem eru hlaupkenndar og skálarlaga og eru með eitt munnop. Holdýr skiptast í tvo flokka hveljur og holsepa, og eru marglyttur hveljur. Marglyttur hafa griparma í kringum munninn og á gripörmunum eru stingfrumur eða brennifrumur sem marglytturnar nota til þess að drepa sér til matar eða til að vernda sig.

Í brennifrumunum eru eitruð efni sem geta valdið skaða á þeim sem verða fyrir. Skaðinn er mismunandi eftir tegundum bæði marglyttunnar og fórnarlambsins, lítill fiskur deyr af völdum skammts sem veldur aðeins roða hjá mönnum. Marglyttur eru miseitraðar, þær eitruðustu geta drepið menn á nokkrum sekúndum. Ein tegund er til sem hefur engar brennifrumur, hún lifir í ferskvatni á eyju sem nefnist Palau.

## Tengt efni
* Brennihvelja

## Tenglar
* 
*
1105

Árið **1105** (**MCV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Silvester 4. gerði tilkall til titils páfa með fulltingi Hinriks 5. keisara og rómverska aðalsins gegn Paskalis 2.

## Fædd

## Dáin
1015

Árið **1015** (**MXV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Knútur ríki gerði innrás í England.
* Ólafur digri varð konungur Noregs.

## Fædd
* Haraldur harðráði, Noregskonungur (d. 1058).

## Dáin
* 15. júlí – Valdimar gamli, fursti í Garðaríki.
Ferningur

**Ferningur** er rétthyrningur með allar fjórar hliðar jafnlangar og öll horn jafnstór (þ.e. 90°). Hliðarlengd fernings er oft táknuð með a. Flatarmál ferningsins er fundið með því að hefja hliðarlengdina upp í annað veldi: F = a2 og ummálið er summa allra hliðanna: U = 4a.
## Önnur merking
Ferningur tölu *x*, er talan *x* margfölduð með sjálfri sér, þ.e. *x* í öðru veldi, táknað með *x*2. Ferningur ferningsrótar tölu, er talan sjálf.
Rass

**Rass** eða **afturendi** nefnist kúptur hluti líkama manna og apa á aftanverðri mjaðmagrindinni, sem umlykur bakrauf. 

Íslenskan á mörg orð yfir hið sama: *afturhluti, ars, bakhluti, bossi, botn, daus, drundur, dyndill, döf, endi, gumpur, hlaun, hlöss, jasi, kríkastaður, lend, rumpur, seta, sitjandi, skutur, stélur, stirsla, torta*, *óæðri endinn* og *þjó(hnappar)*.

Studio Jean Jacques Lequeu.jpg|Jean-Jacques Lequeu (c. 1785).
Étude de fesses.jpg|Félix Vallotton (c. 1884).
Sjónfæri

**Sjónfæri** eru skynfæri, sem gera lífverum kleyft að greina ljós.  Í sumum lífverum hafa sjónfærin þróast í augu, sem eru afar flókin líffæri með linsukerfi og frumum sem greina mismunandi ljóstíðnir, þ.e. liti. Í öðrum lífverum er um að ræða klasa ljósnæmra frumna eða frumulíffæra, sem gera aðeins greinarmun á birtu og myrkri.
Versalir

**Versalir** (franska: *Versailles*) er borg í útjaðri Parísar. Borgin var á sínum tíma stjórnsetur franska konungsdæmisins. Þar er Versalahöll sem er sögufrægur staður, var konungsaðsetur um langa hríð og þar hófst friðarráðstefnan 1919.
## Menntun
* Versalaháskóli

## Tenglar
* Versalir
Akstursíþróttir

**Akstursíþróttir** eru greinar íþrótta þar sem ökumenn keppa í akstri vélknúinna ökutækja oftast með því markmiði að fara sem hraðast og vera fyrstur í mark. Keppni í akstursíþróttum er háð leyfi lögreglu þar sem undanþágur eru veittar frá ákvæðum umferðarlaga, sérstaklega um hámarkshraða. 

Saga akstursíþrótta á Íslandi nær aftur til þess tíma er fyrsta torfæran var haldin 1965. Bílaklúbbur Akureyrar var stofnaður 1974 og ári síðar var Kvartmíluklúbburinn stofnaður. Árið 1975 var fyrsta rallkeppnin haldin af Félagi íslenskra bifreiðaeigenda,  FÍB og árið 1977 var Bifreiðaíþróttaklúbbur Reykjavíkur stofnaður.

Þann 1. september 1978 var Landssamband íslenskra akstursfélaga, LÍA, stofnað.  

