open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1198

Árið **1198** (**MCXCVIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 20. júlí - Áheit voru leyfð á Þorlák Þórhallsson á Íslandi og bein hans tekin upp.
* Samkvæmt tollskrám Rúðuborgar kom þangað þetta ár íslenskt skip með ullarfarm.
* Jón Loftsson var vígður ábóti í Þykkvabæjarklaustri.

### Fædd
* Tumi Sighvatsson eldri, sonur Sighvats Sturlusonar (d. 1222).

### Dáin
* Sigmundur Ormsson, goðorðsmaður á Valþjófsstað.

## Erlendis
* Maí - Friðrik 2., síðar keisari, krýndur konungur Sikileyjar, þriggja ára að aldri. Móðir hans, Konstansa af Sikiley, stýrði ríkinu en hún dó í nóvember sama ár.
* 22. febrúar - Innósentíus III (Lotario dei Conti di Segni) varð páfi.
* Október - Innósentíus III lýsti Noreg allan í bann og ásakaði Sverri konung um skjalafals. 

### Fædd
* 24. ágúst - Alexander 2. Skotakonungur (d. 1249).
* Ferdínand 3. af Kastilíu (d. 1252).

### Dáin
* 8. janúar - Selestínus 3. páfi.
* 11. mars - María, greifynja af Champagne, dóttir Loðvíks 7. og Elinóru af Akvitaníu (f. 1145)
* 1. september - Dulce, drottning Portúgals, kona Sanchos 1. Portúgalskonungs (f. 1160).
* 27. nóvember - Konstansa af Sikiley, keisaraynja, kona Hinriks 6. keisara (f. 1154).
* 11. desember - Averróes, spænsk-marokkóskur heimspekingur (f. 1126).
* Alix, greifynja af Blois, greifynja af Blois, dóttir Loðvíks 7. og Elinóru af Akvitaníu (f. 1150).
* Vilhjálmur 3., konungur Sikileyjar (f. 1190).
* Soffía af Minsk, drottning Danmerkur, kona Valdimars mikla (f. um 1140).
1183

Árið **1183** (**MCLXXXIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

### Fædd

### Dáin
* 23. júlí - Hvamm-Sturla Þórðarson, ættfaðir Sturlunga (f. 1116).

## Erlendis
* Eysteinn erkibiskup í Niðarósi stofnaði klaustrið Helgisetur.
* Go-Toba varð Japanskeisari þriggja ára gamall eftir að bróðir hans Antoku keisari hafði verið neyddur til að segja af sér.
* Andróníkus 1. Comnenus varð keisari í Býsans.

### Fædd

### Dáin
* 11. júní - Hinrik ungi, ríkisarfi Englands, sonur Hinriks 2. (f. 1155).
* Október - Alexíus 2. Comnenus, Býsanskeisari (f. 1167).
* Kalixtus III, mótpáfi 1168-1178.
1169

Árið **1169** (**MCLXIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Karl Jónsson varð ábóti í Þingeyraklaustri í fyrra sinn.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* Höfuðborg Garðaríkis var flutt til Kænugarðs frá Hólmgarði.
* Nur ad-Din gerði innrás í Egyptaland og frændi hans Saladín fékk titilinn vesír.

;Fædd

;Dáin
* 9. júlí - Guido frá Ravenna, ítalskur kortagerðarmaður.
Nesskip

**Nesskip** er íslenskt skipafélag stofnað 1974. Fyrirtækið sinnir aðallega stórflutningum og er aðili að alþjóðasamtökum skipafélaga BIMCO. Nesskip flytur út lýsi með tankskipum sínum Freyju og Frigg.

Þann 19. desember 2006 strandaði Wilson Muuga, flutningaskip í eigu Nesskips, undan Hvalsnesi. Við björgunaraðgerðir danska varðskipsins Triton sem var statt skammt frá fórst Jan Nordskov Larsen, einn dönsku sjóliðanna. Í maí 2007 var Wilson Muuga dregið aftur út á sjó og selt til líbansks fyrirtækis.

Árið 2006 eignast  norska skipafélagið Wilson EuroCarries meirihluta í Nesskipum.

## Tengill
*Heimasíða Nesskip
Atlantsskip

**Atlantsskip** er íslenskt skipafélag sem var stofnað 1998.

Fyrst um sinn sá Atlantsskip og Trans Atlantic Lines, systurfélag þess í Bandaríkjunum, um flutninga fyrir Bandaríkjaher fyrir herstöðina í Keflavík. Í apríl 2002 hóf fyrirtækið að sigla til hafna í Evrópu og í nóvember 2005 að sigla vítt og breitt um heiminn.

Atlantsskip á og rekur tvö skip, *A.S. Africa* og *Kársnes*, sem eru bæði skráð á Antígva og Barbúda.

## Tengill
* Heimasíða Atlantsskipa
Líba

**Líba** er íslenskt kvenmannsnafn.

## Dreifing á Íslandi


ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Fjöldi
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir kvenmannsnafnið Líba
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:5
  bar:4 text:4
  bar:3 text:3
  bar:2 text:2
  bar:1 text:1
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 
 color:seinna
 width:1
 
 at:1963 frompos:40 tillpos:90 #1
 at:1981 frompos:40 tillpos:90 #1
 at:2006 frompos:40 tillpos:90 #1
 

 

ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Hlutfall
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Hlutfall nafngifta fyrir kvenmannsnafnið Líba
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:1 %
  bar:4 text:0.8 %
  bar:3 text:0.6 %
  bar:2 text:0.4 %
  bar:1 text:0.2 %
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 
 color:seinna
 width:1
 
 at:1963 frompos:40 tillpos:60 #0.08%
 at:1981 frompos:40 tillpos:55 #0.06%
 at:2006 frompos:40 tillpos:53 #0.05%
 


## Heimildir
* 
*
Músfuglar

**Músfuglar** (fræðiheiti: *Coliiformes*) eru ættbálkur fugla sem allir lifa í Afríku sunnan Sahara.
Kirsuberjablóm

**Kirsuberjatré** eða **sakura** (japanskt kanji & kínverskir stafir: 桜 eða 櫻; katakana: サクラ) er tré af ættkvísl heggs.

*Sakura* er japanska nafnið fyrir tréin *[[Prunus serrulata]]* og blóm þeirra. 

## Myndasafn

|Kirsuberjatré með Fujifjall og Shinkansen í bakgrunni
Image:Washington_C_D.C._Tidal_Basin_cherry_trees.jpg|Kirsuberjatré í Washington, D.C. í fullum skrúða
Hyogo-hérað

er staðsett í Kinki svæðinu á Honshū eyjunni, Japan. Höfuðborgin er  Kobe.

Nafnið var áður einnig ritað **Hiogo**.

## Landafræði
### Borgir
29 borgir eru að finna í Hyogo héraðinu.

### Borgir og bæir

Borgir og bæir í hverju héraði:
Þrúgfuglar

**Þrúgfuglar** (fræðiheiti: *Trogoniformes*) er ættbálkur fugla sem inniheldur aðeins einni ætt, sem nefnist **þrúgar** (*Trogonidae*). Þessir fuglar lifa í hitabeltisskógum og flestar tegundirnar eru í Mið- og Suður-Ameríku. Þeir eru með breiðan gogg og veikbyggða fætur og lifa á ávöxtum og skordýrum.
Frímerki

**Frímerki** er vottun á því að borgað hafi verið fyrirfram fyrir póstsendingu. Fyrsta frímerkið var gefið út í Bretlandi 1. maí 1840, hið svokallaða *Penny Black*. Fram til þess tíma höfðu viðtakendur póstsendinga greitt fyrir sendingarkostnaðinn.

