open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1280

Árið **1280** (**MCCLXXX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Jón Einarsson gelgja og Loðinn leppur komu til Íslands með Jónsbók.
* Árni Þorláksson Skálholtsbiskup og Jörundur Þorsteinsson Hólabiskup komu til landsins.
* 31. júlí - Árni biskup gaf Mikaelsklaustri í Björgvin Mkulásarkirkjuna í Kirkjubæ í Vestmannaeyjum.
* Bjarni Ingimundarson varð ábóti í Þingeyraklaustri.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 9. maí - Eiríkur Magnússon prestahatari varð konungur Noregs.
* Svíar lögðu eyjuna Gotland undir sig.
* Tómas 3. af Savoja lagði Tórínó undir sig og gerði hana að höfuðstað ríkis síns.

;Fædd
* Birgir Magnússon, konungur Svíþjóðar (d. 1321).

;Dáin
* 9. maí - Magnús lagabætir Noregskonungur (f. 1238).
* 22. ágúst - Nikulás III páfi (f. 1218).
* 15. nóvember - Albertus Magnus, þýskur heimspekingur og guðfræðingur (f. 1193).
1444

Árið **1444** (**MCDXLIV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Portúgalskir landkönnuðir koma til ósa Senegalfljóts og Gambíufljóts í Vestur-Afríku.

## Fædd
* 11. mars - Donato Bramante, ítalskur arkitekt (d. 1514).

## Dáin
Oddviti

**Oddviti** er titill formanns hreppsnefndar á Íslandi og þar með titill sveitarstjóra í sumum sveitarfélögum, einkum þeim sem eiga rætur sínar að rekja til hreppa fyrri tíma.
1281

Árið **1281** (**MCCLXXXI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Harðar deilur á Alþingi milli Íslendinga og Loðins lepps, sem vildi fá Jónsbók lögtekna. Að lokum náðist samkomulag um breytingar á lögbókinni.
* Jónsbók formlega tekin upp sem lögbók á Íslandi og Járnsíða jafnframt numin úr gildi.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 23. mars - Marteinn IV (Simone de Brion) varð páfi.
* Konungsvaldið í Noregi hóf sókn gegn veldi kirkjunnar.
* Marteinn IV bannfærði Mikael 8. Býsanskeisara fyrir að styðja Karl af Anjou í valdabrölti hans á Balkanskaga.
* Kúblaí Kan sendi 150.000 manna herlið frá Kóreu og Kína til Japan en stór hluti flotans eyðilagðist í „guðlegum stormi“ (kamikaze) og herinn var stráfelldur.
* Eiríkur prestahatari Noregskonungur giftist Margréti af Skotlandi.

;Fædd
* Agnes af Austurríki, drottning Ungverjalands, kona Andrésar 3. (d. 1364).
* (líklega) - Ísabella Bruce, drottning Noregs, síðari kona Eiríks prestahatara (d. 1358).

;Dáin
* Anna af Ungverjalandi, keisaraynja í Býsansríkinu, kona Androníkosar 2. Palaíológos (f. 1260).
1266

Árið **1266** (**MCCLXVI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Mikið öskugos varð við Reykjanestá.
* Grænlandsfar brotnaði við Hítarnes á Mýrum. 12 manns fórust.

### Fædd

### Dáin
* Sighvatur Böðvarsson frá Stað á Ölduhrygg, bróðir Þorgils skarða, dó suður við Rauðahaf í Jórsalaferð (f. 1230).

## Erlendis
* 6. janúar - Karl 1. af Anjou var krýndur konungur Sikileyjar og Napólí í Róm af fimm kardínálum þótt Manfreð Sikileyjarkonungur sæti enn á konungsstóli.
* 26. febrúar - Orrustan við Benevento. Her Karls af Anjou vann sigur á þýskum og sikileyskum her undir stjórn Manfreðs Sikileyjarkonungs. Manfreð féll og páfi staðfesti konungskjör Karls.
* Með Perth-sáttmálanum lýkur stríði Skota og Norðmanna um yfirráð yfir Suðureyjum og Mön. Skotar fengu eyjarnar gegn því að greiða Magnúsi lagabæti Noregskonungi háa fjárhæð.

### Fædd
* 8. júní - Beatrice Portinari, konan sem Dante elskaði og fékk innblástur af (d. 1290). 

### Dáin
* 26. febrúar - Manfreð, konungur Sikileyjar og Napólí (f. 1232).
* 21. október - Birgir jarl Magnússon, ríkisstjóri Svíþjóðar (f. um 1210).
Rósabálkur

**Rósabálkur** er ættbálkur blómplantna af flokki tvíkímblöðunga. Ættbálkurinn dregur nafn sitt af rósaættinni sem er ein af níu ættum ættbálksins.
Humlaætt

**Humlaætt** eða **hampætt** (fræðiheiti: *Cannabaceae*) er ætt blómplantna sem inniheldur sjö ættkvíslir, þar á meðal hinar þekktu ættkvíslir kannabis og humal.
Valgerður Gunnarsdóttir

**Valgerður Gunnarsdóttir** (fædd á Dalvík árið 1955) er fyrrverandi alþingismaður Sjálfstæðisflokksins í Norðausturkjördæmi og skólameistari Framhaldsskólans á Húsavík. Valgerður sat í bæjarstjórn á Húsavík frá 1986 til 1998 og var forseti bæjarstjórnar frá 1994 til 1996. Hún var formaður Skólameistarafélags Íslands frá 2009-2013.

## Starfsferill og stjórnmálaþátttaka
Valgerður sat í bæjarstjórn á Húsavík fyrir Kvennalistann frá 1986 til 1998. Hún var forseti bæjarstjórnar frá 1994 til 1996. Á árunum 1986 til 1990 sat hún í stjórn útgerðarfélagsins Höfða á Húsavík. Hún sat í skólanefnd Framhaldsskólans á Húsavík frá 1987 til 1999 og sat í fræðslu- og menningarmálanefnd Húsavíkur frá 1994 til 1999. Valgerður hefur verið í Sjálfstæðisflokknum frá árinu 2008 og náði 2. sæti í prófkjöri flokksins í Norðausturkjördæmi í janúar 2013.

Valgerður var íslenskukennari, deildarstjóri og námsráðgjafi við Framhaldsskólann á Húsavík frá stofnun skólans árið 1987 til ársins 1999, þegar hún var skipuð skólameistari Framhaldsskólans á Laugum. Valgerður var kjörin í stjórn Skólameistarafélags Íslands árið 2000 og var formaður þess frá 2009-2013. Hún hefur verið formaður Samstarfsnefndar framhaldsskóla á Norðurlandi frá árinu 2006.

## Menntun
Valgerður lauk landsprófi frá Gagnfræðaskóla Dalvíkur árið 1971. Hún sótti námskeið í matreiðslu fyrir matreiðslumenn á fiskiskipaflotanum við Húsmæðraskólann á Akureyri veturna 1973 og 1974. Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1975 og BA prófi í íslensku og bókmenntafræði frá Háskóla Íslands árið 1982. Árið 1996 lauk hún námi í uppeldis- og kennslufræði frá Háskólanum á Akureyri. 

## Fjölskylda
Valgerður er fædd á Dalvík árið 1955. Foreldrar hennar eru Ásta Jónína Sveinbjarnardóttir og Gunnar Þór Jóhansson skipstjóri. 
Eiginmaður hennar er Örlygur Hnefill Jónsson lögmaður og varaþingmaður á Húsavík. Börn þeirra eru Emilía Ásta Örlygsdóttir (fædd 1977), Örlygur Hnefil Örlygsson (fæddur 1983) og Gunnar Hnefil Örlygsson (fæddur 1990). Börn Valgerðar reka hótel og ferðaþjónustu á Húsavík. Tengdafaðir Valgerðar var Jón Hnefill Aðalsteinsson (1927-2010), prófessor í þjóðfræði við Háskóla Íslands.

