open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Árni Sigfússon

**Árni Sigfússon** (f. 30. júlí 1956 í Vestmannaeyjum) er fyrrverandi borgarstjóri í Reykjavík og fyrrum bæjarstjóri Reykjanesbæjar. Hann er sonur Sigfúsar J. Árnasonar Johnsen og Kristínar S. Þorsteinsdóttur, kvæntur Bryndísi Guðmundsdóttur, talmeinafræðingi og eiga þau fjögur börn: Aldísi Kristínu, Védísi Hervöru, Guðmund Egil og Sigfús Jóhann. Hann lærði stjórnsýslufræði við Háskólann í Tennessee, BNA. Systkini Árna eru Þorsteinn Ingi Sigfússon, forstjóri Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands, Gylfi Sigfússon fyrrverandi forstjóri Eimskips, Margrét Sigfúsdóttir, innanhússarkitekt, Þór Sigfússon, forstjóri Sjóvár og Sif Sigfúsdóttir, fyrrum borgarfulltrúi og markaðsstjóri Viðskiptadeildar HÍ. 

Árni sat í stjórn Heimdallar árin 1976 - 1979 og var formaður 1981- 1983.  Hann gegndi formennsku í Sambandi ungra sjálfstæðismanna (SUS) á árunum 1987 - 1989 og hefur starfað sem framkvæmdastjóri Stjórnunarfélagsins og framkvæmdastjóri og forstjóri Tæknivals.

Árni var borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í þrettán ár, 1986-1999. Hann gegndi embætti borgarstjóra í Reykjavík í nokkra mánuði árið 1994 er hann tók við af Markúsi Erni Antonssyni 3 mánuðum fyrir kosningar til að freista þess að halda borginni. Það tókst ekki gegn sameinuðum R-lista og varð Ingibjörg Sólrún Gísladóttir borgarstjóri að kosningum loknum.

Árni var bæjarstjóri í Reykjanesbæ 2002-2014, og oddviti Sjálfstæðisflokksins í bæjarstjórn 2002-2018.
Indín

**Indín** er frumefni með efnatáknið **In** og er númer 49 í lotukerfinu. Þessi sjaldgæfi, mjúki, þjáli og auðsambræðanlegi tregi málmur er efnafræðilega svipaður áli eða gallíni en lítur samt meira út eins og sink (þessi málmur finnst aðallega í sinkgrýti). Hann er einkum notaður til að mynda þunn smurningslög (í seinni heimsstyrjöldinni var hann mikið notaður til að þekja kúlulegur í afkastamiklar flugvélar).
Tin

**Tin** er frumefni með efnatáknið **Sn** (af latnesku heiti tins, *Stannum*) og er númer 50 í lotukerfinu. Þessi silfurkenndi, þjáli tregi málmur, sem hvorki oxast í lofti né tærist auðveldlega, er notaður í margs kyns málmblöndur og einnig til að þekja önnur efni til varnar tæringu. Tin er fyrst og fremst unnið úr steintegundinni kassíteríti en þar er það í formi oxíðs.
Eiríkur rauði Þorvaldsson

**Eiríkur rauði Þorvaldsson** (d. um 1006) var fyrstur til að nema land á Grænlandi og var faðir Leifs Eiríkssonar. Eiríkur fæddist í Noregi og var sonur Þorvaldar Ásvaldssonar, en kallaður „rauði“, líklega vegna hárlitarins. Þeir feðgar flæmdust frá Noregi vegna vígamála. Sigldu þeir þá til Íslands og nam Þorvaldur land á Dröngum á Ströndum. Íslendingasagan  *[[Eiríks saga rauða]]* segir frá ævi hans.

## Ævi
Samkvæmt því sem segir í *[[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]]* kvæntist Eiríkur Þjóðhildi, dóttur Jörundar Úlfssonar skjálga, og flutti þá suður í Haukadal í Dölum, ruddi þar land og bjó á Eiríksstöðum hjá Vatnshorni. 

Eiríki gekk illa að lynda við aðra menn og var hann rekinn úr Haukadal eftir að hann var dæmdur sekur vegna vígaferla.  Þá fór hann  í eyna Brokey á Breiðafirði en var einnig rekinn þaðan fyrir vígaferli og varð útlagi að nýju 982. Ákvað hann um þær mundir að leita lands vestan Íslands en maður nokkur, sem Gunnbjörn Úlfsson hét, hafði talið sig hafa séð eyju norðan Íslands og nefndi Gunnbjarnarsker.

Samkvæmt Eiríks sögu rauða varði hann þremur árum útlægur í að kanna strönd Grænlands. Sneri hann svo aftur til Íslands og sagði miklar og fagrar sögur af þessu nýfundna landi. Árið 985 hafði hann svo safnað fjölmennu liði og sneri með því aftur til Grænlands og stofnaði tvær nýlendur á vesturströndinni, Eystribyggð og Vestribyggð. Í Eystribyggð reisti hann stórbýlið Brattahlíð fyrir sig og sína, nálægt þar sem Narsarsuaq stendur nú. Eiríkur var þá orðinn háhöfðingi Grænlands. Í upprunalegum leiðangri Eiríks voru 25 skip, sennilega knerrir, en aðeins 14 komust til Grænlands. Hin 11 ýmist fórust í ofsaviðri eða sneru til baka.

Tilgátubær Eiríks rauða hefur verið reistur á Eiríksstöðum í Haukadal með hliðsjón af rannsóknum fornleifafræðinga á rústum sem þar hafa verið grafnar upp og rannsakaðar.

## Tengill

* Hvernig eyddist byggð Íslendinga á Grænlandi?, Skírnir, 1. Tölublað (01.01.1940)
Sólskjálftafræði

**Sólskjálftafræði** er undirgrein sólfræðinnar, jarðskjálftafræðinnar og stjarneðlisfræðinnar sem fæst við rannsóknir á þrýstingsöldum sem eiga uppruna sinn í sólinni. Þeir sem leggja stund á greinina kallast **sólskjálftafræðingar**.

Hugmyndin á uppruna sinn í kenningu sem Christian Andreas Doppler setti fram árið 1842 og er nefnd Doppler áhrifin.

Stjarneðlisfræðingar geta með hjálp sólskjálftafræðinnar þróað mjög nákvæmar lýsingar á innri gerð sólarinnar. Fundið var út að ytra iðuhvolf og innra geislunarhvolf sólarinnar snúast á mismunandi hraða sem veldur því að aðalsegulsvið sólarinnar verður til og að iðuhvolfið hefur straumstróka af rafgasi þúsundir kílómetra undir yfirborðinu. Einnig er hægt að nota fræðina til að nema sólbletti sem eru á hliðinni andspænis jörðinni.
Blý

**Blý** er frumefni með efnatáknið **Pb** (af latnesku heiti blýs, *Plumbum*) og er númer 82 í lotukerfinu. Það er mjúkur, eitraður, þungur og þjáll tregur málmur. Blý er bláhvítt þegar það er nýsneitt en tærist yfir í daufgráan lit við snertingu vð loft vegna oxunar. Blý er notað í byggingar, blýsýrurafgeyma, byssukúlur, og sem blendi í lóðmálmum, pjátri og sambræðanlegum málmblöndum. Blý hefur hæstu atómtölu allra stöðugra efna. Þess má þó geta að Bismút-209 hefur helmingunartíma uppá milljarðfaldan þekktan aldur alheimsins og er því stundum talið sem stöðugt. Þessvegna er bismút stundum talið hafa hæsta atómtölu allra stöðugra efna.

