open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sully Prudhomme

**René François Armand (Sully) Prudhomme** (16. mars 1839 – 6. september 1907) var franskt skáld sem kunnastur er fyrir að hljóta Nóbelsverðlaunin í bókmenntum þegar þau voru veitt í fyrsta sinn árið 1901.

## Líf og störf
Prudhomme fæddist í París, sonur kaupmanns sem féll frá þegar skáldið var enn á barnsaldri. Hann hugðist leggja fyrir sig verkfræði en eftir að ljóð hans tóku að fá góðar viðtökur snerist hugurinn frekar til bókmenntaiðkanna og heimspeki. Fyrsta ljóðasafn hans kom út árið 1865 og hafði að geyma kvæðið um *Brostna blómakerið* (franska: *Le vase brisé*) sem varð hans frægasta verk. Eftir 1888 sneri Prudhomme að mestu baki við skáldskap en sneri sér alfarið að skrifum um fagurfræði og heimsspeki, sem höfðu talsverð áhrif.

Mikil eftirvænting ríkti meðal sænsks bókmenntafólks þegar leið að því að bókmenntaverðlaun Nóbels yrðu veitt í fyrsta sinn. Líklegt var talið að rússneski rithöfundurinn Leo Tolstoi hreppti hnossið en þegar á hólminn var komið ákvað Nóbelsnefndin að veðja á óumdeildari höfund, ekki hvað síst í ljósi sérviskulegra trúarskoðanna þess rússneska.

Prudhomme notaði verðlaunaféð frá Nóbelsnefndinni til að stofna til nýrra bókmenntaverðlauna í heimalandi sínu. Hann lést árið 1907 en hafði þá átt við vanheilsu að stríða um áratuga skeið.

Yngvi Jóhannesson ljóðaþýðandi þýddi Brostna blómakerið á íslensku og gaf út á bók árið 1973.

## Tilvísanir
Muhammadu Buhari

**Muhammadu Buhari** (17. desember 1943 – 13. júlí 2025) var nígerískur stjórnmálamaður og herforingi sem var forseti Nígeríu frá árinu 2015 til ársins 2023. Hann var áður forseti landsins frá 1983 til 1985. Á fyrri stjórnartíð sinni var Buhari leiðtogi herforingjastjórnar sem tók völdin í landinu eftir valdarán gegn forsetanum Shehu Shagari. Buhari var sjálfum steypt af stóli eftir um eitt og hálft ár í embætti. 

Buhari komst aftur til valda með lýðræðislegum hætti árið 2015 eftir að hafa unnið forsetakosningar á móti sitjandi forsetanum Goodluck Jonathan. Hann tók við embætti þann 29. maí sama ár og vann endurkjör í forsetakosningum árið 2019.

## Æviágrip
Buhari fæddist í þorpinu Daura í Kadunahéraði og gekk í ýmsa skóla áður en hann hóf nám við nígerískan herþjálfunarskóla, þar sem hann vakti athygli breskra herforingja. Bretarnir kostuðu hann til náms í kadettaskólanum í Aldershot á Englandi. Eftir heimkomuna til Nígeríu varð Buhari strax liðsforingi í nígeríska hernum og árið 1975 var hann meðal liðsforingja sem skipulögðu byltingu gegn herforingjastjórn Yakubu Gowon.

Á tíma herforingjastjórnar Olusegun Obasanjo á áttunda áratugnum gegndi Buhari ýmsum ábyrgðarstörfum og var meðal annars ráðherra olíumála og formaður ríkisolíufélagsins.

Borgaraleg stjórn tók við völdum í Nígeríu árið 1979 og Shehu Shagari varð þá fyrsti lýðræðislega kjörni forseti Nígeríu. Árið 1983 leiddi Buhari hins vegar herforingjabyltingu gegn Shagari og lýsti sjálfan sig forseta. Miklar vonir voru í fyrstu bundnar við að Buhari gæti unnið bug á spillingu og ráðstafað olíuarði ríkisins betur, en svo fór að stjórn hans entist aðeins í um eitt og hálft ár áður en annar herforingi, Ibrahim Babangida, steypti Buhari af stóli.

Buhari var haldið í fangelsi í þrjú ár eftir að honum var steypt af stóli en honum var síðan sleppt árið 1988. Eftir frelsi sitt hóf Buhari afskipti af stjórnmálum á ný og bauð sig fram til forseta árin 2003, 2007 og 2011 en án árangurs. 

Árið 2015 bauð Buhari sig fram gegn sitjandi forsetanum Goodluck Jonathan og gagnrýndi hann meðal annars fyrir að takast ekki að vinna bug á hryðjuverkahópnum Boko Haram eða finna 219 skólastúlkur sem samtökin höfðu rænt árið áður. Buhari vann kosningarnar með rúmum meirihluta og Jonathan viðurkenndi ósigur. Þetta var í fyrsta sinn sem friðsamleg stjórnarskipti fóru fram í Nígeríu.

Í desember 2016 lýsti Buhari því yfir að Boko Haram hefði verið sigrað.

Buhari var endurkjörinn forseti árið 2019 með 56 prósentum atkvæða gegn 41 prósentum Atiku Abubakar. Kjörsókn var lítil og mældist sums staðar aðeins 18 prósent. Kosningarnar einkenndust af ofbeldisverkum þar sem á sjötta tug manna létust. Á allmörgum stöðum var kveikt í kjörkössum og hermenn skutu á fólk sem þeir grunuðu um græsku.

## Tilvísanir
Type O Negative

**Type O Negative** var bandarísk goth-þungarokkssveit frá metal Brooklyn, New York. Hún var stofnuð 
árið  1989 af Peter Steele, Kenny Hickey, Josh Silver og Sal Abruscato. Trommarinn Johnny Kelly kom síðar. Tónlistin var mörkuð af djúpri röddu Steele og þungum, hægum riffum.
 
Sveitin naut vinsælda um miðjan 10. áratug 20. aldar og seldust plöturnar *Bloody Kisses* og *October Rust* vel. Tónlist hennar var spiluð á MTV, VH1 og greinar voru birtar í tímaritum á borð við Rolling Stone. Algeng yrkisefni sveitarinnar voru rómantík, þunglyndi og dauði. Miklir áhrifavaldar á hljómsveitina voru Bítlarnir og Black Sabbath. Grínuðust þeir með því að kalla sig *The drab four* (í stað *The fab four* eins og Bítlarnir voru kallaðir)

Með andláti Pete Steele árið 2010 lögðu hinir meðlimirnir bandið niður og hafa starfað fyrir ýmsar hljómsveitir síðan. 

Steele, sem var m.a. af norskum og íslenskum ættum, hannaði merki fyrir hljómsveitina og meðal annars Vínlandsfána sem var grænn og með skandinavískum krossi (fáninn hefur síðan verið notaður af hvítum öfgamönnum). Nafnið *Type O Negative* kemur úr blóðflokki -O.

## Meðlimir
*Peter Steele – Söngur og bassi, (1989–2010)
*Kenny Hickey – Gítar, söngur og bakraddir (1989–2010)
*Josh Silver – Hljómborð, píanó og bakraddir (1989–2010)
*Johnny Kelly – Trommur (1993–2010)
### Fyrrum meðlimur
*Sal Abruscato – Trommur (1989–1993)

## Breiðskífur
*Slow, Deep and Hard (1991)
*The Origin of the Feces (1992)
*Bloody Kisses (1993)
*October Rust (1996)
*World Coming Down (1999)
*Life Is Killing Me (2003)
*Dead Again (2007)
Mario Basler

**Mario Basler** (fæddur 18. desember 1968) er þýskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Og Þjálfar núna TSG Eisenberg.