## Tenglar
* Vefsíða Framhaldsskólans á Laugum

## Tilvísanir


## Heimildir
* Morgunblaðið: Valgerður gefur kost á sér í 2. sæti. Skoðað þann 21. janúar 2013.
* Morgunblaðið: Valgerður Gunnarsdóttir ráðin skólameistari á Laugum. Skoðað þann 21. janúar 2013.
* Íslendingur: Norðausturland – kjörlendi öflugra tækifæra. Skoðað þann 21. janúar 2013.
* Alþingi, æviágrip: Örlygur Hnefill Jónsson. Skoðað þann 21. janúar 2013.
* Morgunblaðið: Skólastarf á Laugum 80 ára. Skoðað þann 21. janúar 2013.
* Morgunblaðið: Uppbygging og útsjónarsemi. Skoðað þann 21. janúar 2013.
Héraðssamband Suður Þingeyinga

**Héraðssamband Suður Þingeyinga** (skammstafað HSÞ) var stofnað 7. maí 1914. Upphaflega hét félagið Samband þingeyskra ungmennafélaga (SÞU). Skrifstofa HSÞ er á Laugum í Reykjadal. Innan HSÞ eru 18 aðildarfélög. HSÞ er aðili að UMFÍ. Formaður HSÞ er Arnór Benónýsson.

## Aðildarfélög

Eftirtalin félög eru aðildarfélög HSÞ:
Bjarmi, Boltafélag Húsavíkur, Efling, Einingin, Gaman og alvara, Geisli, Golfkl. Húsavíkur, Golfkl. Hvammur, Golfkl. Mývatnssveit, Hestamannaf. Grani, Hestamannaf. Þjálfi, Íþróttafélag Laugaskóla, Magni, Mývetningur, Reykhverfungur, Skotfélag Húsavíkur, Tjörnes og Völsungur

## Tenglar
* Vefsíða HSÞ
Arnór Benónýsson

**Arnór Benónýsson** (fæddur 1954), leikari, leikstjóri og kennari. Formaður Héraðssambands Suður-Þingeyinga frá 2005.

## Brot af verkum sem Arnór hefur leikstýrt
*Æsa, ást og friður (Framhaldsskólinn á laugum)
*Ólafía (Efling)
*Kvennaskólaævintýrið (Efling)
*Kabarett (Efling)
*Láttu ekki deigan síga Guðmundur (Efling)
*Síldin kemur og síldin fer (Efling - Valin áhugaleiksýning ársins)
*7 stelpur (Efling)
*Augun þín blá (Efling)
*Fiðlarinn á Þakinu ( Efling -)
*Landsmótið (Efling - Valin áhugaleiksýning ársins)
*Þrúgur reiðinnar ( Leikfélag Húsavíkur)
*Íslandsklukkan ( Leikfélag Húsavíkur)

Arnór Benónýsson er fæddur og uppalinn á Hömrum í Reykjadal ásamt sex systkinum sínum.
Hann flutti ungur að heiman og bjó um tíma í Reykjavík ásamt ýmsum öðrum stöðum á landinu, s.s. Ísafirði og Akureyri,
Síðusta áratugin hefur hann búið á Laugum í Reykjadal þar sem hann kennir við Framhaldsskólann á Laugum þar sem hann tekur nú þátt í uppbyggingu á þróunarverkefni opins kerfis í framhaldsskólum.
Ásamt kennslunni hefur hann verið að leikstýra hjá leikfélagi UMF Eflingar sem og Leikfélagi Húsavíkur við gríðarlega góðar undirtektir.
Einnig hefur hann sinnt hinum ýmsum hlutverkum í sveitarfélaginu og situr nú í sveitarstjórn Þingeyjarsveitar. Arnór er giftur Ragnheiði Þórhallsdóttur og eiga þau saman tvö börn þá Benóný og Þórhall Arnórssyni, fyrir á Arnór önnur börn úr fyrri samböndum.
Fréttablaðið

***Fréttablaðið*** var íslenskt dagblað sem var gefið út frá 2001 til 2023. Frjáls fjölmiðlun hóf útgáfu blaðsins árið 2001 eftir að hafa fyrst sameinað nokkur eldri flokksblöð í dagblaðið *[[Dagur-Tíminn|Dag-Tímann]]*. Fyrirmyndin voru svokölluð metróblöð sem er dreift ókeypis og liggja frammi á lestarstöðvum. Hins vegar var ákveðið að bera *Fréttablaðið* út ókeypis í hús á höfuðborgarsvæðinu og víðar, en þetta fyrirkomulag reyndist of dýrt og Frjáls fjölmiðlun lagði upp laupana árið eftir. Þá keypti félagið Frétt ehf. í eigu Jóns Ásgeirs Jóhannessonar ásamt fleirum *Fréttablaðið* út úr rekstrinum. Frétt ehf. breytti svo um nafn árið 2005 og varð 365 miðlar eftir sameiningu við fjölmiðlasamsteypuna Norðurljós. Blaðið kom út í stórum upplögum og var um tíma mest lesna dagblað landsins.

Þegar blaðið var lagt niður var útgáfufélag þess fyrirtækið Torg ehf. að stærstum hluta í eigu Helga Magnússonar. Áður höfðu 365 miðlar rekið blaðið, en þegar fyrirtækið sameinaðist símafyrirtækinu Vodafone árið 2016 gerði Samkeppniseftirlitið það að skilyrði að *Fréttablaðið*, tímaritið *Glamour* og vefurinn *Iceland Magazine* yrðu aðskilin. Í febrúar 2018 var nýr fréttavefur, frettabladid.is, opnaður þar sem lesendur gátu nálgast fréttir *Fréttablaðsins* ásamt stöðugum fréttum yfir daginn. Áður var Vísir.is fréttavefur *Fréttablaðsins*, en hann var áfram innan 365 miðla eftir kaupin. Ritstjóri *Fréttablaðsins* og fréttavefs blaðsins var Sigmundur Ernir Rúnarsson frá 2021 til 2023. Garðar Örn Úlfarsson var aðstoðarritstjóri og Lovísa Arnardóttir var fréttastjóri. Forstjóri Torgs ehf. var Jón Þórisson.

*Fréttablaðinu* var dreift ókeypis í hús á höfuðborgarsvæðinu frá stofnun og síðar einnig á Akureyri. Þessu var hætt í ársbyrjun 2023. Eftir það var blaðinu dreift  víða í verslanir, bensínstöðvar, sundlaugar auk fleiri staða víða um land.

Blaðið hætti útgáfu 31. mars 2023 vegna rekstrarörðugleika.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Fréttablaðið á Tímarit.is
* Vefur Fréttablaðsins á Vefsafninu
Hjalti Jón Sveinsson

**Hjalti Jón Sveinsson** (fæddur 1953) var skólameistari Kvennaskólans til ársins 2022. Hann var áður skólameistari Verkmenntaskólans á Akureyri og Framhaldsskólans á Laugum.

Hjalti brautskráðist sem stúdent frá Menntaskólanum við Hamrahlíð 1973. Hann lauk Cand. Mag.-prófi í íslenskum bókmenntum frá Háskóla Íslands 1986 og kennsluréttindanámi frá sama skóla 1994. Hann stundaði framhaldsnám í stjórnun og skólastarfi við Kennaraháskóla Íslands og Háskóla Íslands og brautskráðist með M.Ed.-próf frá HÍ 2009. Kennslu stundaði Hjalti Jón samhliða háskólanámi á árunum 1975 - 1982. Þá starfaði hann við ritstjórn, ritstörf og blaðamennsku á árunum 1982 - 1994, þar af 3 ár í Þýskalandi. Hjalti Jón var bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins á Akureyri 2006-2010. Hjalti Jón var skólameistari Framhaldsskólans á Laugum 1994 - 1999 og skólameistari Verkmenntaskólans á Akureyri 1999 - 2016 og skólameistari Kvennaskólans frá 2016.
Örlygur Hnefill Jónsson

**Örlygur Hnefill Jónsson** (fæddur 1953) er lögfræðingur og  varaþingmaður fyrir Samfylkinguna í Norðausturkjördæmi. Hann hefur rekið eigin lögmannsstofu á Húsavík síðan 1982. 

