Listi yfir erlend orð í tónfræði

Þetta er listi yfir erlend orð sem að eru líklega til að koma fyrir í erlendum tónverkum. Flest þeirra eru hugtök á ítölsku og eru stundum frábrugðin nútímamerkingu orðana. Flest hina orðana koma úr frönsku og þýsku. Önnur orð koma frá latínu og spænsku. Nafnorð í þýsku eru alltaf rituð með stórum upphafsstaf.

ít = **Ítalska**, fr = **Franska**, þ = **Þýska**, la = **Latína**, en = **Enska**

## A
* **a** (ít) **á** (fr) – að, til, við, líkt og
* **aber** (þ) – en
* **a bene placido** (ít) – að vild flytjenda
* **accelerando**, **accel**. (ít) – auka hraða smám saman
* **accentato** (ít) – með áherslu
* **acciaccatura** (ít) – skreytitákn; stutt forslag
* **accompagnato** (ít) – fylgt, spilað undir; undirleikarinn fylgir flytjandanum sem að má breytta hraðanum að vild
* **[[a cappella]]** (ít) – án undirleiks hljóðfæra (í kórtónlist)
* **a capriccio** (ít) – hraði og túlkun að vali flytjenda
* **adagietto** (ít) – frekar hægt (hraðar en *adagio*)
* **adagio** (ít) – afslappað; hægt
* **a due**, **a2** (ít), **à deux**, **à2** (fr) – fyrir tvo flytendur eða hljóðfæri; báðir leika
* **ad libitum**, **ad lib** (la) – hraðir og styrkur að vild flytjenda, þýðir að sleppa megi hljóðfæri
* **affettuoso**, **affettuosamente**, (ít) **affectueusement** (fr) –  elskulega, ástúðlega, með tilfinningu
* **affrettando**, **affret.** (ít) – með vaxandi hraða eða flýti
* **agile** (ít) – snögglega
* **agitato** (ít) – órólega, með ákafa
* **air** (en) – hægur, söngrænn dans; sönglag
* **al**, **alla** (ít) – til; í sama stíl og
* **al fine** (ít) – til enda
* **alla breve** (ít) – hraður taktur með hálfnótu í slagi
* **alla marcia** (ít) – í mars stíl
* **allargando** (ít) - breikkandi: smám saman hægar og aðeins sterkar
* **allegretto** (ít) – allgreitt; ekki eins hratt og *allegro*
* **allegro** (ít) – hratt
* **als** (þ) – en, heldur en
* **alt** (ít) – hátt (í tónhæð)
* **altissimo** (ít) – mjög hátt
* **alto** (ít) – hátt (á oft við um rödd)
* **am Steg** (þ) – við brúna (á strengjahljóðfæri)
* **amabile** (ít) – þægilega, elskulega
* **amore** (ít), **amour** (fr), **amor** (sp) – ást
* **amorosa** (ít) – ástúðlega
* **andante** (ít) – rólegur gönguhraði
* **andantino** (ít) – aðeins hraðar en *andante*
* **anima** (ít) – sál, tilfinning
* **animando** (ít) – líflegar, fjörlegar
* **animato** (ít), **animé** (fr) – líflega
* **apaisé** (fr)  – rólegar, hægar
* **a piacere** (ít) – að vild; flytjandi þarf ekki að fylgja gefnum hryn nákvæmlega
* **appassionato** (ít) – ástríðufullt; með ástríðu
* **appoggiatura** (ít) – stutt forslag
* **a prima vista** (ít)  – við fyrstu sýn; þýðir að spila eitthvað í fyrsta skipti sem litið er á nótnablaðið
* **arco** (ít) – leikið með boga, fyrirmæli eftir *pizzicato*
* **arietta** (ít) – er stutt aría
* *arpeggio* (ít) – hörpuhljómur: nótur leiknar hver af annarri
* *assai* (ít) – mjög, afar
* *assez* (fr) – fremur, nægilega
* *a tempo* (ít) – sami hraði og áður (fyrir hraðabreytingu)
* *atonal* (en) –  ekki í tóntegund
* *attacca* (ít) – halda strax áfram (í næsta kafla)
* *augmented*, *aug*. (en) – stækkað (tónbil/hljómur)
* *Ausdruck* (þ) – tilfinning
* *ausdrucksvoll* (þ) – tilfinningalega
* *avec* (fr) – með