Basler var sérfræðingur í *dauðum boltum*, Basler var þekktur fyrir að skora mikið af mörkum úr aukaspyrnum, og tvisvar sinnum tókst honum að skora beint úr hornspyrnu. Hann spilaði 51 landsleik fyrir Þýskaland, og skoraði 20 mörk. Hann lék meðal annars með Werder Bremen, FC Bayern München og Kaiserslautern.

## Titlar
***Werder Bremen** 
***Þýska Bikarkeppnin**: (1) 1993–94
***FC Bayern München**
*Bundesligan:(2)  1996–97, 1998–99
***Þýska Bikarkeppnin**: (1) 1997-98
* Meistaradeild Evrópu: (Úrslit) 1998-99
### Þýskaland
EM 1996 (**Gull**)

## Tenglar
*https://www.fupa.net/spieler/mario-basler-33485.html
*https://www.fussballdaten.de/person/mario-basler/
Valencia CF

**Valencia Club de Fútbol**, oftast kallað **Valencia CF** eða **Valencia**, er spænskt knattspyrnufélag frá València og spilar í La Liga. Það var stofnað árið 1919. Valencia hefur unnið alls sex La Liga deildartitla , átta sinnum konungsbikarinn *[[Copa del Rey]]*. Það hefur tvisvar sinnum unnið Borgakeppni Evrópu og einu sinni Evrópukeppni félagsliða og einu sinni Evrópukeppni bikarhafa. Einnig hefur liðið komist tvisvar í úrslit Meistaradeildar Evrópu. Árið 2000, þegar það tapaði gegn erkifjendunum í Real Madrid og ári síðar þegar þeir töpuðu í vítspyrnukeppni gegn Bayern München.

Heimavöllurinn Mestalla tekur 48.600 áhorfendur í sæti. Valencia er fjórða mest studda félag Spánar á eftir Real Madrid, Barcelona og Atletico Madrid.

## Titlar
* **[[La Liga]]**
** Sigrar (6): 1941-42, 1943-44, 1946-47, 1970-71, 2001-02, 2003-04
* **[[Copa del Rey]]**
** Sigrar (8): 1940-41, 1948-49, 1953-54, 1966-67, 1978-79, 1998-99, 2007-08, 2018-19
* **[[Borgakeppni Evrópu í knattspyrnu|Borgakeppni Evrópu]]**
** Sigrar (2): 1961-62, 1962-63
* **[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]]**
** Sigrar (1): 2003-04
* **[[Evrópukeppni bikarhafa]]**
** Sigrar (1): 1979-80
* **[[Evrópski ofurbikarinn]]**
** Sigrar (2): 1980, 2004
* **[[Litla heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu|Pequeña Copa del Mundo]]**
** Sigrar (1): 1966
* Valencia hefur tvisvar sinnum tapað í úrslitum Meistaradeildar Evrópu, árið 2000 og 2001 gegn Real Madrid (3-0) og á móti Bayern München (1-1 eftir venjulegan leiktíma., 5-4  í vítaspyrnukeppni).

## Þekktir leikmenn
* Romário
* David Villa
* Santiago Cañizares
* Roberto Ayala
* Fernando Morientes
* Gaizka Mendieta
* David Silva
* Rubén Baraja
* Pablo Aimar
* Mario Kempes
* Kily González
* Vicente Rodríguez
* Juan Mata
* Roberto Soldado
* Pablo Hernandez
* Jordi Alba
* Raul Albiol
* David Albelda
* Joaquin Sanchez
* Mista
* Patrick Kluivert
* Éver Banega
* Claudio López
* Sergio Canales
* Shkodran Mustafi
* Diego Alves
* Simone Zaza

## Þekktir þjálfarar
*Alfredo Di Stéfano
*Alejandro Scopelli
*Claudio Ranieri
*Rafael Benítez
*Ronald Koeman
Sami Khedira

**Sami Khedira** (fæddur 4. apríl 1987) er þýskur fyrrum knattspyrnumaður. Hann var hluti af heimsmeistaraliði Þjóðverja á HM 2014.

## Titlar
***Stuttgart** 
*Bundesliga: 2006-07
***Real Madrid**
*La Liga: 2011-12
***Spænski Konungsbikarinn **(*Copa del Rey*):  2010–11, 2013–14
*Meistaradeild Evrópu:2013-14
*Evrópski ofurbikarinn: 2014
***HM Félagsliða**: 2014
***Juventus**
*Serie A: 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20
*Coppa Italia: 2015–16, 2016–17, 2017–18
*Supercoppa Italiana:: 2018

***Þýskaland**: Gull, HM 2014

## Tenglar
*https://www.sami-khedira.com/ 
*https://www.fussballdaten.de/person/sami-khedira/
CF Gandia

**Club de Fútbol Gandía** er Spænskt Knattspyrnufélag með aðsetur í Gandia. Félagið var stofnað árið 1947 þeir leika í Divisiones Regionales de Fútbol,(*svæðis deild fyrir Valencia hérað*) þeir spila heimaleiki sína á *[[Estadio Guillermo Olagüe]]*, sem tekur 6,000 áhorfendur í sæti.
Jacinto Benavente

**Jacinto Benavente y Martínez** (12. ágúst 1866 – 14. júlí 1954) var spænskt leikskáld sem kunnastur er fyrir að hljóta Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1922.

## Ævi og störf
Jacinto Benavente fæddist í Madríd, yngsti sonur þekkts barnalæknis. Hann sýndi ungur áhuga á leiklist við litla hrifningu föður síns sem barði allar slíka tilburði niður með harðri hendi. Olli þetta drengnum miklu hugarangri og fjallaði hann síðar um þunglyndi sitt í æsku. Að kröfu hins stranga föður hóf Benavente verkfræðinám árið 1882 en hvarf frá því þremur árum síðar þegar faðir hans lést. Þess í stað sneri Benavente sér að ferðalögum og ritstörfum.

Benavente og móðir hans voru afar náin og bjuggu þau saman allt þar til hún dó árið 1922. Sjálfur dó höfundurinn í hárri elli ókvæntur og barnlaus, sem varð til að ýta undir vangaveltur ýmissa bókmenntafræðinga um samkynhneigð hans.

Laust fyrir aldamótin 1900 sló Benavente í gegn sem leikskáld. Hann sendi frá sér leikrit í stríðum straumum og næstu áratugina lauk hann við tvö til þrjú verk á ári. Árið 1920 varð hann leikhússtjóri Þjóðleikhúss Spánar og tveimur árum síðar hlaut hann Nóbelsverðlaunin í bókmenntum, annar spænskra höfunda. Hann gat þó ekki tekið á móti verðlaununum í eigin persónu, þar sem hann var á sama tíma í leikferð um Argentínu.

Spænska borgarastyrjöldin setti strik í reikninginn hjá Benavente líkt og öðrum listamönnum. Hann reyndi að bera kápuna á báðum öxlum, studdi fasistastjórn Franco í orðu kveðnu og bar blak af samverkamönnum nasista í ræðu og riti. Engu að síður treystu fasistar honum illa vegna frjálslyndra viðhorfa hans fyrri stuðnings við Spænska lýðveldið. Fyrir vikið lentu verk hans stundum á svörtum lista en var hampað á öðrum tímum. Leikrit Benavente nutu alla tíð mikilla vinsælda meðal spænsks almennings, sem sem kann að hafa stuðlað að því að menntamenn og gagnrýnendur voru oft neikvæðir í þeirra garð.

Sigríður Thorlacius þýddi leikverkið „Af litlu tilefni“ eftir Benavente og var það flutt í Ríkisútvarpinu árið 1971.

## Tilvísanir
Ivo Andrić

**Ivo Andrić** (9. október 1892 – 13. mars 1975) var júgóslavneskur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1961. Helstu verk hans fjalla um lífið í heimalandi hans Bosníu undir stjórn Ottómana.

