open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Óbundin kosning

**Óbundin kosning** eða **óhlutbundin kosning** er kosningafyrirkomulag sem notað hefur verið við sveitarstjórnarkosningar á Íslandi og áður Alþingiskosningar í einmennings- og tvímenningskjördæmum. Í sveitarstjórnarkosningum er aðferðin enn notuð í þeim tilfellum þar sem enginn framboðslisti berst fyrir lok framboðsfrests í sveitarfélagi eða ef of fá nöfn eru á þeim framboðslistum sem berast til að sveitarstjórn verði fullskipuð. Í óbundnum kosningum eru í raun allir kjósendur á kjörskrá í framboði fyrir utan þá sem eru löglega undanþegnir skyldu til að taka kjöri og hafa fyrir fram skorast undan því. Óbundnar kosningar fara fyrst og fremst fram í fámennunustu sveitarfélögum landsins og þær hafa vikið fyrir hlutbundnum listakosningum eftir því sem sveitarfélögum tók að fækka með sameiningum eftir 9. áratug 20. aldar. Í sveitarstjórnarkosningum 2022 voru 13 af 64 sveitarstjórnum kjörnar í óbundnum kosningum.

Óbundnar kosningar fara þannig fram að kjósandinn skrifar fullt nafn og heimilisfang þeirra aðila sem hann vill kjósa í sveitarstjórn á kjörseðilinn, þó ekki fleiri en sem nemur fjölda aðalmanna í sveitarstjórn. Á neðri hluta kjörseðils skrifar kjósandinn nöfn þeirra sem hann vill kjósa sem varamenn í sveitarstjórn í tölusettri röð. Þeir aðilar ná kjöri í sveitarstjórn sem fá flest atkvæði sem aðalmenn.

## Tenglar
*Bundnar hlutfallskosningar og óbundnar kosningar
Íþrótta- og málfundafélagið Ármann

**Íþrótta- og málfundafélagið Ármann**, einnig þekkt sem **Ármann Skutulsfirði**, var íþrótta- og málfundafélag í Skutulsfirði á Vestfjörðum, stofnað 24. janúar 1915. 

Félagið var upprunalega stofnað sem málfunda- og skemmtifélag ásamt því að vinna að menningar- og framfaramálum í Skutulsfirði. Eftir 1935 hóf félagið að halda úti íþróttum með góðum árangri, þó einkum innan skíðaíþróttarinnar. Fimm félagsmenn þeirra kepptu á Ólympíuleikunum í Ósló árið 1952.

## Ármannsskáli
Árið 1948 reisti félagið sér skíðaskála í Dagverðardal, inn af Skutulsfirði. Húsið var áður hluti af herstöð Breta á Darranum en var tekið niður og flutt til Ísafjarðar þegar Bretarnir hurfu á braut. Ármenningar eignuðust seinna húsið og var það endurbyggt í Dagverðardalnum. Í júlí 2024 var tilkynnt að skálinn hefði brunnið fyrr á árinu.

## Ólympíufarar
*Ebeneser Þórarinsson (1952)
*Gunnar Pétursson (1952)
*Haukur Sigurðsson (1952)
*Jón Karl Sigurðsson (1952)
*Oddur Pétursson (1952, 1956)
*Þröstur Jóhannesson (1980)

## Heimildir
Reykjavík, besta borgin

**Reykjavík, besta borgin** eða einfaldlega kölluð **besta borgin** er íslenskur stjórnmálaflokkur stofnaður árið 2022. Hann bauð fyrst fram í borgarstjórnarkosningunum árið 2022. Flokkurinn hlaut einungis 0,2%. Gunnar Hjörtur Gunnarsson var oddviti í Reykjavík. Flokkurinn barðist helst fyrir að koma flugvellinum úr Vatnsmýrinni.

Kosningabarátta flokksins gekk ekki áfallalaust fyrir sig en listinn rann útaf tíma þegar skila átti inn framboðinu en fengu á endanum að taka þátt. Mikla athygli vakti að fréttastofa Ríkisútvarpsins tók atkvikið upp og sýndi í kvöldfréttunum. Í 23. sæti á listanum var Birgitta Jónsdóttir, stofnandi Pírata en hún sagði frá því að hún vissi ekki að hún hafi verið á listanum og sagði að það var ekki gert með samþykki, komst í ljós að einhver hafði falsað undirskrift Birgittu. Málið hafði samt engin áhrif á þáttöku flokksins í kosningunum.
Bæjarins besta

**Bæjarins besta** er héraðsfréttablað á Ísafirði. Blaðið var stofnað árið 1984 af Sigurjóni J. Sigurðssyni og Halldóri Sveinbirnssyni. Fyrsta blaðið kom út 14. nóvember 1984. Árið 2000 opnaði blaðið vefinn bb.is.

Í júlí 2015 keypti Bryndís Sigurðardóttir reksturinn af Sigurjóni. Snemma árs 2018 var blaðið keypt af hópi heimamanna en rekstur blaðsins hafði þá gengið illa. Í október sama ár keypti Kristinn H. Gunnarsson svo blaðið.

## Heimildir
Élisabeth Borne

**Élisabeth Borne** (f. 18. apríl 1961) er frönsk stjórnmálakona og verkfræðingur sem er fyrrverandi forsætisráðherra Frakklands. Hún var atvinnumálaráðherra í ríkisstjórn forvera síns, Jeans Castex, frá 2020 til 2022. Þann 16. maí 2020 útnefndi Emmanuel Macron Frakklandsforseti Borne nýjan forsætisráðherra eftir að Castex sagði af sér. Borne er önnur konan til að gegna embætti forsætisráðherra Frakklands, á eftir Édith Cresson um þrjátíu árum fyrr.

## Ferill hjá hinu opinbera
Borne vann sem framkvæmdastjóri borgarskipulagsmála hjá Parísarborg frá 2008 til 2013. 

Árið 2013 var hún útnefnd sveitarstjóri sýslunnar Vienne og stjórnsýsluhéraðsins Poitou-Charentes, fyrst kvenna. Frá 2014 til 2015 var Borne einkaritari  Ségolène Royal, þáverandi umhverfis-, orku- og sjálfbærnismálaráðherra. 

Borne var síðar framkvæmdastjóri RATP Group, opinbers hlutafélags í almenningssamgangnageiranum sem rekur jarðlestakerfi Frakklands, frá 2015 til 2017.

## Stjórnmálaferill
Borne var lengi meðlimur í franska Sósíalistaflokknum en hún kaus Emmanuel Macron í forsetakosningum Frakklands árið 2017 og gekk síðar í flokk Macrons, Endurreisn. 

Borne var samgöngumálaráðherra frá 2017 til 2019 í fyrstu og annarri ríkisstjórn Édouards Philippe forsætisráðherra og síðan umhverfisráðherra frá 2019 til 2020. 

Árið 2020 var Élisabeth Borne útnefnd verkalýðs- og atvinnumálaráðherra í ríkisstjórn Jeans Castex forsætisráðherra. Þann 16. maí 2022 var hún síðan útnefnd forsætisráðherra Frakklands eftir afsögn Castex, þremur vikum eftir að Emmanuel Macron náði endurkjöri til forsetaembættisins. Hún er einungis önnur konan til að gegna embættinu, á eftir Édith Cresson. Hún er jafnframt fyrsti forsætisráðherrann sem Macron hefur tilnefnt sem er talin vinstra megin við miðju.

Stuðningsflokkar Macrons töpuðu meirihluta sínum í þingkosningum Frakklands þann 19. júní 2022, aðeins rúmum mánuði eftir að Borne varð forsætisráðherra. Borne bauð Macron afsögn sína í kjölfar kosninganna en Macron afþakkaði hana.

Borne tilkynnti afsögn sína í aðdraganda uppstokkunar í stjórn Macrons þann 8. janúar 2024.

## Stjórnmálaskoðanir
Árið 2019 var Borne á móti staðfestingu Frakklands á fríverslunarsamningi Evrópusambandsins við Mercosur.

