open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Óbeygjanlegt orð

Í málfræði telst orð **óbeygjanlegt** ef það tekur engum beygingum, í tölu, kyni og falli eða tíð, það getur ekki haft hljóðskipti, o.s.frv.

Í íslensku eru samtengingar, nokkur atviksorð og lýsingarorð óbeygjanleg.

Óbeygjanleg orð eru samtengingar, forsetningar, atviksorð, nafnháttarmerki og upphrópanir
Hinar 95 greinar

**Hinar 95 greinar** (eða **hinar 95 greinar Lúthers**) (latína: *Disputatio pro declaratione virtutis indulgentiarum*) voru ádeilandi greinar, sem Marteinn Lúther negldi á hallarkirkjuhurðina í Wittenberg þann 31. október 1517 og var það upphaf siðbyltingar. Greinarnar sneru aðallega gegn páfa og aflátsbréfssölu kaþólsku kirkjunnar.
Hvítsveppir

**Hvítsveppir** (fræðiheiti: *Candida*) eru ættkvísl gersveppa sem lifa samlífi með dýrum, þar á meðal mönnum. Oftast lifa þeir gistilífi en geta við vissar aðstæður orðið að meinvaldi. Þrusksveppur (*[[Candida albicans]]*) er sá hvítsveppur sem oftast veldur sýkingum (þruski). Hann er hluti af þarmaflóru spendýra ásamt fleiri tegundum hvítsveppa. Þessar tegundir geta valdið sjúkdómum hjá fólki með veiklað ónæmiskerfi.
Lónsheiði

**Lónsheiði** (398 metrar) liggur á milli Lónssveitar í Austur-Skaftafellssýslu og Álftafjarðar í Suður-Múlasýslu. Yfir hana lá hringvegurinn fram til ársins 1981 þegar vegur var lagður um Hvalnes- og Þvottárskriður.
Gersveppir

**Gersveppir** (fræðiheiti *Saccharomycotina*) eru undirfylking asksveppa sem mynda ekki gróhirslu eða ask, heldur fjölga sér með knappskotum. Undirfylkingin inniheldur aðeins einn flokk *Saccharomycetes* sem inniheldur aðeins einn ættbálk *Saccharomycetales*. 

Á Íslandi voru aðeins tvær tegundir skráðar árið 2004, ölger (*Saccharomyces cerevisiae*) og *[[Pichia anomala]]* sem báðar fundust á mönnum.

## Tilvísanir
Ölger

**Ölger** (fræðiheiti: *Saccharomyces cerevisiae*) er tegund gers sem er algengast að nota í bakstri, víngerð og bruggun öls þar sem það stendur á bak við algengustu tegund gerjunar. Talið er að það hafi upphaflega verið einangrað af hýði vínberja. Það er líka mest notaða rannsóknartegund heilkjörnunga. Ölgersfrumur eru kúlulaga eða egglaga 5-10 míkrómetrar í þvermál. Það fjölgar sér með knappskotum.
Gullfoss (bjór)

**Gullfoss** er íslenskur bjór framleiddur af Bruggsmiðjunni á Árskógsströnd fyrir Brugghús Reykjavíkur.

Gullfoss er ljós og tær lagerbjór, kryddaður með tékkneskum saaz- og þýskum perle-humlum. Hann var hannaður af danska bruggmeistaranum Anders Kissmeyer, stofnanda Nørrebro Bryghus í Kaupmannahöfn, en framleiddur af Bruggsmiðjunni sem hefur einkum fengist við að framleiða pilsnera að tékkneskri fyrirmynd.

## Tengt efni
* Bjór á Íslandi

## Tenglar
* Opinber vefur Gullfoss
* Dómar á Ratebeer.com
* Vínbúðin: Gullfoss
* Mbl.is: Gullfoss seldur í flöskum
* Visir.is: Íslenski bjórinn Gullfoss kominn á markað
Bjórlíki

**Bjórlíki** er blandaður áfengur drykkur sem var vinsæll um stutt skeið á Íslandi á 9. áratug 20. aldar þegar ekki mátti selja þar bjór en kráarmenning var að ryðja sér til rúms að erlendri fyrirmynd. Fyrsta eiginlega ölkráin sem opnaði í Reykjavík var Gaukur á Stöng sem var innréttaður að þýskri fyrirmynd. Barþjónar á staðnum tóku upp á því að blanda kláravíni, vodka og viskýi í léttöl og gera þannig drykk sem var um 5% að styrkleika og minnti á bjór. Þessi drykkur varð talsvert vinsæll og fleiri staðir tóku hann upp og gerðu sína eigin útgáfu af honum. Flestum bar þó saman um að bjórlíkið stæðist engan veginn samanburð við fyrirmyndina og var jafnvel litið á sölu þess sem storkun gagnvart bjórbanninu, en þá voru uppi háværar raddir um afnám þess.

Vegna kvartana yfir hinni nýju kráarmenningu, sóðaskap og illri umgengni í kringum krárnar, sem einkum var kennd drykknum, ákvað dómsmálaráðherra að banna sölu hans 1985. Sama ár gerði lögreglan upptæk tæki til blöndunar bjórlíkis sem fengust hjá Ámunni. Eigandi Ámunnar Guttormur P. Einarsson var síðar dæmdur fyrir að hafa blandað bjórlíki og selt undir merkjum Bjórsamlagsins.
Graftarkirkja

**Graftarkirkja** (**graftrarkirkja** eða **grafarkirkja**) var áður fyrr haft um kirkju sem heimilt var að greftra fólk við. Graftarkirkja er því oftast nálægt afmörkuðum grafreit. Oft voru fyrirmenn og fyrirfrúr einnig grafnir inn í sjálfri kirkjunni, til dæmis undir gólfinu. Legsteinar eru því oft hluti af gólfi kirkjunnar og flúgta við það. Graftarkirkja nútildags er venjulega haft um kirkju með kirkjugarði. 

## Tengt efni
* Sóknarkirkja
*  á Wikiheimild, minnist á graftarkirkju.
Reykbjór

**Reykbjór** (þýska: *Rauchbier*) er bjórstíll sem er bruggaður með reyktu malti, þ.e. meltu byggi sem hefur verið þurrkað yfir opnum eldi. Reykbjór á sér rúmlega þrjú hundruð ára sögu. Af honum er afar sterkt reykbragð.
Björn austræni Ketilsson

**Björn austræni Ketilsson** var landnámsmaður á Snæfellsnesi, nam land á milli Hraunsfjarðar og Stafár og bjó rausnarbúi í Bjarnarhöfn.

Björn var sonur Ketils flatnefs en móðir hans var Yngvildur, dóttir Ketils veðurs hersis af Hringaríki. Þegar Ketill fór til Suðureyja í erindum Haraldar hárfagra sá Björn um eignir hans í Noregi. Ketill skilaði ekki skatti til konungs og þá rak Haraldur Björn burt og tók eignir þeirra feðga undir sig. Björn fór þá vestur um haf til föður síns en vildi ekki setjast þar að, heldur hélt til Íslands og nam þar land. Hann var sá eini af börnum Ketils sem ekki tók skírn og er hann sagður heygður við Borgarlæk.

Kona Bjarnar var Gjaflaug Kjallaksdóttir. Synir þeirra voru Kjallakur gamli sem bjó í Bjarnarhöfn eftir föður sinn og var föðurafi Víga-Styrs og ættfaðir Kjallekinga, Vilgeir og Óttar. Helgi sonur Óttars herjaði á Skotland og tók að herfangi Niðbjörgu, dóttur Bjólans konungs og Kaðlínar, dóttur Göngu-Hrólfs. Sonur þeirra var Ósvífur spaki Helgason, faðir Guðrúnar Ósvífursdóttur.

## Heimild
*
Jarðskjálftinn á Haítí 2010

**Jarðskjálftinn á Haítí 2010** var sterkur jarðskjálfti sem mældist 7,0 á Richter með skjálftamiðju 25 kílómetrum frá Port-au-Prince á Haítí klukkan 16:53:09 á staðartíma (21:53:09 UTC), þriðjudaginn 12. janúar 2010. Jarðskjálftinn varð á 13 kílómetra dýpi. Hrina eftirskjálfta mældist og voru fjórtán þeirra af styrktargráðu frá 5,0 til 5,9.