## Líf og störf
Andrić fæddist í bænum Travnik, sem þá heyrði undir Austurrísk-ungverska keisaradæmið. Hann stundaði háskólanám í Sarajevo þar sem hann gekk á hönd slavneskri þjóðernisstefnu. Eftir morðið á Frans Ferdinand erkihertoga árið 1914 var Andrić handtekinn, grunaður um aðild en sleppt vegna skorts á sönnunargögnum. Mestalla fyrri heimsstyrjöldina var hann í stofufangelsi. Að stríðinu loknu lagði hann stund á slavneska sögu og bókmenntafræði og lauk doktorsprófi frá Háskólanum í Graz árið 1924.

Hann gekk til liðs við júgóslavnesku utanríkisþjónustuna og varð sendiherra lands síns í Þýskalandi árið 1939, en þeim ferli lauk skyndilega tveimur árum síðar þegar Þjóðverjar réðust inn í Júgóslavíu. Stríðsárunum varði hann í Belgrað og ritaði þá sína kunnustu bók, *Brúna yfir Drínu*. Það er söguleg skáldsaga sem gerist í Bosníu, spannar nærri fjórar aldir og lýkur í upphafi fyrri heimsstyrjaldarinnar.

Ivo Andrić hlaut Nóbelsverðlaunin árið 1961. Var samkeppnin þó talin afar hörð það árið en meðal þeirra sem orðaðir voru við verðlaunin í það sinnið voru J. R. R. Tolkien, Robert Frost, John Steinbeck og E. M. Forster. Verðlaunin urðu til þess að vekja alþjóðlega athygli á verkum Andrić sem í kjölfarið voru gefin út víða um lönd. Andrić lést árið 1975 eftir margra mánaða veikindi.

Sem eini Nóbelsverðlaunarithöfundur Júgóslavíu var Andrić í miklum metum í heimalandinu til dauðadags og næstu áratugi á eftir. Eftir að ríkið brotnaði upp í smærri einingar hefur nokkuð endurmat átt sér stað á verkum hans. Þar sem Andrić var af serbneskum ættum féllu bækur hans í nokkra ónáð meðal Króata og telja ýmsir bókmenntafræðingar sig finna and-múslímsk viðhorf í skrifum hans. Andrić er hins vegar enn í miklum metum meðal Serba.

*Brúin yfir Drínu* kom út á íslensku árið 1963. Séra Sveinn Víkingur þýddi verkið úr ensku og dönsku.
Ívan Búnín

**Ívan Aleksejevítsj Búnín ** (22. október 1870 – 8. nóvember 1953) var rússneskur rithöfundur. Hann varð árið 1933 fyrsti Rússinn til að hljóta Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.

## Líf og störf
Ívan Búnín var af aðalsættum og meðal ættmenna hans voru mikilsmetnir rithöfundar, þar á meðal skáldkonan Anna Búnína, sem talin er fyrsti rússneski rithöfundurinn til að hafa skáldskap að atvinnu. Hann hlaut menningarlegt uppeldi og átti greiðan aðgang að ýmsum framámönnum í rússnesku listalífi.

Búnín reyndi fyrir sér sem embættismaður en hóf fljótlega að vinna við blaðaútgáfu auk þess sem hann sendi frá sér ljóð og sögur sem mæltust vel fyrir. Um þrítugt hófst náinn vinskapur hans við skáldjöfurinn Maxim Gorkí sem stóð þar til upp úr slitnaði vegna stjórnmálaágreinings í tengslum við rússnesku byltinguna. Af öðrum kunnum rithöfundum sem Bunin var í vinfengi við má nefna Anton Tsjekhov og Lev Tolstoj.

Á upphafsárum tuttugustu aldar tók Búnín að gera sig gildandi í rússnesku bókmenntalífi, meðal annars með ljóðaþýðingum breskra og bandarískra höfuðskálda. Árið 1912 sendi hann svo frá sér smásöguna *Manninn frá San Fransisco* sem telja má hans kunnasta verk.

Þegar borgarastyrjöldin braust út í kjölfar rússnesku byltingarinnar tók Búnín afstöðu með hvítliðum á móti bolsévikum. Í kjölfarið hrökklaðist hann úr landi og bjó upp frá því sem útlagi, lengst af í Frakklandi. Nóbelsverðlaunin árið 1933 urðu til að vekja mikla athygli á Búnín utan rússneska samfélagsins í menningarlífi Parísar, en stjórnvöld í Moskvu tóku fregnunum illa og litu á viðurkenninguna sem samsæri heimsvaldasinna. Voru verk listamannsins bönnuð í Sovétríkjunum en höfðu engu að síður áhrif á ýmsa sovéska höfunda.

Eftir síðari heimsstyrjöldina milduðust viðhorf Búnín til Sovétstjórnarinnar og jafnvel stóð til að heimila útgáfu á verkum hans þar austur frá, en horfið var frá því eftir að höfundurinn sendi frá sér æviminningabók með harðri gagnrýni á stjórnkerfi kommúnismans. Ívan Búnín var því enn bannaður í Sovétríkjunum þegar hann lést árið 1953, en árið 1965 varð hann fyrsti útlagarithöfundurinn sem fékkst gefinn út þar í landi.

*Maðurinn frá San Fransisco* birtist í íslenskri þýðingu Sveins Sigurðssonar í *Eimreiðinni* árið 1934.
Marc-André ter Stegen

**Marc-André ter Stegen** (fæddur 30. apríl 1992) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Barcelona og þýska landsliðið.

## Titlar
***Barcelona**
*La Liga: 2014–15, 2015–16, 2017–18, 2018–19, 2022-23, 2024-2025
*Copa del Rey(*Konungsbikarinn*): 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2020-2021
*Meistaradeild Evrópu:  2014-15
***HM Félagsliða**: 2015
***Þýskaland**: Gull HM 2014

## Tenglar
* https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/140740/marc-andre-ter-stegen
* https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/11072/marc-andre-ter-stegen
Dagslátta

**Dagslátta** er forn mælieining fyrir tún eða engi, það er svæði sem einn maður er einn dag  að slá með ljá.

## Heimild
* Dagslátta (Íslensk nútímaorðabók)
Lækjargata 2 A (Akureyri)

**Lækjargata 2A** einnig þekkt sem **Frökenarhús** er á horni Lækjargötu og Aðalstrtætis er einlyft múrhúðað timburhús með risþaki. Gafl Frökenarhúss liggur fast að Lækjargötu 2 og snýr framhlið þess að Aðalstræti. Ekkja Stefáns Þórarinssonar amtmanns á Möðruvöllum, Ragnheiður Vigfúsdóttir Scheving, og dóttir hennar, fröken Margrét Thorarensen, fluttust til Akureyrar 1823 og bjuggu í þessu húsi.

Heimildir benda til þess að Margrét Thorarensen hafi byggt húsið. Samkvæmt reikningi Margrétar í Gudmannsverslun á Akureyri tók hún út efni í húsbyggingu 1840 og í júní sama ár tók hún út timbur í girðingu umhverfis húsið 

Frökenarhús var friðað 1. janúar 1990 samkvæmt aldursákvæði 1. mgr. 36. gr. þjóðminjalaga nr. 88/1989. 

## Heimildir
Campanula ptarmicifolia

***Campanula ptarmicifolia*** er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi.

## Tilvísanir
RCD Mallorca

**Real Club Deportivo Mallorca, **, oftast þekkt sem **Real Mallorca** eða bara **Mallorca** er spænskt knattspyrnufélag með aðsetur í Palma á Mallorca eyju. Félagið var stofnað 5. mars 1916 og spilar það nú í Segunda División. Heimavöllur þess er  Visit Mallorca Stadium sem tekur rúma 23.000 áhorfendur í sæti.

