open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Listi yfir CSI:Miami (5. þáttaröð)

Fimmta þáttaröðin af **** var frumsýnd 18. september 2006 og sýndir voru 24 þættir.

## Leikaraskipti
Leikararnir Rex Linn og Eva LaRue eru gerðir að aðalleikurum.

## Fróðleikur
Íslendingurinn Egill Örn Egilsson, leikstýrir þáttunum **Death Eminent**, **A Grizzly Murder** og **Just Murdered**.

## Aðalleikarar
* David Caruso sem Horatio Caine
* Emily Procter sem Calleigh Duquesne
* Adam Rodriguez sem Eric Delko
* Khandi Alexander sem Alexx Woods
* Jonathan Togo sem Ryan Wolfe
* Rex Linn sem Frank Tripp
* Eva LaRue sem Natalia Boa Vista

## Þættir

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 
* Heimasíða CSI: Miami á CBS sjónvarpsstöðinni

## Tenglar
* 
* Heimasíða CSI: Miami á CBS sjónvarpsstöðinni
Lögmál

Kenning er líklegasta eða rökréttasta skýringin á tilteknum atburðum sem eiga sér stað í náttúrunni eða á rannsóknarstofu. Þegar búið er að setja fram kenningu verður að prófa hana hvað eftir annað. Ef hún stenst margendurteknar tilraunir er hún yfirleitt talin sannreynd. Mikilvægar og viðurteknar kenningar eru oft byggðar á **lögmálum** og þær eru í fullu samræmi við það sem best er vitað. Veigamikil lögmál sem menn telja víst að gildi í náttúrunni og segir til um gang hennar kallast náttúrulögmál. Á hitt ber þó að líta að bæði kenningar og lögmál geta átt eftir að breytast vegna síðari athugana og tilrauna. 

## Heimild
* Hurd, Dean, Susan M. Johnson, George F. Matthias, Edward Benjamin Snyder og Jill D. Wright, *Sól, tungl og stjörnur*. Þorsteinn Vilhjálmsson (þýð.)
Upplýsingafulltrúi

**Upplýsingafulltrúi** er maður í fyrirtæki eða stofnun sem fæst við fræðslu og dreifingu upplýsinga, m.a. með samskiptum við fjölmiðla. Upplýsingafulltrúar er oft fyrrverandi blaðamenn eða einstaklingar sem hafa fjölmiðlamenntun. Hugtakið upplýsingafulltrúi er oftast notað um mann sem sér um ytri samskipti fyrirtækja, en einnig **blaðafulltrúi**, en sá titill er samt ábúðarfyllri og oftast haft um starfsmann ríkisstjórna og stærri fyrirtækja.
Whale Wars

**Whale Wars** eða **Hvalastríð** á íslensku eru Amerískir raunveruleikaþættir sem sýndir eru vikulega á Animal Planet. Fyrsti þátturinn fór í loftið 7. nóvember 2008. Kvikmyndatökumenn fylgja Paul Watson
, stofnanda Sea Shepherd Conservation Society og áhöfn Steve Irwin, Ady Gil og Bob Barker og eftir þar sem að þau reyna að hindra Japani frá því að slátra hvölum í Suður-íshafi fyrir utan strendur Antartíku. Fyrsti þáttur í þriðju seríu fór í loftið 4 júní, 2010. 
Sumarið 2011 fóru samtökin til Færeyja þar sem tilgangurinn var að stöðva grindhvaladráp.

## Saga þáttanna

Árið 2007 taldi Paul Watson Discovery channel á að gera þátt um baráttu Sea Shepherd við japanska hvalveiðimenn fyrir utan strendur Antartíku. Sea Shepherd vilja meina að hvalveiðar Japana á hvalafriðlandinu í Suður-Íshafi séu ólöglegar en Japanir skýla sér á bakvið það að þetta séu rannskóknaveiðar. Sea Shepherd hafa verið gagngrýndir fyrir aðgerðir sýnar, t.d. að flækja köðlum í skrúfur á hvalveiðiskipunum, henda smjörsýrukrukkum á þilför, fara um borð og fleri leiðir til að hindra að Japanirnir slátri hvölunum. Sea Shepherd hafa bent á að sýran sé meinlaus og gefi einungi vonda lykt frá sér sem gerir þilfarið óvinnuhæft í nokkra daga. Þeir hafa líka bent á það að hráki og tómatsósa séu með hærra sýrustig en smjörsýran og þessvegna sé hún vitameinlaus.
Nýskáldsagan

**Nýskáldsagan** (eða **nýsagan franska**) (franska: *nouveau roman*) er hugtak sem haft er um sumar skáldsögur Frakka á árunum 1942-1970 og eru allar eftir höfunda sem sneru baki við hinni hefðbundnu skáldsögu. Nýskáldsögur skrifuðu höfundar eins og Alain Robbe-Grillet, Robert Pinget og Nathalie Sarraute en margir af þeim gáfu einmitt út hjá forlaginu Éditions de Minuit. Nýskáldsagan var tilraunakennd, lék sér að ritstílum og átti sér heimspekilegar rætur. Hugtakið varð til hjá gagnrýnandanum Émile Henriot þann 22. maí 1957, þegar hann skrifaði grein um bókina *[[La Jalousie]]* eftir Alain Robbe-Grillet.
Þjálfarar meistaraflokks Fram í knattspyrnu karla

Knattspyrnufélagið Fram hefur sent lið til keppni á Íslandsmóti karla í knattspyrnu frá upphafi, ef frá er talið sumarið 1928. Óljóst er hvort hægt sé að titla nokkurn þjálfara þessi fyrstu ár í nútímaskilningi þess orðs. Lítil áhersla var lögð á taktík og liðsuppstilling ákveðin á stjórnarfundum. Einhver leikmanna, t.d. sá elsti í hópnum, sá svo um að stjórna æfingum.

