open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gorillaz

**Gorillaz** er hljómsveit skipuð teiknimyndapersónum en ýmsir tónlistarmenn hafa leikið fyrir sveitina. Hljómsveitin er samstarfsverkefni tónlistarmannsins Damon Albarn og myndasöguhöfundarins Jamie Hewlett sem hófst árið 1998. Hljómsveitarmeðlimir eru 2D (söngur, píanó), Murdoc Niccals (rafmagnsbassi), Noodle (gítar) og Russel Hobbs (trommur). Tónlistin er unnin af Damon Albarn í samstarfi við ýmsa aðra tónlistarmenn. Hljómsveitin hefur gefið út fimm breiðskífur: *[[Gorillaz (breiðskífa)|Gorillaz]]* (2001), *[[Demon Days]]* (2005), *[[Plastic Beach]]* (2010), *[[The Fall]]* (2010) og *[[Humanz]]* (2017). 

## Tenglar

* Vefur hljómsveitarinnar
Suðurland FM

**Suðurland FM** er útvarpsstöð á Suðurlandi. Hún er rekin af Léttur ehf. Útsendingasvæði Suðurland FM er stór hluti suðurlands. Útvarpað er á tíðninni FM 96,3 fyrir suðurland, 93,3 í Vestmannaeyjum og 97,3 á höfuðborgarsvæðinu.

## Tenglar
*Heimasíða Suðurlands FM
Ánamaðkur

**Ánamaðkar** (**ánumaðkar** eða **ámumaðkar**) eru tvíkynja liðormar af ættbálki ána. Hérlendir ánamaðkar eru allir af ættinni *Lumbricidae*

. Ánamaðkar hafa blóðrás, opið meltingarkerfi og lifa í mold þar sem þeir nærast á rotnandi plöntuleifum. Þeir hafa æxlunarfæri beggja kynja í ljósleitum kraga, svokölluðu *belti*, nærri framenda. Áni getur haldið áfram að skríða þótt hann sé skorinn í sundur. 

## Heiti ánamaðka á íslensku
Talið er að upphaflegt heiti ánamaðksins sé *ámumaðkur*, þar sem menn trúðu því að hann gæti læknað ámusótt (heimakoma). Í heimild frá miðri 19. öld sem birtist í tímaritinu Blöndu árið 1918 er því lýst þegar viðkomandi „jagaði hana [þ.e. heimakomuna] úr [s]ér með jötunuxum og ánamöðkum“.  Ánamaðkar hafa einnig gengið undir nöfnunum *rigningur*, *ofanrigningur* eða bara *maðkur* á íslensku. Ánamaðkur sem er óvenju stór hefur verið kallaður Bumbus í frásögnum veiðiáhugamanna og jafnvel laxamaðkur.

## Heimildir

## Tenglar
* 
* Hólmfríður Sigurðardóttir (1994). Ánamaðkar. *Náttúrufræðingurinn 64*(2): 139-148.
Jón Vídalín konsúll

**Jón Pálsson Vídalín** (f. 6. september 1857, d. ? ágúst 1907), oft nefndur **Jón Vídalín konsúll**, var íslenskur konsúll eða sendiherra og athafnamaður. Hann rak Vídalínsútgerðina ásamt Louis Zöllner um árabil.
Geimskutla

**Geimskutla** er mönnuð og endurnýtanleg geimflaug, sem bandaríska og sovéska geimferðastofnunin notuðu í geimferðum frá 1982. Síðustu geimskutluferðirnar verða farnar árið 2011. Alls verða geimskutluferðirnar 135 á  braut um jörðu; þar af hafa tvær hafa farist með manntjóni: Challenger-slysið árið 1986 og Columbia-slysið árið 2003. Síðasta flughæfa geimskutlan, *Atlantis*, fór sína síðustu ferð út í geiminn 8. júlí 2011 og lauk þar með sögu þeirra.

## Tenglar
* Geimskutluáætlunin
* Geimfar
* Geimþota

## Heimildir
Grimmhildur Grámann

**Grimmhildur Grámann** (enska: **Cruella de Vil** eða **Cruella De Vil**) er sögupersóna sem rithöfundurinn Dodie Smith skapaði fyrst árið 1956 í bók sinni *[[Hundrað og einn dalmatíuhundur]]* og hefur síðan orðið þekkt sem teiknimynda- og kvikmyndapersóna.

Grimmhildur er fín og rík frú sem er bæði frek, stjórnsöm og gráðug. Hún stelur Dalmatíuhundum af því að hana langar í hvolpaskinnskápu með hettu. Í bókinni á hún eiginmann sem er loðskinnakaupmaður og sér henni fyrir pelsum en hann er ekki með í teiknimyndinni *[[Hundalíf]]*, sem Disney gerði árið 1961 og heldur ekki í kvikmyndunum. Kvikmyndin *[[101 dalmatíuhundur]]* var gerð árið 1996 með Glenn Close í hlutverki Grimmhildar og framhald hennar, *[[102 dalmatíuhundar]]*, var gerð árið 2000. Emma Stone lék Grimmhildi í kvikmyndinni *[[Cruella]]*, sem kom út árið 2021.

## Tilvísanir
Sopaipilla

**Sopaipilla**, ***sopapilla***, ***sopaipa***, eða ***cachanga*** er djúpsteikt brauð í ýmsum útfærslum, ýmist sætt eða ósætt, sem borðað er meðal annars í Argentínu, Bólivíu, Síle, Nýja-Mexíkó, Perú og Texas. Í Bandaríkjunum er það oftast borið fram sem eftirréttur, til dæmis með hunangi, sykri eða ís.

## Tilvísanir
Glenn Close

**Glenn Close** (fædd 19. mars 1947) er bandarísk leikkona. Hún hefur fimm sinnum verið tilnefnd til Óskarsverðlauna, tvisvar fyrir leik í aðalhlutverki, *Fatal Attraction* 1987 og *Dangerous Liasions* 1988, og þrisvar fyrir leik í aukahlutverki, *The World According to Garp* 1982, *The Big Chill* 1983 og *The Natural* 1984. Einnig er hún þekkt fyrir að hafa leikið Grimmhildi Grámann í kvikmyndunum *[[101 dalmatíuhundur]]* og *[[102 dalmatíuhundar]]* með Gerard Depardieu.

Hún hefur einnig leikið í fjölda söngleikja og sviðsleikrita. Í mars 2011 var hún ráðin til að leika aðalhlutverkið í fyrirhugaðri kvikmynd um feril skosku söngkonunnar Susan Boyle.
Haffi Haff

**Hafsteinn Þór Guðjónsson** (fæddur 28. september 1984) er íslenskur/amerískur tónlistarmaður. Hafsteinn tók þátt í íslensku undankeppni Eurovision 2022 með lagið Gía.
Vladímír Vysotskíj

**Vladímír Semjonovítsj Vysotskíj** (25. janúar 1938 – 25. júlí 1980) var rússneskur söngvari, sönglagahöfundur, ljóðskáld og leikari. Hann hafði gríðarmikil áhrif á rússneska menningu.

## Þýðingar
* Vladímír Vysotskíj á ýmsum tungumálum
Saumavél

**Saumavél** er vél sem notuð er til að sauma flíkur og fleira. Til eru ýmsar tegundir saumavéla sem hafðar eru til mismunandi nota.

Saumavélar urðu til í Iðnbyltingunni en áður hafði allur saumaskapur verið unninn í höndunum. Almennt er talið að Englendingurinn Thomas Saint hafi fundið saumavélina upp árið 1790 en hann fékk raunar aðeins einkaleyfi á vél sem ætluð var til að sauma leður og segldúk en smiðaði aldrei gangfæra vél.

