open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gluggatjöld

**Gluggatjöld** eða **gardínur** eru yfirliett taudúkar notaðar til þess að draga úr ljósmagni, sem berst inn í íbúð eða hindra að sjáist inn um glugga. Tilgangurinn er að bjóða upp á friðhelgi eða hjálpa til með svefn. Rimlagardínur eru gardínur sem eru gerðar úr málmi, tré eða plasti og sem maður getur sett niður og snúið. Hefðbundnar gardínur eru oftast úr efni og eru einfaldlega dregnar fyrir gluggan. Gardínur fást í fjölbreyttum litum og stærðum. 

## Tengt efni
* Rimlagardína
* Rúllugardína
* Sturtuhengi
Samspil (plata)

**Samspil** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1984. 
Á henni flytja Jón Hrólfsson og Aðalsteinn Ísfjörð fjórtán harmonikulög. Platan er hljóðrituð í stereo. Upptaka: Stúdíó Bimbó. Pressun: Alfa. Ljósmynd á framhlið: Pálmi Guðmundsson. Ljósmynd á bakhlið: Aðalsteinn Ísfjörð. Setning og filmuvinna: Dagsprent hf. Prentun: Valprent hf.

## Lagalisti
# Champagne polka, polki  - *Lag: Lawrens Welk * 
# Hilsen fra Malselv, vals - *Lag - Texti: Roald Sandvoll* 
# Hjortlands reinlender, ræll - *Lag - Texti: Anders Gröthe* 
# Serenade in the night, tango - *Lag - Texti: C. Kennedy* 
# Jamtgubben, polki  - *Lag - Texti: Gnesle Kalle - Sölve Strand* 
# Schottish briliiante, skottís - *Lag: Ottar E. Akren* 
# Prior accordion ciub march, mars - *Lag - Texti: Pietro Deiro* 
# Balled i Belgium, vals - *Lag: Evert Wallin* 
# I ur och skur, polki - *Lag - Texti: Andrew Walter*
# Veiðimaðurinn, marsúrki - *Lag - Texti: Jón Hrólfsson*
# Blomsterbuketten, skottís - *Lag: Melker Davidson* 
# Skärgårdsflirt, vals - *Lag - Texti: Jules Sylvain*  
# Bel viso polka, polki - *Lag: P. Frosini* 
# Who's sorry now?, swing - *Lag - Texti: T. Snyder*  

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Iðnverkamaðurinn og samyrkjukonan

**Líkneski iðnverkamannsins og samyrkjukonunnar** (rússneska:* Рабо́чий и колхо́зница Rabochiy i kolkhoznitsa*) er 24,5 metra hár skúlptúr úr ryðfríu stáli sem listakonan Vera Múkhína hannaði fyrir Heimssýninguna í París árið 1937 og var síðan flutt til Moskvu. Verkið þykir afar gott dæmi um sósíalískan raunsæisstíl, sem og Art Deco stíl. Verkamaðurinn heldur á lofti hamri og samyrkjukonan á sigð til að mynda tákn Sovétríkjanna. Verkið stendur á 34,5 metra háum stalli. Það vegur um 185 tonn.

## Saga

Verkið var upphaflega skapað til að kóróna sýningarskála Sovétríkjanna á Heimssýningunni 1937 í París. Skipuleggjendur sýningarinnar höfðu still á móti hvor öðrum sýningarskála Sovétríkjanna og skála Þýskalands Þriðja ríkisins.

„Þegar komið er inn á sýningarsvæðið ... og gengið niður hin breiðu þrep, blasa við auganu litir og fánar allra helstu landa heimsins. Og til hliðar í þessari fögru hringsjá rísa sýningarhallir Sovét-lýðveldanna og Þýskalands hvor gegnt annarri. [...] Sovét-höllin með himingnæft líneski iðnaðarverkamannsins og samyrkjukonunnar sem tákn um frelsun mannkynsins og jafnrétti kynjanna.“

Listakonan Múkhína var innblásin af rannsókn hennar á hinum forngrísku klassísk Harmodius og Aristogeiton, Sigri Samothrace og La Marseillaise, sem og skúlptúrmyndum François Rude á Sigurboganum í París. Hún vildi með gerð listaverksins færa hið sósíalíska raunsæi til hjarta Parísar. Táknmynd tveggja einstaklinga sem birtast frá austri til vesturs, líkt og sýningarskáli Sovéthallarinnar fór heldur ekki framhjá áhorfendum.

Þó svo að Múkhína hafi sagt skúlptúr hennar vera órjúfanlegan hluta af uppbygging sýningarskálans, var verkið síðar flutt til sýningar í Moskvu. Listakonan var sæmd Stalín-orðu fyrir verkið árið 1941. 

Árið 2003 var verkið fjarlægt til viðgerða en það verk tafðist vegna fjárhagsörðugleika. Það skilaði loks á fyrri stað árið 2009. Það er nú komið á nýjan sýningarskála sem er talsvert hærri en sá upprunalegi eða um 34,5 metrar.

Listaverkið hlaut mikla kynningu í Sovétríkjunum þar sem það var valið 1947 til að þjóna sem vörumerki fyrir hið opinbera kvikmyndaver Mosfilm.

## Heimildir

* 
* „Heimssýningin i París“: Blaðagrein sem birtist í Þjóðviljanum, föstudaginn 2. júlí 1937, bls. 2.
Rauðberjarifs

**Rifsber** (fræðiheiti: *Ribes rubrum*) eru ber af garðaberjaætt, upprunnin í Vestur-Evrópu og einkum ræktuð í norðanverðri álfunni. Talið er að farið hafi verið að rækta þau í görðum í Norður-Frakklandi og Belgíu á 17. öld. 

## Útlit
Berin vaxa á runnum sem geta orðið allt að tveggja metra háir en eru þó yfirleitt 1 - 1,5 metrar. Berin eru yfirleitt rauð að lit en til er ljósbleikt afbrigði sem kallast kirtilrifs eða hvít rifsber og er stundum talið sérstök tegund. Berin sitja í klösum á greinunum, oftast 3 - 10 saman, en einnig eru til afbrigði þar sem berin eru í löngum klösum, oft 10 - 20 saman.

## Nýting
Berin eru súr-sæt og flest afbrigði er vel hægt að borða eins og þau koma fyrir þótt sum henti betur til þess en önnur. Oftast eru berin þó notuð í sultur og hlaup, saft, ávaxtagrauta og aðra ábætisrétti, kökur og bökur.

## Rifsber á Íslandi
Rifsber hafa verið ræktuð á Íslandi frá því á síðustu áratugum 19. aldar. Þau þrífast vel í görðum og runnarnir bera yfirleitt ber, allt að 6 - 8 kíló á ári. Allt frá árinu 1830 eða fyrr hefur yrkið Rauð hollensk  verið í ræktun á Íslandi. Það er mjög gamalt yrki og  er upprunnið í Hollandi og  kom fram fyrir 1729. Þetta er eitt elsta, ef ekki elsta yrkið sem þekkt er af rifsi.

## Heimildir
* 
*
Zynga

**Zynga** er fyrirtæki sem hannar tölvuleiki, aðallega fyrir netsíðuna Facebook. Frægasti leikurinn frá Zynga er FarmVille sem er vinsælasti Facebook leikurinn. 

## Heimildir
Beikon

**Beikon** er saltað svínakjöt, oftast einnig reykt. Kjötið er þurrsaltað, sprautusaltað eða lagt í saltpækil sem inniheldur nítrít og stundum einnig svolítinn sykur eða síróp. Síðan er það yfirleitt reykt, en einnig má þurrka það í nokkrar vikur eða mánuði í köldu lofti, eða sjóða. Beikon verður alltaf að að elda áður en það er snætt.