Á Íslandi og alþjóðlegum vettvangi er akstursíþróttum skipt í tvær megin greinar. Annars vegar keppnistæki á fjórum hjólum (bílar) og hins vegar keppnistæki á þremur hjólum eða færri (vélhjól).

Sem dæmi um vinsæla keppni á alþjóðlegum vettvangi er Formúla 1.

## Ytri tenglar
* **[https://akis.is/ Akstursíþróttasamband Íslands (AKÍS)]** - er sérsamband innan ÍSÍ og aðili að Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). AKÍS ber ábyrgð á keppni bíla. Helstu greinar eru rally, torfæra, spyrna, drift, gokart, rallycross og hringakstur.
* **[https://msisport.is/ Mótorhjóla & snjósleðaíþróttasamband Íslands  (MSÍ)]** - er sérsamband innan ÍSÍ og aðili að Fédération Internationale de Motocyclisme (FIM). MSÍ ber ábyrgð á keppni mótorhjóla og vélsleða. 

## Tengt efni

* Kappakstur
Hafnabolti

**Hafnabolti** (eða **hornabolti**) er íþrótt sem fer fram með kylfu og hörðum smábolta. Tvö lið keppa og hefur hvort þeirra níu leikmenn. Leikurinn gengur út á að ná sem flestum stigum með því að slá boltann og hlaupa í hafnir. Stig fæst þegar leikmaður nær heimahöfn. Varnarleikmenn, sem eru í því liði sem ekki er að slá, reyna að koma í veg fyrir að leikmenn nái í höfn.

Leikmannaskipting á vellinum er þannig háttað að það lið sem er í vörn hefur níu leikmenn á vellinum; þrjá á ytri velli (hægri-, mið- og vinstrivallarleikmann), fjóra á innri velli (leikmann á fyrstu-, annarri- og þriðjuhöfn auk stuttstoppara), kastara og grípara. Það lið sem er að slá hefur einn leikmann sem slær fyrir liðið og 0-3 hlaupara á höfnum eftir því hvort sá/þeir sem hafa slegið á undan hafi komist í höfn. (ATH: í hverri höfn má aðeins vera einn leikmaður í einu).

Hver leikur er níu lotur og skiptist hver lota í fyrri og seinni hluta, svo alls eru 18 leikhlutar í hverjum leik. Í fyrri hluta lotu slær lið A á meðan lið B er í vörn en í seinni snýst þeta við svo lið A fer í vörn og lið B slær. Hver leikhluti endar þegar þrír menn eru úr í því liði sem er að slá. Nokkrar leiðir eru til að ná leikmanni úr leiknum t.d.:
a) kasta leikmann út, m.ö.o. að láta kylfing slá þrjú vindhögg. 
b) grípa boltann eftir að hann hefur verið sleginn og áður en hann snertir jörðina. 
c) koma boltanum í fyrstu höfn áður en hlaupari nær í fyrstu höfn. 
d) "tagga" leikmann úr með því að snerta hann með boltann í hanskanum.

Hlutverk leikmanna:

*kylfingur*
kylfingur þ.e. sá sem slær fyrir liðið sér um að hitta boltann eins langt og hann getur og á þann máta að varnarleikmenn
ná ekki að grípahann. þegar kylfingurinn hefur hitt boltann og boltinn komið út á völlinn þannig að hann sé "í leiknum"
breytist kylfingurinn í hlaupara og hleypur í fyrstu höfn, eða ef hann getur áfram í 2. 3. eða heimahöfn.

*kastari*
Kastari er staðsettur á miðjum innri vellinum og sér um að kasta boltanum til grípa þannig að "battarinn" nái ekki
að slá hann.

*grípari*
grípari er staðsettur fyrir aftan heimahöfn, örlítið aftar og til hliðar við kylfinginn.

*vallarleikmenn*
sjá um að grípa boltann eftir að hann hefur verið sleginn og koma honum í viðeigandi höfn (oftast fyrstu höfn) eða "tagga"
leikmenn úr.

## Tenglar
* ''Hafnabolti og helgisiðir''; grein í Morgunblaðinu 1997
Íshokkí

**Íshokkí** (eða **ísknattleikur**) er hópíþrótt sem fer fram á ís. Leikmenn eru á skautum og leikið er með kylfum um pökk. Íshokkí er oftast kallað *hockey* í Kanada og Bandaríkjunum til styttingar frá *ice hockey*. 