Með tilkomu frímerkisins færðist greiðsluskyldan nú yfir til sendandans. Fjöldi póstsendinga í Bretlandi tvöfaldaðist á rúmlega ári við þessa einföldu breytingu.

## Tengt efni
* Íslensk skildingafrímerki voru gefin út 1873-1876.
* Íslensk aurafrímerki voru gefin út 1876-1902.
Gagnsiðbótin

**Gagnsiðbótin** er tímabil í sögu Evrópu sem náði frá miðri 16. öld til loka 17. aldar og einkenndist af tilraunum kaþólsku kirkjunnar til að stöðva framrás mótmælendatrúar, bæði með því að reyna að útrýma mótmælendatrú í kaþólskum löndum og reyna að endurheimta þau lönd sem tekið höfðu upp mótmælendatrú og eins með gagngerum umbótum innan kaþólsku kirkjunnar. Gagnsiðbótin á sér upphaf í kirkjuþinginu í Trentó 1545 til 1563. Einn þáttur gagnsiðbótarinnar var stofnun nýrra trúarreglna eins og Jesúítareglunnar (1534). Eins var rannsóknarrétturinn efldur og honum gert að fást við mál mótmælenda í kaþólskum löndum. 

## Tengt efni
* Siðaskiptin
* Jesúítareglan
* Spænski rannsóknarrétturinn
* Frönsku trúarbragðastyrjaldirnar
* Bartólómeusarvígin
* Þrjátíu ára stríðið
Sigfús Blöndal

**Dr. Sigfús Blöndal** (f. 2. nóvember, 1874 – d. 19. mars 1950) var bókavörður við *Konunglega bókasafnið* í Kaupmannahöfn, er þekktastur fyrir íslensk-danska orðabók, sem hann samdi ásamt eiginkonu sinni, Björg Caritas Þorláksson. Vinna þeirra hjóna við orðabókina stóð í tæp tuttugu ár, en hún kom fyrst út á árunum 1920 – 1924 og hefur síðar tvisvar verið ljósprentuð eftir frumútgáfunni. Viðbætir var gefinn út 1963; ritstjórar hans voru Halldór Halldórsson og Jakob Benediktsson. *[[Blöndalsbókin]]* eða *[[Orðabók Blöndals]]*, eins og hún er oftast kölluð, er mikilvæg heimild um íslenska tungu. 

## Tenglar
* „Dr. Sigfús Blöndal sjötugur“; grein í ''Morgunblaðinu'' 1944
* „Dr. Sigfús Blöndal - minningarorð“; minngargrein í ''Morgunblaðinu'' 1950
Ýmsir - Danslagakeppni Útvarpsins

**Úrslitalögin í Danslagakeppni Útvarpsins** er 33-snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1966. Á henni flytja ýmsir tónlistamenn úrslitalögin í Danslagakeppni Útvarpsins, veturinn 1966. Útsetningar og hljómsveitarstjórn voru í höndum Magnúsar Ingimarsson. Ljósmynd á framhlið tók Gunnar Hannesson.

## Lagalisti
# Anna María - Savanna tríóið syngur - *Lag - texti: Hjörtur Guðbjartsson — Árni Reynisson*
# Reykjavíkurnætur - Elly Vilhjálms syngur - *Lag - texti: Ingólfur Sveinsson — Ólafur Gaukur*
# Bréfið - Vilhjálmur Vilhjálmsson syngur - *Lag - texti: Theódór Einarsson* 
# Ég vildi - Björn R. Einarsson syngur - *Lag - texti: Ásta Sveinsdóttir — Kristján frá Djúpalæk*
# Við laufaþyt í lundi - Anna Vilhjálms syngur - *Lag - texti: Ásta Sveinsdóttir — Ingólfur Davíðsson*
# Aðeins vegna þín - Óðinn Valdimarsson syngur - *Lag - texti: Hjörtur Guðbjartsson — Árni Reynisson*
# Lipurtá - Ragnar Bjarnason syngur - *Lag - texti: Jenni Jóns*
# Sem ljúfur draumur - Helena Eyjólfs syngur - *Lag - texti: Vilhelmína Baldvinsdóttir — Ólafur Gaukur *
# Ólafur sjómaður - Þorvaldur Halldórsson syngur - *Lag - texti: Jenni Jóns*
# Dönsum og syngjum saman - Sigurður Ólafsson syngur - *Lag - texti: Guðjón Matthíasson — Magnús Ólafsson *
# Vinarhugur - Elly Vilhjálms syngur - *Lag - texti: Lúlla Nóadóttir — Þorsteinn Matthíasson *
# Anna-Maja - Berti Möller syngur - *Lag - texti: Henni Rasmus — Tómas Guðmundsson *

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Karíbamál

**Karíbamál** eða **karíba tungumál** eru tungumál sem töluð eru í Mið-Ameríku og Suður-Ameríku.

## Karíbamál
### [[Norðurkaríbamál]]
* Akavajo
* Apalaí
* Kalínja
* Mapójó
* Panare 
* Patamóna 
* Pemón
* Tíríjó

### [[Suðurkaríbamál]]
* Karihóna 
* Katjúiana
* Kúikúró-Kalapaló
* Hitjkarjana
* Jarúma
* Makviritari
* Matípúhí
1143

Árið **1143** (**MCXLIII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 5. október - Konungsríkið León viðurkenndi sjálfstæði Portúgals.

## Fædd

## Dáin
* 24. september - Innósentíus 2. páfi.
Elly Vilhjálms - Lög úr söngleikjum og kvikmyndum

**Elly Vilhjálms** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1966. 
Á henni flytur Elly Vilhjálms ásamt Hljómsveit Vic Ash lög úr söngleikjum. Útsetningar gerði Tony Russell trombónleikari. Forsíðumynd, Óli Páll Kristjánsson.

## Lagalisti
#Um þig - Manha De Carnaval from Orpheo Negro - *Lag - texti: Bonfa — Ólafur Gaukur*
#Þetta kvöld - Never Less Than Yesterday - *Lag - texti: L Ahlert — Ólafur Gaukur*
#Unz ég fann þig - Till There Was You from The Music Man - *Lag - texti: M. Wilson — Þorsteinn Valdimarsson* 
#Ég veit hann þarf mín við - As Long As He Needs Me from Oliver - *Lag - texti: L Bart — Þorsteinn Valdimarsson*
#Í nótt - Tonight from West-Side Story - *Lag - texti: L Bernstein — Loftur Guðmundsson*
#Ég vildi dansa í nótt - I Could Have Danced All Night from My Fair Lady - *Lag - texti: F. Locwe — Egill Bjarnason*
#Meir - More from Mondo Cane - *Lag - texti: Ortolani, Oliviero — Ómar Ragnarsson*
#Hve glöð ég er - How Glad I Am - *Lag - texti: J. Wílliams, L Harrison — Ólafur Gaukur*
#Allt mitt líf - You're My World - *Lag - texti: U. Bindi — Ólafur Gaukur*
#Hve heitt ég elska þig - So In Love from Kiss Me Kate - *Lag - texti: G Portcr — Egill Bjarnason*
#Hvers konar bjálfi er ég? - What Kind Of Fool Am I? From Stop The World, I Want To Get Off - *Lag - texti: Bricussc, Ncwley — Þorsteinn Valdimarsson*
#Mackie hnífur - Mack The Knife from Three Penny Opera - *Lag - texti: K. Weill — Sigurður A. Magnússon*
1153

Árið **1153** (**MCLIII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Helgikvæðið Geisli eftir Einar Skúlason var flutt í Niðarósdómkirkju.
* Boðun íslam hófst á Maldíveyjum.

## Fædd

## Dáin
* Anna Komnene, býsanskur heimspekingur (f. 1083).
1163

Árið **1163** (**MCLXIII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Brandur Sæmundsson var vígður Hólabiskup.
* Bygging Notre Dame hófst í París.