Eiginkona Örlygs er Valgerður Gunnarsdóttir skólameistari Framhaldsskólans á Húsavík

## Tenglar
* Vefsíða Örlygs Hnefils Jónssonar
Skyrbjúgur

**Skyrbjúgur** (scorbutus) er hörgulsjúkdómur sem stafar af C-vítamíns skorti. Skyrbjúgur var lengi algengur hjá sjómönnum og var vandamál í lengri siglingum. Að undirlagi breska hersins hófust kerfisbundnar rannsóknir á orsök skyrbjúgs árið 1747. Uppgötvaðist þá að regluleg neysla safa úr sítrusávöxtum læknaði sjúkdóminn og kom í veg fyrir að hann brytist út. Smám saman einangruðu vísindamenn efnið sem skipti máli, askorbínsýru eða C-vítamín sem kom í veg fyrir skyrbjúg.

Um 1907 var orðið ljóst að flest spendýr framleiða C-vítamín, þó ekki menn og aðrir prímatar (munu þeir hafa misst niður eiginleikann til að framleiða C-vítamín þegar þeir dvöldu í C-vítamínríku umhverfi um nokkurra milljóna ára skeið á þróunarsögu sinni). Árið 1928 uppgötvuðu menn efnasamsetningu þess og var þar með hægt að framleiða C-vítamín.

Íslenska heitið yfir þennan sjúkdóm er líklegast tilkomið vegna misskilnings á orðunum „skørbug“ eða „skörbjugg“ úr öðrum norðurlandamálum, en orðin eru frekar skyld íslenska orðinu skurfa, sem getur þýtt skeina, skráma eða sár.

Helstu einkenni eru þreyta, verkir í fótum og smáblæðingar einkum í tannholdi, sem þrútnar og meyrnar svo tennur losna. Að lokum fær sjúklingur krampa sem getur leitt til dauða ef sjúkdómurinn er ekki meðhöndlaður.

Talið er að neysla á skarfakáli hafi komið í veg fyrir að Íslendingar fengju skyrbjúg fyrr á tíðum, en skarfakál er ríkt af C-vítamíni

## Heimildir
Næringarkvilli

**Næringarkvilli** eða **eldiskvilli** er hverskyns sjúkdómur sem legst á menn (og dýr) vegna ójafnvægis í fæði, þ.e.a.s. vannæringar eða ofnæringar af einhverju tagi. Dæmi um slíka sjúkdóma er hörundskröm, skyrbjúgur, A-vítamín eitrun og offita.

## Tenglar
Norrænt rit um næringarráðgjöf
NFS (fréttastofa)

**Nýja fréttastofan** (**NFS**) var íslensk fréttasjónvarpsstöð sem hóf göngu sína að morgni 18. nóvember árið 2005  og sendi út fréttir og fréttatengt efni stærstan hluta sólarhringsins. Fréttastofa NFS tók við af fréttastofu Stöðvar 2 og Bylgjunnar. Það voru 365 ljósvakamiðlar sem ráku NFS og hún var send út á Digital Íslandi og náðist því á höfuðborgarsvæðinu og á Akureyri en einnig á internetinu á Vísir.is.

Róbert Marshall var forstöðumaður NFS en Sigmundur Ernir Rúnarsson fréttastjóri. Varafréttastjórar voru Þór Jónsson og Þórir Guðmundsson en tæknistjóri Ingi Ragnar Ingason. Í raun var sjálf fréttastofan tvískipt: Annars vegar kvöldfréttateymið sem samanstóð af þeim fréttamönnum sem áður höfðu starfað á fréttastofu Stöðvar 2 og Bylgjunnar, hins vegar fréttaveitan svonefnda. Á fréttaveitunni starfaði hópur ungs fólks sem hafði mismikla fjölmiðlareynslu að baki. Hagkvæmnissjónarmið réðu því að þau áttu að vera allt í senn: tökumenn, fréttamenn og klipparar. Fréttatímar NFS - að kvöldfréttunum undanskildum - voru verk fréttaveitunnar.

Stöðin hætti útsendingum á eigin rás klukkan 20:00 föstudaginn þann 22. september 2006 en vegna þessa var 20 starfsmönnum sagt upp. Nokkrum dögum áður hafði Róbert Marshall skrifað opið bréf til Jóns Ásgeirs Jóhannessonar, forstjóra Baugs og eins af aðaleigendum 365, með yfirskriftinni "Kæri Jón". Þar biðlaði hann til Jóns Ásgeirs að beita sér fyrir því að NFS yrði tryggður áfram rekstargrundvöllur. Allt kom fyrir ekki og Róbert var á meðal þeirra sem tóku pokann sinn þennan föstudag.

Fréttir voru um stutt skeið sendar áfram út undir merkjum NFS en um haustið 2006 var ákveðið að fréttastofan sendi á ný undir merkjunum: "Fréttastofa Stöðvar 2".

## Heimildir
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch

**Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch** er fullt heiti þorps í Wales og lengsta bæjarnafn í Evrópu. Bærinn er oftast nefndur **Llanfair** í daglegu tali.

Nafnið þýðir „Kirkja Heilagrar Maríu í lundi hvítu heslihnetutrjánna nærri hylnum við Heilagan Tysilio við rauða hellinn“.
Nafnið er þó ekki "náttúrlegt" fremur en -vaðlaheiðarlykillinn og var búið til af klæðskera í bænum að gamni eða til að vekja athygli á bænum og laða að ferðamenn.

Lengri bæjarnöfn:
* Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu á Nýja Sjálandi
* Krungthepmahanakornamornratanakosinmahintarayutthayamahadilokphopnopparatrajathaniburiromudomra
janiwesmahasatharnamornphimarnavatarnsathitsakkattiyavisanukamprasit í Tælandi. Sú borg er í daglegu tali nefnd Bangkok á vesturlöndum og er höfuðborg Tælands.

## Tengill
* Upplýsingar um Llainfair á lengsta staðarléni Internetsins
Kári Jónasson

**Kári Jónasson** (fæddur í Reykjavík árið 1940) er fyrrum ritstjóri Fréttablaðsins. Hann var áður fréttastjóri Ríkisútvarpsins og blaðamaður á Tímanum.

## Tenglar
*Kári Jónsson  á vef Blaðamannafélagsins
24 stundir

***24 stundir*** var íslenskt dagblað sem kom fyrst út 6. maí 2005 en hét þá **Blaðið**. Nafninu var breytt í 24 stundir 9. október 2007 og blaðið kom síðast út 9. október 2008. 24 stundum var dreift á heimili um allt land endurgjaldslaust. Útgefandi *24 stunda* var Árvakur hf. 

Ritstjórar 24 stunda voru:
* Gunnhildur Arna Gunnarsdóttir, frá 20. maí 2008 
* Ólafur Þ. Stephensen, frá 1. júní 2007 
* Trausti Hafliðason, frá desember 2006 
* Sigurjón M. Egilsson, frá 8. júlí 2006 
* Ásgeir Sverrisson, frá 1. febrúar 2006 
* Karl Garðarsson, frá 5. maí 2005

## Útgefandi
Útgáfufélag *24 stunda* var Árvakur hf. 24 stundir hétu áður Blaðið en það var stofnað af Karli Garðarssyni, Sigurði G. Guðjónssyni og Steini Kára Ragnarssyni sem áttu bróðurpart hlutafjár við stofnun. Í desember 2005 keypti Árvakur - útgáfufélag Morgunblaðsins 50% hlutafjár í Ári og Degi og keypti síðan félagið að fullu 2007.

## Tengill
* Vefur 24 stunda
* Vefur Morgunblaðsins

## Tilvísanir
Birta (tímarit)

**Birta** var vikulegt tímarit. Meðal þess sem Birta fjallaði um var tíska, tónlist, matur, fjölskylda og útlit. Í Birtu voru einnig að finna dagskrá innlendra og erlendra sjónvarpsstöðva.