Ísilögðum leikvanginum er skipt niður með 5 þverlínum. Þær eru: rauð miðjulína, 2 bláar línur sem afmarka sóknarsvæði hvers liðs og að lokum marklína sínhvorumegin ísvallarins. 6 leikmenn frá hvoru liði er inná í einu. 3 framherjar, 2 varnarmenn og 1 markmaður. Algengustu brotin eru *Rangstæða* en til að koma í veg fyrir hana þarf að flytja pökkinn á undan leikmanni í sókn, þ.e.a.s. yfir bláu línuna. *Krækja* (enska: *Hooking*) er þegar leikmaður krækir með kylfunni í andstæðinginn. *trypping er* þegar leikmaður fellir andstæðingin með því að setja kylfuna milli eða fyrir framan fætur andstæðings og fellir hann.
Ruðningur

**Ruðningur** (enska: *rugby*) er vinsæl hópíþrótt sem til er í nokkrum afbrigðum. Þær helstu eru sambandsruðningur og deildarruðningur. Ruðningssjöa (sambandsruðningur með sjö í hvoru liði) er sú útgáfa leiksins sem er hluti af Ólympíuleikunum. Áður voru amerískur fótbolti og kanadískur fótbolti álitnir afbrigði af ruðningi, en það er sjaldgæfara í dag þar sem reglurnar eru töluvert ólíkar.

Upphaf ruðnings má rekja til þess að William Webb Ellis nýtti sér regluleysi í þeirri boltaíþrótt sem spiluð var í Englandi árið 1823. Í stað þess að grípa bolta sem kom á flugi og henda honum í jörðina og sparka eins og venja var, hljóp hann með boltann yfir marklínuna og skoraði stig. Þetta gerðist í bænum Rugby þaðan sem íþróttin fær sitt nafn. Það varð úr að reglur voru skilgreindar árið 1845 og til urðu tvær íþróttir: knattspyrna og ruðningur. Tegundir fótbolta þar sem haldið er á boltanum hafa verið stundaðar frá miðöldum. Ruðningur breiddist fyrst út í breskum heimavistarskólum á 19. öld og síðar um allt breska heimsveldið.

Ruðningur er stundaður af báðum kynjum og öllum aldurshópum í meira en 100 löndum í fimm heimsálfum. Rugby er 4.-5. stærsta hópíþrótt í heiminum með yfir 9 milljónir skráðra leikmanna. Aðildarsambönd með fulla aðild að Alþjóða-rugbysambandinu (IRB) eru 133 talsins. Í október 2009 samþykkti Alþjóðaólympíunefndin ruðningssjöu sem keppnisgrein á Ólympíuleikunum 2016.

## Á Íslandi
Upphafið að ruðningi á Íslandi í nútímanum má rekja til febrúar 2009 þegar nokkrir erlendir ríkisborgarar búsettir á Íslandi furðuðu sig á því að íþróttin sem allt snerist um í þeirra heimalandi var ekki iðkuð þar. Ekki nóg með það að hún væri ekki iðkuð, heldur vissi almenningur almennt ekki hvaða íþrótt þeir voru að tala um. Í stað þess að aðlagast þessum aðstæðum töldu þeir að þeir gætu byggt upp ruðning á Íslandi og þannig gefið af sér til samfélagsins. 

Smám saman söfnuðust áhugasamir á æfingar, jafnt Íslendingar sem erlendir ríkisborgarar. Eftir fyrsta hálfa árið var ljóst að ekki yrði aftur snúið, Ísland yrði næsta land til að tileinka sér ruðning. Í febrúar 2011 var íþróttin tekin inn í ÍSÍ og í desember sama ár var samþykkt á aðalfundi Ruðningssambands evrópu (FIRA-AER) að Ísland yrði aðili að sambandinu. Ekkert formlegt ruðningssamband er á Íslandi þar sem lágmarkið er 5 félög, svo landið er ekki hluti af alþjóðasambandinu World Rugby.

Í dag eru að jafnaði tvö til þrjú lið sem æfa ruðning og er keppnistímabilið á Íslandi það sama og á Norðurlöndunum eða apríl-október. Alls eru um 50–60  menn og konur aðilar að ruðningi á Íslandi með mismunandi þátttökustigi. Liðin eru Reykjavík Raiders, Reykjavík Touch Rugby og Rugbyfélag Kópavogs.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Facebook-síða Íslenska ruðningsfélagsins
* Íslenska ruðningsfélagið
* Ruðningssamband Evrópu 
* Alþjóðaruðningssambandið
Hvaðan komum við? Hver erum við? Hvert förum við?

