open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Uma flor de verde pinho

***Uma flor de verde pinho*** var framlag Portúgals í Evrópusöngvakeppnina 1976. Lagið var flutt af söngvaranum Carlos do Carmo. Lagið sem er frekar rólegt lag, fjallar um mann sem elskar landið sitt (Portúgal), og talar um aðlagandi konu sem hann elskar líka og vildi elska jafn mikið og maðurinn elskar landið sitt.

Lagið fékk 24 stig. Löndin sem gáfu stig voru Lúxemborg (6), Grikkland (4), Finnland (1), Ítalía (1) og Frakkland (12). Lagið endaði í 12. sæti.
Giambattista Basile

**Giambattista Basile** (um 1575 – 23. febrúar 1632) var ítalskt skáld og þjóðsagnasafnari, bróðir söngkonunnar og tónskáldsins Adriana Basile og tónskáldsins Lelio Basile.

Hann fæddist í Kampaníu en gerðist sem ungur maður málaliði hjá Lýðveldinu Feneyjum og vann sem hermaður í nýlendu þess, Krít. Þar kynntist hann bókmenntamönnum og hóf ritstörf. Um 1611 fylgdi hann systur sinni til Mantúu og gerðist hirðmaður Vincenzo Gonzaga. 

Síðar sneri hann aftur til Napólí og bjó þar til dauðadags. Adriana, systir hans, lét gefa þar út eftir dauða hans verkið sem hann er þekktastur fyrir, *Lo cunto de li cunti* eða *[[Fimmdægra|Fimmdægru]]*, þar sem tíu sagnakonur segja hver sína sögu í fimm daga, alls fimmtíu sögur. Hann er talinn hafa byggt sögurnar á ævintýrum sem hann heyrði á ferðum sínum fyrir Feneyjar eða smásögum unnum upp úr þeim. Sögurnar eru skrifaðar á mállýsku Napólíbúa, napóletönsku. Þær eru ritaðar í stíl hirðbókmennta barokktímans. Sumar af þessum sögum rötuðu síðar inn í sagnasöfn franskra rithöfunda á 17. og 18. öld á borð við Madame d'Aulnoy og Charles Perrault, og þjóðsagnasafn Grimmsbræðra á 19. öld. Sem dæmi má nefna sögurnar *[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]* (*La schiavottella*), *[[Öskubuska]]* (*Cenerentola*), *[[Þyrnirós (ævintýri)|Þyrnirós]]* (*Sole, Luna e Talia*) og *[[Garðabrúða (ævintýri)|Garðabrúða]]* (*Petrosinella*).
Kaffifífill

**Kaffifífill** eða **sikoría** (fræðiheiti: *Cichorium intybus*) er fjölær matjurt sem er ræktuð bæði vegna blaðanna, sem eru notuð í salöt, og rótarinnar, sem er ristuð og notuð sem kaffibætir. Til er fjöldi ræktunarafbrigða sem geta verið mjög ólík. Þau algengustu eru ýmis afbrigði radicchio og belgísk endíva (*Witloof*). Hrokkin endíva eða vetrarsalat (*Cichorium endivia*) er skyld en ólík tegund.

## Afbrigði

Mynd:Witlof en wortel.jpg|Witloof
Mynd:Trevisane2.jpg|Chioggia
Mynd:SchnittzichorieGelbevonTrieste.jpg|Trieste
Mynd:RadicchioCastelfrancoKopf.jpg|Castelfranco
Mynd:RadicchioTrevisoprecoce.jpg|Treviso
Fernando Arrabal

**Fernando Arrabal Terán** (f. 11. ágúst 1932) er spænskt leikskáld, kvikmyndaleikstjóri og rithöfundur. Hann fæddist í spænsku útlendunni Melilla á norðurströnd Afríku en hefur búið og starfað í Frakklandi frá 1955. Hann stofnaði listamannahópinn *[[Mouvement panique]]* ásamt Alejandro Jodorowsky og Roland Topor árið 1962 undir áhrifum frá leikhúsi grimmdarinnar. Hann er oft nefndur sem eitt af höfuðskáldum leikhúss fáránleikans.
Fantasía

**Fantasía** er bókmenntagrein þar sem sögutími er óskilgreind fortíð og töfrar og yfirnáttúrulegar verur eru hluti af söguþræðinum. Oft er lögð mikil vinna í að skapa nýjan söguheim sem gjarnan líkist Evrópu miðalda eða árnýaldar þótt líka séu til fantasíur þar sem sagan gerist í samtímanum. Fantasíur sækja efnivið sinn mikið til ævintýra og goðsagna. Fantasíur eru skyldar vísindaskáldsögum sem gerast í óskilgreindri framtíð. Báðar þessar greinar tilheyra grein furðusagna. 

Fantasíur eiga upptök sín um miðja 19. öld með verkum höfunda á borð við John Ruskin og George MacDonald. Þekktustu fantasíubókmenntir samtímans eru líklega verk J.R.R. Tolkiens, *[[Hringadróttinssaga]]* og *[[Hobbitinn]]*, en aðrir þekktir fantasíuhöfundar eru meðal annars C. S. Lewis (*[[Ævintýralandið Narnía]]*), Terry Pratchett (Diskheimsbækurnar), J. K. Rowling (Harry Potter-bækurnar) og George R.R. Martin (*[[Krúnuleikar]]*). 

Fantasíur eru vinsælt efni kvikmynda, myndasagna, spila og tölvuleikja.
Wikivoyage

**Wikivoyage** er ókeypis ferðahandbók á sjö tungumálum. Hún opnaði í september 2006. Wikivoyage er eitt af systurverkefnum Wikipediu.
Universidade Federal da Bahia

**Háskólinn í Bahia** (*Universidade Federal da Bahia*, oft nefndur **UFBA**) er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Salvador, Bahia, Brasilíu. 

Skólinn var stofnaður árið 1946.

## Tilvísanir


## Tenglar

* UFBA  – opinber vefsíða skólans
Universidade Federal de Minas Gerais

**Háskólinn í Minas Gerais** (*Universidade Federal de Minas Gerais*, oft nefndur **UFMG**) er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Beló Horizonte, Minas Gerais, Brasilíu.

Skólinn var stofnaður árið 1927.

## Tilvísanir


## Tenglar

*UFMG – opinber vefsíða skólans
Universidade Estadual de Feira de Santana

**Háskólinn í Feira de Santana** (*Universidade Estadual de Feira de Santana*, oft nefndur **UEFS**) er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Feira de Santana, í Bahia, í Brasilíu.

Skólinn var stofnaður árið 1976. 

## Tilvísanir


## Tenglar

*UEFS  – opinber vefsíða skólans
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca

**Háskólinn Celso Suckow da Fonseca** (*Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca*, oft nefndur **CEFET-RJ**) er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Rio de Janeiro í Brasilíu.

Skólinn var stofnaður árið 1917.

## Tilvísanir


## Tenglar

*CEFET-RJ  – opinber vefsíða skólans
Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais

**Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais** (oft nefndur **CEFET-MG**) er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Belo Horizonte, Minas Gerais, Brasilíu.

Skólinn var stofnaður árið 1927.