## Fædd
* Knútur 6. Danakonungur (d. 1202).

## Dáin
* Loftur Sæmundsson, prestur í Odda á Rangárvöllum (f. um 1090).
1173

Árið **1173** (**MCLXXIII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 9. ágúst - Bygging klukkuturns við dómkirkjuna í Písa hófst.
* Thomas Beckett var tekinn í dýrlinga tölu.

## Fædd

## Dáin
Þorvaldur Halldórsson - Syngur sjómannalög

**Þorvaldur Halldórsson - Syngur sjómannalög** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1966. 
Á henni syngur Þorvaldur Halldórsson sjómannalög. Útsetningar og hljómsveitarstjórn, Ingimar Eydal. Forsíðumynd, Bragi Hinriksson.

## Lagalisti

#Svo óralangt frá þér - *Lag - texti: Bare, Williams — Ómar Ragnarsson*
#Gefi þá góðan byr - *Lag - texti: Ási í Bæ*
#Ég er sjóari - *Lag - texti: Howard — Ómar Ragnarsson* 
#Fjarlægjast fjöllin blá - *Lag - texti: Cochran — Þorvaldur Halldórsson*
#Sailor á Sankti Kildu - *Lag - texti: Ólafur Gaukur — Kristinn Reyr*
#Á leið frá þér - *Lag - texti: Byron, Evans — Valgeir Sigurðsson*
#Ef þú siglir út í heim - *Lag - texti: Erl. þjóðlag — Magnús Ingimarsson, Reynir Jónasson*
#Kalli kokkur - *Lag - texti: Jónatan Óafsson — Númi Þorbergsson*
#Violetta - *Lag - texti: Klose, Luckesch — NN*
#Nú hugsa ég heim - *Lag - texti: Hill — Kristján frá Djúpalæk*
#Sjómannavalsinn - *Lag - texti: Svavar Benediktsson — Kristján frá Djúpalæk*  
#Sjómannskveðja - *Lag - texti: Þorvaldur Halldórsson*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
1186

Árið **1186** (**MCLXXXVI** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Kirkjubæjarklaustur var stofnað.
* Knútur 4. Danakonungur vinnur sigur á Vindum.

## Fædd
* Ögedei kan, annar stórkan Mongólaveldisins (d. 1241).

## Dáin
1184

Árið **1184** (**MCLXXXIV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Klaustrið í Flatey á Breiðafirði var flutt til Helgafells.
* Hallur Hrafnsson vígður ábóti í Munkaþverárklaustri.

### Fædd

### Dáin
* Tumi Kolbeinsson, höfðingi af ætt Ásbirninga.

## Erlendis
* Færeyingurinn Sverrir Sigurðsson náði völdum í Noregi og felldi Magnús Erlingsson konung í orrustu.
* Filippus 2., konungur Frakklands, lét steinleggja allar götur Parísar.
* Absalon erkibiskup í Lundi vann sigur á flota frá Pommern.

### Fædd
* Elinóra, mærin fagra af Bretagne (d. 1241).

### Dáin
* 15. júní - Magnús Erlingsson, Noregskonungur (f. 1156).
* 15. nóvember - Beatrix af Búrgund, keisaraynja, seinni kona Friðriks Barbarossa (f. 1143).
1185

Árið **1185** (**MCLXXXV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Heian-tímabilinu lauk og Kamakura-tímabilið tók við í Japan.
* Musterisriddarar settust að í London og hófu byggingu Nýju musteriskirkjunnar.

## Fædd

## Dáin
* Páll Sölvason, prestur í Reykholti (f. 1118).
1194

Árið **1194** (**MCXCIV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Fundur Svalbarða nefndur í íslenskum annálum en líklega var þar um að ræða Jan Mayen.
* Ríkharður ljónshjarta var leystur úr haldi Hinriks 4. keisara gegn lausnargjaldi.
* Danir gerðu innrás í Eistland.

## Fædd

## Dáin
1195

Árið **1195** (**MCXCV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 24. febrúar - Páll Jónsson var vígður biskup í Skálholti.

## Fædd
* Heilagur Antoníus frá Padúa, portúgalskur dýrlingur (d. 1231).

## Dáin
1196

Árið **1196** (**MCXCVI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Markús Gíslason í Saurbæ á Rauðasandi veginn af Inga Magnússyni.

### Fædd

### Dáin
* Jóra Klængsdóttir í Hruna, fyrri kona Þorvaldar Gissurarsonar.
* Einar Másson, ábóti á Munkaþverá.

## Atburðir
* Filippus 2. Frakkakonungur gekk að eiga Agnesi af Meraníu þótt páfi hefði neitað að viðurkenna ógildingu á hjónabandi hans og Ingibjargar af Danmörku.
* Sörkvir yngri Karlsson var kjörinn konungur Svíþjóðar.
* Nikulás Árnason biskup stofnaði baglaflokkinn í Noregi.
* Plága geisaði í Englandi og í kjölfar hennar fylgdi hungursneyð.

### Fædd
* Berengaría, drottning Kastilíu og León (d. 1246).
* Alísa af Champagne, dóttir Hinriks 2., drottning Kýpur og ríkisstjóri Jerúsalem (d. 1246).

### Dáin
* Alfons 2. Aragóníukonungur (f. 1957).
* Knútur Eiríksson, Svíakonungur (f. fyrir 1150).
* Geirþrúður Danadrottning, kona Knúts 6. (f. um 1154).
* Bela 3. Ungverjalandskonungur.
1197

Árið **1197** (**MCXCVII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 7. maí - Guðmundur dýri Þorvaldsson brenndi Önund Þorkelsson og fimm menn aðra inni í Lönguhlíðarbrennu.
* Brúðkaup Sighvatar Sturlusonar af Sturlungaætt og Halldóru Tumadóttur af ætt Ásbirninga og Haukdæla.
* Guðmundur Bjálfason lét af ábótaembætti í Þykkvabæjarklaustri (eða dó). Jón Loftsson ábóti tók við en var ekki vígður fyrr en árið eftir.

### Fædd

### Dáin
* 7. maí - Önundur Þorkelsson í Lönguhlíð brenndur inni.
* 1. nóvember - Jón Loftsson goðorðsmaður í Odda á Rangárvöllum og fóstri Snorra Sturlusonar lést, 73 ára gamall. Hann var einn voldugasti höfðingi á Íslandi um sína daga.

## Erlendis
* Amalrekur 2. tók við sem konungur Jerúsalem eftir lát Hinriks af Champagne.
* Danir réðust inn í Eistland.

### Fædd
* Raymond 7. af Toulouse (d. 1249).

### Dáin
* 1. júní - Geirþrúður Danadrottning, kona Knúts 6.
* Ágúst/september - Margrét af Frakklandi, Ungverjalandsdrottning (f. 1157).
* Hinrik 2., greifi af Champagne og konungur Jerúsalem (f. 1166).
* Hinrik 6., keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. 1165).
1151

Árið **1151** (**MCLI** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Krýsuvíkureldar: 25 metra löng sprunga opnaðist og hraun rann til sjávar bæði norðan og sunnan megin við Reykjanesskagann.