Flest helstu kennileiti Port-au-Prince urðu fyrir miklum skemmdum eða gjöreyðilögðust, þar á meðal forsetahöllin, þinghúsið og dómkirkjan.

Haítí er fátæk þjóð sem er í sæti 149 á lista yfir lönd eftir vísitölu um þróun lífsgæða (af 182 löndum).

## Tengt efni
* Jarðskjálftinn á Haítí 2021

## Tenglar
*
Þórólfur Mostrarskegg

**Þórólfur Mostrarskegg Örnólfsson** (d. 918) var landnámsmaður á norðanverðu Snæfellsnesi og nam land á Þórsnesi. Frá honum og ættmönnum hans segir í Eyrbyggja sögu.

Þórólfur var sonur Örnólfs fiskreka og bjó á eynni Mostur í Noregi. Í Eyrbyggju segir að hann hafi upphaflega heitið Hrólfur en þar sem hann var mikill blótmaður og trúði á Þór og hafði auk þess mikið skegg hafi hann verið kallaður Þórólfur Mostrarskegg. Þegar Haraldur hárfagri gerði Björn austræna útlægan leyndist Björn um tíma hjá Þórólfi og í framhaldi af því hraktist Þórólfur úr landi og fór til Íslands. Það var snemma á landnámsöld, tíu árum eftir komu Ingólfs Arnarsonar að því er segir í Eyrbyggju, og Þórólfur kom að nær ónumdu landi. Hann sigldi inn á Breiðafjörð og gaf honum nafn, skaut út öndvegissúlum sínum sem Þórsmynd var skorin á hét á Þór að vísa sér til landa. Súlurnar fundust reknar á nesi einu sem Þórólfur kallaði Þórsnes. Nam hann svo land á milli Stafár og Þórsár, reisti hof og nefndi bæ sinn Hofstaði.

Þórólfur er sagður hafa haft mikinn átrúnað á Helgafelli, sem er á nesinu, að hann sagði að þangað mætti enginn óþveginn líta. Hann setti héraðsþing á nesinu með ráði sveitunga sinna og var þar helgistaður mikill. Enginn mátti ganga örna sinna þar nálægt og þurftu menn að fara út í Dritsker, sem svo var nefnt, þeirra erinda. Seinna, eftir lát Þórólfs, urðu deilur og mannvíg út af þessu. 

Þórólfur var tvíkvæntur. Önnur kona hans hét Unnur og var sonur þeirra Þorsteinn þorskabítur, faðir þeirra Þorgríms, mágs Gísla Súrssonar og föður Snorra goða og Barkar digra. Hin var Ósk Þorsteinsdóttir rauðs, sonardóttir Auðar djúpúðgu. Sonur Þórólfs var líka Hallsteinn goði, faðir Þorsteins surts.

## Heimildir
* 
*
Kleisþenes

**Kleisþenes** (á forngrísku: Κλεισθένης) var aþenskur yfirstéttarmaður sem umbreytti stjórnskipan Aþenu árið 508 eða 507 f.Kr. og lagði grunn að aþenska lýðræðinu. Af þessum sökum er hann stundum nefndur „faðir aþenska lýðræðisins“. Kleisþenes var dóttursonur harðstjórans Kleisþenesar frá Sikyon.
Rofnar samfarir

**Rofnar samfarir** (latína: ******, þar sem **' merkir „samfarir“ eða „mök“ og **' („truflaður“ eða „rofinn“), lh. þt. af sögninni ** eða „ég trufla“, „ég rýf“) er talin vera ein elsta tegund getnaðarvarna þar sem karlmaðurinn dregur liminn úr leggöngum konunnar og losar sæðið utan legganga og ytri kynfæra konunnar. Rofnar samfarir eru ekki taldar örugg getanaðarvörn en hrífa meira en tvöfalt betur gegn óléttu en að aðhafast ekkert, rofnar samfarir veita enga vörn gegn kynsjúkdómum.

## Heimildir


## Tengt efni
* Smokkur
Örlygur gamli Hrappsson

**Örlygur gamli Hrappsson** var landnámsmaður á Kjalarnesi og bjó á Esjubergi.

Örlygur var sonur Hrapps, sonar Bjarnar bunu Grímssonar, og því bróðursonur Ketils flatnefs. Hann ólst upp í Suðureyjum og var í fóstri hjá Patreki biskupi þar. Þegar hann langaði að fara til Íslands lét biskup hann hafa, að því er segir í Landnámabók, kirkjuvið og járnklukku og fleira, og átti hann að helga kirkjuna hinum heilaga Kolumba. Sagði biskup honum eftir hverju hann skyldi fara þegar hann veldi sér bústað.

Samkvæmt frásögn Landnámu lentu Örlygur og félagar hans í hrakningum og hafvillum á leiðinni og hét Örlygur þá á Patrek biskup. Skömmu síðar sáu þeir land og lentu þar sem síðan heitir Örlygshöfn, en Örlygur kallaði fjörðinn Patreksfjörð eftir fóstra sínum. Þeir voru þar um veturinn en þetta var ekki sá staður sem Patrekur hafði vísað Örlygi á svo að um vorið sigldi hann suður með landinu en félagar hans sumir urðu eftir og námu land þar vestra. Voru það þeir Þórólfur spör og bræðurnir Þorbjörn tálkni og Þorbjörn skúmi.

Þegar Örlygur kom að Kjalarnesi þóttist hann þekkja þann stað sem fóstri hans hafði vísað honum á. Frændi hans, Helgi bjóla, hafði þá numið land á nesinu og lét hann Örlyg fá land frá Mógilsá til Ósvífurslækjar. Hann reisti sér bú á Esjubergi og byggði þar kirkju sína. Hann og afkomendur hans trúðu á Kolumba.

## Heimild
*
Lónafjörður

**Lónafjörður** liggur milli Veiðileysufjarðar og Hrafnsfjarðar í Jökulfjörðum. Lónanúpur gengur fram í sjó sunnan við fjörðinn en andspænis honum er Múli. Lónafjörður er þröngur og snjóþungur, óaðgengilegur og erfiður yfirferðar; til dæmis er ekki hægt að ganga fyrir fjarðarbotninn nema á fjöru og þá eftir rifjum sem liggja góðan spöl frá landi, því að fyrir innan þau eru lón sem sögð eru botnlaus og ná að fjallinu Einbúa sem gengur fram í sjó í fjarðarbotninum. Í lónunum er mikið um sel.

Í Lónafirði hefur ekki verið byggð á sögulegum tíma þótt sagnir séu um búsetu þar, en utan við fjarðarmynnið að vestan var bærinn Kvíar, sem fór í eyði 1948.

Jarðhiti er utarlega í suðvesturströnd Lónafjarðar skammt fyrir innan eyðibýlið að Borðeyri og kemur volgt  vatn 10-15°C  upp um nokkur sívöl göt í fjöruklöpp og er rennsli úr hverju þeirra álíka og úr vatnskrana en hluti jarðhitasvæðisins fer á kaf á flóði.

## Heimildir
* Jarðhiti í sjó og flæðarmáli við Ísland, Náttúrufræðingurinn, 3. Tölublað (01.08.1988)
* Lónafjörður (nat.is) 

## Tenglar
* Myndir úr Lónafirði 
* Sigling um Veiðileysufjörð og Lónafjörð
Gottfried Heinrich greifi af Pappenheim

**Gottfried Heinrich greifi af Pappenheim** (29. maí 1594 – 17. nóvember 1632) var hermarskálkur í her keisara hins Heilaga rómverska ríkis í Þrjátíu ára stríðinu. Hann þótti gríðarlega hæfur herforingi og var settur yfir sveit brynjuriddara 1622. Eftir það tók hann þátt í bardögum gegn Kristjáni 4. undir stjórn Tillys og eyðingu Magdeborgar 1631. Þegar Svíar réðust inn á meginlandið gerði hann þeim marga skráveifu í herför þeirra suður til Bæjaralands og mætti þeim síðan í orrustunni við Lützen þar sem hann hlaut banasár.
Albert Hofmann

**Albert Hofmann** (11. janúar 1906 – 29. apríl 2008) var svissneskur efnafræðingur, sem er einna þekktastur fyrir að vera sá sem uppgötvaði ofskynjunarlyfið LSD og lýsti ofskynjunaráhrifum þess. 