## Tenglar
* Birta  á Issuu.com
Gulltoppur frá Eystra-Geldingaholti

**Gulltoppur frá Eystra-Geldingaholti** var hestur fæddur 1932 og felldur 1965. Gulltoppur var undan Nasa 88 frá Skarði. Gulltoppur var gæðingur Jóns Ólafssonar í Eystra-Geldingaholti og vann hann Hreppasvipu Hestamannafélagsins Smára alls 6 sinnum á árunum 1944 til 1956. Besti tími hans í 250 m. skeiði var um 24 sekúndur. Núverandi heimsmet í greininni er 19,86 sek.

Gulltoppur var rauðglófext, blesóttur.

## Heimild
* 

## Tenglar
* ''Kappreiðar Hestamannafélagsins Smára við Sandlækjarás''; frétt í Morgunblaðinu 1952
* ''Jón Ólafsson bóndi - sextugur''; grein í Morgunblaðinu 1980
Súra

**Súra** (سورة *sūrah*) er arabíska hugtakið fyrir kafla í  Kóraninum. Súrurnar eru 114 að tölu, þær skiptast í 6236 ayat (vers). Múslimar nefna þær yfirleitt ekki eftir raðtölu eins og gert er í Biblíunni heldur eftir arabísku nafni sem dregið er á einhvern hátt frá viðkomandi súru.
Úlfur (aðgreining)

**Úlfur** getur átt við:

* Úlfur (dýrategund)
* Aðra af aukasólum
* Úlfur (mannsnafn), mannsnafn
* Úlfurinn, stjörnumerki

## Tengill
Daníel

**Daníel** getur átt við:
*mannsnafnið Daníel
*Daníel spámann, höfund Daníelsbókar í Biblíunni
1485

Árið **1485** (**MCDLXXXV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* (líklega) - Feiknamikið gos í Kötlu. Öskufall um allt Suðurland.
* Munkaþverárklaustur eignaðist það sem eftir var af Vaglaskógi.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 22. ágúst - Ríkharður 3. Englandskonungur féll í bardaganum við Bosworth.
* 22. ágúst - Hinrik 7. varð Englandskonungur.

;Fædd
* 16. desember - Katrín af Aragóníu, Englandsdrotning, fyrsta kona Hinriks 8. (d. 1536).
* Hernán Cortés, spænskur landvinningamaður (d. 1547).

;Dáin
* 16. mars - Anne Neville, Englandsdrottning, kona Ríkharðs 3. (f. 1456).
* 22. ágúst - Ríkharður 3. Englandskonungur (f. 1452).
* 4. nóvember - Françoise d'Amboise, hertogaynja af Bretagne, kona Péturs 2. hertoga (f. 1427).
Reynir

**Reynir** getur átt við:
* Karlmannsnafnið Reyni
* Bæinn Reyni í Mýrdal
* Bæinn Reyni í Hvalfirði
* Reynitré 
* Íþróttafélagið Reynir í Sandgerði
Ögmundur Jónasson

**Ögmundur Jónasson** (f. 17. júlí 1948 í Reykjavík) er Íslenskur fyrrum stjórnmálamaður og sagnfræðingur. Ögmundur sat á Alþingi frá 1995 til 2016, fyrst fyrir Alþýðubandalagið og síðan fyrir Vinstri græna. Ögmundur gengdi þremur ráðherrahlutverkum í ríkisstjórnum Jóhönnu Sigurðardóttur frá 2009 til 2013. Fyrst var hann heilbrigðisráðherra árið 2009, síðan dómsmála- og samgönguráðherra frá 2010 til 2011 og síðast sem innanríkisráðherra frá 2011 til 2013.

Ögmundur er sagnfræðingur að mennt og sat sem þingmaður Vinstri hreyfingarinnar - græns framboðs. Ögmundur var heilbrigðisráðherra í fyrstu tveim ríkisstjórnum Jóhönnu Sigurðardóttur, frá 1. febrúar 2009 til 1. október. Hann sagði af sér ráðherradómi vegna ágreinings innan ríkisstjórnarinnar um Icesave-málið. Hann sagði af sér formennsku BSRB fyrir ársfund BSRB haustið 2009. Ögmundur er yfirlýstur andstæðingur inngöngu Íslands í Evrópusambandið eins og margir samflokksmenn hans.

Ögmundur varð ráðherra að nýju 2. september 2010, tæpu ári eftir að hann sagði af sér vegna Icesave-málsins og tók sæti sem dómsmála- og samgönguráðherra í aðdraganda þess að nýtt innanríkisráðuneyti varð til með sameiningu dóms- og mannréttindaráðuneytis og samgönguráðuneytis. Árið 2011 var titill ráðherraembættisins breytt í innanríkisráðherra. Ögmundur lýsti því yfir í aðsendri grein í Morgunblaðið um miðjan janúar 2012 að hann myndi styðja tillögu um að vísa mál Landsdóms gegn Geir Haarde frá sökum þess að ekki væri rétt að einn maður væri látinn sæta ábyrgð fyrir hrunið. Það þótti nokkuð umdeilt að innanríkisráðherra skyldi með þessum hætti hlutast um dómsmál sem að öllu jöfnu teldist fara á svig við þrískiptingu ríkisvaldsins. 

## Ferill
Ögmundur útskrifaðist sem stúdent frá menntaskólanum í Reykjavík árið 1969 og lauk MA-prófi í sagnfræði og stjórnmálafræði frá háskólanum í Edinborg árið 1974. Hann hefur verið stundakennari við Háskóla Íslands síðan 1979 og var formaður BSRB frá 1988 til 2009, er hann sinnti því starfi ásamt þingmennsku. 

Ögmundur var kjörinn á Alþingi sem óháður frambjóðandi á lista Alþýðubandalagsins og sat sem slíkur frá 1995 til 1998 og var formaður þingflokks Óháðra frá 1998 til 1999, en gekk síðan til liðs við Vinstrihreyfinguna - grænt framboð árið 1999. Á þingmannatíð sinni, ásamt flokkssystkinum sínum, mótmæli hann stríðinu í Írak og virkjanaframkvæmdunum við Kárahnjúka. Ögmundur ákvað að gefa ekki kost á sér í alþingiskosningunum 2016. Hann sagði sig úr VG árið 2020. 
## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefur Ögmundar
* Stutt æviágrip á heimasíðu Alþingis
Hafiz

**Hafiz** aða **Hafez** (arabíska: حافظ *ḥāfiẓ*), sem bókstaflega þýðir 'verndari', er nafngift múslima á þeim sem hafa lært Kóraninn algjörlega utanbókar á arabísku.

Hefðin að læra Kóraninn utanbókar á rætur allt til upphafs íslam. Mikilvægasta ástæðan fyrir þessari hefð er nauðsyn þessa að vernda innihald Kóransins. Ef öll skrifuð eintök Kóransins væru eyðilögð mundi hafiz geta sagt fram textan orðréttan úr minni. Í upphafi íslam var Kóraninnn oft í hættu og gerði hafiz-hefðina nauðsynlega.

Huffaz (fleirtala) eru haldnir í hávegum í söfnuðum múslima og er titillinn "hafiz" notaður fyrir framan nafn þeirra. Flestir huffaz hafa stundað nám í sérstökum Kóran-skólum, sem á arabísku eru nefndir *madrasah*. Til að fá hugmynd um hvað þarf að gera til að verða hafiz má nefna nokkrar tölur. Kóraninum er skift í 114 súrur (kafla) sem þær skiftast í 6236 vers (sem samanstanda af um það bil 80 000 orðum eða 330 000 bókstöfum á arabísku). Giskað er á að nú séu um það bil 10 milljónir huffaz í heiminum.