## Sagan
Talið er að menn hafi notað blý frá því um 3000 f.Kr.  Blý var mikið notað í hinu forna Rómaveldi. Forn-Rómverjar notuðu blý i vatnslagnir. Þess vegna er enska orðið yfir pípulagningamann „plumber“ leitt af latneska orðinu „plumbum“ sem þýðir blý. Á miðöldum var blý notað í þök, kistur, tanka og ræsi og í styttur og skraut. Blý var einnig notað til að skeyta saman gler á gluggaskreytingum í kirkjugluggum. Í dag er blý ekki mikið notað í þök þar sem það er of dýrt og þar sem eituráhrif blýs eru orðin vel þekkt. Þess í stað er meira notað af kopar og plastefnum eins og pólýeten. Lög af blýi eru notuð til að fóðra innan tanka með tærandi vökvum eins og sýru sem myndi éta sundur aðra málma. Þar sem blý er þyngri málmur en járn og kopar er það notað í ýmsa hluti sem verða að vera þungir en mega ekki vera stórir um sig, svo sem sökkur á veiðarfæri og stígvél kafara. 

Víngerðarmenn í Rómaveldi til forna vildu ekki nota neitt annað en blý í áhöld sín. Þeir notuðu áhöld úr blýi til að kremja vínber. Þeir tóku ekki í mál að nota annað en blýpotta eða blýklædda koparkatla því þeir ryðguðu síður og þeir töldu þá gefa betra bragð. Í rómversku uppskriftabókinni Apician, sem hefur að geyma uppskriftir sem taldar eru frá 1.-5. öld, eru fimmtungur hinna 450 uppskrifta bragðbættar með blýi. Á miðöldum notaði fólk blýsölt af sýrum eða „blýsykur“ eins og þau voru kölluð sem sætuefni í mat eða vín. Blý var enn fremur notað í borðbúnað, skartgripi og smápeninga. Að lokum komu fram margs konar eiturverkanir í fólki en þótt suma Rómverja grunaði að tenging væri milli málmsins og krankleikanna breyttust venjurnar aldrei og sumir sagnfræðingar telja að margir af heldri borgurum Rómar hafi þjáðst af blýeitrun

## Tengt efni
* Blýeitrun

## Heimildir
Þallín

**Þallín** er frumefni með efnatáknið **Tl** og er númer 81 í lotukerfinu. Þessum mjúka, gráa, þjála trega málmi svipar til tins en hann aflitast við snertingu við loft. Þallín er mjög eitrað og er notað í nagdýra- og skordýraeitur, en sökum þess að það er krabbameinsvaldandi, hefur notkun þess verið dregin saman eða hætt algerlega í mörgum löndum. Það er líka notað í innrauða skynjara.
Gallín

**Gallín** er frumefni með efnatáknið **Ga** og er númer 31 í lotukerfinu, sem er sjaldgæfur, mjúkur og silfurkenndur tregur málmur. Gallín er brothætt fast efni við lágt hitastig en breytist í vökvaform rétt fyrir ofan stofuhita og bráðnar í hendi. Það finnst í örlitlum mæli í báxíti og sinkgrýti. Það gegnir mikilvægu hlutverki í efnasambandinu gallín arsen sem að notað er sem hálfleiðari, mest áberandi í ljóstvistum.
Bismút

**Bismút** er frumefni með efnatáknið **Bi** og er númer 83 í lotukerfinu. Efnið er þungur, brothættur, hvítkristallaður, þrígildur tregur málmur, sem hefur bleikan litblæ og líkist efnafræðilega arsen og antimon. Hann er mest mótseglandi allra málma. Bismút hefur minnstu varmaleiðni allra frumefna fyrir utan kvikasilfur. Blýlaus bismút efnasambönd eru notuð í snyrtivörur og í læknisaðgerðum.

## Tengill
Þéttleiki byggðar

**Þéttleiki byggðar** er hugtak yfir meðaldreifingu íbúa ákveðins svæðis. Venjulega er hún mæld í fjölda íbúa á ferkílómetra.

## Sjá einnig

* Óskipulagður vöxtur þéttbýlis
Breyta

**Breyta** er eiginleiki í efnislegu eða huglægu kerfi sem getur tekið fleiri en eitt sjáanlegt gildi. Breyta er því andstæða fasta, sem tekur aðeins eitt gildi og er því alltaf eins. Þegar breytur eru notaðar með tölum og táknum eins og 15x + 4 kallast það stæða.

## Breytur flokkaðar eftir tegund gilda sem þær taka
* **[[Fallsbreyta]]** er ílag falls og vísar til staks í formengi fallsins. Myndmengi inniheldur frálag fallsins og ef fall er gagntækt er fyrir sérhvert stak í varpmenginu til eitt og aðeins eitt stak í formengi fallsins.
* **[[Færibreyta]]** er notuð í forritunarmáli.
* **[[Nafnbreyta]]** tekur aðeins eigindleg gildi en ekki megindleg (það er töluleg) gildi. Ekkert gildi er því meira eða minna en nokkurt annað. Dæmi um slíka breytu er breytan *[[Stjórnmálaflokkur]]* sem gæti til að mynda tekið gildin Sjálfstæðisflokkur, Framsóknarflokkurinn, Frjálslyndi flokkurinn, Samfylking og Vinstri hreyfingin grænt framboð. 
* **[[Raðbreyta]]** tekur gildi sem hægt er að raða í röð eftir stærð, en bilið á milli gilda er ekki skilgreint. Dæmi um raðbreytu er breytan *[[sæti]] í [[fegurðarsamkeppni]]*, sem tekur gildin fyrsta sæti, annað sæti og svo framvegis. Breytan er raðbreyta því hún gefur upplýsingar um hvort tiltekinn keppandi sé fegurri en annar, en segir ekki hversu MIKIÐ fegurri hann er. 
* **[[Jafnbilabreyta]]** tekur megindleg gildi þar sem jafnt bil er á milli eininga. Jafnbilabreyta hefur þó ekki eiginlegan núllpunkt og því er merkingarlaust að reikna hlutfall gilda breytunnar. Dæmi um slíka breytu er *hiti á [[Celsíus|Celsíuskvarða]]* því jafnmikill hitamunur er til að mynda á milli 0 og 100 gráða og á milli 100 og 200 gráða. Celsíus-kvarðinn hefur aftur á móti ekki eiginlegan núllpunkt (því hægt er að fara niður fyrir núllpunktinn og yfir í mínusgráður). 
* **[[Hlutfallsbreyta]]** tekur gildi sem jafnt bil er á milli en ólíkt jafnbilabreytu hafa gildi hlutfallsbreytu eiginlegan núllpunkt. Því er hægt að tala um hlutfall tveggja gilda breytunnar. Dæmi um slíka breytu er *[[lengd]]*. Gildi lengdar fara frá núlli og upp, en lengd getur ekki tekið neikvæð gildi. Lengd er hlutfallsbreyta því hlutfall tveggja gilda sem hún getur tekið hefur merkingu. Til að mynda er hægt að segja að hlutfallið 2 cm / 4 cm sé 0,5 eða að 2 cm séu helmingurinn af 4 cm.

## Breytur flokkaðar eftir orsakatengslum
* **[[Frumbreyta]]** er sú breyta sem talin er hafa áhrif á aðra breytu. Hún er oft táknuð með gildinu **X**.
* **[[Fylgibreyta]]** er sú breyta sem aðrar breytur hafa áhrif á. Hún er oft táknuð með gildinu **Y**. 
* **[[Þriðja breyta]]** eða **[[samsláttarbreyta]]** er sú breyta sem hefur áhrif á samband frumbreytu og fylgibreytu eða mælingar á því. Hún er oft táknuð með gildinu **Z**. Í rannsóknum er reynt að hafa stjórn á slíkum breytum svo hægt sé að kanna tengsl á milli X og Y án truflandi áhrifa hennar.
Inna (vefkerfi)

**Inna** er miðlægt, vefrænt upplýsingakerfi framhaldsskóla á Íslandi og inniheldur upplýsingar um stóran hluta þess sem við kemur skólagöngu flestra nema í íslenskum framhaldsskólum s.s. námsferil, skólasókn og stundatöflu.
Þrátt fyrir að Inna sé aðallega hugsað sem upplýsingakerfi ber það örlítinn vott af því að vera fjarvinnukerfi en möguleikar kerfisins í þeim efnum eru mjög takmarkaðir.