## Æviágrip
Albert Hofmann fæddist í Baden í Sviss. Hann var elstur fjögurra systkina. Foreldrar þeirra voru vélsmiðurinn Adolf Hofmann og konu hans Elisabeth. Albert hóf nám í efnafræði við háskólann í Zürich tvítugur að aldri og lauk grunnnámi þremur árum síðar, árið 1929. Doktorsgráðu hlaut hann þegar ári síðar fyrir rannsóknir sínar á kítíni. 

Hofmann fór að vinna hjá lyfjadeild Sandoz-rannsóknarstofunnar (nú Novartis) með stofnanda deildarinnar, prófessor Arthur Stoll, einkum við rannsóknir á lækningajurtinni *Scilla glycosides* og sveppnum korndrjóla og leit að aðferðum til að framleiða virku efnin í þeim á efnafræðilegan hátt. Það var í tengslum við þessar rannsóknir sem hann bjó fyrst til LSD 16. nóvember 1938. 

Það var þó ekki fyrr en fimm árum síðar, 19. apríl 1943, sem hann ákvað að gera tilraun með verkun efnisins á sjálfum sér og taka inn 250 míkrógrömm að efninu, sem hann taldi það magn sem þyrfti til að framkalla áhrif (það sem raunverulega þarf til er 20 míkrógrömm). Innan við klukkustund síðar varð hann fyrir miklum breytingum á skynjun, barðist við kvíðatilfinningu og taldi nágranna sinn göldróttan. Sjálfur taldi hann að hann væri að verða geðveikur og hefði orðið fyrir eitrun en þegar læknir var sóttur til hans fannst ekkert að og áhrifin hurfu.

Hofmann stýrði síðar náttúruefnadeild Sandoz og hélt áfram að rannsaka ofskynjunarefni í mexíkóskum sveppum og jurtum sem frumbyggjar notuðu til að komast í vímu og fann þar meðal annars efni náskyld LSD.

Hofmann kallaði LSD læknislyf fyrir sálina og þótti miður að það skyldi vera bannað um allan heim. Hann sagði að vissulega væri það sterkt efni sem gæti verið hættulegt ef það væri misnotað eins og gert hefði verið á 7. áratugnum en það hefði verið notað með góðum árangri í sálgreiningarmeðferð í áratug fyrir þann tíma og gæti nýst vel ef það væri notað á réttan hátt. Hann fagnaði þegar fregnir bárust af því í desember 2007 að til stæði að hefja að nýju í Sviss tilraunir með efnið við meðferð sjúklinga sem þjást af krabbameini á lokastigi og öðrum banvænum sjúkdómum. Hann átti að flytja ávarp á þinginu World Psychedelic Forum í mars 2008 en varð að afboða það vegna veikinda. Hann lést mánuði síðar í þorpinu Burg im Leimental, 102 ára að aldri.
Skjaldarmerki Úkraínu

**Skjaldarmerki Úkraínu** (úkraínska: Державний Герб України) er opinbera skjaldarmerki Úkraínu. Það er þekkt í daglegu úkraínsku tali sem **Tryzub** (úkraínska: Тризуб, „þríforkur“). Á skjaldarmerkinu eru þeir sömu litir sem finnast á úkraínska fánanum, blár skjöldur með gulum þríforki. Skjaldarmerkið er á gunnfána forseta Úkraínu.

Þríforkurinn á skjaldarmerkinu rekur uppruna sinn til innsigla sem notuð voru af Valdimari gamla, fursta í Garðaríki á 10. öld. Hugsanlegt er að Valdimar hafi erft merkið frá föður sínum. Hann lét merkið ganga til sona sinna og þríforkurinn varð því að frægu kennimarki Rúriksættarinnar, sem réð yfir furstadæmunum í Garðaríki sem síðar urðu að Úkraínu, Rússlandi og Hvíta-Rússlandi.

Skjaldarmerkið var tekið í notkun þann 19. febrúar 1992.
Kaktusar

:*Um íslenska karlmannsnafnið, sjá [[Kaktus (mannsnafn)]].*

**Kaktusar** eru safaplöntur af kaktusætt (*Cactaceae*) og eru af hjartagrasbálknum. Kaktusar eru venjulega með þykkum, safaríkum og þyrnóttum stönglum. Sumar tegundir eru með skærlitum blómum, en allir eru þeir án laufblaða. Heimkynni þeirra eru í Ameríku, en ein undantekning á þeirri reglu er *[[Rhipsalis baccifera]]* sem á ættir sínar að rekja til Gamla heimsins. Kaktusar eru oftast notaðir til skrauts, en aðrar tegundir koma t.d. að notum sem nytjaplöntur. 

Kaktusar eru óvenjulegar og auðkennandi plöntur sem finnast aðallega í hitabeltinu. Kaktusar halda vel vatni og stilkarnir á þeim eru safamiklir og ljóstillífandi. Kaktusar eru þekktir fyrir brodda sína, en þeir eru í raun laufblöð.

Kaktusar eru til í ólíkum stærðum og gerðum. Hæsta kaktustegundin er *[[Pachycereus pringlei]]* en hún getur náð allt að 19,2 m, en sú minnsta er *[[Blossfeldia liliputana]]* sem er fullvaxin um 1 cm að hæð. Blómin á kaktusum eru stór og flestar kakustegundir blómstra að næturlagi. Næturskordýr og lítil spendýr eins og mölflugur og leðurblökur fræva þessi blóm.
Ráðhúsið í Ulm

**Ráðhúsið í Ulm** var reist 1370 sem verslunarhús. 1419 var húsinu hins vegar breytt í ráðhús. Ári seinna voru gluggaskreytingarnar settar upp, ásamt styttunum. Þær eiga að sýna kjörfustana, Sigismund keisara og Karlamagnús. Stjörnuúrið var sett upp 1520. 1539 fékk framhliðin nýja ásýnd í endurreisnarstíl og málaðar voru freskur. 1898-1905 var reist ný álma við húsið og skreytt að innan í gömlum þýskum stíl. 1944 stórskemmdist húsið í loftárásum bandamanna. Eftir stríð var húsið gert upp. Það er enn notað sem ráðhús.

## Gallerí


Mynd:UlmRathaus07162008.jpg|Ráðhúsið í Ulm
Mynd:Ulm-Rathaus-KaiserFenster-061104.jpg|Gluggaskreyting
Mynd:Ulm-Rathaus-Kanzel-und-Bild-061104.jpg|Svalir og freskur
Mynd:Ulm-Rathaus-AstronomischeUhr-061104.jpg|Stjörnuúrið
Mynd:Ulm-Rathaus-WandMalerei-061104.jpg|Freska
Wiblingen klaustrið

**Wiblingen klaustrið** er fyrrverandi klaustur í borginni Ulm í Þýskalandi. Það er notað sem heilbrigðisdeild háskólans í borginni. Bókasalurinn þar er einn fegursti salur Þýskalands.