Beikon er unnið úr mismunandi hlutum svínakjöts, ýmist slögum, síðubitum eða hrygg. Beikon úr slögum, eins og algengast er í íslenskum verslunum, er feitt (oft 50% eða meira) og í því skiptast á fitu- og kjötrendur. Það er í Englandi oftast kallað  „amerískt beikon“. Síðubitar eru kjötmeiri og fituminni og beikon gert úr hrygg er fitulítið og oft kallað „lúxusbeikon“ eða „kanadískt beikon“

Beikon er yfirleitt skorið í þunnar ræmur og steikt á pönnu og borið fram til dæmis með steiktum eða hrærðum eggjum, bökuðum baunum, pönnukökum, ristuðu brauði og ýmsu grænmeti. Það er einnig notað í samlokur, á hamborgara og margt annað, eða skorið í litla bita og sett út í pottrétti, súpur og margt fleira. Í mörgum Evrópulöndum er beikon og annað saltað og/eða reykt svínakjöt fyrst og fremst notað til að bragðbæta ýmsa rétti.

Orðið er komið úr ensku *bacon*, sem á rætur að rekja til fornfrönsku *bacon*, frá fornháþýsku *bacho* sem þýðir „þjór“ eða „læri“ og er af sama stofni og orðið „bak“.

## Heimildir
* 
*
Franklin Stahl

**Franklin William Stahl** (8. október 1929 – 2. apríl 2025) var bandarískur sameindalíffræðingur og prófessor við Oregon-háskóla í Eugene. Hann er þekktastur fyrir tilraunina sem kennd er við hann og Matthew Meselson, en hana framkvæmdu þeir árið 1958 og sýndu með henni fram á að afritun DNA er hálfgeymin (það er, að úr einni tvíþráða DNA-sameind verða tvær sem hvor inniheldur einn „gamlan“ þráð og einn nýsmíðaðan). Síðustu áratugina hefur Stahl fengist mest við rannsóknir á endurröðun DNA í gerfrumum. Honum var veitt Thomas Hunt Morgan orðan fyrir framlag sitt til erfðafræðanna árið 1996.

## Heimildir og tenglar
Lexía (plata)

**Lexía** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1982. 
Á henni flytur hljómsveitin Lexía tólf lög. Platan er pressuð hjá ALFA Hafnarfirði. Ljósmyndir Oddur Sigurðsson. Prentun: Valprent h/f Akureyri. Hönnun umslags: Marinó Björnsson.

## Lagalisti
# Verðbólguvögguvísa
# Síðasta halið
# Frostrósir
# Segðu það fuglunum
# Ríma
# Takið eftir mér
# Gulldansinn
# Hver er sinnar gæfu smiður
# Ágústína
# Einmana
# Unglingaást 
# Veita lið

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Laugardagskvöld (plata)

**Laugardagskvöld** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1985. 
Á henni flytur Hljómsveit Geirmundar Valtýssonar tólf dægurlög. Upptaka í stereó: Stúdíó Bimbó. Hönnun umslags: Delfi. Pressun: Alfa. Ljósmynd: Norðurmynd. Prentun: Valprent hf. Akureyri.Filmugerð: Korpus.

## Lagalisti
# Það er laugardagskvöld - *Lag - Texti: Geirmundur Valtýsson - Hörður Ólafsson*
# Drengur - *Lag - Texti: Hörður Ólafsson*
# Mylluhjólið - *Lag - Texti: Geirmundur Valtýsson - Helgi Valtýsson* 
# Ekki of seint - *Lag - Texti: Hörður Ólafsson*
# Bíddu við - *Lag - Texti: Geirmundur Valtýsson - Textahöfundur ókunnur* 
# Hjá konu og börnum - *Lag - Texti: Hörður Ólafsson*
# Ég er einn - *Lag - Texti: Hörður Ólafsson*
# Úti að aka - *Lag - Texti: Geirmundur Valtýsson - Birgir Marinósson*
# Lítið skrjáf í skógi - *Lag - Texti: Geirmundur Valtýsson - Aðalsteinn Hansson* 
# Sannur sjómaður - *Lag - Texti: Hörður Ólafsson* 
# Út á sjóinn - *Lag - Texti: Geirmundur Valtýsson - Stefán Guðmundsson* 
# Stelpur og stuð - *Lag - Texti: Hörður Ólafsson* 

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
John M. Dillon

**John Myles Dillon** (fæddur 15. september 1939) er írskur fornfræðingur og heimspekingur sem gegndi stöðu Regius-prófessors í forngrísku við Trinity College í Dublin á Írlandii á árunum 1980 til 2006. Áður kenndi hann við Kaliforníuháskóla í Berkeley. Hann var kjörinn félagi við Akademíuna í Aþenu þann 15. júní 2010. Dillon er sérfræðingur um sögu platonisma frá fornöld til endurreisnar og einnig um frumkristni.

## Fræðastörf
Meðal frægustu fræðirita Dillons eru þýðing hans á *[[De Mysteriis Aegyptiorum|Um launhelgar Egyptanna]]* eftir Jamblikkos, bók hans um mið-platonistana og nýplatonisma auk þess sem hann ritstýrði þýðingu Stephens McKenna á *[[Níundirnar|Níundunum]]* eftir Plótínos. 

Dillon er meðlimur í Hinu alþjóðlega áhugamannafélagi um nýplatónsk fræði (International Society of NeoPlatonic Studies). 

Fyrsta skáldsaga hans, *The Scent of Eucalyptus*, kom út árið 2007.

## Helstu ritverk
* *The Scent of Eucalyptus* (University Press of the South, 2007).
* *Salt and Olives: Morality and Custom in Ancient Greece* (Edinburgh University Press, 2004).
* *Neoplatonic Philosophy: Introductory Readings* (ásamt Lloyd Gerson) (Hackett, 2004).
* *The Heirs of Plato: A Study of the Old Academy, 347 - 247 B.C* (Oxford University Press, 2003).
* *The Greek Sophists*, þýðing (ásamt Taniu Gergel) með inngangi eftir John Dillon (Penguin, 2003).
* Iamblichus, *On the Mysteries*, þýð. ásamt inngangi og skýringum (ásamt Emmu C. Clarke og Jackson P. Hershbell (SCM Press, 2003).
* Iamblichus, *De Anima, text, translation and commentary* (ásamt John F. Finamore) (Brill, 2002).
* *The Great Tradition: Further Studies in the Development of Platonism and Christianity* (Ashgate, 1997).
* Alcinous, *The Handbook of Platonism* (Oxford University Press, 1995).
* *The Middle Platonists* (Cornell University Press, 1977).

## Tengt efni
* Númeníos frá Apameu
* Porfýríos
* Próklos

## Neðanmálsgreinar


## Tenglar
* Heimasíða Dillons
* John M. Dillon hjá International Society of NeoPlatonic Studies . 
* „Review of John M. Dillon's The Heirs of Plato: A Study of the Old Academy“
Vera Múkhína

**Vera Ígnatjevna Múkhína** (á rússnesku: Вера Игнатьевна Мухина) (f. 1. júlí 1889 í Ríga, d. 6. október 1953 í Moskvu) var áberandi myndhöggvari í Sovétríkjunum.

## Æviferill
Múkhína var fædd í borginni Ríga inn í auðuga kaupmannsfjölskyldu. Hún flutti síðar til Moskvu til náms í nokkrum einkareknum listaskólum, þar á meðal Konstantín Júon-listaskólanum og Ílja Mashkov-listaskólanum. Árið 1912 fór hún til Parísar, þar sem hún nam við Académie de la Grande Chaumière, síðan áfram til Ítalíu til að kanna list og skúlptúra endurreisnartímans. 

Á árunum 1915 og 1916 starfaði hún sem aðstoðarmaður Aleksandra Ekster við leikhús Aleksandrs Taírov í Moskvu. Árið 1918 giftist hún herskurðlækninum Aleksej Zamkov.