## Fædd

## Dáin
* Honorius Augustodunensis, guðfræðingur.
1152

Árið **1152** (**MCLII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Klængur Þorsteinsson var vígður biskup í Skálholti af Áskeli erkibiskupi í Lundi.
* Gissur Hallsson kom heim til Íslands eftir að hafa ferðast víða um lönd, meðal annars til Ítalíu. Hann skrifaði svo bók um ferðalög sín, *Flos Peregrinatum*, en hún er glötuð.
* Skálholt og Hólar urðu hluti af nýju erkibiskupsumdæmi í Niðarósi í Noregi en höfðu áður tilheyrt erkibiskupsdæminu í Lundi.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 4. mars - Friðrik barbarossa („rauðskeggur“) eða Friðrik 1. var kjörinn konungur Þýskalands í Frankfurt.
* 21. mars - Loðvík 7. Frakkakonungur og Elinóra af Akvitaníu fengu hjónaband sitt gert ógilt.
* 18. maí - Elinóra af Akvitaníu giftist Hinrik 2. Englandskonungi í Bordeaux. 
* Erkibiskupsdæmi stofnað í Niðarósi í Noregi.
* Kirkjan á Írlandi viðurkennir yfirráð páfans í Róm.
* Almóhadar lögðu Alsír undir sig.

;Fædd

;Dáin
* 3. maí - Matthildur Englandsdrottning og hertogaynja af Boulogne, kona Stefáns konungs (f. um 1105).
* Hinrik Skotaprins (f. 1114).
Bisingen

**Bisingen** er bær í sýslunni Zollernalbkreis í Baden-Württemberg í Þýskalandi. Íbúar bæjarins eru rétt innan við tíu þúsund talsins.
1161

Árið **1161** (**MCLXI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Björn Gilsson, bróðir og alnafni Björns biskups á Hólum, kjörinn ábóti í Munkaþverárklaustri.

### Fædd
* 26. september - Guðmundur góði Arason, Hólabiskup (d. 1237).

### Dáin
* Þorvaldur auðgi Guðmundsson, faðir Guðmundar dýra.
* Ásgrímur Vestliðason, ábóti í Þingeyraklaustri.

## Erlendis
* Magnús Erlingsson varð Noregskonungur.
* Karl Sörkvisson varð konungur Svíþjóðar.

### Fædd
* 12. júní - Konstansa, hertogaynja af Bretagne (d. 1201).
* Baldvin 4., konungur Jerúsalem (d. 1185).
* Innósentíus III (Lotario dei Conti di Segni), páfi (d. 1216) (stundum þó talinn fæddur 1160).

### Dáin
* 4. febrúar - Ingi krypplingur, Noregskonungur.

* 11. september - Melisende, drottning Jerúsalem (f. 1105).
* Magnús Hinriksson, Svíakonungur.
Landshöfðingi

**Landshöfðingi** var æðsti embættismaður danska ríkisins á Íslandi á árunum 1873-1904, er Ísland var enn hluti af því. Landshöfðingi sat á Alþingi fyrir hönd konungs og veitti umsagnir um frumvörp sem bárust konungi til staðfestingar. Við hann er kennt Landshöfðingjatímabilið í íslenskri sögu. Landshöfðingjanum til aðstoðar var landshöfðingjaritari.

Landshöfðingjaembættið var stofnað árið 1872 með setningu Stöðulaganna og tók embættið við embætti stiftamtmanns. Þegar Hilmar Finsen var skipaður fyrsti landshöfðingi Íslands árið 1873 varð það tilefni mikils hneykslismáls. Með þessu þótti mörgum Íslendingum Danir ganga of langt í stjórn sinni á Íslandi þar sem Hilmar var dansk-íslenskur, fæddur og uppalinn í Danmörku og þótti þannig líklegri til að taka málstað Dana heldur en Íslendinga (sjá Landshöfðingjahneykslið). Enn fremur voru Stöðulögin sett einhliða af hálfu danska þingsins og voru Íslendingar ekki hafðir með í ráðum. Á þessu var þó ráðin nokkur bót árið 1874 þegar Íslendingar fengu nýja stjórnarskrá.

## Landshöfðingjar á Íslandi
* Hilmar Finsen (1873-1882)
* Bergur Thorberg (1882-1886)
* Magnús Stephensen (1886-1904)

## Heimildir
* *Íslenska Alfræðiorðabókin*, 2. bindi, Ritstjórar Dóra Hafsteinsdóttir og Sigríður Harðardóttir, Bókaútgáfan Örn og Örlygur, án útgst, 1990.

## Tenglar
* Síðustu embættishöfðingjarnir eftir Gunnar Karlsson 
* ''Niður með landshöfðingjann''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1953
Rökhenda

**Rökhenda** (gríska:  συλλογισμός) er sú rökfræðilega leiðsla að niðurstöðu sem dregin er út frá tveimur forsendum (sem einnig mætti nefna fullyrðingar). Saman mynda þessar tvær forsendur og niðurstaðan rökhendu.

Ef forsendurnar eru ósannar, eða stækar alhæfingar, getur niðurstaðan orðið röng. 

Til dæmis: 

:Allir karlmenn stunda kránnar. 
:Allar krár eru fullar af fyllibyttum. 
:________________________
:Allir karlmenn eru fyllibyttur. 

En hún getur einnig verið rétt: 

:Allar konur eru spendýr. 
:Öll spendýr hafa hjarta. 
:________________________
:Allar konur hafa hjarta. 

Notkun rökhenda til að leysa guðfræðileg vandamál leiddi um 1100 af sér nýja fræðigrein, skólaspekina.

## Greinandi mengi af rökhendum

## Tilvísanir
Norðurkaríbamál

**Norðurkaríbamál** eru karíbamál sem eru og voru töluð í norðurhluta Suður-Ameríku. Þó það sé einhver munur sé á norðurkaríbamálum og suðurkaríbamálum, eru þau svipuð.

## Norðurkaríbamál
* Akavajo
* Apalaí
* Kalínja
* Mapójó
* Panare 
* Patamóna 
* Pemón
* Tíríjó
Suðurkaríbamál

**Suðurkaríbamál** eru karíbamál sem eru og voru töluð í suðurhluta Suður-Ameríku. Þó það sé einhver munur sé á norðurkaríbamálum og suðurkaríbamálum, eru þau svipuð

## [[Suðurkaríbamál]]
* Karihóna 
* Katjúiana
* Kúikúró-Kalapaló
* Hitjkarjana
* Jarúma
* Makviritari
* Matípúhí
Makúsji-kabón tungumál

**Makúsji-kabón tungumál** eru tungumál frá flokkum norðurkaríbamál. Þessi tungumál eru talað bara í Gvæjana.

## Makúsji-kabón tungumál
* Akavajo
* Patamóna 
* Pemón
Apalaí

**Apalaí** er karíbamál sem er talað í Brasilíu af u.þ.b. 450 manns.

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Vajana Tríó tungumál

**Vajana Tríó tungumál** eru tungumál frá flokkum norðurkaríbamál. Þessi tungumál eru talað í Venesúela og Súrínam.

## Vajana Tríó tungumál
* Apalaí
Kalínja

**Kalínja** (*Galibi*) er karíbamál sem talað er af 10.000 manns í Brasilíu,  Gvæjönu og Súrínam í Suður-Ameríku.

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
Mapójó

**Mapójó** (*Wanai* eða *Mapayo*) er karíbamál sem er útdautt. 

## Tenglar
* Ethnolouge Álitsgerðin (á ensku)
1027

Árið **1027** (**MXXVII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 26. mars - Jóhannes 19. páfi krýndi Konráð 2. keisara hins Heilaga rómverska ríkis.
* 14. maí - Hinrik 1. Frakkakonungur var krýndur meðkonungur föður síns í Reims. Hann fékk þó lítil sem engin völd.