Þegar meistaraflokkurinn var endurreistur árið 1929 komst meiri festa á hlutina. Guðmundur Halldórsson fékk það skilgreinda hlutverk að stýra æfingum og halda utan um hópinn. Þjálfarastarfið var þó enn töluvert frábrugðið því sem síðar varð, t.d. var það lengi vel algengt að erlendir þjálfarar kæmu til landsins um það leyti sem Íslandsmótið hófst. Í seinni tíð hefur þjálfun meistaraflokka í knattspyrnu í vaxandi mæli breyst í að vera fullt starf eða því sem næst, allan ársins hring.
Yu Suzuki

**Yu Suzuki** er japanskur tölvuleikjahönnuður sem starfar fyrir japanska tölvuleikjaframleiðandann Sega. Suzuki er þekktur fyrir spilakassaleiki sem einkennast af miklum hraða og byltingarkenndu myndefni eins og *[[Hang-On]]*, *[[Virtua Figter]]* og *[[Virtua Cop]]*. Hann er einnig þekktur fyrir Shenmue-leikina en þeir voru upprunalega hannaðir fyrir Dreamcast-leikjatölvuna.

## Tenglar

*
Hermann Lindemann

**Hermann Lindemann** (29. október 1910 – 23. júlí 2002) var þýskur knattspyrnumaður og þjálfari Knattspyrnufélagsins Fram.

## Ævi og störf
Hermann Lindemann lék knattspyrnu í um aldarfjórðung, með ýmsum liðum í heimalandi sínu. Sumarið 1938 var hann í þýsku úrvalsliði sem heimsótti Ísland, en um þær mundir var hann framherji hjá Eintracht Frankfurt. Í kjölfar heimsóknarinnar vaknaði sú hugmynd hjá forsvarsmönnum Fram að fá Lindemann til að þjálfa Framliðið sumarið 1939.

Framarar urðu Íslandsmeistarar þetta sumar, í fyrsta sinn frá árinu 1925. Jafnframt héldu þeir í mikla keppnisför til Danmerkur í tengslum við afmælismót Danska knattspyrnusambandsins, þar sem leikið var við úrvalslið nokkurra landshluta. Lindemann tók þátt í nokkrum þeirra viðureigna sem leikmaður.

Eftir að knattspyrnuferlinum lauk, sneri hann sér að þjálfun og sinnti frá starfi frá 1946 til 1970. Vestur-Þjóðverjar stofnuðu ekki landsdeild sína, Bundesliguna, fyrr en 1963. Lindemann þjálfaði í eitt keppnistímabil í henni, veturinn 1969-70, þegar hann stýrði hinu kunna félagi Borussia Dortmund. Þá kom hann liðum sínum í þrígang í úrslitaleik vestur-þýsku bikarkeppninnar, en tapaði í öll skiptin: TSV Alemannia Aachen 1953 og Fortuna Düsseldorf 1957 & 1958.
Listi yfir þjóðminjaverði Svía

**Þjóðminjavörður Svía** (sænska: *Riksantikvarie*) er embættistitill þeirra sem hafa umsjón með þjóðminjavörslunni í Svíþjóð (*[[Riksantikvarieämbetet]]*).  

Embættið var stofnað 20. maí 1630, þegar Gústaf II Adolf skipaði Johannes Bureus þjóðminjavörð.

Frá 1630 hafa eftirtaldir menn gegnt embætti þjóðminjavarðar:

* 1630–1648: Johannes Bureus 
* 1648–1651: Georg Stiernhielm 
* 1652–1657: Johan Axehielm
* 1657–1665: Laurentius Bureus
* 1666–1675: Olof Verelius
* 1675–1678: Jacob Reenhielm
* 1679–1693: Johan Hadorph
* 1693–1719: Johan Peringskiöld
* 1720–1725: Johan Fredrik Peringskiöld
* 1725–1750: Johan Helin
* 1750–1777: Carl Reinhold Berch
* 1778–1793: Gudmund Jöran Adlerbeth
* 1793–1795: Johan David Flintenberg
* 1795–1802: Georg Frans Tihleman
* 1803–1819: Jonas Hallenberg
* 1820–1826: Carl Birger Rutström
* 1826–1837: Johan Gustaf Liljegren
* 1837–1879: Bror Emil Hildebrand
* 1879–1907: Hans Hildebrand
* 1907–1913: Oscar Montelius
* 1913–1923: Bernhard Salin
* 1923–1946: Sigurd Curman
* 1946–1952: Martin Olsson
* 1952–1960: Bengt Thordeman
* 1960–1966: Gösta Selling
* 1966–1972: Sven B.F. Jansson
* 1972–1987: Roland Pålsson
* 1987–1993: Margareta Biörnstad
* 1993–2003: Erik Wegræus
* 2003–    : Inger Liliequist
Almenningsíþróttadeild Fram

**Almenningsíþróttadeild Fram** er íþróttadeild sem stofnuð var innan Knattspyrnufélagsins Fram árið 2003. Hún heldur utan um ýmis konar starfsemi sem ekki fellur undir hefðbundnar keppnisíþróttir

## Sagan og starfið
Árið 2003 varð Fram fyrst reykvískra íþróttafélaga til að stofna sérstaka almenningsíþróttadeild. Var það í samræmi við íþróttastefnu Reykjavíkurborgar, sem kveður á um að íþróttafélög skuli bjóða upp á slíka starfsemi og helst innan sérstakra deilda.