Kerfið er þróað í verktöku af Advania fyrir menntamálaráðuneytið en það var fyrst tekið í notkun árið 2001.

## Undirkerfi
Inna skiptist í tvo hluta sem hafa hvor sinn tilganginn. Annar er til að stjórna og breyta upplýsingum fyrir hönd skóla en hinn er fyrir nemendur.

### Inna fyrir skóla
Starfsmenn skóla, s.s. áfangastjórar, kennarar og námsráðgjafar notast við sérstakt kerfi þar sem þeir geta séð upplýsingar um alla nemendur sína og síns skóla auk þess sem þeir geta breytt upplýsingum um þá nemendur, merkt inn fjarvistir og skráð einkunnir svo eitthvað sé nefnt. Útgáfunúmer þessa hluta er nú 1.0.

### Inna fyrir nemendur
Nemendur hafa sér aðgang að kerfinu þar sem þeir komast í upplýsingar um sig og sína skólagöngu og geta breytt námsáætlun svo eitthvað sé nefnt. Þessi hluti kerfisins er enn ókláraður.
Staðlaráð Íslands

**Staðlaráð Íslands** er ráð sem skv. lögum 
http://www.althingi.is/lagas/nuna/2003036.html hefur það hlutverk að staðfesta alþjóðlega staðla og annast gerð íslenskra staðla í samvinnu við hagsmunaaðila, svo sem hlutaðeigandi ráðuneyti, stofnanir, samtök og fyrirtæki.

Staðlaráð er fulltrúi Íslands í alþjóðlegu staðlasamtökunum ISO og IEC og evrópsku staðlasamtökunum CEN, CENELEC og  ETSI og þátttakandi í norrænu stöðlunarsamstarfi INSTA.

Þessi eru helstu verkefni Staðlaráðs Íslands:

    * *Umsjón með staðlagerð á Íslandi.*
    * *Að aðhæfa og staðfesta þá staðla sem skylt er vegna aðildar Staðlaráðs að erlendum staðlasamtökum.*
    * *Að greiða fyrir því að íslenskum stöðlum verði beitt í opinberri stjórnsýslu og hjá einkaaðilum.*
    * *Að starfrækja miðstöð stöðlunarstarfs á Íslandi sem þjónustar stofnanir, fyrirtæki, einstaklinga og*  
      *samtök sem vilja nýta sér staðla.*

Staðlaráð tekur ekki efnislega afstöðu til staðla og ákveður ekki hvað skuli staðlað. Ákvarðanir um það eru teknar af þeim sem eiga hagsmuna að gæta og þeir greiða fyrir verkefnin.

## Tengt efni
*Listi yfir íslenska staðla

## Tenglar
*Vefsíða Staðlaráðs Íslands (verðlisti)
* Lög um staðla og Staðlaráð Íslands ()
Faxasker

**Faxasker** er um 10 metra hátt sker norðan við Ystaklett við Heimaey í Vestmannaeyjum. Skerið að mestu gróðurlaust því algengt er að brimi yfir það í vondu veðri.

Neyðarskýli er á skerinu og viti. Skýlinu var komið fyrir þarna vegna stórs sjóslyss sem varð við skerið 1950. Báturinn sem lenti í slysinu hét *Helgi* og fórust allir sem um borð voru eða 10 manns. Tveir menn komust upp á skerið en náðust ekki þaðan í tæka tíð. Eftir þetta var hafist handa við að reisa skýlið og ljóshúsi komið fyrir ofan á því sex árum síðar. Skýlið er 6 metrar á hæð. Ljóseinkenni vitans er Fl W 7s (eitt hvítt blikkljós á 7 sekúndna fresti).
Meðaltal

**Meðaltal** er aðferð til að einfalda talnagögn niður í eina tölu en með henni er stefnt að því að finna miðsækni í ákveðnu þýði. Þetta er framkvæmt með því að finna summu talnanna sem um ræðir og deila þeim með fjölda þeirra. Aðferðin virkar þó eingöngu vel þegar fyrrnefndar tölur dreifast jafnt yfir talnabilið (þ.e.a.s. í normalkúrfu). Önnur leið til þess að finna tölu sem er lýsandi fyrir þýði er að reikna út miðgildið.

## Skilgreining

Meðaltal safns *X*, með *N* fjölda staka fæst með eftirfarandi hætti:

\bar{X}=\frac{\sum{X}}{N}.

**Vegið meðaltal** mengis *n* staka
:[x_1, x_2, \dots , x_n]\,,

með tilheyrandi mengi jákvæðra vigtarstuðlun
:[w_1, w_2, \dots, w_n]\,,

er reiknað þannig:

:\bar{x} = \frac{ \sum_{i=1}^n w_i x_i}{\sum_{i=1}^n w_i},


### Dæmi
Reynt er að finna meðaltal fyrir tölurnar 2, 6 og 7. Þá skal leggja saman tölurnar (reikna út \sum{X}):

\sum{X}=2+6+7=15

Fjöldi talnanna er 3 svo að við vitum að N=3

Þetta reiknast þá út þannig:

\bar{X}=\frac{15}{3}=5

Meðaltalið af 2, 6 og 7 er þá 5.
Brisbane

**Brisbane** er höfuðborg ástralska fylkisins Queensland. Íbúar Brisbane sjálfrar eru tæp milljón en um 1,7 milljónir búa í borginni og útborgum hennar til samans.Hún er sú höfuðborg ástralskra fylkja sem vex hraðast, sem dæmi óx hún um 10,5% á fimm árum frá 1998 til 2003. Borgin liggur með fram bökkum Brisbaneár rétt fyrir innan Moretonflóa í suðurhluta fylkisins. Borgin er nefnd eftir ánni sem er nefnd eftir Brisbane lávarði sem var landsstjóri Nýja Suður Wales árið 1823 þegar svæðið var fyrst kannað. Árið 1824 var fanganýlenda stofnuð í Redcliffe við fyrrnefndan flóa en aðeins ári síðar flutti hún suður stutt frá þar sem borgin er núna. Sú nýlenda var stofnuð sem eins konar fangelsi innan fangelsis, fyrir fanga sem brutu af sér meðan þeir voru að afplána dóma í Ástralíu. Lengi var almenningi bannað að flytjast nálægt fanganýlendunni og það var ekki fyrr en árið 1842 sem það var leyft, en þá óx íbúafjöldinn hratt. Þegar Queensland hlaut sjálfstæði frá Nýja Suður Wales árið 1859 var Brisbane gerð höfuðborg. Þróun var það var hins vegar enn mjög hæg og það var meira að segja reyndar ekki fyrr en 1902 að hún varð formlega borg. Margir skólar á háskólastigi eru á Brisbane-svæðinu, þeirra á meðal Queensland-háskóli og kaþólski háskólinn í Ástralíu. Þar eru að auki ýmsar rannsóknarstofnanir, en ríkisstjórn Queensland hefur markvisst verið að reyna að laða slíka starfsemi til fylkisins.

Árið 2021 var tilkynnt að Brisbane muni halda Sumarólympíuleikana 2032.
Tvíhöfði (tvíeyki)

**Tvíhöfði** er tvíeyki þeirra Sigurjóns Kjartanssonar og Jóns Gnarrs. Þeir eru grínistar og hafa verið vinsælir sem slíkir á Íslandi. Þeir hafa verið með útvarps eða hlaðvarpsþætti á ýmsum útvarpsstöðvum síðan árið 1993. 