Á þriðja áratugnum reis frægðarsól Múkhínu sem eins þekktasta myndhöggvara Sovétríkjanna. Hún varð leiðandi í hinum þekkta sósíalíska raunsæisstíl sem einkenndi Sovétríki þess tíma, Hún kenndi meðal annars við Vkhútemas ríkislistaskólann á árunum 1926-1927. Hún hlaut alþjóðlega athygli árið 1937 með verki sínu Iðnverkamaðurinn og samyrkjukonan. Hún vann að gerð opinberra minnisvarða og byggingaskúlptúra allt til dauðadags. Að auki gerði hún margvíslegar tilraunir með gler.

Hún hlaut hin þekktu Stalín-verðlaun fimm sinnum á árunum 1941 til 1952. Hún var heiðruð með viðurkenningunni „Listamaður fólksins“ í Sovétríkjunum árið 1943. Árið 1953 skrifaði hún bókina „Hugsanir myndhöggvara“. 

Hún hvílir í Novodevítsje-kirkjugarðinum í Moskvu.

## Heimildir
*
Matthew Meselson

**Matthew Stanley Meselson** (fæddur 24. maí 1930 í Denver) er bandarískur sameindalíffræðingur og efnafræðingur. Hann er þekktastur fyrir tilraunina sem kennd er við hann og Franklin Stahl, en hana framkvæmdu þeir árið 1958 og sýndu með henni fram á að afritun DNA er hálfgeymin (það er, að úr einni tvíþráða DNA-sameind verða tvær sem hvor inniheldur einn „gamlan“ þráð og einn nýsmíðaðan).
Bandaríska erfðafræðisambandið heiðraði hann árið 1995 með Thomas Hunt Morgan orðunni fyrir framlag hans til erfðafræðanna.

## Heimildir
Spunahúsið

**Spunahúsið** var kvennafangelsi og vinnuhæli í Kaupmannahöfn. Það var stofnað árið 1662 og var starfrækt til ársins 1928. Konurnar unnu við að spinna ull og vefa klæði fyrir danska herinn. Margar íslenskar konur voru sendar þangað til að afplána dóm sinn. 

## Tengt efni
* Brimarhólmur
* Stokkhúsið
Rudolf Höss

**Rudolf Franz Ferdinand Höss** (25. nóvember 1900 – 16. apríl 1947) var þýskur foringi í SS-sveitum nasista og yfirmaður í Auschwitz-útrýmingarbúðunum á árunum 1940 til 1943. 

## Æviágrip
Hann hafði ætlað sér að verða prestur áður en hann var kvaddur í herinn til að berjast í fyrri heimsstyrjöldinni. Eftir stríðið gekk hann í Freikops, einkaher sem var skipulagður af liðsforingjum úr þýska hernum úr stríðinu. Árið 1922 gekk Höss í þýska nasistaflokkinn og síðar í Artamenen sem var félag öfgafullra þjóðernissinna sem fyrirlitu borgarlífið og vildi hverfa aftur til einfaldari tíma bænda. Eftir ódæðisverk þar var hann dæmdur til fimm ára fangelsvistar árið 1923. 

Í júnímánuði árið 1934 bauð Heinrich Himmler honum vinnu hjá öryggissveitum nasista, betur þekkt sem SS-sveitirnar, og eftir eilítið hik þáði hann það. Seinna sama árs fór hann til Dachau, sem voru fyrstu þrælabúðir þriðja ríkisins. Árið 1938 þáði hann stöðu sem búðastjóri í Sachsenhausen sem voru þrælabúðir 34 km norður af Berlín. Þar stjórnaði hann einni aftökusveit þeirra búða. 30. apríl árið 1940 var honum boðið yfirmannastarf í Auschwitz.

Talið er að um 1.000.000 til 3.000.000 manns hafi verið myrtar í Auschwitz-útrýmingarbúðunum á meðan Höss fór með stjórn þar frá 1940 til 1943.

Eftir seinni heimsstyrjöldina var Höss handtekinn. Réttað var yfir honum í Varsjá, hann dæmdur til dauða og loks hengdur þann 16. apríl 1947.

## Í dægurmenningu
Höss er aðalpersónan í kvikmyndinni *[[The Zone of Interest]]*, sem kom út í leikstjórn Jonathans Glazer árið 2023. Kvikmyndin fjallar um daglegt líf Höss-fjölskyldunnar á heimili þeirra við hliðina á Auschwitz-útrýmingarbúðunum. Í kvikmyndinni er áhersla lögð á illsku helfararinnar, og firringu þeirra sem framkvæmdu hana, með því að sýna hvernig aðeins einn veggur aðskilur munaðarlíf Höss-fjölskyldunnar frá fjöldamorðunum sem framin eru inni í búðunum.

## Tilvísanir
Saltkjöt

**Saltkjöt** er kjöt sem hefur verið saltað, ýmist með því að leggja það í saltpækil, þurrsalta það eða sprautusalta. Á Íslandi er alltaf átt við lambakjöt þegar talað er um saltkjöt og raunar er samkvæmt reglugerð eingöngu heimilt að nota heitið saltkjöt um saltað lambakjöt en aðrar kjöttegundir þarf að skilgreina nánar, til dæmis sem saltað svínakjöt eða saltað hrossakjöt.

Söltunin dregur vökva út úr kjötinu með osmósuþrýstingi og drepur óæskilegar bakteríur, svo að kjötið varðveitist vel. Söltun var allt fram á 19. öld langalgengasta aðferðin til að geyma kjöt langtímum saman; kjöt var einnig reykt eða þurrkað en þá yfirleitt saltað áður. Á Íslandi var söltun aftur á móti lítið notuð sem geymsluaðferð langt fram eftir öldum vegna þess að salt var dýrt. 

Með tilkomu niðursuðu og frystingar dró mjög úr mikilvægi söltunar sem geymsluaðferðar en saltkjöt var þó verkað áfram og nú bragðsins vegna, enda er saltað kjöt af ýmsu tagi aðalhráefni í mörgum hefðbundnum réttum víða um heim, svo sem íslensku saltkjöti og baunum, þótt sá réttur sé orðið ekki mikið borðaður nema á sprengidag. Einnig má nefna alls konar kjötvörur eins og beikon, skinku, pastrami og alls konar pylsur og annað sem gert er úr söltuðu kjöti.

## Heimildir
* 
*
Saltkjöt og baunir

**Saltkjöt og baunir** er íslenskur réttur sem er á borðum á fjölmörgum íslenskum heimilum á sprengidaginn en er þó alls ekki bundinn við hann eingöngu og var áður algengur allan ársins hring.

Rétturinn er súpa úr gulum hálfbaunum og grænmeti, oftast kartöflum, gulrófum og gulrótum, ásamt söltuðu lambakjöti sem ýmist er borðað með súpunni af sérstökum diski eða skorið í bita og borðað í súpunni. Svipaðar súpur eru algengar víðast hvar í Norður-Evrópu, svo og í Bandaríkjunum og Kanada, en yfirleitt er notað saltað svínakjöt í þær. Margir bragðbæta líka íslenska baunasúpu með dálitlu beikoni.

Á stórum seglskipum á skútuöld var gulbaunasúpa daglegur matur ásamt skipskexi en saltað kjöt (nauta-, svína- eða kindakjöt) borið fram með súpunni á sunnudögum.

## Saltkjöt og baunir, túkall
Lagstúfurinn „Saltkjöt og baunir, túkall“ er oft sunginn þegar sprengidagurinn fer að nálgast en er einnig oft sönglaður til merkis um að einhverju sé lokið, til dæmis skemmtiatriði. Það mun hafa verið skemmtikrafturinn Baldur Georgs sem var upphafsmaður þessa en lagstúfinn er að finna á plötu með Baldri og Konna frá 1954. Baldur kann að hafa tekið þetta eftir bandarískum rakarakvartettum sem luku oft atriðum sínum með því að söngla *„Shave and a haircut, two bits“* en „two bits“ var slanguryrði yfir 25 senta pening í Bandaríkjunum. Lagstúfurinn er þó mun eldri og algengur í mörgum gömlum enskum barnaleikjum. 

