open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Súmyfylki

**Súmyfylki** (úkraínska: Сумська о́бласть, *Sums'ka oblast*) er fylki í Úkraínu um 350 km vestan við Kænugarði. Höfuðstaður fylkisins er borgin Súmy. Stærð þess er um 23.800 ferkílómetrar og eru íbúar rúm milljón (2021).

## Landafræði
Fylkið er staðsett í norðausturhluta Úkraínu. Það á landamæri í norðri og austri að Brjanskfylki, Kurskfylki og Belgorodfylki héruðum Rússlands, Poltavafylki og Kharkívfylki suðri Tsjerníhívfylki í vestri.

Árnar í fylkinu eru aðallega þverár Dnjepr. Meðal þeirra - Desna, Sejm, Sula, Psel, Vorskla.

## Tengt efni

## Tilvísanir
Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Jórdaníu í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið mun í fyrsta sinn keppa í úrslitakeppni HM árið 2026.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Jórdanía úrslitagrunnur
Kirgiska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Kirgisk­a karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Kirgistan í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur aldrei komist í úrslit heimsmeistaramóts.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Kirgistan úrslitagrunnur
Staðarhólsbók rímna

**Staðarhólsbók rímna** (AM 604 4to) er íslenskt skinnhandrit frá fyrri helmingi 16. aldar. Handritið varðveitir mikilvægasta safn íslenskra rímna frá miðöldum (ásamt Kollsbók) en handritið komst í eigu Árna Magnússonar árið 1707 frá Pétri Bjarnasyni bónda á Staðarhóli í Saurbæ.
Austur-Prússland

**Austur-Prússland** (þýska *Ostpreussen*, pólska *Prusy wschodnie,* litáíska *Rytų Prūsija*) var hérað í Prússlandi frá 1773 til 1829 og aftur frá 1878 (þar sem konungsríkið sjálft var hluti af þýska keisaradæminu frá 1871); eftir fyrri heimsstyrjöldina varð það hluti af Fríkinu Prússlandi í Weimar lýðveldinu þar til 1945. Höfuðborgin var Königsberg (nú Kaliningrad). Austur-Prússland var aðalhluti Prússlands meðfram suðausturströnd Eystrasaltsins.

## Heimildir
Eritreska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Eritreska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Eritreu í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur hvorki komist í úrslitakeppni HM né Afríkukeppnina.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Eritrea úrslitagrunnur
Máritanska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Máritanska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Máritaníu í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur aldrei komist í úrslitakeppni HM en þrisvar leikið í úrslitum Afríkukeppninnar, síðast árið 2024.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Máritanía úrslitagrunnur
Indónesíska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Indónesíska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Indónesíu í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið var fyrsti fulltrúi Asíu á Heimsmeistaramóti, í Frakklandi 1938, þá undir heitinu *Hollensku Vestur-Indíur*.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Indónesía úrslitagrunnur
Hondúrska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Hondúrska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Hondúras í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur í þrígang komist í úrslitakeppni HM:  árin 1982, 2010 og 2014.

Árið 1969 mögnuðust upp átök eftir leik Hondúras og El Salvador og út braust stríð, Fótboltastríðið.
Norðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Norðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Norður-Kóreu í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur tvívegis komist í úrslit heimsmeistaramóts: í Englandi 1966 og Suður-Afríku 2010.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Norður-Kórea úrslitagrunnur
Kauppi & Kauppi

**Kauppi & Kauppi** er sænskt hönnunartvíeyki sem samanstendur af Johann Kauppi og eiginkonu hans Nina Kauppi. Þau eru þekktust fyrir Ohm Pendant sem framleitt er af Ifö Electric.
Tadsíska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Tads­ísk­a karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Tadsíkistan í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur aldrei komist í úrslitakeppni heimsmeistaramóts.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Tadsíkistan úrslitagrunnur
École polytechnique

**École polytechnique** (*polytechnique*, *l'X*) er ein virtasta háskólanám Frakklands (*grande école*).

Það er frönsk stofnun um æðri menntun og rannsóknir í Palaiseau, suður af París.

Skólinn var stofnaður árið 1794 af stærðfræðingnum Gaspard Monge.

## Frægir útskriftarnemar
* Henri Becquerel, franskur eðlisfræðingur, nóbelsverðlaunahafi og einn þeirra sem uppgötvaði geislavirkni
* Élisabeth Borne, frönsk stjórnmálakona og verkfræðingur sem er núverandi forsætisráðherra Frakklands
* Valéry Giscard d'Estaing, franskur stjórnmálamaður. Hann var forseti Frakklands á árunum 1974 til 1981
* Albert Lebrun, franskur stjórnmálamaður og forseti Frakklands frá 1932 til 1940
* Charles Joseph Minard, franskur verkfræðingur og brautryðjandi á sviði hönnunar skýringarmynda.
* Jacques Rueff, franskur hagfræðingur og ráðgjafi de Gaulles, hershöfðingja og Frakklandsforseta
* Marie François Sadi Carnot, franskur stjórnmálamaður og forseti Frakklands frá 3. desember 1887 þar til hann var myrtur árið 1894

## Tenglar

* Heimasíða skólans
École nationale des ponts et chaussées

**École nationale des ponts et chaussées** (*École des Ponts ParisTech*, *École des Ponts et Chaussées*) er franskur verkfræðiskóli.

Hann var búinn til árið 1747 af Daniel-Charles Trudaine undir nafninu „ *École royale des ponts et chaussées*“ til að þjálfa líkamsverkfræðinga fyrir brýr og vegi, það er ein elsta og virtasta franska *grandes écoles*. Það er þekktast fyrir verkfræðimenntun sína, en nemendur hennar og alumni eru kallaðir „*Ingénieur des Ponts et Chaussées*“.

Það er venjulega nefnt „*Ponts et Chaussées*“, „*les Ponts*“ eða *École des Ponts ParisTech* samheiti sem voru samþykkt í júlí 2008.

## Frægir útskriftarnemar
* Henri Becquerel, franskur eðlisfræðingur, nóbelsverðlaunahafi og einn þeirra sem uppgötvaði geislavirkni
* Élisabeth Borne, frönsk stjórnmálakona og verkfræðingur sem er núverandi forsætisráðherra Frakklands
* Marie François Sadi Carnot, franskur stjórnmálamaður og forseti Frakklands frá 3. desember 1887 þar til hann var myrtur árið 1894

## Tenglar

* Heimasíða skólans
Collège de France

**Collège de France** áður þekkt sem *Collège Royal* eða sem *Collège impérial* stofnað árið 1530 af Frans 1. Frakkakonungur, er æðri menntun og rannsóknastofnun (*grand établissement*) í Frakklandi. Það er staðsett í París nálægt La Sorbonne.

Rannsóknir og kennsla eru nátengd við Collège de France, en metnaður hans er að kenna „þekkingu sem er að byggjast upp á öllum sviðum bókmennta, vísinda og lista“. Það býður upp á námskeið á háu stigi sem eru ókeypis, án gráðu og opin öllum án skilyrða eða skráningar. Þetta gefur því sérstakan sess í franska vitsmunalegu landslaginu.

## Frægir útskriftarnemar
* Michel Foucault, franskur heimspekingur og kenningasmiður um hugmyndasögu og félagsfræði

## Tenglar

* Heimasíða skólans
Houston Dynamo

**Houston Dynamo Football Club** er bandarískt knattspyrnufélag með aðsetur í Houston og spilar í Major League Soccer (MLS).