**Hvaðan komum við? Hver erum við? Hvert förum við?** (á frönsku *D'où venons nous? Que sommes-nous? Où allons-nous?*) er titill málverks, sem Paul Gauguin málaði á Tahíti árið 1897. Verkið er málað með olíulitum á striga.
Viðtalsbil

**Viðtalsbil** var tímaeining (venjul. 3. mínútur) sem hver viðbótargreiðsla fyrir langlínusamtal gilti fyrir. Símtöl eru nú mæld á annan hátt. 

Viðtalsbil kemur fyrir í hinu fræga dægurlagi: *Bella símamær*:

:*Hún Bella, Bella, Bella, Bella símamær,*
:*er ekki alveg fædd í gær.*
:*Hún Bella, Bella, Bella, Bella símamær,*
:*hún kann á flestum hlutum skil,*
:*og kallar: viðtalsbil.*
Kibla

**Kibla** (arabísku: قبلة) er hugtak í Íslam og þýðir: *tilbeiðsluátt*. Kibla er áttin sem múslími á að snúa sér í þegar hann biðst fyrir. Upphaflega sneru múslímar sér í átt til Jerúsalem en frá 624 til Mekka. Veggskot í moskum sýnir rétta stefnu.
Miradsj

**Miradsj** er stytting á *Kitab al-Miradsj*  (arabíska: كتاب المعراج  sem þýðir: *Uppstigningabók*) en það er rit sem fjallar um för Múhammeðs frá Mekka til Jerúsalem og þaðan til himnaríkis, og aftur til Mekka. Bókin skiptist í 7 kafla.  Miradsj er haft um þessa ferð hans, en einnig bókina. 

Á seinni hluta 14. aldar var bókin þýdd á latínu sem *Liber Scale Machometi* og seinna á spænsku, og ekki leið á löngu áður en hún kom út á forn-frönsku.  Samkvæmt sumum fræðimönnum hefur lýsing höfundar á helvíti haft mikil áhrif á Dante Alighieri og verk hans *[[Hinn guðdómlegi gleðileikur]]*.
Hadsjar

**Hadsjar** (arabíska: الحجر الأسود lesist *al-Hadsjar-ul-Asvad* og þýðir *svartur steinn*) er svarti ímúraði steinninn í Kaba. Kaaba er ferstrend bygging í Masjid al-Haram, *Heilögu moskunni*, í borginni Mekka. Íslamskir pílagrímar reyna að kyssa steininn þegar þeir ganga kringum Kaaba.
25

Árið **25** (**XXV** í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjaði á mánudegi.

## Atburðir

## Fædd

## Dáin
Netslóð

**Netslóð** er dæmi um staðlað gagnaauðkenni (e. URI). *Veffang* er í almennu tali netslóð sem vísar á vefsíðu en netslóðir geta vísað á margt fleira en vefsíður, t.d. skjalamöppur á FTP-þjóni og margmiðlunarefni sem veitt er um MMS-þjón.

Dæmi um hvernig slóð er brotin niður:

```
ftp://notandi:lykilorð@tildaem.is:992/farartaeki/bifreid?tegund=4dyra#framhluti
   \___/  \_____________/ \________/ \_/\_________________/\___________/\________/
     |            |            |        |          |             |          |
samskiptamáti innskráning    hýsill   port        slóð         beiðni  tengill/brot
```


Flestir nota þó aðeins lítinn hluta af svona slóð við að heimsækja vefsíður á netinu, t.d. bara samskiptamáta- og hýsils-hlutana (e. host).

Dæmi um innslátt í vafra:
 http://**tildaem.is**
## Bygging
**Bygging netslóða** segir til um hvernig slóðir eiga að vera byggðar upp og hvað gera eigi við þær.
## Innskráning
**Innskráning** (e. login) er ekki mikið notuð á þann hátt sem hér birtist þar sem flestir vilja ekki að lykilorðið birtist í netslóðinni. 
## Hýsill
**Hýsill** (e. host) getur verið auðkenndur með IP-fangi (e. IP-Address) eða hýsilsnafni (e. host name). Hýsilsnafnið er venjulega DNS lén sem skiptist í tvo hluta; rótarlén (til dæmis .is) og Í dæminu að ofan er lénið "tildaem" og rótarlénið "is". Sérstakar skrifstofur sjá um úthlutun léna og stjórnar oft ein skrifstofa einu rótarléni. Á Íslandi er það ISNIC sem stjórnar úthlutun léna innan .is rótarlénsins. Rótarlénum er svo úthlutað af IANA (Internet Assigned Numbers Authority).
## Port
**Port**-hlutinn segir til um á hvaða porti skuli reyna að tengjast. HTTP-staðallinn notar port 80 og er það því sjálfgefna gildið í flestum vöfrum sleppi notandi að slá port-númer inn.
## Slóð
**Slóðin** segir til um hvaða gögn miðlarinn (hýsillinn) á að senda til biðlarans (notandans).
## Beiðni
**Beiðnar**-hlutinn segir til um skilyrði sem gögnin skulu uppfylla.