## Tengt efni
* Quran and Hafiz Number on islam101.com
Miðherji (körfuknattleikur)

**Miðherji** (center) er ein af fimm grundvallarstöðum í körfuknattleik eins og við þekkjum hann í dag. Miðherjar eru oftast hæstu og þyngstu leikmenn hvers liðs þó að mikilvægt sé að þeir hafi góðan stökkkraft. Miðherjinn er sá leikmaður í hverju liði sem spilar næst körfunni, en hlutverk hans felst aðallega í því að taka fráköst og sniðskot (lay-up) þegar lið hans er í sókn og að gæta þess að knötturinn komist ekki framhjá honum og ofan í körfuna í vörn. Einn af stórum kostum í fari góðs miðherja er að geta snúið sér fljótt að körfunni eftir sendingu og skorað úr sniðskoti.

Meðal þekktustu miðherja allra tíma má nefna Bill Russell, Wilt Chamberlain, George Mikan, Kareem Abdul-Jabbar, Pau Gasol, David Robinson, Arvydas Sabonis, Hakeem Olajuwon, Joel Embiid, Patrick Ewing, Yao Ming og Shaquille O'Neal

Af þekktum íslenskum miðherjum má nefna Pétur Guðmundsson, Guðmund Bragason, Einar Bollason, Hlyn Bæringsson, Tryggva Hlinason og Friðrik Stefánsson.
Amen

Orðið **amen** (hebreska **אמן** **Amen**, arabíska **آمين** **’Āmīn**) er staðfestingarorð í Biblíunni og í Kóraninum og er ættað úr semískum málum. **amen** eru lokaorð í biblíunni eða öðrum trúarfræðum en er gjarnan notað í merkingunni „sannlega“ eða „satt“. Amen er lokaorðið í bænum og lofgjörðum í kristni og íslam.  Amen er einnig nafn á egypska guðinum Ammon.
Alþjóðasamtök um veraldarvefinn

**Alþjóðasamtök um veraldarvefinn** (**W3C**) eru alþjóðleg samtök þar sem félagasamtök, fastráðið starfsfólk og almenningur vinna saman að því að búa til staðla fyrir Veraldarvefinn. Markmið W3C er: *"Að leiða veraldarvefinn til sinnar allra bestu getu með því að hanna samskiptareglur og viðmiðunarreglur sem tryggja langtímavöxt Vefsins"*. W3C hvetur einnig til menntunar og útbreiðslu, þróar hugbúnað og þjónar þeim tilgangi að vera opinn vettvangur fyrir umræður um Vefinn. Samtökunum er stjórnað af Tim Berners-Lee, sem upphaflega bjó Veraldarvefinn til og var upphafsmaður URL (Uniform Resource Locator), HTTP (HyperText Transfer Protocol) og HTML (HyperText Markup Language) útfærslnanna, sem eru uppstaðan í þeirri tækni sem heldur Vefnum gangandi.

## Heimildir
Vafri

**Vafri** er forrit sem notað er til að vafra um netið eða skoða skjöl á vefþjónum eða skráakerfi m.a. með notkun HTTP-samskiptareglnanna. Vafrar lesa kóða vefsíðu og nota hann til að miðla kóðanum á lesanlegu formi til notandans. Stærsta netkerfi samansett af samtengdum skrám er þekkt sem veraldarvefurinn.

## Algengir netvafrar
Algenstu vafrar í borðtölvum eru *(tölur á heimsvísu frá des. 2022 - des. 2023)*:

*Chrome frá Google – 64% notenda
*Safari frá Apple – 20% notenda
*Edge frá Microsoft – 5% notenda
*Firefox frá Mozilla – 3% notenda
*Opera – 2,7% notenda
*Samsung Internet - 2,5% notenda
*Brave - 1,3%

## Tilvísanir
https://gs.statcounter.com/browser-market-share/desktop/worldwide/#monthly-202301-202312-bar

## Heimildir
*
Fyrsta súran

**Fyrsta súran**, "Upphafið", eða á arabísku **Al-Fatiha** (الفاتحة), er inngangskafli Kóransins og dagleg bæn trúaðra múslima.

Þegar þessi súra er lesin sem dagleg bæn lýkur henni með "Amín" (Amen).

## Tengt efni
* Ibn Kathir
* Mawdudi 
* A Raleigh khutba
Ramadan

**Ramadan** (arabíska: رمضان), sem er níundi mánuður íslamska ársins er föstumánuður Múslima. Fastan er haldin á hverjum degi allan mánuðinn frá sólarupprás til sólseturs. 

Fastan er þó einungis eitt af því sem ber að forðast eða sérstaklega framkvæma þennan miklvæga mánuð í trúarlífi múslima. Forðast skal að drekka eða borða og einnig allt kynlíf frá sólarrás (fajr) fram til sólseturs (maghrib). Meðan Ramadan stendur yfir er múslimum ætlað að leggja enn meir á sig að fylgja kenningum íslam og taka afstöðu gegn ofbeldi, reiði, öfund, losta og illu umtali. Að fasta er sagt hreinsa hugann og auðvelda einbeitingu að Guði. 

Að fasta undir Ramadan er ekki ætlað öllum. Börn sem ekki eru orðin kynþroska er ekki ætlað að fasta þó svo að sum geri það. Þeir sem eru sjúkir eða á annan hátt veikburða eru undanteknir frá föstunni og eins er með gamalt fólk. Einnig er hafandi konum eða konum með börn á brjósti ekki ætlað að fasta.

## Hvenær árs, hvenær dags?
Íslamska dagatalið miðast við tunglgang og þess vegna færist Ramadan til á milli ára um um það bil 11 daga og er lengd mánaðarins breytileg, annað hvort 29 eða 30 dagar. Ekki er hægt að segja til nákvæmlega hvenær mánuðurinn byrjar þar sem það fer eftir hvenær sést til nýs tungls. Þessar reglur um föstu milli sólarupprásar og sólseturs voru gerðar fyrir sólargang á Arabíuskaga og er ekki hægt fyrir til dæmis íslenska múslimi að fara eftir þeim bókstaflega.

Til að gerar föstuhald á Ramadan möguleg á norðurhveli (og einnig á suðurhveli) eru til viðurkenndir útreikningar.
Ef fylgt er gangi himintungla ætti Ramadan að standa yfir á eftirfarandi tíma næstu tvö árin:

* 2018 – fyrsti dagur: 16. maí; síðasti dagur: 14. júní
* 2019 – fyrsti dagur: 6. maí; síðasti dagur: 3. júní

Flestir múslimir velja að fylgjast með hvenær sést til tungls til að hefja og ljúka Ramadan, en sumir fylgja heldur útreikningi á gangi himintungla eða tilkynningu frá yfirvöldum í Sádi-Arabíu.

Hátíðin Id al-Fitr (arabíska: عيد الفطر) endar Ramadanföstuna.

## Tenglar efni
* Ramadan
* The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia 
* Bænatíma fyrir Ísland má finna með útreikningum hér
Reyðarfjörður

**Reyðarfjörður** er kaupstaður á Austfjörðum og dregur nafn sitt af samnefndum firði. Þorpið hét upphaflega *Búðareyri*, en er nú kallaður Reyðarfjörður. Árið 2024 var íbúafjöldi 1.368 (Hagstofa). Reyðarfjörður er hluti af sveitarfélaginu Fjarðabyggð og er miðkjarni sveitarfélagsins. Bæjarskrifstofur Fjarðabyggðar eru staðsettar á Reyðarfirði. Hafnaraðstaða er mjög góð í firðinum frá náttúrunnar hendi. Álver Alcoa-Fjarðaráls er í firðinum.

Í bænum er íþróttafélagið Valur sem hefur náð hvað bestum árangri í glímu. Fjarðabyggð er með sameiginlegt lið í 2. deild karla í knattspyrnu. Þar er einnig golfvöllur Golfklúbbs Fjarðabyggðar sem nefnist Kollur og er staðsettur í hlíðinni rétt innan við bæinn á Reyðarfirði. Í bænum er Lúðrasveit Eskifjarðar og Reyðarfjarðar.

Stutt er í næstu byggðarkjarna; 13km á Eskifjörð, þar sem keyrt er yfir Hólmaháls; 18km á Fáskrúðsfjörð ef keyrt er í gegnum Fáskrúðsfjarðargöngin, sem voru tekin í notkun árið 2005; og 32km í Egilsstaði.