Íslendingurinn Þorleifur Úlfarsson spilaði með félaginu 2022-2024.
École nationale supérieure des mines de Paris

**École nationale supérieure des mines de Paris** eða **École des mines de Paris**, þekktur sem **Mines ParisTech**, franskur *grande école* og skapandi háskóli PSL Research University. Skólinn var stofnaður árið 1783 að skipun Loðvík 16. konungs

Mines ParisTech er þekkt fyrir framúrskarandi árangur rannsóknasetra sinna og gæði alþjóðlegs samstarfs við aðra virta háskóla um allan heim.

Hann er meðlimur í ParisTech Association.

## Frægir útskriftarnemar
* Albert Lebrun, franskur stjórnmálamaður og forseti Frakklands frá 1932 til 1940
* Alain Poher, franskur stjórnmálamaður sem gegndi tvisvar forsetaembætti Frakklands til bráðabirgða
* Robert Schuman, franskur stjórnmálamaður

## Tenglar

* Heimasíða skólans
Angólska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Angólska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Angóla í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur einu sinni komist í úrslitakeppni HM, í Suður-Afríku 2006.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Angóla úrslitagrunnur
Herfugl

**Herfugl** (fræðiheiti: *Upupa epops*) er bleikbrúnn fugl sem finnst víðsvegar um Evrópu, Asíu og Afríku.

Herfugl er flækingur á Íslandi.

## Tenglar
Berlínarhliðið

**Berlínarhliðið** (þýska: *Berliner Tor*) var sögulegt hlið í Potsdam. Það var byggt við Berlinerstraße (nú Türkstraße) árið 1752 að skipun Friðriks 2. Prússakonungs. Jan Bouman hannaði hliðið en á þaki þess voru fjórar styttur eftir Johann Gottlieb Heymüller. Stytturnar voru af tveimur hermönnum og rómversku gyðjunum Mínerva og Bellóna. Báðumegin við hliðið voru vakthús fyrir verði og skatteftirlitsmann.

Hliðið var fært um nokkra metra árið 1901 til þess að koma til móts við aukna umferð. Hliðið stórskemmdist í lok seinni heimsstyrjaldarinnar. Eftir stríðið var bogi hliðsins enn heill, en árið 1951 var hann rifinn þar sem borgarstórn Potsdam taldi hann vera umferðarhindrun. Eina sem eftir er af upprunalega hliðinu er hluti af hægri hliðarvæng þess og stytturnar sem voru á þaki þess, sem nú eru í geymslu Stiftung Preußische Schlösser und Gärten Berlin-Brandenburg (Stofnun prússneskra halla og garða Berlín-Brandenborg).

## Heimildir
Natto

**Natto** eða **Nattō** (納豆) er hefðbundinn japanskur matur sem gerður er úr gerjuðum heilum sojabaunum. Við gerjunina er notaður gerilinn Bacillus subtilis var. natto. Natto er oft borðað sem morgunverður og þá borðað með hrísgrjónum. Með því er haft karashi sinnep, sojasósa og stundum japanskur vorlaukur (Allium fistulosum). Natto er vinsælast í austurhéruðum Japans svo sem Kantō, Tōhoku, and Hokkaido. Fólk þarf að venjast natto bæði lykt og bragði og að það er bæði slímugt og klístrað. Samkvæmt könnun frá 2009 þykir 70% Japana natto bragðgott og þeir sem ekki kunna að meta bragðið borða það samt vegna siðvenju.

Natto hefur í Japan frá fornu fari verið talið heilsubætandi. Í Bunroku stríðinu árið 1592  gaf stríðsherrann  Kiyomasa Katō hersveitum sínum natto og sagt er að þær hafi miklu síður en aðrar hersveitir þjást af smitsjúkdómum og meltingarkvillum. Fyrstu rituðu heimildir um lækningamátt natto eru í kínversku riti frá árinu 1695 eftir  Hitomi Hitsudai  en þar er sagt að natto sé róandi og virki gegn magakvillum, örvi matarlyst og hafi hreinsandi/afeitrandi áhrif. Einnig virki natto gegn kóleru, taugaveiki og blóðkreppusótt.

Í natto er ensímið nattokinase og er það stór þáttur í lækningavirkni nattos. Það er afar mikið magn af vítamíninu K2 í natto en það örvar beinmyndun og upptöku kalks. Natto er talið hafa virkni sem minnki líkur á blóðtappa, háum blóðþrýstingi, beinþynningu og magaæxlum. Ensímið nattokinase getur eytt amyloid útfellingum sem tengjast sjúkdómum eins og Alzheimer, príonsjúkdómum (TSE) og amyloidosis. 

## Heimildir
* Greinin Nattō  á en.wikipedia.org
* Greinin Nattō  á de.wikipedia.org

## Tilvísanir
Krementsjúk

**Krementsjúk** (úkraínska: Кременчу́к) er iðnaðarborg í mið-Úkraínu og er höfuðstaður samnefnds svæðis innan Poltava Oblast. Hún er við fljótið Dnjepr. Íbúar voru um 218.000 árið 2021. Krementsjúk var stofnuð sem virki árið 1571. 

Í borginni eru trukka- og lestarvagnaverksmiðjur, olíuhreinsunarstöð og vatnsorkuver. Þar hafa verið verksmiðjur sem varða bíla og lestir frá 1869.

Í innrás Rússa í Úkraínu 2022 gerðu Rússar árásir meðal annars á olíuhreinsistöð og verslunarmiðstöð.
Sjevjerodonetsk

**Sjevjerodonetsk** (úkraínska: Сєвєродоне́цьк) er borg í Lúhanska Oblast í austur-Úkraínu. Hún er við norðausturbakka Donetsfljót gegnt borginni Lysytsjansk. Íbúar voru um 101.000 árið 2021. Í borginni eru nokkrar efnaverksmiðjur.

Árið 2014 varð Sjevjerodonetsk höfuðstaður Luhansk oblast þegar borgin Lúhansk féll undir aðskilnaðarsinna. Í innrás Rússa í Úkraínu 2022 féll borgin í lok júní í hendur Rússa eftir linnulausar loftárásir. Um 80% húsnæðis hafði verið eyðilagt og grunnkerfi vatns og rafmagns voru í rústum. 

## Tilvísanir
Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Súrínam í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Súrínam hefur aldrei komist í úrslitakeppni heimsmeistaramóts. Þótt það tilheyri landfræðilega Suður-Ameríku, er landið aðili að CONCACAF, knattspyrnusambands Norður- og Mið-Ameríkuríkja.
Búrúndíska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Búrúndíska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Búrúndí í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur aldrei komist í úrslitakeppni HM en var meðal þátttökuliða í Afríkukeppninni 2019.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Búrúndí úrslitagrunnur
Lysytsjansk

**Lysytsjansk** (úkraínska: Лисича́нськ) er borg í Sjeverodonetsk-sýslu í Lúhansk oblast í austur-Úkraínu. Íbúar voru um 95.000 árið 2021. Borgin er við Donetsfljót um 115 km frá borginni Lúhansk. Gegnt Lysytsjansk, hinum megin við fljótið, er borgin Sjeverodonetsk.

Eftir að Rússar náðu Sjeverodonetsk í lok júní 2022 var íbúum Lysytsjansk gert að flýja. Rússar náðu borginni á sitt vald 3. júlí.
Býsvelgur

**Býsvelgur** (fræðiheiti: *Merops apiaster*) er marglitaður fugl ættaður víðsvegar úr Suður-Evrópu, Norður-Afríku og Vestur-Asíu.