Sé slóðar- og fyrirspurnar-hlutunum sleppt er náð í sjálfgefna síðu, sem skilgreind er af hýsli.
## Brot/tengill
**Tengill/brot** segir til um hvar á síðunni eigi að byrja að birta gögnin.
## EBNF
Hér er **algengri** byggingu staðlaðra gagnaauðkenna (e. URI) lýst í EBNF fyrir þá sem finnst lýsingin hér á undan óljós eða of löng, en Netslóðir eru stöðluð gagnaauðkenni.
 netslóð = bygging ":" ( [ "//" [ hýsill ] "/" ] | [ hýsill ] ) [ slóð ] [ "?" beiðni ] [ "#" brot ]
 bygging = stafur [ stafur | tala | "-" | "+" | "." |
 hýsill = nafn | IPv4 | IP
 slóð = bókstafir [ "/" slóð ]* | ""
 beiðni = bókstafir "=" bókstafir [ "&" beiðni ]*
 brot = bókstafir*
Lýsingin er að miklu leyti fengin úr RFC 3986.

## Heimild
* 
*
Bæversku hreinleikalögin

**Bæversku hreinleikalögin** (þýska: *das bayerische Reinheitsgebot*) eru lög sem Vilhjálmur 4. hertogi yfir Bæjaralandi setti 23. apríl árið 1516 í Ingolstadt og kváðu á um að engin efni mætti nota til bjórbruggunar nema vatn, maltað bygg og humla. 

Bæversku hreinleikalögin voru byggð á eldri lagasetningu frá München. Eftir að gerið var uppgötvað var það einnig leyft og síðar var notkun hveitimalts leyfð við bruggun á yfirgerjuðum bjór, svokölluðum hveitibjór (þýska: *Weißbier*).

## Tengt efni
* Bjór
* Brugghús
Filippus 6. Spánarkonungur

**Filippus 6.** *(Felipe Juan Pablo Alfonso de Todos los Santos de Borbón y de Grecia)* (f. 1968), er konungur Spánar. Hann er þriðja barn og einkasonur Jóhanns Karls Spánarkonungs og konu hans Soffíu Spánardrottningar. Filippus tók við krúnunni eftir afsögn föður síns árið 2014.

Hann á tvær systur: Helena, hertogaynjan af Lugo, (f. 1963) og Kristín, hertogaynjan af Palma, Mallorca, (f. 1965). Þann 22. maí 2004 giftist Filippus Letiziu Ortiz, sem hlaut tiltilinn *prinsessan af Astúríu*. Hjónin eignuðust sitt fyrsta barn, stúlkuna Elenóru þann 31. október 2005. Þann 29. apríl 2007 fæddist þeim önnur dóttir, sem hlaut nafnið Sofía.

## Tilvísanir
Múhameð 6. Marokkókonungur

**Múhameð 6. Marokkókonungur** (arabíska: محمد السادس, *Muḥammad as-sādis*; f.21. ágúst 1963) varð konungur Marokkó árið 1999 eftir að faðir hans Hassan 2. féll frá.

Þann 21. mars 2002 giftist Múhameð Sölmu Bennani í Rabat, höfuðborg Marokkó. Salma var fyrsta eiginkona marokkósks konungs sem var viðurkennd opinberlega sem slík og fékk prinsessutitil. Þann 8. maí 2003 eignuðust hjónin frumburð sinn Moulay Hassan. Þau eiga einnig dóttur, Lalla Khadija, (f. 2007). Þau skildu árið 2018.

## Tilvísanir
Nottingham Forest F.C.

**Nottingham Forest F.C.** er enskt knattspyrnulið frá Nottingham. 

Forest er með höfuðstöðvar fyrir sunnan ána Trent en hinum megin við ána er erkióvinurinn, Notts County. Forest er gamalt og gróið félag sem hefur meðal annars unnið Evrópukeppni meistaraliða tvisvar sinnum (nú kallað Meistaradeildin); árin 1979 og 1980. En liðið nýtur þess vafasama heiðurs að vera eina liðið í Evrópu sem hefur unnið evrópukeppni og fallið svo niður í þriðju efstu deild. 