## Tilvísanir
Drykkjuspil

**Drykkjuspil** (eða **Hýr gleður hug minn**) er gamalt kvæði með stefi eftir séra Ólaf Jónsson (um 1560-1627) frá Söndum í Dýrafirði. Gamalt íslenskt þjóðlag hefur varðveist við kvæðið og er það að finna í Íslenskum þjóðlögum Bjarna Þorsteinssonar.

Drykkjuspil hefur verið dansað á vegum Þjóðdansafélags Reykjavíkur í gegnum tíðina.
Nicki Minaj

**Onika Tanya Maraj-Petty** (f. 8. desember 1982), betur þekkt sem **Nicki Minaj**, er trínidad­ískur rappari, söngvari og lagahöfundur. Hún fæddist í Port of Spain en ólst upp í Bronx hluta New York borgar. Minaj hlaut fyrst eftirtekt eftir að hafa gefið út þrjár blandspólur á árunum 2007 til 2009. Fyrsta breiðskífan hennar, *Pink Friday*, var gefin út árið 2010 og komst efst á ''Billboard'' 200 hljómplötulistann. Fimmta smáskífa plötunnar, „Super Bass“, náði þriðja sæti á ''Billboard'' Hot 100 og varð það hæsta sæti lags eftir kvennkyns rappara á listanum síðan 2002. Lagið fékk demants viðurkenningu frá Recording Industry Association of America.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Pink Friday* (2010)
* *Pink Friday: Roman Reloaded* (2012)
* *The Pinkprint* (2014)
* *Queen* (2018)
* *Pink Friday 2* (2023)

### Blandspólur
* *Playtime Is Over* (2007)
* *Sucka Free* (2008)
* *Beam Me Up Scotty* (2009) 

## Tenglar
* 
* 
*
Kalush Orchestra

**Kalush** er úkraínskur hipphopp hópur stofnaður árið 2019. Hann samanstendur af rapparanum Oleh Psiuk, hljóðfæraleikaranum Ihor Didentsjuk og plötusnúðnum DJ MC KylymMen. Didentsjuk er einnig meðlimur rafþjóðlaga hljómsveitarinnar Go_A. Hópurinn dregur nafnið sitt af Kalusj, heimabæ Oleh Psiuk.

Kalush sér einnig um hliðarverkefnið **Kalush Orchestra** ásamt þjóðlagalistamönnunum Tymofij Muzytsjuk og Vitalij Duzjyk. Kalush Orchestra keppti fyrir hönd Úkraínu í Eurovision 2022 með laginu „Stefania“. Hópurinn sigraði með 631 stig og setti hann met í að fá úr stigagjöf símakosningar, eða um 93,8% atkvæða.

Kalush var ekki upprunalegi sigurvegari Vidbir, undankeppni Eurovision í Úkraínu. Planað var að Alina Pash myndi keppa með laginu „Shadows of Forgotten Ancestors“ en ákvað hún að draga sig úr keppni eftir fyrri ferðalög til Krímskaga.

## Útgefið efni
### Hljómplötur
* *Hotin* (2021)
* *Yo-yo* (2021)

#### Smáskífur (Kalush Orchestra)
* „Shtomber Womber“ (2021)
* „Stefania“ (2022)
Kynþáttamörkun

**Kynþáttamörkun** á við um það þegar kynþáttur og/eða húðlitur er notaður til þess að greina á milli einstaklinga eða hópa fólks og mismunun gagnvart þeim réttlæt á slíkum forsendum. Slík mörkun á fólki byggir oft á ómeðvitaðri hlutdrægni og staðalímyndum. 

Í löggæslu birtist kynþáttamörkun með þeim hætti að einstaklingur eða hópur fólks er grunaður um saknæmt athæfi vegna kynþáttar og/eða húðlits frekar en sönnunargagna.

## Tilvísanir
Pardubice

**Pardubice** (þýska: *Pardubitz*) er höfuðborg Pardubice svæðisins í mið-Tékklandi. 2023 bjuggu 92.149 manns í Pardubice og íbúaþéttleiki þar er 1.100/km².
Besta deildin

**Besta deildin** er nafn efstu deilda í knattspyrnu á Íslandi og getur átt við:

* Besta deild karla
* Besta deild kvenna
Máninn hátt á himni skín

**Máninn hátt á himni skín** er danskvæði eða vikivaki eftir Jón Ólafsson (1850-1916) ritstjóra og alþingismann. Kvæðið orti Jón einungis 21 árs gamall. Kvæðið var fyrst sungið á gamlárskvöld árið 1871 þegar stúdentar Menntaskólans í Reykjavík gengu fylktu liði í álfabúning að Tjörninni í Reykjavík sem þá var ísilögð. Þar slógu stúdentar í hringdans á Tjörninni austanverðu.

Kvæðið er enn í dag oft sungið á gamlárskvöld og á þrettándanum undir hringdansi við færeyskt/íslenskt þjóðlag. Lagið má finna í Íslenskum þjóðlögum Bjarna Þorsteinssonar.
Kvesal

**Kvesal** (fræðiheiti: *Pharomachrus mocinno*) er skærgrænn fugl sem finnst í Mið-Ameríku á svæðinu frá Suður-Mexíkó til Panama.  Hann er þjóðfugl Gvatemala og gjaldmiðill landsins, „quetzal,“ heitir í höfuðuð á honum. Hann er friðlýstur og eru gerðar ráðstafanir til að vernda lífríki hans.

## Lýsing

Kvesalar eru yfirleitt 40cm á hæð en stélfjaðrir karldýrsins eru allt að 105cm. Þar með er heildarlengd karlfuglsins yfirleitt 100-120cm. Þeir vega að meðaltali 160-180 grömm. Kvesalar eru grænir á höfðinu, efri hluta bringunnar og öllu bakinu og ofan á vængjunum. Að neðanverðu eru vængfjaðrirnar svartar með hvítu rákamunstri. Karldýrin eru með skarlatsrauðan kvið og undirgrump en kvendýrin eru móleit. Kollfjaðrir karldýrsins mynda einskonar kamb. Goggurinn er stuttur, en gildvaxinn, mjög boginn að ofan með tenntum jöðrum.

## Útbreiðsla og lífríki

Kvesal er ættaður Mið-Ameríku á svæðinu frá Suður-Mexíkó til Panama. Hann er talinn skiptast í tvær undirtegundir, Gvatemala-afbrigðið (aðaltegund) og Kostaríka-afbrigðið. Hann heldur sér í þéttum regnskógum til fjalla, allt upp í 3000 metra hæð, en flytur sig niður að 1000 metra hæðarlínu á regntímanum.

## Lífshættir

### Hreiður og varp

Hreiðrið er grafið inn í trjáboli þar sem viðurinn er mjúkur vegna fúa, venjulega hátt yfir jörð. Karlfuglinn lætur stélfjaðrirnar sínar standa út úr hreiðuropinu svo að þær líti út eins og laufblöð. Kvesalar verpa að jafnaði tvisvar á ári. Karl- og kvenfuglinn liggja á egginu til skiptis. Eggin eru tvö og útungun tekur um 18 daga.

### Uppeldi unga

Hjónin sjá bæði um að mata unganna og hjálpast að við uppeldið. Ungarnir skríða naktir og blindir úr eggjunum. Þeir fá sjón eftir nokkra daga og eru dúnklæddir hálfsmánaðargamlir. Tveimur vikum seinna fara þeir úr hreiðri. Skrautfjaðrir karlfuglsins eru fullvaxnar á þriðja æviári.

## Fæða

Kvesal étur einkum ávexti. Daglegur skammtur getur numið allt að helmingi líkamsþyngdar hans. Hins vegar étur hann einstaka sinnum smávaxin hryggdýr og snigla. Nokkrar tegundir ættarinnar borða einkum fiðrildi og lirfur þeirra.

## Tenglar
Recording Industry Association of America

**The Recording Industry Association of America** (eða **RIAA**) eru atvinnugreinasamtök sem ná um flest stóru hljómplötufélögin og dreifiaðila í Bandaríkjunum. RIAA var stofnað árið 1952, aðallega til að sjá um tæknistaðla fyrir vínylplötur. Síðan þá hefur RIAA verið að þróa nýa tæknistaðla og sér um leyfisveitingu og höfundarlaun. Einnig er það RIAA sem gefur út söluviðurkenningu í Bandaríkjunum fyrir gull og platínuplötur. Að lokum vinna samtökin að því að vernda hugverk listamanna.