## Tenglar
Olíufugl

**Olíufugl** (fræðiheiti: *Steatornis caripensis*) er dökkbrúnn fugl ættaður víðsvegar á svæði nyrst í Suður-Ameríku.

## Tenglar
Benínska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Benínska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Benín í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur aldrei komist í úrslitakeppni HM en fjórum sinnum keppt í Afríkukeppninni og lengst komist í fjórðungsúrslit.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Benín úrslitagrunnur
Síerraleónska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Síerra­leónska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Síerra Leóne í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur aldrei komist í úrslitakeppni HM en í þrígang keppt í Afríkukeppninni.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Síerra Leóne úrslitagrunnur
Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft

**Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft e. V. (DLRG)** er þýskt félag sem starfar í almannaþágu. Það er skipulagt sem stofnun sem vinnur við vatnsbjörgun, sundkennslu, slysavörn og neyðaraðstoð. Hún starfar í grundvallaratriðum í sjálfboðavinnu með sjálfboðaliðum. Með 547.189 meðlimi og 1.933 staðbundnum undirdeildum (staða 2021) út um allt Þýskaland er DLRG stærsta sjálfboðaliða björgunarsamtak í heiminum.

Sambandsskrifstofan hefur aðsetur í Bad Nenndorf í Neðra-Saxlandi.

Meginmarkmið DLRG er að bjarga fólki frá drukknun með því að kenna sem flestum að synda á unga aldri og fræða þá um örugga hegðun í og ​​við vatnið. 

Björgunarfólk frá DLRG standa vörð um strendur Norðursjós og Eystrasalts, baðaðstöðu í vötnum og ám, sundlaugar og viðburði sem eru tengt vatni. DLRG er einnig virkt við hamfaraeftirlit í þýsku sambandsríkjunum og, eftir löggjöf sambandríkisins, í neyðaraðstoð.

## Tenglar

* Heimasíða DLRG (þýska)
* DLRG (DLRGTube) inn á YouTube

## Heimildir

* 

## Tilvísanir
Máritíska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Márit­íska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Máritíus í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur aldrei komist í úrslitakeppni HM en tók þátt í Afríkukeppninni árið 1974.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Máritíus úrslitagrunnur
Bokki sat í brunni

**Bokki sat í brunni** er íslensk þula sem var fjarska algeng um allt land fyrr á öldum. Hún var jafnan rauluð eða mælt af munni fram fyrir börn. Þulan er til í fjölmörgum útgáfum, þar á meðal í handriti Jóns Sigurðssonar forseta (DFS 67, bl. 197r).

Íslenski poppsöngvarinn Björgvin Halldórsson söng þuluna undir lagi Arnars Sigurbjörnssonar á plötunni *Einu sinni var- Vísur úr vísnabókinni* frá árinu 1976.

## Heimildir
Yair Lapid

**Yair Lapid** (f. 5. nóvember 1963) er ísraelskur stjórnmálamaður og fyrrverandi blaðamaður sem var forsætisráðherra Ísraels frá 1. júlí til 29. desember 2022. Hann var áður varaforsætisráðherra og utanríkisráðherra frá 2021 til 2022. Lapid er formaður miðjuflokksins Yesh Atid og var áður leiðtogi stjórnarandstöðunnar frá 2020 til 2021 og fjármálaráðherra frá 2013 til 2014.

Áður en Lapid hóf þátttöku í stjórnmálum árið 2012 var hann rithöfundur, sjónvarpskynnir og fréttamaður. Yesh Atid, sem Lapid stofnaði, varð næststærsti flokkur á Knesset-þinginu með 19 þingsæti í fyrstu kosningum sínum árið 2013. Með þessum niðurstöðum varð Lapid einn helsti leiðtogi miðjumanna í ísraelskum stjórnmálum.

Frá 2013 til 2014 var Lapid fjármálaráðherra í ríkisstjórn Benjamins Netanyahu eftir að Yesh Atid gekk í samsteypustjórn ásamt Likud-flokknum. Árið 2013 var Lapid í fyrsta sæti á lista *[[The Jerusalem Post]]* yfir áhrifamestu Gyðinga í heimi. Sama ár hlaut hann einnig viðurkenningu sem einn helsti hugsuður í utanríkisstefnu á heimsvísu og komst á lista *[[Time]]* yfir 100 áhrifamestu einstaklinga í heimi. Hann situr í utanríkis- og varnarmálanefnd Knesset-þingsins og undirnefnd upplýsinga- og öryggismála. 

Þann 17. maí 2020 varð Lapid leiðtogi stjórnarandstöðunnar eftir að 35. ríkisstjórn Ísraels hóf störf. Þann 5. maí 2021 hóf hann viðræður við aðra flokka til að reyna að stofna samsteypustjórn. Þann 2. júní tilkynnti Lapid Reuven Rivlin forseta að hann hefði komist að samkomulagi um stjórnarmyndun ásamt Naftali Bennett, sem myndi taka við forsætisráðherraembættinu af Netanyahu. Nýja ríkisstjórnin tók embættiseið þann 13. júní 2021.

Lapid varð forsætisráðherra Ísraels þann 1. júlí 2022 eftir að Bennett tilkynnti að hann hygðist leysa upp þing og stíga til hliðar úr forsætisráðherraembættinu. Lapid gegndi embætti forsætisráðherra fram að nýjum kosningum í nóvember 2022.

## Tilvísanir
Jósef 1. Portúgalskonungur

**D. José I** ( f. 1714 d. 1777), kallaður **O Reformador** fyrir breytingar á valdatíma sínum, var konungur Portúgals og Algarve frá 1750 til dauðadags. Hann var þriðja barn Jóhanns V konungs og konu hans Maríu Önnu Austurríkisdrottningar.
Þjóðsöngur Suður-Afríku

**Þjóðsöngur [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]]** var tekinn upp árið 1997. Það er blanda af „Nkosi Sikelel' iAfrika“ (*Drottinn Blessi Afríku*), vinsælum kristnum sálmi, og „Die Stem van Suid Afrika“ (*Kall Suður-Afríku*), þjóðsöng Suður-Afríku á tímum aðskilnaðarstefnunnar.

## Textar

## Sjá einnig
* Þjóðsöngur Orange Free State
* Þjóðsöngur Transvaal
Benedikt Gíslason frá Hofteigi

**Benedikt Gíslason** (21. desember 1894 – 1. október 1989) var íslenskur fræðimaður, bóndi, rithöfundur og skáld. Hann bjó lengst af í Hofteigi á Jökuldal (1928 – 1944) og kenndi sig við þann stað. Hann var í Búnaðarskólanum á Eiðum 1911–1913 og lauk þaðan búfræðiprófi. Síðar skrifaði hann sögu Eiðaskóla. Hann var í fyrsta árgangi Samvinnuskólans veturinn 1918-1919, og útskrifaðist þaðan.  Á unglingsárum kynntist hann ættfræðirannsóknum séra Einars Jónssonar en sem fullorðinn maður gaf hann út verk hans Ættir Austfirðinga ásamt fleirum.

Benedikt var bóndi til fimmtugs, og síðar starfaði hann alllengi hjá Framleiðsluráði landbúnaðarins. Hann var afkastamikill rithöfundur seinni hluta ævi sinnar. Hann gaf út ljóðabók 1947, og lítið vísnasafn kom út 1981, en aðrar bækur hans eru af sagnfræðilegum toga. 