## Saga klaustursins
Klaustrið sjálft var stofnað 1093 af greifunum Hartmann og Otto von Kirchberg. Þeir gáfu munkum í Benediktínusarreglunni lítið landsvæði þar sem þeir gátu reist sér klaustur. Klaustrið var vígð 1099. Sama ár gáfu greifarnir klaustrinu viðarflís úr krossi Jesú sem krossfarar komu með til baka úr fyrstu krossferðinni til Jerúsalem (1096-1099). Klaustrið var miðstöð lærdóms í nokkur hundruð ár. Í 30 ára stríðinu voru unnar skemmdir á klaustrinu. Þegar Svíar nálguðust borgina földu munkarnir flísina úr krossi Jesú með því að múra hana í vegg. Þegar stríðinu lauk dóu þeir sem földu flísina úr sótt. Hún týndist því og komu ekki í leitirnar aftur fyrr en mörgum árum síðar. 1701 var klaustrið slitið frá greifunum og sameinað austurrísku kirkjunni. 1714 var hafist handa við að umbreyta klaustrinu í barokkbyggingu. Nokkrar nýjar álmur risu og bókasalurinn frægi var innréttaður. Framkvæmdir stóðu fram eftir öldinni og lauk aldrei formlega. En framkvæmdum var hætt 1744. Þegar Napoleon hertók Ulm 1805 var klaustrið lagt niður. Aðalhúsið varð þá aðsetur Hinriks hertoga af Bæjaralandi næstu árin. Á miðri 19. öld var klaustrinu breytt í herstöð og var þá síðustu húsasmíðum lokið. Húsin voru notuð sem herstöð allt til loka heimstyrjaldarinnar síðari 1945. Þá voru þau notuð sem gististaður fyrir flóttamenn. Í dag er klausturkirkjan aftur í notkun sem kaþólsk kirkja. Klausturhúsin er hins vegar notuð af heilbrigðisdeild háskólans í Ulm. Suðurálman er elliheimili. Klausturkirkjan og bókasalurinn eru opin fyrir almenning.

## Gallerí


Mynd:Wiblingen Kirche.jpg|Klausturkirkjan. Turnarnir hafa enn ekki fengið þak.
Mynd:Wiblingen Kirche innen.jpg|Klausturkirkjan að innan
Mynd:Wiblingen-bibliothek-west.jpg|Bókasalurinn frægi
Mynd:Wiblingen-bibliothek-books.jpg|Einn af bókaskápunum í bókasalnum


## Heimildir
Ólympsguðir

**Ólympsguðir** eða **guðirnir tólf** (á forngrísku *Δωδεκάθεον* 

## Tengt efni
* Di consentes

## Tenglar
*
Uli Hoeneß

**Uli Hoeness** (5. janúar 1952 í Ulm) er þýskur fyrrverandi knattspyrnumaður, framkvæmdarstjóri Bayern München til margra ára og forseti félagsins síðan 2009.

## Æviágrip
Uli Hoeness (Ulrich Hoeneß) fæddist 1952 í þýsku borginni Ulm og hóf að æfa knattspyrnu á unga aldri í borginni, ásamt yngri bróður sínum, Dieter Hoeness. Þegar hann var 15 ára var hann orðinn fyrirliði unglingaliðs landsinsins. Árið 1970 hófu Hoeness bræður atvinnuferil sinn er þeir voru báðir keyptir til Bayern München. Ári seinna var Uli valinn í U-23 landsliðið. Með Bayern München lék hann í átta ár og var ýmist miðherji eða framherji. Fyrstu árin lék Gerd Müller með félaginu en þeir tveir voru eitt árangursríkasta markadúett í Þýskalandi á sínum tíma. Saman skoruðu þeir 53 mörk á leiktímabilinu 1971/72 og aftur 1972/73. Þetta met var ekki slegið fyrr en 2008/09 er leikmannadúett hjá Wolfsburg skoraði einu marki meira. Árið 1972 var Hoenss valinn í þýska landsliðið. Sama ár varð hann Evrópumeistari og síðan heimsmeistari tveimur árum síðar. Hoeness varð þýskur meistari með Bayern München 1972-74. Árið 1978 fór hann til Nürnberg en lék þar aðeins eitt tímabil. Hann endaði feril sinn þar, þá aðeins 27 ára gamall vegna krónískra meiðsla í hné. Strax eftir að hann lagði skóna á hilluna var hann ráðinn sem framkvæmdarstjóri hjá Bayern München. Hann er yngsti framkvæmdarstjóri knattspyrnufélags í Þýskalandi fyrr og síðar. Sem slíkur starfaði hann í 30 ár og átti virkan þátt í velgengni félagsins, ekki síst fjárhagslega. Í nóvember 2009 var hann svo kosinn forseti Bayern München.

## Félög Hoeness

## Stórmót

## Titlar sem leikmaður

## Titlar sem framkvæmdarstjóri

## Annað markvert
* Uli Hoeness var einstaklega frár á fæti. Hann hljóp 100 metrana á 11 sekúndum sléttum.
* 1982 lenti Hoeness í flugslysi í tveggja hreifla vél. Hann var eini maðurinn sem komst lífs af úr slysinu.
* 2009 var Uli Hoeness tekinn upp í frægðarhöll íþróttamanna í Þýskalandi.
* Uli Hoeness er kvæntur og á tvö börn.

## Heimildir
*
Gull-Þóris saga

**Gull-Þóris saga** (oft líka nefnd **Þorskfirðinga saga**) er ein af Íslendingasögum og segir hún frá Gull-Þóri Oddssyni, höfðingja í Þorskafirði, og deilum hans við Hall nágranna sinn.

Í upphafi sögunnar segir frá því þegar Þórir kemur til Íslands með föður sínum, Oddi skrauta. Þeir settust að í Þorskafirði. Þórir fór síðar utan í hernað ásamt Hyrningi syni Halls á Hofstöðum og eignaðist mikið gull á Finnmörk, þegar hann vann á drekum sem þar voru í helli norður við Dumbshaf, en hann var hið mesta afarmenni. Þegar þeir komu aftur til Íslands vildi Hallur fá hlut af gullinu fyrir hönd sonar síns en Hyrningur var sáttur við sinn hlut. Af þessu urðu deilur miklar milli Halls og Þóris og vígaferli. Fór svo að Þórir felldi bæði Hall og Rauð, eldri son hans, en sættist við Hyrning, sem aldrei hafði tekið þátt í deilunum.

Kona Þóris var Ingibjörg dóttur Gils þess er nam Gilsfjörð og var sonur þeirra Guðmundur.

## Tenglar
*
Kerling

**Kerling** getur átt við eftirfarandi atriði:

* Kerling - gömul kona

Fjöll:
* Kerling í Eyjafirði
* Kerling í Svarfaðardal

Klettadrangar:
* Kerlingin í Kerlingarfjöllum
* Kerlingin við Drangey í Skagafirði
* Kerling útifyrir Ketubjörgum í Skagafirði
Ljótur óþveginn

**Ljótur óþveginn** var landnámsmaður í Kelduhverfi í Norður-Þingeyjarsýslu. Texti Landnámu er nokkuð óljós hvað varðar landnám í Kelduhverfi og mörk þeirra og gæti það bent til ókunnugleika höfundar. Sagt er að bæði Ljótur og Önundur Blængsson hafi numið land „[upp] frá Keldunesi“ en ekkert sagt frekar um mörk þeirra eða bústað Ljóts en Önundur er sagður hafa búið í Ási. Ekkert er heldur sagt um ættir Ljóts en sonur hans er sagður hafa verið Gríss faðir Galta í Ási.

## Heimild
*
Önundur Blængsson

**Önundur Blængsson** var landnámsmaður í Kelduhverfi í Norður-Þingeyjarsýslu. Í Landnámu er sagt um bæði hann og Ljót óþveginn að þeir hafi numið land „[upp] frá Keldunesi“ en ekkert sagt frekar um mörk þeirra. Önundur er sagður hafa búið í Ási. Bróðir hans var Bálki Blængsson, landnámsmaður í Hrútafirði og voru þeir synir Blængs Sótasonar.

## Heimild
*
Bálki Blængsson

**Bálki Blængsson** var landnámsmaður í Hrútafirði. Í Landnámabók er hann sagður hafa verið sonur Blængs Sótasonar af Sótanesi og bróðir Önundar Blængssonar landnámsmanns í Kelduhverfi.

Bálki var einn af andstæðingum Haraldar hárfagra í Hafursfjarðarorrustu og eftir það fór hann til Íslands og nam allan Hrútafjörð. Sagt er að hann hafi búið bæði á Ytri-Bálkastöðum, sem eru utarlega á Heggstaðanesi, og Syðri-Bálkastöðum, sem eru innst í firðinum, en seinast í Bæ. Ýmsir virðast svo hafa fengið land hjá honum en margt er óljóst um landnám í Hrútafirði og mörk þeirra.