Í raun var deildin aðeins framhald á starfsemi sem þegar fór fram á vegum félagsins. Frá 1995 var starfandi leikfimihópur í tengslum við íþróttahús og tækjasal Fram. Jafnframt höfðu verið skipulagðir skokk- og stafgönguhópar fyrir Framara og aðra íbúa hverfisins.

Almenningsíþróttadeildin er í dag starfrækt á tveimur stöðum: í Safamýri og í Grafarholti.  Á báðum stöðum heldur deildin úti Íþróttaskóla Fram fyrir börn á aldrinum 3-6 ára. Skóli þessi var upphaflega stofnsettur af handknattleiksdeild Fram árið 1993.

Veturinn 2010-11 mun Fram senda lið til keppni í 2. deild Íslandsmóts karla í körfuknattleik undir merkjum almenningsíþróttadeildar. Verður það í fyrsta sinn sem Framarar tefla fram liði í þeirri íþrótt frá því að körfuknattleiksdeildin lognaðist út af á níunda áratugnum.
Safamýri

**Safamýri** er gata í Háaleitis- og Bústaðahverfi í Reykjavík sem tengist Háaleitisbraut í báða enda, við gatnamót Ármúla í norðri en Fellsmúla í suðaustri. Útfrá Safamýri ganga sömuleiðis göturnar Starmýri og Álftamýri.

Ákvörðun um götuheitið var tekin á fundi byggingarnefndar Reykjavíkurbæjar snemma árs 1958. Farið var að úthluta lóðum við Safamýri á árinu 1960 og byggðist hún hratt upp á næstu árum.

Safamýrarskóli starfaði við Safamýri 5 og dró nafn sitt af götunni. Hann var sérskóli á grunnskólastigi sem þjónaði öllu landinu.

Knattspyrnufélagið Fram hefur höfuðstöðvar sínar í Safamýri 26. Þar er íþróttahús, félagsaðstaða, upphitaður gervigrasvöllur og grasæfingasvæði.

Tónabær, félagsmiðstöð ÍTR er starfrækt í Safamýri 28, í húsnæði sem upphaflega var reist sem félagsheimili Knattspyrnufélagsins Fram.

Rithöfundurinn og ljóðskáldið Gerður Kristný ólst upp í Safamýri.

## Tilvísanir
Hreppsnefnd Akrahrepps

**Hreppsnefnd Akrahrepps** var lýðræðislegur vettvangur kjörinna fulltrúa íbúa Akrahreppi þar til hreppurinn sameinaðist við Sveitarfélagið Skagafjörð. Hreppsnefnd bar ábyrgð á því að framfylgja þeim málefnum sem ríkið hafði falið sveitarstjórnum.

## 2018
Síðast var kosið til hreppsnefndar í hreppsnefndarkosningunum 26. maí 2018. 

*Eftirfarandi fulltrúar skipa hreppsnefnd*:

## 2014
Úrslit í hreppsnefndarkosningunum 31. maí 2014. 

*Eftirfarandi fulltrúar skipa hreppsnefnd*:

## 2010
Úrslit í hreppsnefndarkosningunum 29. maí 2010. Eftir þær kosningar er Akrahreppur eina sveitarfélag landsins þar sem eingöngu sitja karlar í  sveitarstjórn.

*Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd*:

## 2006
Úrslit í hreppsnefndarkosningunum 27. maí 2006.

*Eftirfarandi fulltrúar skipa hreppsnefnd*:

## 2002

Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 25. maí 2002.

*Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn*:

## 1998
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 1998

*Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn*:

## 1994
Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 28. maí 1994.

*Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn*:

## 1990
Úrslit úr hreppsnefndarkosningunum 26. maí 1990.

*Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn*:

## 1986
Í hreppsnefndarkosningunum 31. maí 1986 var aðeins einn flokkur í framboði, Félagshyggjumenn og var hann því sjálfkjörinn. .

*Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn*:

## 1982

Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 22. maí 1982

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1978

Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 27. maí 1978

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1966
Í hreppsnefndarkosningunum 1966 var aðeins einn flokkur í framboði og var hann því sjálfkjörinn. .

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1962

Úrslit úr sveitarstjórnarkosningunum 23. júní 1962

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## Áralisti

## Heimildir
Reipslagarabraut

**Reipslagarabraut** var gata í miðbæ Reykjavíkur sem var á milli Pósthússtrætis og Veltusunds. Þegar Reykjavík fékk kaupstaðaréttindi fékk gatan nafnið Strandgata en heitir núna Hafnarstræti. 

## Heimildir
Belgía í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Belgía hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 62 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni ásamt sjö öðrum löndum átti sér stað árið 1956. Landið hefur aðeins verið fjarverandi þrisvar, árin 1994, 1997 og 2001 vegna lélegrar niðurstöðu árin á undan. Belgía hefur unnið keppnina einu sinni, árið 1986 sem er sama árið og Ísland hóf sína þátttöku.

Fyrstu 20 ár keppninnar var besta niðurstaða Belgíu fjórða sæti árið 1966. Árið 1978 náði Jean Vallée fyrstu topp 3 niðurstöðu landsins, þar sem hann endaði í öðru sæti. Sandra Kim varð fyrsti sigurvegarinn fyrir Belgíu árið 1986, þegar hún vann keppnina í Björgvin (Bergen) með laginu „J‘aime la vie“ aðeins 13 ára gömul. Eina aðra topp 3 niðurstaða eftir það var árið 2003 þegar hópurinn Urban Trad endaði í öðru sæti í Ríga. Framlagið endaði aðeins tveimur stigum undir sigurlaginu. Belgía hefur endað í seinasta sæti samtals átta sinnum og fengið núll stig tvisvar (1962 og 1965).