## Söluviðurkenning
Fyrir hljómplötur er vottun gefin fyrir sölu á:
* 500.000 eintök: *gullplata*
* 1.000.000 eintök: *platínuplata*
* 2.000.000 eintök: *fjölplatínuplata*
* 10.000.000 eintök: *demantsplata*

## Sjá einnig
* IFPI

## Tenglar
*
Mandla

**Mandla** (fræðiheiti: *Prunus amygdalus* eða *prunus dulcis*) er fræ úr aldini samnefnds trés af rósaætt sem er upprunið í V-Asíu, aðallega Íran. Möndlutré verður 4-10 metra hátt og blómstrar hvítum blómum. Mandla er samt sem áður oft talin til hnetna.  Möndlur eru prótein- og trefjaríkar og ríkar af kalki og magnesíum. Unnin er olía og mjólk úr þeim. 

Ræktun mandla á sér langa sögu og er möndlutré eitt það fyrsta sem talið að hafa verið ræktað skipulega. Í nútímanum er mesta möndluframleiðaslan í Bandaríkjunum, þ.e. Kaliforníu.

## Möndlumaðurinn
Í Danmörku er haldið ár hvert upp á hátíð Möndlumannsins (d. Mandleman fest). Þá er til siðs að fljúga litlum flugvélum um Danmörku og sturta möndlum yfir allt, skemmtikraftar klæðast Mandelmankostum og að lokum er blásinn upp stór og mikill Möndlumaður sem fólkið dansar í kring um og syngur.
Rauðkengúra

**Rauðkengúra** (fræðiheiti: *Macropus rufus*), líka þekkt sem **risakengúra**, er stærsta pokadýr heims. Rauðkengúran tilheyrir kengúruætt ásamt 4 öðrum.

## Tenglar
Vangelis

**Evángelos Odysséas Papathanassíou** (f. 29. mars 1943 – d. 17. maí 2022), betur þekktur sem **Vangelis**, var grískt tónskáld sem samdi klassíska, framúrstefnu og raftónlist. Meðal verka hans er tónlist við myndirnar Chariots of Fire og Blade Runner. Hann hlaut Óskarsverðlaun fyrir tónlist fyrri myndarinnar.

Á 9. áratugnum gerði Vangelis plötur með söngvara Yes, Jon Anderson, undir nafninu Jon & Vangelis. Þættirnir *Cosmos* með Carl Sagan notaðist við tónlist Vangelis. Meira en 50 plötur voru gefnar út af honum.

## Plötur
### Kvikmyndatónlist
*L'Apocalypse des animaux
*Ignacio (aka Do You hear the Dogs Barking?)
*La Fête sauvage
*Opéra sauvage
*Chariots of Fire
*Blade Runner
*Antarctica
*1492: Conquest of Paradise
*Alexander
*Blade Runner Trilogy: 25th Anniversary
*El Greco: Original Motion Picture Soundtrack
*Chariots of Fire – The Play: Music from the Stage Show

### Breiðskífur
*Fais que ton rêve soit plus long que la nuit (1972)
*Earth (1973)
*Heaven and Hell (1975)
*Albedo 0.39 (1976)
*Spiral (1977)
*Beaubourg (1978)
*Hypothesis (1978; unofficial)
*The Dragon (1978; unofficial)
*China (1979)
*See You Later (1980)
*Soil Festivities (1984)
*Mask (1985)
*Invisible Connections (1985)
*Direct (1988)
*The City (1990)
*Foros Timis Ston Greco (1995)
*Voices (1995)
*Oceanic (1996)
*El Greco (1998)
*Mythodea – Music for the NASA Mission: 2001 Mars Odyssey (2001)
*Rosetta (2016)
*Nocturne: The Piano Album (2019)
*Juno to Jupiter (2021)

### Með Jon Anderson
* Short Stories (1980)
* The Friends of Mr. Cairo (1981)
* Private Collection (1983)
* Page of Life (1991)

## Tengill
*[Vangelis á [Allmusic] ]
Einar Þorsteinsson (f. 1978)

**Einar Þorsteinsson** (f. 24. desember 1978) er íslenskur stjórnmálamaður sem að gegndi embætti borgarstjóra Reykjavíkur frá janúar 2024 til febrúar 2025. Einar er fyrrum íslenskur sjónvarpsmaður og oddviti Framsóknarflokksins í borgarstjórn Reykjavíkur frá 2022.

## Menntun og fyrri störf
Einar var meðlimur í Sjálfstæðisflokknum á yngri árum og var um skeið formaður Týs, deildar Ungra sjálfstæðismanna í Kópavogi. Hann vann um árabil sem fréttamaður hjá Ríkisútvarpinu og varð þar einkum kunnur sem stjórnandi *[[Kastljós]]s*. Hann vakti athygli í fréttum og fréttatengdum þáttum fyrir beinskeytt viðtöl sín.

Einar hætti störfum hjá RÚV í janúar 2022 eftir að honum bauðst starf annars staðar. Hann kunngerði í mars sama ár að hann vildi leiða lista Framsóknarflokksins í Reykjavík í sveitarstjórnarkosningunum það ár. Einar var kynntur sem borgarstjóraefni Framsóknar í kosningunum þann 10. mars.

## Stjórnmálaferill
Í kosningunum vann Framsóknarflokkurinn fjóra borgarfulltrúa en hafði ekki haft neinn eftir síðustu kosningar. Gjarnan var því talað um flokkinn sem sigurvegara kosninganna. Niðurstaða stjórnarmyndunarviðræða var að Framsókn gekk í meirihlutasamstarf ásamt Samfylkingu, Viðreisn og Pírötum þar sem Dagur B. Eggertsson gegndi áfram borgarstjóraembætti á fyrri helmingi kjörtímabilsins en Einar á hinum síðari. Einar tók við af Degi sem borgarstjóri þann 16. janúar 2024.

Einar sleit meirihlutasamstarfinu þann 7. febrúar 2025 og vísaði til ágreinings milli stjórnarflokkanna, einkum í tengslum við framtíð Reykjavíkurflugvallar. Hann tilkynnti að hann hygðist hefja viðræður um nýjan meirihluta við Sjálfstæðisflokk, Viðreisn og Flokk fólksins. Meirihlutaviðræðurnar gengu ekki upp þar sem Flokkur fólksins vildi ekki starfa í meirihluta með Sjálfstæðisflokknum. Því var myndaður nýr meirihluti 21. febrúar með Samfylkingu, Vinstri grænum, Sósíalistaflokknum, Pírötum og Flokki fólksins með Heiðu Björg Hilmisdóttur sem borgarstjóra. Því lét Einar af embætti borgarstjóra.

## Einkalíf
Einar er giftur Millu Ósk Magnúsdóttur, aðstoðarmanni heilbrigðisráðherra og fyrrum fréttamanni. Þau eignuðust son árið 2022 en fyrir átti Einar tvær dætur frá fyrra hjónabandi.

## Tilvísanir
Einar Þorsteinsson

**Einar Þorsteinsson** getur átt við um:
* Einar Þorsteinsson (f. 1978), íslenskan fréttamann og oddvita Framsóknarflokksins í borgarstjórn Reykjavíkur.
* Einar Þorsteinsson (1633–1696), biskup á Hólum.
Anthony Albanese

**Anthony Norman Albanese** (f. 2. mars 1963) er ástralskur stjórnmálamaður og núverandi forsætisráðherra Ástralíu. Hann hefur verið leiðtogi ástralska Verkamannaflokksins frá 30. maí árið 2019 og tók við embætti forsætisráðherra þann 23. maí 2022 eftir sigur Verkamannaflokksins í þingkosningum sama mánuð.

## Æviágrip
Albanese fæddist 2. mars árið 1963 í Darlinghurst-hverfinu í Sydney. Móðir hans var af írskum ættum en faðir hans ítalskur. Hann gekk í skólann St Mary's Cathedral og síðan í Háskólann í Sydney, þar sem hann nam hagfræði. Hann gekk í Verkamannaflokkinn á námsárunum og vann síðan fyrir flokkinn sem rannsóknarfulltrúi.