## Tilvísanir


## Tenglar
* Saltkjöt og baunir Uppskrift á lambakjot.is, skoðað 12. febrúar 2013

## Heimildir
 *
Höskuldur Ólafsson (tónlistarmaður)

**Höskuldur Ólafsson** (einnig kallaður *Hössi*) (f. 1977) var einn af stofnendum rapp/hip hop hljómsveitarinnar Quarashi ásamt þeim Ómari Erni Haukssyni (*Ómar swarez*), Sölva Blöndal og Steinari Orra Fjeldsted. Höskuldur tók þátt í gerð margra platna Quarashi eins og *Jinx*, *Quarashi* og *Xeneizes*. 

Árið 2002 hætti hann í Quarashi og í staðinn kom Egill Ólafur Thorarensen (einnig kallaður *Tiny*)
Höskuldur H. Ólafsson

**Höskuldur Hrafn Ólafsson** (f. 9. febrúar 1959) er íslenskur viðskiptafræðingur og var bankastjóri Arion banka frá 2010-2019. 

Höskuldur starfaði lengstum við margvísleg stjórnunarstörf hjá Eimskip, hér á landi og erlendis en hann hóf störf hjá Eimskipi árið 1987 og tók við stöðu aðstoðarforstjóra í júní 2004. Hann hætti störfum hjá félaginu sama ár en var eftir það til ráðgjafar í nokkrum verkefnum. Sama ár, 2004, varð Höskuldur forstjóri *Greiðslumiðlunar – Vísa Íslands*. Meðan hann starfaði þar hóf Greiðslumiðlunin útrás og skipti um nafn og hét eftir það Valitor – Visa Ísland. Höskuldur var forstjóri fyrirtækisins í fjögur ár eða þar til hann var ráðinn til Arion banka árið 2010. Á starfstíma Höskuldar hjá Greiðslumiðlun var fyrirtækið um tíma til rannsóknar hjá Samkeppniseftirlitinu ásamt öðrum greiðslukortafyrirtækjum vegna ólögmæts samráðs og var fyrirtækjunum gert að greiða rúmar 700 milljónir króna í sekt í ársbyrjun 2008. 

Laun Höskulds hjá Arion banka, urðu oft fréttaefni  og einnig starfslokasamningur sem gerður var við hann vorið 2019 er hann lét af störfum hjá bankanum en upphæð samningsins nam 150 milljónum króna.  

Höskuldur er kvæntur Sigríði Ólafsdóttur og eiga þau þrjú börn.

## Tilvísanir


## Tenglar
* „Höskuldur H. Ólafsson nýr forstjóri VISA“; af Mbl.is 2006
* „Nýr forstjóri Arion banka var í lykilstöðu hjá tveimur félögum viðriðin samkeppnislagabrot“; af Pressunni 2010 
* „Höskuldur H. Ólafsson ráðinn bankastjóri Arion banka“; af mbl.is 2011
* „Sex yfirmenn í Arion banka fengu 156 milljónir í árslaun“; grein af Eyjunni.is 2011
Samband ungra jafnaðarmanna

**Samband ungra jafnaðarmanna** (SUJ) var stofnað árið 1929 af Félögum ungra jafnaðarmanna í Reykjavík og Hafnarfirði. Sambandið starfaði innan Alþýðuflokksins. Árið 1930 hafði FUJ-félögum fjölgað mjög um allt land. Á þingi SUJ á Siglufirði í september 1930 náðu kommúnistar meirihluta í sambandinu og í kjölfarið gekk það til liðs við Kommúnistaflokk Íslands sem stofnaður var síðar sama ár. Nafni sambandsins var breytt í Samband ungra kommúnista (SUK). Í kjölfarið klofnaði sambandið og jafnaðarmenn, með FUJ í Reykjavík og Hafnarfirði sem forystufélög, héldu áfram að starfa undir merkjum Sambands ungra jafnaðarmanna sem ungliðahreyfing Alþýðuflokksins.

Á sjöunda áratugnum efldist SUJ mjög. Þá gaf sambandið út tímaritið Áfanga. Margir af forystumönnum Alþýðuflokksins 1970-1990 komu úr þeim röðum, svo sem Sigurður Guðmundsson, Karl Steinar Guðnason, Björgvin Guðmundsson, Sighvatur Björgvinsson og Árni Gunnarsson.
 
SUJ varð nokkuð áberandi á árunum 1990-1995. Þá störfuðu innan þess níu félög, í Reykjavík, Kópavogi og Hafnarfirði, Keflavík, Njarðvík og Grindavík, Akranesi, Ísafirði og á Austfjörðum. Á þessum árum markaði SUJ sér sérstöðu innan Alþýðuflokksins. SUJ var fyrst stjórnmálahreyfinga til að taka upp á stefnuskrá sína aðild að Evrópusambandinu árið 1990.
John Wilkes Booth

**John Wilkes Booth** (10. maí 1838 – 26. apríl 1865) var bandarískur leikari sem myrti Abraham Lincoln þegar hann skaut hann til bana þann 15. apríl 1865 í leikhúsinu Ford Theatre, þar sem Lincoln var á leikritinu *My American Cousin*. 
John Wilkes Booth stóð með Suðurríkjunum í þrælastríðinu.

## Tilvísanir
Glitský

**Glitský** (einnig *perlumóðurský*, *ísaský* eða *gyllinský*) eru marglit ský ofan heiðhvolfs í 15-30 km hæð.

## Myndun glitskýja
Undir hefðbundnum aðstæðum myndast ekki ský í heiðhvolfinu. En sé fjallgarður til staðar þrýstist raki úr veðrahvolfi upp í heiðhvolfið. Lágt hitastig heiðhvolfsins þéttir rakann í ískristalla og ásamt saltpétursýru mynda þau glitský. Skýjin verða til í hitastiginu -70 til -90 gráður á celsíus. Litir þess myndast þegar sólarljósið beygist í kristöllum þess. Nokkrar tegundir glitskýja eru til:

*Gerð Ia er samansett úr stórum kúlulega ögnum sem samanstanda af Saltpétursýru hýdrötum.
*Gerð Ib er samansett af litlum kúlulega ögnum sem samanstendur af lausn brennisteinsýru og saltpétursýru.
*Gerð II er gerð úr ísvatni og sést mjög sjaldan á norðurslóðum

## Heimildir
Heiðursmenn (plata)

**Heiðursmenn** er 45-snúninga hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1969.  Á henni flytja Heiðursmenn fjögur lög. Platan er hljóðrituð í Stereo. Upptöku annaðist Ríkisútvarpið, Pétur Steingrímsson og Guðmundur R. Jónsson. Ljósmynd: Óli Páll. Pressun: PYE. Prentun umslags: Offsetmyndir.

## Lagalisti
# Kjarkleysi - *Lag - texti: Brooker- Reid - Þorsteinn Eggertsson*
# Vor eða haust - *Lag - texti: Prévin - Þorsteinn Eggertsson* 
# Hvar - *Lag - texti: Crewe - Gaudio - Þorsteinn Eggertsson*
# Heimurinn hefur margt oss í mót - *Lag - texti: Hugg - Hrafn Pálsson*
Hamfarirnar í Japan 2011

**Hamfarirnar í Japan 2011** urðu vegna jarðskjálfta upp á 9,0 á Richter. Jarðskjálftinn varð klukkan 14:45 að japönskum staðartíma á föstudeginum 11. mars 2011.  Skjálftamiðja hans var úti á hafi, 130 kílómetrum austur af borginni Sendai.

Jarðskjálftinn orsakaði flóðbylgju, allt að 29,6 metra háa, sem lenti á Japan mínútum eftir skjálftann og flæddi allt að 10 km inn af landinu.  Jarðskjálftinn orsakaði einnig smærri flóðbylgjur sem lentu á öðrum löndum eftir nokkra klukkutíma. Viðvaranir voru gefnar út fyrir strönd Japans sem liggur að Kyrrahafinu og fyrir í það minnsta 20 önnur lönd, þar á meðal Kyrrahafströnd Norður og Suður Ameríku.