Austurrískur klæðskeri, Josef Madersperger, bjó til nothæfa saumavél árið 1814. Árið 1830 fékk franski klæðskerinn Barthélemy Thimonnier einkaleyfi á vél sem saumaði beint keðjuspor (lykkjuspor) og árið 1841 hafði hann smíðað 80 vélar sem notaðar voru til að sauma einkennisbúninga fyrir franska herinn. Verksmiðja hans var hins vegar eyðilögð af klæðskerum sem óttuðust að missa vinnuna og var ekki endurreist.

Árið 1833 fann Walter Hunt upp vél sem saumaði með stingsaum, sem er grunnsporið í nútímasaumavélum. Notaðir eru tveir þræðir, annar undir klæðinu sem á að sauma en hinn yfir, og vélin tengir þá síðan saman í hverju saumspori. Hann tók þó ekki einkaleyfi á vél sinni. Ýmsir gerðu endurbætur á uppfinningunni en það var Isaac Merritt Singer sem gerði fyrstu fjöldaframleiddu saumavélina og er hann oft talinn faðir saumavélarinnar.

Sumar saumavélar eru tiltölulega einfaldar og sauma aðeins nokkur grunnspor en einnig eru til flóknar tölvustýrðar saumavélar sem geta saumað alls konar skrautspor og mynstur. Eldri gerðir voru ýmist handknúnar með sveif eða fótstignar en nú eru flestar saumavélar knúðar áfram með rafmagni.
## Gamlar saumavélar

Mynd:White Gem1.png|White saumavél frá 1886
Mynd:Singer12k.jpg|Singer 12 saumavél  frá 1878 með botni eins og fiðla

## Tenglar
* Gamlar saumavélar og saga saumavélarinnar (bæklingur frá Pfaff)
* ISMACS International
Draumurinn um rauða herbergið

***Draumurinn um rauða herbergið*** (kínverska: *Honglou Meng*) eða ***Sagan um steininn*** (*Shitou Ji*) er kínversk skáldsaga sem var samin um miðja 18. öld. Sagan, sem er eignuð Cao Xueqin, er almennt talin eitt merkasta bókmenntaverk á kínversku. Hún er ein af sígildu kínversku skáldsögunum fjórum. Hún er þekkt fyrir sálræna dýpt og lýsingar á heimsmynd, lífstíl og samfélagi 18. aldar.

Söguþráðurinn er margþættur og lýsir uppgangi og hnignun aðalsfjölskyldu, sem líkist fjölskyldu Caos sjálfs. Örlög fjölskyldunnar endurspegla örlög keisaraveldisins. Cao lýsir því valdi sem faðirinn hefur yfir fjölskyldunni, en sögunni er ætlað að vera minnisvarði um konur sem hann kynntist í æsku sem vinkonum, frænkum og þjónustustúlkum. Í sögunni veltir höfundur fyrir sér trúarlegum og heimspekilegum spurningum, og ritstíllinn minnir á leikrit og skáldsögur frá tímum Mingveldisins, og kveðskap frá enn eldri tíma.

Cao hóf að semja söguna á 5. áratug 18. aldar og vann að henni þar til hann lést 1763 eða 1764. Sagan gekk í handritum meðal vina Caos og var kölluð *Sagan um steininn* í ýmsum útgáfum með um það bil 80 kafla. Hún kom ekki út á prenti fyrr en þremur áratugum eftir dauða Caos, þegar fyrsta og önnur útgáfa komu út undir titlinum *Draumurinn um rauða herbergið* 1791-1792 með 40 köflum til viðbótar. Þessi útgáfa með 120 köflum varð svo útbreiddasta útgáfan. Titillinn hefur líka verið þýddur sem *Draumurinn um rauða herragarða*. Til er sérstök fræðigrein, „rauðfræði“, sem gengur út á rannsóknir á bókinni.

Bókin er samin á alþýðukínversku fremur en klassískri kínversku. Cao Xueqin var vel að sér í kínverskri ljóðlist og klassískri kínversku, en skrifaði söguna á Beijing-mállýsku. Snemma á 20. öld var bókin notuð til að búa til staðlaða kínversku og hvetja til notkunar alþýðumáls í ritaðri kínversku.

## Tilvísanir
Menningarbyltingin

**Menningarbyltingin** var gagnger umbreyting í samfélagi og stjórnmálum Kína á árunum 1966 til 1976 sem Maó Zedong, leiðtogi Kína, kom af stað. Í menningarbyltingunni glataðist mikið af hinni hefðbundnu kínversku menningarfleið og hún olli glundroða í kínversku samfélagi og hagkerfi.

Áætlun Maós um framfarastökkið 1958–61 hafði misheppnast hrapallega og neyddist hann til að stíga til hliðar sem leiðtogi Kína 1959. Hófsamari eftirmenn hans sneru við miklu af því sem Maó hafði gert. Maó náði aftur völdum 1966 og vildi meina að frjálslynd borgaraleg öfl höll undir kapítalisma væru að koma sér fyrir á öllum stigum kínversks samfélags og stjórnkerfis. Vegna þess kom Maó af stað hreyfingu sem átti að umbreyta samfélaginu öllu.

Til þess að Kína gæti tekið framförum þótti Maó nauðsynlegt að útrýma fjórum gömlum hlutum: gömlum siðum, gamalli menningu, gömlum vönum, og gömlum hugmyndum. Sér í lagi réðst hann gegn hinni hefðbundnu Konfúsíusarstefnu og mikið af hefðbundinni kínverskri menningararfleið og fornminjum glataðist á þessum árum. 

Maó vildi ekki að Kína þróaðist sömu átt og Sovétríkin að ný stétt embættismanna færi með öll völd. Hann vildi því virkja alþýðuna í að ráðast gegn oki embættisstéttarinnar. Sér í lagi virkjaði hann ungar stúdentahreyfingar, *rauðu varðliðina*. Milljónir urðu fyrir ofsóknum og margir voru fangelsaðir. Maó hreinsaði burt pólítíska andstæðinga sína og kom á sterkri persónuleikadýrkun á sjálfum sér meðal almennings. Meðan á menningarbyltingunni stóð var nær öllum skólum og háskólum í Kína lokað. Ungu menntafólki var skipað að flytjast út á landsbyggðinna og vinna erfiðisvinnu. 

Árið 1969 lýsti Maó því yfir að menningarbyltingu sinni væri lokið, en almennt er lokaár byltingarinnar sagt vera árið 1976, þegar Maó lést og ný stjórn tók við í Kína.

## Tenglar
* ''„Hvað fólst í menningarbyltingunni í Kína?“'' Sverrir Jakobsson. Vísindavefurinn, 20. október 2005.
* ''„Mannhatur og tvöfeldni“'' Arnór Hannibalsson; Alþýðublaðið, 19. júlí 1996.
* ''„Í menningarbyltingunni í Kína var mannát stundað í nafni hugmyndafræði: Hlið vítis opnuðust“''; Morgunblaðið; 152. tölublað; 7. júlí 1996.
*
102 dalmatíuhundar

***102 dalmatíuhundar***  (enska: *102 Dalmatians*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2000 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar *[[101 dalmatíuhundur]]*. Myndin var gerð í London.

## Íslensk talsetning

### Aðrar raddir

## Tilvísanir
Sagan af Genji

**Sagan af Genji** er japanskt bókmenntaverk sem er eignað japönsku yfirstéttarkonunni Murasaki Shikibu og er frá fyrri hluta 11. aldar. Upprunalega handritið, skrifað á Heiantímabilinu sem *[[orihon]]*-bók (í harmonikkubroti), er ekki lengur til. Sagan er einstök heimild um hirðsiði og lífshætti hirðfólks á Heiantímabilinu. Hún er rituð á fornlegu og ljóðrænu máli sem er óskiljanlegt Japönum nútímans án undirbúnings. *Genji* var fyrst þýdd á nútímajapönsku af skáldinu Akiko Yosano í upphafi 20. aldar.