## Tilvísanir


## Tenglar

*CEFET-MG – opinber vefsíða skólans
Horn

**Horn** getur haft eftirfarandi merkingar:

* Blásturshljóðfærið horn
* Dýralíffærið horn
* Hugtakið horn í rúmfræði

## Staðir

* Horn Afríku
* Nesið Horn nyrst á Vestfjarðarkjálkanum sem Hornstrandir eru kenndar við
Chittagong

**Chittagong** (Chittagonian, Bengali: চট্টগ্রাম, Chôţţogram) er helsta hafnarborg og önnur stærsta borg Bangladess. Hún liggur við baka Karnaphulifljóts.
Sergipe

**Sergipe** er fylki í norðaustur-Brasilíu. Það er eitt smæsta fylki landsins eða tæpir 22.000 ferkílómetrar. Íbúar eru 2,2 milljónir og er fylkishöfuðborgin Aracaju.
Rio Grande do Norte

**Rio Grande do Norte** er fylki í norðaustur-Brasilíu. Flatarmál þess eru tæpir 53.000 ferkílómetrar og er íbúafjöldi 3,3 milljónir (2022). Fylkishöfuðborgin er Natal.
Rio Grande do Sul

**Rio Grande do Sul** er fylki í suður-Brasilíu. Stærð þess er 282.000 ferkílómetrar og eru íbúar 11,2 milljónir (2025). Fylkishöfuðborgin og stærsta borgin er Porto Alegre.

Í norðri er Santa Catarina-fylki, í austri er Atlantshaf, í suðri er Úrúgvæ og í vestri er Argentína.
Porto Alegre

**Porto Alegre** er stórborg í Rio Grande do Sul-fylki í Brasilíu með yfir 1,5 milljón íbúa (2020).

## Íþróttir
*Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense, knattspyrna.
* SC Internacional, knattspyrnag
Jarðvangur

**Jarðvangur** (e. geopark) er svæði sem inniheldur merkilegar jarðminjar og kemur þeim á framfæri. Hugtakið jarðvangur er skilgreint af UNESCO - Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna.

## Jarðvangar á Íslandi
### Katla jarðvangur
Katla jarðvangur var stofnaður 19. nóvember 2010 og nær yfir sveitarfélögin Rangárþing eystra, Mýrdalshrepp og Skaftárhrepp. Jarðvangurinn fékk alþjóðlega vottun í september 2011.

### Reykjanes jarðvangur
Reykjanes jarðvangur var stofnaður 13. nóvember 2012 og nær yfir sveitarfélögin Grindavíkurbæ, Reykjanesbæ, Sandgerðisbæ, Sveitarfélagið Garð og Sveitarfélagið Voga. Jarðvangurinn hefur sótt um alþjóðlega vottun.

## Tenglar
* Heimasíða Kötlu jarðvangs
* Heimasíða Reykjanes jarðvangs

### Erlendir tenglar
*International Network of Geoparks (UNESCO)
*European Geoparks Network 
*Asia Pacific Geoparks Network
Ætifífill

**Sólrót**  **eða ætifífill** (fræðiheiti: *Helianthus tuberosus*) er fjölær jurt, náskyld sólblómi, sem er upprunnin á austurströnd Norður-Ameríku þar sem hún var ræktuð fyrir komu Evrópubúa. Sólrót er aðallega ræktuð vegna rótarhnýða. Hún er oft elduð á svipaðan hátt og kartöflur og nýtt í súpur. Hún inniheldur inúlín í stað sterkju. Sólrót er einnig pikkluð eða etin hrá.
Bókasafn Dagsbrúnar

**Bókasafn Dagsbrúnar** er sérfræðisafn á sviði atvinnulífsrannsókna og verkalýðsmála, sem og handbókasafn fyrir ReykjavíkurAkademíuna. Stofn Dagsbrúnarsafnsins er bókasafn Héðins heitins Valdimarssonar en þegar bókasafnið var stofnað á 50 ára afmæli Verkamannafélagsins Dagsbrúnar þann 26. janúar 1956 gaf frú Guðrún Pálsdóttir, ekkja Héðins félaginu bókasafn manns síns til minningar um hann.

Þann 27. nóvember 2003 gerðu ReykjavíkurAkademían og Efling með sér samkomulag sem fól í sér að safnið verður áfram í eigu Eflingar en ReykjavíkurAkademían annast daglegan rekstur þess og vörslu. Safnið er staðsett í húsnæði ReykjavíkurAkademíunnar við Þórunnartún í Reykjavík.

## Safnkostur
Á safninu eru um 8.500 titlar og 11.700 bindi sem eru skráð í Gegni, samskrá íslenskra bókasafna. Á safninu eru einnig um 3.000 bækur í bráðabirgðaskrá, margar þeirra á ensku, þýsku, Norðurlandamálum, rússnesku og esperantó og margar þeirra tengdar verkalýðshreyfingum erlendis. 

Stofn Bókasafns Dagsbrúnar eru dagblöð, tímarit, bækur og önnur gögn tengd verkalýðshreyfingunni. Stór hluti safnkostsins eru bækur frá 20. öld, almennt safn innlendra og erlendra rita sem bera pólitískri sögu safnsins vitni, þar má t.d. finna heildarverk frumkvöðla marxismans.

Meginstofn safnsins hefur verið fenginn að gjöf, stundum frá höfundum eða útgáfufélögum en aðallega frá einstaklingum. Stærsta gjöfin kom frá Þóri Daníelssyni eftir andlát hans árið 2008 en hann var bókavörður safnsins á árunum 1973 til 1998. Meðal annarra einstaklinga sem hafa gefið safninu stórar gjafir í gegnum árin eru: Geir Jónasson, Ásta Björnsdóttir ekkja Þorsteins Finnbjarnarsonar, Eyjólfur R. Árnason, Runólfur Björnsson, Guðrún Bjarnadóttir, Skúli Skúlason og Ágústa Jónsdóttir, Ásgeir Pétursson og Dýrleif Árnadóttir, dánarbú Sverris Kristjánssonar, Eðvarð Sigurðsson, Selma Hannesdóttir, Þorvaldur Þorvaldsson og Félag bókagerðarmanna.

## Aðstaða
Á safninu er góð vinnuaðstaða og ein tölva er til afnota fyrir gesti safnsins og hægt er að leigja borð á bókasafninu fyrir ákveðið mánaðargjald.
Á safninu er skanni sem safngestir geta fengið afnot af. Félagar í ReykjavikurAkademíunni sem hafa skrifstofur á staðnum geta fengið bækur að láni en einungis í innanhússlán.

## Bóksala
Á safninu eru nokkrar bækur til sölu, aðallega tvítök úr safnkostinum, hægt er að skoða bókalistann og panta á netinu í gegnum Biblio.com eða koma við á safninu og kíkja á listann þar.

## Opinn aðgangur
Bókasafn Dagsbrúnar styður frjálst aðgengi að upplýsingum og þekkingu og hefur starfsfólk safnsins aðstoðað höfunda við að koma verkum sínum í opinn, rafrænan aðgang þar sem allir geta nálgast verkið á auðveldan hátt.  Hér  má sjá þær bækur sem safnið hefur nú þegar komið í opinn aðgang.  

## Heimildir
*Vefsíða Bókasafns Dagsbrúnar
Keltametall

**Keltametall** er tónlistarstefna sem er undirstefna þungarokks sem kom fram á Írlandi á tíunda áratug tuttugustu aldar. Líkt og nafnið gefur til kynna er um að ræða bræðing af þungarokki og keltneskum þjóðlagaáhrifum. Írsku hljómsveitirnar Cruachan, Primordial og Waylander voru brautryðjendur keltametals en tónlistarstefnan hefur síðar náð fylgi utan Írlands.
Escadaria Selarón

**Escadaria Selarón** eru heimsþekktar tröppur í Rio de Janeiro í  Brasilíu. Þær eru verk listamannsins Jorge Selarón (1947-2013)  frá Chile en hann tileinkaði tröppurnar fólki í Brasilíu. 

Tildrög listaverksins voru að árið 1990 hóf Selarón að gera við tröppur sem voru í niðurníðslu við hús hans. Nágrannar hans gerðu í fyrstu grín að framkvæmdinni en hann þakti tröppurnar brotum úr bláum, grænum og gulum flísum en þeir litir eru í fána Brasilíu. Gerð þessa tröppulistaverks varð seinna ástríða hjá honum en hann hafði áður málað málverk og hélt því áfram eingöngu til að fjármagna tröppuverkið.  Hann þakti tröppurnar með flísum, leirbrotum og speglum.