Sonur Bálka er sagður hafa verið Bersi goðlauss, sem nam Langavatnsdal. Hann var afi Bjarnar Hítdælakappa. Dóttir Bálka hét Geirlaug. Hún var amma Hólmgöngu-Bersa.

## Heimild
*
Svarfdæla saga

**Svarfdæla saga** (eða **Svarfdæla**) er fornsaga sem telst til Íslendingasagna. Hún segir frá landnámi í Svarfaðardal og deilum og vígaferlum í dalnum á landnámsöld. Þar áttust við Ljótólfur goði á Hofi og Þorsteinn svörfuður á Grund og þeirra menn. Frásögnin er allstórbrotin þar sem berserkurinn og skáldið Klaufi Hafþórsson kemur mikið við sögu bæði lífs og liðinn og hin skapmikla Yngveldur fagurkinn. Þótt margt sé heldur ótrúlegt í frásögninni hafa fornminjar þótt benda til þess að í henni sé sannsögulegur kjarni. Skáldsögur, leikrit og söngvar hafa verið samin upp úr Svarfdælu til dæmis sagan *Hér liggur skáld* eftir Þórarinn Eldjárn.

Svarfdæla saga slapp ekki ósködduð gegn um aldirnar. Jónas Kristjánsson rannsakaði söguna og skrifaði formala að henni í Íslenskum fornritum 
og gaf síðar út sérstaklega með efnismiklum formála á vegum Handritastofnunar 1966.  Aðeins eitt blað úr skinni er til af sögunni, sem talið er vera úr skinnbók frá 15. öld. Þau pappírshandrit sem til eru af sögunni eru öll talin runnin frá einu pappírshandriti frá 17. öld sem gert hefur verið eftir illa förnu skinnhandriti. Nokkrir kaflar hafa glatast úr sögunni ("eyðan mikla í Svarfdælu") og auk þess eru nokkrar minni eyður. Minnstu hefur munað að sagan glataðist með öllu.

## Heimildir

## Tenglar
* Svarfdæla saga; af heimasíðu Snerpu
Mánudagsblaðið

**Mánudagsblaðið** var íslenskt vikublað gefið út í Reykjavík frá 1948 til 1982. Ritstjóri blaðsins alla tíð var Agnar Bogason. Meðal fastra liða voru leiðarar ritaðir undir dulnefninu „Kakali“ og leikhúsgagnrýni sem oft var mjög umtöluð. Blaðið var hægrisinnað en ótengt stjórnmálaflokkum.

Eftir 1975 fór tölublöðunum fækkandi og síðustu þrjú árin komu innan við tíu blöð út árlega. 

## Tenglar
* Mánudagsblaðið á Tímarit.is
Algín

**Algín** eða **algínsýra** er anjónísk fjölsykra sem er í frumuveggjum brúnþörunga þar sem það myndar náttúrulegt gúmmí með því að binda vatn. Það getur bundið 200-300 sinnum þyngd sína af vatni. Mest algín á markaði er unnið úr þarategundum eins og risaþara, klóþangi og beltisþara.

Algín er mikið notað sem þykkingarefni og ýruefni í lyfja- og matvælaiðnaðinum.
Þykkingarefni

**Þykkingarefni** er efni sem eykur seigju vökva án þess að breyta öðrum eiginleikum hans, eins og bragði. Þykkingarefni eru notuð til að auka fyllingu og auka stöðugleika sviflausna. Þau eru mikið notuð sem aukaefni í matvælaiðnaði, í lyfjaiðnaði og snyrtivöruiðnaði.
Heiðarskóli (Hvalfjarðarsveit)

**Heiðarskóli í Hvalfjarðarsveit** er grunnskóli sem hefur verið starfandi síðan 1965.  Hét áður Leirárskóli.
Göppingen

**Göppingen** er borg í sambandslandinu Baden-Württemberg í Þýskalandi. Borgin er aðallega þekkt fyrir hinn fornfræga gamla kastala Hohenstaufen og fyrir handbolta. Íbúar eru tæplega 55 þúsund (31. des 2013)

## Lega
Göppingen liggur sunnarlega í Þýskalandi og austarlega í sambandslandinu Baden-Württemberg. Næstu borgir eru Stuttgart fyrir vestan (um 40 km) og Ulm fyrir suðaustan (um 50 km).

## Orðsifjar
Bærinn hét upphaflega *Geppingen* og er nefndur eftir mannanafninu *Geppo*. Merkingin er því *Bærinn hans Geppo*.

## Skjaldarmerki
Skjaldarmerki borgarinnar er svart rádýrshorn á hvítum fleti. Fyrir ofan er rauð rönd. Rádýrshornið kemur fyrst fram á innsigli 1338. Á 15. öld var skildinum bætt við, 1855 voru litirnir fastsettir. Þeir höfðu áður verið nokkuð á reiki.

## Saga Göppingen
Árið 1070 reisti Friðrik I frá Sváfalandi kastalavirkið Hohenstaufen. Kastali þessi var efst á hæð einni á núverandi borgarstæði Göppingen. Þar sátu konungar og keisarar Staufen-ættarinnar allt þar til sú ætt dó út á 13. öld. Árið 1154 kemur heitið Göppingen fyrst við skjöl, í skjali keisarans Friðriks Barbarossa. Borgin mun hafa myndast við hlíðar kastalans fornfræga og hafa fengið borgarréttindi síðla á 12. öld. 1425 eyðir stórbruni nær allri borginni. Aðeins eitt hús er sagt hafa staðið upp þegar eldar rénuðu. Árið 1635 létust 1.600 borgarbúar úr pest og rupli erlendra herja í 30 ára stríðinu. Þess er minnst með hinum árlega Maientag síðan 1650. Maientag er ein elsta hátíð í suðurhluta Þýskalands sem enn er viðhaldið. Árið 1782 brann borgin aftur nær til kaldra kola í stórbruna. Árið 1847 fékk Göppingen járnbrautartengingu og þar með hófst iðnbyltingin í borginni. Í mars 1945 varð borgin fyrir nokkrum loftárásum bandamanna. 300 manns létu lífið í þeim.

## Íþróttir
Helsta íþróttagrein borgarinnar er handbolti. Félagið *TPSG Frisch Auf! Göppingen* er margfaldur þýskur meistari (níu sinnum), síðast 1972. Félagi hefur þar að auki tvisvar orðið Evrópumeistari (1960 og 1962).

## Frægustu börn borgarinnar
(1964) Jürgen Klinsmann knattspyrnumaður og heimsmeistari 1990

## Byggingar og kennileiti

Hohenstaufen kastalinn er einn fornfrægasti kastali Þýskalands. Hann var eyðilagður í bændauppreisninni 1525. Grjótið var nýtt til að reisa annan kastala. Hæðin þar sem kastalinn stóð áður er friðlýst.

## Heimildir
* 
*
Pilsner

:*Orðið pilsner getur á Íslandi líka átt við um ljóst [[léttöl]].*

**Pilsner** er ljóst lageröl sem dregur nafn sitt af borginni Plzeň í Bæheimi þar sem þessi tegund bjórs var þróuð um miðja 19. öld. Helsti munurinn á pilsner og öðrum ljósum lagerbjór er meira humlabragð einkum af saaz-humlum frá Tékklandi. Fyrsti pilsnerinn var Pilsner Urquell sem farið var að framleiða árið 1842.