Sagan snýst um líf hirðmannsins Hikaru Genji sem er sonur Japanskeisara og lágt settrar hjákonu, Kiritsubo. Genji er fjarlægður úr erfðaröðinni af pólitískum ástæðum og lækkaður í tign. Hann fær ættarnafnið Minamoto og hefur störf sem embættismaður. Sagan segir frá ástarlífi Genjis og lýsir um leið siðum japanska aðalsins á þeim tíma. Sagan er stundum nefnd sem fyrsta skáldsaga heims, með því að segja frá innra lífi sögupersónanna.
101 dalmatíuhundur

***101 dalmatíuhundur*** (enska: *101 Dalmatians*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1996 með Glenn Close í aðalhlutverki. Myndin er endurgerð á Disney-teiknimyndinni *[[Hundalíf]]* frá 1961 sem byggði á skáldsögu *[[Hundrað og einn dalmatíuhundur]]* eftir enska rithöfundinn Dodie Smith frá 1956. Framhaldsmyndin *[[102 dalmatíuhundar]]* var gefin út árið 2000.
Steinþór Pálsson

**Steinþór Pálsson** er viðskiptafræðingur og var bankastjóri Landsbankans frá 2010-2016 en hann tók við starfinu af Ásmundi Stefánssyni. 

Steinþór er viðskiptafræðingur að mennt og með MBA gráðu. Hann hóf störf hjá Actavis í apríl 2002, sem framkvæmdastjóri Actavis á Möltu. Hann stýrði þar þróun og endurbyggingu verksmiðjunnar og þróunarsetursins á Möltu. Eftir að hann lét af störfum hjá Landsbankanum hóf hann störf hjá KPMG endurskoðun.

## Tenglar
* ''Nýr forstjóri Landsbankans''; grein á Rúv.is 20. maí 2010
* ''Steinþór í framkvæmdastjórn Actavis''; grein í Morgunblaðinu 2006
**[https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2018/03/28/steinthor_palsson_radinn_til_kpmg/ Steinþór Pálsson ráðinn til KPMG; Mbl.is 2018]*.
Ashoka mikli

**Asóka mikli** (brahmi: 𑀅𑀲𑁄𑀓, *Aśoka*; 304 f.Kr.–232 f.Kr.) var indverskur keisari Maurya-veldisins sem réði yfir næstum öllu Indlandi frá 269 til 232 f.o.t. Hann var barnabarn stofnanda keisaradæmisins, Chandragupta Maurya. Asóka breiddi út búddisma og undir hans stjórn stækkaði ríkið mikið og náði frá Afganistan í vestri að Bangladess í austri. Hann ríkti yfir stærstum hluta Indlandsskaga nema hluta Tamil Nadu, Karnataka og Kerala. Höfuðborg ríkis hans var borgin Pataliputra (í Magadha, nú Patna).

Asóka herjaði á ríkið Kalinga (nú Odisha) og lagði það undir sig árið 260 f.o.t. Samkvæmt tilskipunum hans snerist hann til búddisma eftir að hafa horft upp á mannfallið í Kalingastríðinu sem var sagt hafa leitt til dauða 100.000 manna og hrakninga annarra 150.000. Hann er þekktastur fyrir súlur Ashoka víðs vegar um Indland þar sem tilskipanir hans eru áletraðar, fyrir að senda búddamunka til Srí Lanka og Mið-Asíu og fyrir að reisa minnismerki á stöðum sem tengjast ævi Gautama Buddha.

Fyrir utan tilskipanirnar byggist þekking okkar á ævi Asóka á heimildum sem eru mörgum öldum yngri, eins og *[[Ashokavadana]]* frá 2. öld og *[[Mahavamsa]]* frá Srí Lanka. Merki Indlands er súluhöfuð Ashoka sem sýnir fjögur asíuljón. Nafnið *Aśoka* merkir á sanskrít „án sorgar“ eða „án sársauka“. Í tilskipunum hans er hann nefndur *Devānāmpriya* („elskaður af guðunum“) og *Priyadarśin* („sá sem lítur alla með kærleika“). Asókatré (*[[Saraca indica]]*) er kennt við hann og kemur fyrir í *[[Ashokavadana]]*.

## Tilvísanir
Aukageta

**Aukageta** er afurð eða afleiðing annarrar virkni sem getur þó ekki haft nein áhrif á undirstöðuna sem veldur henni. Til dæmis er aukagetuhyggja í hugspeki sú kenning að sálarlíf mannsins sé aukageta þannig að það orsakist af virkni heilans og sé þannig afleiðing efnislegrar undirstöðu en geti þó engin áhrif haft á móti á efnislega undirstöðu sína; það er að segja að virkni heilans orsaki mannlegt sálarlíf en sálarlíf mannsins hafi engin áhrif á virkni heilans.
Silfurmáfur

**Silfurmáfur** (fræðiheiti: *Larus argentatus*) er stór máfur með grátt bak og svarta vængbrodda en hvítur á kvið og haus. Hann er með gulan gogg með rauðum blett undir að framan eins og sílamáfur og svartbakur. Einkum getur verið erfitt að greina milli silfurmáfs og sílamáfs. Hann verður fullvaxinn 63sm að lengd og vegur eitt kíló. 

Silfurmáfum hefur fjölgað á Norðurslóðum síðustu áratugi vegna nábýlis við manninn. Máfurinn gerir sig í vaxandi mæli heimakominn í bæjum og borgum þar sem hann finnur sér æti í sorpi.

Silfurmáfur er einn af fjórum fuglum sem má veiða árið um kring á Íslandi. Hinir eru sílamáfur, svartbakur og hrafn.
Duggönd

**Duggönd** (fræðiheiti: *Aythya marila*) er lítil kafönd sem lifir á Norðurslóðum. Hún verður fullvaxin um 50sm að lengd með 70-80sm vænghaf. Steggurinn er svartur með hvítt bak og vængi en kollan og ungir steggir eru brún á lit. Duggendur líkjast mjög skúföndum en eru ekki með skúf og auk þess ljósari á bak. Duggendur lifa aðallega á skeldýrum og vatnaplöntum. Egg dugganda og skúfanda hafa verið nytjuð.

## Veiðar
Á Íslandi eru veiðar leyfðar á duggönd frá 1. september til 15. mars, en sáralítið er veitt af þeim á hverju ári.

## Tenglar
* Endur (Náttúrufræðistofa Kópavogs) 

## Tilvísanir
Jósúabók

**Jósúabók** (hebreska: סֵפֶר יְהוֹשֻׁעַ *Sefer Yəhōšūaʿ *, gríska: Ιησούς του Ναυή; latína: *Liber Iosue*) er ein af bókum Gamla testamentis biblíu kristinna og Tanakh gyðingdóms. Hún segir frá hernámi fyrirheitna landsins (Kananslands) og skiptingu þess milli ættkvíslanna tólf. Henni lýkur með ræðu Jósúa og þingsamkomu ættkvíslanna í Síkem til endurnýjunar sáttmálans við guð. Jósúabók er sjötta bók Gamla testamentisins og fyrsta söguritið.

Fræðimenn eru á því að Jósúabók sé ekki góð heimild um sögu Ísraelsmanna og telja að atburðirnir sem hún lýsir hafi átt sér stað mun síðar. Talið er að ritið megi rekja til valdatíðar Jósía (640-609 f.Kr.), en samningu þess var ekki lokið fyrr en eftir að Jerúsalem féll í hendur Nýja Babýlóníuveldisins árið 586 f.Kr. og hugsanlega ekki fyrr en eftir að gyðingar sneru aftur úr útlegðinni árið 539 f.Kr.

## Tilvísanir
Listi yfir CSI:Miami (3. þáttaröð)

Þriðja þáttaröðin af  var frumsýnd 20. september 2004 og sýndir voru 24 þættir.