Bestu ár félagsins voru á 10. áratug 20. aldar og fyrri hluta 1. áratugs 21.aldar. Það náði sínum besta árangri þegar það lenti í 3.sæti í La Liga árin 1998-99 og 2000-2001 og sigraði Copa del Rey (*Konungsbikarinn*) árið 2003. Mallorca komst í úrslitaleik Evrópukeppni bikarhafa árið 1999.

## Titlar
* Copa del Rey (*Konungsbikarinn*): (2003)
* Supercopa de España: (1998)
* Segunda División: (1959/1960, 1964/1965)
* Segunda División B: (1980/1981)

### Flestir Leikir

### Flest Mörk

## Heimasíða félags
*https://www.rcdmallorca.es/
## Heimildir
*https://www.diariogol.com/
Campanula propinqua

***Campanula propinqua*** er einær tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi til Kákasus, n-Íran og Sýrlands og Arabíuskaga.

## Tilvísanir
Friedrich Ernst Ludwig Fischer

**Friedrich Ernst Ludwig Fischer** (einnig Fedor Bogdanović Fischer (Fišer)) (20 febrúar 1782, Halberstadt – 17 júní 1854), var rússneskur grasafræðingur, fæddur í Þýskalandi. Hann var forstöðumaður grasagarðsins í Sankti Pétursborg 1823 til 1850. 
Fisch. er hefðbundin stytting á nafni hans.

## Valin rit
* *Catalogue du Jardin des plantes de S.E. Monsieur le comte Alexis de Razoumoffsky ... à Gorenki près de Moscou*, 1808–1812.
* *Beitrag zur botanischen Systematik, die Existenz der Monocotyledoneen und dem Polycotyledoneen betreffend*, 1812 - Contributions to plant systematics, the existence of Monocotyledon, etc.
* Enumeratio plantarum novarum a CI. Schrenk lectarum, 1841 (með Carl Anton von Meyer).
* Jardin de Saint-Pétersbourg, 1846. (Sertum Petropolitanum Seu Icones Et Descriptiones Plantarum Quæ in Horto Botanico ..., 1846 (með Carl Anton von Meyer).
* *Synopsis Astragalorum tragacantharum*, 1853

## Tilvísun
Elísabet Hulda Snorradóttir

**Elísabet Hulda Snorradóttir** (fædd 3. desember 1998) er íslensk fegurðardrottning og tískumódel. Hún vann keppnina Miss Universe Iceland 2020 þann 23. október 2020.

## Tilvísanir
Maurice Maeterlinck

**Maurice Maeterlinck** (29. ágúst 1862 – 6. maí 1949) var belgískt leikskáld og rithöfundur. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1911.

## Ævi og störf
Hann fæddist í borginni Gent inn í efnamikla frönskumælandi fjölskyldu. Foreldrarnir sendu hann til náms í kristilegum skóla, þar sem rómantískur skáldskapur var litinn hornauga og einungis trúarleg ljóð og sögur lesnar. Fyrir vikið varð Maeterlinck afar andsnúinn hvers kyns trúarkreddum og þröngsýni.

Að kröfu föður síns lauk hann prófi í lögfræði en hugurinn stóð til bókmennta og lista. Fyrsta leikrit hans var frumsýnt árið 1890 og fékk góða dóma og viðtökur áhorfenda. Hann var afkastamikill og sendi frá sér fjölmörg verk á næstu árum, sem mörg hver áttu það sameiginlegt að hafa að geyma sterkar kvenpersónur sem ekki var algengt í leikritun þeirra tíma. Árið 1908 sendi hann svo frá sér verkið *Bláa fuglinn* (franska: *L'Oiseau bleu*) sem varð það leikrit hans sem mestum vinsældum náði, hefur verið margoft kvikmyndað og samin eftir því ópera.

Þegar Þjóðverjar réðust inn í Belgíu árið 1914 hugðist Maeterlinck ganga í frönsku útlendingaherdeildina en var hafnað vegna aldurs. Hann bjó í Frakklandi öll stríðsárin og gagnrýndi yfirgang Þjóðverja og lofsöng hetjulund belgísku þjóðarinnar í ræðu og riti. Að fyrri heimsstyrjöldinni lokinni reyndi hann fyrir sér sem handritshöfundur í Hollywood en með litlum árangri. Eftir 1920 dró mjög úr ritstörfum Maeterlinck. Hann var aðlaður af Alberti 1. og hafðist upp frá því við á setri sínu í Frakklandi ef undan eru skilin nokkur ár í útlegð Bandaríkjunum meðan á hernámi Þjóðverja í síðari heimsstyrjöldinni stóð. Maeterlinck lést árið 1949.

Leikverk eftir Maeterlinck hafa orðið mörgum tónskáldum yrkisefni og hefur fjöldinn allur af óperum, bæði fyrir börn og fullorðna, verið saminn eftir þeim.
Giosuè Carducci

**Giosuè Carducci** (27. júlí 1835 – 16. febrúar 1907) var ítalskt skáld og rithöfundur. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1906, fyrstur Ítala.

## Ævi og störf
Carducci fæddist í bænum Pietrasanta í Toskanahéraði. Faðir hans var læknir og einlægur stuðningsmaður sameiningar Ítalíu. Komu stjórnmálaafskipti hans fjölskyldunni í nokkur vandræði og þurfti hún oft að flytjast búferlum. Í skóla drakk Carducci í sig allt sem tengdist sögu og menningu Rómaveldis og Grikklands hins forna. Eftir útskrift gerðist hann kennari og tók að senda frá sér ljóð.

Hann varð prófessor í ítölskum bókmenntum við Háskólann í Bologna, þar sem hann varð vinsæll fyrirlesari. Hann tók virkan þátt í þjóðmálaumræðu og var þar gagnrýninn á íhaldssemi kaþólsku kirkjunnar. Á stjórnmálasviðinu var hann lengi frjálslyndur lýðveldissinni, en varð með tímanum sífellt hallari undir konungsvaldið. Samhliða eigin ritstörfum var hann mikilvirkur þýðandi og þýddi t.a.m. ljóð eftir Goethe og Heinrich Heine á ítölsku.

Carducci lést árið 1907, árið eftir að hafa hlotið bókmenntaverðlaun Nóbels.
Tedros Adhanom Ghebreyesus

**Tedros Adhanom Ghebreyesus** (Ge'ez: ቴዎድሮስ አድሓኖም ገብረኢየሱስ; fæddur 3. mars 1965) er eþíópískur líffræðingur, lýðheilsufræðingur og embættismaður sem hefur starfað síðan 2017 sem framkvæmdastjóri Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar.  Tedros er sá fyrsti sem ekki er læknir til að gegna embættinu og jafnframt fyrsti Afríkumaðurinn í hlutverkinu. Afríkusambandið mælti með honum í embættið. Hann hefur gegnt tveimur háttsettum embættum í ríkisstjórn Eþíópíu: Hann var heilbrigðisráðherra landsins frá 2005 til 2012 og utanríkisráðherra frá 2012 til 2016.

Tedros var á lista *[[Time]]* yfir 100 áhrifamestu einstaklinga heims árið 2020.

## Tilvísanir
Listi yfir tré á Íslandi sem hafa náð 20 metra hæð

Hér er eftirfarandi **listi yfir tré á Íslandi sem hafa náð 20 metra hæð** (á nútíma) en alls hafa 10 tegundir trjáa náð yfir 20 metra á Íslandi.  Mörg þessara trjáa eru í Hallormsstaðaskógi. Hæsta tréð er sunnanlands; á Kirkjubæjarklaustri. Vestfirðir rufu 20 metra múrinn árið 2019.  
## Listi yfir tré á Íslandi sem hafa náð 20 metra hæð

## Tré sem eru nálgast 20 metra, (ca. 18 metrar)
*Gráelri/Blæelri
*Skógarfura 
*Hengibirki
*Ask­ur

## Tengill
*Gengið til skógar 2019 - Ársrit Skógræktarinnar.

## Tilvísanir
Meistaraþjófur

**Meistaraþjófur** er staðalpersóna í skáldskap. Meistaraþjófurinn er andhetja, yfirstéttarmaður eða -kona sem leiðist stundum út á glæpabrautina af leiðindum. Meistaraþjófurinn beitir óaðfinnanlegri framkomu, kurteisi, persónutöfrum, dulargervum og brögðum til að fremja rán; ekki til að auðgast sjálfur, heldur vegna spennunnar og áskorunarinnar sem felst í ráninu. Oft felst í því einhvers konar umvöndun eða ráðning gagnvart fórnarlambinu.