## Tilvísanir

## Tenglar

* Vefsíða Fjarðabyggðar
Barðaströnd

**Barðaströnd** er heiti á strandlengju á sunnanverðum Vestfjörðum að Breiðafirði á milli Vatnsfjarðar og Sigluneshlíða.

Flóki Vilgerðarson nam þar land og gaf Íslandi nafn sitt eftir að hafa klifið þar fjall (hugsanlega Lónfell - 752 m) og séð fjörð (hugsanlega Arnarfjörð) fullan af hafís.
Gásfuglar

**Gásfuglar** (fræðiheiti: *Anseriformes*) eru ættbálkur fugla sem skiptast í þrjár ættir: hornagldaætt (*[[Anhimidae]]*), skjógæsaætt (*[[Anseranatidae]]*) og andaætt (*[[Anatidae]]*), sem inniheldur meðal annars gæsir, svani og endur.

Hópurinn er sérstaklega aðlagaður að lífi í eða við vatn, og deila því flestar tegundir einkennum á borð við sundfit á milli annarrar og fjórðu táar. Flestar eru tegundirnar jurtaætur og/eða síarar, og sía smávægileg krabbadýr, dýra- og plöntusvif, úr vötnum, ám, tjörnum og jafnvel hafinu. Sumar tegundir, þeirra á meðal æðarfuglinn (*[[Æðarfugl|Somateria molissima]]*), borða stærri bráð sem elt er uppi eins og stærri krabbadýr, snigla og skeldýr. Til marks um skuldbindingu þeirra við vatn er vert að athuga að endur, gæsir og álftir fella nær allar fjaðrir sínar samtímis, og kallast það að vera í sárum, sem gerir þær tímabundið ófleygar. Því eru þær bundnar vatni yfir fellitímann.

Tegundir innan þessa ættbálks má finna um heim allan í öllum heimsálfum, að Suðurskautslandi einu undanskildu. 

Áhugavert einkenni hópsins er að flestar tegundir hans hafa getnaðarlim, sem megn fuglategunda hafa glatað.

Mjög ólíkt er á milli hópa hvernig uppeldi og ummönnun foreldra er háttað. Hjá gæsum og álftum sinna báðir foreldrar ungviðinu, en hjá öndum sjá kollurnar nær alfarið um uppeldið. Þrátt fyrir þetta virðast pör halda nokkuð vel saman milli ára. Sem afleiðing af þessu eru kollur og steggir (kvenkyns og karlkyns endur) talsvert ólík í útliti. Kollurnar eru nokkuð dræmar, oftast gráar eða brúnar og falla því ágætlega inn í umhverfi sitt, á meðan steggirnir stinga meira í stúf. Þessi munur á rætur að rekja til náttúrulegs vals og kynjaðs vals. Hjá gæsum og svönum deila kynin hins vegar útliti að mestu, og oftast er aðeins smávægilegur stærðarmunur ef nokkur yfirhöfuð. Þessi útlitsmunur hópanna stafar líklega af hinni ólíku skiptingu foreldrahlutverksins meðal þeirra. 

## Gásfuglar á Íslandi
Í ættbálki gásfugla eru fleiri en 170 tegundir. Af þeim eru 22 tegundir sem telja má til íslenskra fugla (sjá töflu 1.). Allar eru þær meira og minna að finna um land allt, að hrafnsönd (*Melanitta nigra*) og húsönd (*Bucephala islandica*) undanskildum, en þær verpa nær eingöngu á Mývatni eða í grennd við vatnið. Aðrar tegundir, eins og skeiðönd (*Anas clypeata*) og grafönd (*Anas acuta*) er að finna víðsvegar en í litlu magni. Æðarfuglinn er eina öndin sem situr ávallt á sjó, en margar hinna tegundanna er að finna á hafi að vetrarlagi.  

Þar að auki eru tíðir gestir á borð við akurgæs (*Anser fabalis*) og hvinönd (*Bucephala clangula*) sem sjást hér á landi hvert einasta ár, en verpa allajafna ekki.+ 

## Heimildir
Súmer

**Súmer** er í dag, hugtak notað um suðurhluta Mesópótamíu — u.þ.b. sama landsvæði og Írak spannar — þar sem fornu borgirnar Uruk, Úr, Eridu, Kisj, Lagash og Nippur eru.  Elstu fornleifar gefa til kynna að **Súmerar** (fólkið í Súmer) hafi hafið búsetu þar fyrir allavega 7000 árum, sum fornleifagögn gefa til kynna að Súmerar hafi komið úr austri, frá Íran eða Indlandi.  Uppruni Súmera er þó óstaðfestur.  Elstu fleygrúnir sem fundist hafa eru frá um 3500 f.kr. og eru taldar uppfinning Súmera.

## Tengill

* Þorvaldur Thoroddsen,Súmer og Akkad, Kaflar úr fornsögu Austurlanda, Ársrit Hins íslenska fræðafjelags í Kaupmannahöfn 1921 bls. 11-24
Kvíðaraskanir

**Kvíðaraskanir** eru flokkur geðrænna truflana, geðraskana, sem nær yfir nokkur kvíðavandamál (kvíði, fóbía, hræðsla).

Það sem greinir þá að sem þjást af kvíðaröskunum, frá þeim sem ekki þjást af þeim, eru nokkur atriði. Þar vegur þyngst hversu sterkur kvíðinn er, hversu erfitt er að losna við hann, hversu oft og lengi hann er til staðar og hversu mikil áhrif hann hefur á daglegt líf manna.

Kvíðaraskanir eru oft lamandi eða heftandi vandamál sem koma aftur og aftur, en þær geta skotið upp kollinum eftir ákveðinn atburð eða verið viðloðandi frá bernsku. Þær eru líklegar til að skjóta upp kollinum á tímum mikils álags.

Flestir geta eflaust séð sjálfan sig í einhverjum kvíðaröskunum af og til. Þannig eru það fæstir sem geta komið algerlega afslappaðir fram á mannamótum, sérstaklega ef þeir eiga að halda ræðu. Flestir finna án efa til kvíða yfir engu sérstöku einstaka sinnum, sérstaklega ef undanfarinn tími hefur falið í sér mikla streitu. Kvíðaköst eru einnig ekkert sérstaklega óalgeng. Flest okkar upplifa auk þess ákveðna áráttu af og til, sérstaklega sem börn. Líta má á hjátrú sem einhvers konar áráttu, s.s. að ganga ekki undir stiga, eða að ganga aðeins á hellum, ekki á mótum þeirra. Sömuleiðis athuga margir á hvort þeir hafi lokað útidyrahurðum eða gluggum þegar þeir fara að heiman, eða kanna margoft hvort þeir hafi póstlagt bréf þegar þeir muna ágætlega eftir því að hafa farið á pósthús. Að auki geta sumir einstaklingar upplifað endurteknar og nánast uppáþrengjandi hugsanir, oft kynferðislegar eða sem tengjast ofbeldi.
Líkt og áður segir er allt ofantalið talið vera hluti af okkur sem manneskjum, þetta eru aðferðir líkamans til að búa okkur undir erfiða tíma og sennilega að gera okkur hæfari til að sinna daglegu lífi.

## Gerðir kvíðaraskanna
Samkvæmt DSM-handbókinni, sem er yfirleitt notuð þegar rætt er um geðræna kvilla og sjúkdóma, eru kvíðaraskanir m.a. eftirtaldir kvillar:

* Almenn kvíðaröskun
* Áráttu-þráhyggjuröskun
* Felmtursröskun
* Félagsfælni
* Fælni

## Meðferð
Almennt er hugræn atferlismeðferð talin æskilegasta meðferðin en lyf eru einnig notuð, aðallega þunglyndislyf og róandi lyf.

