Rapp

**Rapp** er tónlistarstefna sem á rætur að rekja til Bandaríkjanna seint á 8. og snemma á 9. áratug 20. aldar. Einkennist af taktföstum ryþma, skratsi og rímuðum texta. Rappið hefur gegnt mikilvægu hlutverki í því að tjá félagsleg og pólitísk málefni, þar á meðal kynþáttahatur, fátækt og pólitíska kúgun. Þegar leið á 21. öldina hafði rappið náð alþjóðlegri útbreiðslu og haft mótandi áhrif á tónlist, tísku og menningu um allan heim.

## Saga rappsins
### Upptök og útbreiðsla
Rappið á upptök sín í Bandaríkjunum og varð til meðal fátækra blökkumanna og var ákveðin þróun út frá sagnahefð þeirra líkt og þekktist hjá þrælum. Áður en rapp kom á yfirborðið í Ameríku þá voru tónlistarmenn í Vestur-Afríku og Karíbahafinu að segja sögur með rímum, með einungis trommuslætti undir. 

Árið 1979 kom út fyrsta rapplagið sem náði alþjóðlegum vinsældum, „*Rapper's Delight*“ með Sugarhill Gang. Lagið náði 4. sæti á R&B-listanum og seldist í tveimur milljónum eintaka. Rapp og hipphopp þróuðust svo enn frekar í hverfum New York-borgar eða í Bronx og Harlem þar sem hipphoppmenningin blómstraði með breikdansi og veggjakroti.

DJ Kool Herc fæddist árið 1954 í Kingston, Jamaíku, og flutti til Bronx árið 1967. Hann var fyrsti plötusnúðurinn sem hljóðblandaði plötur, tvær plötur með sama lagi og þróa svokölluð „*break beats*“ sem varð undirstaða rapptónlistar. Afrika Bambaataa fylgdi fordæmi Herc en sótti einnig innblástur frá raftónlist, meðal annars frá Kraftwerk. Með tilkomu ódýrra rafhljóðfæra og hljóðgervla þróaðist áhrif raftónlistar áfram.

Nöfn eins og Gil Scott-Heron, The Last Poets, Cab Calloway og Grandmaster Flash lögðu grunninn að fyrstu kynslóð rappara. Lagið „*The Message*“ með *[[Grandmaster Flash and the Furious Five’s]]* frá 1982 lýsti fátækt og harðri lífsbaráttu með nýrri textasmíði. Þar með hófst nýr kafli í rappsögunni með hljómsveitum á borð við Run-DMC og Public Enemy.

Árið 1984 náði rapp svo endanlega að festa sig í sessi með samstarfi Run-DMC og Aerosmith í laginu „Walk This Way“. Sama ár gáfu Beastie Boys út „License to Ill“, sem varð fyrsta rappplatan til að ná toppsæti á vinsældalistanum í Bandaríkjunum. Rappsena myndaðist líka í Los Angeles. Þar tókust á klíkur mjög hart á, meðal annars með skotbardögum. Tupac Shakur, einn þekktasti meðlimur svokallaðrar Hollywood-klíku, var myrtur af LA-klíkunni þann 13. september 1996.

Seinna á níunda áratugnum og fram á þann tíunda komu nöfn á borð við De La Soul, N.W.A., Dr. Dre, Ice Cube, Snoop Dogg, Eminem, Jay-Z, Lauryn Hill, Missy Elliott og DMX fram á sjónarsviðið.

### Þróun á 20. öld
Upp úr 1990 tók við svokallað „*new-school-style*“ af svokölluðu „*old-school-style*“ rappi, sem var flóknara og háværara. The Notorious B.I.G., Tupac Shakur, Snoop Dogg og Eminem voru meðal þeirra vinsælustu í bransanum. Tupac Shakur, þekktur fyrir djúpstæða og pólitíska söngtexta, var kosinn besti rappari allra tíma af ''Vibe Magazine'' árið 2004. 

#### Vesturströndin og Austurströndin
Deilur milli Tupac á Vesturströndinni og Biggie á Austurströndinni spruttu upp og áttu þátt í morðum beggja. Plötufyrirtæki tóku þátt í stríðinu sem magnaði upp deiluna á milli þeirra.

#### Bófarapp
Í lok 8. áratugarins varð bófarapp (e. gangsta rapp) vinsælt með Ice-T, Schoolly D og N.W.A.. Textarnir fjölluðu um glæpi, eiturlyf og kynlíf. Seinna þróaðist rappið í átt að efnishyggju með lögum um gull, bíla og lúxus. 50 Cent varð frægur fyrir lögin „*Candy Shop*“, „*Disco Inferno*“, and „*How we Do*“. Hann stofnaði einnig ''G-Unit Records''.

#### Kristið rapp og kvenkynsrapparar
Þrátt fyrir efnishyggjuna spratt upp kristið rapp með trúarlegt viðhorf og trúartónlist. Hópar eins og Gospel Gangstaz, Dynamic Twins, og Souljahz voru í fararbroddi. Kvenkynsrappar líkt og Missy Elliott og Lil Kim brutu í blað og náðu miklum vinsældum.

### 21. öld (í dag)
Í dag er rapp einn stærsti geiri í tónlistarbransanum með óteljandi fjölda undirflokka og flytjenda. Rappið hefur dreift sér um allan heim og hefur áhrif á nær allar tónlistarstefnur þar á meðal takt og trega og popptónlist.

## Rapp á Íslandi

Meðal íslenskra rappara eru Erpur Eyvindarson, Emmsjé Gauti og sveitirnar XXX Rottweilerhundar og Subterranean. 

## Tenglar
* Yfirlit yfir rapp á Allmusic
* Britannica - Rap

## Tilvísanir