Frægir meistaraþjófar eru meðal annars A. J. Raffles (innblásinn af Sherlock Holmes) í sögum E. W. Hornung, Arsène Lupin úr sögum Maurice Leblanc, Simon Templar úr sögum Leslie Charteris, og Svarta kisa úr sögum um Kóngulóarmanninn.
Maurice Leblanc

**Maurice Leblanc** (11. desember 1864 – 6. nóvember 1941) var franskur rithöfundur. Hann er þekktastur fyrir smásögur sínar um meistaraþjófinn Arsène Lupin sem birtust fyrst í tímaritinu *[[Je sais tout]]* frá 1905. Lupin hefur verið lýst sem svari Frakka við breska leynilögreglumanninum Sherlock Holmes.

Vegna vinsælda persónunnar fór Leblanc að skrifa skáldsögur í fullri lengd um Lupin 1907 og hélt áfram að gefa út sögur um hann fram á 4. áratuginn.
Campanula parryi

***Campanula parryi*** er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá NV og Mið-Bandaríkjunum.

File:Campanula parryi - Flickr - aspidoscelis.jpg
File:Campanula parryi, Parry's Bluebells - panoramio (1).jpg
File:Campanula parryi - Flickr - aspidoscelis (2).jpg


## Tilvísanir
Deportivo de La Coruña

**Real Club Deportivo de La Coruña** er knattspyrnufélag frá La Coruña á Spáni. Bestu ár þess voru 1990-2010  í La Liga. Meðal þekktra leikmanna sem hafa spilað fyrir félagið má nefna Hollendinginn Roy Makaay og Rivaldo.

## Heimasíða félags
*R.C. Deportivo

## Heimildir
*La Publicidad. PDF.
*Why are RC Deportivo de La Coruña players called ‘herculinos’?. La Liga.
*abanca-riazor. Völlur félagsins. R.C. Deportivo de Deportivo de La Coruña.
Carl Spitteler

**Carl Spitteler** (24. apríl 1845 – 29. desember 1924) var svissneskt ljóðskáld. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1919.

## Ævi og störf
Spitteler fæddist í Liestal í þýskumælandi hluta Sviss, sonur háttsetts embættismanns. Hann stundaði nám í lögfræði og guðfræði við Háskólann í Zürich og víðar. Að útskrift lokinni bauðst honum prestsembætti sem hann afþakkaði þar sem hugur hans stóð til þess að helga sig skáldskap. Hann sinnti kennslu og blaðamennsku auk þess að senda frá sér kröftug prósaljóð með vísunum í goðafræði. Meðal þeirra sem urðu fyrir áhrifum af skrifum hans var sálfræðingurinn Carl Jung.

Á árunum 1900 til 1905 orti Spitteler langan kvæðabálk, *Ólympískt vor* (þýska: *Olympischer Frühling*) sem tókst á við stórar spurningar um eðli og tilgang mannsins með flóknum skírskotunum til sögu og goðsagna. Nóbelsverðlaun hans árið 1919 voru sérstaklega rökstudd með vísun til kvæðabálksins.

Á árum fyrri heimsstyrjaldarinnar gagnrýndi Spittler þá landa sína sem vildu hallast á sveif með Þjóðverjum í stríðinu og mælti fyrir hlutleysisstefnu Svisslendinga. Hann lést árið 1924.
Játvarðstímabilið

**Játvarðstímabilið** er tímabil í sögu Bretlands sem nær frá lokum Viktoríutímans 1901 til 1910 og stundum allt að upphafi Fyrri heimsstyrjaldar 1914. Tímabilið dregur nafn sitt af Játvarði 7. sem tók við völdum eftir lát móður sinnar, Viktoríu Bretadrottningar. Þetta tímabil einkenndist af töluverðu frjálsræði í tísku og viðmóti miðað við Viktoríutímabilið, auknum pólitískum áhrifum lágstéttanna, einkum eftir umbætur Frjálslyndra eftir 1906, og trú á Breska heimsveldið. Konur voru teknar að berjast fyrir kosningarétti kvenna en stjórnmálamenn innan Frjálslynda flokksins stóðu gegn því.

Játvarðstímabilið var síðasta tímabilið í sögu Bretlands sem nefnt var eftir ríkjandi einvaldi. Georg 5. og Georg 6. tóku við eftir lát hans, en valdatíð þeirra er samt ekki nefnd Georgstímabilið, því það heiti hefur verið notað yfir tímabilið frá 1714 til um 1830.
Glæpasaga

**Glæpasaga** eða **sakamálasaga** er frásögn þar sem glæpur er framinn og sagan snýst um rannsókn lögreglu, leynilögreglumanns, blaðamanns eða áhugamanns á því hver framdi glæpinn og hvers vegna. Glæpasögur skiptast í margar undirgreinar, eins og leynilögreglusöguna, lögfræðidramað, og harðsoðnu glæpasöguna. Glæpasögur nýta sér spennu og ráðgátur til að fanga athygli lesenda, hlustenda eða áhorfenda. Glæpasagan er fyrst og fremst skrifuð til afþreyingar án tillits til listræns gildis. Sakamálasögur eru oftar en ekki samdar í mjög stöðluðu formi og yfirleitt fjalla þær um glæp og svo einhverskonar rannsakanda glæpsins (leynilögreglumann eða einkaspæjara) og auk þess um þann heim sem viðkomandi og persónur honum tengdar hrærast í dags daglega, hvorttveggja fjölskylda og undirheimalýður.

Orðin „krimmi“ og „reyfari“ eru oftar en ekki höfð um harðsoðnari sakamálasögur, sögur sem eru groddaralegri á alla kanta og fjalla um harðari heim en hin venjulega sakamálaskáldsaga. Það er þó allur gangur á því. „Eldhúsreyfarar“ var orð sem áður var haft um ódýrar bókmenntir sem ef til vill innihéldu töluverða spennu, en voru meira litaðar af ævintýrum og ástum. Þær hétu svo af því menn trúðu því að aðallega konur læsu slíkar bókmenntir. 

Til eru dæmi um glæpasögur í sagnasöfnum fyrri tíma, eins og í *[[Þúsund og ein nótt|Þúsund og einni nótt]]*, en fyrsta glæpasaga nútímans er gjarnan talin vera *[[Mademoiselle de Scudéri]]* eftir E.T.A. Hoffmann frá 1819. Einnig má minnast á skáldsöguna *Vaðlaklerkur* eftir danska rithöfundinn Steen Steensen Blicher frá 1827. Fyrsti þekkti leynilögreglumaður bókmenntanna var C. Auguste Dupin í sögum Edgar Allan Poe. *[[The Moonstone]]* eftir Wilkie Collins frá 1868 er stundum talin fyrsta nútímaglæpasagan í Bretlandi. Meðal þekktustu höfunda glæpasagna samtímans eru Arthur Conan Doyle, Agatha Christie, Raymond Chandler, Dashiell Hammett, John le Carré, Maj Sjöwall og Per Wahlöö. Glæpasögur hafa lengi verið vinsælt viðfangsefni í leikritum, kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. Sem dæmi má nefna leikritið *[[Músagildran|Músagildruna]]* eftir Agöthu Christie, kvikmyndina *[[Vertigo]]* eftir Alfred Hitchcock, og útvarps-/sjónvarpsþættina *[[Dragnet]]* (frá 1949). Sakamálasagan hefur einnig verið skrifuð í anda fagurbókmennta, s.s. *[[Nafn rósarinnar]],* eftir ítalska rithöfundinn Umberto Eco og hin íslenska *[[Náttvíg (skáldsaga)|Náttvíg]],* eftir Thor Vilhjálmsson. Sakamálasögur innan fagurbókmenntana eru þó frekar undantekning en reglan. Þekktir íslenskir glæpasagnahöfundar eru meðal annars Arnaldur Indriðason, Yrsa Sigurðardóttir, Ragnar Jónasson, Lilja Sigurðardóttir og Árni Þórarinsson.