Tröppurnar liggja frá  Joaquim Silva stræti og  and Pinto Martins stræti sem opinberlega er þekkt sem  Manuel Carneiro stræti og í gegnum  Lapa og  Santa Teresa hverfin í Ríó. Það eru 250 tröppur sem ná yfir 125 metra og þær eru þakktar yfir 2000 flísum frá yfir 60 löndum. Um leið og einum hluta lauk þá byrjaði Selarón á öðrum hluta þannig að þetta varð listaverk sem alltaf var í smíðum. Selarón leit svo á að verkinu yrði aldrei búið og myndi ekki taka endi nema með dauða hans. Upprunalega var efniviður í verkið fenginn með því að endurnýta rusl frá byggingarsvæðum og því sem átti að henda. Seinna meir voru flísarnar gefnar til verksins af framlögum fólks um allan heim.  300 af hinum yfir 2000 flísum sem eru í verkinu eru handmálaðar af Selarón og sýna vanfæra afríska konu. Selarón útskýrði það ekki nema með því að það væri persónulegt vandamál úr fortíð hans.
Knattspyrnusamband Eyjaálfu

**Knattspyrnusamband Eyjaálfu** (skammstöfun: *OFC*) er yfirumsjónaraðili Knattspyrnu í Eyjaálfu. Aðildarfélög sambandsins eru Papúa Nýja-Gínea, Nýja Sjáland og eyríki á borð við Tonga og Fídjieyjar.

Af sex aðildarfélögum FIFA er OFC það minnsta og fótbolti er ekki á meðal vinsælustu íþrótta ríkjanna. Eftir brotthvarf Ástralíu í Knattspyrnusamband Asíu varð Nýja Sjáland stærsta aðildarfélag sambandsins. Brotthvarfið gerði einnig það að verkum að eina atvinnudeild sambandsins hvarf.

Sambandið var stofnað 1966. Stofnfélagar voru knattspyrnusambönd Ástralíu, Nýja Sjálands og Filippseyja. Sama ár var sambandið staðfest af FIFA sem fullgildur meðlimur og fékk sæti í stjórn FIFA. Í maí 2004 varð Nýja-Kaledónía tólfti meðlimur sambandsins. 1. janúar 2006 varð Ástralía meðlimur knattspyrnusambands Asíu og á næstu árum sóttu Norður-Marínaeyjar og Palá um sem áheyrnarfulltrúar knattspyrnusambands Asíu.

## Heimildir
Wiki

**Wiki** er vefsvæði sem leyfir notendum að bæta við, breyta eða eyða innihaldinu í gegnum netvafra með einföldu ívafsmáli eða textaritli. Wikar eru keyrðir á wiki-hugbúnaði og eru flestir búnir til með samvinnu notenda.

Wikar eru notaðir í margvíslegum tilgangi. Þeir geta verið opnir samfélagsvefir á veraldarvefnum eða settir upp sem innri vefir fyrirtækja, stofnana eða samtaka. Ólíkar reglur geta gilt um aðgangsheimildir notenda og um efnistök.

Ward Cunningham þróaði fyrsta wikann, WikiWikiWeb og lýsti honum sem „einfaldasta mögulega vefgagnagrunninum.“ Orðið „wiki“ er komið úr havaísku og merkir fljótur eða snöggur.
## Heimildir
Eyja Játvarðs prins

**Eyja Játvarðs prins** (*Prince Edward Island*, oft skammstafað PEI) er kanadískt fylki og eyja undan austurströnd Kanada. Eyjan er talin til Sjófylkja Kanada, ásamt Nýju-Brúnsvík og Nýja-Skotlandi, hún er 5,660 km2 að stærð og þar búa um 155.000 manns (2019). Stærsta borgin þar heitir Charlottetown. Ríkjabandalagsbrúin (e. *Confederation Bridge*) tengir eyjuna við fastalandið.  Eyjan er þekkt fyrir fjölda þjóðgarða, auk þess að vera sögusvið sögunnar um Önnu í Grænuhlíð. Hún er nefnd í höfuðið á Játvarði prins (1767–1820), hertoganum af Kent og Strathearn, en hann var fjórði sonur Georgs III konungs og faðir Viktoríu Bretadrottningar.

## Tenglar

* Opinber heimasíða yfirvalda á eynni
Hjálmlaukur

**Hjálmlaukur** (fræðiheiti: *Allium* ×*proliferum*) er svipaður venjulegum matlauk en í stað blóma vaxa litlir æxlilaukar efst á stilknum. Erfðarannsóknir hafa sýnt fram á að hjálmlaukur er blendingur matlauks (*A. cepa*) og pípulauks (*A. fistulosum*). Hægt er að borða bæði sjálfan laukinn, blöðin og æxlilaukana. Laukurinn er oftast frá 0,5 til 3 sentimetrar að stærð.

Á enski kallast hjálmlaukurinn einnig *gangandi laukur*, vegna þess að stilkarnir svigna oft undan þunga lauksinns og síga þá niður á jörð og festa þar rætur, á þann hátt dreifir hann sér oft. Einnig hefur hann verið nefndur *egypski laukurinn*, og ein saga þess nafns segir að hann hafi verið fluttur til Evrópu af Rómafólki.

Það að mynda lauka í stað blóma efst á stilkum, má sjá hjá fleiri tegundum lauka eins og hvítlauk (*A. sativum*).

## Myndasafn

Image:Allium cepa2.jpg|Breiða af hjálmlaukum
Image:Sint Jansui (Allium fistulosum var. bulbifera).jpg|Hjálmlaukur, liggjandi, sýnir vel vaxtarlag hanns.
Image:Egyptian Tree Onion, Walking Onion, Topset Onion (Allium cepa var. proliferum).jpg|Villtir hjálmlaukar meðfram girðingu.


## Tilvísanir

## Heimildir
*
Félag með sérstakan tilgang

**Félag með sérstakan tilgang** (enska: *special-purpose vehicle*, *SPV* eða *special-purpose entity*, *SPE*) er oftast hlutafélag af einhverju tagi sem stofnað er utan um sértæka eða tímabundna starfsemi. Slík félög eru oft stofnuð til að halda utan um tímabundin verkefni, eins og samstarfsverkefni opinberra aðila og einkaaðila eða flókin fjármögnunarverkefni til að einangra aðstandendur frá fjárhagslegri áhættu. 

Félög af þessu tagi eru líka notuð til að fela skuldir og eignir, breiða yfir tengsl aðila, í peningaþvætti og til að blása út markaðsvirði hlutabréfa með aðferðum eins og hringfjárfestingu.
Opinbert fyrirtæki

**Opinbert fyrirtæki** eða **ríkisfyrirtæki** er fyrirtæki sem er að mestu eða öllu leyti í eigu ríkis eða sveitarfélaga. Slík fyrirtæki eru oft stofnuð um rekstur á vegum hins opinbera sem þjónar viðskiptalegum tilgangi. Engin algild skilgreining er á því hvaða skilyrði þarf að uppfylla til að fyrirtæki teljist opinbert fyrirtæki þar sem hið opinbera getur verið hluthafi í fyrirtækjum án þess að þau verði við það opinber fyrirtæki. Opinber fyrirtæki verða gjarnan til í kjölfar þjóðnýtingar, þar sem ætlunin er að gera rekstur stofnana líkari fyrirtækjarekstri til að bæta skilvirkni, þar sem hið opinbera á í samkeppni við einkafyrirtæki og þar sem hið opinbera fæst við rekstur vegna náttúrulegrar einokunar. Oftast gilda um slík fyrirtæki lög um opinber fyrirtæki eða sérlög um tiltekin fyrirtæki. Stundum er stofnun opinbers hlutafélags undanfari einkavæðingar, en þá eru hlutirnir seldir einkaaðilum í kjölfarið. Stofnun slíkra fyrirtækja hefur líka tengst tilraunum stjórnmálamanna til að breiða yfir opinberar skuldir, stjórnunarmistök og spillingu.