Árið 1839 stofnaði borgarstjórn bæjarins brugghúsið Bürger Brauerei og fékk bæverskan bruggmeistara, Josef Groll, til að brugga þar bjór í bæverskum stíl. Þá voru Bæverjar nýbyrjaðir að gerja bjór á löngum tíma í köldum geymslum við minna en 10&nbsp;°C hita. Þessi aðferð skilar tærari og stöðugri bjór með hreinna bragð og meira geymsluþol en hefðbundið öl. Groll nýtti sér líka nýja tegund af mjög ljósu malti sem var bakað með óbeinum hita og tékkneska saaz-humla frá Žatec (Saaz á þýsku). Niðurstaðan var ljósgullinn bjór sem sló í gegn. Með bættum lestarsamgöngum var bjórinn fluttur út um alla Mið-Evrópu og brátt tóku önnur brugghús að gera eftirlíkingar. Árið 1898 var vörumerkið Pilsner Urquell búið til fyrir hina upprunalegu tegund frá Bürger Brauerei.

## Dæmi um ólíkar gerðir pilsnera
### Þýskur pilsner
Þýskur pilsner er ljósgulur, skarpur og beiskur: Jever, Beck's, Bitburger, Holsten, König, Krombacher, Radeberger, Veltins, Warsteiner, Wernesgrüner.
### Tékkneskur/bæheimskur pilsner
Tékkneskur pilsner er bragðmeiri og aðeins dekkri en sá þýski: Pilsner Urquell, Gambrinus, Kozel, Svijany, Staropramen, Radegast, Tuzlanski pilsner.
### Evrópskur pilsner
Evrópskur pilsner (frá Hollandi og Belgíu) er oft bruggaður með maís, hrísgrjónum og hveiti ásamt malti: Amstel, Grolsch, Heineken, Jupiler, Stella Artois.
Dansi, dansi, dúkkan mín

**Dansi, dansi dúkkan mín** (danska: *Dukkedans*) er barnagæla eftir danska tónskáldið Finni Henriques. Gunnar Egilsson, sem einnig samdi íslenska textann við lagið Tíu litlir negrastrákar, þýddi textann úr dönsku. Oft sungin með danssporum sem endurspegla textann.
Evrópumeistaramót karla í handknattleik 2010

**Evrópumeistaramót karla í handknattleik 2010** oft stytt sem *EM 2010* eða *EM í Austurríki* var haldið í Austurríki dagana 19. – 31. janúar í borgunum Graz, Innsbruck, Linz, Vín og Wiener Neustadt. Mótið var það 9. í röðinni en það fyrsta var haldið í Portúgal árið 1994.

## Leikvangar
Leikið er á 5 leikvöngum í jafnmörgum borgum í Austurríki. Leikvangarnir eru:

## Lið sem tóku þátt
Þau lið sem unnu sér inn þáttökurétt á Evrópumeistaramótið 2010 í Austurríki voru:

*  Austurríki
*  Danmörk
*  Frakkland
*  Ísland
*  Króatía
*  Noregur
*  Pólland
*  Rússland
*  Serbía
*  Slóvenía
*  Spánn
*  Svíþjóð
*  Tékkland
*  Ungverjaland
*  Úkraína
*  Þýskaland

## Riðlakeppni
### Röðun í riðla
Dregið var í riðla þann 24. júní 2009 á Liechtenstein safninu í Vínarborg.

### A-riðill ([[Graz]])

----

----

----

----

----

### B-riðill ([[Linz]])

----

----

----

----

----

### C-riðill ([[Innsbruck]])

----

----

----

----

----

### D-riðill ([[Wiener Neustadt]])

----

----

----

----

----

## Aðalumferð

### Hópur 1 ([[Vínarborg]])

----

----

----

----

----

----

----

----

### Hópur 2 ([[Innsbruck]])

----

----

----

----

----

----

----

----

## Lokaumferð
### Röðun í sæti

### Undanúrslit

----

### Bronsverðlaunaleikur

### Úrslitaleikur

### Úrslit
Hér að neðan má sjá lokaniðurstöðu keppninnar.

## Tölfræði
### Bestu markmenn mótsins

Heimild: EHF 

## Tilvísanir


## Tenglar

* Heimasíða mótsins 
* Getraunaleikur fyrir mótið
Endursögn

**Endursögn** er þegar inntak hugsunar, ritaðrar eða mæltrar, er tjáð á ný með öðrum orðum en upphaflegri í framsetningu.
Bragagata

**Bragagata** er gata í Þingholtunum í Reykjavík. Hún tilheyrir Ásgarði og nær frá leikvellinum á Freyjugötu að Sóleyjargötu. 
Gatan heitir eftir ásnum Braga. Við Bragagötu standa aðallega íb­úðarhús.
Óðinsgata

**Óðinsgata** er gata í Þingholtunum í Reykjavík. Hún tilheyrir Ásgarði og nær frá Skólavörðustíg að Nönnugötu. Þórbergur Þórðarson endurfæddist til ritstarfa á Óðinsgötu. 

Gatan heitir eftir ásnum Óðni. Við Óðinsgötu eru nokkur fyrirtæki. Gatan er að hluta einstefnugata og ekki er hægt að keyra inn götuna af enda hennar, hvorki endanum við Skólavörðustíg né Nönnugötu.
Jürgen Klinsmann

**Jürgen Klinsmann** (30. júlí 1964 í Göppingen) er þýskur knattspyrnumaður og þjálfari. Hann er núverandi þjálfari Suður-Kóreu. Klinsmann lék með fjölmörgum liðum í ýmsum löndum og var ávallt framherji og mikill markaskorari. Eftir að hann hætti knattspyrnuiðkun sneri hann sér að þjálfun. Hann þjálfaði þýska landsliðið í tvö ár og Bayern München í eitt ár.

## Leikferill
Jürgen Klinsmann fæddist í Göppingen í Suður-Þýskalandi 1964 og byrjaði að æfa með bæjarfélaginu níu ára gamall. Þegar hann var 16 ára flutti fjölskylda hans til Stuttgart, þar sem faðir hans opnaði bakarí. Klinsmann sjálfur lærði bakaraiðn á þessum árum. Árið 1979 bauð félagið Stuttgarter Kickers honum samning, en það var ekki fyrr en tveimur árum seinna sem hann gerðist atvinnumaður hjá því. Þá var hann 18 ára og spilaði með landsliði U-16. 1984 skipti hann yfir í VfB Stuttgart. Með því félagi náði hann miklum árangri sem markaskorari. Í 156 leikjum með félaginu skoraði hann 79 mörk, eða hér um bil eitt mark í öðrum hverjum leik að jafnaði. Samhliða því spilaði hann með landsliði U-21 og Ólympíuliði Þýskalands og var svo valinn í aðallandslið Þýskalands 1987. Með því lék hann 108 leiki og skoraði alls 47 mörk. Hann er þar með þriðji markahæsti markaskorari landsliðsins, ásamt Rudi Völler. Klinsmann varð heimsmeistari 1990 í HM á Ítalíu. Frá München fór Klinsmann til Ítalíu og spilaði með Inter Milan. Hann spilaði næstu árin með ýmsum þekktum félögum víða um Evrópu, svo sem AS Monaco, Tottenham, Bayern München og Sampdoria Genua. Árið 2003 flutti Klinsmann til Kaliforníu og spilaði eitt keppnistímabil með Orange County Blue Star, reyndar aðeins átta leiki. 2004 lagði hann skóna á hilluna, en tók þá við þjálfarastöðu þýska landsliðsins. 2008 tók Klinsmann við Bayern München, en var rekinn í apríl 2009.

## Félög Klinsmann sem leikmaður

## Stórmót

## Félög sem þjálfari

## Annað markvert
Klinsmann hefur tvisvar verið kjörinn knattspyrnumaður ársins í Þýskalandi (1988 og 1994) og einu sinni í Englandi (1995). Hann var einnig valinn markahrókur heims 1995.

Jürgen Klinsmann á sitt eigið fyrirtæki, Business Development, sem hann rekur í Bandaríkjunum. Auk þess er gamla fjölskyldubakaríið enn starfrækt í Stuttgart. Klinsmann er kvæntur bandarískri konu, Debbie Chin, og eiga þau tvö börn. Sonur þeirra Jonathan Klinsmann spilar sem markvörður fyrir þýska Bundesliga liðið Hertha Berlin.