Hinn 19. nóv. 1921 giftist Benedikt Geirþrúði Bjarnadóttur (30. október 1921 – 8. febrúar 1978). Þau bjuggu fyrst á Egilsstöðum í Vopnafirði þar sem þau áttu fjögur börn, en síðan í Hofteigi þar sem sjö börn bættust við. Þau brugðu búi 1944 og fluttu til Reykjavíkur. Benedikt keypti jörðina Helgavatn í Borgarfirði og síðar jörðina Litladal í Lýtingsstaðahreppi í Skagafirði, en þessar tilraunir til að hefja búskap aftur stóðu stutt.  

Fornbókmenntir og saga þjóðarinnar voru Benedikt hjartfólgin viðfangsefni. Hann vildi ekki rengja ritaðar heimildir, heldur leita skýringa á textum þeirra og komast að niðurstöðu um hvernig bæri að túlka þá texta. Hann var kunnugur á söguslóðum Hrafnkelssögu og hélt því fram gagnstætt ríkjandi söguskoðun, að rétt væri þar farið með frásagnir af byggð í Hrafnkelsdal. Nýjasta tækni við könnun á landi hefur nú sannað, að þar hafði Benedikt rétt fyrir sér.

## Útgefnar bækur

* *Við vötnin ströng*, kvæði 1947
* *Smiður Andrésson og þættir*, 1949
* *Íslenzki bóndinn*, 1950
* *Páll Ólafsson, ævisaga* 1956
* *Þjóð í hrapi, bæklingur* 1957
* *Eiðasaga*, 1958
* *Fólk og saga*, 1958
* *Saga Kaupfélags Héraðsbúa*, 1959
* *Íslenda*, 1963 (2. útgáfa 1974)
* *Ljósið í norðri* og *Dimmagil*, bæklingur, 1968
* *Í sögutúni* (um útgáfu sá Árni Benediktsson frá Hofteigi), 1979
* *Kvöldvísur*, 1981
* *Ævisaga Jónasar Kristjánssonar* (um útgáfu sá Anna Ólafsdóttir Björnsson) 1987
* Benedikt sá um útgáfu á *Ættum Austfirðinga* eftir handriti Séra Einars Jónssonar frá Hofi (með öðrum) 1953–1959 

## Heimildir
- Íslenskir samtímamenn.

- Gunnar Valdimarsson, 1985. Aldursforseti íslenzkra skálda og fræðimanna : Dagskrá flutt í Ríkisútvarpið á níræðisafmæli Benedikts Gíslasonar frá Hofteigi 21. des. síðastliðinn. *Heimilispósturinn*, 21. árgangur, 8-9. bls. 111-117.

## Tenglar
*Adda Bára Sigfúsdóttir. Benedikt Gíslason frá Hofteigi - Minning. *Morgunblaðið*, 1989. 
*Flosi Sigurbjörnsson. Geirþrúður Bjarnadóttir -  Minning . *Tíminn*, 1978. 
*Formáli Benedikts um séra Einar Jónsson sem samdi Ættir Austfirðinga 1953.
**Samvinnan* skrifar um Benedikt og son hans Árna í Samvinnuskólanum, 1949.
*Lausavísur eftir Benedikt í Vísnasafni Skagfirðinga
Slovjansk

**Slovjansk** (úkraínska: Слов'янськ) er borg í Donetsk í austur-Úkraínu. Íbúar eru um 107.000 (2021).

Upphaf borgarinnar má rekja til að byggt var þar virki af Alexei rússakeisara um miðja 17. öld. Saltframleiðsla var mikilvægur iðnaður í Slovjansk á fyrstu öld borgarinnar. Í nútíma er vélaframleiðsla mikilvæg.

Slovjansk var hertekin af aðskilnaðarsinnum styrktum af Rússlandi í apríl 2014 en Úkraínuher náði borginni á sitt vald í júlí sama ár. Í innrás Rússlands í Úkraínu 2022 sóttu Rússar að borginni í því miði að ná yfirráðum yfir öllu Donetsk-héraði.
Faðir minn er róinn

**Faðir minn er róinn** er gömul íslensk þula sem hefur verið einhvers konar *ljóðaleikur* fyrir börn fyrr á öldum. Um ljóðaleiki er átt við þegar fóstra tekur barn á kné sér og rær með það í takt við hreyfingu barnsins. Yfirleitt fylgdi ljóðasöngur með í kjölfarið. Þessi þula var send Fornfræðafélaginu í Kaupmannahöfn árið 1853. Til er önnur uppskrift af þulunni með rithönd Lárusar Helgasonar, sonar Helga Sigurðssonar á Melum (Lbs. 3387 8vo).

## Heimildir


## Tenglar

* https://www.ismus.is/erindi/3173
Árni Gunnarsson

**Árni Gunnarsson** (f. á Ísafirði 14. apríl 1940- d. 1. júlí 2022) var alþingismaður fyrir Alþýðuflokkinn og fyrrum fréttastjóri Ríkisútvarpsins. Hann sat á þing frá 1978-1991 með hléum.  Einng sat hann eitt tímabil í borgarstjórn Reykjavíkur, 1970-1974.

Árni var blaða- og fréttamaður fyrir þingmennsku. Hann var m.a. fréttaritstjóri Alþýðublaðsins og Vísis. Hann lýsti Heimaeyjargosinu 1973 fyrir landsmönnum í Rikisútvarpinu og skrifaði í kjölfarið bókina *Eldgos í Eyjum*.

## Tengill
*Síða á Alþingi.is

## Tilvísanir
Þengilhöfði (fugl)

**Þengilhöfði** (fræðiheiti: *Aegypius tracheliotus*) er brúnn hrægammur sem finnst víðsvegar í Afríku og Miðausturlöndum.

## Tenglar
Bárður minn á jökli

**Bárður minn á jökli** er íslensk þula eða forneskjubæn. Hún var einnig kölluð „þófaraþula" fyrir þær sakir, að menn töldu að þófið gengi betur ef þeir (þ.e. þófararnir) færu með þuluna við vinnu sína. Þulan er varðveitt t.d. í handriti Jóns Norðmanns (1820-1877) í Barði í Fljótum. (Lbs. 539 4to,). Um þuluna segir Jón Norðmann sjálfur: „Þessa bæn nudda þófarar stundum fyrir munni sér, þegar þeir eru að þæfa. Ekki hefi eg heyrt hana alla fyrr en 1862". 

Þá er þulan stundum talin hafa verið bæn til Bárðar Snæfellsáss, sbr. þjóðsöguna um Þæfusteininn á Snæfellsnesi.

Þulan þekktist enn víða um land til sveita um miðja 20. öld.

## Tenglar

* https://www.ismus.is/erindi/4234
* https://www.ismus.is/tjodfraedi/hljodrit/1025461

## Heimildir
Dýrafíflar

**Dýrafíflar** eða **hjartardýrafíflar** er ættkvísl gulblómstrandi fjölæringa af körfublómaætt. Útbreiðslan er í Evrasíu og Norður-Afríku. 

Nafnið Doronicum er líklega dregið af fornpersneska orðinu draniya (gull) og vísar til blómlitar.

Allnokkrar tegundir hefa verið reyndar hérlendis og hafa þrifist vel.