Japanska lögreglan staðfesti opinberlega 19.747 dána í 18 héruðum, ásamt 125.000 skemmdum eða eyðilögðum byggingum.
Jarðskjálftinn og flóðbylgjan orsakaði miklar mannvirkjaskemmdir í Japan, meðal annars á vegum, járnbrautum og eldsvoðum, ásamt eyðilagðrar stíflu. Í kringum 4,4 milljónir heimila í Japan voru án rafmagns og 1,5 milljónir án vatns . Slökkt var á mörgum raföllum og í það minnsta þrír kjarnaofnar urðu fyrir sprengingum vegna þrýstings vetnis gass sem hafði safnast saman í ytri lokum eftir kerfisbilun. Íbúar innan 20 km radíus í kringum Fukushima 1 kjarnorkuverið og innan 10 km radíus í kringum Fukushima 2 kjarnorkuverið voru brottfluttir.

## Jarðskjálftinn
Jarðskjálftinn var neðanjarðarskjálfti upp á 9,0 á Richter. Hann varð þann 11. mars 2011 klukkan 14:45 að japönskum staðartíma. Hann varð í vesturhluta Kyrrahafsins á 32 km dýpi, með skjálftamiðju 72 kílómetra frá Oshika skaganum og stóð yfir í rúmlega sex mínútur.  Næsta stórborg við skjálftann var Sendai, í Honshu héraði, í 130 km fjarlægð. Jarðskjálftinn varð í 373 km fjarlægð frá höfuðborg Japans, Tokyo. Aðalkippurinn gerðist eftir fjölda fyrirskjálfta og var fylgt eftir af hundruðum eftirskjálfta. Fyrsti stóri fyrirskjálftinn var 7.1 á Richter þann 9. mars, 40 km frá skjálftamiðju aðalkippsins þann 11. mars.

Einni mínútu áður en skjálftinn fannst í Tókýó, gaf jarðskjálfta viðvörunarkerfi Japana sem inniheldur 1.000 skjálftamæla í Japan, viðvaranir um sterkan skjálfta til milljóna manna. Þessi viðvörun frá Veðurstofu Japans er talin hafa bjargað mörgum mannslífum.

Skjálftinn var upphaflega tilkynntur upp á 7.9 á Richter, uppfærður upp í 8.8, 8.9 og síðan loks upp í 9.0. Jarðskjálftinn gerðist þar sem Kyrrahafs flekinn sígur undir flekann undir Honshu, en þau flekamörk eru gagnrýnd á meðal vísindamanna. Kyrrahafsflekinn sem færist um 8 til 9 cm á ári er sagður síga undir Honshu flekann og gefur þannig frá sér mikið magn af orku. Þessi hreyfing ýtir efri flekanum niður þangað til álagið verður nógu mikið fyrir jarðskjálfta. Brotið vegna álagsins varð til þess að sjávarbotninn hækkaði um nokkra metra.

## Skemmdir og afleiðingar
### Alvarlegar bilanir í Fukushimakjarnorkuverinu
Skömmu eftir flóðbylgjuna komu upp alvarleg vandamál við kælingu kjarnaofna og eldsneytisgeymsla í Fukushímakjarnorkuverinu, sem síðar leiddu til sprenginga og losunar geislavirkra efna út í andrúmsloftið.

## Heimildir
Baldur Georgs Takács

**Baldur Georgs Takács** (22. október 1927 – 26. ágúst 1994) eða **Baldur Georgs** var töframaður og búktalari sem var vinsæll skemmtikraftur á Íslandi upp úr miðri 20. öld. Hann kom oftast fram með brúðunni Konna og voru þeir þekktir sem „Baldur og Konni“.

Baldur var sonur hjónanna Ágústu Thorarensen, píanó- og danskennara, og ungverska tónlistarmannsins Georgs Takács, en ólst upp hjá afa sínum og ömmu. Hann lagði stund á töfrabrögð og sjónhverfingar frá unga aldri og kom í fyrsta sinn fram á opinberri skemmtun 16 ára að aldri og náði þegar miklum vinsældum. Um 1945 kom brúðan Konni til sögunnar og fór Baldur þá að leggja stund á búktal jafnhliða töfrabrögðunum, fyrstur Íslendinga. 

Þeir Baldur og Konni skemmtu í Tívolíinu í Vatnsmýri á árunum 1947-1960, fóru einnig víða um land og skemmtu og komu fram í Tívolí í Kaupmannahöfn og á Dyrehavsbakken. Einnig gaf Baldur út tvær bækur og fimm hljómplötur byggðar á skemmtiatriðum þeirra. Baldur og Konni komu líka fram í sjónvarpi á fyrstu árum þess.

Baldur vann ætíð fulla vinnu jafnhliða því sem hann skemmti fólki og rúmlega þrítugur hóf hann nám utanskóla við Menntaskólann í Reykjavík og lauk stúdentsprófi 33 ára. Eftir það starfaði hann einkum við kennslu en stundaði einnig þýðingar.

Baldur hætti að mestu að koma fram upp úr 1970 en sneri þó stöku sinnum aftur á svið eða í sjónvarp og brá meðal annars fyrir í kvikmyndinni Með allt á hreinu. Hann lést árið 1994 en Konni er varðveittur á Þjóðminjasafninu.

## Heimildir
* 
* 
* 

## Tenglar

* *[https://glatkistan.com/2018/05/09/baldur-georgs/ Glatkistan]*
Sjónvarpsefni

**Sjónvarpsefni** er allt það efni sem sent er út í sjónvarpi, hvort sem um er að ræða mynd- eða hljóðefni. Sjónvarpsefni er ætlað til áhorfs með sjónvarpstæki, en útsendingin getur farið fram með jarðbundnum sjónvarpsútsendingum, um gervihnött, með sjónvarpskapli eða stafrænni dreifingu á streymisveitu. Dæmi um sjónvarpsefni eru sjónvarpsþættir, sjónvarpsmyndir, sjónvarpsfréttir, og auglýsingar. Framleiðsla sjónvarpsþátta getur farið fram hjá sjónvarpsstöð í sjónvarpsupptökuveri, eða utanhúss hjá framleiðslufyrirtækjum sem framleiða sjónvarpsefni í verktöku. Sjónvarpsþættir geta verið ýmist utan dagskrár (eins og jólaþættir og stakir skemmtiþættir) eða framhaldsþættir (til dæmis smáseríur). Sjónvarpsmynd er kvikmynd í fullri lengd sem er framleidd fyrir sjónvarp.

## Tilvísanir
Abbasídaveldið

**Abbasídaveldið** (العبّاسيّون) eða **Kalífaríkið** var þriðja íslamska stórveldið. Því stjórnuðu Abbasídar, sem gerðu Bagdad að höfuðborg sinni eftir að þeir höfðu bolað Ommejada-kalífunum frá völdum alls staðar nema á Al Andalus-svæðinu.

Abbasídaveldið var stofnað árið 750 en Bagdad varð höfuðborg þeirra árið 762. Abbasídaveldið stóð í um tvær aldir en því fór síðan smám saman hnignandi. Það leið þó ekki endanlega undir lok fyrr en árið 1519, þegar Tyrkjaveldi tók yfir og höfuðborgin var færð til Istanbúl.
Dagskrárgerð

**Dagskrárgerð** felst í því að skipuleggja og undirbúa upptöku, úrvinnslu og/eða útsendingu útvarps- eða sjónvarpsefnis. Efnið getur verið ætlað til útsendingar í eitt skipti eða verið hluti af þáttaröð. Efnið getur verið tekið upp og unnið löngu fyrir útsendingu eða verið í beinni útsendingu.