## Heimildir
*
Þórsgata

**Þórsgata** er þröng gata í Þingholtunum í Reykjavík. Hún tilheyrir Ásgarði og nær frá Njarðargötu að Spítalastíg. 
Gatan heitir eftir ásnum Þór.
Templarasund

**Templarasund** er gata í miðbæ Reykjavíkur á milli Alþingishússins og Dómkirkjunnar í Reykjavík. Templarasund teygir sig frá Kirkjustræti til Vonarstrætis. Templaragata er kennd við Góðtemplarahúsið (*Gúttó*). Húsið stóð við Vonarstræti á bak við Alþingishúsið og var rifið árið 1968.
Gikkverkun

**Gikkverkun** er hugtak í jarðfræði og haft um það þegar einn þáttur hefur áhrif á annan og veldur þannig jarðskjálfta óbeint, eins og til dæmis þegar smávægilegar þrýstingsbreytingar í jarðskorpunni gætu stjórnað því hvenær skjálftahrinurnar verða þó þær valdi þeim ekki. Talað er um fylgni  milli skjálftavirkninnar við aðra þætti, til dæmis eins og þegar hækkandi vatnsþrýstingur minnkar núning á sprunguflötum og losar þannig um spennu sem fyrir er í jarðskorpunni. Lónið veldur þannig ekki skjálftunum, það gerir spennan.
Freyja (bjór)

**Fósturlandsins Freyja** er íslenskur tær hveitibjór frá Ölvisholti sem var settur á markað 2009 og auglýstur sem „fyrsti íslenski hveitibjórinn“. Bjórinn er léttur og bragðmildur, kryddaður með appelsínuberki og kóríander að belgískri fyrirmynd (Witbier) með þýskum hallertau-humlum. Hann er 4,5% að styrkleika.

Á miðanum er mynd af ljóshærðri konu í upphlut án skyrtu sem mundar íslenska fánann.

## Tenglar
* Um Freyju á vef Ölvisholts
* Um Freyju á Ratebeer.com
Austurgermönsk tungumál

**Austurgermönsk mál** er einn flokkur germanskra mála. Til hans telst meðal annarra gotneska, sem er eina austurgermanska málið sem varðveitt er í rituðum heimildum. Gotneska er nú hvergi töluð. Rygir, Vandalir og Búrgundir eru ennfremur taldir hafa mælt mál á þessari grein.

## Heimildir
* Guðrún Kvaran. „Hvaða tungumál eru germönsk, rómönsk og slavnesk?“. Vísindavefurinn 29.9.2000. https://visindavefur.is/?id=949. (Skoðað 5.3.2012).
Um samsæri Catilinu

***Um samsæri Catilínu*** (á latínu: *Bellum Catilinae* eða *De Catilinae coniuratione*) var fyrsta útgefna ritverk rómverska sagnaritarans Sallustiusar og segir frá atburðum ársins 63 og 62 f.Kr. Fornfræðingurinn Theodor Mommsen hélt því fram að fyrir Sallustiusi hefði vakað að hreinsa velgjörðarmann sinn Júlíus Caesar af aðild að samsærinu.

Sallustius gerir ráð fyrir að í Rómaveldi hafi átt sér stað siðferðishnignun sem hann virðist telja að ógni pólitískum stöðugleika og friði.
Waiblingen

**Waiblingen** er borg í sambandslandinu Baden-Württemberg í Þýskalandi. Hún liggur rétt norðaustan við Stuttgart og eru borgirnar nær samvaxnar. Íbúar eru 52 þúsund. Waiblingen er helst þekkt fyrir að vera fæðingarstaður Konráðs II og Friðriks Barbarossa en báðir voru þeir konungar og keisarar þýska ríkisins á 11. og 12. öld.
Tübingen

**Tübingen** er háskólaborg í sambandslandinu Baden-Württemberg í Þýskalandi. Hún liggur fyrir sunnan Stuttgart. Íbúar eru 85 þúsund (31. des 2013), þar af eru 29 þúsund stúdentar. Háskólinn í Tübingen var stofnaður 1477.
Eggert Björnsson

**Eggert Björnson ríki** (1612 – 14. júní 1681) var íslenskur sýslumaður og stórbóndi á 17. öld og var talinn auðugasti maður landsins um sína daga. Hann var af ætt Skarðverja og bjó á Skarði á Skarðsströnd.

Eggert var sonur Björns Magnússonar sýslumanns í Bæ á Rauðasandi, sonar Magnúsar prúða, og fyrri konu hans Sigríðar Daðadóttur frá Skarði. Móðir hans dó þegar hann var barn að aldri og hann ólst að einhverju leyti upp í Bræðratungu hjá Gísla Hákonarsyni lögmanni. Yngri hálfsystkini hans voru þau Páll Björnsson prestur í Selárdal og Sigríður prestsfrú í Odda, móðir Björns Þorleifssonar biskups á Hólum.

Eggert var sýslumaður í Barðastrandarsýslu og dyggur liðsmaður Páls bróður síns í galdraofsóknum þar. Hann erfði mikið fé eftir móður sína og foreldra hennar, Daða Bjarnason og Arnfríði Benediktsdóttur á Skarði, og gekk vel að auka við þann auð. Honum tókst að eignast allar jarðir á Skarðsströnd nema eina og var það Arnarbæli. Sagt er að honum hafi gramist það mjög og mælt: „Oft vekur þú mig, Arnarbæli.“ Þegar *[[Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns]]* var gerð í upphafi 18. aldar áttu dætur Eggerts og tvær dótturdætur um 3,5% allra jarðeigna á Íslandi.

Kona Eggerts var Valgerður Gísladóttir (um 1612 – 1702), dóttir Gísla Hákonarsonar í Bræðratungu og Margrétar Jónsdóttur konu hans. Er sagt að hann hafi áður beðið Kristínar systur hennar og hafi hún verið heitin honum en þegar Þorlákur Skúlason, þá nýorðinn Hólabiskup, bað Kristínar þótti Gísla illt að neita og samdi við Eggert og föður hans um að Eggert fengi yngri systurinnar í staðinn. Gengu þau í hjónaband 1633 og bjuggu alla tíð á Skarði. Báðir synir þeirra dóu um tvítugt og tvær dætur einnig en fimm lifðu: Guðrún (eldri), sem lengi bjó ekkja í Bæ á Rauðasandi og hafði verið gift Birni Gíslasyni sýslumanni þar; Arnfríður húsfreyja á Skarði, gift Þorsteini Þórðarsyni; Helga eldri, bjó ógift á Dagverðarnesi; Helga yngri, kona Guðmundar Þorleifssonar ríka í Brokey; og Guðrún yngri, kona Guðmundar Sigurðssonar bónda í Álftanesi á Mýrum. Dæturnar giftust allar seint því fáir þóttu þeim samboðnir.

## Heimildir
*
Ludwigsburg

**Ludwigsburg** er borg í sambandslandinu Baden-Württemberg í Þýskalandi. Hún stendur við ána Neckar, rétt norðan við Stuttgart. Íbúar eru 89 þúsund (31. des 2013). Ludwigsburg er helst þekkt fyrir að vera aðsetur konunga á 18. og 19. öld. Þeir reistu þar kastala, sem í dag er einn stærsti barokkkastali Þýskalands.


Ludwigsburg-20-Stadtkirchenplatz-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schloss-03-2006-gje.jpg
Ludwigsburg-Schlossgarten-22-Leda-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schlossgarten-32-barocke Broderie-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schlossgarten-Kuerbisfest-46-2014-gje.jpg
Ludwigsburg-Schloss Favorite-10-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schloss Favorite-18-Treppe-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schloss Monrepos-12-Kirchenruine-2009-gje.jpg
Esslingen

**Esslingen** er borg í sambandslandinu Baden-Württemberg í Þýskalandi. Íbúar eru 89 þúsund (31. desember 2013). Borgin er helst þekkt fyrir margar gamlar byggingar í miðborginni.

## Lega
Esslingen liggur við ána Neckar, rétt suðaustan við Stuttgart. Borgirnar eru því sem næst samvaxnar.

## Orðsifjar
Borgin hét áður *Ezelingin* og *Ezelingas*. Það er dregið af mannanafninu Azzilo. Fullt heiti borgarinnar í dag er Esslingen am Neckar.