## Útvarp
Útvarpsþátturinn byrjaði undir nafninu Heimsendir árið 1994 og var í gangi til ársins 1995 á Rás 2. Sumarið 1996 kom þátturinn aftur og hét Tvíhöfði og var á Aðalstöðinni og var morgunþáttur en árið 1997 flutti þátturinn yfir á X-ið og árið 2000 yfir á nýju útvarpsstöðina Radíó. Seinna árið 2000 var nafninu breytt í Radíó X og árið 2001 sameinaðist Radíó X og X-ið og hét X-ið. Í febrúar 2002 hætti þátturinn og kom þátturinn Zombie með Sigurjóni og Dr. Gunna í staðinn. Í janúar 2004 kom Tvíhöfði aftur á útvarpsstöðinni Skon­rokk en þátturinn hætti í janúar 2005. Í janúar 2007 kom þátturinn aftur á Rás 2 en var einungis einu sinni í viku og á kvöldin. Þátturinn var þar á dagskrá til ársins 2009 en í ágúst 2009 fór þátturinn yfir á útvarpstöðina Kaninn. Þátturinn yfirgaf Kanann í mars 2010 vegna borgarstjórnarframboðs Jóns. Árið 2013 var Tvíhöfði sem morgunþáttur á Rás 2 en hætti fljótlega þar. Í nóvember 2014 kom þátturinn aftur á hlaðvarpsveitur Kjarnans en hætti í lok febrúar 2015. Tvíhöfði kom aftur saman árið 2017 sem kvöldþáttur einu sinni í viku á Rás 2 og fóru þættirnir einnig inn á hlaðvarpsveitur. Árið 2022 hætti þátturinn á dagskrá rásar tvö. Í febrúar árið 2023 byrjaði Tvíhöfði aftur í hlaðvarpsformi fyrir hlaðvarpsþjónustuna Tal og gáfu þeir þá út fjóra þætti í mánuði gegn gjaldi.

## Sjónvarp
Á árunum 1994 - 1996 voru þeir með vikuleg innslög í þáttunum Dagsljós á RÚV. Árið 1996 voru gefnir út þættir með öllum innslögum í þáttunum sem hétu *Tvíhöfði*. Frá 1997 - 2004 voru þeir tveir í ýmsum sjónvarpsverkefnum svo sem Fóstbræður og Svínasúpan fyrir Stöð 2. Árið 2004 gerðu þeir svokallaða fullorðinsteiknimyndaþætti þætti fyrir Popptíví sem voru tólf teiknaðir sjónvarpsþættir fyrir fullorðna.

## Skemmtanir
Tvíhöfði hefur haldið mikið af skemmtunum í gegnum árin eins og Aðventutónleikar Tvíhöfða sem að voru haldnir árið 2021 og einnig Upprisuhátíð Tvíhöfða sem að voru haldnir um páskana árið 2022.

Eftir að útvarpsþáttur þeirra hætti árið 2022 byrjuðu þeir að hafa skemmtanir á barnum Húrra.

## Listi yfir plötur Tvíhöfða
Norn (tungumál)

**Norn** var tungumál ættað úr fornnorrænu sem talað var í Hjaltlandseyjum, í Orkneyjum og í Katanesi áður en lágskoska fór að taka þar yfir á 15. öld. Málið var þó notað eitthvað fram á 18. öld en ekki er nákvæmlega vitað hvenær það dó út. Leifar málsins lifa enn í skoskum mállýskum á svæðinu.

## Dæmatexti
**orkneysku norn** (Wallace, 1700).
:Favor i ir i chimrie, Helleur ir i nam thite,
:gilla cosdum thite cumma, veya thine mota vara gort
:o yurn sinna gort i chimrie,
:ga vus da on da dalight brow vora. 
:Firgive vus sinna vora 
:sin vee Firgive sindara mutha vus,
:lyv vus ye i tumtation, min delivera vus fro olt ilt, Amen.

**hjaltlensku norn** (Low, 1774).
:Fy vor or er i Chimeri. Halaght vara nam dit.
:La Konungdum din cumma. La vill din vera guerde
:i vrildin sindaeri chimeri.
:Gav vus dagh u dagloght brau. 
:Forgive sindorwara
:sin vi forgiva gem ao sinda gainst wus.
:Lia wus ikè o vera tempa, but delivra wus fro adlu idlu.
:For do i ir Kongungdum, u puri, u glori, Amen.

**[[Færeyska]]**.
:Faðir vár, Tú, sum ert í Himli.
:Heilagt verði navn Títt.
:Komi ríki Títt.
:Verði vilji Tín, sum í Himli, so á jørð.
:Gev okkum í dag okkara dagliga breyð.
:Og fyrigev okkum syndir okkara, so sum vit eisini fyrigeva teimum, ið móti okkum synda.
:Leið okkum ikki í frestingar, men frels okkum frá tí illa.
:Tí at títt er ríkið, valdið og heiðurin um allar ævir.
:Amen  

**[[Norræn tungumál|Norræn]]**.
:Faþer vár es ert í himenríki, verði nafn þitt hæilagt
:Til kome ríke þitt, værði vili þin
:sva a iarðu sem í himnum.
:Gef oss í dag brauð vort dagligt 
:Ok fyr gef þu oss synþer órar,
:sem vér fyr gefom þeim er viþ oss hafa misgert
:Leiðd oss eigi í freistni, heldr leys þu oss frá öllu illu.

**[[íslenska]]**
:Faðir vor, þú sem ert á himnum. Helgist þitt nafn,
:til komi þitt ríki, verði þinn vilji, 
:svo á jörðu sem á himni.
:Gef oss í dag vort daglegt brauð. Fyrirgef oss vorar skuldir, 
:svo sem vér og fyrirgefum vorum skuldunautum.
:Og eigi leið þú oss í freistni, heldur frelsa oss frá illu. 
:Því að þitt er ríkið, mátturinn og dýrðin að eilífu, amen.

**[[Norska]]** (Nýnorska)
:Fader vår, du som er i himmelen! Lat namnet ditt helgast.
:Lat riket ditt koma. Lat viljen din råda på jorda 
:så som i himmelen.
:Gjev oss i dag vårt daglege brød. Forlat oss vår skuld,
:som vi òg forlèt våre skuldmenn.
:Før oss ikkje ut i freisting, men frels oss frå det vonde.
:For riket er ditt, og makta og æra i all æve. Amen.
Rúbidín

**Rúbidín** (úr latínu *rubidus*, „dökkrauður“) er frumefni með efnatáknið **Rb** og sætistöluna 37 í lotukerfinu. Þetta er mjúkt, silfurhvítt málmkennt frumefni í flokki alkalímálma. Náttúruleg samsæta rúbidíns, 87Rb, er lítillega geislavirk. Rúbidín er gríðarlega hvarfgjarnt með svipaða eiginleika og önnur frumefni í flokki 1, til dæmis brennur það fyrirvaralaust ef það kemst í snertingu við loft. Nafnið er dregið af því að það brennur með rauðfjólubláum loga. Það var fyrst uppgötvað með litrófsgreiningu árið 1861.

Rúbidín nýtist engum lífverum svo vitað sé en lifandi frumur taka það upp á sama hátt og kalín. Það er í 23. sæti yfir algengustu frumefni jarðskorpunnar. Það er því álíka algengt og sink og algengara en kopar. 

## Einkenni
Rúbidín bráðnar við 39,3&nbsp;°C. Líkt og aðrir alkalímálmar hvarfast það hratt við vatn. Efnahvarfið er venjulega svo útvermið að það kveikir í vetnisgasinu sem verður til. Rúbidín hefur líka sést brenna fyrirvaralaust í snertingu við loft. 

Líkt og hinir alkalímálmarnir myndar það kvikasilfursmelmi með kvikasilfri og getur myndað málmblöndu með gulli, sesíni, kalíni og natríni.

## Notkun
Rúbidín er lítið notað í iðnaði en eiginleikar efnisins eru nýttir við rannsóknir og þróun á sviði efnafræði og rafeindatækni. Það er stundum notað sem ódýr valkostur við sesín í mælitækjum.