Eftir að undanúrslitin voru innleidd í keppnina árið 2004, náði Belgía ekki í lokaúrslitin fimm ár í röð (2005 – 2009). Síðan 2010 hefur landið náð betri árangri. Belgía hefur komist áfram í sex af ellefu keppnum og endað í topp 10 sætunum fjórum sinnum síðan þá, Tom Dice í 6. sæti (2010), Loïc Nottet í 4. sæti (2015), Laura Tesoro í 10. sæti (2016), og Blanche í 4. sæti (2017).

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)

## Neðanmálsgreinar



## Heimildir
Akrahreppslistinn

**Akrahreppslistinn** bauð fram í hreppsnefndarkosningum í Akrahreppi í hreppsnefndarkosningunum 25. maí 2002.

Óhlutbundnar kosningar höfðu verið í hreppnum 3 kjörtímabil á undan og kom Hreyfingarlistinn fram með lista gegn sitjandi hreppsnefnd sem tefldi þá fram Akrahreppslistanum.

Á lista Akrahreppslistans voru eftirfarandi: .

## Heimildir
Pétur 2.

**Pétur 2.** (rússneska: Пётр II Алексеевич eða *Pjotr II Aleksejevítsj*; 23. október 1715 – 30. janúar 1730) var Rússakeisari og ríkti yfir Rússlandi frá 18. maí 1727 til dauðadags.
Mehmed 2.

**Mehmed 2.** (ottoman tyrkneska:  *Meḥmed-i s̠ānī*, tyrkneska: II. Mehmet), 
 betur þekktur sem **Mehmed sigursæli**, var við völd í Ottómanaveldi frá árunum 1444 til 1446 og aftur frá 1451 til 1481. Mehmeds er minnst fyrir að hafa sigrað Konstantínópel sem er í dag Istanbúl. Þessi sigur á borginni batt enda á austrómverska keisaraveldið. Hann hélt landvinningum sínu áfram að því loknu og náði að leggja undir sig stór svæði í Suðaustur-Evrópu allt vestur að Bosníu. Hann er talinn vera einn af bestu herforingjum tímabilsins og lagði grunninn að útþenslu Ottómanaveldis.

## Æviágrip
Mehmed var fæddur 30. mars 1432 í Edirne í Tyrklandi. Faðir hans var Murad 2. soldán en móðir hans hét Huma Valide Hatun. Þegar Mehmed var 11 ára var hann sendur til Amasya við Svartahaf til náms, til að kenna honum íslömsk fræði og undirbúa hann til að taka við soldánstitlinum af föður sínum. Þessi menntun hafði mikil áhrif á Mehmed og styrkti íslamstrú hans mikið. 

## Umsátrið um Konstantínópel

Þegar Mehmed var 21 árs gamall stjórnaði hann hersveitum Ottómana í umsátri um Konstantínópel. Ottómanar náðu að sigra borgina á 53 dögum og var það í fyrsta sinn sem borgin var hertekin. Markaði það endalok austrómverska keisaradæmisins. Í framhaldinu vildi hann hertaka allar leifarnar af austurómverska veldinu og náði hann síðar yfirráðum yfir allri Anatólíu og Balkanskaga. Síðar titlaði hann sig rómverskan keisara og drottnara tveggja meginlanda og tveggja úthafa. 

## Heimildir
* 
* *Encyclopædia Britannica Online*, s. v. „Mehmed II“, skoðað 17. nóvember, 2017, https://www.britannica.com/biography/Mehmed-II-Ottoman-sultan#toc4754.
Jónína Benediktsdóttir

**Jónína Benediktsdóttir** (26. mars 1957 - 16. desember 2020) var íslenskur íþróttafræðingur, detox-ráðgjafi, athafnakona og samfélagsrýnir.

## Ævi og störf
Jónína fæddist á Akureyri og voru foreldrar hennar Ásta Þorkelsdóttir Ottesen (1928-1980) sjúkraliði og Benedikt Ingvar Helgason (1926-2012) tónlistarkennari.

Jónína lauk prófi í íþróttafræði frá McGill University í Kanada árið 1981 og síðar lauk hún námskeiði í viðskiptafræðum frá Endurmenntunarstofnun Háskóla Íslands. 

Hún rak um árabil líkamsræktarstöðvar og veitti detox-ráðgjöf. 

Jónína var mikil baráttukona gegn Baugsveldinu á síðustu árum þess. Hún var á þeim tíma ástkona Styrmis Gunnarssonar, þáverandi ritstjóra Morgunblaðsins, og urðu tölvupóstar hennar að fréttaefni árið 2006, hvort tveggja þeir sem vörðuðu persónulegt líf hennar sem og þeir sem fjölluðu um barátta hennar fyrir dómsmáli Jóns Geralds Sullenberger gegn Jóni Ásgeiri Jóhannessyni þáverandi stjórnarformanni Baugs.

Jónína eignaðist þrjú börn með fyrri eiginmanni sínum Stefáni Einari Matthíassyni lækni. Seinni maður Jónínu var Gunnar Þorsteinsson, betur þekktur sem Gunnar í Krossinum en þau skildu.

## Tenglar
* Heimasíða Detox Jónínu Ben 
* „Fellur frá hluta kröfu gegn Kára Jónassyni ritstjóra Fréttablaðsins“; grein í Morgunblaðinu 2006
## Tilvísanir
Listi yfir CSI:Miami (6. þáttaröð)

Sjötta þáttaröðin af **** var frumsýnd  24. september 2007 og sýndir voru 21 þættir.

## Framleiðsla
Aðeins 13 þættir voru gerðir áður en verkfall handritshöfunda hófst. Eftir að verkfallinu lauk, þá voru átta þættir gerðir til viðbótar. 