## Tegundir

* *[[Doronicum altaicum]]* - *[[Hreinfífill]]*
* *[[Doronicum austriacum]]* - *[[Hindarfífill]]*
* *[[Doronicum cacaliifolium]]*
* *[[Doronicum calotum]]*
* *[[Doronicum carpaticum]]*
* *[[Doronicum carpetanum]]*
* *[[Doronicum cataractarum]]* - *[[Hafursfífill]]*
* *[[Doronicum clusii]]* - *[[Kiðafífill]]*
* *[[Doronicum columnae]]* - *[[Gimbrafífill]]*
* *[[Doronicum conaense]]*
* *[[Doronicum corsicum]]* - *[[Sauðafífill]]*
* *[[Doronicum dolichotrichum]]*
* *[[Doronicum excelsum]]*
* *[[Doronicum falconeri]]*
* *[[Doronicum fritschii]]*
* *[[Doronicum gansuense]]*
* *[[Doronicum glaciale]]* 
* *[[Doronicum grafii]]*
* *[[Doronicum grandiflorum]]* - *[[Geitafífill]]*
* *[[Doronicum halacsyi]]*
* *[[Doronicum haussknechtii]]*
* *[[Doronicum hungaricum]]* - *[[Nautafífill]]*
* *[[Doronicum macrophyllum]]*
* *[[Doronicum maximum]]*
* *[[Doronicum minutilloi]]*
* *[[Doronicum oblongifolium]]* - *[[Uxafífill]]*
* *[[Doronicum orientale]]* - *[[Hjartarfífill]]*
* *[[Doronicum pardalianches]]* - *[[Bolafífill]]*
* *[[Doronicum pardalianchoides]]*
* *[[Doronicum plantagineum]]* - *[[Gemsufífill]]*
* *[[Doronicum prennii]]*
* *[[Doronicum pyrenaicum]]*
* *[[Doronicum reticulatum]]*
* *[[Doronicum roylei]]*
* *[[Doronicum schischkinii]]*
* *[[Doronicum stenoglossum]]*
* *[[Doronicum turkestanicum]]*
* *[[Doronicum wendelboi]]*

## Tilvísanir
Hreinfífill

Hreinfífill (fræðiheiti: *Doronicum altaicum*) er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá norðurhluta Asíu.

## Tilvísanir
Hindarfífill

Hindarfífill (fræðiheiti: *Doronicum austriacum*) er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá fjöllum mið og suður Evrópu.

Hann verður um meter á hæð, jafnvel 1,5m. Blómgast í júlí-ágúst. Sjaldgæfur í ræktun hérlendis

## Tilvísanir
Gagásíska útvarpið

**Gagásíska útvarpið** (gagásíska: *Gagauziya Radio Televizionu kulesi*, skammstafað *GRT*; moldóvska: *Teleradio-Gagauzia*, skammstafað *TRG*) er eina sjónvarpsstöðin með aðsetur í Komrat og sendir út í Gagásíu. Rásin á í samstarfi við Tyrkneska ríkisútvarpið. Hægt er að sjá sjónvarpsrás Gagásíska útvarpsins í gegnum gervihnött frá Turksat 3A frá 2018.

Sjónvarpið hóf útsendingar árið 1989 og árið 2004 sendi það út sérstaka sjónvarpsrás sem bauð upp á umræður um pólitík, efnahagsmál, samfélagsmál og menningu.

## Heimildir

## Tenglar
* Vefur GRT
Hafursfífill

Hafursfífill (fræðiheiti: *Doronicum cataractarum*) er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Austurríki.

Hann verður um 1,2m, jafnvel 1,5m á hæð. Blómgast í júlí-ágúst. Þrífst vel hérlendis

## Tilvísanir
Kiðafífill

Kiðafífill (fræðiheiti: *Doronicum clusii*) er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá fjöllum mið-, suður- og suðaustur-Evrópu.

Hann verður um 10 til 20 sm á hæð. Blómgast í júní. Sjaldgæfur í ræktun hérlendis.

## Tilvísanir
Gimbrafífill

Gimbrafífill (fræðiheiti: *Doronicum columnae*) er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Evrópu.

Hann verður um 60 sm á hæð. Blómgast í maí-ágúst. Algengur og gamalreyndur í ræktun hérlendis.

## Tilvísanir
Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Nýja-Sjálands í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Nýja-Sjáland hefur tvívegis komist í úrslitakeppni HM í fótbolta.

## Þekktir leikmenn
* Chris Wood
Malasíska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Malasíska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Malasíu í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur aldrei komist í úrslit heimsmeistaramóts.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Malasía úrslitagrunnur
Geitafífill

Geitafífill (fræðiheiti: *Doronicum grandiflorum*) er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá fjöllum mið og suður Evrópu.

Hann verður um 20-30 sm hár. Blómgast í júní-júlí. Hefur reynst vel hérlendis

## Tilvísanir
Sauðafífill

Sauðafífill (fræðiheiti: *Doronicum corsicum*) er fjölær jurt af körfublómaætt, einlend á Korsíku.

Hann verður að 120 sm hár og blómstrar í júlí-ágúst. Sjaldgæfur í ræktun hérlendis.

## Tilvísanir
Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Grænhöfðaeyja í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur í þrígang keppt í Afríkukeppninni og mun þreyta frumraun sína í úrslitakeppni HM 2026.
## Heimildir
* landsleikir Grænhöfðaeyjar úrslitagrunnur
Metalcore

**Metalcore** (eða **metallic hardcore** á ensku) er undirgrein þungarokks sem sameinar harðkjarnapönk og öfgamálm eins og þrass, dauðarokk og svartmálm. Það er þekkt fyrir uppbyggingu og *breakdown* í tónsmíðum þar sem tónlistin brýst út í því miði að fólk hristi hausinn eða *headbangi* við tónlistina. Söngur er vanalega í öskrandi stíl en sveitir hafa í ríkari mæli blandað hreinum söng við hann.

Rætur metalcores eru frá 9. áratug 20. aldar þar sem hljómsveitir eins og Agnostic Front, Cro-Mags, Killing Time, Exploited og Discharge brutust á sjónarsviðið. Á 10. áratugnum komu fram sveitir eins og Integrity, Earth Crisis, Hatebreed, Converge, Shai Hulud og Vision of Disorder.

Í byrjun 20. aldar varð stefnan ein af vinsælustu undirtegundum þungarokks með sveitum eins og Bleeding Through, Avenged Sevenfold, Killswitch Engage, Hatebreed, Atreyu, Shadows Fall, As I Lay Dying, Unearth, Trivium, Bullet for My Valentine og All That Remains. Þær voru sumar undir áhrifum frá  melódísku dauðarokki, sér í lagi frá sænsku sveitinni At the Gates.

## Undirgreinar metalcores
*Melódískt metalcore
*Mathcore
*Deathcore
*Electronicore
*Progressive metalcore
*Nu metalcore

## Tengill
*[Metalcore á [Allmusic] ]
Örn Steinsen

**Örn Steinsen** (11. janúar 1940 – 1. júlí 2022) var íslenskur knattspyrnumaður, íþróttaþjálfari og framkvæmdastjóri Knattspyrnufélags Reykjavíkur frá 2000 til 2007.