Ríkistengd fyrirtæki eru sjálfstæð einkafyrirtæki þar sem hið opinbera á stóran hlut, er stór viðskiptavinur eða ber mikla fjárhagslega ábyrgð á rekstrinum. Opinber eignarhaldsfélög eru oft notuð til að fara með eign hins opinbera í einkafyrirtækjum. Stundum er umboð hins opinbera til afskipta af stjórnum fyrirtækjanna takmarkað, meðal annars vegna samkeppnissjónarmiða. Sjálfstæð fyrirtæki þar sem hið opinbera er eini eða langstærsti viðskiptavinurinn eru stundum stofnuð í kringum mjög sértæka starfsemi eins og sérhæfð innkaup eða fjármögnun. Stundum á hið opinbera kauprétt á meirihlutaeign í fyrirtækinu.

Dæmi um rekstur sem algengt er að sé settur upp sem opinbert fyrirtæki eru orkufyrirtæki (t.d. olíufélög í Mið-Austurlöndum), ríkisfjölmiðlar, ríkisflugfélög, flugvellir, hafnir og önnur fyrirtæki sem sjá um samgöngur, póstþjónustufyrirtæki og bankar.

## Tengt efni
* Opinbert hlutafélag
Oscar Niemeyer

**Oscar Soares Filho Niemeyer** (15. desember 1907 – 5. desember 2012) var brasilískur arkitekt af þýskum ættum. Hann var brautryðjandi í nútíma byggingarlist og er þekktur fyrir hönnun sína á hinni nýju höfuðborg Brasilíu, Brasilíu.

## Myndir af verkum Oscar Niemayer

Mynd:Brasilia National Congress.JPG | Þinghús Brasilíu í Brasilíu
Mynd:Funchal, Casino da Madeira (exterior).jpg | Spilavíti í Funchal, Madeira
Mynd:Niteroi Museu de Arte Contemporanea 2005-03-15.jpg | Niterói nútímalistasafnið í Niterói, Rio de Janeiro
Mynd:Cathedral Brasilia Niemeyer.JPG | Dómkirkjan Metropolitana, Brasilíu
Mynd:Catedral1 Rodrigo Marfan.jpg | Dómkirkjan Metropolitana
Mynd:TeatroCaxias.jpg|Leikhús í miðbæ Ríó Duque de Caxias
Sala og endurleiga

**Sala og endurleiga** eru fjármálaviðskipti þar sem eigandi eignar selur hana til annars aðila en leigir svo aftur til langs tíma. Þannig getur hann nýtt eignina áfram án þess að eiga hana. Í slíkum viðskiptum er oftast um fasteignir að ræða. Ástæður endurleigusamninga geta verið margvíslegar, til dæmis þörf fyrir fjármagn eða að draga úr skattgreiðslum. Í raun er um eins konar lánasamning að ræða þar sem í stað afborgana koma leigugreiðslur. Með því móti fær seljandi fjármagn til að fjárfesta eða greiða niður skuldir og minnkar jafnframt skattbyrði sína sem stafar af fasteignum; kaupandinn fær góða ávöxtun á fjárfestingu og afskrifanlega eign með öruggt tekjustreymi til langs tíma. 

Samningar af þessu tagi eru vinsælir þar sem um er að ræða stórar fasteignir eða dýr samgöngu- og framleiðslutæki, til dæmis flugvélar. Húsnæði við frístundaaðstöðu (skíðasvæði eða strendur) er stundum selt einstaklingum sem leigja það aftur til umsýslufélags í eigu byggingaraðila sem leigir það áfram til ferðamanna. Eigendur fá þá tryggar tekjur af húsnæðinu og rétt til að nýta það í tiltekinn tíma á ári. 

Á Íslandi var þetta um tíma vinsæl leið til fjármögnunar sveitarfélaga, þá með stofnun eignarhaldsfélags sem keypti eignirnar og var að hluta til í eigu sveitarfélaganna sjálfra og að hluta í eigu fjármálastofnana. Gagnrýni á rekstur sumra þessara sveitarfélaga (s.s. Voga og Álftaness) gekk meðal annars út á mikilvægi þess að taka skuldbindingar vegna langtímaleigu með í reikninginn þegar fjárhagsstaða er metin.
Skólameistarafélag Íslands

**Skólameistarafélag Íslands** var stofnað árið 1981 og er félagið samráðsvettvangur skólameistara við framhaldsskóla á Íslandi. Fyrsti formaður þess var Ingvar Ásmundsson, skólameistari Iðnskólans í Reykjavík. Núverandi formaður félagsins er Hjalt Jón Sveinsson, skólameistari Kvennaskólans. Vorið 2015 var Skólameistarafélagi Íslands breytt þannig að nú eru allir stjórnendur í framhaldsskólunum sem eru í 50% eða hærra hlutfalli við stjórnun meðlimir í félaginu. Nafni félagsins var einnig breytt og heitir nú Skólameistarafélag Íslands - vettvangur framhaldsskólanna og stjórnenda þeirra. 

## Tenglar
* Vefur Skólameistarafélags Íslands
Olíuleit við Ísland

**Olíuleit við Ísland** er leit að jarðolíu og jarðgasi innan efnahagslögsögu Íslands. Sjónum er einkum beint að berggrunni undir hafsbotni á svokölluðu Drekasvæði norðaustur af Íslandi. Umræða hefur skapast um hvort og hvernig skuli leita að olíu og jarðagasi og hvort skuli vinna hana og jarðgasi ef hún finnst, en þegar hafa verið gefin hafa út olíuleitarleyfi fyrir Drekasvæðið.

## Mögulegt olíumagn
Magn vinnanlegrar olíu á Drekasvæðinu er talið geta orðið að lágmarki um 20 milljón rúmmetrar, jafnvel á bilinu 30 - 70 milljón rúmmetrar. Til samanburðar er heildarnotkun Íslendinga um 1,8 milljón rúmmetrar á ári um þessar mundir. Til að fá þetta í samhengi, þá er talið að öll vinnanleg olía í Noregi sé um 9,4 milljarðar tunna (u.þ.b. 1,5 milljarðar rúmmetra). Dagleg olíuvinnsla Norðmanna er um 3 milljón tunnur á dag, sem er u.þ.b. 0,5 milljón rúmmetrar á dag.

## Umræða um hugsanlega olíuvinnslu við Ísland
Mikill meirihluti landsmanna hefur virst fylgjandi olíu- og gasvinnslu á Drekasvæðinu og sumir stjórnmálamenn vilja hefja leit og vinnslu sem fyrst svo arður af verkefninu geti hlotist sem fyrst. Aðrir, til dæmis fyrrverandi ráðherra Umhverfis- og auðlindamála, Svandís Svavarsdóttir, hafa viljað fara hægar í sakirnar, skoða mögulegar afleiðingar fyrir umhverfi og samfélag, ásamt því að skoða hvernig mætti standa að olíuvinnslu ef af verður. Þeirri spurningu hefur verið velt upp hvort ekki mætti geyma olíuna til notkunar fyrir kynslóðir framtíðarinnar. Rök andstæðinga olíuleitar og -vinnslu og þeirra sem vilja fara að öllu með gát tengjast aðallega mengun og áhrifum á fiskveiðar auk þess að bent er á erfiðar aðstæður til vinnslu vegna veðurs og hafdýpis. Einnig hefur verið rætt um hvernig haldið verði utan um stjórnun á og arðinn af þessum hugsanlegu auðlindum innan íslenskrar lögsögu. Þá hefur verið bent á að núverandi vitneskja um gróðurhúsaáhrif af mannavöldum ætti að fá ráðamenn til að hugsa málið nánar; Ísland geti sýnt gott fordæmi og mögulega vakið aðrar þjóðir til góðra verka með því að gagngert fresta olíuvinnslu.