## Fróðleikur
Íslendingurinn Egill Örn Egilsson leikstýrir þáttunum **Permanent Vacation**, **You May Now Kill the Bride** og **Down to the Wire**.

## Aðalleikarar

*David Caruso sem Horatio Caine
*Emily Procter sem Calleigh Duquesne
*Adam Rodriguez sem Eric Delko
*Jonathan Togo sem Ryan Wolfe
*Rex Linn sem Frank Tripp
*Eva LaRue sem Natalia Boa Vista
*Khandi Alexander sem Alexx Woods (Þættir 1-19)

## Aukaleikarar
*Elizabeth Berkley sem Julia Winston (Þættir 13, 15, 16, og 21)
*Boti Ann Bliss sem Maxine Valera (Öll serían)
*Rory Cochrane sem Tim Speedle (Þáttur 4)
*Evan Ellingson sem Kyle Harmon (Þættir 1-3, 5, 7, 13, 15, 16, og 21)
*Brendan Fehr sem Dan Cooper (Öll serían)
*Sofia Milos sem Yelina Salas (Þættir 1 og 15)
*David Lee Smith sem Rick Stetler (Öll serían)
*Johnny Whitworth sem Jake Berkeley (Þættir 1 og 4)

## Þættir

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 
* Heimasíða CSI: Miami á CBS sjónvarpsstöðinni

## Tenglar
* 
* Heimasíða CSI: Miami á CBS sjónvarpsstöðinni
Stefán Guðmundsson

**Stefán Guðmundsson** er íslenskt mannanafn sem getur átt við:

## Fólk
Fólki er raðað eftir aldri:
* Stefán Sigurð Guðmundsson (1932-2011), fyrrverandi alþingismann og stjórnarformann Kaupfélags Skagfirðinga.
* Stefán Guðmundsson (1933-2007), fyrrverandi forstöðumaður ÁTVR á Sauðárkróki og bæjarstjórnarmaður á sama stað.
* Stefán Íslandi (1907 - 1994), íslenskum söngvara.
Staðalform

**Staðalform** eða **tugveldisform** er ritháttur tölu sem mikið er notaður í vísindum til þess að auðvelda samanburð stærða. Ef rita á tölu *c* á staðalformi er hún skrifuð sem margfeldi tölu *a* á hálfopna bilinu 1,0 og 10 í heiltöluveldi, þ.e:

:c =  a \times 10^b 

Til að mynda mætti rita töluna  sem 5{,}72\times 10^9.
Harmagedón

:*Fyrir útvarpsþáttinn, sjá [[Harmageddon (útvarpsþáttur)]].*
**Harmagedón** (eða **Armageddon**) er staðurinn þar sem standa mun hin mikla úrslitaorrusta milli afla góðs og ills við heimsendi innan hinna abrahamísku trúarbragða.

Samkvæmt kristnum túlkunum mun frelsarinn Jesús kristur snúa aftur til jarðar og sigra andkrist í lokabardaga Harmagedón.
John Cleese

**John Marwood Cleese** (fæddur 27. október 1939) er enskur leikari, grínisti, höfundur og kvikmyndaframleiðandi. Cleese er þekktastur fyrir að hafa verið meðlimur Monty Python-grínhópsins og fyrir gamanþættina *[[Fawlty Towers]]*, sem hann skrifaði og lék í ásamt þáverandi eiginkonu sinni, Connie Booth.

Meðal kvikmynda sem Cleese hefur leikið í má nefna *[[A Fish Called Wanda]]*, *[[Fierce Creatures]]*, *[[Clockwise]]*, tvær James Bond-myndir sem Q, tvær myndir um Harry Potter og þrjár um Shrek.

Cleese lék í auglýsingum fyrir Kaupþing-banka og kom fram í Hörpu árið 2018 í uppistandinu *Last Time to See Me Before I Die*. 

## Kvikmyndir

## Tenglar

* Opinber heimasíða 
* Opinbert netvarp 
*
Hreppsnefnd Seyluhrepps

**Hreppsnefnd Seyluhrepps** var lýðræðislegur vettvangur kjörinna fulltrúa íbúa Seyluhreppi. Hreppsnefnd bar ábyrgð því að framfylgja þeim málefnum sem ríkið fól sveitarstjórnum.

## 1994
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 28. maí 1994.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1990
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 26. maí 1990.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1986
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 14. júní 1986.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

Sigfús og Erna Geirsdóttir urðu jöfn með 46 atkvæði og réð hlutkesti því að Sigfús var kjörinn aðalfulltrúi.

## 1982
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 26. júní 1982.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1978
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 25. júní 1978.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

Guðmann og Páll Dagbjartsson urðu jafnir með 53 atkvæði og réð hlutkesti því að Guðmann var kjörinn aðalfulltrúi.

## 1974
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 30. júní 1974.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1970
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 28. júní 1970.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1966
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 26. júní 1966.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1962
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 24. júní 1962.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1958
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 29. júní 1958.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1954
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 27. júní 1954.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1950
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 25. júní 1950.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1946
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 7. júlí 1946.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## 1942
Úrslit úr hreppsnefndarrkosningunum 12. júlí 1942.

**Eftirfarandi fulltrúar skipuðu sveitarstjórn**:

## Áralisti

## Heimildir
Letur

Orðið **letur** getur átt við eftirfarandi hugtök
* Skrifletur, táknkerfi til að skrifa tungumál.
*Leturgerð, eða *„fontur“*, útlit fyrir ákveðið skrifletur.
Skrifletur

**Skrifletur**, **ritmál**, eða einfaldlega **letur**, er kerfi notað til þess að skrifa tungumál með táknum.

## Tegundir
Til eru nokkrar gerðir leturs:

### Stafróf
Stafróf nota yfirleitt eitt tákn fyrir hvert hljóð (til dæmis wikipedia). Dæmi: latneskt letur, grískt letur, georgíska stafrófið.