## Fædd
* Vilhjálmur bastarður, Englandskonungur (d. 1087).

## Dáin
Gwen Stefani

**Gwen Renée Stefani** (f. 3. október 1969) er bandarísk söngkona og tískuhönnuður. Stefani var aðalsöngkona rokkbandsins No Doubt. Eftir að hafa skipt úr punk-rokki yfir í nútímalegri tónlist, færði þriðja breiðskífan þeirra, *Tragic Kingdom* (1995), þeim frægð og frama og seldist hún í yfir 16 milljónum eintaka um allan heim. Platan gaf af sér þrjár smáskífur, „Just a Girl“, „Spider Webs“ og „Don't Speak“. Hljómsveitin hélt áfram að vera vinsæl þegar það gaf út fjórðu breiðskífuna, *Return of Saturn* (2000) og *Rock Steady* (2001) sem einblíndu á danstónlist og fékk jákvæða dóma.

Gwen tók upp fyrstu sólóplötuna sína, *Love. Angel. Music. Baby.*, árið 2004. Platan sótti innblástur í lög frá 9. áratugnum og seldist hún í yfir sjö milljónum eintaka um allan heim. Þriðja smáskífa plötunnar, „Hollaback Girl“ var fyrsta lagið sem seldist í milljón eintökum í gegnum niðurhal. Önnur sólóplata Gwen, *The Sweet Escape* (2006) náði einnig miklum vinsældum. Að meðtaldri þáttöku sinni í No Doubt hefur Stefni selt yfir 40 milljón platna um heim allan. 

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Love. Angel. Music. Baby.* (2004)
* *The Sweet Escape* (2006)
* *This Is What the Truth Feels Like* (2016)
* *You Make It Feel Like Christmas* (2017)

### Með No Doubt
* *No Doubt* (1992)
* *The Beacon Street Collection* (1995)
* *Tragic Kingdom* (1995)
* *Return of Saturn* (2000)
* *Rock Steady* (2001)
* *Push and Shove* (2012)

## Tilvísanir

## Heimildir
* 

## Tenglar

* 
* 
*
Paris Hilton

**Paris Whitney Hilton** (fædd 17. febrúar 1981 í New York-borg) er bandarísk leikkona, popp-söngkona og milljónaerfingi. Síðan 2003 hefur hún verið með þætti sem kallast The Simple Life ásamt Nicole Richie. Snemma á árinu 2007 fékk hún 42 daga fangelsisvist fyrir að keyra undir áhrifum áfengis.

## Kvikmyndir
Paris Hilton hefur leikið í eftirfarandi kvikmyndum:
* *[[Wishman]]* (1991)
* *[[Sweetie Pie]]* (2000)
* *[[Zoolander]]* (2001)
* *[[Nine Lives]]* (2002)
* *[[QIK2JDG]]* (2002)
* *[[L.A. Knights]]* (2003)
* *[[Wonderland]]* (2003)
* *[[The Cat in the Hat]]* (2003)
* *[[The Hillz]]* (2004)
* *[[Raising Helen]]* (2004)
* *[[1 Night in Paris]]* (2004) 
* *[[House of Wax]]* (2005)
* *[[Bottoms Up]]* (2006)
* *[[Pledge This!]]* (2006)
* *[[The Hottie and the Nottie]]* (2008)

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *[[Paris (Album)]]* (2006)

### Smáskífur
* *[[Stars Are Blind]]* (2006)
* *[[Turn It Up]]* (2006)
* *[[Nothing in This World]]* (2006)
* *[[Jealousy/Screwed]]* (2007)
* *[[Do Ya Think, I'm Sexy]]* (2007) (Ítalía)
* *[[My BFF]]* (2008)
* *[[Paris for President]]* (2008)

## Tenglar
* Opinber vefsíða Paris Hiltons
Jessica Simpson

**Jessica Ann Simpson** (fædd 10. júlí 1980) er bandarísk poppsöngkona og leikkona sem varð fræg seint á 10. áratugnum. Hún hefur átt sjö Billboard Top 40 smelli og á þrjár gullplötur og tvær tvöfaldar platínumplötur. Simpson lék með þáverandi eiginmanni sínum, Nick Lachey, í raunveruleikaþættinum *Newlyweds: Nick og Jessica*. Hún kom sér inn á kántrímarkaðinn árið 2008 með plötunni *Do You Know*.

## Æska og Ferill
Jesica fæddist í Abilene í Texas og er dóttir Tinu og Joe Truett Simpson, sem var prestur og sálfræðingur. Hún á yngri systur sem heitir Ashlee og er hún líka söngkona.Sem barn byrjaði hún að syngja í kirkjunni í bænum. 12 ára fór hún í misheppnaða áheyrnarprufu fyrir Mikka Mús klúbbinn. Þegar hún gekk í J.J. Pearce menntaskólann skrifaði hún undir samning við Proclaim Records, lítil Gospel plötuútgáfufyrirtæki. Hún tók upp samnefndu plötuna, *Jessica*, en fyrirtækið fór á hausinn og var platan aldrei gefin út nema í litlu upplagi sem var fjármagnað af ömmu hennar. Þetta litla upplag fékk þó athygli og kom hún fram á tónleikum ásamt öðrum listamönnum eins og Kirk Franklin, God's Property og Cece Winans. Jessica hætti 16 ára í menntaskóla (hún kláraði prófið seinna) og eftir að forstjóri Columbia Records, Tommy Mottola, heyrði í Jessicu, fékk hún plötusamning.

## Tónlistarferill
### 1999 - 2001 ''Sweet Kisses'' og ''Irresistible''
Simpson gaf út fyrstu smáskífuna sína, *I Wanna Love You Forever*, og náði hún 3. sæti á Billboard Hot 100 listanum árið 2000. Stuttu eftir það kom breiðskífan *Sweet Kisses* út. Til þess að styðja plötuna sína túraði Jessica með Ricky Martin og strákabandinu 98 Degrees og þar hitti hún Nick Lachey og byrjuðu þau saman stuttu eftir það. Eftir að hafa átt í sambandi í tvö ár, hvíldu þau sambandið. Eftir hryðjuverkin þann 11. september 2001, endurnýjuðu þau sambandið. Jessica sagði; * Eftir 11. september vissi ég að ég vildi aldrei aftur vera í burtu frá Nick restina af lífinu*.

## Útgefið efni
### Smáskífur
* (1999) *I Wanna Love You Forever* 
* (2000) *Where You Are* 
* (2000) *I Think I'm In Love With You* 
* (2001) *Irresistible* 
* (2001) *A Little Bit*
* (2003) *Sweetest Sin* 
* (2004) *With You* 
* (2004) *Take My Breath Away* 
* (2004) *Angels* 
* (2005) *These Boots Are Made For Walkin* 
* (2006) *A Public Affair* 
* (2007) *I Belong To Me*
* (2008) *Come On Over*
* (2008) *Remember That*

### Breiðskífur
* (1999) *Sweet Kisses*
* (2001) *Irresistible*
* (2003) *In This Skin*
* (2006) *A Public Affair*
* (2008) *Do You Know*

### Kvikmyndir
* (2005) The Dukes of Hazzard
* (2006) Employee of The Month
* (2007) Blonde Ambition
* (2008) The Witness
* (2010) Major Movie Star
1162

Árið **1162** (**MCLXII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Brandur Sæmundsson kjörinn Hólabiskup.
* Þorlákur helgi Þórhallsson gerðist prestur í Kirkjubæ á Síðu.
* Ari Þorgeirsson, faðir Guðmundar biskups góða, fór til Noregs, gerðist maður Erlings skakka og barðist með honum í sjóorrustunni við eyna Sekk.
* Björn Gilsson var vígður ábóti í Munkaþverárklaustri.

### Fædd

### Dáin
* 20. október - Björn Gilsson, Hólabiskup.

## Erlendis
* 3. júlí - Thomas Becket vígður erkibiskup af Kantaraborg.
* 7. júlí - Sjóorrusta við eyna Sekk í Noregi milli manna Hákonar herðabreiðs Noregskonungs og Erlings skakka. Hákon féll í orrustunni.
* 15. júlí - Ladislás 2. varð konungur Ungverjalands.
* Friðrik Barbarossa lagði Mílanó undir sig eftir langt umsátur.
* Valdimar mikli vann Friðrik Barbarossa hollustueið.