## Tilvísanir
Samstarfsverkefni opinberra aðila og einkaaðila

**Samstarfsverkefni opinberra aðila og einkaaðila** (enska: *Public-private partnership*, *PPP* eða *P<sup>3</sup>*) er verkefni þar sem ríki eða sveitarfélag gera samning við einkafyrirtæki um samstarf. Einkum á þetta við þar sem um er að ræða uppbyggingu innviða. Einkaaðilinn tekur þá á sig stóran hluta áhættunnar vegna fjárhagslegrar afkomu verkefnisins, tækniþróunar og framkvæmda og fær á móti tækifæri til að endurheimta kostnaðinn í afmarkaðan tíma með einkaleyfi á sölu, leigu eða innheimtu notendagjalda. Stundum veitir hið opinbera styrki eða flytur eignir til einkaaðilans til að draga úr áhættu hans eða gengst í ábyrgð fyrir lánum vegna verkefnisins. Oft eru stofnuð félög með sérstakan tilgang utan um slík verkefni með þátttöku fjármögnunaraðila, eins og banka.

Vinsældir slíkra samstarfsverkefna má rekja til takmarkana á skuldsetningu hins opinbera í upphafi 10. áratugar 20. aldar. Þau hafa verið gagnrýnd fyrir að draga úr gagnsæi í ríkisrekstri, fyrir að skapa hærri heildarkostnað fyrir skattgreiðendur þar sem krafa einkafyrirtækja um ávöxtun fjárfestingar er hærri en ávöxtunarkrafa ríkisskuldabréfa og fyrir að vera í reynd einkavæðing þar sem tímamörk einkaleyfisins eru ekki virt heldur framlengd aftur og aftur.
Sólberjarifs

**Sólber** (fræðiheiti: *Ribes nigrum*) er sumargrænn berjarunni af garðaberjaætt, algengur í Mið- og Norður-Evrópu og Norður-Asíu. 

## Útlit
Sólberjarunnin er að jafnaði um 1 til 1,5 metri að hæð og ummáli en getur ná tveggja metra vexti við góð skilyrði. Greinarnar greinast strax frá jörðu og vex hann líkt og rifsberjarunninn. Hann er með lyktar kirtla og þykir mörgum hann þefillur. Blöðin eru fimmskipt og stakstæð. Berin svört og vaxa í klösum.

## Heimildir
* ''Ribes nigrum ''  á vef Lystigarðs Akureyrar (skoðað 21.01.2013)
Conrad Bain

**Conrad Stafford Bain** (4. febrúar 1923 – 14. janúar 2013) var kanadískur-bandarískur leikari. Hann er best þekktur fyrir hlutverk sitt sem Phillip Drummond í *Diff'rent Strokes * og sem Dr Arthur Hermon í *Maude*.

Bain fæddist 4. febrúar árið 1923 í Lethbridge, Alberta, Kanada. Hann var kvæntur Monicu Sloan frá 1945 til dauða hennar árið 2009 og áttu þau áttu þrjú börn saman. Bain lést þann 14. janúar 2013 í heimili sínu í Livermore, Kaliforníu af náttúrulegum orsökum 89 ára gamall.

## Heimildir
* 

## Tenglar

*
Burkholderiales

**Burkholderiales** er ættbálkur baktería innan flokks Betapróteógerla. Líkt og aðrir Próteógerlar eru meðlimir ættbálksins Gram-neikvæðir. Fjölbreytileiki innan ættbálksins er verulegur hvað varðar frumugerð, efnaskipti, búsvæðaval og fleiri þætti, en ættbálkurinn er skilgreindur út frá skyldleika sem ákvarðaður var út frá kirnaröðum 16S rRNA gens. 

## Heimildir
Björn Borg

**Björn Rune Borg** (f. 6. júní 1956) er sænskur tennisleikari fæddur í Södertälje. Hann var aðeins fjórtán ára þegar hann hóf atvinnumennsku í tennis og varð yngsti karlmaðurinn sem unnið hafði Opna franska meistaramótið árið 1974. Tveimur árum síðar sigraði hann á Wimbledon aðeins tvítugur að aldri. Hann var einn besti tennisleikari heims eftir miðjan 8. áratuginn en lýsti því yfir að hann væri hættur að keppa í janúar árið 1983. Sex árum síðar komst hann naumlega hjá persónulegu gjaldþroti þegar fyrirtæki hans, Björn Borg Design, fór á hausinn. Í upphafi 10. áratugarins hóf hann aftur að keppa en tókst ekki að vinna eina einustu keppni. Árið 1997 byrjaði tískuvöruframleiðandinn World Brand Management að þróa tískuvörur með nafninu Björn Borg. Hann seldi þeim allan rétt til að nota vörumerkið árið 2006.
Andrej Sakharov

**Andrej Dmítríjevítsj Sakharov** (rússneska: Андре́й Дми́триевич Са́харов; 21. maí 1921 – 14. desember 1989) var sovéskur kjarneðlisfræðingur, aðgerðasinni og mannréttindafrömuður. Hann tók þátt í þróun fyrstu sovésku kjarnorkusprengjunnar og er þekktur sem höfundur þriðju hugmyndar Sakharovs. Á 6. áratugnum stakk hann upp á tæki fyrir stýrðan kjarnasamruna, Tokamak, sem síðar var smíðaður af hópi vísindamanna undir stjórn Lev Artsímovítsj. Eftir 1965 hóf hann rannsóknir á sviði öreindafræði og heimsfræði. 

Í upphafi 7. áratugarins hóf hann baráttu sína gegn útbreiðslu kjarnavopna og fyrir auknum mannréttindum í Sovétríkjunum. Afleiðingin var sú að hann lenti undir smásjá yfirvalda og eftir að hann var tilnefndur til friðarverðlauna Nóbels 1973 stimpluðu fjölmiðlar í Sovétríkjunum hann svikara ásamt Aleksandr Solzhenítsyn. Honum voru veitt friðarverðlaunin árið 1975 en fékk ekki að taka við þeim. Þann 22. janúar 1980 var hann handtekinn í kjölfar mótmæla gegn innrás Sovétríkjanna í Afganistan. Hann var sendur í útlegð til borgarinnar Nízhníj Novgorod þar sem lögreglan fylgdist grannt með honum. Tvisvar, 1984 og 1985, fór hann í hungurverkfall til að knýja á um að eiginkona hans, Jelena Bonner, fengi að fara til hjartaskurðlæknis í Bandaríkjunum en í bæði skiptin var hann fluttur á spítala og matur neyddur ofan í hann.

Árið 1985 stofnaði Evrópuþingið Sakharov-verðlaunin fyrir skoðanafrelsi og árið eftir lauk útlegð hans þegar Míkhaíl Gorbatsjov bauð honum að snúa aftur til Moskvu. Þar átti hann þátt í stofnun stjórnmálasamtaka sem voru virk í stjórnarandstöðu síðustu ár Sovétríkjanna.
Royal Jordanian

**Royal Jordanian Airlines** (arabíska: الملكية الأردنية‎; *Al-Malakiyyah al-'Urduniyyah*) er flugfélag með höfuðstöðvar í Amman í Jórdaníu. Félagið var stofnað sem hlutafélag með tilskipun frá Hussein Jórdaníukonungi 15. desember 1963. Því var síðar breytt í ríkisfyrirtæki en hlutafélagavætt aftur 2001 og einkavætt árið 2007. Það er meðlimur í flugbandalaginu Oneworld.