Forest er einnig eina liðið sem hefur unnið Evrópukeppnina oftar en deildarkeppnina heima fyrir. Liðið vann enska titilinn 1978 og fór í Evrópukeppnina 1979 og unnu. Það varði svo meistaratitilinn árið 1980.

Liðið komst í úrvalsdeildina árið 2022, í fyrsta skipti í 23 ár.

## Met

* **Flestir leikir:** - R. McKinlay (692)
* **Flest mörk skoruð:** - A. G. Morris (217)
* **Metaðsókn:** - 49,946 gegn Manchester United, 28. október 1967
* **Stærsti sigur:** - 14-0 gegn Clapton (Úti), 17. janúar 1891
* **Metfé greitt fyrir leikmann:** - 15 milljónir evra fyrir João Carvalho

## Titlar

* **Enskir titlar**
** **[[Enska úrvalsdeildin]]:** Sigurvegarar* (1978)*, annað sæti *(1967, 1979)*
** **[[Championship deildin]]:** Sigurvegarar* (1907, 1922, 1998)*, annað sæti *(1957, 1994)*
** **[[FA bikarinn]]:** Sigurvegarar* (1898, 1959)*, annað sæti *(1991)*
** **[[Enski deildabikarinn]]:** Sigurvegarar*(1978, 1979, 1989, 1990)*, annað sæti *(1980, 1992)*
** **[[Samfélagsskjöldurinn]]:** Sigurvegarar*(1978)*


* **Alþjóðaknattspyrna**
** **[[Meistaradeildin]]:** Sigurvegarar* (1979, 1980)*
** **[[Stórbikar Evrópu]]:** Sigurvegarar* (1980)*, annað sæti *(1981)*
** **[[Heimsmeistarakeppni félagsliða í knattspyrnu]]:** Annað sæti *(1980)*
Enska úrvalsdeildin

**Enska úrvalsdeildin** er efsta atvinnumannadeildin í knattspyrnu á Englandi (og Wales). Hún er vinsælasta deild í heimi og einnig sú arðbærasta. Tímabil deildarinnar er frá ágúst og fram í maí, liðin eru 20 og eru alls 38 leikir á lið. Neðstu þrjú liðin falla í lok tímabils og þrjú lið koma í staðinn á næsta tímabili úr ensku meistaradeildinni. Meðaltal áhorfenda á leikjum er 41.000 sem er það annað mesta í heiminum á eftir þýsku Bundesliga. Hámarksstigafjöldi sem lið getur náð á einni leiktíð er 114 stig en stigametið í deildinni er 100 stig.

## Söguágrip
Enska úrvalsdeildin var stofnuð árið 1992 af félögunum í gömlu fyrstu deildinni sem hafði verið starfrækt í 104 ár. Alls hafa 49 lið tekið þátt í deildinni frá upphafi. Fyrst um sinn voru lið yfir hvert tímabil 22 en tímabilið 1995-1996 var liðum fækkað í 20.

Eftir aldamót var farið að tala um stóru 4 liðið (*Big four*): Manchester United, Liverpool, Chelsea og Arsenal. En eftir 2010 var farið að tala um *stóru sex* (*Big six*), þá voru Tottenham Hotspur og Manchester City komin hóp stærri liða. Manchester City vann titillinn tímabilið 2011–12 og varð fyrsta liðið utan hinna stóru fjögurra til að vinna deildina síðan Blackburn Rovers tímabilið 1994–95. 

Tímabilið 2003–04 var Arsenal taplaust og er það í eina skipti sem það hefur gerst. Liðið var kallað *Hinir ósigrandi* (e. *The invincibles*) fjögur lið hafa unnið Meistaradeild Evrópu: Liverpool (2005), Manchester United (2008) og Chelsea (2012), Manchester City (2023)

Sjö lið hafa unnið deildina hingað til: Manchester United (13), Arsenal (3), Manchester City (8), Chelsea FC (5) Blackburn Rovers (1), Liverpool FC (2) og Leicester City (1).

Með flest mörk á einu tímabili er Erling Haaland með en hann sló metið tímabilið 2022-2023. Áður var Mohamed Salah með 32 mörk og með 31 mark deildu metinu Alan Shearer, Cristiano Ronaldo, Luis Suárez. Thierry Henry hefur oftast verið markakóngur eða 4 sinnum.

Tímabilið 2019-2020 hóf deildin að nota VAR-myndbandsdómgæslu. Tímabilið 2022-2023 fjölgaði skiptingum úr 3 í 5 leikmenn á leik.