### Stjórnmálaferill
Eftir útskrift úr hagfræðinámi var Albanese kjörinn á ástralska þingið fyrir Grayndler-kjördæmi í Nýja-Suður-Wales í kosningum þann 2. mars 1996. Hann hlaut sæti í ríkisstjórn í fyrsta sinn þann 3. desember 2007 þegar hann varð héraðsþróunar- og byggðamálaráðherra í ríkisstjórn Kevins Rudd eftir kosningasigur Verkamannaflokksins. Julia Gillard hélt honum í ráðuneytinu þegar hún varð forsætisráðherra í júní 2010.

Anthony Albanese bauð sig fram til embættis varaleiðtoga Verkamannaflokksins þann 26. júní 2013. Hann hlaut 61 atkvæði og sigraði fyrrum flokksleiðtogann Simon Crean, sem hlaut 38 atkvæði. Rudd, sem sneri aftur á forsætisráðherrastól stuttu síðar, gerði Albanese að varaforsætisráðherra í stjórn sinni.

Eftir að Verkamannaflokkurinn galt afhroð í þingkosningum þann 7. september 2013 bauð Albanese sig fram til leiðtoga flokksins. Hann hlaut 59,9 % atkvæða almennra flokksmeðlima í leiðtogakjörinu á móti Bill Shorten en aðeins 36,1 % atkvæða þingmanna flokksins og því var vegið meðaltal 48 %. Bill Shorten varð því nýr flokksleiðtogi en Albanese varð skuggaráðherra ferðamannamála. Eftir ósigur Verkamannaflokksins í þingkosningum ársins 2016 varð Albanese skuggaráðherra innviða- og samgöngumála.

### Leiðtogi Verkamannaflokksins
Eftir að Verkamannaflokkurinn bað annan ósigur í þingkosningum árið 2019 sagði Bill Shorten af sér sem flokksleiðtogi og Albanese var kjörinn nýr leiðtogi án mótframboðs þann 30. maí.

Gróðureldarnir í Ástralíu 2019-2020 og kórónuveirufaraldurinn höfðu mjög neikvæð áhrif á vinsældir forsætisráðherrans Scotts Morrison úr Frjálslynda flokknum en Albanese tókst engu að síður ekki í fyrstu að auka fylgi Verkamannaflokksins. Þess vegna fóru margir stjórnmálaskýrendur að spá því að Albanese myndi víkja úr embætti flokksleiðtoga í byrjun árs 2021. Fylgi Morrisons og Frjálslynda flokksins hélt hins vegar áfram að dragast saman árið 2021 og voru Albanese og Verkamenn komnir með forystu í skoðanakönnunum undir lok ársins.

### Forsætisráðherra
Í maí árið 2022 unnu Verkamenn sigur í þingkosningum Ástralíu og bundu þannig enda á níu ára stjórn Frjálslynda flokksins. Albanese tók því við af Morrison sem forsætisráðherra Ástralíu. Eftir að ljóst var að Verkamannaflokkurinn hefði unnið kosningarnar lýsti Albanese því yfir að hann hygðist leggja aukna áherslu á loftslagsmál eftir „glataðan áratug“ undir stjórn íhaldsmanna.

Verkamannaflokkurinn undir forystu Albanese vann endurkjör í þingkosningum Ástralíu í maí 2025.

## Tilvísanir
Verkamannaflokkurinn (Ástralía)

**Ástralski verkamannaflokkurinn** (e. *Australian Labor Party*; gjarnan skammstafað **ALP**) er ástralskur stjórnmálaflokkur sem kennir sig við jafnaðarstefnu. Flokkurinn er aðili að Framfarabandalaginu og var aðili að Alþjóðasambandi jafnaðarmanna frá 1966 til 2014.

Verkamannaflokkurinn rekur uppruna sinn til verkalýðshreyfinga sem stofnaðar voru á tíunda áratugi 19. aldar í nýlendunum sem urðu síðar að ástralska samveldinu, sér í lagi í Nýja-Suður-Wales og Queensland. Það var í Queensland sem Anderson Dawson, leiðtogi verkalýðshreyfinganna í nýlendunni, stofnaði fyrstu ríkisstjórn jafnaðarmanna í sögunni. Sú stjórn var minnihlutastjórn og entist aðeins í eina viku. Stofnun Verkamannaflokksins er miðuð við 8. maí 1901, en þá fundaði „þingflokkur“ þeirra (þ.e. fulltrúar verkamanna á ástralska þinginu) í fyrsta sinn.

## Leiðtogar Verkamannaflokksins
Leiðtogar Verkamannaflokksins frá stofnun hans hafa verið:

## Tilvísanir
Dórófónn

**Dórófónn** (enska: halldorophone) er íslenskt rafhljóðfæri sem svipar til sellós. Það var búið til af listamanninum og hönnuðinum Halldóri Úlfarssyni sem byrjaði ferlið upphaflega í Finnlandi. Hljóðfærið leit fyrst dagsins ljós árið 2008. Hljóðfærið var hannað fyrst og fremst í kringum endurgjöf, eða feedback, þannig að titringur strengjanna magnast upp í innbyggðu hljóðkerfi hljóðfærisins. Dórófónninn vakti athygli árið 2020 þegar tónskáldið Hildur Guðnadóttir vann Óskarsverðlaun fyrir framlag sitt til kvikmyndarinnar Joker, en tónlistina samdi hún að hluta til með hljóðfærinu.

## Tilvísanir
Li Wenwen

::: *Þetta er kínverskt nafn: kenni- eða fjölskyldunafnið er Li, eiginnafnið er Wenwen.*
**Li Wenwen** (kínverska: 李雯雯, Pinyin: Lǐ Wén-Wén; fædd 5. mars 2000) er kínversk lyftingakona, Ólympíumeistari, heimsmeistari og Asíumeistari sem keppir í +87 kg flokki kvenna.

## Íþróttaferill
Árið 2019 keppti hún á heimsmeistaramóti IWF  í Fuzhou, vann silfurverðlaun og setti heimsmet unglinga í í +87&nbsp;kg flokki.  Síðar árið 2019 keppti hún á Asíska meistaramótinu í lyftingum 2019 í +87 kg flokki. Í réttstöðulyftu setti hún heimsmet með 147 kg lyftu, og vann til gullverðlauna í öllum lyftum.

Hún keppti fyrir hönd Kína á Sumarólympíuleikunum í Tókýó í Japan árið 2020. Hún keppti í +87 kg flokki kvenna og vann til gullverðlauna með nýju Ólympíumeti 320 kg.
## Heimildir
Mahmúd Abbas

**Mahmúd Abbas** (arabíska: محمود عباس) (f. 15. nóvember 1935), einnig þekktur undir nafninu **Kunya Abu Mazen** (arabíska: ابو مازن), er palestínskur stjórnmálamaður sem hefur verið forseti palestínsku heimastjórnarinnar frá árinu 2005.

Abbas er einn af leiðtogum stjórnmálahreyfingarinnar Fatah. Hann var áður fyrsti forsætisráðherra palestínsku heimastjórnarinnar frá mars til október árið 2003. Hann sagði af sér vegna skorts á stuðningi Ísraela og Bandaríkjamanna og „innlendrar egningar“ gegn stjórn hans. Áður fór Abbas fyrir samningadeild Frelsissamtaka Palestínu (PLO). Hann hefur verið formaður framkvæmdastjórnar PLO frá 11. nóvember 2004, eftir að Yasser Arafat lést. Abbas er talinn meðal hófsamari leiðtoga Palestínu af Ísraelum og Bandaríkjamönnum.

## Æviágrip
Mahmúd Abbas er fæddur árið 1935 í Saded í Galíleu, sem þá var hluti af umboðsstjórn Breta í Palestínu. Árið 1948 flúði hann ásamt fjölskyldu sinni til Sýrlands í „áfallinu mikla“ þegar fyrsta stríð Ísraels og Araba braust út.