Örn ólst upp í Vesturbæ Reykjavíkur og gekk ungur til liðs við KR. Hann varð þrisvar sinnum Íslandsmeistari og fjórum sinnum bikarmeistari með meistaraflokksliði félagsins, þrátt fyrir að leggja skóna á hilluna aðeins 24 ára gamall. Hann nam við Íþróttakennaraskólann á Laugarvatni og sinnti þjálfun samhliða störfum sínum sem einkum voru í ferðageiranum.

Örn þjálfaði meistaraflokk Fram sumarið 1969 og KR árin 1971-72. Hann var jafnframt meðal stofnenda Knattspyrnuþjálfarafélags Íslands.

## Tilvísanir
Ríki Þýsku riddaranna

**Ríki Þýsku riddaranna** (þýska: *Staat des Deutschen Ordens*) var þýskt krossfararíki sem var til á miðöldum. Það var á suðurströnd Eystrasalts, og var stofnað af þýsku riddurunum á 13. öld. Á fyrri hluta 15. aldar fór ríkið í hnignun. Hluti þess var til fram á 16. öld í Prússlandi.
Grýlukvæði

**Grýlukvæði** eru kvæði flokkuð með barnagælum, þótt þau hafi einkum verið notuð til þess að hrella og/eða aga börn fyrr á öldum. Kvæðin gátu þannig falið í sér ákveðið uppeldisgildi, þótt þau hafi eflaust einnig falið í sér skemmtanagildi.  Í grýlukvæðunum er jólavætturin Grýla fyrirferðamest allra persóna ásamt Leppalúða, eiginmanni hennar, og jólasveinunum. 

Einnig hafa varðveist kvæði um Skrögg og Dúðadurt en þeir eru taldir vera bræður jólasveinanna. Samkvæmt heimildum er Dúðadurtur albróðir þeirra en Skröggur hálfbróðir og „holukrakki" Leppalúða og Lúpu. Segir sagan að á meðan Grýla lá karlæg í veikindum í heilt ár hafi Leppalúði haldið framhjá henni með Lúpu og eignuðust þau saman soninn Skrögg. 

## Aldur grýlukvæða
Elstu heimildir þar sem Grýlu ber á góma eru íslensk skinnhandrit frá 13. öld og má helst nefna nafnaþulu í Eddu Snorra Sturlusonar en þar bregður Grýlunafninu fyrir sem eitt af tröllkvennaheitum. Þá má nefna Grýluvísu sem sem varðveitt er í Íslendingasögu Sturlu Þórðarsonar en þá vísu kvað Oddaverjinn Loftur Pálsson rétt fyrir Breiðabólstaðarbardaga í Fljótshlíð gagnvart Birni Þorvaldssyni (hálfbróður Gissurar jarls) árið 1221. Vísa Lofts hljóðar svo:

::Hér fer Grýla í garð ofan
::og hefr á sér
::hala fimmtán.

## Dæmi um grýlukvæði

### Grýlukvæði eftir óþekkta höfunda ([[Íslensk þjóðkvæði]])
* Grýla á sér lítinn bát
* Grýla er að sönnu gömul herkerling
* Grýla kallar á börnin sín
* Grýla kemur og gægist um hól
* Grýla reið fyrir ofan garð
* Grýla reið með garði
* Hér er komin Grýla
* Hér fer Grýla í garð ofan
* Það á að gefa börnum brauð
### Grýlukvæði eftir þekkta höfunda

*Dúðadurtskvæði (Hallgrímur Eldjárnsson)
*Ekki linnir ferðunum um Fljótsdalinn enn (Stefán frá Vallanesi)
*Grýla heitir grettin mær
* Grýla hét tröllkerling leið og ljót (Jóhannes úr Kötlum)
* Hér er komin hún Grýla (Eggert Ólafsson)
* Hlustið þið til hýr börn (Bjarni Gissurarson)
* Kom ég út og kerling leit ófrýna (Hallgrímur Jónsson Thorlacius)
* Skröggskvæði (Guðmundur Bergþórsson)

## Tengt efni

* Barnagælur
* Þulur

## Heimildir
Uxafífill

**Uxafífill** (fræðiheiti: *Doronicum oblongifolium*) er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Norður-Asíu (frá Tyrklandi til Mongólíu).

## Tilvísanir
Lesótóska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Lesótóska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Lesótó í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur aldrei komist í úrslitakeppni HM né í Afríkukeppnina.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Lesótó úrslitagrunnur
Nautafífill

**Nautafífill** (fræðiheiti: *Doronicum hungaricum*) er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Austur-Evrópu.

## Tilvísanir
Hjartarfífill

Hjartarfífill (fræðiheiti: *Doronicum orientale*) er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá suðaustur Evrópu (Grikkland, Balkanskagi, Ungverjaland, Moldóva, Úkraína og suðurhluti Rússlands), en hefur breiðst nokkuð út með ræktun. Hann verður um 30 til 40 sm á hæð, líkur gimbrafífli. Blómgast í maí-júní. Hann hefur verið lengi í ræktun hérlendis
Mynd:Doronicum orientale kz05.jpg|alt=


## Tilvísanir
Bolafífill

Bolafífill (fræðiheiti: *Doronicum pardalianches*) er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Íberíuskaga og mið-Evrópu.

Hann verður tæplega meter á hæð. Hefur verið lengi í ræktun hérlendis.

## Tilvísanir
Gemsufífill

Gemsufífill (fræðiheiti: *Doronicum plantagineum*) er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá suðaustur Evrópu. 

Hann verður 50 til 80 sm á hæð og blómgast í júní-júlí.
Hann hefur lengi verið í ræktun hérlendis og þolir vel skugga og sól.

## Tilvísanir
Ragnhildur Alda Vilhjálmsdóttir

**Ragnhildur Alda María Vilhjálmsdóttir** (f. 30. júlí 1990) er borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík. 

Ragnhildur er fædd í Reykjavík og foreldrar hennar eru Ragnhildur Pála Ófeigsdóttir skáld og kennari og Vilhjálmur Egilsson fyrrverandi alþingismaður og rektor Háskólans á Bifröst. Ragnhildur Alda er í hjónabandi með Einari Friðrikssyni lækni og á einn son.

Hún er með BS gráðu í sálfræði frá Háskóla Íslands og hefur lokið meistaranámi í þjónustustjórnun frá sama skóla. Hún hefur meðal annars starfað sem aðstoðarmaður rannsakenda við Háskóla Íslands, flugfreyja hjá Icelandair, innheimtufulltrúi hjá Tollstjóranum í Reykjavík og förðunarfræðingur í Body Shop.

Kjörtímabilið 2018-2022 var hún fyrsti varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í borgarstjórn Reykjavíkur. Í prófkjöri flokksins í mars árið 2022 gaf hún kost á sér í oddvitasætið á lista flokksins og hafnaði í öðru sæti og er borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.

## Tilvísanir
Trínidadíska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Trínidadíska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Trínidad og Tóbagó í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið komst í úrslitakeppni HM 2006.
.
Makíjívka

**Makíjívka** (úkraínska: Макіївка) er iðnaðarborg í Donetska Oblast austur-Úkraínu með um 340.000 íbúa (2021). Borgin er málm- og kolavinnslumiðstöð. Makíjívka hefur verið undir stjórn aðskilnaðarsinna í Alþýðulýðveldinu Donetsk frá 2014.
Ferstrendingur

**Ferstrendingur** (eða **strendingur**, **kassi**) er sex hliða ferningur.

## Formúlur

### Rúmmál

R = l\cdot b\cdot h
Pýramídi (rúmfræði)

**Pýramídi** (frá grísku *πυραμίς* (pyramís)) er marghyrningur sem myndast með því að tengja saman marghyrndan grunn og punkt.