### Sigurvegarar ensku úrvalsdeildarinnar frá upphafi

## Lið tímabilið 2025-2026

## Tölfræði
### Markahæstu menn frá upphafi (yfir 100 mörk)
*Uppfært 22.2. 2026.* Feitletraðir leikmenn spila enn í PL.

### Stoðsendingar
Leikmenn sem enn eru spilandi **feitletraðir**. Uppfært 30.10. 2025.

### Leikmenn með meira en 500 leiki spilaða
*Uppfært 21.2. 2026.*

### Markmenn
*uppfært í jan. 2023*

### Mörk úr aukaspyrnum
*Uppfært í maí 2025.*

### Markahæstu Íslendingar í ensku úrvalsdeildinni
*Uppfært 16/4 2021.*

### Fjöldi stoðsendinga Íslendinga í Premier League
*Uppfært 20/5 2021.*

## Tengt efni
Enska úrvalsdeild kvenna er efsta deild kvennaknattspyrnunnar á Englandi.

## Heimildir
* 
* 
* „Premiership club-by-club guide“, *BBC Sport*, skoðað 7. maí 2007.
* „Premier League “, skoðað 7. maí 2007.

## Tilvísanir
Forever (GusGus plata)

***Forever*** er 6. breiðskífa íslensku hljómsveitarinnar GusGus. Platan var gefin út 23. febrúar árið 2007.

## Lagalisti
# „Degeneration“ – 4:13
# „You’ll Never Change“ – 4:54
# „Hold You“ – 7:25
# „Need in Me“ – 7:41
# „Lust“ – 5:04
# „If You Don't Jump (You're English)“ – 6:36
# „Forever“ – 4:04
# „Sweet Smoke“ – 4:09
# „Porn“ – 5:44
# „Demo 54“ – 7:07
# „Moss“ – 7:18
# „Mallflowers“ – 9:21
Jóhann Karl 1.

**Jóhann Karl 1.** (*Juan Alfonso Carlos Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias*) (f. 1938) var konungur Spánar frá 1975 til 2014. Hann er sonur Don Juan de Borbón, sem var sonur Alfonsar 13. Spánarkonungs, og móðir Jóhanns var Maria Mercedes af Bourbon-Orleans.

Jóhann Karl varð konungur 1975 er hann tók við af Francisco Franco sem lést það ár. Hann steig af stóli þann 19. júní 2014 og sonur hans, Filippus 6. tók við krúnunni.

Þann 15. mars árið 2020 svipti Filippus konungur föður sinn öllum ellilífeyri og afsalaði sér öllum arfi frá honum. Þetta var gert vegna uppljóstrana um að Jóhann Karl hefði tekið við um 90 milljónum evra frá Sádi-Arabíu í gegnum aflandsreikninga. Í ágúst 2020 fór Jóhann Karl í sjálfskipaða útlegð frá Spáni vegna hneykslisins. Hann settist að í Sameinuðu arabísku furstadæmunum en sneri heim til Spánar í maí árið 2022.

## Fjölskylda
Þann 14. maí 1962 giftist Jóhann Soffíu Grikklandsprinsessu en faðir hennar var konungur Grikklands. Þeim varð þriggja barna auðið og eiga samtals 8 barnabörn:

Börn þeirra eru:
* Helena, hertogaynjan af Lugo (Elena María Isabel Dominica de los Silos de Borbón y de Grecia) (f. 1963). Árið 1995 giftist hún Jaime de Marichalar, hertoga af Lugo. Þau eiga tvö börn: Felipe Juan Froilán (f. 1998) Victoria Federica (f. 2000).
* Kristín, hertogaynjan af Palma, Mallorca (Cristina Federica Victoria Antonia de la Santísima Trinidad de Borbón y de Grecia) (f. 1965). Árið 1997 giftist hún Iñaki Urdangarin, hertoga af Palma, Mallorca. Þau eiga fjögur börn: Juan Valentín (f. 1999), Pablo Nicolás (f. 2000), Miguel (f. 2002) og Irene (f. 2005)
* Felippus 6. Spánarkóngur (Felipe Juan Pablo Alfonso de Todos los Santos de Borbón y de Grecia) (f. 1968). Árið 2004 giftist hann Letiziu Ortiz. Þau eiga tvær dætur: Leonor (f. 2005) og Sofia (f. 2007). Þann 19. júní varð hann konungur Spánar.