Abbas hóf afskipti af frelsisbaráttu Palestínumanna seint á sjötta áratugnum með því að fá Palestínumenn sem voru í útlegð í Katar til að ganga til liðs við málstaðinn. Abbas tók þátt í stofnun Frelsissamtaka Palestínu (PLO) ásamt Yasser Arafat árið 1964 og var skipaður yfirmaður alþjóðasamskiptadeildar samtakanna árið 1980. Abbas varð einn helsti fjáröflunarmaður PLO og hann tók jafnframt við stjórn öryggismála samtakanna snemma á áttunda áratugnum.

Abbas var einn af helstu hönnuðum Óslóarsamkomulagsins sem Ísraelar og Palestínumenn undirrituðu árið 1993. Hann sneri heim til Palestínu árið 1995 eftir friðarsamkomulagið og var kjörinn framkvæmdastjóri framkvæmdanefndar PLO næsta ár. Árið 2003 var Abbas valinn fyrsti forsætisráðherra palestínsku heimastjórnarinnar, en hann sagði af sér eftir aðeins fjóra mánuði vegna deilna við Arafat.

Eftir að Arafat lést árið 2004 var Abbas valinn formaður PLO. Hann bauð sig síðan fram til forseta Palestínu næsta ár og vann með um 62,3 prósentum greiddra atkvæða.

Árið 2006 tapaði flokkur Abbas, Fatah, á móti íslamistahreyfingunni Hamas í kosningum á palestínska sjálfsstjórnarþingið. Abbas reyndi í fyrstu að vinna með Hamas og fól flokknum að mynda ríkisstjórn fyrir Palestínu. Ágreiningur milli flokkanna leiddi hins vegar fljótt til þess að Abbas lét boða til nýrra kosninga, hugsanlega til þess að reyna að þrýsta á Hamas að samþykkja myndun þjóðstjórnar með Fatah. Valdabaráttan á milli Hamas og stuðningsmanna Abbas snerist brátt upp í ofbeldi og blóðsúthellingar á Gasaströndinni, sem leiddi til þess að Abbas leysti upp þjóðstjórnina og lýsti yfir neyðarástandi á palestínsku heimastjórnarsvæðunum í júní 2007. Átökin milli Hamas og Fatah endu með algerum ósigri stuðningsmanna Abbas, með þeim afleiðingum að Abbas glataði í reynd öllum völdum á Gasaströndinni. Stjórn hans heldur því aðeins völdum á Vesturbakkanum.

## Tilvísanir
Cadusii

**Cadusii** (gríska: Καδούσιοι, Kadoúsioi) var forn írönsk þjóð sem bjó í norðvesturhluta Írans.

## Landafræði
Kadúsar (latína: cadusii) bjuggu í Cadusia - fjallahverfi í Media Atropaths á suðvesturströnd Kaspíahafs, á milli breiddargráðu 39° og 37° norður. Héraðið afmarkaðist líklega í norðri af ánni Cyrus (nú Kura í Aserbaídsjan, sögulega þekkt sem Arran og Albanía); í suðurhluta árinnar Mardus (núverandi Sefid Rud), og samsvarar írönskum nútímahéruðum Gilan og Ardabil.

Strabon lýsir þeim sem stríðnu fjallafólki sem barðist að mestu fótgangandi og hæft í stuttum spjótum (pilum). Hugsanlegt er að nafnið Gelae (gilites) - ættkvísl sem tengist cadusii, sé það sem er endurtekið í nútíma Gilan.

Cadusi eru ekki nefndir í neinum kaukasískum heimildum, eða í heimildum frá Mind East; þær eru aðeins þekktar úr grískum og latneskum heimildum.

## Tilvísanir
San Salvador

**San Salvador** er höfuðborg og stærsta borg El Salvador og samnefndrar sýslu innan landsins. Borgin er stjórnsetur og menningar-, mennta- og efnahagsmiðstöð landsins. Alls búa 2.404.097 manns á stórborgarsvæði San Salvador, sem nær yfir borgina sjálfa og 13 af sveitarfélögum hennar. Á þéttbýlissvæðinu búa 1.600.000 manns.

San Salvador er mikilvæg fjármálamiðstöð Mið-Ameríku. Borgin hýsir ríkisstjórn El Salvador, löggjafarþing El Salvador, hæstarétt El Salvador og fleiri ríkisstofnanir auk híbýla forseta El Salvador. San Salvador er staðsett á salvadorska hálendinu og er umkringd eldfjöllum þar sem jarðskjálftar eru tíðir. Kaþólska erkibiskupdæmið í El Salvador er staðsett í San Salvador ásamt miðstöðvum fleiri kristinna kirkjudeilda, þar á meðal höfuðstöðvum evangelista, mormóna, baptista og hvítasunnukirkjunnar. Í San Salvador er næststærsti söfnuður Gyðinga í Mið-Ameríku og lítill söfnuður múslima.

Ýmsir alþjóðlegir íþrótta-, stjórnmála- og samfélagsviðburðir hafa verið haldnir í San Salvador. Árin 1935 og 2002 voru Miðameríku- og Karíbahafsleikarnir haldnir þar, Mið-Ameríkuleikarnir árin 1977 og 1994 og fegurðarsamkeppnin Ungfrú Alheimur árið 1975. Árið 2008 hélt borgin 18. leiðtogafund spænsku- og portúgölskumælandi ríkja, mikilvægasta þjóðfélagspólitíska viðburð þessara menningarsvæða.

## Tilvísanir
San Salvador (aðgreining)

**San Salvador** getur átt við um:
* San Salvador, höfuðborg El Salvador.
* San Salvador-sýslu í El Salvador.
* Guanahani, eyju í Karíbahafi sem Kristófer Kólumbus nefndi San Salvador.
Kormákur/Hvöt

**Kormákur/Hvöt** er knattspyrnufélag sem rekið er í samvinnu tveggja félaga í Húnaþingi;  Ungmennafélagið Hvöt (Blönduósi) og Ungmennafélagið Kormákur (Hvammstanga). Liðið tók fyrst þátt í bikarkeppni KSÍ árið 2012 og miðast stofnár við það, en frá 2013 hefur liðið leikið í Íslandsmótum KSÍ. 

* Af þeim liðum sem tefla fram samstarfsliðum tveggja félaga á Íslandsmóti er hvergi jafn langt á milli varnarþinga og hvergi er jafn langt í vetraræfingaaðstöðu á gervigrasvelli. 
* Af öllum liðum sem leika í efstu þremur deildum Íslandsmótsins, og hefur gert í 10+ ár, er Kormákur/Hvöt það eina sem hefur aldrei fallið niður um deild.

Kormákur/Hvöt lék í 4. deild karla árin 2012 til 2021, 3. deild 2022-2023 og 2. deild 2024. 

Liðið leikur í  bleikum treyjum/svörtum buxum (heima) og hvítum treyjum/rauðum buxum (úti). Helstu styrktaraðilar félagsins eru Kaupfélag Skagfirðinga, Teni Blönduósi, Kaupfélag Vestur-Húnvetninga, VIlko, Ísgel, GN Hópbílar og fleiri fyrirtæki á svæðinu.

## Heimavellir
Heimavellir liðsins eru Blönduósvöllur og Sjávarborgarvöllur á Hvammstanga. Báðir vellirnir eru grasvellir, sem leiðir til þess að oft þarf að leika fyrstu leiki árinsins á gervigrasvöllum í nágrenninu. Meðalaðsókn á heimaleiki liðsins hafa jafnan verið með því besta í þeim deildum sem liðið leikur hverju sinni, en hámarki nær hún á bæjarhátíðum Blönduóss (Húnavaka) og Hvammstanga (Eldur í Húnaþingi).

Heimavellir Kormáks/Hvatar voru lengi óvinnandi vígi, þar sem liðið tapaði ekki leik á Blönduósi eða Hvammstanga í á þriðja ár í kringum árið 2020.

## Leikmenn 2025

Feitletraðir leikmenn léku allt tímabilið, en leikmenn með skáletrun kláruðu ekki tímabilið með liðinu.