Það er stundum notað í flugelda til að gefa fjólubláan loga.
Kalín

**Kalín**, eða **kalíum** (latína: *kalium* úr arabísku: القَلْيَه‎ *al-qalyah* „jurtaaska“, orðið alkalí er af sömu rót) er frumefni með efnatáknið **K** og er númer nítján í lotukerfinu. Þetta er mjúkur, silfurhvítur, málmkenndur alkalímálmur sem í náttúrunni finnst aðeins sem jónískt salt, bundinn öðrum frumefnum í sjó og mörgum steinefnum. 

Kalín er nauðsynlegt virkni frumna í öllum lífverum og finnst því í vefjum bæði dýra og jurta, sérstaklega í jurtafrumum þar sem mestur þéttleiki kalíns er í ávöxtum. Kalín oxast fljótt í lofti, er mjög hvarfgjarnt, sérstaklega í snertingu við vatn, og líkist natríni efnafræðilega.

## Almenn einkenni
Kalín er eðlisléttara en vatn og annar léttasti málmurinn, á eftir litíni. Það er mjúkt, fast efni sem auðveldlega má skera með hníf og er silfrað á litinn þegar yfirborðið er tært. Það oxast hratt þegar það kemst í snertingu við loft og verður því að geyma það í jarð- eða steinolíu. 

Líkt og aðrir alkalímálmar hvarfast kalín af miklum krafti við vatn og myndar þá vetni. Ef því er dýft í vatn getur kviknað í því sjálfkrafa. Sölt þess gefa frá sér fjólubláan lit ef þau eru sett í eld.

## Notkun
* Kalínoxíð er aðallega notað í áburð.
* Kalínhýdroxíð er mikilvægt iðnaðarefni, notað sem sterkur lútur.
* Saltpétur (KNO3) er notaður í byssupúður.
* Kalínkarbónat (K2CO3), einnig þekkt sem pottaska, er notað í framleiðslu á gleri.
* Gler, sem meðhöndlað er með kalíni í vökvaformi, er mun sterkara en venjulegt gler.
* NaK, málmblanda natríns og kalíns, er notað sem varmaleiðandi efni.
* Kalín er nauðsynlegt vexti jurta og finnst í flestum tegundum jarðvegs.
* Í frumum dýra eru kalínjónir nauðsynlegar til að halda frumunum á lífi (sjá kalínjónadæla).
* Kalínklóríð er notað sem staðgengill matarsalts og einnig til að stöðva hjartað, eins og til dæmis í hjartaskurðlækningum eða í aftökum með banvænum lyfjaskammti.
* Ofuroxíðið KO2 er notað sem færanleg uppspretta súrefnis og sem koltvíoxíðgleypir. Það er nytsamlegt í færanlegum öndunartækjum.
Sesín

**Sesín** eða **sesíum** (úr latínu: *caesius*, „himinblár“) er frumefni með efnatáknið **Cs** og sætistöluna 55 í lotukerfinu. Þetta er mjúkur, silfur-gulllitaður alkalímálmur. Það er einn af fimm málmum sem eru í vökvaformi við stofuhita. Sesín er þekktast fyrir notkun þess í atómklukkum.

Sesín er fyrsta frumefnið sem uppgötvaðist með litrófsgreiningu 1860, þar sem það þekktist af tveimur skærbláum línum. 

## Einkenni
Sesín er silfur-gylltur, mjúkur og sveigjanlegur málmur sem hefur minnstu jónunarorku allra frumefna. Það er sjaldgæfast ógeislavirku alkalímálmanna fimm (fransín er sjaldgæfasti alkalímálmurinn en það hefur engar stöðugar samsætur). Sesín, gallín, fransín, rúbidín og kvikasilfur eru einu málmarnir sem eru í vökvaformi við stofuhita.

Sesínhýdroxíð (CsOH) er mjög sterkur basi sem ætir gler auðveldlega. Þegar sesín hvarfast við kalt vatn verður sprenging. Það hvarfast líka við ís yfir -116&nbsp;°C. 

Sesín á sér 39 þekktar samsætur með atómmassa frá 112 til 151. Einungis ein af þessum samsætum, 133Cs, er stöðug í náttúrunni. Flestar hinar samsæturnar hafa helmingunartíma frá nokkrum dögum að nokkrum sekúndum. Samsætan 137Cs verður til við geislun í kjarnorkusprengingum og í kjarnorkuverum. Frá 1945 hefur nokkuð magn 137Cs farið út í andrúmsloftið, mest í Tsjernóbylslysinu 1986. Þaðan fellur það til jarðar sem geislavirkt úrfelli en helmingunartími þess er 30,17 ár.

## Notkun
Helsta notkun sesíns er í borvökva í olíuiðnaðinum vegna þess hve það er þétt, en jafnframt lítið geislavirkt.

Sesín er líka notað í atómklukkur sem halda nákvæmni sinni í þúsundir ára. Frá 1967 hefur grunneining tíma í alþjóðlega einingakerfinu byggt á eiginleikum sesíns. 

* Líkt og önnur frumefni í 1. flokki gengur sesín auðveldlega í samband við súrefni og er því notað sem fangefni í lofttæmdum ílátum.
* Sesín er notað í sólarrafhlöður þar sem það lætur auðveldlega frá sér rafeindir.
* Sesín var áður notað í jónavélum þar til xenon var tekið upp í staðinn.
* Sesín er notað sem hvati í vetnisbindingu lífrænna efnasambanda.
* Sesínflúoríð er notað víða sem basi í lífrænni efnafræði.
* Sesíngufa er notuð í segulsviðsmælum.
* Sesínnítrat er notað í blys sem gefa frá sér innrautt ljós.
Fransín

**Fransín** er frumefni með efnatáknið **Fr** og er númer 87 í lotukerfinu. 
Þetta er mjög geislavirkur alkalímálmur sem finnst í úran- og þóríngrýti.

## Saga og almenn einkenni
Marguerite Perey frá Curie-stofnuninni í París uppgötvaði þetta frumefni, sem nefnt er eftir Frakklandi, árið 1939. Fransín er þyngsti alkalímálmurinn og verður til við alfahrörnun aktiníðs. Einnig er hægt að framleiða það með því að láta róteindir dynja á þóríni.

Þó að það verði til í náttúrunni í úrangrýti, er áætlað að einungis séu til um 30 grömm af fransíni í jarðskorpunni. Það er óstöðugast af fyrstu 101 frumefnunum og hefur hæstu jafngildu þyngd allra frumefna.

Þekkt er 41 samsæta af fransíni. Sú langlífasta, 223Fr, er dóttursamsæta 227Ac, hefur helmingunartíma upp á 22 mínútur og er eina samsæta fransíns sem finnst í náttúrunni. Allar samsætur fransíns eru gríðarlega óstöðugar og þess vegna hafa eingöngu verið hægt að mæla eiginleika þess með geislaefnafræðilegum hætti.

Örfáar myndir hafa verið teknar af fransíni en aðeins af litlu magni þess, mest 200.000 atómum í hvert sinn. Myndirnar voru teknar með því að fanga atómin og nota sérstaka flúrljómunarmyndavél.
Kalsín

**Kalsín** eða **kalsíum** (úr latínu *calcis*, „kalk“) er frumefni með efnatáknið **Ca** og sætistöluna 20 í lotukerfinu. Kalsín er mjúkur grár jarðalkalímálmur sem er notaður sem afoxari við útdrátt á þóríni, sirkoni og úrani. Þetta er einnig fimmta algengasta frumefnið í skorpu jarðar. Það er líka fimmta algengasta uppleysta jónin í sjó á eftir natríni, klóríði, magnesíni og súlfati. 

Vegna þess hversu hvarfgjarnt kalsín er finnst það ekki hreint í náttúrunni. Það er algengast í steinefnum eins og kalsíti, dólómíti og gifsi. Kalk, sem er eitt form kalksteins, er aðallega úr kalsíti. Kalsín er nauðsynlegt lífverum, sérstaklega í lífeðlisfræði frumna. Kalsín er uppistaðan í beinum og er því algengasti málmurinn í mörgum dýrum. 