## B
* *barbaro* (ít) – villimannslega
* *basso continuo* (ít) – endurtekinn bassi
* *beat* (en) – taktur
* *bellicoso* (ít) – árásargjarnt
* *bel canto* (ít) – ítalskur söngur; fagursöngur
* *ben*, *bene* (ít) – vel, mjög
* *bestimmt* (þ) – ákveðið
* *bewegt* (þ) – með hreyfingu, með ákafa
* *bis* (ít) – tvisvar
* *bisbigliando* (ít) – hvísl
* *bocca chiusa* (ít) – sungið með lokuðum munni
* *bouche fermeé* (fr) – sungið með lokuðum munni
* *bravura* (ít) – glæsilega, af leikni
* **breit** (þ) – breitt
* **breve**, **brevis** (ít) – jafngildi tveggja heilnótna
* **brillante**, (ít) **brillant** (fr), **brilliant** (en) – frábærlega
* **brio** (ít) – kraftur (*con brio* – með krafti)
* **brioso** (ít) – með krafti

## C
* **cadence** (en) – niðurlag, endir
** **perfect cadence** – aðalendir
** **plagal cadence** – kirkjuendir
** **imperfect cadence** – hálfendir
** **interupted cadence** – gabbendir
* **cadenza** (ít) – glæsilegt einleiksatriði í lok þáttar eða verks
* **calando** (ít) – smám saman veikar og hægar; deyja út
* **calore** – hlýja; *so con calore*, hlýlega
* **calmato**(ít), **calme** (fr) – kyrrlátt, friðsælt
* **cambiare** (ít) – breyting 
* **canon** (en) keðjulag
* **cantabile** (ít) – syngjandi
* **cantando** (ít) – syngjandi
* **cantata** (ít) – verk fyrir söngraddir
* **cantor** (ít) – söngstjóri í kirkju
* **capo** (en) – höfuð; byrjun
* **capriccioso** (ít), **capricieux** (fr)  – frjálslega og kyndugt, duttlungafullt
* **carezzando** (ít) – gælandi, róandi
* **cédez** (fr) – gefa eftir, slaka á hraða
* **cesura** (ít), **caesura** (la) – stans, bið; algjör þöggn í lagi
* **chiuso** (ít) – lokað; hendin heldur fyrir hljóðfærið
* **coda** (ít) – skott; lokakafli á lagi
* **codetta** (ít) – smáskott; lítill lokakafli á lagi
* **col**, **coll’**, **colla**, **colle** (ít) – með
* **col legno** (ít) – með trénu; strengjaleikari á að leika með viðarhluta bogans en ekki hárm hans
* **col pugno** (ít) – með hnefanum; píanóleikari slær hefnanum við píanóið
* **coll’ ottava** (ít) – bæta við áttund, hljómborðsleikari á að bæta við áttund ofar, eða nefðar ef *bassa* er bætt við (*coll’ ottava bassa*)
* **colla parte** (ít) – fylgja einleikaranum (fyrirmæli til meðleikara)
* *colla voce* (ít) – fylgja einsöngvaranum (fyrirmæli til meðleikara)
* *colossale* (ít) – mikilfenglega
* *come* (ít), *comme* (fr) – eins og, líkt og
* *come prima* (ít) – eins og áður (ekki endilega frá byrjun)
* *come sopra* (ít) – eins og áður (ekki endilega frá byrjun)
* *common time* (en) – Takturinn 4/4
* *comodo* (ít) – þægilega
* *con* (ít) – við
* *con amore* (ít), *con amor* (sp) – með ást
* *con affetto* (ít) – með tilfinningu
* *con brio* (ít) – með anda
* *con dolore* (ít) – með hryggleika
* *con* (*gran*, *molto*) *espressione* (ít) – með mikili tjáningu
* *con fuoco* (ít) – með eld
* *con larghezza* (ít) – beitt
* *con moto* (ít) – með hreyfingu
* *con slancio* (ít) – með áhuga
* *con sordino* / *con sordini* (ít) – hljóðlaust / hljóðlaus
* *coperti* / **coperto** (ít) – hulið / hulin
* **corda** / **corde** (ít) – strengur / strengir
* **crescendo**, **cresc**. **cres**. (ít) – með vaxandi styrk
* **cut time** (en) – Takturinn 2/2