## Nafntogaðir fyrrum leikmenn
* *Hörður Gylfason* - fyrirliði, þjálfari og frumkvöðull. Þekktastur fyrir að hafa verið valinn besti markmaður Tommamótsins 1988.
* *Albert "Bibbi í Eyjanesi" Jónsson* - leikmaður Kormáks þegar liðið fór fyrst á Íslandsmót 1986, lék sinn síðasta leik 30 árum síðar árið 2016.
* *Hlynur Rikk* - næst leikjahæsti leikmaður liðsins frá upphafi, lék í 11 tímabil með liðinu

## Heimildir
Slímhimnubólga

**Slímhimnubólga** (fræðiheiti: conjunctivitis) er augnsjúkdómur sem einkennist af bólgu í slímhimnunni sem liggur innan á augnlokinu og yfir augnhvítunni. Orsakir slímhimnubólgu eru margar en algengustu orsakirnar eru bakteríusýking, veirusýking og ofnæmi.

## Tilvísanir
Führerbunker

**Führerbunker** eða **Foringjabyrgið** var loftárásarskýli staðsett nálægt kanslaraembættinu í Berlín í Þýskalandi. Það var notað af Adolf Hitler í seinni heimsstyrjöldinni.
Hvammur

**Hvammur** getur meðal annars átt við:

*Hvammur í Dölum
*Hvammur í Laxárdal, Skagafirði
*Hvammur í Norðurárdal
*Hvammur undir Eyjafjöllum
Roberto Saviano

**Roberto Saviano** (f. 22. september 1979) er ítalskur blaðamaður, rithöfundur og handritshöfundur frá Napólí. Hann er þekktastur fyrir skáldsöguna *[[Gómorra: Mafían í Napólí]]* frá 2006 sem fjallar um skipulagða glæpastarfsemi camorra-samtakanna í Napólí. Tveimur árum síðar var gerð vinsæl sjónvarpsþáttaröð eftir bókinni. Eftir útgáfu bókarinnar hefur honum borist fjöldi líflátshótana frá Casalesi-fjölskyldunni og hann hefur síðan þá búið við stöðuga öryggisgæslu.
Klara Hitler

**Klara Hitler** (f. 12. ágúst 1860 – 21. desember 1907) var móðir Adolfs Hitler, einræðisherra Þýskalands á 4. og 5. áratug 20. aldar. Klara fæddist í Austurríki í Spital, í Weitra, í Waldviertel. Faðir hennar var Johann Baptist Pölzl og móðir hennar var Johanna Hiedler. Klara var af bændaætt, vinnusöm, orkumikil, guðrækin og samviskusöm. Samkvæmt heimilislækninum dr. Eduard Bloch var hún mjög róleg, ljúf og ástúðleg kona.
Graveslime

**Graveslime** er íslensk þungarokkssveit sem spilar eins konar stóner-rokk og sludge metal. Sveitin starfaði frá 2000-2002 en kom aftur saman árið 2023 og spilaði á tónleikum í tilefni 20 ára afmælis plötunnar Roughness and Toughness sem var gefin út árið 2003 og öðlaðist síðan *költ* stöðu.

## Meðlimir
*Kolbeinn: Söngur, gítar
*Alli: Söngur, bassi
*Óli: Trommur
*Birkir: Trommur 2023
General Motors

**General Motors Company** (skammstafað **GM**) er bandarískt fjölþjóðlegt bílaframleiðslufyrirtæki með höfuðstöðvar í Detroit, Michigan, Bandaríkjunum. Fyrirtækið er stærsti bílaframleiðandi í Bandaríkjunum og einn sá stærsti í heiminum. Það var stærsti bílaframleiðandi heims í 77 ár samfleytt, frá 1931 þegar það tók fram úr Ford Motor Company, til 2008, þegar Toyota tók fram úr því.

General Motors er í 22. sæti á Fortune 500-listanum yfir stærstu fyrirtæki Bandaríkjanna miðað við heildartekjur.

Fyrirtækið er með verksmiðjur í 8 löndum. Fjögur helstu bílamerki fyrirtækisins eru Chevrolet, Buick, GMC og Cadillac. Það á líka hlut í kínversku vörumerkjunum Wuling Motors og Baojun sem og DMAX í gegnum samrekstur. BrightDrop er kerfi fyrir létta vöruflutninga í eigu GM. GM Defense framleiðir herbíla fyrir bandaríska varnarmálaráðuneytið og utanríkisráðuneytið. OnStar er öryggis-, og upplýsingaþjónusta fyrir ökutæki. ACDelco er bílavarahlutadeild fyrirtækisins. Fyrirtækið veitir bílafjármögnun í gegnum GM Financial. General Motors er að þróa sjálfkeyrandi bíla í gegnum meirihlutaeign í Cruise LLC.

GM hyggst hætta framleiðslu og sölu ökutækja með brunahreyflum, þar á meðal tvinnbílum og tengiltvinnbílum, fyrir árið 2035 og áætlar að ná kolefnishlutleysi fyrir árið 2040. GM býður upp á fleiri sveigjanlega bíla, sem geta annað hvort gengið fyrir E85-etanóleldsneyti eða bensíni, eða blöndu af hvoru tveggja, en nokkur annar bílaframleiðandi.

Fyrirtækið rekur uppruna sinn til eignarhaldsfélags fyrir Buick sem var stofnað 16. september 1908 af William C. Durant, stærsta söluaðila hestvagna á þeim tíma. Núverandi rekstur var myndaður eftir gjaldþrot fyrirtækisins árið 2009.

## Tilvísanir
Listaháskólinn í Vín

**Listaháskólinn í Vín** er listaháskóli í Vínarborg í Austurríki og er einn elsti listháskóli í Evrópu. Hann var stofnaður árið 1692.
HM

**HM** getur átt við:
*Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla
*Sænska fatafyrirtækið H&M
*Hektómetri
*Her Majesty, hefðartitill innan Bretlands.
Evrópukeppni karla í knattspyrnu

**Evrópukeppni karla í knattspyrnu** (enska: *UEFA European Football Championship* stytt í *Euros*) er knattspyrnumót evrópulanda sem haldið er á 4 ára fresti síðan 1960 (nema árið 2020 var því frestað um 1 ár vegna COVID-19).

Áður en hvert land kemst á mótið fer fram undankeppni þar sem lönd keppa í riðlum. Tíu lönd hafa unnið titilinn: Spánn fjórum sinnum, Þýskaland þrisvar, Ítalía og Frakkland tvisvar og Sovétríkin, Tékkóslóvakía, Holland, Danmörk, Grikkland og Portúgal einu sinni.

Fyrir 1980 voru einungis 4 lið í lokakeppninni en hún hefur verið stækkuð, nú síðast 2016 þar sem 24 lið keppa.

## Sigurvegarar

### Besti árangur annarra landa
***2. sæti**
**  Júgóslavía 2 sinnum (1960, 1968)
**  England 2 sinnum (2021 og 2024)
**  Belgía 1 sinni (1980)
**  Tékkland 1 sinni (1996)
***3.-4. sæti**
**  Ungverjaland 2 sinnum (1964, 1972)
**  Svíþjóð 1 sinni (1992)
**  Rússland 1 sinni (2008)
**  Tyrkland 1 sinni (2008)
**  Wales 1 sinni (2016)
***8-liða úrslit** +
**  Rúmenía 2 sinnum (1984, 2000)
**  Króatía 2 sinnum (1996, 2008)
**  Sviss 2 sinnum (2021, 2024)
**  Lúxemborg 1 sinni (1964)
**  Austurríki 1 sinni (1960)
**  Búlgaría 1 sinni (1968)
**  Írland 1 sinni (1988)
**  Samveldi sjálfstæðra ríkja 1 sinni (1992)
**  Skotland 1 sinni (1992)
**  Serbía & Svartfjallaland 1 sinni (2000)
**  Pólland 1 sinni (2016)
**  Ísland 1 sinni (2016)
**  Úkraína 1 sinni (2021)

## Tölfræði
### Flestir leikir
Cristiano Ronaldo: 27 
### Flest mörk
Cristiano Ronaldo: 15
### Oftast haldið hreinu
Iker Casillas: 9
EM

**EM** getur átt við:

*Evrópukeppni karla í knattspyrnu
*Tóntegundina EM
*Tóntegundina Em
*Tónlistarmanninn Eminem
*Stafinn Em í kýrillísku stafrófi
*mælieininguna em
Nærverufall

**Nærverufall** (adessivus) er málfræðilegt fall sem finna má í ýmsum tungumálum svo sem finnsku.

## Nærverufall í Finnsku
Ending nærverufallsins í finnsku er -lla / llä.

Nærverufallið í finnsku er skilgreint sem eitt af ytri staðarföllunum og í stað þess í íslensku er (að mestu) einfaldlega notað í / á.