## Einkenni
Kalsín er hvarfgjarn, silfurlitaður málmur sem oxast auðveldlega í snertingu við loft og myndar þá gráhvíta oxíð- og nítríðhúð. Það er mjúkur málmur, en er þó ekki eins mjúkt og t.d. blý. 

## Notkun
* Sem afoxari við hreinsun annarra málma
* Sem hjálparefni við gerð málmblandna
* Sem bætiefni í ostagerð þar sem það hefur áhrif á virkni ostahleypis
* Kalsíumkarbónat (krít) er notað sem íblöndunarefni við sementsgerð
* Kalsíumarsenat er notað í skordýraeitur.
* Kalsíumklóríð er notað til að rykbinda og íshreinsa vegi.
* Kalsíumfosfíð er notað í flugelda.

## Efnahvörf
Í snertingu við vatn myndar kalsín hýdroxíð (kalkvatn). Hvarfið er mjög útvermið og þess vegna getur kviknað í því vetni sem myndast. Kalsín hvarfast við vatn samkvæmt efnajöfnunni:

: Ca + 2H2O → Ca(OH)2 + H2
Barín

**Barín** eða **baríum** (úr grísku: βαρύς, „þungur“) er frumefni með efnatáknið **Ba** og sætistöluna 56 í lotukerfinu. Það er mjúkt, silfrað málmkennt frumefni. Barín er jarðalkalímálmur og bráðnar við mjög hátt hitastig. Það finnst aðallega í steindinni baríti og sem baríumkarbónat en aldrei hreint í náttúrunni vegna þess hve það hvarfast hratt við súrefni og vatn. 

Efnasambönd þessa málms eru notuð í litlum mæli í málningu og við glersmíði. Barínsambönd brenna með grænum loga og eru notuð í flugelda. Barín er notað vegna eðlisþyngdar sinnar í olíubrunnum. Það er stundum notað sem skuggaefni vegna þess að það stöðvar röntgengeisla.

## Eiginleikar
Barín er mjúkur og sveigjanlegur málmur. Einföld barínsambönd eru þekkt fyrir mikla eðlisþyngd. Það hvarfast hratt við loft og er það útvermið efnahvarf. Það hvarfast líka hratt við veika sýru, alkóhól og vatn.

Við hátt hitastig hvarfast barín líka við klór, nitur og vetni. Barín nemur oxíð, klóríð og súlfíð úr minna hvarfgjörnum málmum.

## Notkun
* Barít er notað við framleiðslu gúmmís og sem borleir í olíuborun
* Baríumsúlfat er notað sem skuggaefni í röntgenmyndatöku af meltingarkerfinu
* Baríumkarbónat leysist upp í magasýrum og er því notað sem rottueitur
* Baríumnítrat er notað til að gefa grænan lit í flugelda
Listi yfir þekktar tilraunir

Eftirfarandi er **listi yfir þekktar tilraunir** og aðrar sögufrægar rannsóknir. 

*Hér á mikið eftir að þýða, svo endilega hjálpaðu til!*

## Stjörnufræði

## Líffræði

## Efnafræði

## Eðlisfræði

## Sálfræði

## Hagfræði og stjórnmálafræði
Jarðmiðjukenningin

**Jarðmiðjukenningin** er í stjörnufræði sú kenning að jörðin sé miðja alheimsins og að sólin, tunglið og fastastjörnur snúist umhverfis hana.

Á miðöldum var jarðmiðjukenningin allsráðandi. Voru menn m.a. undir áhrifum frá grískri stjörnufræði (t.d. Almagesti).
RFC 2550

**** („Y10K and Beyond“) er RFC aprílgabb gefið út 1. apríl 1999 þar sem "Y10K" (með vísun í Y2K), eða ár 10.000 vandamálið og mögulegar lausnir á því eru ræddar.

## Tengt efni
* 2000 vandamálið

## Tengill
*  – „Y10K and Beyond“
RFC aprílgabb

**RFC aprílgöbb** eru gefin út á hverju ári af Internet Engineering Task Force síðan 1989 en það fyrsta kom út 1973.
## Tengill
*Listi yfir RFC aprílgöbb
Strontín

**Strontín** eða **strontíum** (nefnt eftir skoska þorpinu Strontian) er frumefni með efnatáknið **Sr** og sætistöluna 38 í lotukerfinu. Strontín er mjúkur, silfurhvítur eða gulleitur jarðalkalímálmur sem er mjög hvarfgjarn. Þessi málmur gulnar við oxun og finnst helst í formi strontínsúlfíðs (selestíns) og strontínkarbónats (strontíaníts). 90Sr-ísótópurinn er fyrir hendi í geislavirku úrfelli og hefur um 28 ára helmingunartíma. Fínn strontínsalli brennur af sjálfu sér ef hann kemst í snertingu við loft við stofuhita.

Strontín er 15. algengasta efni jarðskorpunnar. Breski efnafræðingurinn Adair Crawford tók fyrstur eftir því í málmgrýti úr blýnámum í skosku hálöndunum, nálægt þorpinu Strontian. Thomas Charles Hope gaf efninu nafn sitt eftir þorpinu. 

## Eiginleikar
Strontín er mjög hvarfgjarn málmur sem hvarfast við snertingu við loft og vatn og finnst þess vegna einungis í efnasamböndum. Strontín er mýkra en kalsín og jafnvel enn hvarfgjarnara í vatni, en við þau efnahvörf verður til strontínhýdroxíð og vetni. Við bruna í lofti myndar það bæði strontínnítríð og strontínoxíð. Hreint strontín er geymt í steinolíu til að koma í veg fyrir oxun. Rokgjörn strontínsölt brenna með rauðum loga og eru notuð við gerð blysa og í leifturljós.

## Notkun
Strontín er aðallega notað í gler fyrir litasjónvörp til að koma í veg fyrir röntgengeislun frá bakskautslampanum. 

Mannslíkaminn tekur strontín upp eins og kalsín og fellir það inn í beinabygginguna. Vegna þessara eiginleika eru geislavirkir ísótópar strontíns meðal annars notaðir í geislameðferð við beinkrabbameini.
Radín

**Radín** er frumefni með skammstöfunina **Ra** og er númer 88 í lotukerfinu. Það er næstum algerlega hvítt í útliti, en sortnar við snertingu við loft vegna oxunar. Radín er jarðalkalímálmur, sem finnst í örlitlum mæli í úrangrýti. Það er gríðarlega geislavirkt. Stöðugasta samsæta þess, Ra-226, hefur 1602 ára helmingunartíma og hrörnar í radongas. Hjónin Marie Curie (1867 - 1934) og  Pierre Curie (1859-1906) uppgötvuðu radín árið 1898 og unnu nóbelsverðlaun í eðlisfræði árið 1903 fyrir þessa uppgötvun.
Þróunarsálfræði

**</noinclude>Þróunarsálfræði<noinclude>** snýst um að útskýra hugræna eiginleika og hæfileika með því að líta á þá sem afleiðingu aðlögunar, aðlögunar sem hægt er að útskýra út frá kenningum um náttúruval. Hliðastæðar aðferðir eru notaðar til að útskýra virkni ónæmiskerfisins og hjartans, sem dæmi.

Þróunarsálfræði styður kenningu sem kallast á ensku *massive modularity hypothesis*, en í henni er því haldið fram að mannsheilinn hafi marga samverkandi hluta sem vinna saman og að þessir hlutar hafi þróast með náttúruvali. Dæmi um þetta er sjón, heyrn, og minni, en lítt er deilt um að þessir eiginleikar hafi þróast með náttúruvali. Hins vegar er mun meira deilt um t.d. tungumálanám og makaval.