## Aðalleikarar
* David Caruso sem Horatio Caine
* Emily Procter sem Calleigh Duquesne
* Adam Rodriguez sem Eric Delko
* Khandi Alexander sem Alexx Woods
* Sofia Milos sem Yelina Salas
* Jonathan Togo sem Ryan Wolfe (þættir  3-5, gestaleikari; 6-24)
* Rory Cochrane sem Tim Speedle (Þáttur 1)

## Þættir

## Tilvísanir

## Heimildir
*
* 

## Tenglar
* 
* Heimasíða CSI: Miami á CBS sjónvarpsstöðinni
Samúel Thorsteinsson

**Samúel Thorsteinsson** (1. janúar 1893 – 25. nóvember 1956) var dansk/íslenskur læknir og fyrsti landsliðsmaður Íslands í knattspyrnu.

## Ævi og störf
Samúel var sonur athafnamannsins Péturs J. Thorsteinssonar og Ásthildar Guðmundsdóttur. Hann ólst að mestu upp í Kaupmannahöfn, nam læknisfræði við Kaupmannahafnarháskóla og starfaði sem læknir í Danmörku alla ævi.

Meðal systkina Samúels voru Friðþjófur og Gunnar sem báðir voru knattspyrnumenn og gegndu formennsku Knattspyrnufélagsins Fram, en Samúel æfði og keppti undir merkjum Framara í fríum sínum á Íslandi. Allir voru þeir bræður listamannsins Guðmundar „Muggs“ Thorsteinssonar.

Um það leyti sem Samúel innritaðist í læknadeildina hóf hann að æfa með Akademisk Boldklub, sem var knattspyrnulið Kaupmannahafnarháskóla. Árið 1918 var hann í fyrsta sinn valinn í danska landsliðið, sem þá var talið eitt hið sterkasta í Evrópu. Alls urðu landsleikirnir sjö talsins, en lítið var um millilandakeppnir á þessum árum vegna heimsstyrjaldarinnar.

Veturinn 1912-13 dvaldist Samúel á Ítalíu og gekk þar til liðs við Naples FC. Hann lék með liðinu í keppninni um Ítalíumeistaratitilinn, þar sem Naples FC tapaði gegn Lazio í úrslitum Suður-Ítalíukeppninnar.

Árið 1919 tók Samúel þátt í Íslandsför Akademisk boldklub, sem þá voru nýkrýndir Danmerkurmeistarar.
Haraldur Steinþórsson

**Haraldur Steinþórsson** (1. desember 1925 – 16. ágúst 2005) var varaformaður og framkvæmdastjóri BSRB og formaður Knattspyrnufélagsins Fram. 

## Ævi og störf
Haraldur fæddist á Akureyri, sonur Steinþórs Guðmundssonar skólastjóra og bæjarfulltrúa í Reykjavík og Ingibjargar Benediktsdóttur skáldkonu og kennara.

Hann varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík vorið 1944 og var þá þegar orðinn virkur þátttakandi í starfi Sósíalistaflokksins. Var hann forseti Æskulýðsfylkingarinnar í tvö ár.

Árið 1948 fluttist Haraldur til Ísafjarðar og gerðist kennari við gagnfræðaskólann þar. Flutningarnir voru að frumkvæði félaga hans í Sósíalistaflokknum, þar sem flokkinn vantaði bæjarfulltrúaefni fyrir vestan. Hann var bæjarfulltrúi og bæjarráðsmaður Sósíalistaflokksins á Ísafirði 1950 til 1954, en náði ekki endurkjöri. Á Ísafirði kvæntist hann Þóru Sigríði Þórðardóttur og eignuðust þau fjögur börn.

Eftir að fjölskyldan flutti til Reykjavíkur hélt Haraldur áfram kennslu, fyrst í Gagnfræðaskólanum við Vonarstræti og síðar Hagaskóla. Hann lét til sín taka innan samtaka kennara og Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, þar sem hann var bæði varaformaður og framkvæmdastjóri um árabil.

Undir lok starfsævi sinnar starfaði Haraldur mjög að málefnum hjartasjúklinga og vann m.a. að stofnun HL-stöðvarinnar, endurhæfingar fyrir hjarta- og lungnasjúklinga.

## Íþróttamál
Haraldur ólst upp á svæðinu umhverfis Ljósvallagötu og Ásvallagötu, sem þá var mikil Fram-nýlenda. Hann lék knattspyrnu með Fram upp í þriðja flokk.

Á Ísafirði gerðist Haraldur formaður Knattspyrnufélagsins Vestra, en íþróttalífið á Ísafirði stóð þá í miklum blóma.

Við komuna til Reykjavíkur var hann fenginn til að taka við embætti formanns Fram, sem hann gegndi frá 1955 til 1960. Árið 1958 fagnaði Fram fimmtíu ára afmæli sínu. Á hátíðarsamkomu að þessu tilefni tilkynnti Gunnar Thoroddsen borgarstjóri Reykjavíkur að félagið hefði fengið lóð í Kringlumýri fyrir framtíðarfélagssvæði sitt.

Haraldur var útnendur heiðursfélagi í Fram á áttatíu ára afmæli félagsins 1988.

## Heimildir
Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Ísland hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 37 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Ísland tók ekki þátt í keppninni árin  og  eftir að hafa fallið úr keppninni ári fyrr. Framlög Íslands eru að venju valin með Söngvakeppninni.

## Saga
Ísland tók fyrst þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið . Áhugi hafði verið fyrir þátttöku í keppninni í mörg ár og hún hafði verið sýnd í beinni útsendingu frá árinu 1983, en beðið var eftir því að Ríkisútvarpið hefði efni á því að halda keppnina.

Besti árangur Íslands í keppninni er annað sætið en því takmarki var náð árin  og . Árið 1999 tók Selma Björnsdóttir þátt fyrir hönd Íslandi með lagið „All Out of Luck“ sem fékk 146 stig. Árið 2009 tók Jóhanna Guðrún Jónsdóttir þátt fyrir hönd Íslands með lagið „Is It True?“ sem að hlaut 218 stig, en sigurlagið „Fairytale“ eftir Alexander Rybak var með 169 fleiri stig. 

Versti árangur Íslands var árið  þegar Daníel Ágúst Haraldsson fékk engin stig fyrir lagið „Það sem enginn sér“. Oft þegar vísað er til lagsins er það kallað „Það sem enginn heyrði.“ Fram að þessu er þetta eina framlag Íslendinga sem hefur ekki fengið eitt einasta stig. Árið  lenti hljómsveitin Two Tricky í síðasta sæti með aðeins þrjú stig þegar þeir fluttu lagið „Angel“.

Árið  var undanúrslitakeppni fyrst notuð í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva og komst Ísland sjálfkrafa áfram það ár vegna velgengni Birgittu Haukdal í keppninni árið áður þegar hún lenti í áttunda sæti með 81 stig. Vegna þess að Ísland lenti fyrir utan topp tíu sætanna það árið þurfti það að keppa í undanúrslitum árin ,  og  en komst aldrei áfram. Árið  var reglunum breytt og hafa allir þáttakendur fyrir utan , , , ,  og sigurlandið frá árinu áður þurft að taka þátt í undanúrslitum. Eftir það komst Ísland upp úr undankeppninni allt til ársins  en ekki árin , ,  og . Í heild sinni er Ísland annað sigursælasta land keppninnar sem á eftir að vinna, næst á eftir . 

Fjöldi söngvara hefur keppt oftar en einu sinni fyrir hönd Íslands, þar á meðal Sigríður Beinteinsdóttir sem að hefur farið fjórum sinnum (tvisvar í tvíeyki, einu sinni sem sólóisti og einu sinni sem bakraddasöngkona). Stefán Hilmarsson hefur farið þrisvar fyrir hönd Íslands (í tvíeyki árin ,  og einu sinni sem bakraddasöngvari árið ) og sama á við Selmu Björnsdóttir (sem sólóisti árin  og ), Eirík Hauksson (í tríói árið  og sem sólóisti árið ), Jónsa (sem sólóisti árið  og í tvíeyki árið ), Friðrik Ómar (í tvíeyki árið  og sem bakraddasöngvari árið ), Heru Björk (sem bakraddasöngkona árin  og , og sem sólóisti árin  og ) og Regínu Ósk (sem bakraddasöngkona árið  og í tvíeyki árið ).