Dagskrárgerðarfólk vinnur einstaka þætti eða þáttaraðir í samstarfi við dagskrárstjórn sem skipuleggur dagskrána til lengri tíma í senn. Dagskrárgerðin tekur mið af hefðum sem skapast hafa í dagskrárgerð (t.d. að hafa fréttir nálægt kvöldmatartíma), áhorfendum eða áheyrendum (t.d. dagsjónvarp í sumum löndum sem einkum á að höfða til heimavinnandi kvenna) og dagskrárgerð samkeppnisaðila. 

Dæmi um dagskrárgerðartækni eru lóðrétt dagskrárgerð, þar sem sams konar þættir eru sendir út hver á eftir öðrum til að halda áhorfendum/áheyrendum; að brúa bilið, þar sem reynt er að koma í veg fyrir að áhorfendur/áheyrendur skipti um stöð milli þátta til dæmis með því að auglýsa næsta þátt um leið og þeim fyrri lýkur; gagnstæð dagskrárgerð þar sem reynt er að draga áhorfendur/áheyrendur frá samkeppnisaðila með því að sýna þætti sem höfða til annars hóps en þættir sem eru á sama tíma á stöð samkeppnisaðilans, til dæmis þætti sem höfða til kvenna á sama tíma og hin stöðin sýnir frá knattspyrnuleik karla. Dagskrárgerð sem tekur mið af samkeppni getur líka verið samsíða, þannig að þættir sem höfða til sama hóps eru sýndir á sama tíma og áhorfendur/áheyrendur neyðast til að velja á milli, eða sitt á hvað. Stundum er vísað til heiðursmannasamkomulags varðandi dagskrárskipulag ákveðins efnis milli samkeppnisaðila eins og til dæmis íslensks leikins sjónvarpsefnis.
Þúun

**Þúun** eða **„að þúa einhvern“** er það að ávarpa þann sem maður talar við með 2. persónu eintölu (eða samsvarandi eignarfornafni) en persónufornafnið í 2. persónu eintölu er „þú“ og þaðan er nafnið „þúun“ komið. Þúun er andstæða þess að þéra einhvern.

Dæmi um að þúa er að segja: „Þú vilt vel, Sigurður“. Í stað: „Þér viljið vel, Sigurður“. Hér áður fyrr þúuðu menn sína nánustu, vini sína og jafnvel yngri menn og þá sem menn þekktu ágætlega. Þá sem voru hærra settir eða eldri eða ókunnugir voru þéraðir. Það að þúast var nefnt *að vera dús*. *Dúsbróðir* eða *þúbróðir* nefndu menn þann mann sem þeir voru það vel kunnugir að þeir þyrftu ekki að þéra hann eða hana.

Stundum þegar menn drukku saman innsigluðu menn með vínskál að þeir skyldu þúast og var nefnt að *drekka dús*. Hér er ágætt dæmi um hvernig hinum venjulega bónda í lok 19. aldar var ætlað að þéra kaupmanninn:

  

## Tilvísanir


## Tengt efni
* Þérun
Listi yfir CSI:NY (6. þáttaröð)

Sjötta þáttaröðin af ****** var frumsýnd 23.september 2009 og sýndir voru 23 þættir. 

## Aðalleikarar
*Gary Sinise sem Mac Taylor 
*Melina Kanakaredes sem Stella Bonasera 
*Carmine Giovinazzo sem Danny Messer 
*Hill Harper sem Sheldon Hawkes
*Eddie Cahill sem Donald (Don) Flack Jr. 
*Anna Belknap sem Lindsay Monroe 
*Robert Joy sem Sid Hammerback
*A.J. Buckley sem Adam Ross

## Þættir

## Heimild
* 
*
Rob Benedict

**Rob Benedict** (fæddur Robert Patrick Benedict, 21. september 1970) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í *[[Threshold]]*, *[[Felicity]]* og *[[Supernatural]]*.

## Einkalíf
Benedict er fæddur og uppalinn í Columbia, Missouri. Stundaði hann nám við Northwestern háskólann þar sem hann útskrifaðist með BA gráðu í Performance Studies. Benedict er meðlimur og gítarleikari hljómsveitarinnar Louden Swain. 

## Ferill
Benedict byrjaði feril sinn í kvikmyndinni *Run a Mile in My Shoes* frá árinu 1995. Síðan þá hefur hann komið fram í fjölda kvikmynda og sjónvarpsþátta.

Kvikmyndir sem Benedict hefur meðal annars leikið í: *State of Play*, *The Naked Gun*, *American Pi* og *Say Goodnight*

Sjónvarpsþættir sem Benedict hefur meðal annars leikið í: *Cold Case*, Burn Notice, **, *Alias*, *Birds of Prey* og *NYPD Blue*.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* Rob Benedict á Supernatural Wiki.com síðunni 
* Rob Benedict á Supernatural wikiasíðunni
Gufuaflsvirkjun

**Gufuaflsvirkjun** er virkjun sem breytir gufuafli í rafmagn. Virkjun gufuafls fer fram með margskonar hætti. Til dæmis í jarðvarmavirkjun er jarðhiti frá háhitasvæði er nýttur í raforkuframleiðslu og hitun á neysluvatni. Gufan getur komið frá vatni sem hefur hitnað við jarðhita, kjarnorku eða kol.

## Raforkuframleiðsla

Raforka er framleidd með gufuhverfli þar sem varmaorka gufu er breytt í hreyfiorku sem er svo breytt í raforku með rafal.

## Vatnshitun
Heitt neysluvatn er búið til með því að láta gufu hita hreint vatn í varmaskiptum.

## Tilvísanir


## Tengt efni
* Virkjun

* Jarðvarmavirkjun

## Tenglar
* „Lítil gufuaflsvirkjun“; grein í Vísi 1967
**Gufuaflsvirkjanir á Íslandi**
* Nesjavallavirkjun
* Hellisheidarvirkjun
* Kröfluvirkjun
* Reykjanesvirkjun 
* Svartsengi 
* Bjarnarflag
Kristofer Heidemann

**Kristofer Heidemann** (**Christoffer Heedemann**) (um 1623 – 1703) var danskur embættismaður sem var fyrsti landfógeti Íslands á árunum 1683-1693 og gegndi jafnframt hlutverki amtmanns um fimm ára skeið.

Faðir hans var Johannes Heidemann, hafnarstjóri í Kaupmannahöfn og síðar landfógeti í Færeyjum. Heidemann var skipaður landfógeti árið 1683, þegar embættið var stofnað, og fór þá þegar til Íslands og settist að á Bessastöðum með fjölskyldu sína. Jafnframt var stofnað embætti amtmanns en þar sem ekki var skipað í það strax gegndi Heidemann amtmannsembættinu fyrstu árin. Christian Müller var svo skipaður amtmaður á Íslandi 1688 og kom þá til landsins en þar sem hann var ókunnugur öllu og ekki mikill skörungur leituðu bæði hann og aðrir til Heidemanns og réði hann því áfram mjög miklu meðan hann var á landinu.

Heidemann stóð fyrir því á Alþingi sumarið 1692 að láta tjalda yfir Lögréttu með vaðmáli en áður hafði rétturinn verið haldinn undir berum himni. Hann endurbætti líka húsakynni á Bessastöðum, bæði embættisbústað og kirkju. Þeir Sigurður Björnsson lögmaður voru miklir vinir og fékk Heidemann meðal annars í gegn að lögmannslaun voru hækkuð.

Jón Halldórsson í Hítardal segir um hann í *[[Hirðstjóraannáll|Hirðstjóraannál]]* að hann hafi verið „bæði skarpur og stórmannlegur á hvora síðuna sem hann sneri sér“. Hann lýsir honum jafnframt svo að hann hafi verið „fyrirmannleg persóna að ásýnd, orðfæri og skarpleik, glaðlyndur og örlátur við vini sína og fólk sem veittu honum hús og greiða á hans reisum, en hinum þungur eður þeim, er sýndu sig stóra ... Hann var gestrisinn og stórveitingasamur og stóðst því vart rausn sína.“

Heidemann þótti sérlega harðdrægur fjáraflamaður og var sagt að hann hefði flutt með sér fjóra hestburði af silfri og öðrum peningum þegar hann fór frá landinu. Hann flutti til Danmerkur með konu sína og börn sumarið 1692 en kom þó aftur sumarið eftir til að afhenda Bessastaði og telst því ekki hafa látið af embætti fyrr en þá. 