Þróunarsálfræði á rætur sínar að rekja til hugrænnar sálfræði og þróunarlegrar líffræði, en þróunarsálfræði byggir einnig mikið á dýrafræði, gervigreindarfræðum, hátternisfræði og fleiri greinum.

## Heimild
* 
* 'Forever and a Day' or 'Just One Night'?  On Adaptive Functions of Long-Term and Short-Term Romantic Relationships
Heilsusálfræði

**</noinclude>Heilsusálfræði<noinclude>** er nýlegt fag, náskylt klínískri sálfræði, og er runnið undan rifjum hennar. Heilsusálfræði aflar og nýtir sér sálfræðilega þekkingu til að sinna viðfangsefnum sínum, en þau eru helst að stuðla að góðri heilsu og koma í veg fyrir sjúkdóma, jafna stöðu fólks í heilsufarslegu tilliti, finna út hverjir eru í mestri hættu að fá sjúkdóma og af hverju, finna út hvers konar hegðun og reynsla leiðir til góðrar eða slæmrar heilsu, fræða almenning og heilbrigðisstarfsfólk og stuðla þannig að betri heilsu og koma í veg fyrir sjúkdóma, kanna hvernig sjúkdómar hafa áhrif á einstaklinga, og hjálpa veikum og dauðvona að lifa betra lífi.

Rannsóknir í heilsusálfræði eru gerðar með spurningalistum, viðtölum, tilraunum og aðgerðum sem ætlað er að ná fram breytingum (e. action research). Innan heilsusálfræði eru bæði nýttar formlegar og óformlegar leiðir til að ná fram þeim breytingum (á hegðun fólks, kerfum ofl.) sem sóst er eftir hverju sinni.

Heilsusálfræðilegar spurningar eru til dæmis: „Hvernig er hægt að fá þá sem hreyfa sig of lítið til að hreyfa sig meira?“, „Hvernig er hægt að hjálpa sjúklingum með alnæmi að lifa betra lífi?“ og „Hvaða áhrif á geðheilsu og á líf fólks hefur barátta við krabbamein?“.

## Heimild
*
Réttarsálfræði

**</noinclude>Réttarsálfræði<noinclude>** snýst um hagnýtingu sálfræði innan réttarkerfisins í tengslum við ýmis afbrotamál og réttarhöld yfir meintum afbrotamönnum. 

Meðal þekktra íslenskra réttarsálfræðinga er Gísli H. Guðjónsson.
Gagnhyggja

**Gagnhyggja** eða **pragmatismi** (hefur líka verið þýtt á íslensku sem gagnsemishyggja, notahyggja, hentistefna, verkhyggja og athafnaheimspeki) er heimspekikenning um sannleikann sem á rætur að rekja til Bandaríkjanna á síðari hluta 19. aldar. Hún gengur í stuttu máli út á að „það sem gengur upp er satt“. Mikilvægir þættir kenningarinnar eru þrásækni afleiðinga, gagnsemi og hagkvæmni sannleikans. Gagnhyggjan hafnar því að hugmyndir og vitsmunir gefi nákvæma mynd af raunveruleikanum og er því andstæð kenningum formhyggju og skynsemishyggju. Staðfesti tilraun tilgátu, þá er hún rétt ef allt gengur upp. Gagnhyggjumenn nota þó mismunandi aðferðir við tilraunir á tilgátum.

Upphafsmenn gagnhyggju voru bandarísku heimspekingarnir Charles Sanders Peirce, William James og John Dewey. Árið 1878 setti Peirce fram það sem hann kallaði hagnýtu meginregluna (sem stefnan dregur nafn sitt af): „Íhugaðu hvaða áhrif, sem gætu hugsanlega haft hagnýta þýðingu, við eignum viðfangi hugtaks okkar. Þá er hugmynd okkar um þessi áhrif allt umfang hugmyndar okkar um hlutinn“.

## Tilvísanir
Amtsbókasafnið á Akureyri

**Amtbókasafnið** er almennings bókasafn á Akureyri. Það er elsta stofnun Akureyrarbæjar.  Í kjallara nýbyggingarinnar eru um 7 kílómetrar af hilluplássi.  Á efri hæðum bókasafnsins eru bækur til útláns, lestrarsalur og skrifstofur.  Að auki er rekið lítið mötuneyti í nýbyggingunni. Þar sem Amtsbókasafnið stendur núna stóð áður Brekkugata 19.

## Tengill
*Vefsíða bókasafnsins
*Heimildarmynd um Amtsbókasafnið eftir Hjalta Þór Hreinsson
*Gegnir: samskrá íslenskra bókasafna
Gagnkvæmni

Í félagssálfræði er **gagnkvæmni** félagsleg viðmið þess að bregðast við jákvæðri aðgerð með annarri jákvæðri aðgerð, verðlauna góðar gjörðir. Sem félagslegt hugtak þýðir gagnkvæmni að til að bregðast við vinsamlegum aðgerðum er fólk oft miklu ljúfara og mun samvinnuþýðara en eiginhagsmunalíkanið spáir fyrir um; öfugt, sem svar við fjandsamlegum aðgerðum eru þær oft mun viðbjóðslegri og jafnvel grimmari. Það hefur einnig verið kallað gagnkvæmni hlutdrægni.

## Tilvísanir
Hobart

**Hóbart** (, paluakaníska: *Nipaluna*) er höfuðborg ástralska eyfylkisins Tasmaníu. Hún stendur á bökkum ósa Derwentár á suðausturhluta eyjunnar.

Í Hóbart búa u.þ.b. 222 þúsund manns (2016). Borgin var upphaflega stofnuð sem fanganýlenda árið 1803, en hún flutti síðar, eða árið 1804, þar sem borgin stendur núna og er þar með næstelsta borg Ástralíu. Vegna staðsetningar sinnar óx borgin mjög hratt í tengslum við siglingar til Suðurskautslandsins og vegna hvalveiða. 

Í Hóbart eru ýmsar menntastofnanir, svo sem Tasmaníuháskóli, elsta spilavíti Ástralíu og einnig elsta leikhús landsins. Jörundur hundadagakonungur varði síðustu ævidögum sínum í Hobart og lést þar.
Kawaii

**Kawai'i** () er japanska og þýðir bókstaflega dásamlegt eða krúttlegt. Kawaii er oft notað yfir eitthvað sem að er ákaflega sætt og ósjálfbjarga og getur t.d. átt við um dýr og manneskjur og þá sérstaklega í yngri kantinum. Þó kawaii tákni eitthvað sem er *sætt* þýðir það ekki endilega að kynþokkafull manneskja falli undir skilgreininguna nema í einstaka undantekningartilfellum.

Fólk gefur hvoru öðru *kawaii* gjafir sem tákn um vináttu og fyrirtæki nota *kawaii* teiknimyndapersónur til að gera vörur sínar og þjónustu meira aðlaðandi og til að gera ímynd sína frjálslegri.

Kettlingar geta t.d. fallið undir þessa skilgreiningu og einnig ýmsar teiknimyndapersónur eins og til dæmis Halló Kisa (en. Hello Kitty) og Pikachu í Pokémon svo eitthvað sé nefnt.