ég er í fríi - væri þannig á finnsku -olen (er- persónufornafni sleppt) lomalla (í fríi)

á veginum í finnsku væri eitt orð tiella, á götunni - kadulla, til hægri -oikealla
Sérstök sameign

Eign getur verið í óskiptri eða sérstakri sameign fleiri aðila, sameigenda. Tveir eða fleiri aðilar geta þó átt saman verðmæti í sameign án þess að um sé að ræða sérstaka sameign. Í víðtækasta skilningi merkir lagalega hugtakið þá réttarstöðu þegar fleiri en einn eru rétthafar sams konar eignarréttinda að sömu verðmætum, hvort sem um er að ræða einstök verðmæti eða eignarheildir.

Utan sameignar í þessari víðtæku merkingu falla þó verðmæti sem hafa ákveðin einkenni sameignar, svo sem sjóðir ýmis skonar. Þá er það heldur ekki sameign ef einn aðili á beinan eignarrétt að tilteknu verðmæti en annar takmörkuð eignarréttindi yfir því eins og afnotarétt, forkaupsrétt eða veðrétt.

#### Almenn sameign og sérstök sameign
Hefð hefur verið fyrir því að greina á milli almennrar sameignar og sérstakrar sameignar, t.d. á grundvelli þess hvert andlag sameignarinnar sé. Sameign um eignarheildir hefur þá verið talin almenn sameign en sérstök sameign er þá talin vera sameign um einstakan hlut eða hluti. Sameigandi að almennri sameign getur ráðstafað nettóhluta sínum í eigninni en sameigandi að sérstakri sameign getur ráðstafað brúttóhluta sínum.

#### Séreignarréttur og sérstök sameign
Í sérstakri sameign felst að þær heimildir sem eignarrétti fylgja skiptast á hendur sameigendanna með þeim hætti að hver og einn þeirra nýtur allra þeirra heimilda yfir eigninni í heild, sem um er að ræða en með þeim takmörkunum sem gera verður vegna hagsmuna annarra sameigenda. Sérstök sameign er því ávallt í eigu tveggja eða fleiri og birtist í þessu grundvallarmunur á því eignarformi og séreignarrétti þar sem eignarheimildirnar eru alltaf á einni hendi.

#### Einkenni

* Eigendur eru tveir eða fleiri og hver aðili nýtur réttar yfir verðmætinu í heild.
* Um verðmæti í sérstakri sameign gilda reglur sem um sumt eru af félagsréttarlegum toga, t.d. um:
** Hvaða ákvarðanir krefjast einfalds meirihluta sameigenda.
** Með hvaða hætti skuli standa að ákvarðanatöku.
** Hver sé ábyrgð sameigenda gagnvart þeim sem eiga kröfur á hendur einstaka sameigendum eða þá gagnvart kröfuhöfum út af sameigninni í heild.
** Hvernig slíta eigi sérstakri sameign.
* Réttur hvers sameiganda takmarkast af rétti hinna, og falli hann niður án þess að annar meðeigandi gangi inn í rétt hans víkkar réttur hinna að sama skapi.
* Ef verðmæti er í sérstakri sameign er ekki um einkarétt eins aðila að ræða til ráðstöfunar og nýtingar verðmætisins, þar sem reglum um sérstaka sameign er ætlað að tryggja hverjum og einum sameiganda not og arð af eigninni í heild í samræmi við rétt eignarhlutföll.

#### Skráðar lagareglur um sérstaka sameign
Um sérstaka sameign hafa ekki verið sett heildarlög, reglur eru hins vegar á víð og dreif í lögum. Viðamest eru ákvæði um sameign fjöleignarhúsa í lögum nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Í 20. kapítúla kaupabálks Jónsbókar er að finna ákvæði sem fjalla um slit sérstakrar sameignar. Annars eru einnig fjöldi ólögfesta reglna sem styðjast við dómafordæmi og kenningar fræðimanna.
Bergrisi

**Bergrisi** er einn af landvættum Íslands og ber höfuð og herðar yfir tinda og brimtoppa. Bergrisi er verndari suðurlands. Aðrir eru Griðungur (Vestfirðir), Gammur (Norðurland), og Dreki (Austfirðir). Landvættir þessir prýða skjaldarmerki Íslands.
Áhrifavaldur

**Áhrifavaldur** er persóna sem hefur öðlast eða þróað frægð sína og vinsældir í gegnum internetið. Uppgangur samfélagsmiðla hefur gert fólki kleift að auka útbreiðslu sína til alþjóðlegra áhorfenda. Í dag er vinsæla áhrifavalda að finna á samfélagsmiðlum eins og Instagram, Twitch, YouTube, Snapchat, X, Facebook og TikTok. Vinsældir áhrifavalda eru að jafnaði metnar í fjölda fylgjenda, þ.e. einstaklinga sem fylgjast með eða horfa á efni frá viðkomandi áhrifavaldi.

## Saga
Orðið *áhrifavaldur* er ekki nýtt orð í íslensku. Elsta dæmið um orðið úr blöðum og tímaritum á stafræna safninu Tímarit.is er frá árinu 1930 og fjölgar dæmum eftir því sem líður á 20. öldina. Orðið merkir ‘sá eða það sem hefur áhrif’. Á síðasta áratug hefur orðið áhrifavaldur fengið viðbótarmerkingu í íslensku og merkir einstakling sem auglýsir vörur og þjónustu fyrirtækja á samfélagsmiðlum, oftast gegn greiðslu eða annarri umbun.

## Greiðslur og markaðssetning
Fyrirtæki kunna að eiga í samstarfi við áhrifavalda um að koma vöru sinni eða þjónustu á framfæri við fylgjendur þeirra en samfélagsmiðlar eru í auknum mæli notaðir til stafrænnar markaðssetningar. Þannig geta áhrifavaldar fengið borgað fyrir vinnu sína, en endurgreiðslur vegna samstarfs geta verið með peningum, en kunna einnig að felast í verðmætum af öðrum toga, s.s. vörum, afnotum af bifreið, góðum afsláttarkjörum eða inneign í verslun.

## Íslenskir áhrifavaldar
Meðal þekktra íslenskra áhrifavalda má nefna eftirfarandi:

* Aron Már Ólafsson (Aron Mola)
* Bergsveinn Ólafsson (Beggi Ólafs)
* Binni Glee
* Birgitta Líf Björnsdóttir
* Edda Falak
* Frosti Logason (Harmageddon)
* Garðar Viðarsson (Gæji)
* Guðrún Veiga Guðmundsdóttir (gveiga85)
* Hjálmar Örn Jóhannsson
* Linda Benediktsdóttir (Linda Ben)
* Snorri Rafnsson (Vargurinn)
* Sólrún Diego
* Sunneva Einarsdóttir
* Tinna Björk Kristinsdóttir (TinnaBK

## Tilvísanir
Scaled and Icy

***Scaled and Icy*** er sjötta breiðskífa bandaríska tónlistartvíeykisins Twenty One Pilots. Platan var gefin út 21. maí 2021 af Fueled by Ramen og Elektra. Titill plötunnar er orðaleikur á frasanum „scaled back and isolated“ (*smækkuð og einangruð*) sem að söngvarinn Tyler Joseph notaði um tónlist sem var gefin út í COVID-19 faraldrinum. Frasinn er einnig raðhverfa á „Clancy is dead“, sem er tilvísun í aðalpersónu seinustu plötunnar, *[[Trench]]*.

## Lagalisti

## Tilvísanir
Ángel Romano

**Alfredo Ángel Romano** (f. 2. ágúst 1893 - d. 22. ágúst 1972) var knattspyrnumaður frá Úrúgvæ, sem lék oftast nær sem kantmaður. Hann var í sigurliði Úrúgvæ á Ólympíuleikunum 1924 í París og enn í dag fimmti markahæsti leikmaður í sögu landsliðsins.