### Fædd
* 13. október - Elinóra Kastilíudrottning, kona Alfons 8. (d. 1214).
* Knútur 6. Valdimarsson, Danakonungur (d. 1202).
* Djengis Khan, stofnandi Mongólaveldisins (d. 1227).

### Dáin
* 10. febrúar - Baldvin 3., konungur Jerúsalem (f. 1130).
* 27. júní - Odo 2., hertogi af Búrgund (f. 1118).
* 7. júlí - Hákon herðabreiður, Noregskonungur (f. 1147).
* Heloise, ástkona Pierre Abélard (f. 1101).
1171

Árið **1171** (**MCLXXI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 21. október - Hvamm-Sturla Þórðarson og Einar Þorgilsson á Staðarhóli börðust á Sælingsdalsheiði og kallast sá bardagi Heiðarvíg. Sturla hafði sigur og var eftir það talinn mestur höfðingja við Breiðafjörð.
* Styrkár Oddason varð lögsögumaður.

### Fædd
* Kolbeinn Tumason, höfðingi Ásbirninga (d. 9. september 1208).

### Dáin
* Hreinn Styrmisson, ábóti í Þingeyraklaustri.

## Erlendis
* Hinrik 2. Englandskonungur réðist inn í Írland.
* Saladín afnam stjórn Fatímída í Egyptalandi og endurreisti völd súnníta í landinu.
* Manúel 1. Komnenus fyrirskipaði handtöku allra Feneyinga í Býsansríki og upptöku eigna þeirra.

### Fædd
* 15. ágúst - Alfons 9., konungur af Leon (d. 1230).
* Agnes af Frakklandi, yngsta dóttir Loðvíks 7. konungs, keisaraynja í Býsans (d. eftir 1207).

### Dáin
* 20. febrúar - Conan 4., hertogi af Bretagne (f. 1138).
* 8. ágúst - Hinrik af Blois, biskup af Winchester og bróðir Stefáns Englandskonungs (f. 1111).
1172

Árið **1172** (**MCLXXII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Flateyjarklaustur var vígt í Flatey á Breiðafirði.
* Alberto de Mora, kardínáli, veitti Hinriki 2. syndaaflausn vegna morðsins á Thomasi Becket.

## Fædd

## Dáin
1181

Árið **1181** (**MCLXXXI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi
* 18 fórust í snjóflóði í Geitdal.
* Jón Loftsson gerði sættir með Sturlu Þórðarsyni og Páli Sölvasyni og tók Snorra Sturluson í fóstur til að tryggja að Sturla héldi sættirnar.
* Karl Jónsson sagði af sér sem ábóti í Þingeyraklaustri.
* Kári Runólfsson varð ábóti í Þingeyraklaustri.
* Gissur Hallsson varð lögsögumaður.

### Fædd

### Dáin
* Þorbjörg Bjarnardóttir, kona Páls Sölvasonar prests í Reykholti.
* Björn Gilsson, ábóti á Munkaþverá.

## Erlendis
* 1. september - Lúsíus III varð páfi.
* Filippus 2. Frakkakonungur fór í stríð við Filippus greifa af Flæmingjalandi vegna yfirráða yfir Vermandois-héraði, sem Filippus konungur taldi hluta af heimanmundi Ísabellu konu sinnar en Filippus greifi, sem var móðurbróðir hennar og hafði samið um hjónabandið, vildi ekki fallast á það.
* Filippus 2. ógilti öll lán sem gyðingar höfðu veitt kristnum mönnum.
* Geoffrey Plantagenet var gerður að hertoga af Bretagne.

### Fædd
* 26. september - Heilagur Frans frá Assisí (eða 1182) (d. 1226).
* Teresa af Portúgal, drottning León.

### Dáin
* 30. ágúst - Alexander 3. páfi (f. 1159).
* Áskell erkibiskup í Lundi (eða 1182).
1182

Árið **1182** (**MCLXXXII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Landskjálfti á Suðurlandi og dóu 11 menn.

### Fædd
* Arnór Tumason, goðorðsmaður á Víðimýri (d. 1121).

### Dáin

## Erlendis
* Knútur 6. var kjörinn konungur Danmerkur.
* Feneyingar og aðrir rómversk-kaþólskir íbúar Konstantínópel strádrepnir eða hraktir á brott.
* Filippus 2. Frakkakonungur rak Gyðinga frá París.

### Fædd
* Hákon Sverrisson harmdauði, Noregskonungur (d. 1204).
* Heilagur Frans frá Assisí (d. 1226).
* Alexios 4. Angelos, Býsanskeisari (d. 1204).

### Dáin
* 12. maí - Valdimar mikli Knútsson, Danakonungur (f. 1131).
* María af Antiokkíu, keisaraynja í Býsans, kona Manúels 1. Komnenos (f. 1145).
Pósturinn Páll

**Pósturinn Páll** er bresk brúðumyndaröð sem sýnd var í Ríkissjónvarpinu. Fyrstu þættirnir voru gerðir árið 1981, handritið gerði barnabókahöfundurinn John Cunliffe. Aðalpersóna þáttanna er Páll sem starfar sem landpóstur í sveitum Bretlands.
1191

Árið **1191** (**MCXCI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Sighvatur Sturluson reisti bú á Staðarhóli.

### Fædd

### Dáin
* Ormur Jónsson hinn gamli, goðorðsmaður á Svínafelli og síðast munkur á Þverá (f. um 1115).

## Erlendis
* 14. apríl - Selestínus 3. páfi tók við eftir lát Klemens 3.
* 12. maí - Ríkharður ljónshjarta gekk að eiga Berengaríu af Navarra í Limassol á Kýpur.
* 12. júlí - Þriðja krossferðin: Krossfarar náðu Akkó á sitt vald eftir tveggja ára umsátur.
* 7. september - Þriðja krossferðin: Ríkharður ljónshjarta sigraði Saladín í orrustunni við Arsuf.
* Selestínus páfi krýndi Hinrik 6. keisara hins Heilaga rómverska ríkis.
* Borgin Bern í Sviss var stofnuð.
* Andrés Súnason varð biskup í Hróarskeldu.

### Fædd
* 8. febrúar - Jaroslav 2. af Rússlandi (d. 1246).

### Dáin
* 27. mars - Klemens 3. páfi.
1192

Árið **1192** (**MCXCII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 28. apríl - Assassínar myrtu Konráð frá Montferrat í Týros nokkrum dögum eftir að hann var kjörinn konungur Jerúsalem.
* 9. október - Þriðja krossferðin endaði með ósköpum og Ríkharður ljónshjarta og Saladín soldán gerðu með sér samning um rétt pílagríma til að heimsækja landið helga.
* Ríkharður ljónshjarta var tekinn höndum af Leópold prúða, hertoga af Austurríki, þar sem hann var á leið heim úr þriðju krossferðinni vegna gruns um aðild að morðinu á Konráð frá Montferrat.

## Fædd

## Dáin
1144

Árið **1144** (**MCXLIV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 12. mars - Lúsíus 2. tók við af Selestínusi 2. sem páfi.
* Rómarkommúnan var stofnuð af Giordano Pierleoni.

## Fædd

## Dáin
* 8. mars - Selestínus 2. páfi.
1145

Árið **1145** (**MCXLV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

### Fædd

### Dáin
* Ketill Þorsteinsson, Hólabiskup.
* Finnur Hallsson, lögsögumaður.

## Erlendis
* 15. febrúar - Evgeníus 3. tók við af Lúsíusi 2. sem páfi.
* 1. desember - Evgeníus 3. gaf út páfabulluna *[[Quantum praedecessores]]* þar sem hann kallaði eftir annarri krossferðinni.
* Áskell, erkibiskup Norðurlanda, vígði dómkirkjuna í Lundi.