## Tenglar
* ''Hvers vegna er ekki til almennilegur íslenskur spæjari''; grein í Helgarpóstinum 1995
Hrollvekja

**Hrollvekja** er furðusaga sem gengur út á að hræða, vekja hrylling, ótta eða viðbjóð. Oft ganga hrollvekjur út á óvænt áföll, illvættir og yfirnáttúrulega atburði til að skapa ógnvænlegt og spennuþrungið andrúmsloft.

Draugasögur og óvættasögur af ýmsu tagi eiga sér ævafornar rætur. Hryllingssagnir af mannætum, blóðsugum og varúlfum eru þekktar frá Evrópu árnýaldar. Undanfari nútímahrollvekja var gotneska skáldsagan sem varð til á rómantíska tímabilinu undir lok 18. aldar. Meðal þekktustu hrollvekja 19. aldar má nefna *[[Frankenstein]]* eftir Mary Shelley, *Melmoth the Wanderer* eftir Charles Maturin, *[[Hringjarinn í Notre-Dame]]* eftir Victor Hugo, *The Mummy!* eftir Jane C. Loudon, flest verk Edgar Allan Poe, *[[Hið undarlega mál Jekylls og Hydes]]* eftir Robert Louis Stevenson, *[[Myndin af Dorian Gray]]* eftir Oscar Wilde, *[[Ósýnilegi maðurinn]]* eftir H.G. Wells, og *[[Drakúla]]* eftir Bram Stoker.

Hrollvekjur nutu mikilla vinsælda í tímaritum í upphafi 20. aldar og kvikmyndagerðarmenn hófu snemma að gera myndir eftir þekktum hrollvekjum. Hryllingsmyndir hafa síðan þá verið sívinsæl kvikmyndagrein. Mikill fjöldi kvikmynda hefur verið gerður eftir sögum nútímahrollvekjuhöfunda á borð við Robert Bloch, Thomas Harris, Stephen King, Ira Levin og Anne Rice.
Sjóferðasaga

**Sjóferðasaga** er bókmenntagrein sem gengur út á sjóferðir, oftast um borð í einhvers konar skipi eða kafbáti, lífið um borð, sjómennskuna og hættur og ævintýri sem mæta fólki á hafi úti. Sjóferðasögur ganga oft út á karlmennsku og hetjudáðir, en fjalla líka oft um áskoranir sem fylgja lífinu um borð, einangrun, stéttaskiptingu, innri og ytri átök persóna. Höfundar sjóferðasagna reyna að skapa sannfærandi sögusvið með því að nota sjómennskuhugtök og aðrar vísanir í sjómenningu eins og hjátrú og hefðir. Þessi bókmenntagrein varð til á fyrri hluta 19. aldar með verkum James Fenimore Cooper og Frederick Marryat sem byggðu frásagnir sínar bæði á eigin reynslu af sjómennsku og vinsælum ferðasögum og sjóræningjasögum frá 18. öld. Þekktar sjóferðasögur eru *[[Móbý Dick]]* eftir Herman Melville frá 1851 og margar af skáldsögum Joseph Conrad. Sjóferðasögur eru mjög fjölbreyttur flokkur sagna og telur bæði stríðssögur, gamansögur, barnabækur, ævintýrasögur, sálfræðitrylla og sögulegar skáldsögur.
Þelgró

**Þelgró** (teliospore eða teleutospore) á við um sérhæfð gró sveppa, til dæmis sumra ryðsveppa (Uredinomycetes) og brandsveppa (Ustilaginomycetes). Þelgró hafa þykka frumuveggi sem auðveldar þeim að liggja í dvala í langan tíma. Grókólfur vex út úr þelgrói þegar það spírar.

## Útlitseinkenni
Þelgró eru samansett af einni, tveimur eða fleiri tvíkjarna frumum.

Þelgró eru gjarnan dökkleit og með þykka frumuveggi, sérstaklega meðal tegunda sem leggjast í dvala yfir vetur. Ættkvíslin *[[Puccinia]]* einkenndist áður ef tvífruma þelgróum en það greiningareinkenni er ekki notað lengur.
Verner von Heidenstam

**Carl Gustaf Verner von Heidenstam** (6. júlí 1859 – 20. maí 1940) var sænskt skáld og rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1916.

## Ævi og störf
Heidenstam fæddist í bænum Olshammar í Örebroléni inn í fjölskyldu af aðalsættum. Hann hóf myndlistarnám við listaakademíuna í Stokkhólmi en hvarf frá því vegna vanheilsu. Þess í stað sneri hann sér að heimhornaflakki víða um veröldina. Fyrsta ljóðabók hans, *Vallfart och vandringsår*, var innblásin af þessum ferðalögum.

Skáldið sótti yrkisefni sitt talsvert í sænska sögu og má þar nefna langan ljóðabálk hans um Karl 12. Svíakonung og hermenn hans. Dálæti Heidenstams og ýmissa annarra skálda á Karli 12. varð árið 1910 kveikjan að einhverjum harðvítugustu deilum í sögu sænskra bókmennta. Deilur þessar, sem kallaðar voru *Strindbergsfejden*, spruttu af harðorðri blaðagrein þar sem August Strindberg gagnrýndi dýrkunina á herkonungnum. Fljótlega fóru deilurnar að snúast um stöðu sænskrar ljóðlistar þar sem þeir Strindberg og Heidenstam leiddu hvor sína fylkinguna, en Strindberg hafði lengi átt í útistöðum við Heidenstam og sænsku akademíuna.

Árið 1916 hlaut Heidenstam bókmenntaverðlaun Nóbels. Ýmis kvæða hans hafa verið þýdd á íslensku, meðal annars af Magnúsi Ásgeirssyni.

## Tilvísanir
Hornryð

**Hornryð** (fræðiheiti: *Gymnosporangium cornutum*) eða **einireyniryð** er tegund smásvepps af pússryðsætt. Hornryð fannst fyrst á Íslandi um aldamótin 2000 í Ásbyrgi og í Barðastrandarsýslu og síðar á Kvískerjum árið 2006.

Hornryð er sníkill á eini og á reyni

## Tilvísanir
Danny Ings

**Daniel William John Ings** (fæddur 1992) er enskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir enska liðið Sheffield United.

Ings hóf ferilinn sem drengur hjá Southampton en fór svo til nágrannanna í AFC Bournemouth. Árið 2011 hélt hann til Burnley FC og var valinn leikmaður ensku meistaradeildarinnar tímabilið 2013-2014. Jafnframt komst liðið í ensku úrvalsdeildina en féll jafnharðan aftur. Ings hafði klárað samninginn við Burnley og vakti áhuga Liverpool FC. Tíminn þar einkenndist af meiðslum en náði hann aldrei að blómstra þar. Hins vegar hélt Ings til Southampton 2018 hefur verið á skotskónum þar. Hann varð markakóngur deildarinnar 2019-2020 ásamt Pierre-Emerick Aubameyang með 22 mörk og þriðji leikmaður Southampton til að skora fleiri en 20 mörk í úrvalsdeildinni (hinir eru Matt Le Tissier og James Beattie). Ings gerði 3 ára samning við Aston Villa sumarið 2021. Hann fór svo til West Ham í janúar 2023.