## Tenglar

* Vefur Royal Jordanian
Boeing B-52 Stratofortress

**Boeing B-52 Stratofortress** er langdræg sprengjuflugvél frá Boeing með 32 tonna burðargetu. Bandaríski flugherinn hefur notað þessar vélar frá því þær komu á markað árið 1955. Upphaflega voru þær hannaðar til að bera kjarnavopn í kalda stríðinu en hafa oftast borið hefðbundnar sprengjur. Í Persaflóastríðinu var 40% af sprengjum Bandaríkjamanna varpað úr slíkum vélum.
Kano

**Kano** er borg í Nígeríu og höfuðstaður Kano-fylkis í Norður-Nígeríu. Stórborgarsvæðið er það stærsta í Nígeríu ef Lagos er undanskilin. Íbúar borgarinnar eru rúmar tvær milljónir en tæpar þrjár á öllu stórborgarsvæðinu. Borgin er aðallega byggð hausum og var höfuðborg konungsríkis þeirra frá 999 þar til Sokoto-kalífadæmið lagði það undir sig 1807 og konungdæmið varð Furstadæmið Kano.
Três Pontas

**Três Pontas** er borg í Brasilíu með yfir 53 þúsund íbúa.

## Myndir úr Três Pontas


Mynd:Três Pontas.JPG
Mynd:Igreja Matriz Nossa Senhora d'Ajuda - Três Pontas.jpg
Mynd:Serra de Três Pontas.JPG
Mynd:Três Pontas 003.JPG
Mynd:Avenida Oswaldo Cruz.JPG
Scotice

**Scotice** og **Icecan** voru sæsímastrengir milli Kanada, Íslands, Færeyja og Skotlands. Þeir náðu samanlagt frá Corner Brook á Nýfundnalandi til Stórhöfða í Vestmannaeyjum til Velbastaðar á Straumey til Gairloch á norðvesturströnd Skotlands, alls 4200km leið. Strengirnir voru lagðir að frumkvæði Stóra norræna ritsímafélagsins en þátttakendur voru ríkisstjórnir Danmerkur, Bretlands og Kanada auk Alþjóðaflugmálastofnunarinnar. Með lagningu strengjanna fékk Stóra norræna ritsímafélagið einkarétt á símasambandi við Ísland. Scotice, frá Íslandi til Færeyja og Skotlands, var tekinn í notkun 22. janúar 1962 en Icecan, frá Kanada til Íslands, 31. desember sama ár eftir nokkur vandræði með bilanir. Scotice var með 24 talsímarásir og Icecan með 20 og gerðu þessir strengir Íslendingum og Færeyingum í fyrsta sinn kleift að hringja og senda fax til útlanda. Þetta var helsta samskiptaleið Íslands við útlönd þar til Skyggnir var tekinn í notkun og símtöl fóru um gervihnött árið 1980. Strengirnir voru áfram notaðir sem varatenging til 1987.
Ramsay MacDonald

**James Ramsay MacDonald** (12. október 1866 – 9. nóvember 1937) var breskur stjórnmálamaður. Hann var fyrsti leiðtogi Breska verkamannaflokksins og fyrsti forsætisráðherra Bretlands úr þeim flokki. Hann varð alls þrisvar forsætisráðherra; í fyrstu ríkisstjórn verkamannaflokksins frá janúar til nóvember 1924, í annarri ríkisstjórn verkamannaflokksins frá 1929 til 1931 og í þjóðstjórninni 1931 til 1935. Hann sagði af sér 1931 vegna andstöðu ráðherra við gjaldfellingu breska pundsins (sem átti að vera liður í að bregðast við heimskreppunni) og myndaði þjóðstjórn með Breska íhaldsflokknum og Frjálslynda flokknum. Í kosningum sama ár beið verkamannaflokkurinn afhroð. Hans var því lengi minnst innan flokksins sem svikara sem leiddi andstæðingana til valda. 

Síðustu ár MacDonalds í embætti sagði aldurinn til sín og ræður hans urðu ruglingslegar. Winston Churchill og fleiri íhaldsmenn sökuðu hann um linkind gagnvart uppgangi Hitlers í Þýskalandi. Að lokum sagði hann af sér og íhaldsmaðurinn Stanley Baldwin tók við forsætisráðherraembætti í þjóðstjórninni en MacDonald varð forseti ríkisráðsins.

## Tilvísanir
Ralstonia

**Ralstonia** er ættkvísl baktería innan ættar Burkholderiaceae. Meðlimir ættkvíslarinnar eru staflaga og Gram-neikvæðir. Sumar tegundir eru kvikar og hafa þá ýmist staka, endastæða svipu eða kringstæðar svipur. Þær eru loftháðar og þarfnast því súrefnis til vaxtar og nota það sem loka-rafeindaþega í öndun. Undantekning er þó tegundin *[[Ralstonia eutropha]]*, sem er valháð loftfælin og getur með nítratöndun þrifist án súrefnis. Ættkvíslin er nefnd til heiðurs bandaríska örverufræðingnum Ericka Ralston.

## Heimildir

## Tenglar
*Erfðamengi ''Ralstonia'' tegunda
Jens Otto Krag

**Jens Otto Krag** (15. september 1914 – 22. júní 1978) var danskur stjórnmálamaður, þingmaður Sósíaldemókrataflokksins og forsætisráðherra Danmerkur í þremur ríkisstjórnum frá 1962 til 1972, tímabili sem einkenndist af miklum hagvexti í Danmörku. Hann var forseti Norðurlandaráðs 1971. Hann barðist fyrir því að Danmörk yrði hluti af Evrópubandalaginu sem gekk eftir í kjölfar þjóðaratkvæðagreiðslu 1972. Eftir hana sagði hann af sér, flestum að óvörum.

## Tilvísanir
Varðveislusafn

**Varðveislusafn** er safn skjala eða fræðigreina fyrir háskólabókasafn eða þjóðbókasafn ætlað til langtíma varðveislu. Safnið getur verið hvoru tveggja, efnislegt eða rafrænt. Varðveislusöfn eru í auknum mæli rafræn og í opnum aðgangi.

Í sumum tilvikum, til dæmis fyrir sérhæfð háskólabókasöfn ber doktorsnemum skylda til þess að skila eintaki af doktorsritgerð sinni til varðveislusafns háskólabókasafnsins. Í lögum margra landa um skylduskil er mælt fyrir um að varðveita eigi eintök af öllu útgefnu efni, þar með töldu rafrænu efni. Í slíkum tilvikum er aðferðum vefsöfnunar stundum beitt.
## Tenglar
* Tenglasafn varðveislusafna í opnum aðgangi  Directory of Open Access Repositories (OpenDOAR)
* Annað tenglasafn varðveislusafna í opnum aðgangi
* Upplýsingar um vinsældir varðveislusafna á netinu 
* Kort sem sýnir staðsetningu varðveislusafna í heiminum 

### Á Íslandi
* Hirsla , rafrænt varðveislusafn Landspítalans
* Skemman, rafrænt varðveislusafn háskólasamfélagsins á Íslandi
* Rafhlaðan , rafrænt varðveislusafn Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns
Vefsöfnun

**Vefsöfnun** nefnist tæknileg aðferð við að safna gögnum af vefsíðum. Þannig er í vissum skilningi hermt eftir þeirri mennsku aðgerð að skoða vefi, annað hvort með því að búa til forrit sem notast við Hypertext Transfer Protocol-aðferðina eða með því að nýta vafra á borð við Internet Explorer eða Mozilla Firefox.

Forrit sem nefnist Heretrix hefur verið þróað, upprunalega til þess að safna vefum fyrir Internet Archive en er nú notað víða, þar á meðal af Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafni.