### Fædd
* Amalrekur 1., konungur Kýpur og Jerúsalem (d. 1205).
### Dáin
* 15. febrúar - Lúsíus 2. páfi.
1146

Árið **1146** (**MCXLVI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Gunnar Úlfhéðinsson kjörinn lögsögumaður.
* Björn Gilsson kjörinn Hólabiskup og vígður í Lundi ári síðar.

**Fædd**

**Dáin
**
## Erlendis
* Eiríkur lamb Danakonungur sagði af sér vegna heilsubrests og dó skömmu síðar.
* Jótar völdu Knút Magnússon sem konung sinn en Sjálendingar kusu Svein Eiríksson.
* Bernharður frá Clairvaux hvatti til annarrar krossferðarinnar í Búrgund en fordæmdi krossfara sem réðust á Gyðinga.

Fædd

Dáin
* 27. ágúst - Eiríkur lamb, Danakonungur.
* Eiríkur Gnúpsson, Grænlandsbiskup.
1147

Árið **1147** (**MCXLVII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Elstu heimildir um borgina Moskvu.
* Björn Gilsson var vígður Hólabiskup.
* Norrænu krossferðirnar hófust með innrás Dana í Vindland.

## Fædd

## Dáin
1156

Árið **1156** (**MCLVI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Snorri Húnbogason á Skarði varð lögsögumaður.

### Fædd

### Dáin

## Erlendis
* Eiríkur helgi varð konungur Svíþjóðar.
* Karmelítareglan var stofnuð.
* Borgin Moskva sett á stofn og víggirt.

### Fædd
* 27. október - Raymond 6., greifi af Toulouse (d. 1222).
* Matthildur dóttir Hinriks 2. Englandskonungs, síðar hertogaynja af Saxlandi (d. 1189).
* Magnús Erlingsson, Noregskonungur (d. 1184).

### Dáin
* 20. janúar - Hinrik biskup, síðar verndardýrlingur Finnlands.
* 20. júlí - Toba Japanskeisari (f. 1103).
* 25. desember - Sörkvir eldri, Svíakonungur.
1155

Árið **1155** (**MCLV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Munkaþverárklaustur var stofnað. Nikulás Bergþórsson var vígður ábóti.

### Fædd
* Páll Jónsson, Skálholtsbiskup (d. 1211).
* Þorvaldur Gissurarson, kanoki í Viðeyjarklaustri (d. 1235).

### Dáin

## Erlendis
* Friðrik rauðskeggur var krýndur keisari hins Heilaga rómverska ríkis.
* Páfabullan *Laudabiliter* veitti Englandskonungi yfirráð yfir Írlandi.

### Fædd
* 28. febrúar - Hinrik ungi, ríkisarfi Englands, sonur Hinriks 2. (d. 1183).
* 11. nóvember - Alfons 8., konungur Kastilíu (d. 1214).
* Gregoríus IX (Ugolino di Conti) páfi (d. 1241).
* Sesselja Sigurðardóttir, dóttir Sigurðar munns Noregskonungs, móðir Inga Bárðarsonar og Hákonar galins (d. 1186).

### Dáin
* 6. febrúar - Sigurður munnur, Noregskonungur (f. 1133).
1157

Árið **1157** (**MCLVII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Þingeyraklaustur brann til kaldra kola.
* Fyrsti Suðurlandsskjálftinn sem heimildir eru um.
* Þrjú tungl sáust á lofti á Íslandi og sýndist krossmark á því sem var í miðjunni.

### Fædd

### Dáin

## Erlendis

* 9. ágúst - Blóðveislan í Hróarskeldu. Sveinn konungur veitti meðkonungum sínum, Valdimar og Knúti, banatilræði og tókst að drepa Knút en Valdimar komst undan.
* 21. ágúst - Sancho 3. og Ferdínand 2., synir Alfons 7. Kastilíukonungs, skiptu ríkinu á milli sín við lát hans.
* 23. október - Orrustan á Grathe-heiði. Sveinn Eiríksson konungur laut í lægra haldi fyrir Valdimar meðkonungi sínum og var höggvinn.
* Valdimar mikli Knútsson varð einn konungur í Danmörku eftir dauða meðkonunga sinna.
* Skæð drepsótt kom upp í liði Friðriks Barbarossa í Róm.
* Eysteinn Erlendsson varð erkibiskup í Niðarósi.

### Fædd
* 25. mars - Alfons 2. Aragóníukonungur (d. 1196).
* 8. september - Ríkharður ljónshjarta (d. 1199).
* Leópold 5., hertogi af Austurríki (d. 1194).

### Dáin
* 24. febrúar - Jón Birgisson, fyrsti erkibiskup í Niðarósi.
* 9. ágúst - Knútur Magnússon, Danakonungur (f. 1129).
* 21. ágúst - Alfons 7., konungur Kastilíu (f. 1105).
* 23. október - Sveinn Eiríksson, Danakonungur (f. um 1125).
* Eysteinn Haraldsson, Noregskonungur (f. um 1125).
Dögun

**Dögun** getur átt við:

* kvenmannsnafnið '''Dögun'''.
* samheiti fyrir orðið morgun, sá hluti sólarhringsins þegar að sólin rís.
* Dögun - stjórnmálasamtök um réttlæti, sanngirni og lýðræði.
* Dögun, höggmynd eftir Einar Jónsson, myndhöggvara.
1154

Árið **1154** (**MCLIV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Vopnaburður var bannaður á Alþingi.
* Nikulás Bergsson kom heim úr suðurgöngu sinni.

### Fædd
* Sæmundur Jónsson, goðorðsmaður í Odda (d. 1222).

### Dáin

## Erlendis
* 25. október - Plantagenetættin komst til valda í Englandi þegar Hinrik 2. varð konungur Englands.
* 14. desember - Nicholas Breakspear varð páfi sem Hadríanus IV. Hann er eini enski páfinn í sögunni.
* Nur ad-Din náði Damaskus á sitt vald og sameinaði allt Sýrland undir eina stjórn.
* Friðrik barbarossa var krýndur konungur Ítalíu í Pavía.
* Bosnía varð sjálfstætt hertogadæmi.

### Fædd
* 11. nóvember - Sancho 1., Portúgalskonungur (d. 1212).
* Konstansa af Sikiley, kona Hinriks 6. keisara (d. 1198).

### Dáin
* 26. febrúar - Roger 2., konungur Sikileyjar (f. um 1095).
* 25. október - Stefán Englandskonungur (f. um 1096).
* 18. nóvember - Adélaide de Maurienne, drottning Frakklands, kona Loðvíks 6. (f. 1092).
* 3. desember - Anastasíus IV páfi.
* Anna Komnena, býsanskur sagnfræðingur og heimspekingur (f. um 1083).
Daley

**Daley** er íslenskt kvenmannsnafn.

## Dreifing á Íslandi


ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Fjöldi
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir kvenmannsnafnið Daley
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:5
  bar:4 text:4
  bar:3 text:3
  bar:2 text:2
  bar:1 text:1
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:2005 frompos:40 tillpos:90 #1
 
 color:seinna
 width:1
 
 

 

ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Hlutfall
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Hlutfall nafngifta fyrir kvenmannsnafnið Daley
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:1 %
  bar:4 text:0.8 %
  bar:3 text:0.6 %
  bar:2 text:0.4 %
  bar:1 text:0.2 %
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:2005 frompos:40 tillpos:48 #0.03%
 
 color:seinna
 width:1
 
 


## Heimildir
* 
*
Jarfi

**Jarfi** (eða **fjallfress**) (fræðiheiti: *Gulo gulo*) er stærsta landdýrið af marðarætt.  Jarfann er að finna allt frá norðanverðri Skandinavíu, og á stórum svæðum í Síberíu og sömuleiðis í norðanverðri Norður-Ameríku (Kanada og Alaska) og allt suður til Washingtonfylkis og Oregon í Bandaríkjunum. Jarfar hafa einnig fundist svo sunnarlega sem í Snæfjöllum (*Sierra Nevada*) í  Kaliforníu. Undirtegundir eru yfirleitt taldar tvær, evrasíutegundin *Gulo gulo gulo* og ameríkutegundin * Gulo gulo luscus*.