## Yfirlit þátttöku




## Tölfræði atkvæðagreiðslu
Tölfræði atkvæðagreiðslu í Eurovision frá 1986 til 2021.

Lönd sem Ísland *hefur gefið* flest stig: 

Lönd sem *hafa gefið* Íslandi flest stig: 

## Stigakynnar og þulir RÚV

## Forsöngur, höfundur/ar og bakraddir

## Athugasemdir

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefsíða Söngvakeppninnar
*
Danmörk í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Danmörk hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 49 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Eftir að hafa keppt tíu sinnum í röð til ársins , tók Danmörk ekki þátt í ellefu ár frá  til . Síðan , hefur landið aðeins verið fjarverandi fjórum keppnum. Danmörk hefur unnið keppnina þrisvar sinnum: árin ,  og . Danska undankeppnin er Dansk Melodi Grand Prix.

Danmörk endaði í þriðja sæti í sinni fyrstu keppni árið  með Birthe Wilke og Gustav Winckler, áður en landið vann í fyrsta sinn árið  með laginu „Dansevise“ flutt af Grethe og Jørgen Ingmann. Landið komst aftur í topp-3 25 árum síðar með Hot Eyes árið  og Birthe Kjær árið . Eina skiptið sem landið náði topp-5 á 10. áratugnum var með flytjandanum Aud Wilken árið .

Danmörk vann keppnina í annað skipti árið  með Olsen bræðrunum og laginu „Fly on the Wings of Love“. Danmörk endaði svo í öðru sæti þegar landið hélt keppnina árið  með „Never Ever Let You Go“ flutt af Rollo & King, áður en Malene Mortensen varð fyrsta framlag Danmerkur til að enda síðast árið . Danmörk vann keppnina í þriðja sinn árið  með laginu „Only Teardrops“ með flytjandanum Emmelie de Forest. Danmörk hefur endað í topp-5 fjórtán sinnum.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Spánn í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Spánn hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 60 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Ásamt , ,  og  er Spánn eitt af „Stóru Fimm“ löndunum sem fara sjálfkrafa áfram í úrslit þar sem að þessi lönd veita mestu fjármögnun til Sambands evrópskra sjónvarpsstöðva (EBU). Spánn hefur tekið þátt í öllum keppnunum frá fyrstu þátttöku. Eina landið með lengri samfellda þátttöku er Bretland síðan 1959.

Spánn hefur unnið keppnina í tvö skipti. Það fyrra var árið  með Massiel og laginu „La, la, la“, og seinna árið  með Salomé og laginu „Vivo cantando“. Sigurinn árið 1969 var skiptur niður á milli ,  og . Keppnin sem var haldin sama ár er í eina skipti sem að keppnin hefur verið á Spáni. Landið hefur einnig endað í topp-3 í 5 skipti eftir það; Karina (), Mocedades (), Betty Missiego () og Anabel Conde () í öðru sæti, og Bravo () í þriðja sæti. Spánn endaði í seinasta sæti árin , , ,  og .

Frá árinu 2005 hefur Spánn aðeins endað í topp-10 í tvö skipti; Pastora Soler () og Ruth Lorenzo () í tíunda sæti. Einnig hefur landið ekki komist upp úr topp-20 í 10 af 16 keppnum síðan þá. Spánn er með núverandi lengstu þátttöku án sigurs, eða samtals 52 ár frá 1969.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Marokkó í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Marokkó tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva í 1 skipti sem var frumraun landsins árið . Lagið sem var valið var „Bitaqat Hub“ sem var sungið á arabísku af Samira Bensaïd. Það endaði í næst seinasta sæti (átjánda) með 7 stig. Landið hefur ekki tekið þátt síðan.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
Jón Rúgmann

**Jón Rúgmann** (**Jón Rúgmann Jónsson** eða **Jonas Rugman**, skírður: **Jón Jónsson**); (1. janúar 1636 – 24. júlí 1679) var íslenskur fornritafræðingur í Svíþjóð, sem tók sér ættarnafnið Rúgmann eftir fæðingarbæ sínum Rúgsstöðum í Eyjafirði, sem nú heitir Rútsstaðir. 

Faðir Jóns var *Jón Guðmundsson* á Rúgsstöðum, prestur og málari, og móðir hans var *Sigríður „eldri“ Ólafsdóttir*, húsmóðir. Jón fór í Hólaskóla en var rekinn fyrir mótþróa við rektor skólans. Jón hélt þá, árið 1658, með fátæklegt bókasafn sitt til Kaupmannahafnar að leita leiðréttingar mála sinna. 

Um þær mundir voru Svíar að vinna frægan sigur sinn yfir Dönum í fjórða dansk-sænska stríðinu. Svíar höfðu öll völd á hafinu og tóku skipið og hinn danska þegn Jón Jónsson og fluttu til Gautaborgar. Þar var fyrir dróttseti ríkisins Per Brahe, lærdómsmaður mikill, og fýsti hann að vita nokkuð um innihald bóka þeirra er Jón hafði í fórum sínum. Fékk hann mikinn áhuga á þeim þegar hann vissi að þar segði frá Gauta konungi á Gautlandi og Hrólfi syni hans, og einnig frá Yngva Uppsalakonungi og Ingibjörgu dóttur hans sem sprakk af harmi.

Nú var Jón frá Rúgsstöðum leystur úr böndum og sendur til náms í Visingsö og Uppsölum, svo að hann yrði fær um að þýða hinar íslensku sögur á sænsku eða latínu. Komst hann þar í kynni við Olof Verelius og veitti honum mikilsverða aðstoð við að læra íslensku og lesa og þýða íslensk handrit. Árið 1667 var í Uppsölum stofnað sérstakt fornfræðaráð eða Collegium Antiqvitatum sem skyldi vera miðstöð fornaldarrannsókna, og var Jón Rúgmann í þjónustu þess til dauðadags.

Eftir hans dag voru þar ýmsir Íslendingar við störf, stundum fleiri en einn í senn, allt fram á 18. öld. Meðal þeirra voru Guðmundur Ólafsson (d. 1695), Jón Eggertsson (d. 1689) og Jón Vigfússon (d. 1692). Svíar urðu og fyrstir til að gefa út íslenskar sögur, einkum svokallaðar fornaldarsögur sem gerast á þeim tíma er nú mundi kallaður „forsögulegur“. Töldu þeir að sögur þessar væru ritaðar á hinu forna tungumáli Svíþjóðar sem þeir kölluðu „forngausku“. Fyrsta sagan var Gautreks saga og Hrólfs saga Gautrekssonar sem Jón Rúgmann hafði í pússi sínu þegar hann var handtekinn; hún var prentuð í Uppsölum árið 1664.

Kona Jóns Rúgmanns (gift 1671) varð **Birgitta Bring**; faðir hennar var prófessor í lögum við Uppsalaháskóla. Þau eignuðust tvö börn. 

## Helstu prentuð rit
* *Greinir or þeim gaumlu laugum*, Uppsala 1669.
* *Norlandz Chrönika och Beskriffning*, Wijsingzborg 1670. — Stytt þýðing á *[[Heimskringla|Heimskringlu]]* Snorra Sturlusonar, auk Sverris sögu og fleiri efnisþátta. 
* *Mono-syllaba islandica*, Upsalæ 1676.
* *Jonas Rugmans samling av isländska talesätt*, Uppsala 1927. — G. Kallstenius gaf út. 
* Gottfrid Kallstenius: *[http://runeberg.org/samlaren/1927/0005.html Två svenska bröllopsdikter av Jonas Rugman.]*

## Heimildir
* Heimir Pálsson: *Örlagasaga Eyfirðings. Jonas Rugman - Fyrsti íslenski stúdentinn í Uppsölum. Málsvörn menningaröreiga*, Rvík 2017, 252 s. *Studia Islandica* 66.
* Jón Helgason: *Handritaspjall*, Rvík 1958:87–88.
*
Listi yfir CSI:Miami (4. þáttaröð)

Fjórða þáttaröðinni af **** var frumsýnd 19. september 2005 og sýndir voru 25 þættir.