## Tengill
* 

## Tilvísanir
Attention (GusGus plata)

***Attention*** er 5. breiðskífa íslensku hljómsveitarinnar GusGus. Platan var gefin út í september, 2002.

## Lagalisti
# „Unnecessary“ - 4:33
# „David“ - 4:31
# „Desire“ - 5:08
# „Attention“ - 5:07
# „Dance You Down“ - 6:05
# „I.I.E.“ - 5:28
# „Call of the Wild“ - 8:20
# „Detention“ - 2:33
# „Your Moves are Mine“ - 5:45
# „Don't Hide What You Feel“ - 7:54
This Is Normal (GusGus plata)

***This Is Normal*** er þriðja breiðskífa íslensku hljómsveitarinnar GusGus. Platan var gefin út 27. apríl árið 1999.

## Lagalisti
# "Ladyshave" - 3:57
# "Teenage Sensation" - 4:14
# "Starlovers" - 4:43
# "Superhuman" - 6:20
# "Very Important People" - 5:51
# "Bambi" - 3:47
# "Snoozer" - 4:01
# "Blue Mug" - 4:11
# "Acid Milk" - 6:43
# "Love Vs. Hate" - 4:33
# "Dominique" - 5:15
Jafnaðarstefna á Íslandi

**Jafnaðarstefna á Íslandi** er stjórnmálastefna sem hefur verið til staðar á Íslandi frá upphafi 20. aldar. Hún hefur tekið ýmsum breytingum í gegnum tíðina en hefur ætíð einkennst af baráttu fyrir jafnrétti, félagslegu réttlæti og bættum kjörum verkafólks. Jafnaðarstefnan á Íslandi hefur verið mótuð af bæði innlendum og erlendum áhrifum og hafa ýmsir stjórnmálamenn, rithöfundar og fræðimenn sett mark sitt á þróun hennar. Í dag þegar talað er um jafnaðarstefnu á Íslandi er nær alltaf átt við frjálslynda lýðræðisjafnaðarstefnu.

## Saga
Þorsteinn Erlingsson skáld er talinn vera einn af fyrstu yfirlýstu jafnaðarmönnunum á Íslandi. Hann lést árið 1914 og Jón Trausti rithöfundur spáði því að jafnaðarstefnan myndi sennilega fara í gröfina með honum. Sú spá reyndist röng, þar sem stefnan átti eftir að dafna og vaxa á Íslandi.

Ólafur Friðriksson, sem hafði kynnst jafnaðarhugmyndum í Kaupmannahöfn, kynnti þær á Íslandi eftir að hann snéri heim. Hann var lengi ritstjóri Alþýðublaðsins og í forystu hinna róttækari manna Alþýðuflokksins. Hann skrifaði greinina „Jafnaðarstefnan“ sem birtist í tímaritinu *Eimreiðinni* árið 1926.

Rithöfundarnir Þórbergur Þórðarson og Halldór Kiljan Laxness áttu stóran þátt í að kynna jafnaðarstefnuna fyrir almenningi með bókum sínum. Þórbergur skrifaði *Bréf til Láru* (1924) og Laxness *Alþýðubókina* (1929), sem hann færði sérstaklega jafnaðarmönnum á Íslandi að gjöf. Bæði verkin höfðu mikil áhrif og snéru fleiri einstaklingum til jafnaðarstefnu en nokkrir stjórnmálamenn eða blaðamenn á þeim tíma.

Eftir klofning Alþýðuflokksins árið 1930 tóku kommúnistar að sér að kynna hugsjónir sínar með fræðilegum hætti af meiri krafti en lýðræðisjafnaðarmenn. Eftir það tók smám saman að skapast sú venja að nota orðið „jafnaðarstefna“ um lýðræðisjafnaðarstefnu en „félagshyggja“ um sósíalisma í víðtækara samhengi.

Gylfi Þ. Gíslason var einn ötulasti fræðimaður lýðræðisjafnaðarstefnunnar á Íslandi. Hann skrifaði m.a. bækurnar *Jafnaðarstefnan* (1949 og í endurskoðaðri útgáfu 1977), þar sem hann setti fram sjónarmið jafnaðarmanna. Á móti kom að Brynjólfur Bjarnason skrifaði mikið um sameignarstefnu í anda hugmynda Marx og Leníns.

Þegar talað er um jafnaðarstefnu á Íslandi í byrjun 21. aldar er nær alltaf átt við frjálslynda lýðræðisjafnaðarstefnu, sem hefur fyrir löngu sagt skilið við kenningar Marx. Íslenskir jafnaðarmenn horfa sérstaklega til hugmynda bandaríska heimspekingsins John Rawls. Í bók sinni *[[A Theory of Justice]]* (1971) setti hann fram hugmyndir um réttláta skipan mála, þar sem reynt væri að búa svo í haginn fyrir lítilmagnann sem auðið væri án þess að skerða frelsi annarra.