## Formúlur

### Rúmmál

:R =\frac{a\cdot b\cdot h} 3.

### Yfirborðsflatarmál

:Y = \frac{a/b\cdot c} 2 \cdot 4 + a \cdot b
Champagne (hérað)

**Champagne** (eða **Sjampanía**) var hérað í norðaustanverðu Konungsríkinu Frakklandi frá 1314 til 1790. Höfuðborg héraðsins var Troyes. 

Vínið kampavín dregur nafn sitt af svæðinu og er enn vínræktarsvæði með því nafni.

## Orðsifjar

Nafnið *Champagne*, áður skrifað *Champaigne*, kemur frá frönsku sem þýðir „opið land“ og úr latínu sem þýðir "jafnað land" sem er einnig afleiðing nafns ítalska héraðsins Kampaníu.

## Heimildir
*
*

## Tilvísanir
Saarlenska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Saarlenska karlalandsliðið í knattspyrnu** var fulltrúi Saarlands í knattspyrnu á árunum 1950 til 1956. Liðið tók þátt í forkeppni HM í Sviss 1954 en var leyst upp eftir sameiningu héraðsins við Vestur-Þýskaland.

## Saga
Við uppskiptingu Þýskalands við lok síðari heimsstyrjaldarinnar var Saar-héraðið skilið frá hinu nýja Vestur-Þýskalandi. Sjálfstætt knattspyrnusamband var stofnað árið 1948. Félagslið Saarlands léku í sjálfstæðri héraðsdeild, ef frá er talið hið sterka lið *1. FC Saarbrücken* sem lék í frönsku 2. deildinni sem *FC Sarrebruck* veturinn 1948-49. Liðið vann deildina en var meinað að færast upp í efstu deild á fundi franskra knattspyrnuliða. Ákvörðunin olli Jules Rimet slíkum vonbrigðum að hann sagði af sér sem forseti franska knattspyrnusambandsins.

1. FC Saarbrücken brást við höfnuninni með því að efna til alþjóðlegrar knattspyrnukeppni, *Saarlandpokal*, sem sumir telja kveikjuna að 
Evrópukeppni meistaraliða, en 1. FC Saarbrücken tók þátt í þeirri keppni þegar hún var haldin í fyrsta sinn árið 1955.

Knattspyrnusamband Saarlands fékk aðild að FIFA þann 12. júní 1950, á undan bæði Vestur- og Austur-þýsku knattspyrnusamböndunum. Árið eftir keppti Saarland sinn fyrsta landsleik, þótt raunar kysu Saarlendingar að tala um liðið sem úrvalslið fremur en eiginlegt landslið, enda litu þeir ekki á sig sem sjálfstæða þjóð. Úrvalslið þetta lék alls nítján leiki á næstu árum, þar af tíu gegn B-landsliðum. Fyrsti leikurinn var einmitt gegn B-liði Sviss. Allar fóru þessar viðureignir fram í Evrópu ef frá er talin einn leikur gegn Úrúgvæ í Montevídeó.

Saarland skráði sig til leiks í forkeppni HM í Sviss 1954. Þar mætti liðið ofjörlum sínum í nágrönnunum Vestur-Þjóðverjum en höfnuðu ofar en Norðmenn. Þjálfari Saarlands í þessum leikjum var Helmut Schön sem síðar átti eftir að gera Vestur-Þjóðverja að heimsmeisturum.

Í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1955 var samruni Saarlands og Vestur-Þýskalands samþykktur, frá og með 1. janúar 1957. Saarlendingar léku sinn síðasta landsleik í Amsterdam í júní 1956 og lauk honum með naumu 3:2 tapi.
Einingarríki

**Einingarríki** er ríki sem byggir á sterku miðlægu ríkisvaldi þar sem staðbundin stjórnvöld svo sem sveitar- eða héraðsstjórnir hafa afmarkað hlutverk og minni völd. Einingarríki er andstaðan við sambandsríki. Munurinn er sá að í sambandsríki er litið svo á að hið miðlæga ríkisvald sé samband smærri stjórnsýslueininga (s.s. fylkja í Bandaríkjunum eða sambandslanda í Þýskalandi) og fari með vald sitt í umboði þessara smærri eininga á meðan miðlæg stjórnvöld í einingarríkjum fara með ríkisvaldið í grunninn en framselja það mögulega til staðbundinna stjórnvalda í mismunandi mæli. Tilvist smærri stjórnsýslueininganna í sambandsríki er gjarnan tryggð með stjórnarskrá þannig að hið miðlæga ríkisvald geti ekki afnumið eða breytt tilhögun þeirra án samþykkis þeirra en í einingarríkjum hafa miðlæg stjórnvöld frjálsari hendur með slíkar breytingar.

Þó að land teljist til einingarríkis getur vel verið að hlutar landsins hafi mikla sjálfsstjórn og mögulega heimastjórn. Þannig hefur Skotland til að mynda eigið þing og mikla sjálfstjórn innan Bretlands en samkvæmt breskri stjórnskipan gæti breska þingið þó fræðilega afnumið heimastjórn Skotlands með einfaldri lagasetningu þar sem heimastjórnin fer aðeins með þau völd sem hún hefur fengið sérstaklega framseld frá miðlægum stjórnvöldum Bretlands.

Flest lönd í heiminum eru einingarríki. 166 af 193 aðildarríkjum Sameinuðu þjóðanna teljast einingarríki.
Stadium of Light

**The Stadium of Light** er fótboltaleikvangur í Sunderland, Englandi, og er heimavöllur Sunderland A.F.C.. Völlurinn tekur 49.000 í sæti sem gerir hann að tíunda stærsta velli Englands. Völlurinn er einnig notaður sem tónleikastaður.
Flott (hljómsveit)

**Flott** (venjulega ritað með hástöfum sem **FLOTT**) er íslensk hljómsveit sem var stofnuð í byrjun árs 2020.
Flott, ásamt Unnsteini Manuel, fluttu lokalag Áramótaskaupsins árið 2021 (*Ef þú hugsar eins og ég*). 
Sveitin hlaut tvenn verðlaun á Íslensku tónlistarverðlaununum árið 2022, annars vegar fyrir popplag ársins (*Mér er drull*) og hins vegar sem bjartasta vonin.

## Meðlimir
### Núverandi
* Vigdís Hafliðadóttir - söngur
* Ragnhildur Veigarsdóttir - hljómborð
* Eyrún Engilbertsdóttir - gítar og hljóðgervill
* Sylvía Spilliaert - bassi
* Sólrún Mjöll Kjartansdóttir - trommur

Ragnhildur Veigarsdóttir semur lög sveitarinnar, spilar á hljómborð og útsetur. Vigdís Hafliðadóttir syngur, er meðhöfundur laganna og semur textana. 

## Saga

Vigdís fékk hugmynd um að stofna hljómsveit sem semdi heiðarlegt stelpupopp og hafði samband við kunningja sinn Ragnhildi. Út frá því fóru þær í að finna hljóðfæraleikara sem pössuðu inn í bandið og þannig myndaðist stelpubandið Flott.