## Skjaldarmerki
Skjaldarmerki borgarinnar er svartur örn á gulum grunni. Örninn er merki ríkisins. Innan í honum er lítill tvílita skjöldur, grænn og rauður, með bókstöfunum C og E, en þeir standa fyrir Civitas Esslingensis, heiti borgarinnar á latnesku. Skjaldarmerki þetta kom fram 1219, en elsta mynd af því er frá 1232, reyndar bara af erninum. Litla skildinum var bætt við seinna. Bókstöfunum var bætt við á 17. öld.

## Saga Esslingen
* 777 e.Kr. kom Esslingen fyrst við skjöl, en þá var þar klaustur.
* 784 voru líkamsleifar píslarvottarins Vítalis fluttar til klaustursins og var það upphafið að því að Esslingen varð að pílagrímsstað.
* 1181 gerði keisarinn Friðrik Barbarossa Esslingen að ríkisborg.
* 1246 börðust borgarbúar með Staufen-ættinni í orrustu við Frankfurt. Það markaði 100 ára ófrið við Württemberg.
* 1448-1454 átti borgin í stríði við greifann Ulrich V. frá Württemberg vegna tollamála.
* 1519 átti sér stað síðasta orrustan milli Esslingen og Württemberg. Esslingen tekur að hnigna.
* 1526 hófust siðaskiptin í borginni, en frá 1551 var borgin tvískipt milli trúarbragðanna.
* Í 30 ára stríðinu (1618-48) dó helmingur íbúanna úr hungri eða sjúkdómum. Við friðarsamningana í Vestfalíu missti borgin fríborgarstatus sitt.
* 1688 hertóku Frakkar (Mélac hershöfðingi) borgina í erfðastríðinu í Pfalz.
* 1701 geysaði stórbruni í borginni sem eyddi stórum hluta hennar.
* 1802 var borgin innlimuð í Württemberg að tilstuðlan Frakka.
* 1845 fékk borgin járnbrautartengingu í línunni Ludwigsburg – Stuttgart – Esslingen.
* 1918 kom til mikilla óeirða í borginni. Kommúnistar tóku þá völdin og voru ekki hraktir burt fyrr en að ári.
* 1945 hertóku bandarískar herdeildir borgina, sem slapp við allar loftárásir. Hún varð hluti af bandaríska hernámssvæðinu.

## Myndasafn

Mynd:Altes Rathaus vorne.jpg|Gamla ráðhúsið er frá 1420
Mynd:Kielmayerhaus Esslingen.jpg|Glæsihúsið Kielmayerhaus í miðborginni
Mynd:Esslingen a.N. - Altstadt - Innere Brücke und Maille - Ansicht vom Südturm St. Dionys.jpg|Íbúðarhús á Pliesenau-brúnni
Mynd:Schelztor Esslingen.jpg|Schelztor er gamalt borgarhlið
Mynd:Stadtkirche Esslingen.jpg|Kirkja heilags Díónýsíusar í miðborginni
Mynd:Dicker Turm Esslingen.jpg|Feiti turninn (Dicker Turm) var hluti af gömlu borgarmúrunum
Mynd:Eslebt esslingen speyrer zehnthof kessler.jpg|Glæsihúsið Speyrer Zehnthof í miðborginni
Mynd:Pano essl06.jpg|Aðalmarkaðstorgið


## Heimildir
*
Zilda Arns

**Zilda Arns Neumann** (25. ágúst 1934 í Forquilhinha í Brasilíu – 12. janúar 2010 í Port-au-Prince í Haítí) var brasilísk barnalæknir og heilsustarfsmaður. Hún stofnaði „Pastoral da Criança“ árið 1982. Hún lést í  jarðskjálfta á Haítí árið 2010.
Reutlingen

**Reutlingen** er borg í sambandslandinu Baden-Württemberg í Þýskalandi. Íbúar eru 116 þúsund (2019). Borgin er um 30 km fyrir sunnan Stuttgart. Reutlingen kom fyrst við skjöl 1089/90. Árið 1519 urðu siðaskiptin í borginni. Hún varð að sterkri miðstöð mótmælenda. Kaþólskur söfnuður var ekki stofnaður aftur þar fyrr en 1823.

Á fyrri hluta 16. aldar tilnefndi Maximilian I. keisari borgina sem griðastað fyrir manndrápara. Reutlingen er í dag nokkurs konar hlið að hálendinu Svafnesku ölpunum.
Aftur til framtíðar

***Aftur til framtíðar*** (enska: *Back to the Future*) er bandarísk gaman, SciFi- kvikmynd frá árinu 1985, leikstýrt af Robert Zemeckis, skrifuð af Bob Gale og framleidd af Steven Spielberg. Hún er hluti af Aftur til framtíðar kvikmyndaseríunni. Aðalhlutverk eru leikin af Michael J. Fox sem Martin McFly, Christopher LLoyd, Crispin Glover, Lea Thompson og Thomas F. Wilson. Aftur til framtíðar segir söguna af Marty McFly, unglingi sem fer óvart til fortíðarinnar frá árinu 1985 til ársins 1955. Hann hittir foreldra sína í menntaskóla og verður móðir hans hrifin af honum. Marty neyðist til að laga skemmdirnar í fortíðinni til þess að foreldrar hans verði ástfangnir en líka finna leiðina aftur til 1985.

Zemeckis og Gale skrifuðu handritið eftir að Gale hafði hugsað um hvað það hefði verið gaman að vera vinur föður síns ef þeir hefðu gengið saman í menntaskóla. Nokkur kvikmyndaver höfnuðu hugmyndinni þangað til hagnaður myndar Zemeckis, *Romancing the Stone* sannfærði Universal Pictures og var Steven Spielberg fenginn sem aðalframleiðandi. Eric Stoltz átti upphaflega að leika Marty McFly þegar Michael J. Fox hafnaði hlutverkinu þar sem hann var að leika í sjónvarpsþáttaröðinni *Family Ties* en þegar tökur höfðu hafist ákváðu framleiðendur myndarinnar að það höfðu verið mistök að ráða Stoltz. Þau buðu Fox hlutverkið aftur og þeim tókst að gera tímatöflu svo að hann hefði nægan tíma til þess að vera í báðum verkefnum. Nýr aðalleikari þýddi að kvikmyndatökuliðið þurfti að taka allt upp aftur og gera það hratt svo að myndin gæti komið út þann 3. júlí 1985.

Þegar hún kom út varð hún vinsælasta mynd ársins og fékk meira en 380 milljónir dollara í hagnað og fékk góðar viðtökur gagnrýnenda. Myndin vann Hugo verðlaun fyrir bestu dramatísku frammistöðuna og Saturn-verðlaunin sem besta vísindaskáldsögumyndin en líka Óskars-, BAFTA- og Golden Globe-tilnefningar. Myndin var upphafið að þríleik en Aftur til framtíðar II og Aftur til framtíðar III komu út 1989 og 1990.

## Heimildir
* 

## Tenglar
S.H. Draumur

**S.H. Draumur** er íslensk pönkrokkhljómsveit stofnuð 1982 í Kópavogi. 

Meðlimir hljómsteitarinnar: Gunnar Hjálmarsson eða Dr. Gunni (Söngur og bassagítar), Steingrímur Birgisson (Gítar), Haukur Valdimarsson (Trommur 1982-1983, 1984-1986), Ágúst Jakobsson (Trommur 1983-1984), Birgir Baldursson (Trommur 1986-1988).

## Tenglar
* S.H. Draumur á Glatkistan.com
* S.H. Draumur á Discogs.com
Hvarf

**Hvarf** getur átt við:
* Hvarf á Grænlandi
* Jarðfræðihugtakið hvarf sbr. hvarflagafræði, hvarflagatímatal
* Efnahvarf
* Hvarfið, berghlaup í Svarfaðardal
* Ytra-Hvarf (Ytrahvarf), bær í Svarfaðardal
* Syðra-Hvarf (Syðrahvarf), bær í Skíðadal