## Ævi og ferill

Ángel Romano fæddist í Montevideo árið 1893 og hóf keppnisferil sinn rétt um sautján ára gamall hjá Nacional. Þaðan lá leiðin til *Central Uruguay Railway Cricket Club* sem var stórveldi í árdaga knattspyrnunnar í Úrúgvæ. Frá 1913-15 var hann í herbúðum Boca Juniors í Argentínu en að því loknu gekk hann aftur til liðs við Nacional og lék undir þeirra merkjum allt til loka ferilsins árið 1930, á þeim tíma varð hann átta sinnum úrúgvæskur meistari, en fyrir átti hann einn titil með C.U.R.C.C.

Landsliðsferill Romano hófst þegar árið 1911 og stóð til 1927. Á þeim tíma lék hann 70 landsleiki og skoraði í þeim 28 mörk. Meðal afreka hans á því tímabili var að vinna Copa America sex sinnum. Hann var jafnframt í liðinu sem varð Ólympíumeistari árið 1924, en frammistaða Úrúgvæ þar varð til þess að koma Suður-Ameríku á kortið í heimsfótboltanum. 

Ángel Romano var einn fyrsti suður-ameríski knattspyrnumaðurinn til að fá viðurnefnið „El Loco“ (sá kolóði), með vísun í hversu óútreiknanlegur og sókndjarfur hann var, en ótalmargir fótboltamenn frá þeim slóðum hafa síðar fengið þá nafnbót.

## Heimildir
*
Trench

***Trench*** er fimmta breiðskífa bandaríska tónlistartvíeykisins Twenty One Pilots. Platan var gefin út 5. október 2018 af Fueled by Ramen. Hún var fyrsta plata hljómsveitarinnar í þrjú ár, eftir að hafa gefið út *[[Blurryface]]* (2015) sem naut mikilla vinsælda. Platan er þemaplata (*e. concept album*) sem snertir á geðheilsu, sjálfsvíg og efasemd, þemu sem mega finnast í fyrri verkum hljómsveitarinnar. Uppsetning  plötunnar gerist í myndrænu borginni Dema og umliggjandi dalnum sem kallast „Trench“. Platan var fyrsta útgáfa Elektra eftir endurskipulagningu þess.

## Lagalisti

## Tilvísanir
Pedro Cea

**José  Pedro Cea** (f. 1. september 1900 - d. 18. september 1970) var knattspyrnumaður og síðar þjálfari frá Úrúgvæ. Hann var í fyrsta sigurliði Úrúgvæ á HM 1930 og tvöfaldur ólympíumeistari.

## Ævi og ferill

Pedro Cea fæddist í Montevideo árið 1900 og gekk ungur til liðs við borgarliðið Nacional og varð margoft úrúgvæskur meistari undir þeirra merkjum. Hann lék sinn fyrsta landsleik fyrir úrúgvæska landsliðið árið 1923 á Copa America, þar sem liðið fór með sigur af hólmi. Árið eftir var hann í liði Úrúgvæ sem hélt á Ólympíuleikana 1924 í París. Þar slógu Úrúgvæmenn í gegn og hrepptu gullverðlaunin á sannfærandi hátt. Sagan endurtók sig í Amsterdam fjórum árum síðar og aftur var Cea í meistaraliðinu.

Ólympíusigrarnir 1924 og 1928 urðu til þess að Úrúgvæ var valið til að halda fyrsta heimsmeistaramótið árið 1930. Þar var Pedro Cea aðalmarkaskorari heimamanna með fimm mörk. Hann skoraði m.a. 2:2 jöfnunarmarkið í úrslitaleiknum gegn Argentínu, sem Úrúgvæ vann að lokum 4:2.

Hann lék sinn síðasta landsleik á árinu 1932. Frá 1941 til 1942 var hann aðalþjálfari landsliðsins og leiddi það til sigurs á Copa America. Hann lést árið 1970, skömmu eftir sjötíu ára afmæli sitt.

## Heimildir
*
Allra síðasta veiðiferðin

***Allra síðasta veiðiferðin*** er íslensk gamanmynd frá 2022, framleidd af Markell Procuditions, Stöð 2 og Myndform. Myndin er framhald af ''Síðustu veiðiferðinni'' (2020) og önnur myndin í Veiðiferðarseríunni. Myndinni var leikstýrt af Erni Marinó Arnarssyni og Þorkeli S. Harðarssyni, en þeir voru einnig handritshöfundar og framleiðendur myndarinnar. Í aðalhlutverkum voru Þorsteinn Bachmann, Þröstur Leó Gunnarsson, Hilmir Snær Guðnason, Halldór Gylfason, Sigurður Sigurjónsson, Jóhann Sigurðarson, Sigurður Þór Óskarsson, Halldóra Geirharðsdóttir, Ylfa Marín Haraldsdóttir, Gunnar Helgason og Edda Björg Eyjólfsdóttir. 

*Allra síðasta veiðiferðin* var tekjuhæsta íslenska mynd ársins 2022 og voru tekjur myndarinnar rúmlega 45 milljónir og um 24 þúsund miðar seldust. 

## Söguþráður
Eftir ævintýralegan laxveiðitúr fyrra sumars er ákveðið að halda aftur til veiða, þrátt fyrir misgóðar minningar úr þeim túr. Til að koma sér áfram í pólitík býður Valur Aðalsteins félögunum í flotta laxveiði með því skilyrði að þeir hagi sér vel og ekkert megi klikka. Vegurinn til Helvítis er eins og áður varðaður góðum ásetningi og er þessi túr því ekki undanskilin.

## Framleiðsla
Í febrúar árið 2021 var byrjað að þróa myndina en tökur fóru fram í júní árið 2021 og var myndin frumsýnd 18. mars 2022.

## Framhöld
Þriðja, fjórða og fimmta kvikmyndin í seríunni hafa verið tilkynntar og stefnt er á að taka upp þriðju myndina, *[[Langsíðasta veiðiferðin]]* árið 2024. Fjórða og fimmta myndin munu heita Næst síðasta veiðferðin og Fyrsta veiðiferðin.

## Heimildir
Vessel (plata)

***Vessel*** er þriðja breiðskífa bandaríska tónlistartvíeykisins Twenty One Pilots. Platan var gefin út 8. janúar 2013 af Fueled by Ramen, og var það fyrsta útgáfan þeirra með stóru hljómplötufyrirtæki. *Vessel* komst fyrst á ''Billboard'' 200 listann í 58. sæti, en náði hámarki árið 2016 þegar það komst í 21. sæti. Platan hefur selst í yfir tveimur milljónum eintaka og hafa öll lögin á henni verið gull viðurkenndar af Recording Industry Association of America. Það gerði Twenty One Pilots að fyrstu hljómsveitinni til að eiga tvær slíkar breiðskífur.

## Lagalisti

### Vessel 10 ára afmælisútgáfa á vínýl

;Hlið A
#„Ode to Sleep“
#„Holding on to You“
#„Migraine“
#„House of Gold“
#„Car Radio“
#„Semi-Automatic“
;Hlið B
#„Screen“
#„The Run and Go“
#„Fake You Out“
#„Guns for Hands“
#„Trees“
#„Truce“

;Hlið C
#„Holding on to You“ (live at LC Pavilion)
#„Trees“ (live at LC Pavilion)
#„Guns for Hands“ (live at LC Pavilion)
#„Migraine“ (live at LC Pavilion)
;Hlið D
#„Forest“ (af *Regional at Best*)
#„Glowing Eyes“ (af *Regional at Best*)
#„Kitchen Sink“ (af *Regional at Best*)
#„Lovely“ (endurupptaka; upprunalega á *Regional at Best*)

## Tilvísanir
Twenty One Pilots (plata)

***Twenty One Pilots*** er fyrsta breiðskífa bandarísku hljómsveitarinnar Twenty One Pilots. Platan var gefin út 29. desember 2009 á eigin vegum. Platan seldist í 115.000 eintökum og komst hæst í 139. sæti á ''Billboard'' 200 listanum þann 13. janúar 2017.

## Lagalisti

## Tilvísanir