## Lýsing
Jarfi verður allt að frá 5-26 kíló að þyngd og stærð er á við meðalhund. Hann er með stutta fætur, klær hans eru stórar og gerir honum kleift að klífa tré og kletta. Feldurinn er þykkur og fitukenndur; sem gerir hann einangrandi fyrir frosti. Eins og önnur dýr af marðarætt er hann með kirtla við endaþarm sem gefa frá sér sterka lykt.

Jarfar eru aðallega hræætur og geta unnið á stórum dýrum, til eru dæmi þess að hann hafi ráðist á veikburða elg, en það er þó talið sjaldgæft. Þeir ráðast einnig á smærri dýr eins og nagdýr. Jarfar eiga það til að safna mat þegar nóg er af fæðu. Lífslíkur jarfa eru í kringum 8-10 ár en þeir verða eldri ef þeir eru í haldi. Sum karldýr eru árangursrík í leit sinni að maka meðan önnur eru það ekki. Karldýrin makast við nokkur kvendýr um lífsskeiðið. Mökunartíminn er á sumrin.


Gulo gulo -Whipsnade Zoo, Bedfordshire, England-8a.jpg
Wolverin_pup_in_Sweden.jpg
Wolverine (5249640494).jpg
2016-11 zoo sauvage de Saint-Félicien - Gulo gulo.jpg


## Heimild

* 

## Neðanmálsgreinar


## Tenglar

*
Vilníus

**Vilníus** (framburður: ['vilɲus], litáíska: Vilnius) er höfuðborg og stærsta borg Litáen. Árið 2025 bjuggu 608 þúsund manns í borginni og um 876 þúsund á stórborgarsvæðinu. Nafn borgarinnar er leitt af á sem rennur þar hjá og nefnd er Vilnius.

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Ríga

**Ríga** (lettneska: *Rīga*) er höfuðborg Lettlands. Borgin er stærsta borg landsins og Eystrasaltsríkjanna. Í borginni búa 591.882 manns (2025). Miðborg Rígu er á heimsminjaskrá UNESCO.

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Zagreb

**Zagreb** (framburður: ) er höfuðborg og stærsta borg Króatíu. Borgin er vísindaleg, efnahagsleg og stjórnsýsluleg miðja landsins. Árið 2021 var íbúafjöldi borgarinnar 767.131 manns, en 1.217.150 á stórborgarsvæðinu.

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Sarajevó

**Sarajevó** (með kýrillísku letri: **Сарајево**; framburður: ) er höfuðborg og stærsti þéttbýliskjarni Bosníu og Hersegóvínu. Árið 2013 var áætlaður íbúafjöldi borgarinnar 275.000 manns.

Sarajevo er staðsett í Sarajevodal í Bosníuhéraði í dínarísku ölpunum. Áin Miljacka rennur í gegnum borgina.

Saga Sarajevo er viðburðarík. Árið 1885 varð Sarajevo fyrsta borg Evrópu og önnur borg í heimi til að taka í notkun rafrænt sporvagnakerfi í allri borginni. Árið 1914 var Frans Ferdinand erkihertogi af Austurríki myrtur í borginni og varð það kveikjan að fyrri heimsstyrjöldinni. Árið 1984 voru vetrarólympíuleikarnir haldnir í Sarajevo. Árin 1992-1996 ríktu umsátursástand og blóðugt stríð í borginni í kjölfar sjálfstæðisyfirlýsingar Bosníu og Hersegóvínu. Hátt í 10.000 manns féllu og um 56.000 manns særðust í sprengjuárásum og árásum leyniskyttna á borgara á meðan á umsátrinu stóð, auk þess sem stór hluti borgarinnar var lagður í rúst.

## Svipmyndir

Sarajevo Miljacka.JPG
Sarajevo Vijecnica 2013.JPG
Sarajevo City Center from Trebevic.JPG
Busy Ferhadija street, Sarajevo.JPG
Mount Igman.JPG


## Tilvísanir

## Tenglar

*
Lene Alexandra

**Lene Alexandra Øien** (fædd 29. október 1981 í Trøgstad) er norsk fyrirsæta og poppsöngkona.

## Smáskífur
2007: ''My Boobs Are OK
Luciano Pavarotti

**Luciano Pavarotti** (f. 12. október 1935, d. 6. september 2007) var ítalskur lýrískur tenór og einn af frægustu óperusöngvurum síðustu áratuga tuttugustu aldar. Hann var frá Módena í Emilía-Rómanja á Norður-Ítalíu. Hann myndaði hinn gríðarvinsæla sönghóp Tenórana þrjá ásamt José Carreras og Plácido Domingo rétt fyrir heimsmeistarakeppnina í knattspyrnu á Ítalíu 1990 þegar þeir sungu saman á tónleikum í baðhúsi Caracalla í Róm. Upptaka frá tónleikunum varð ein mest selda hljómplata allra tíma með klassískri tónlist.

Pavarotti hélt tónleika í Laugardalshöll á listahátíð í Reykjavík í júní árið 1980.

## Tenglar
* ''Luciano Pavarotti''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1976
Listahátíð í Reykjavík

**Listahátíð í Reykjavík** er listahátíð sem fram fer í Reykjavík annað hvert ár. Hún var stofnuð árið 1970 og var tvíæringur frá upphafi en á árunum 2005-2016 var hún haldin árlega. Frá árinu 2016 er hátíðin aftur orðin að tvíæringi. Næsta hátíð fer fram 1.-16. júní 2024.

Samtök um Listahátíð í Reykjavík voru stofnuð 10. mars 1969. Forsaga þess var að Vladimir Ashkenazy sem þá var búsettur á Íslandi og Ivar Eskeland, forstjóri Norræna hússins, höfðu hvatt til þess að í borginni yrði haldin alþjóðleg tónlistarhátíð annars vegar og norræn menningarhátíð hins vegar. Eftir viðræður Bandalags íslenskra listamanna, menntamálaráðherra og borgaryfirvalda, var ákveðið að sameina þessar hugmyndir og stofna til alþjóðlegrar Listahátíðar í Reykjavík sem var haldin í fyrsta sinn sumarið 1970. 

Þúsundir listamanna hafa komið fram á Listahátíð í Reykjavík. Þar á meðal er Led Zeppelin, , Jóhannes S. Kjarval, Helgi Tómasson, Erró, Luciano Pavarotti, Ingmar Bergman, , Dieter Roth, Björk, David Bowie.

Hátíðin stendur að verðlaununum Eyrarrósinni ásamt Byggðastofnun og Flugfélagi Íslands.

1978 til 1993 var Kvikmyndahátíð listahátíðar haldin í tengslum við hátíðina og var þá orðin elsta kvikmyndahátíð Norðurlanda.

## Tenglar
*Vefur listahátíðar
13 (tala)

**13** er náttúruleg tala. Talan á undan 13 er 12 og talan á eftir er 14.
Þegar krakkar verða þrettán ára eru þeir orðnir táningar. Rómverska táknið fyrir 13 er XIII, og sumir telja að talan 13 sé ógæfutala t.d. föstudagurinn **13** er óhappadagur.