### Abdsjad
Abdsjad virkar eins og stafróf nema hvað sérhljóð eru sjaldnast skrifuð. Lesandinn verður að þekkja orðið í útliti (til dæmis „wkpda“). Dæmi: arabískt letur, fönískt stafróf, hebreska stafrófið.

### Abúgída
Abúgídur byggjast fyrst og fremst á samhljóðum. Sérhljóðar gegna aukahlutverki en þeim má þó ekki sleppa (til dæmis WiKiPeDia). Dæmi: devanagari, baybayin, taílenskt letur.

### Atkvæðaróf

Í slíkum kerfum stendur hvert tákn yfirleitt fyrir eitt athvæði (til dæmis (wi-ki-pe-dia). Dæmi: katakana, cree, línuletur B.

### Myndletur

Hvert myndtákn stendur yfirleitt fyrir eina hugmynd (til dæmis [wiki]+[pedia] í tveimur táknum). Dæmi: kínversk tákn, híeróglýfur, fleygrúnir.
Arabískt stafróf

**Arabískt stafróf** er stafróf fyrir arabískt letur fyrir ritun arabísku. Arabískt stafróf er skrifað frá hægri til vinstri með snarhönd. Arabíska stafrófið hefur 28 stafi sem flestir hafa samhengisháð form. Ólíkt latneska stafrófinu gerir arabíska stafrófið ekki greinarmun á hástöfum og lágstöfum. Arabísk skrift er samhljóðaskrift (abjad) þar sem aðeins samhljóðar eru skrifaðir (þótt stuttu sérhljóðarnir ā ī ū séu líka skrifaðir). Arabískt stafróf notar áherslumerki til að gefa sérhljóða til kynna og er því talið ófullkomin samhljóðaskrift.

## Tilvísanir
Stefán Sigurður Guðmundsson

**Stefán Sigurður Guðmundsson** (f. 24. maí 1932 á Sauðárkróki, d. 10. september 2011) var alþingismaður fyrir Framsóknarflokkinn í Norðurlandskjördæmi vestra frá 1979 – 1999 og var stjórnarformaður Kaupfélags Skagfirðinga þegar hann lést.

## Fjölskylda
Stefán er sonur Guðmundar Sveinssonar (11. mars 1893 – 19. október 1967) skrifstofustjóra og fulltrúa hjá Kaupfélagi Skagfirðinga og konu hans Dýrleifar Árnadóttur (4. júlí 1899 – 9. mars 1993) húsmóður. Kona hans var Hrafnhildur Stefánsdóttir (11. júní 1937 – 15. júlí 1998) verslunarmaður. Stefán hefur alla tíð verið búsettur á Sauðárkróki.

## Ferill
Stefán lauk gagnfræðaprófi á Sauðárkróki 1949 og iðnskólapróf þar 1951. Hann fékk sveinsbréf í húsasmíði 1956 og lauk meistaraprófi í greininni 1959. Hann  stofnaði ásamt fleirum Trésmiðjuna Borg hf. á Sauðárkróki 1963 og var framkvæmdastjóri hennar 1963-1971. Hann varð síðan framkvæmdastjóri Útgerðarfélags Skagfirðinga 1971 og gegndi því starfi til 1981.

Stefán var bæjarfulltrúi Framsóknarflokksins á Sauðárkróki 1966-1982. Hann var kjörinn á Alþingi árið 1979 og sat þar til 1999. Árið 1998 var hann kjörinn í sveitarstjórn Skagafjarðar og sat þar eitt kjörtímabil, til 2002. 

Stefán hefur gegnt ýmsum trúnaðarstörfum. Hann var í stjórn Framkvæmdastofnunar ríkisins (síðar Byggðastofnunar) 1980-1987 og 1995 og formaður stjórnarinnar 1983-1987. Hann sat í stjórn Steinullarverksmiðjunnar hf. frá 1982 og hefur verið í stjórn Kaupfélags Skagfirðinga frá 1982. Í stjórn Fiskiðju Sauðárkróks hefur hann verið frá 1983. Einnig sat hann í stjórn Íslenskrar endurtryggingar 1988-1993. 

## Heimild
*
Páll Dagbjartsson

**Páll Dagbjartsson** (f. 31. ágúst 1948) var skólastjóri í Varmahlíðarskóla til 2012.

## Starfsferill
Kennari við Reykholtsskóla í Borgarfirði og Gagnfræðaskólann í Kópavogi á árunum 1969 til 1974. Varð skólastjóri í Varmahlíðarskóla 1974 og hefur verið það síðan ef undanskilin eru 2 ár, 1989-1991, þar sem hann var skólameistari við Framhaldsskólann á Laugum.

## Pólitík
Sat tvisvar á Alþingi sem varamaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn 1985. Sat í hreppsnefnd Seyluhrepps 1986-1990 og í sveitarstjórn sveitarfélagsins Skagafjarðar frá 2006-2010 fyrir Sjálfstæðisflokkinn.

## Fjölskylda
Páll er giftur Helgu Friðbjörnsdóttur og eiga þau fjögur börn.

Bróðir Páls er Björn Dagbjartsson sem sat á Alþingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Norðurlandskjördæmi eystra frá 1984 til 1987.
Jim Jefferies

**Jim Jefferies** er ástralskur uppistandari. Á meðal áhrifavalda Jefferies eru Richard Pryor og Eddie Murphy.

## Útgefið uppistand

* *Hell Bound* (Geisladiskur)
* *I Swear to God* (DVD)

## Tilvísanir


## Tenglar

*Heimasíða
Max von Laue

**Max von Laue** (9. október 1879 í Koblenz – 24. apríl 1960 í Berlín) var þýskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi í eðlisfræði.