## Söguþráðs skipti
Söguþráðs-skipti verða á milli  og  þegar Mac Taylor eltir fanga til Miami og síðan fer Horatio aftur til NY til þess að klára málin.

## Fróðleikur
Breytingar voru gerðar á rannsóknarstofunni og var hún uppfærð í nútímalegri og tæknivæddari rannsóknarstofu, miðað við systurþætti sína.

Íslendingurinn Egill Örn Egilsson leikstýrir þættinum **Driven**. 

## Aðalleikarar
* David Caruso sem Horatio Caine
* Emily Procter sem Calleigh Duquesne
* Adam Rodriguez sem Eric Delko
* Khandi Alexander sem Alexx Woods
* Jonathan Togo sem Ryan Wolfe
* Rex Linn sem Frank Tripp

## Aukaleikarar
* Eva LaRue sem Natalia Boa Vista (Öll þáttaröðin)
* Boti Ann Bliss sem Maxine Valera (Öll þáttaröðin)
* David Lee Smith sem Rick Stetler (Öll þáttaröðin)
* Amy Laughlinsem Erica Sykes (Öll þáttaröðin)
* Michael B. Silver sem Peter Elliot (Öll þáttaröðin)
* Brooke Bloom sem Cynthia Wells (Öll þáttaröðin)
* Leslie Odom, Jr. sem Joseph Kayle (Öll þáttaröðin)
* Joel West sem Aaron Jessop (Öll þáttaröðin)
* Armando Valdes-Kennedy sem Aaron Peters (Öll þáttaröðin)
* Alana De La Garza sem Marisol Delko-Caine (Öll þáttaröðin)
* Joshua Leonard sem Jim Markham (Öll þáttaröðin)
* Bellamy Young sem Monica West (Öll þáttaröðin)
* Brendan Fehr sem Dan Cooper (Öll þáttaröðin)

## Þættir

## Heimildir
* 

## Tenglar
* DVD Release Dates  at TVShowsOnDVD.com.
Mosfellskirkja (Mosfellsdal)

**Mosfellskirkja** er kirkja í Mosfellsdal og tilheyrir Mosfellsprestakalli í Kjalarnesprófastsdæmi. Hún var vígð 4. apríl 1965. Mosfellskirkja var gjöf Stefáns Þorlákssonar og er sjálfseignarstofnun. Hún hefur tekjur af sölu heits vatns sem Stefán lét henni eftir í erfðaskrá. Mosfellskirkja er talin ein best búna kirkja á Íslandi. Koparklukka ein forn hangir i kórnum vinstra megin við altarið þegar inn er gengið, og er henni hringt við allar kirkjuathafnir. 

Halldór Laxness segir svo frá í *[[Innansveitarkronika|Innansveitarkroniku]]*:
:Stefán Þorláksson mælti sumsé svo fyrir í erfðaskrá sinni að fjármunir meiren litlir er hann leifði skyldu gánga til þess að reisa kirkju mikla og góða að Mosfelli í Mosfellsdal, þar á rústum fornra kirkna sem geyma höfuð Egils Skallagrímssonar. 

## Tengt efni
* Hrísbrúarkirkja
* Innansveitarkronika

## Tenglar
*Mosfellskirkja á kirkjukort.net 
* Mosfellskirkja; grein af Nat.is
Þýskaland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Þýskaland hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 64 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni ásamt sjö öðrum löndum átti sér stað árið 1956. Landið hefur tekið þátt á hverju ári frá upphafi, nema árið 1996 þegar það komst ekki upp úr forvalinu, og þar af leiðandi telst ekki með sem þátttaka. Ekkert annað land hefur tekið jafn oft þátt í keppninni. Ásamt Frakklandi, Ítalíu, Spáni og Bretlandi er Þýskaland eitt af „Stóru Fimm“ löndunum sem fara sjálfkrafa áfram í úrslit þar sem að þessi lönd veita mestu fjármögnun til Sambands evrópskra sjónvarpsstöðva (SES/EBU). Þýskaland hefur unnið keppnina tvisvar.

Þýskaland vann keppnina árið 1982 í Harrogate þegar Nicole vann með laginu „Ein bißchen Frieden“. Annar sigurinn kom 28 árum seinna árið 2010 í Ósló, þegar Lena vann með „Satellite“. Katja Ebstein sem endaði í þriðja sæti árin 1970 og 1971, svo í öðru sæti árið 1980, er eini flytjandinn sem hefur endað í efstu þrem sætunum í þrjú skipti. Þýskaland er með samtals ellefu topp 3 úrslit. Þau 2. sæti úrslitin voru með Lena Valaitis (1981) og Wind (1985 og 1987) og 3. sæti með Mary Roos (1972), Mekado (1994) og Surpriz (1999). Þýskaland hefur endað í seinasta sæti í sjö skipti, og fékk núll stig árin 1964, 1965 og 2015.

Eftir að hafa ekki náð mörgum topp 10 úrslitum seinustu árin, hefur besti árangurinn seinasta áratuginn komið þegar Michael Schulte endaði í 4. sæti árið 2018 í Lissabon. Þótt að árangur Þýskalands hefur ekki verið sá besti, er áhuginn á keppninni ennþá mikill og er einn mest horfði viðburður á hverju ári þar í landi.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Fjalakötturinn (kvikmyndaklúbbur)

**Fjalakötturinn** var kvikmyndaklúbbur sem hóf starfsemi veturinn 1975-1976 og starfaði fram á níunda áratug 20. aldar. Það var Kvikmyndaklúbbur menntaskólanna, sem í voru nemendur Menntaskólans við Tjörnina, Menntaskólans við Hamrahlíð og Menntaskólans í Reykjavík sem hóf samstarf við stúdenta í Háskóla Íslands og stofnuðu saman Fjalaköttinn. Klúbburinn stóð fyrir reglulegum kvikmyndasýningum í Tjarnarbíói. Fjalakötturinn kenndi sig við hið horfna hús Fjalaköttinn sem stóð við Aðalstræti 8. Friðrik Þór Friðriksson, sem var einn af stofnundum Fjalakattarins, var formaður félagsins á áttunda áratug 20. aldar. 

Sunnudaginn 22. maí 2010 hófust aftur sýningar í nafni Fjalakattarins. 

## Tenglar
* ''Úr Filmíu í Fjalaköttinn''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997
* ''Úr Filmíu í Fjalaköttinn''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997
* ''Úr Filmíu í Fjalaköttinn''; 3. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997
Siglingakeppni

**Siglingakeppni** eða **kappsigling** er keppni í siglingum þar sem seglbátar (kænur, kjölbátar eða seglbretti) eigast við. Siglingakeppnir greinast í strandsiglingakeppnir sem fara fram nálægt landi, oft í kringum baujur eða eyjar, og úthafssiglingakeppnir þar sem keppt er á löngum siglingaleiðum. Siglingakeppnir geta verið forgjafarkeppnir milli báta af ólíkum gerðum eða klassakeppnir milli báta af sömu tegund eða sem uppfylla sömu hönnunarviðmið. Tvíliðakeppnir eru siglingakeppnir þar sem aðeins tveir sams konar bátar keppa sín á milli, oftast nokkrar umferðir. 

Formlegar siglingakeppnir eru haldnar samkvæmt Alþjóðlegu kappsiglingareglunum sem Alþjóðasiglingasambandið gefur út. Siglingakeppnir eru haldnar af siglingafélögum sem eru aðilar að siglingasambandi viðkomandi lands. 