Kona hans var Sophia Amalia Pfeiff, dóttir Daniels Pfeiff prests og guðfræðiprófessors í Kaupmannahöfn. Heidemann varð amtmaður í Nordlandsamti í Noregi 1694 en lenti í miklum deilum og málaferlum sem hann vann að lokum en dó skömmu síðar í Kaupmannahöfn, stórskuldugur, og bjuggu kona hans og börn við örbirgð.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Erfðafestuland

**Erfðafestuland** eða erfðafestublettur er land sem  leigt er með óuppsegjanlegum samningi og leigurétti sem erfist eins og aðrar eignir. Algengt var á fyrri hluta 20. aldar að sveitafélög leigðu ræktunarlönd í kringum þéttbýli með þessum kjörum.

Í Reykjavík var árið 1859 byrjað að úthluta lóðum til ræktunar nálægt Kvosinni. Árið 1918 var skipuð nefnd til að gera tillögur um að framræsa og þurrka upp mýrlendið austan bæjarins í Laugardal, Kringlumýri, Fossvogi, Vatnsmýri, Sogamýri og í landi Klepps. Á 2. og 3. áratug 20. aldar risu þar mörg smábýli á erfðafestublettum. Blettirnir voru afhentir til eignar gegn árlegri leigu en skylt var að afhenda byggingarlóðir úr landinu ef á þurfti að halda. Erfðafestulöndin voru leigð til ræktunar og ekki mátti reisa á þeim hús nema með leyfi bæjarstjórnar. Reglum um úthlutun á erfðafestulöndum var oft breytt og nú er hætt að úthluta lóðum með erfðafestu.

## Tilvísanir
Hermanníus E. Johnson

**Hermanníus Elías Johnson** (17. desember 1825 – 2. apríl 1894) var íslenskur lögfræðingur, sýslumaður Rangæinga og um tíma landfógeti og bæjarfógeti í Reykjavík.

Hermanníus var fæddur á Ísafirði, sonur Jóns Jónssonar verslunarstjóra þar og konu hans Guðbjargar Jónsdóttur. Hann skrifaði sig jafnan Johnson. Hann varð stúdent frá Lærða skólanum 1849 og lauk lögfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla 1856. Árið 1858 varð hann málflutningsmaður við yfirréttinn. Hann var landfógeti og jafnframt bæjarfógeti í Reykjavík frá 1859 til 1861 en þá varð hann sýslumaður í Rangárvallasýslu og gegndi því embætti í 29 ár en fékk lausn árið 1890. Hann bjó allan sinn sýslumannsferil á Velli og dó þar.

Hermanníus þótti friðsæll og farsæll í starfi. Kona hans var Ingunn Halldórsdóttir og áttu þau sex börn sem jafnan skrifuðu sig Hermannsbörn. Einn sona þeirra var Halldór Hermannsson, bókavörður við Fiske-bókasafnið við Cornell-háskóla í Bandaríkjunum.

## Heimildir
*
Sæluhús

**Sæluhús** er hús eða gistiskýli í óbyggðum, ætlað til gistingar fyrir ferðalanga. Orðið er gamalt í málinu og er sæluhúsa meðal annars getið á átjándu öld. Eitt af markmiðum Fjallvegafélagsins, sem stofnað var 1831, var að láta reisa sæluhús á fjallvegum.

Ferðafélag Íslands hefur reist sæluhús víða í óbyggðum og var það fyrsta byggt í Hvítárnesi 1930. Ferðafélagið og einstakar deildir þess eiga nú 38 skála víða um land. Einnig á ferðafélagið Útivist allnokkra skála. Í sumum skálanna eru skálaverðir á sumrin.

Vegagerðin reisti einnig lítil sæluhús við ýmsa fjallvegi til notkunar sem neyðarskýli en með bættum samgöngum og GSM-sambandi dró úr þörf fyrir þau og nú hafa þau flest verið lögð af og fjarlægð.

## Heimildir
* 
*
Gisti

**Gisti** er hugtak í tölvuhögun sem vísar til afar hraðvirkra minnishólfa sem geyma ýmis gildi á meðan örgjörvinn vinnur með þau. Gisti eru efst í minnisstigveldinu og eru hraðasta leiðin fyrir miðverkið til að sækja gögn.

32-bita x86-hönnunin hefur að geyma 8 heiltölugisti. Þegar hönnunin var útvíkkuð í 64-bita, fjölgaði gistunum í 16. Þess utan hafa nýja og gamla hönnunin aukalega fleytitölugisti (og sama á við t.d. flesta RISC örgjörva). Margir RISC-örgjörvar hafa 16 heiltölugisti og 64-bita ARM hefur 31. Til eru örgjörvar með 128 gisti (t.d. IA64/Itanium, sem ekki er lengur framleiddur), en það er sjaldgæft.

## Tilvísanir
Ánægja

**Ánægja** er sú vitsmunalega staða að einhvað er á þann veg komið sem maður telur því best sett, ánægja er því ekki tilfinning eða „velskynjan“ einhvers konar eða júforía heldur tilfriðsháttur yfir stöðu mála.
Pí-dagur

Tveir dagar eru kenndir við pí (π): **Pí-dagur** (π-dagur) og **Nálgunardagur pí**. Dagar þessir eru ekki opinberir hátíðisdagar.

## Pí-dagur
14. mars er haldið upp á **pí-dag**. Ástæðan fyrir því að þessi dagur er valinn fram yfir aðra er sú að π námunduð að tveimur aukastöfum er 3,14, og þar sem mars er þriðji mánuðurinn varð fjórtándi þess mánaðar fyrir valinu (sbr. 3/14 rithátt í bandaríkjunum fyrir daginn). 

Margur lætur þó ekki 14. mars nægja heldur skoðar π með fimm aukastöfum (3,14159) og heldur upp á daginn þegar eina mínútu vantar í tvö um nóttina (klukkan 1:59). Á tímapunkti þessum hefjast teiti í stærðfræðideildum ýmissa skóla víðsvegar um heim.

## Nálgunardagur pí
22. júlí er svo haldið upp á **Nálgunardag pí**. Þessi dagsetning er í sumum dagsetningarsniðum skrifuð 22/7 en brotið \frac{22}{7} er algeng nálgun á π. Skekkjan er aðeins um 0,04%.
Jón Sigurbjörnsson

**Jón Sigurbjörnsson** (fæddur 1. nóvember 1922 - dáinn 30. nóvember 2021) var íslenskur leikari og söngvari og lék í Dýrunum í Hálsaskógi 1967 – 1977. Jón var einn dáðasti leikari, leikstjóri og óperusöngvari á sínum tíma og var kvæntur Þóru Friðriksdóttur leikkonu.

## Lífshlaup
Jón ólst upp í Borgarnesi og sinnti þar verkamannastörfum á yngri árum. Hann stundaði nám í leiklistarskóla Lárusar Pálssonar veturinn 1944-45 og við tónliðarskóla Ísólfssonar 1943-46. Síðar hélt hann til framhaldsnáms í leiklist í New York, þar sem hann nam einnig söng. Í kjölfarið hélt Jón til óperunáms á Ítalíu og bjó þar árin 1961-64.

Fyrsta stóra leikhlutverk Jóns á Íslandi var Hóras í uppsetningu á Hamlet hjá Leikfélagi Reykjavíkur árið 1949. Þar lék hann á næstu árum og var um tíma formaður leikfélagsins. Við Þjóðleikhúsið starfaði hann á árunum 1960-67 að frátöldum árunum 1964 og 1965 þegar hann starfaði við Konunglegu sænsku óperuna í Stokkhólmi.