## Tenglar
* Internet Archive, stærsta og þekktasta vefsöfnunin
* Vefsafn á vegum Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns
* Netarkivet, dönsk vefsöfnun
Elda Grin

**Elda Grin** (*Էլդա Գրին, Elda Ashoti Grigoryan*) (f. 1928 - d. 2016) var armenskur rithöfundur, sálfræðingur og lagasérfræðingur. Hún fæddist í Tíblisi í Georgíu. Á árunum 1943-1947 nam hún við deild erlendra tungumála við rússneska kennaraskólann í Jerevan. Elda Grin var prófessor í sálfræði við Jerevan-háskóla. 

Hún gaf út tíu smásagnasöfn, þar á meðal: *A Night Sketch* (1973), *My Garden* (1983), *We Want to Live Beautifully* (2000), *Space of Dreams* (2004). Smásagan *Hendurnar* var skrifuð árið 1983.
Tungl Mars

Mars hefur tvö **[[tungl]]**, Fóbos og Deimos. Asaph Hall fann þau bæði árið 1877. Tunglin heita eftir persónum úr grískri goðafræði, Fóbos (ótti) og Deimos (ofsahræðsla/kvíði) sem fylgdu föður sínum Ares í bardaga. Ares var grísk hliðstæða rómverska stríðsguðsins Mars. Deildar meiningar eru um uppruna tunglanna. Ein kenning gerir ráð fyrir því að þau séu smástirni sem Mars hefur fangað en hvað Fóbos varðar benda athuganir á efnasamsetngu og innri gerð hans mögulega frekar til þess að hann sé myndaður úr sama efni og Mars sem gæti hafa kastast út í geim við árekstur Mars við stórt reikistirni.

Frá sjónarhóli á miðbaugi Mars þá lítur fullt tungl Fóbosar út fyrir um þriðjungur af þvermáli fulls tungls á himnium á jörðinni. Sýndarbreidd hans er á milli 8' (við sjóndeildarhring) og 12' (á hvirfilpunkti). Því fjær sem farið er frá miðbaugi Mars, þeim mun minni myndi Fóbós líta út fyrir að vera og frá heimskautum Mars sést hann alls ekki vegna þess að hann nær þar aldrei upp fyrir sjóndeildarhring vegna nálægðar hans við reikistjörnuna. Deimos líkist hins vegar aðeins bjartri stjörnu á himininum, sýndarþvermál hans frá Mars er örlítið meira en sýndarþvermál Venusar frá jörðinni séð eða um 2'. Sýndarþvermál sólarinnar frá Mars er hins vegar um 21' þannig að það verða engir almyrkvar á sólu þar sem tunglin eru of lítil til þess að geta falið alla sólarskífuna. tunglmyrkvar eru á hinn bóginn mjög algengir og eiga sér stað á næstum því hverri nóttu. Þegar tunglin ganga fyrir sólina er í raun frekar um að ræða þvergöngur en mykrva.

Hreyfingar tunglanna á himninum eru afar ólíkar því sem við eigum að venjast með jarðarmánann. Fóbos gengur einn hring um Mars á aðeins 7,66 klukkustundum. Það er mun skemmri tími en einn sólarhringur á Mars. Fóbos rís í vestri og sest í austri og rís á nýjan leik á aðeins 11 klukkustundum. Deimos gengur hins vegar einn hring á sporbaugi sínum á rúmum 30 tímum. Það þýðir að hann gengur aðeins lítillega hraðar en snúningur Mars um sjálfan sig. Deimos gengur því mjög hægt yfir himininn, hann rís í austri, gengur yfir himinninn á 2,7 sólarhringum og sest í vestri.

Tunglin hafa bæði bundinn möndulsnúning og snúa því ávallt sömu hliðinni að Mars. Þar sem Fóbos gengur hraðar um reikistjörnuna en hún snýst um sjálfa sig þá eru flóðkraftar smátt og smátt að draga hann innar. Óhjákvæmilega kemur að því að sporbaugur Fóbosar mun þrengjast svo mikið að hann gengur inn fyrir Roche-mörkin þar sem þyngdarkraftar Mars munu tæta tunglið í sundur. Gígaraðir á yfirborði Mars benda til þess að hann hafi áður haft fleiri tungl hlotið hafi þau örlög og að brot þeirra hafi fallið niður á yfirborð Mars. Deimos er á hinn bóginn nógu fjarri Mars til þess að hans sporbaugur er að hækka fremur en lækka sem er svipuð þróun og á sér stað með tungl jarðarinnar.





## Heimildir
Kallistó

**Kallistó** getur átt við eftirfarandi:

* Kallistó gyðja í grískri goðafræði. 
* Kallistó er eitt af fylgitunglum reikistjörnunnar Júpíters
393

Árið **393** (**CCCXCIII** í rómverskum tölum) var 93. ár 4. aldar og hófst á laugardegi samkvæm júlíska tímatalinu. Á þeim tíma var það þekkt innan Rómaveldis sem **ræðismannsár Ágústusar og Ágústusar** eða **1146 ''[[ab urbe condita]]**''. 

## Atburðir

* 23. janúar - Þeódósíus mikli lýsti son sinn Honoríus, meðkeisara í Vestrómverska keisaradæminu.
* Þeódósíus mikli lét brjóta heiðin hof, helgistaði og forna gripi um allt Rómaveldi.
* Þeódósíus mikli afnam Ólympíuleikana.
* Kirkjuþingið í Hippó átti sér stað.

## Fædd
* Sima Maoying, keisaraynja í Liu Song-veldinu í Kína (d. 439).
* Þeódóretos frá Kýrros, biskup og guðfræðingur.

## Dáin
* Evnómíos frá Kysikos, arískur biskup og guðfræðingur.
* Zhai Zhao, keisari Wei.
Hornið (veitingastaður)

**Hornið** er íslenskur veitingastaður á horni Hafnarstrætis og Pósthússtrætis í Reykjavík. Veitingastaðurinn var stofnaður árið 1979 og hefur verið starfræktur allar götur síðan. Hornið var einna fyrstur veitingastaða á Íslandi til að framreiða pitsur. Stofnendur og eigendur Hornsins eru þeir Guðni Erlendsson, kaupmaður, og Jakob H. Magnússon, matreiðslumaður. 

## Annað
* Fyrsti íslenski veitingastaðurinn sem bauð að staðaldri upp á pitsu var líklega *[[Smárakaffi]]* að Laugaveg 178. Líklega hófst það árið 1971.  Smárakaffi breytti um eigendur 1971 eða 1972 og varð þá *[[Halti haninn]]*. Þeir héldu uppi merkjum Smárakaffi og buðu upp á pitsur að staðaldri frá árinu 1972 eða 1973.  

## Tilvísanir


## Tenglar
* Heimasíða
* ''Nú eru það kúltúrpizzur''; grein í Vikunni 1979
Honoríus

**Honoríus** getur átt við um:
* Honorius keisara (Flavius Augustus Honorius), keisara Vestrómverska ríkisins 395–423
* Honoríus frá Kantaraborg (heilagur Honoríus), erkibiskup af Kantaraborg 627–653
* Honoríus frá Amiens (heilagur Honoríus frá Amiens), biskup í Amiens
* Honoríus 1. páfi, 625–638
* Honoríus 2. páfi, 1124–1130
* Honoríus 3. páfi, 1216–1227
* Honoríus 4. páfi, 1285–1287
* Honoríus 2. mótpáfi, 1061–1064
* Honoríus frá Þebu, ódagsett.
* Honorius Augustodunensis (Honoríus frá Autun), kristinn guðfræðingur, 12. öld
* Honoríus frá Kent, dó eftir 1210, erkidjákni í Richmond og kirkjuréttarfræðingur
Carnegie Hall

**Carnegie Hall** er tónleikahús á Manhattan í New York-borg númer 881 við Sjöunda breiðstræti rétt sunnan við Central Park. Húsið var reist af iðnjöfrinum Andrew Carnegie árið 1891. Fílharmoníuhljómsveit New York hafði þar aðsetur sitt til 1962. Húsið er með þrjá sali. Sá stærsti tekur 2804 í sæti á fimm hæðum. Það var teiknað af William Burnet Tuthill og mikið endurnýjað 1986 og 2003. Árin 1987-1989 var 60 hæða stórhýsi, Carnegie Hall Tower, reist við hlið hússins. 