Ings hóf landsliðsferilinn með aðalliði Englands árið 2015 með einum leik en spilaði ekki aftur þangað til árið 2020 og skoraði sitt fyrsta mark gegn Wales. Hann kom inn sem varamaður í seinni hálfleik gegn Íslandi þegar Englendingar unnu 1-0 í Þjóðadeildinni.
Víðivarta

**Víðivarta** (fræðiheiti: *Nectria coryli*) er tegund asksvepps af blóðvörtuætt (Nectriaceae). Víðivarta hefur fundist á Íslandi, en aðeins á gulvíði í Reykjavík.

## Tilvísanir
Fátæktarmörk

**Fátæktarmörk** eru þær tekjur sem þarf til að lifa af í hverju landi. Venjulega eru þau reiknuð út með því að taka saman verð lífsnauðsynja sem meðalmanneskja þarf til að lifa í eitt ár. Oftast er húsaleiga veigamesti þátturinn svo hagfræðingar hafa skoðað fasteignamarkaðinn sérstaklega sem áhrifaþátt í fátækt. 

Skilgreiningin á fátækt getur annars verið ólík milli landa og heimshluta. Frá 2015 hefur Heimsbankinn miðað **alþjóðleg fátæktarmörk** við 1,90 bandaríkjadali á dag.
Skátafélagið Garðbúar

**Skátafélagið Garðbúar** er skátafélag í Fossvogi, Reykjavík. Skátafélagið var stofnað 29. mars, 1969. Skátafélagið býður upp á skátastarf fyrir börn og ungmenni á aldrinum 7-25 ára. Skátafélagið Garðbúar er hluti af Skátasambandi Reykjavíkur og heyrir undir Bandalag íslenskra skáta.

## Skátasveitir
Í skátafélaginu starfa sex skátasveitir fyrir mismunandi aldursbil:

* **Drekaskátasveitin Náttfarar** fyrir börn á aldrinum 7-9 ára.
* **Fálkaskátasveitin Völsungar** fyrir börn á aldrinum 10-12 ára.
* **Dróttskátasveitin Bótes** fyrir unglinga á aldrinum 13-15 ára.
* **Rekkaskátar** fyrir ungmenni á aldrinum 16-17 ára
* **Róverskátar** fyrir fullorðna, 19-26 ára.

## Saga Skátafélagsins Garðbúa
Skátafélagið Garðbúar varð til við það að Skátafélag Reykjavíkur og Kvenskátafélag Reykjavíkur sameinuðust og í stað þeirra voru stofnuð félög í hverjum borgarhluta. Skátastarf hafði þó farið fram í Fossvogi, en skátasveitin Sturlungar hafði staðið fyrir skátastarfi fyrir drengi í Háaleiti, Bústaðahverfi og Fossvogi frá árinu 1951. Skátasveitin Sturlungar fékk afhent húsnæði við Hólmgarð 34 árið 1958. Sama ár var skátasveitin Uglur stofnuð fyrir stúlkur í hvefinu.

## Lækjabotnar
Skátafélagið hefur haft umsjón með skátaskálanum Lækjabotnum síðan 1957 en eignaðist hann 1996. Lækjarbotnar eru í Lækjarbotnalandi í Kópavogi, um 14 km austur af Reykjavík. Skálinn er á tveimur hæðum með ríflega 30 gistiplássum. Rúmgott svefnloft er á skálanum, eldhús og samkomusalur. Við skálann er minningarreitur þar sem fallnir félagar hafa verið heiðraðir með gróðursetningu.
Skátafélagið Landnemar

**Skátafélagið Landnemar** (stofnað 26. mars, 1969) er skátafélag í Hlíðum, Reykjavík. Skátafélagið Landnemar býður upp á skátastarf fyrir börn og ungmenni í Hlíðum, Miðborg og Túnum. Skátafélagið Landnemar er aðili að Skátasambandi Reykjavíkur og Bandalagi íslenskra skáta.

## Saga
Nafn skátafélagsins Landnema má rekja til skátasveitarinnar Landnema, sem  stofnuð var í Skátafélagi Reykjavíkur hinn 9. janúar 1950. Sveitin stækkaði og var breytt í skátadeild 3. desember 1955. Þegar Skátafélag Reykjavíkur og Kvenskátafélag Reykjavíkur voru lögð niður sameinuðust deildir þessara tveggja félaga og mynduðu ný skátafélög fyrir drengi og stúlkur. Skátafélagið Landnemar varð til með sameiningu deildanna Landnema og Úlfynja hinn 26. mars 1969.

## Skátaskálinn Þrymheimur
Skátafélagið Landnemar eiga skátaskálann Þrymheim, en hann er byggður á árunum 1942-1943 og stendur við Skarðsmýrarfjall á Hellisheiði. Gistipláss er fyrir 9 manns í kojum.
Amy Coney Barrett

**Amy Coney Barrett** (f. 28. janúar 1972) er bandarískur lögfræðingur og dómari Hæstaréttar Bandaríkjanna. Forseti Bandaríkjanna, Donald Trump, tilnefndi hana í sæti Ruth Bader Ginsburg sem lést 18. september 2020. Barrett er fimmta konan til þess að taka stöðu dómara við Hæstarétt Bandaríkjanna og tók skipun hennar gildi þann 27. október 2020 eftir að þingmenn öldungardeildar Bandaríkjaþings samþykktu hana.
## Ævi
Amy Coney Barrett (*f. Amy Vivian Coney*) fæddist þann 28. janúar árið 1972 í New Orleans í Louisiana fylki í Bandaríkjunum, elst sjö systkina. Hún sótti háskólanám við lögfræðideild Notre Dame í Indiana og útskrifaðist þaðan með láði árið 1997. Eftir háskólanám, frá 1997 til 1998, starfaði hún við áfrýjunardómstólinn í Columbia fyrir dómarann Laurence Silberman og starfaði síðan undir hæstaréttardómaranum Antonin Scalia á árunum 1998 til 1999 áður en hún færði sig í einkageirann. Árið 2002 hóf hún kennslustörf við lagadeild Notre Dame háskólans og varð prófessor árið 2010 og gegndi hún þeirri stöðu til ársins 2017.

## Alríkisáfrýjunardómstóll 7. umdæmis og Hæstiréttur Bandaríkjanna
Árið 2017 var Barrett kjörin í alríkisáfrýjunardómstól 7. umdæmis, að tilnefningu Bandaríkjaforseta, með 55 atkvæðum gegn 43. og tók hún við af John Daniel Tinder sem hætti sökum aldurs. Barrett gegndi þessari stöðu í einungis þrjú ár en þá var hún aftur tilnefnd af Bandaríkjaforseta til nýrrar stöðu, til dómara hæstaréttar. Tilnefning Barrett þótti umdeild vegna íhaldsamra og trúarlegra skoðana hennar á málefnum líkt og réttindum kvenna til þungunarrofs, hjónaböndum samkynhneigðra og rétt skotvopnaeigenda, en einnig vegna þess að útnefning hennar átti sér stað einungis örfáum vikum fyrir næstu forsetakosningar. Demókrötum þótti tíminn of naumur og að sá sem hefur betur í kosningunum ætti að velja staðgengil Ginsburg. Bentu þeir meðal annars á að Barack Obama, forveri Trump, tilnefndi Merrick Garland í sæti Antonin Scalia 237 dögum fyrir síðustu forsetakosningar en repúblikanar töldu næsta forseta eiga að velja dómara og komu því í veg fyrir tilnefninguna. 