## Heimildir
*
Efrat

**Efrat** (gríska *Euphrates,* fornpersneska *Ufrat*) er vestari af tveimur ám sem mynda ársléttunu sem kölluð er Mesópótamía. Hin áin í ársléttunni er Tígris.
Nanó

**Nanó** (**n**) er smækkunarforskeyti í SI mælikerfinu og táknar einn milljarðarsta eða 10-9.  Nanó er oft notað í mælingum á stærðum tengdum raftækjum og tölvum.  Stundum er talað um nanótækni eða dvergtækni þegar talað er um tækni sem er afar smá í smíðum.  Nanó er komið úr grísku (νάνος) og þýðir dvergur.
Eyjólfur Kjalar Emilsson

**Eyjólfur Kjalar Emilsson** (fæddur 1953) er íslenskur heimspekingur og prófessor í heimspeki við háskólann í Osló í Noregi og Háskólann á Bifröst.

## Menntun
Að loknu stúdensprófi hóf Eyjólfur nám við Háskóla Íslands þar sem hann nam heimspeki, frönsku og grísku. Eyjólfur brautskráðist árið 1977. Lokaritgerð hans til B.A.-prófs fjallaði um samræðuna *[[Gorgías (Platon)|Gorgías]]* eftir Platon. Þá hélt Eyjólfur til Bandaríkjanna í framhaldsnám. Eyjólfur nam fornaldarheimspeki við Princeton University og lauk þaðan doktorsprófi árið 1984. Doktorsritgerð Eyjólfs fjallaði um kenningar Plótínosar um skynjun.

## Störf
Árið 1984 sneri Eyjólfur heim til Íslands og kenndi heimspeki við Háskóla Íslands. Hann varð lektor og loks dósent en árið 1993 flutti hann til Noregs sem gistikennari. Árið 1995 tók hann við prófessorsstöðu í fornaldarheimspeki við háskólann í Osló.

Eyjólfur Kjalar fæst einkum við platonisma, nýplatonisma og platonska hefð en hefur einnig fengist við forvera Sókratesar og skrifað um Descartes svo eitthvað sé nefnt.

### Þýðingar
Eyjólfur hefur verið mikilvirkur þýðandi og hefur þýtt yfir á íslensku m.a. *Gorgías*, *[[Ríkið (Platon)|Ríkið]]* og *[[Samdrykkjan (Platon)|Samdrykkjuna]]* eftir Platon, *Um fegurðina* eftir Plótínos og brot eftir forvera Sókratesar. Hann hefur einnig þýtt *[[Fræðarinn (Platon)|Fræðarann]]* eftir Platon yfir á norsku.

## Helstu ritverk
* *Litrík forneskja* (Reykjavík: Háskólaútgáfan, *væntanleg*).
* *Plotinus on Intellect* (Oxford: Oxford University Press, 2007). ISBN  0-19-928170-X
* *Plotinus on Sense Perception: A Philosophical Study* (Cambridge: Cambridge University Press, 1988). ISBN 0-521-32988-4

## Heimild
*  (ekki lengur aðgengileg)
* 

## Tenglar
* Vefsíða Eyjólfs Kjalars Emilssonar
Svavar Hrafn Svavarsson

**Svavar Hrafn Svavarsson** (fæddur 1965) er íslenskur heimspekingur og fornfræðingur og prófessor í heimspeki við Háskóla Íslands.

## Menntun
Svavar Hrafn lauk stúdentsprófi af eðlisfræðideild Menntaskólans í Reykjavík árið 1984. Hann nam almenna bókmenntafræði, heimspeki, forngrísku og latínu við Háskóla Íslands og lauk þaðan B.A.-prófi árið 1989. Þaðan hélt Svavar til Bandaríkjanna þar sem hann stundaði framhaldsnám í fornaldarheimspeki við Harvard-háskóla í Cambridge í Massachusetts. Svavar Hrafn lauk doktorsgráðu frá Harvard í heimspeki og klassískum fræðum árið 1998. Doktorsritgerð Svavars hét *Tranquility of Sceptics: Sextus Empiricus on Ethics* og fjallaði um efahyggju Sextosar Empeirikosar. Leiðbeinandi Svavars var Gisela Striker.

## Störf
Árin 1995-1997 kenndi Svavar Hrafn latínu við Menntaskólann í Reykjavík. Hann var einnig stundakennari og síðar aðjúnkt við Háskóla Íslands þar sem hann kenndi grísku og latínu. Árið 2005 varð Svavar lektor í heimspeki við Háskóla Íslands. Hann hefur einnig umsjón með námi í klassískum fræðum sem byrjað var að kenna sem aukagrein til B.A.-prófs árið 2005 og er forstöðumaður Heimspekistofnunar Háskóla Íslands.

Svavar fæst einkum við heimspeki fornaldar, aðallega heimspeki Platons, Aristótelesar og helleníska heimspeki. Hann hefur þó einnig fengist við bókmenntasögu fornaldar og arfleifð klassískrar menningar í nútímanum.

Svavar Hrafn hefur þýtt tvö verk eftir Aristóteles, 1. bók *[[Frumspekin]]nar* og *[[Siðfræði Níkomakkosar]]*. Hann var ritstjóri *Skírnis, tímarits Hins íslenzka bókmenntafélags* árin 2000-2005 ásamt Sveini Yngva Egilssyni. 

## Heimild
* 

## Tengill
* Klassísk fræði  við Háskóla Íslands.
Aktiníð

**Aktiníð** eru hópur 15 frumefna, frá aktín til lawrensín, með sætistölurnar 89 til 103. Aktiníðahópurinn er nefndur eftir aktíni. Allir aktiníðar aðrir en lawrensín eru f-blokkar frumefni. Til eru aðrar framsetningar á aktiníðahópnum annaðhvort eru án aktíns eða lawrensíns.

Ólíkt lantaníðum eru aktiníð ekki jafn efnafræðilega lík hvort öðru. Til dæmis eru oxunarstig þeirra mun fjölbreyttari og í upphafi olli það ágreiningi um hvort aktín, þórín og úran væru frekar d-blokkar frumefni. Öll aktiníð eru geislavirk.

Aktín, þórín og úran eru einu aktiníðin sem koma fyrir náttúrulega í skorpu jarðar. Öll hin voru framleidd á tuttugustu öldinni með ýmsum kjarneðlisfræðilegum aðferðum. Sá helmingur hópsins sem hefur hærri sætistölur, frá og með plútoni, hefur gríðarlega stuttan helmingunartíma.
Lota (lotukerfið)

**Lota** er nafn yfir raðir efna í lotukerfinu. 

Fjöldi rafeindahvela í hverju frumefni segir til um í hvaða lotu það tilheyrir. 

Frumefni sem eru nálægt hverju öðru í sama flokki hafa yfirleitt svipaða efnafræðilega eiginleika, þó svo að massi þeirra sé mjög misjafn. Frumefni sem að eru nálægt hverju öðru í sömu lotu, hafa svipaðann massa en mismunandi efnafræðilega eiginleika.

## Tengt efni
* Frumefni í lotu 1
* Frumefni í lotu 2
* Frumefni í lotu 3
* Frumefni í lotu 4
* Frumefni í lotu 5
* Frumefni í lotu 6
* Frumefni í lotu 7
Nintendo World Cup

**Nintendo World Cup** (熱血高校ドッジボール部 サッカー編) er tölvuleikur fyrir Game Boy.

Í leiknum eru þrettán landslið sem reyna að vinna heimsmeistaratitilinn. Liðin eru Argentína, Bandaríkin, Brasilía, England, Frakkland, Holland, Ítalía, Japan, Kamerún, Mexíkó, Rússland, Spánn, og Þýskaland.

Við upphaf hvers leiks verða leikmenn að velja lið og raða leikmönnum á leikvöllinn. Liðið er skipað markmanni, tveimur varnarmönnum, fyrirliðanum (sem leikmaður stjórnar) og tveimur framherjum.

Fjórir mismunandi vellir eru í boði:
***Gras**: Völlurinn er til fyrirmyndar, hefðbundinn knattspyrnuleikvangur.
***Grjót**: Ef að leikmaður dettur, mun það taka hann tíma að jafna sig.
***Sandur**: Það hægir umtalsvert á leikmönnum.
***Svell**: Rennitæklingar eru stórhættulegar.