## Tengt efni
* Kisustelpa

## Tengill
* Grein frá Wired Magazine um Kawaii-menninguna í Japan og iðnaðinn í kring
Fiðlufjölskyldan

**Fiðlufjölskyldan** er samnefni yfir fjögur strokstrengjahljóðfæri sem eru af svipuðum rótum. Þau eru oftast kölluð:

* Fiðla
* Kontrabassi (bassafiðla)
* Selló (knéfiðla)
* Víóla (lágfiðla)
Búastríðið

**Búastríðið** á við um tvö stríð sem háð hafa verið, það fyrra á árunum 1880-1881 og hið síðara 11. október 1899-1902, í bæði skiptin milli Búa og Breta í Suður-Afríku. Fyrra stríðið varð þegar Búar risu upp gegn Bretum þegar þeir innlimuðu Transvaal og það síðara vegna mikilla gullfunda síðar á því svæði og reyndu Bretar þá að innlima Búaveldið í annað sinn. Því lauk með Vereeniging sáttmálanum.
Tvíhöfði

**Tvíhöfði** getur verið:
* Tvíhöfði –  tvíeyki þeirra Sigurjóns Kjartanssonar og Jóns Gnarr.
* Vöðvi á framanverðum upphandlegg.
Skandín

**Skandín** er frumefni með efnatáknið **Sc** og er númer 21 í lotukerfinu. Þetta er mjúkur, silfraður, hvítur hliðarmálmur sem finnst í sjaldgæfum steintegundum frá Skandinavíuskaganum og það er stundum flokkaður með yttrín sem lantaníð.
Gaggenau (fyrirtæki)

**Gaggenau** er þýskt iðnfyrirtæki sem sérhæfir sig í framleiðslu eldhústækja, aðallega eldunartækja. Fyrirtækið er staðsett í samnefndum bæ í vesturhluta Baden-Württemberg, í jaðri Svartaskógar.

## Saga fyrirtækisins
Verksmiðja til að framleiða nagla og hamra var stofnsett í bænum Gaggenau árið 1683 með leyfi frá Ludwig Wilhelm von Baden (*Tyrkja-Lúðvík*), markgreifa af Baden-Baden. Skömmu áður hafði uppgötvast járngrýti í nálægum dal árinnar Murg, sem rennur í Rínarfljót.

Í Iðnbyltingunni varð verksmiðjan smám saman þekkt fyrir nýsköpun á sviði framleiðslu stálvöru, svo sem reiðhjóla, kolaofna og gasofna.

Árið 1961 komst fyrirtækið í eigu Georg von Blanquet sem gerði það að merki sem sérhæfði sig í framleiðslu nútíma eldunartækja.

## Heimildir
* Vefsíða Gaggenau
Björn Jónsson á Skarðsá

**Björn Jónsson** á Skarðsá (1574 – 29. júní 1655) var lögréttumaður en einkum þekktur sem höfundur Skarðsárannáls. Hann var sonur Jóns Jónssonar bónda á Ingveldarstöðum á Reykjaströnd í Skagafirði og Guðrúnar Ketilsdóttur en missti föður sinn átta ára gamall og ólst upp hjá Sigurði Jónssyni lögmanni af Svalbarðsætt, bróður Magnúsar prúða. Hann bjó á Skarðsá í Skagafirði frá 1605 til dauðadags og varð lögréttumaður árið 1616. Hann lést úr steinsótt.

Björn var óskólagenginn en eftir hann liggja meðal annars skýringar á lögbókum og samantekt um Tyrkjaránið. Þorlákur Skúlason biskup fékk hann til að rita annála og er sagt að hann hafi fengið tólf ríkisdali árlega fyrir ritunina. Skarðsárannáll er ein af helstu heimildum um atburði á Íslandi frá 1400 til 1640.

## Tenglar
*  ''Skarðsárannáll'' (útg. 1774) á Bækur.is
* Handrit tengd Birni Jónssyni á Handrit.is
Ögmundur Pálsson

**Ögmundur Pálsson** (d. 13. júlí (?) 1541) var biskup í Skálholti frá 1521 til 1541 og var síðasti kaþólski biskupinn þar, en áður prestur, skipstjóri og síðan ábóti í Viðeyjarklaustri. 

Ögmundur var sonur Páls Guðmundssonar og Margrétar Ögmundsdóttur, sem bjuggu „fyrir vestan“, eins og segir í heimildum. Móðir hans var dóttir Ögmundar, sonar Eyjólfs mókolls Halldórssonar í Haukadal í Dýrafirði. Hálfbróðir Ögmundar var Eyjólfur mókollur Magnússon, faðír Magnúsar Eyjólfssonar Skálholtsbiskups og Ingibjargar, móður Eyjólfs mókolls Gíslasonar í Haga á Barðaströnd.

Ögmundur stundaði nám í Englandi og á Niðurlöndum. Hann varð prestur á Breiðabólstað í Fljótshlíð og prófastur í Rangárþingi 1504 og hélt þeim embættum til 1515 er hann varð ábóti í Viðey. Hann var jafnframt skipherra á *Þorlákssúðinni*, skipi Skálholtsstaðar. Þegar Árni Snæbjarnarson ábóti í Viðey dó 1515 varð Ögmundur ábóti þar. Þau fjögur ár sem hann gegndi ábótastarfinu auðgaði hann klaustrið að jörðum; hann keypti jarðir, fékk klaustrinu dæmdar jarðeignir og gerði einnig próventusamninga sem færðu því jarðir og aðrar eignir.

Árið 1518 bar það til í Viðey að Erlendur Þorvarðarson frá Strönd í Selvogi, sveinn og systursonur Stefáns Jónssonar biskups, vó mág sinn, Orm Einarsson í Saurbæ á Kjalarnesi, en þeir höfðu átt í deilum um heimanmund Ragnheiðar konu Orms, systur Erlendar. Talið er að þessi atburður hafi átt þátt í að Ögmundur varð biskup; Stefán hafi viljað friðmælast fyrir hönd systursonar síns og fengið stuðning Ögmundar gegn því að styðja hann sem eftirmann sinn. Stefán dó snemma um veturinn og var Ögmundur kjörinn biskupsefni snemma árs 1519. Eftirmaður hans í ábótaembættinu var Helgi Jónsson, prestur í Hvammi í Norðurárdal.

Ögmundur fór utan 1520 til að fá biskupvígslu en var ekki vígður fyrr en 1521 í Niðarósi. Kom hann svo aftur heim 1522. Hann var hirðstjóri yfir Skálholtsbiskupsdæmi og rak bú að Krossi um skeið. 

Ögmundur lét af biskupsembætti 1540 nema að nafninu til, þá líklega kominn á áttræðisaldur, eftir að hafa sjálfur valið Gissur Einarsson sem eftirmann sinn. Hann fluttist þá að Haukadal í Biskupstungum og átti þar heima síðan. Christoffer Huitfeldt, sendimaður Danakonungs, handtók Ögmund á heimili Ásdísar systur hans á Hjalla í Ölfusi 2. júní 1541. Sendimenn Christoffers tóku biskup, sem þá var orðinn blindur, og báru hann út fáklæddan. Hétu þeir honum frelsi ef hann léti af hendi allar eigur sínar, þar á meðal 50 jarðir og offjár í silfri og ýmsum gersemum. Er hann hafði samþykkt þetta, svikust þeir um að láta hann lausan, en hirtu eigur hans og fluttu hann nauðugan út á skip. Hann var fluttur áleiðis til Danmerkur, en andaðist á leiðinni. 

:„Ögmundi er þannig lýst að hann væri mikill vexti, hár og þrekinn, gulur á hár, kringluleitur í andliti, fagureygur og smáeygur. Fyrirmannlegur og höfðinglegur og bauð af sér góðan þokka, skörungur mikill og framkvæmdasamur, ráðríkur og ágjarn, afarmenni að burðum og harðfengur, stórorður, reiðigjarn og siðvandur.“

## Heimildir
* 
*
Hera Hjartardóttir

**Hera Hjartadóttir** eða **Hera** (fædd 1. apríl 1983) er íslenskur tónlistarmaður en er búsett á Nýja Sjálandi. Hún söng upphaflega aðeins á ensku en hefur þó einnig samið og sungið lög á íslensku.

Hera spilar oftast nær frumsamda tónlist í trúbadorastíl, ein með gítar eða með annan gítarleikara með sér en einnig hefur hún sungið lög eftir Megas og Bubba Morthens svo eitthvað sé nefnt.

## Útgefið efni
*Homemade (1999)
*Not So Sweet (2001)
*Not Your Type! (2002)
*Hafið þennan dag (2003)
*Don't Play This (2005)
*Rattle My Bones (2011)
*Hera (2020)

## Tengill
* Vefur Heru