## Eftir flokki
### Flotakeppni
Flotakeppni er keppni milli þriggja eða fleiri báta þar sem keppt er um að komast tiltekna braut á sem skemmstum tíma (leiðrétt með forgjöf ef um forgjafarkeppni er að ræða). Stigagjöf er þá oftast þannig að 1. sæti gefur 1 stig, 2. sæti 2 stig o.s.frv. og sá bátur sem hefur fæst stig eftir allar sigldar umferðir sigrar. Dæmi um slíka keppni er Cowes Week á Isle of Wight í Bretlandi þar sem allt að þúsund bátar taka þátt.
### Tvíliðakeppni
Í tvíliðakeppni eru oftast tveir eins bátar sem keppa og oftast nokkrar umferðir. Í sumum tvíliðakeppnum er gert ráð fyrir dómara, ólíkt öðrum siglingakeppnum, sem gefur keppendum til kynna ef þeir brjóta reglurnar. Stundum skiptast liðin á að sigla öðrum hvorum bátnum til að tryggja jafnræði á milli þeirra. Þekktasta dæmið um tvíliðakeppni í siglingum er Ameríkubikarinn.
### Liðakeppni
Í liðakeppni keppa tvö lið með nokkra báta hvort. Sniðið er svipað og í flotakeppni fyrir utan það að liðið safnar stigum einstakra báta og það lið sem er með fæst stig sigrar. Bátar í sama liði geta því unnið saman í keppninni. Algengast er að keppa á kænum sömu gerðar. 

## Eftir lengd brautar
### Strandsiglingakeppnir
* Ólympíuleikarnir í siglingum
* Ameríkubikarinn
* Cowes Week
### Úthafssiglingakeppnir
* Volvo Ocean Race
* Fastnet-keppnin
* Vendée Globe

## Ólympíuleikarnir
Siglingar hafa verið ólympíugrein frá upphafi hinna endurreistu Ólympíuleika árið 1896. Þá var keppninni aflýst vegna veðurs þannig að fyrsta ólympíumótið í siglingum fór fram á Sumarólympíuleikunum 1900 í París. Ekki var keppt í siglingum á leikunum 1904, en frá 1908 hafa siglingar alltaf verið með. Á Sumarólympíuleikunum 2024 er keppt í kvenna- og karlaflokki á 49er (FX og venjulegur), Laser (Radial og Standard), IQFoil seglbretti og Formula Kite flugdrekabretti. Auk þess er keppt í blönduðum flokki á 470-kænu og Nacra 17-tvíbytnu.

## Forgjafarkerfi
* ORC
* IRC
* PHRF
* Portsmouth Yardstick
* LYS
Bændamarkaður

**Bændamarkaður** er markaður þar sem bændur selja vöru sína til neytenda milliliðalaust eða nánast milliliðalaust. Oft leggja bændamarkaðir áherslu á staðbundna matvöru, árstíðabundinn og lífrænan mat. Með því að draga úr fjölda milliliða geta bændur fengið hærra verð fyrir vöruna miðað við heildsölu og neytendur hugsanlega sömu vöru á lægra verði en annars staðar. Flestir bændamarkaðir leggja þó fremur áherslu á aukin gæði en lægra verð.
Tim Duncan

**Timothy Theodore Duncan** (fæddur 25. apríl 1976 í Christiansted, Bandarísku Jómfrúaeyjum) er bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður. Hann lék allan sinn atvinnumannaferil með San Antonio Spurs og vann fimm titla með þeim. Hann er 14. stigahæsti leikmaður NBA frá upphafi.

Áður en hann reyndi fyrir sér í körfubolta var hann sundmaður. Duncan spilaði fyrir Wake Forest-háskólann og var mjög góður námsmaður. Hann er með gráðu í sálfræði.

Duncan lék með Bandaríska landsliðinu og vann með því Ameríkumeistaramótin 1999 og 2003 ásamt því að vinna brons á Ólympíuleikunum 2004.

## Tilvísanir
Hollenska veikin

**Hollenska veikin** er hugtak í hagfræði, sem á við ójafnvægi sem skapast í hagkerfi ríkis vegna auðlindagnægðar, sem dregur úr iðnframleiðni og veldur óeðlilegri hækkun gengis gjaldmiðilsins. Dregur nafn sitt af gengishækkun hollenska gyllinisins í kjölfar olíu- og jarðgasfundanna úti fyrir Hollandsströndum kringum 1960.

## Tenglar

''Þorvaldur Gylfason: Kádiljákar og kameldýr''
Sumarólympíuleikarnir 1996

**Sumarólympíuleikarnir 1996** voru haldnir í Atlanta í Bandaríkjunum frá 19. júlí til 4. ágúst, 1996. 10.320 íþróttamenn frá 197 löndum tóku þátt. Þar af voru 6.797 karlar og 3.523 konur.

## Keppnisgreinar

Keppt var í 271 grein. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.

*  Frjálsar íþróttir (44)

*  Kappróður (14)

*  Körfuknattleikur (2)

*  Hafnabolti (1)

*  Hnefaleikar (12)

*  Kajakróður (16)

*  Hjólreiðar (14)

*  Reiðmennska (6)

*  Skylmingar (10)

*  Knattspyrna (2)

*  Fimleikar (16)

*  Ólympískar Lyftingar (10)

*  Handknattleikur (2)

*  Hokkí (2)

*  Fangbrögð (20)

*  Júdó (14)

*  Nútímafimmtarþraut (1)

*  Badminton (5)

*  Tennis (4)

*  Borðtennis (4)

*  Sund (32)

*  Listsund (1)

*  Mjúkbolti (1)

*  Dýfingar (4)

*  Sundknattleikur (1)

*  Skotfimi (15)

*  Bogfimi (4)

*  Siglingar (10)

*  Blak (2)

## Þáttaka
### Þátttaka Íslendinga á leikunum
Íslendingar sendu níu íþróttamenn til Atlanta, fjórar konur og fimm karla.

Þrír kepptu í sundi, einn í júdó og einn í badminton. Í fyrsta sinn áttu Íslendingar fulltrúa í fimleikakeppninni, Rúnar Alexandersson.

Keppendur Íslands í frjálsum íþróttum voru fjórir. Guðrún Arnardóttir komst í undanúrslit í 400 metra grindahlaupi, sem þótti mjög góður árangur. Mestar vonir voru þó bundnar við tugþrautarkappann Jón Arnar Magnússon. Hann náði sér ekki fyllilega á strik og hafnaði í tólfta sæti.

### Verðlaunahafar eftir löndum
Vetrarólympíuleikarnir 1998

**Vetrarólympíuleikarnir 1998** voru 18. vetrarólympíuleikarnir. Þeir voru haldnir í Nagano í Japan.

## Verðlaunahæstu lönd
Johannes Bureus

**Johannes Bureus** – eða **Johan Bure**, fullu nafni **Johannes Thomae Agrivillensis Bureus** – (15. mars eða 25. mars 1568 – 22. október 1652), var sænskur fornfræðingur, málfræðingur, dulspekingur, skáld og vísindamaður. Hann var fyrsti þjóðminjavörður og landsbókavörður Svía, og fyrsti rúnafræðingur þeirra. Hann er stundum kallaður faðir sænskra málvísinda.

## Æviágrip
Johannes Bureus fæddist í Åkerby í Uppsalastifti. Foreldrar hans voru Thomas Mattiae kirkjuvörður og Magdalena Burea, af svokallaðri Bure-ætt, sem varð fjölmenn í hópi menntamanna og kirkjuhöfðingja á stórveldistíma Svíþjóðar. Foreldrar hans áttu gott bókasafn og í nágrenninu var fjöldi rúnasteina, sem hvort tveggja hafði mikið að segja um það hvert áhugamál hans beindust. Hann stundaði nám í Uppsölum og víðar. 