Ýmis brögð eru til við markaskorun. Hægt er að nota hjólhestaspyrnu sem ómögulegt er að stoppa.

Við lok hvers unnins leiks er lykilorð sýnt, það gerir leikmanninum kleyft að komast aftur á það stig síðar meir.

Leiknum er lokið ef að leikur endar í jafntefli eða tapast.

Ef þú vinnur úrslitaleikinn fagnar liðið og fyrirliðinn tekur við bikarnum.

Þessi leikur er einnig til fyrir NES og nefnist þar Nintendo World Cup.
Sleppitúr

**Sleppitúr** kallast sú hefð hestamanna að ríða hrossum sínum í sumarhagann og er þeim þar sleppt á gras eftir innistöðu vetrarins. Oft fara margir hestamenn saman, t.d. heilu hestamannafélögin og gera þá stærri ferð úr sleppitúrnum.
Ares

**Ares** (gríska *Áρης*) er stríðsguðinn í grískri goðafræði. Hann var einn af Ólympsguðunum tólf.
Eyrarbakki

**Eyrarbakki** er lítið sjávarþorp á suðurströnd Íslands. Það tilheyrir sveitarfélaginu Árborg og íbúafjöldi var þar 604 manns árið 2024. 

Á Eyrarbakka var mikil verslun og sóttu bændur á Suðurlandi til Eyrarbakka á meðan á einokun danska kóngsins stóð. Eyrarbakki varð einn stærsti bær á Íslandi og var á þeim tíma mun stærri en t.d. Reykjavík og leit lengi út fyrir að Eyrarbakki yrði höfuðborgin. Á Eyrarbakka hefur verið mönnuð veðurathugunarstöð síðan 1922. (Veður var þó athugað og skráð mun lengur á Eyrarbakka eða frá árinu 1880, en þá var P. Nielsen faktor með veðurathuganir fyrir dönsku veðurstofuna).

9. janúar 1990 gekk mikill sjór inn á suðurströndina í kjölfar ofsaveðurs sem þá gekk yfir landið og urðu þorpin Eyrarbakki og Stokkseyri verst úti í þessum hamförum veðurofsans þegar ein dýpsta lægð sem mælst hefur á síðustu áratugum rann upp að suðurströndinni. Þjórsárhraunið mikla myndar ströndina við Eyrarbakka og skerin þar úti fyrir og nær mörg hundruð metra út.

Í byrjun síðustu aldar hófst tímabil útgerðar og fiskvinnslu á Eyrarbakka og störfuðu þar þrjú fiskvinnslufyrirtæki fram undir síðustu aldamót. Hafnleysi stóð útgerð þó alltaf fyrir þrifum og með tilkomu brúar yfir Ölfusárósa lagðist útgerð smám saman af.
Eyrarbakki er nú vaxandi ferðamannastaður og gömlu húsin gjarnan nýtt sem sumarbústaðir.

Árið 985 sigldi Bjarni Herjólfsson, frá Eyrum, sem nú heita Eyrarbakki, áleiðis til Grænlands en villtist í þoku og norrænu þar til hann sá land sem við nú köllum Norður-Ameríku. Hann tók ekki land en snéri til Grænlands og seldi Leifi Eiríkssyni skip sitt.

Elsta hús í bænum er *[[Húsið (Eyrarbakka)|Húsið]]*  frá 1765, sem er elsta varðveitta timburhús á Íslandi. 
Barnaskólinn á Eyrarbakka og Stokkseyri var stofnaður 1852 og mun vera sá elsti í landinu. 
Kirkjan á Eyrarbakka var reist 1890. Altaristöflu kirkjunnar málaði Louisa Danadrottning, eiginkona Kristjáns 9. konungs. Louisa var langalangamma og Kristján 9. langalangafi Margrétar 2. Danadrottningar, Elísabetar 2. Bretadrotningar og Haraldar 5. Noregskonungs. Þau voru jafnframt langamma og langafi Filippusar prins og hertoga af Edinborg.

## Myndasafn

Mynd:Eyrarbakki 05.jpg|Eyrarbakki: Eyrargata
Mynd:Eyrarbakki_01.JPG|*Rauða húsið* (veitingahús), Assistentahúsið og kirkjan
Mynd:Eyrarbakki 04.jpg|230px|Eyrarbakkakirkja
Mynd:Eyrarbakki Museum Church.JPG|Kirkjan og húsið
Mynd:Das Haus in Eyrarbakki.jpg|Húsið á Eyrarbakka, reist 1765
Mynd:The Maritime museum.JPG|Sjóminjasafnið
Mynd:GamlaKæknishúsiðEyrarbakka.jpg|Gamla Læknishúsið á Eyrarbakka, reist 1916
Mynd:Eyrarbakki red houses.JPG|Rauð hús á Eyrarbakka.
Mynd:Eyrarbakki cemetery.JPG|Kirkjugarðurinn..
Mynd:Iceland Litla-Hraun prison 01.jpg|Fangelsið á Litla-Hrauni


## Þekktir Eyrbekkingar
* Sigurjón Ólafsson myndhöggvari
* Valgeir Guðjónsson Stuðmaður

## Tilvísanir

## Heimildir og ítarefni
* Brim:Stormflóðið 1990 
* Eyrarbakki.is
*

## Tenglar

* ''60 m3 af grjóti á íbúa''; frétt í Morgunblaðinu 1971
* ''Í Eyrarbakkaverzlun fyrir 60-70 árum''; grein í Frjáls verslun 1939
Showbiz

***Showbiz*** er fyrsta breiðskífa Muse. Platan var gefin út í Bandaríkjunum þann 28. september 1999 og í Bretlandi 4. október 1999 af Mushroom Records.

## Lagalisti
Hullabaloo Soundtrack

***Hullabaloo Soundtrack*** er safnplata frá ensku hljómsveitinni Muse. Platan inniheldur B-hliðar og tónleikaútgáfur af lögunum sem má finna af tónleikadisk þeirra sem kallast **.

## Lagalisti
Lofthræðsla

Kvikmyndin ***Lofthræðsla*** (***Vertigo***) í leikstjórn Alfred Hitchcock var framleidd í Bandaríkjunum árið 1958.

## Aðalhlutverk
* James Stewart sem John Ferguson rannsóknarlögreglumaður
* Kim Novak sem Madeleine Elster og Judy Barton 
* Barbara Bel Geddes sem Midge Wood 
* Tom Helmore sem Gavin Elster, eiginmaður Madeleine

## Söguþráður
James Stewart leikur rannsóknarlögreglumanninn John Ferguson sem hefur þurft að láta af störfum vegna mikillar lofthræðslu (e. Vertigo}. Gamall vinur hans, Gavin Elster fær honum það verkefni að fylgjast með eiginkonu sinni Madeleine Elster, sem hefur sýnt undarlega hegðun.
Málið flækist svo þegar Ferguson verður ástfanginn af Madeleine.

## Gerð myndarinnar
Myndin sem tekin var upp í San Francisco er af mörgum talin ein af bestu myndum Hitchcocks. Tónlistina í myndinni samdi Bernard Hermann og á hún stóran þátt í að skapa hið dularfulla andrúmsloft sem einkennir myndina.

## Tengill
* Íslenski Alfred Hitchcock vefurinn 
* Vertigo á imdb.com
Minna-Hof (Skeiða- og Gnúpverjahreppi)

**Minna-Hof** er bær í Skeiða- og Gnúpverjahreppi. Jörðin er nokkuð landmikil og liggur meðfram Þjórsá. Nágrannabæir eru Þjórsárholt, Stóra-Hof og hluti sveitarfélagsins í Stóra-Hofi 2. Tún eru nytjuð frá Hæli 2 en einnig eru hross á bænum.
Minna-Hof

**Minna-Hof** er heiti á a.m.k. tveimur bæjum á Íslandi sem báðir eru á Suðurlandi:

* Minna-Hof í Skeiða- og Gnúpverjahreppi.
* Minna-Hof í Rangárþingi ytra.