## Tilvísanir
Robert Innes

**Robert Thorburn Ayton Innes** (f. 10. nóvember 1861 – d. 13. mars 1933) var skoskur stjörnufræðingur sem er best þekktur fyrir uppgötun hans á proxima centauri árið 1915. 

## Tilvísanir
Anna Pálína Árnadóttir

**Anna Pálína Árnadóttir** (9. mars 1963 –  30. október 2004) var íslensk vísnasöngkona og dagskrárgerðarmaður. Meðal þekktra verka eftir hana er barnaplatan „Berrössuð á tánum“ frá 1998 sem hún gaf út með eigimanni sínum Aðalsteini Ásberg.

## Ævi
Anna Pálína gekk í Flensborg í Hafnarfirði og útskrifaðist frá Kennaraháskólanum 1988.

Frá fyrri hluta 10. aldar dagskrárgerðarmaður í útvarpi og voru þættir hennar oft um vísnatónlist eða barnaþættir.

Hún átti útgáfufyrirtækið Dimmu með manninum sínum. Þau gáfu út djass, sálma, vísnatónlist, og barnatónlist. Önnu var sérlega annt um vísnatónlist og flutti lög víða. Hún var formaður félagsins Vísnavina.

Hún greindist með brjóstakrabbameini 1999. Árið 2004, sama ár og hún lést, gaf hún út bókina Ótuktina þar sem hún fjallaði um lífið með krabbamein. Þar persónugerði hún krabbameinið sem „Kröbbu frænku“. Ótuktin var sett upp sem einleikur með söngvum árið 2011, lögin samdi maðurinn hennar.

Anna Pálína átti þrjú börn.

## Plötur

* 1992 – Á einu máli (ásamt Aðalsteini Ásberg)
* 1994 – Von og vísa (ásamt Aðalsteini Ásberg)
* 1996 – Fjall og fjara (ásamt Aðalsteini Ásberg)
* 1998 – Berrössuð á tánum (ásamt Aðalsteini Ásberg). Barnaplata. Fyrir plötuna hlutu þau viðurkenningu frá Íslandsdeild barnabókastofnunarinnar .
* 1999 – Bláfuglinn
* 2000 – Bullutröll (ásamt Aðalsteini Ásberg). Barnaplata, framhald af „Berrössuð á tánum“.
* 2000 – Guð og gamlar konur. Tilfend til Íslensku tónlistarverðlaunanna 2003.
* 2004 – Sagnadans

## Heimildir

## Hlekkir

* Grein á Ísmús
Skátafélagið Árbúar

**Skátafélagið Árbúar** (stofnað 1977) er skátafélag í Árbæ, Reykjavík. Félagið býður upp á skátastarf fyrir 7-25 ára börn og ungmenni. Félagið er aðili að Bandalagi íslenskra skáta og Skátasambandi Reykjavíkur.

## Saga
Saga Skátafélagsins Árbúa hefst árið 1974 þegar skátar gengu í hús til að safna undirsskriftum til stuðnings stofnunar nýs skátafélags í Árbæjarhverfi. Undir þetta rituðu 60 manns. Undirbúningur að stofnun félagsins hófst svo haustið 1976 þegar boðað var til fundar í *Framfarafélagshúsinu* 23. október. Skátafélagið var í húsnæðishraki fyrstu árin og fundaði ýmist í kofa í skólagarði fyrir neðan Árbæjarsafn, heima hjá skátum eða í andyri kirkjunnar. Félagið fékk svo aðstöðu í félagsmiðstöðinni Árseli árið 1981 og flutti árið 2003 í eigin húsnæði að Hraunbæ 123. Félagið hóf starf haustið 1976 en var svo formlega stofnað á skátadaginn 22. febrúar, 1977.

## Skátasveitir
Í Skátafélaginu Árbúum starfa fjórar skátasveitir:

* **Drekaskátasveitin Rauðhalar** | 7-9 ára
* **Fálkaskátasveitin Rauðskinnar** | 10-12 ára
* **Dróttskátasveitin Ds. Pegasus** | 13-15 ára
* **Rekkaskátasveitin Rs. Dakota** | 16-18 ára
Skátafélagið Hafernir

**Skátafélagið Hafernir** (stofnað 1974) er skátafélag í Breiðholti, Reykjavík. Skátafélagið býður upp á skátastarf fyrir börn á aldrinum 7-15 ára. Skátafélagið er aðili að Bandalagi íslenskra skáta og Skátasambandi Reykjavíkur.

## Saga
Skátafélagið Hafernir var stofnað þann 23. nóvember 1974, um leið og félagsmiðstöðin Fellahellir tók til starfa. Starfið byrjaði af þrótti og eftir aðeins eitt ár í starfi voru 230 börn í félaginu, þó aðeins væru 6 fullorðnir leiðbeinendur. Um tíma sameinaðist félagið tveimur öðrum félögum í Breiðholti, skátaafélaginu Urðaköttum og Skátafélaginu Segli, en félagið starfar nú undir eigin stjórn.

## Skátasveitir
Í félaginu starfa þrjár skátasveitir:

* **Drekaskátasveitin Arnarungar** fyrir 3.-4. bekkinga
* **Fálkaskátasveitin Söfuglar** fyrir 5.-7. bekkinga
* **Dróttskátasveitin Næturgalar** fyrir 8-10. bekkinga

## Heimildir
Skátafélagið Skjöldungar

**Skátafélagið Skjöldungar** er skátafélag í Laugardal, Reykjavík. Skátafélagið býður upp á skátastarf fyrir börn og ungmenni á aldrinum 5-25 ára. Skátafélagið er aðili að Bandalagi íslenskra skáta og Skátasambandi Reykjavíkur.

## Saga félagsins
Upphaf Skátafélagsins Skjöldunga má rekja til þess að ungir skátar komu saman og stofnuðu skátasveitina Skjöldunga undir merkjum Skátafélags Reykjavíkur, árið 1955. Síðar breyttist skipulag skátastarfs í Reykjavík og Skjöldungar urðu að skátadeild og starfaði fyrst um sig í Skátaheimilinu við Snorrabraut en flutti inn í nýinnréttuð húsakynni við Dalbraut árið 1966. Sumarið 1969 var svo ákveðið að stofna Skátafélagið Skjöldunga í Vogahverfi og varð Björgvin Magnússon fyrsti félagsforingi þess. Félagið var formlega stofnað 5. október 1969 á sal Vogaskóla og var félagið að mestu skipað börnum og ungmennum, en af tæplega þrjúhundruð skátum voru einungis fimmtán fjárráða. Á árunum 1977-1979 fluttust Skjöldungar í nýtt skátaheimili og voru þá jafnframt teknir inn kvenskátar í fyrsta skipti.

## Skátaskálar
Skátafélagið Skjöldungar á og rekur tvo skátaskála, Kút á Hellisheiði og Hleiðru við Hafravatn. Hleiðra var byggð árið 1964 og er 34 fermetrar að grunnfleti. Vatn er í skálanum að sumri til.
Skátafélagið Vogabúar

**Skátafélagið Vogabúar** er skátafélag í Grafarvogi, Reykjavík. Skátafélagið býður börnum og ungmennum upp á skátastarf í öllum hverfum Grafarvogs.

## Saga
Skátafélagið Vogabúar hét áður Skátafélagið Hamar og varð til við sameiningu tveggja félaga; Skátafélagsins Dalbúa (stofnað 1969) og Skátafélagsins Vogabúa (stofnað 1988). Hamar breytti svo nafni sínu aftur í Vogabúa haustið 2020. Félaginu var úthlutað lóð við Logafold 106 og var skátaheimili Vogabúa vígt árið 1994. Þangað til hafði félagið glímt við nokkuð aðstöðuleysi.

## Skátaskáli
Skátafélagið á skátaskálann Dalakot sem stendur neðst á Hellisheiði, til móts við Skíðaskálann í Hveradölum. Skálinn er í lítilli notkun.