Johannes Bureus var fjöfræðingur eins og algengt var á þeirri tíð, kunni fjölda tungumála, latínu, grísku, hebresku, arabísku, finnsku o.fl., og fékkst við margar fræðigreinar. Á árunum 1611–1634 hafði hann umsjón með bóka- og skjalasafni ríkisins, og má því telja hann fyrsta landsbókavörð og ríkisskjalavörð Svía. 

Árið 1630 var hann skipaður þjóðminjavörður, þegar því embætti var komið á fót, og gegndi því til 1648. Þar hafði hann frumkvæði að því að prestarnir í Uppsalastifti voru fengnir til að lýsa fornminjum í sóknum sínum.

Johannes Bureus er talinn fyrsti sænski málfræðingurinn og faðir sænskra málvísinda. Hann hóf fræðilegar rannsóknir á sænskri tungu, tók saman fornsænska málfræði, sem nú er glötuð, og hóf vinnu við sænska orðabók. Hann hafði mikinn áhuga á rúnum og gaf út rit um þær, t.d. *Runokenslones lerespon*, 1599, og *Runa-ABC-boken*, 1611, sem var ætluð skólum. Hann teiknaði um 200 rúnasteina og hafa sumir þeirra glatast síðan.

Hann rannsakaði forn handrit og gaf m.a. út *[[Konunga och Hövdingastyrelsen]]*, 1634, en það er sænskt rit frá því um 1350, sem er hliðstætt *[[Konungsskuggsjá]]* en ekki eins frumlegt rit, því að það er að mestu þýtt úr latínu. Hugsanlegt er að það hafi verið samið fyrir Hákon 6. Magnússon, síðar konung. Starf Bureusar við að leita uppi og lýsa fornminjum og birta á prenti forn handrit, lagði grunninn að því blómaskeiði í sænskum fornfræðirannsóknum sem stóð fram yfir 1700, og leiddi síðar til nýrrar vakningar í þeim fræðum á 19. öld. 

Meðal handrita sem hann átti var Ormsbók, eða Bók Orms Snorrasonar. 

Hann hafði mikil áhrif á næstu kynslóð sænskra fornfræðinga, svo sem Olof Verelius, Laurentius Bureus o.fl.

Dulspeki eða dulhyggja var áberandi þáttur í lífsstarfi hans.

Johannes Bureus giftist (1591) **Margaretha Mårtensdotter Bång**. Seinni kona hans (1636) var **Ingeborg Gyntesdotter**.

## Heimildir
* 

## Tengill
*Johannes Bureus: ''Runa-ABC-boken'' (1611) – Netútgáfa
Armenía í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Armenía hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 13 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið 2006, þegar André varð fyrsti þátttakandinn til að keppa fyrir hönd Armeníu og fyrsti söngvarinn frá Kákasus svæðinu. Armenía hefur endað í topp 10 sætunum í sjö skipti. Besti árangur landsins er fjórða sæti sem var náð af Sirusho með laginu „Qéle Qéle“ (2008) og af Aram Mp3 með „Not Alone“ (2014). 2011 var í fyrsta sinn sem Armenía komst ekki áfram í lokaúrslitin. Eftir það dróg Armenía sig úr keppninni 2012 vegna áhyggjum varðandi öryggi í Bakú. Árin 2018 og 2019 komst landið ekki áfram í annað og þriðja sinn.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Kastorkirkjan í Koblenz

**Kastorkirkjan** er elsta kirkja borgarinnar Koblenz í Þýskalandi, enda reist á 9. öld. Kirkjan stendur á Deutsches Eck, tanganum sem slútir út í samflæði fljótanna Rín og Mósel. Kirkjan er á heimsminjaskrá UNESCO.

## Saga kirkjunnar

Það var Hetti, erkibiskupinn í Trier, sem reisti kirkjuna 817-836. Til þess naut hann fulltingis Lúðvíks guðhrædda (syni Karlamagnúsar). Kirkjan var vígð 836 og helguð heilögum Kastor, en hann hafði verið kristniboði í héraðinu á 4. öld. Dóttir Lúðvíks, Rizza, var einnig dýrkuð í kirkjunni, en hún hvílir í henni enn í dag. Seinna á 9. öld var klaustri bætt við. Í þessu klaustri fór fram fundur um skiptingu hins mikla frankaríkis Karlamagnúsar árið 842, en Karl hinn sköllótti fékk vesturhlutann (Frakkland í dag), Lóþar  fékk miðhlutann (og borgina Koblenz) og Lúðvík hinn þýski fékk austurhlutann (Þýskaland og Norður-Ítalía í dag). Samningur þessi var svo undirritaður í borginni Verdun árið eftir. Á 10. öld var kirkjan lengd og á 11. öld var núverandi turnum skipt út fyrir gamla hringturna. 1138 var Konráður III kjörinn konungur þýska ríkisins í kirkjunni. 1110 stofnaði erkibiskupinn Bruno von Lauffen spítala (einn hinn fyrsta norðan Alpa). Seinna var þýska riddarareglan kölluð til borgarinnar og henni gefið landstykki við kirkjuna og spítalann. Þetta svæði kallaðist Deutscher Ordt og seinna Deutsches Eck sem það heitir enn í dag og er tanginn við samflæði Rín og Mosel. 1338 gerðist síðasti markverði atburðurinn í kirkjunni, er keisarinn Lúðvík IV hinn bæríski og Játvarður III Englandskonungur gerðu með sér vinasamning. 1803 lögðu Frakkar klaustrið niður. Kirkjan sjálf skemmdist nokkuð í loftárásum seinna stríðsins. Viðgerðum lauk ekki fyrr en 1973, en turnarnir voru ekki teknir í gegn fyrr en 1979-80. Árið 2002 var kirkjan sett á heimsminjaskrá UNESCO.

## Listaverk og dýrgripir
### Madonnumynd

Eitt mesta listaverk kirkjunnar er Madonnumyndin, sem kennd er við heilaga Birgittu frá Svíþjóð (Brigitten-Madonna). Myndin var máluð síðla á 14. öld af bæheimskum listamanni. Á innskrift á bakhliðinni má lesa að það hafi verið Eleonóra, systir Karls V keisara, sem fór með málverkið til Danmerkur, en hún giftist Kristjáni III Danakonungi. Á 17. öld var málverkið eign biskupsins Otto Reinhold von Andrimot, en hann flutti það til Wetzlar í Þýskalandi. 1836 var málverkið flutt til Koblenz og síðan 1849 hangir það í Kastorkirkjunni þar.

### Sólarúr

Í garðinum fyrir utan kirkjuna stendur sólarúr. Það er tiltölulega nýtt og sýnir klukkuna og dagsetninguna. Vegna sólargangs verður hins vegar að færa miðkúlu úrsins til, allt eftir því hvaða árstími er í gangi. Þá er einnig hægt að lesa stjörnumerkið sem ríkir hverju sinni.

### Kastorbrunnurinn
1812 reistu Frakkar minnisvarða um sigursæla herför Napoleons til Rússlands á kirkjulóðinni. Minnisvarði þessi kallast Kastorbrunnurinn sökum þess hve hann líkist brunni að utan. Herförin misheppnaðist hins vegar, en minnisvarðinn var látinn standa.

## Heimildir
Albanía í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Albanía hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 17 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið 2004. Festivali i Këngës, sem er langvarandi söngvakeppni, hefur verið haldin á hverju ári í Albaníu frá 1962. Sú keppni er notuð til að finna flytjandann fyrir samsvarandi ár. Albanía keppti fyrst árið 2004 þar sem Anjeza Shahini endaði í sjöunda sæti. Það stóð sem bestu úrslit landsins til ársins 2012, þegar Rona Nishliu lenti í fimmta sæti.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)

## Neðanmálsgreinar



## Heimildir