## Útgefið efni

### Plötur
Pottþétt FLOTT (2023)

### Smáskífur
* Segðu það bara (2020)
* ...en það væri ekki ég (2021)
* Mér er drull (2021)
* Þegar ég verð 36 (2021)
* Ef þú hugsar eins og ég (2021)
* FLOTT (2022)
* Boltinn hjá mér (2022)
* Hún ógnar mér (2023)
* Kæri heimur (2023)
* L'amour (feat. Ólafur Darri) (2023)
* Leyndarmál (2024)
* Ó, Grýla taktu þér tak (2024)

## Tenglar
* Opinber síða Flott á Instagram
* Opinber síða Flott á YouTube

## Tilvísanir
Robert Guérin

**Robert Guérin** (28. júní 1876 – 19. mars 1956) var franskur íþróttafrömuður og fótboltaþjálfari. Hann var fyrsti forseti alþjóðaknattspyrnusambandsins, FIFA.

## Ferill og störf
Guérin vakti ungur athygli sem íþróttablaðamaður hjá *Le Matin* þar sem hann skrifaði sérstaklega um málefni knattspyrnunnar. Hann ritaði fjölda greina þar sem hann hvatti til þess að reglur íþróttarinnar yrðu staðlaðar og að komið yrði upp heimsknattspyrnusambandi og að innan hvers ríkis starfaði aðeins eitt knattspyrnusamband. Tilgangurinn með þessu var fyrst og fremst að greiða fyrir því að unnt væri að skipuleggja alþjóðleg fótboltamót.

FIFA var stofnað á grunni þessara hugmynda af fulltrúum sjö Evrópulanda í París þann 21. maí 1904 og var hinn 28 ára gamli Guérin kjörinn fyrsti forseti þess. Engir fulltrúar frá Bretlandseyjum tóku þátt í stofnuninni. Bretland var vagga knattspyrnuíþróttarinnar og þar á bæ litu menn á hin nýju samtök sem tilraun til að grafa undan stöðu sinni sem regluverðir íþróttarinnar, auk þess sem hvert bresku landanna hafði sitt eigið knattspyrnusamband. Árið eftir féllust bresku samböndin þó á að ganga til liðs við FIFA að tilteknum skilyrðum uppfylltum.

Forsetatíð Guérin varð styttri en búist hafði verið við. Þegar kom að næsta FIFA-þingi árið 1906 mætti hann ekki til leiks eftir að hafa orðið undir í átökum innan franska knattspyrnusambandsins og þar sem ljóst var að hugmyndir hans um að efna til heimsmeistaramóts í knattspyrnu í Sviss árið 1906 fóru út um þúfur.
Guðrún Aspelund

**Guðrún Aspelund** (f. 12. febrúar 1971) er sóttvarnalæknir Íslands. Hún var áður yfirlæknir á sviði sóttvarna hjá embætti landlæknis.

Guðrún hefur embættispróf í læknisfræði frá Háskóla Íslands og sérfræðimenntun í almennum skurðlækningum frá Yale háskóla í Bandaríkjunum og barnaskurðlækningum frá Toronto-háskóla í Kanada. Hún var lektor og barnaskurðlæknir við Columbia-háskóla í New York  frá 2007 til 2017. Hún hefur jafnframt lokið meistaranámi í líftölfræði frá Columbia háskóla og diplómanámi á sviði opinberrar stjórnsýslu frá Háskóla Íslands.

Guðrún sótti um stöðu sóttvarnalæknis eftir að Þórólfur Guðnason tilkynnti að hann hygðist hætta störfum árið 2022. Hún var eini umsækjandinn um starfið og tilkynnt var að ákvörðun hefði verið tekin um ráðningu hennar þann 21. júní sama ár. Guðrún tók við störfum þann 1. september 2022.

Bróðir Guðrúnar er Thor Aspelund, prófessor í líftölfræði.

## Tilvísanir
Náttfari (fugl)

**Náttfari** (fræðiheiti: *Caprimulgus europaeus*) er svartbrúnn fugl ættaður víðsvegar í Evrópu og Vestur- og Mið-Asíu en að vetri til er hann í austur- og suðurhluta Afríku og á Indlandi.

## Tilvísanir
Svölungar

**Svölungar** (fræðiheiti: *Apodidae*) er ætt fugla. Þeim svipar til svala í útliti en eru ekki skyldir spörfuglum heldur eru þeir settir í ættbálkinn þytfuglar (Apodiformes) með kólibrífuglum.

Um 100 tegundir eru til af svölungum. Búsvæði þeirra er víða um heim en ekki á heimskautasvæðum eða nálægt þeim, eyðimörkum. Helsta fæða eru skordýr.

## Tenglar
TF-HET

**TF-HET** var þyrla af gerðinni Bell 47D sem markaði upphaf þyrluflugs á Íslandi þegar hún kom til landsins 25. mars 1949. Þyrlan var lánuð til Elding Trading Company í Reykjavík fyrir tilstilli Karls Einarssonar, flugstjóra, og Lawrence D. Bell, stofnanda Bell verksmiðjanna, og stóð Ríkissjóður straum af kostnaði við rekstur hennar hér á landi. Með í för var breskur flugmaður að nafni Jimmy Youell sem sá um að þjálfa tvo íslenska flugmenn, þá Karl og Anton Axelsson, í að fljúga henni. Erfiðlega gekk að komast að niðurstöðu á Alþingi um hvort kaupa ætti þyrluna eða ekki og fór svo að lokum að hún var send úr landi að nýju.

## Heimildir
Doronicum glaciale

**Doronicum glaciale** er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá austurhluta Alpanna (Austurríki, Þýskaland, Ítalía og Slóvenía).

## Tilvísanir
Doronicum carpaticum

**Doronicum carpaticum** er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá austurhluta Evrópu (Úkraína, Rúmenía og fyrrum Júgóslavía). 

Hann verður á milli 10 til 50 sm hár og blómgast í júlí - ágúst.

## Tilvísanir
Gísli Pálmi

**Gísli Pálmi Sigurðsson** (f. 7. júní 1991), betur þekktur sem einfaldlega **Gísli Pálmi**, er íslenskur rappari og tónlistarmaður.

Gísli Pálmi ólst upp í Kaliforníu í Bandaríkjunum og að hluta til í Smáíbúðarhverfinu í Reykjavík. Afi Gísla Pálma, Pálmi Jónsson, stofnaði verslunina Hagkaup árið 1959. Árið 2014 fannst ung kona látin á heimili Gísla en hún hafði tekið inn of stóran skammt af eiturlyfjum. Árið 2023 og 2024 var hann dæmdur fyrir að aka undir áhrifum en hann hafði verið sviptur ökuréttindum árið 2023.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Gísli Pálmi* (2015)
### Smáskífur
* *Frost* (2018)
### Stökur
* *Skynja mig* (2013)
* *Hvítagull* (2014)
* *Loftleiðir* (2014)
* *Roro* (2016)
* Milljón ásamt ISSI (2024)

## Tilvísanir


## Tenglar
* Glacier Mafia/Gísli Pálmi á Instagram
* Glacier Mafia á YouTube
Línolía

**Línolía** eða **hörfræolía** er gagnsæ eða gulleit olía unnin úr þroskuðum hörsfræjum (*Linum usitatissimum*). Línolía er þornandi olía þ.e. gengur í efnasamband við súrefni og myndar þá fast efni. Línolía er notuð óblönduð eða  blönduð með öðrum olíum, kvoðukenndum efnum (resin) og leysiefnum sem glært  lakk eða gljákvoða á við, sem bindiefni fyrir í olíulitum og til að gera kítti mjúkt og teygjanlegt og láta það harðna.