## Æviágrip
Max von Laue fæddist í þýsku borginni Koblenz 1879, en nam eðlisfræði í háskólunum í Strassborg, Göttingen, München og loks Berlín. Í Berlín var lærimeistari hans Max Planck. Strax að námi loknu 1905 gerðist von Laue aðstoðarmaður Plancks. Eitt höfuðverkefna von Laues var afstæðiskenning Einsteins, sem þá var nýkomin út. Með notkun á afstæðiskenningunni tókst von Laue að skýra Fizeau-tilraunina 1907. Árið 1909 starfaði von Laue í háskólanum í München. Þar gaf hann út fleiri rannsóknarniðurstöður en einnig gaf hann út fyrstu kennslubókina um afstæðiskenninguna. 1912 var hann einn þriggja vísindamanna sem uppgötvaði bogadregna röntgengeisla. Einnig uppgötvaði hann teningslaga strúktúr á kristöllum. Fyrir þá vinnu hlaut hann Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði 1914. 1919 sneri hann aftur til Berlínar, þar sem hann starfaði bæði í háskólanum og við Kaiser Wilhelm stofnunina í eðlisfræði, en á síðarnefnda vettvangnum var hann oftar en ekki staðgengill Alberts Einsteins. Þegar nasistar komust til valda flúði Einstein til Bandaríkjanna, en von Laue varði hann í orði og ritum. Hann tók einnig afstöðu gegn hinni ‚þýsku eðlisfræði‘ sem nasistar voru iðnir við að nota í stríðsrekstri sínum. Max von Laue var einn þeirra þýsku vísindamanna sem Bretar fluttu til Farm Hall í Englandi, ásamt mönnum eins og Otto Hahn og Werner Heisenberg. Eftir stríð varð von Laue heiðursdoktor við háskólann í Göttingen og átti stóran þátt í myndun yfirstofnunar þýskra eðlisfræðifélaga. 1953 var hann einnig gerður að heiðursdoktor við háskólann í Berlín. 1957 var hann einn þeirra vísindamanna sem skrifuðu undir áskorunarskjal þess efnis að Þýskaland ætti að vera kjarnorkuvopnalaust land en nota kjarnorku í friðsamlegum tilgangi. Max von Laue lést 24. apríl 1960 í bílslysi. Hann hvílir í Göttingen.

## Heimildir
Nýmiðill

**Nýmiðill** er hugtak sem varð til samfara almennri tölvueign á Vesturlöndum seint á 20. öld og lýsir notkun tölvunnar sem samskiptamiðils. Einkenni á nýmiðlum eru ótímabundinn aðgangur, margmiðlun, gagnvirkni og virk þátttaka notenda í sköpun efnisins. Oft er rætt um nýmiðla til að lýsa þeim breytingum sem urðu á samskiptatækni með tilkomu Internetsins með vísun í þróun nýs hnattvædds almannarýmis, sýndarveruleika og netmenningu.

## Dæmi um nýmiðla

* Blogg
* Farsímar
* Hlaðvarp
* Margmiðlunardiskar
* Streymisveitur
* Netspjall
* Tölvupóstur
Rauðhumla

**Rauðhumla** (fræðiheiti: *Bombus hypnorum*) er býflugnategund sem er dreifð um alla Evrópu og hluta af Austur-Asíu. Kjörlendi rauðhumlu eru húsagarðar með miklum fjölda blómplantna.

## Útlit
Rauðhumlan er smávaxnari en húshumla en stærri en móhumla. Hún er lík ryðhumlu. Rauðhumla er svört nema bakið á frambol er einlitt og ryðrautt (afbrigði hennar sem er með alsvart bak er orðið algengara en hitt). Afturendi rauðhumlunnar er hvítur. Tungan er stutt svo blómtegundir með djúpan blómbotn nýtast henni illa.

## Rauðhumla á Íslandi
Rauðhumlan er nýr landnemi á Íslandi og hefur sést í Keflavík, Hafnarfirði og Reykjavík. Rauðhumla sást fyrst á Íslandi 19. ágúst 2008. Önnur sást ári síðar. Vorið 2010 sáust bæði rauðhumlur og ryðhumlur.

Rauðhumla er frábrugðin þeim býflugnategundum sem fyrir voru á Íslandi, þær voru allar gul- og svartröndóttar með hvítan afturenda.

## Tilvísanir


## Heimildir
* Rauðhumla 
* Rauðar humlur - tvær tegundir!
Umm Kulthum

**Umm Kulthum** (**أم كلثوم**, fædd **أم كلثوم إبراهيم البلتاجي** (**Umm Kulthum Ebrahim Elbeltagi**) um 1900, dáin 3. febrúar 1975) var egypsk söngkona, lagahöfundur og leikkona. Hún fæddist í þorpinu Tamay ez-Zahayra sem tilheyrir El Senbellawein og var oft nefnd „stjarnan úr austri“ (*kawkab el-sharq*). Hún er talin ein frægasta söngkona Arabalandanna á 20. öld. 

## Tilvísanir
Shahnameh

**Shāhnāmeh** (persneska: شاهنامه „Konungabók“) er gríðarmikið kvæði, um 60 þúsund ljóðlínur að lengd, eftir persneska skáldið Ferdowsi um árið 1000. Kvæðið er klassískt verk innan persneskra bókmennta. Shahnameh segir frá goðsögnum og sögu Persíu frá uppruna heimsins fram að íslömskum tíma á 7. öld.
Lena Meyer-Landrut

**Lena Meyer-Landrut** (fædd 23. maí 1991 í Hannover) er þýsk söngkona.

Lena sigraði í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2010 og með lagið „Satellite“. Hún keppti aftur ári síðar með lagið „Taken by a stranger“ en hafnaði í 10. sæti, þrátt fyrir að hafa verið spáð sigri.