Jón sneri aftur til Leikfélags Reykjavíkur árið 1967 og starfaði þar til 1992 sem leikari og leikstjóri. Að auki kom hann fram í fjölda kvikmynda, s.s. í Landi og sonum og Magnúsi. Hann sendir einnig frá sér plötur með vinsælum sönglögum. Að leiklistarferli loknum sneri Jón sér að hestabúskap og söngkennslu.

## Tilvísanir
Draumsvefn

**Draumsvefn** eða **REM-svefn** er þegar maður er sofandi og er að dreyma. R.E.M stendur fyrir rapid eye movement eða snöggar auga hreyfingar. Það er vegna þess að á þessu stigi svefns er allur líkaminn lamaður nema augun sem sjást skjótast um undir augnlokunum.
Andrés Iversen

**Andrés Iversen Rafn** (d. 1695) var danskur maður sem gegndi starfi landfógeta á Íslandi í lok 17. aldar en var þó ekki eiginlegur landfógeti, heldur umboðsmaður danskra kaupmanna sem höfðu landið  á leigu. 

Hann tók við af Heidemann landfógeta árið 1693 en starfstíð hans var ekki löng því hann dó á Bessastöðum snemma árs 1695. Jón Halldórsson í Hítardal segir í *[[Hirðstjóraannáll|Hirðstjóraannál]]* að hann hafi verið fyrirferðarlítill og fáskiptinn maður.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Jens Jörgensen

**Jens Jörgensen** (f. um 1653) var danskur maður sem gegndi störfum landfógeta á Íslandi frá 1695-1702 en var þó ekki eiginlegur landfógeti. Hann var síðar lengi bóndi í Brautarholti á Kjalarnesi.

Hann hafði verið aðstoðarmaður Andrésar Iversen, sem gegndi landfógetastörfum frá 1693. Þegar Iversen dó 1695 var Jens Jörgensen gerður að umboðsmanni eða forpaktara en starfið fólst á þeim árum fyrst og fremst í að hafa umsjón með eignum konungs á Íslandi og veita dönskum kaupmönnum þjónustu.

Árið 1698 giftist hann Soffíu Mauritzdóttur, systurdóttur Lárusar Gottrup lögmanns, og fór brúðkaup þeirra fram á Þingeyrum, þar sem Gottrup bjó. Óvild var á milli Gottrups og Kristjáns Müller amtmanns og er sagt að hún hafi orðið til þess að Jens Jörgensen var sviptur umboðsmennskunni 1702. Hann var þó enn talinn til heimilis á Bessastöðum í manntalinu 1703 en fluttist skömmu síðar að Brautarholti á Kjalarnesi og bjó þar embættislaus eftir það. Hann er sagður hafa verið friðsamur hæglætismaður.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
*
Adrianne Palicki

**Adrianne Palicki** (fædd 6. maí 1983) er bandarísk leikkkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í *Friday Night Lights* og  Supernatural.

## Einkalíf
Palicki er fædd og uppalin í Toledo í Ohio. Útskrifaðist frá Whitmer High-menntaskólanum í Toledo árið 2001.

## Ferill
### Sjónvarp
Fyrsta gestahlutverk hennar í sjónvarpi var árið 2004 í *The Robinsons: Lost in Space* og hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við: Smallville, , *North Shore*, , Criminal Minds og *Robot Chicken*.
Palicki var ráðin til þess að leika Jessica Moore, kærustu Sam Winchester í Supernatural  árið 2005 og síðan þá endurtekið hlutverkið nokkrum sinnum. 

Stærsta hlutverk hennar í sjónvarpi hefur verið sem Tyra Collette í *Friday Night Lights* sem hún var hluti af frá 2006-2011.

Þann 16. Febrúar, 2011, var tilkynnt að Palicki hafði verið valin til þess að leika Wonder Woman í endurgerð af gömlu þáttunum og myndi vera framleiddur af David E. Kelley fyrir NBC sjónvarpsstöðina. Síðan í maí 2011 þá tilkynnti NBC sjónvarpsstöðin að hún myndi ekki taka Wonder Woman til sýninga tímabilið 2011-2012.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Palicki var í kvikmyndinni  *Getting Rachel Back* frá 2003. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Popstar, Women in Trouble, Red Dawn og G.I. Joe: Retaliation.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar

*
*Adrianne Palicki á Supernatural Wiki.com síðunni 
*Adrianne Palicki á Supernatural wikiasíðunni
Jón Rögnvaldsson

**Jón Rögnvaldsson** getur átt við:

* Jón Rögnvaldsson, garðyrkjumann á Akureyri og upphafsmann skógræktar á Norðurlandi. 
* Jón Rögnvaldsson, sem var fyrsta fórnarlamb galdramála á Íslandi.
Richard Speight Jr.

**Richard Speight Jr.** (fæddur 4. september 1970) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín  í *Band of Brothers*, *The Agency*, *Jericho* og Supernatural.

## Einkalíf
Richard er fæddur og uppalinn í Nashville í Tennessee. Hann stundaði nám við University of Southern California School of Theater. 

## Ferill
Fyrsta hlutverk Speight var í sjónvarpsmyndinni *Love Leads the Way: A True Story* frá árinu 1984 og hefur síðan þá komið fram í nokkrum kvikmyndun en er aðallega þekktastur fyrir hlutverk sín í sjónvarpi.  

Fyrsta stóra gestahlutverk hans í sjónvarpi var árið 1989 í *Freddy's Nightmares* og hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við: *Running the Halls*, *ER*, *Yes Dear*, , *Life* og *Alias*.

Speight  var árið 2001 ráðinn til þess að leika Sgt. Warren „Skip“ Muck í sjónvarps míniseríunni *Band of Brothers* sem var framleidd af Steven Spielberg og Tom Hanks. Síðan hefur hann leikið aukahlutverk í sjónvarpsþáttum á borð við *The Agency* sem tölvuhakkarinn Lex, sem Bill í *Jericho* og sem Trickster (erkiengilinn Gabríel) í Supernatural

Hefur hann komið fram í kvikmyndum á borð við *Speed 2: Cruise Control*, *Independence Day*, *Thank You for Smoking* og *The Last Big Attraction*.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* Richard Speight Jr. á Supernatural Wiki.com síðunni 
* Richard Speight Jr. á Supernatural wikiasíðunni
Gróðrarstöðin á Akureyri

**Gróðrarstöðin á Akureyri** við Eyjafjarðarbraut var stofnuð árið 1903  (aðrar heimildir segja 1904 ). Hún var stofnsett af Ræktunarfélagi Norðurlands. 

## Tilvísanir
Lystigarður Akureyrar

**Lystigarður Akureyrar** er skrúðgarður sem stofnaður var árið 1912 að frumkvæði danskrar konu að nafni Anna Katharine Schiöth, og síðan stjórnað af tengdadóttur hennar, Margrethe Schiöth. 

1954 til 1970 var Jón Rögnvaldsson, frumkvöðull í garðyrkju og skógrækt, forstöðumaður garðsins. Hörður Kristinsson, grasafræðingur starfaði þar á 8. áratug 20. aldar.

Árið 1972 voru í grasagarði Lystigarðsins samtals um 2511 tegundir og afbrigði, þar af 442 íslenskar tegundir og slæðingar.

## Svipmyndir

Greenhouse at Akureyri Botanical Gardens.jpg
Iceland - botanical gardens.jpg
Iceland flora at Akureyri Botanical Gardens.jpg
Akureyrar BG 01.jpg
Akureyri views 05.jpg
Akureyri views 06.jpg
Botanical garden Akureyri 2017-4.jpg


## Tenglar
* Heimasíða
* „Lystigarðurinn 50 ára“; grein í Degi 1962
* Grasagarðshlutverk Lystigarðsins - Kjarnaskógur.is