Jón Jóhannes Jónsson

**Jón Jóhannes Jónsson** (f. 21. júlí 1957) er íslenskur læknir. Hann er sérfræðingur í erfðalæknisfræði og meinefnafræði. Jón er prófessor í lífefnafræði við læknadeild Háskóla Íslands og yfirlæknir við erfða- og sameindalæknisfræðideild á klínísku rannsóknar- og stoðþjónustusviði Landspítala. Rannsóknir hans og störf hafa einkum beinst að sameindaerfðafræði, lífefnafræði, lækningarannsóknum og klínískri erfðafræði.

## Menntun
Jón Jóhannes lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1977. Hann útskrifaðist með embættispróf í læknisfræði frá Háskóla Íslands árið 1983. Árið 1992 lauk hann doktorsprófi (Ph.D.) frá University of Minnesota, þar sem doktorsritgerð hans fjallaði um tjáningu gensins fyrir púrín núkleósíð fosfórýlasa hjá mönnum og hvernig nota megi þá vitneskju til að þróa genalækningar við þeim sjúkdómi. Hann tók bandarísk sérfræðipróf í lækningarannsóknum (meinefnafræði), klínískri erfðafræði og klínískri sameindaerfðafræði.

## Starfsferill
Eftir læknisnám starfaði Jón Jóhannes sem heilsugæslulæknir og kandídat á Borgarspítala og Landspítala og deildarlæknir (superkandídat) á lyflækningadeild Landspítala. Á árunum 1986–1992 starfaði hann við University of Minnesota sem námslæknir í lækningarannsóknum (e. clinical pathology and clinical chemistry).

Árið 1992-1993 starfaði hann sem vísindamaður við barnadeild Minnesotaháskóla. Árin 1992-1996 var Jón Jóhannes námslæknir við Yale-háskóla í læknisfræðilegri erfðafræði. Hann var ráðinn yfirlæknir meinefnafræðideildar árið 1996.

Frá árinu 1996 hefur hann gegnt akademískum störfum við Háskóla Íslands, fyrst sem dósent og frá 2011 sem prófessor í lífefnafræði.

Jón Jóhannes hefur jafnframt gegnt fjölmörgum stjórnunar- og ábyrgðarstörfum, meðal annars sem forstöðumaður lífefnafræðasviðs og lífefna- og sameindalíffræðistofu læknadeildar Háskóla Íslands og sem forstöðulæknir og yfirlæknir á rannsóknasviði Landspítala. Frá árinu 2002 hefur hann verið yfirlæknir við erfða- og sameindalæknisfræðideild Landspítala.

## Sérfræðiréttindi og fagleg viðurkenning
Jón Jóhannes er sérfræðingur í meinefnafræði og erfðalæknisfræði á Íslandi og hefur hlotið bandarísk sérfræðivottorð í lækningarannsóknum, klínískri erfðafræði og klínískri sameindaerfðafræði frá American Board of Medical Genetics. Hann hefur haft lækningaleyfi á Íslandi, Minnesota og Connecticut.

Hann er félagi í fjölda innlendra og alþjóðlegra vísindafélaga, þar á meðal Læknafélagi Íslands, American Society of Human Genetics, European Society of Human Genetics og International Federation of Clinical Chemistry and Laboratory Medicine.

## Rannsóknir
Rannsóknir Jóns Jóhannesar hafa einkum beinst að sameindaerfðafræði sjúkdóma, erfðaráðgjöf, nýburaskimun, efnaskiptasjúkdómum og þróun og innleiðingu nýrra greiningaraðferða í klínískri starfsemi. Hann hefur birt fjölda ritrýndra vísindagreina í alþjóðlegum tímaritum og tekið þátt í stórum alþjóðlegum samstarfsverkefnum á sviði erfðafræði og læknisfræðilegra rannsókna.

## Vísindagreinar
Jón hefur gefið út yfir fjölda ritrýndra vísindagreina sem hafa verið birtar í ritrýndum tímaritum, innlendum sem erlendum (t.d. *Nature Biotechnology, American Journal of Human Genetics, Genome Research, Clinical Chemistry, European Journal of Human Genetics, Læknablaðið* o.fl.).

## Nýsköpun, sprotafyrirtæki
Jón Jóhannes er einn af stofnendum sprotafyrirtækisins Lífeind ehf. Fyrirtækið var stofnað eftir að hann og nemandi hans Guðmundur H. Gunnarsson fengu Nýsköpunarverðlaun Tækniþróunar hf. árið 2000. Fyrirtækið sérhæfir sig í líftækni sérstaklega þróun tvívíðra rafdráttaraðferða til að greina flókin kjarnsýrusýni. Þær eru gagnlegar við ýmsar sameindaerfðarannsóknir og til að meta *in vivo* og *in vitro* skemmdir á erfðaefni. 

## Fyrirlestrar og samfélagsleg þátttaka
Jón Jóhannes hefur flutt fjölda fyrirlestra á innlendum og alþjóðlegum ráðstefnum og tekið þátt í stefnumótun og umræðu um siðferðileg álitamál í erfðafræði, líftækni og einstaklingsmiðaðri heilbrigðisþjónustu.

## Verðlaun og viðurkenningar
Jón Jóhannes hefur hlotið margvísleg verðlaun og viðurkenningar fyrir vísindastörf sín, meðal annars Young Investigator Award með viðurkenningu árið 1989, Cecil J. Watson-verðlaunin árið 1992 og nýsköpunarverðlaun bæði Tækniþróunar og Háskóla Íslands. Þá hefur hann hlotið viðurkenningu fyrir afburðastörf á Landspítala. Árið 2025 fékk Jón Jóhannes Vísinda- og nýsköpunarverðlaun Háskóla Íslands á heilbrigðisvísindasviði fyrir verkefnið Blóðpróf til að greina Parkinson-sjúkdóm.

## Fjölskylda
Jón er kvæntur Sólveigu Jakobsdóttur, prófessor emerita og eiga þau þrjú börn. 
## Heimildir

* Afmælisgrein DV 1997
* Háskóli Íslands - starfsfólk - Jón Jóhannes Jónsson
* Ferilskrá Jóns Jóhannesar Jónssonar

## Tenglar

* Erfða- og sameindalæknisfræði á Landspitali.is
* Vísinda- og nýsköpunarverðlaun Háskóla Íslands - heilbrigðisvísindasvið

## Tilvísanir