## Tenglar

* Vefur Carnegie Hall
Ósonlagið

**Ósonlagið** er í andrúmslofti jarðar lag þar sem þéttleiki ósons (O3) er meiri en annars staðar. Þéttleikinn er samt sem áður mjög lítill, eða innan við tíu milljónarhlutar, en meðaltalið í andrúmsloftinu er 0,6. Ósonlagið er aðallega að finna í heiðhvolfinu í um 20-30km hæð, þótt það sé breytilegt eftir svæðum og árstímum. Óson og tvísúrefni (O2) ná að sía burt alla útfjólubláa geisla frá sólinni á bylgjulengdinni 280–100nm (UV-C) og ósonið síar auk þess út hluta þeirrar geislunar sem er aðalorsakavaldur sólbruna á bylgjulengdinni 315–280nm (UV-B) sem er 350 milljón sinnum sterkara efst í gufuhvolfinu en við yfirborð jarðar. Vegna þessa olli það miklum áhyggjum þegar í ljós kom að manngerð halógenkolefni, einkum klórflúorkolefni og brómflúorkolefni, eyddu upp ósonlaginu með því að hvata efnahvörfum. Vegna þessa ákváðu ríkisstjórnir Bandaríkjanna, Kanada og Noregs að banna notkun klórflúorkolefna í úðabrúsum árið 1978. Þegar gatið í ósonlaginu yfir Suðurskautinu uppgötvaðist árið 1985 var ákveðið að takmarka slík efni bæði í úðabrúsum og kælitækjum. Árið 1987 var Montreal-bókunin gerð og eftir 1995 hefur framleiðsla á klórflúorkolefni verið bönnuð í flestum þróuðum ríkjum. Árið 2003 kom í ljós að hægt hafði verulega á rýrnun ósonlagsins vegna bannsins.
Bonifasíus 8.

**Bonifasíus 8.** (um 1235 – 11. október 1303) var páfi frá 1294. Hann hét upphaflega **Benedetto Gaetani** og var frá bænum Anagni rétt sunnan við Róm. Árið 1252 varð frændi hans biskup í Todi í Úmbríu og fór Benedetto með honum þangað og hóf nám í kirkjurétti. Árið 1264 varð hann hluti af Páfahirðinni þegar hann varð ritari kardinálans Simon de Brion sem síðar varð Martinus 4. páfi. Hann fylgdi líka kardinálanum Ottobuono Fieschi sem síðar varð Hadríanus 5. páfi til Englands til að styðja Hinrik 3. Englandskonung í borgarastyrjöldinni þar. Hann varð kardináli 1281 og var sendimaður páfa við ýmis tilefni. Hann var kjörinn páfi í kjölfarið þess að Selestínus 5. sagði af sér embætti og var krýndur 23. janúar 1295 eftir að hafa flutt Páfahirðina frá Napólí til Rómar. Hann lýsti árið 1300 helgiár fyrstur páfa.
Coritiba Foot Ball Club

**Coritiba Foot Ball Club**  er brasilískt knattspyrnufélag frá Curitiba. Liðið var stofnað 12. október 1909.

## Titlar
* **[[Brasilíska úrvalsdeildin|Brasilískir meistarar]]**: 1
:: 1985
* **Paraná meistarar**: 36
:: 1916, 1927, 1931, 1933, 1935, 1939, 1941, 1942, 1946, 1947, 1951, 1952, 1954, 1956, 1957, 1959, 1960, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1978, 1979, 1986, 1989, 1999, 2003, 2004, 2008, 2010, 2011, 2012
* **Torneio do Povo**: 1
:: 1973
* **Pierre Colon** (Vichy, Frakkland)
:: 1969
* **AkWaba** (Afríka)
:: 1983

## Völlur
* **Fullt nafn**: Major Antônio Couto Pereira
* **Stærð**: 40.500
## Fyrrverandi leikmenn
* Frederico "Fritz" Essenfelder – Maxambomba
* Ninho – Pizzatto – Staco
* Pizzattinho – Emílio – Rei
*  Neno – Merlin – Tonico – Breyer
*  Miltinho – Duílio – Fedato – Lanzoninho
* Krüger – Nico – Bequinha – Oberdan – Cláudio – Nilo – Dirceu – Paulo Vecchio
* Jairo – Tião Abatiá – Hidalgo – Aladim – Pedro Rocha – Zé Roberto – Paquito – Hermes – Pescuma – Dreyer – Duílio
* Rafael – Dida – Tostão – Lela – André – Índio – Toby – Heraldo – Almir – Marildo – Chicão – Ademir Alcântara- Milton- Vavá
* : Alex – Pachequinho – Ronaldo Lobisomem – Reginaldo Nascimento – Cléber – Basílio – Auri – Paulo Sérgio – Brandão – Claudiomiro
* : Keirrison – Tcheco – Rafinha – Adriano – Emerson- Edson Bastos – Leandro Donizete – Rafinha
Playmobil

**Playmobil** (líka **playmó**, **pleymó** eða **pleimó**) er leikfangalína framleidd af þýska fyrirtækinu Brandstätter Group. Helsta leikfangið í línunni er 7,5 cm há persóna úr plasti. Playmobil-leikföng eru framleidd eftir þemum og fást í tilbúnum pökkum.
Sveitarstjórn

**Sveitarstjórn** eða **bæjarstjórn** er stjórn sveitarfélags. Stjórnarmenn eru oftast kjörnir af íbúum sveitarfélagsins og geta síðan myndað meirihluta um stjórn þess. Talsmaður sveitarstjórnar er titlaður sveitarstjóri, stjórnarformaður eða bæjarstjóri eftir atvikum. Hann getur verið einn af sveitarstjórnarmönnum eða ráðinn sérstaklega í þetta embætti. Í sumum tilvikum er auk hans formaður eða forseti sveitar-/bæjarstjórnar. Í borgum eru sveitarstjórnir kallaðar borgarstjórnir.
Hlíðarfjall

**Hlíðarfjall** er um 1200 metra fjall í Eyjafirði ofan Akureyrar. Þar er skíðasvæði Akureyringa.
Simon Marius

**Simon Marius** (20. janúar 1573 – 26. desember 1624) var þýskur stjörnufræðingur. Hann fæddist í Gunzenhausen nálægt Nürnberg en varði meiri hluta ævi sinnar í Ansbach.

Marius gaf út verkið *Mundus Iovialis* árið 1614 þar sem hann lýsti reikistjörnunni Júpíter og tunglum hans. Þar hélt hann því fram að hann hefði uppgötvað fjögur stærstu tungl reikistjörnunnar nokkrum dögum á undan Galíleó Galílei. Í deilum stjörnufræðinganna um fundinn sýndi Galíleó þó fram á að Marius gat aðeins bent á eina athugun sem átti sér stað jafn snemma og athuganir Galíleó og sú passaði við teikningu Galíleó af afstöðu tunglanna frá þeim sama degi sem Galíleó hafði birt 1610. Talið er mögulegt að Marius hafi uppgötvað tunglin á eigin spýtur en þó einhverjum dögum á eftir Galíleó.

Tunglin fjögur urðu þekkt sem Galíleótunglin en nöfn þeirra sem á endanum náðu mestri útbreiðslu eru frá Marius komin. Hann lagði til nöfnin Íó, Evrópa, Ganýmedes og Kallistó í höfuðið á elskendum Seifs sem var grísk fyrirmynd rómverska guðsins Júpíters.

## Tenglar
* Marius-Portal (engl.)