## Tenglar

* www.lena-meyer-landrut.de
* Audio- und Video-Dateien bei NDR2
Ibn Khaldun

**Ibn Khaldūn** eða **Ibn Khaldoun** (fullt nafn: **أبو زيد عبد الرحمن بن محمد بن خلدون الحضرمي** (**Abū Zayd ‘Abdu r-Raḥman bin Muḥammad bin Khaldūn Al-Hadrami**; 27. maí 1332 – 19. mars 1406) var arabískur fjölfræðingur — stærðfræðingur, stjörnufræðingur, hagfræðingur, sagnfræðingur, félagsfræðingur, guðfræðingur, lögfræðingur, stjórnmálamaður og hugsuður — fæddur í Norður-Afríku (í dag Túnis). Hann er talinn vera fyrirrennari ýmissa fræðigreina, svo sem lýðfræði, menningarfræða og félagssögu, félagsfræði og hagfræði.
Vatnsfjarðar-Kristín Björnsdóttir

**Kristín Björnsdóttir** (um 1374 – 1458),  oftast nefnd **Vatnsfjarðar-Kristín**, var íslensk hefðarkona á 14. og 15. öld og einna auðugust Íslendinga á sinni tíð.

Kristín var dóttir Björns Einarssonar Jórsalafara og Solveigar Þorsteinsdóttur konu hans, sem bjuggu í Vatnsfirði við Ísafjarðardjúp. Sagnir, líklega rangar, segja að hún hafi átt einn bróður, Þorleif, og segja sögur að hann hafi verið hraustmenni en Kristín heilsuveil og lengi rúmliggjandi á unga aldri. Þorleifur drukknaði við Melgraseyri uppkominn og er sagt að þegar lík hans var borið heim í Vatnsfjörð hafi Kristínu brugðið svo við að hún reis úr rekkju, var alheilbrigð upp frá því  og náði háum aldri. Kristín tók við öllum auði foreldra sinna eftir lát þeirra. Hún erfði marga tugi jarða víðs vegar um Vestfirði og ýmsar aðrar eignir. Mörgum jarðanna fylgdu hlunnindi af fiskveiði, reka og öðru. Kristín þótti skörungur og rausnarkona mikil.

Kristín var tvígift. Fyrri maður hennar, sem hún giftist 1392, var Jón, bróðir Lofts Guttormssonar ríka. Hann lést í Svartadauða. Þau bjuggu í Hvammi í Dölum. Þau áttu einn son sem einnig hét Jón og dó á unglingsaldri, og erfði þá Kristín enn mikinn auð eftir hann. Síðan giftist hún Þorleifi Árnasyni sýslumanni sem átti miklar eignir á Norðurlandi, til dæmis höfuðbólin  Auðbrekku í Hörgárdal, Glaumbæ í Skagafirði og margar jarðir í Húnaþingi. Hún bjó í Vatnsfirði eftir lát hans en síðustu árin var hún í Æðey. Hún er jafnan kennd við Vatnsfjörð, en átti þó aldrei þá jörð. Solveig móðir hennar gaf Birni syni hennar jörðina 1433.

Börn þeirra Kristínar og Þorleifs voru:
*Einar hirðstjóri
*Björn ríki hirðstjóri á Skarði, maður Ólafar ríku Loftsdóttur
*Árni í Glaumbæ, sem giftist Soffíu Loftsdóttur
*Helga eldri kona Guðmundar Arasonar ríka á Reykhólum
*Solveig húsfreyja í Víðidalstungu og á Breiðabólstað, kona Orms Loftssonar
*Helga yngri, húsfreyja á Holtastöðum í Langadal, kona Skúla Loftssonar
*Guðný, kona Eiríks slógnefs Loftssonar á Grund í Eyjafirði.

Fimm systkinanna giftust börnum Lofts Guttormssonar.

## Heimildir
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1997

**Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1997** var 42. skipti sem Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva var haldin en hún var haldin í Point Theatre í Dyflinni í Írlandi 3. maí árið 1997.

## Þátttakendur

## Niðurstöður
Tegund atkvæðagreiðslu:
&nbsp; Símakosning.
&nbsp; Dómnefnd.
Solveig Þorleifsdóttir

**Solveig Þorleifsdóttir** (um 1415 – 1479) var íslensk hefðarkona á 15. öld, dóttir Þorleifs Árnasonar í Auðbrekku og konu hans, Vatnsfjarðar-Kristínar Björnsdóttur.

Solveig giftist Ormi Loftssyni hirðstjóra, syni Lofts Guttormssonar ríka, 17. október 1434. Þau bjuggu í Víðidalstungu og áttu saman synina Einar og Loft Ormsson Íslending. Ekki er víst hvenær Ormur dó, líklega þó um 1446. Þó eru til sagnir um að það ár hafi hann farið til útlanda, þvert gegn vilja Solveigar, en hún hafi þá sagt að hann mætti ábyrgjast hvað af því kæmi - og tekið svo saman við Sigmund Steinþórsson prest á Miklabæ í Blönduhlíð þegar Ormur var farinn. Hvað sem til er í því gerðist Solveig fylgikona séra Sigmundar, hugsanlega á meðan Ormur var enn á lífi.

Sigmundur átti í hörðum deilum við Ólaf Rögnvaldsson biskup og við eftirmann sinn á Miklabæ, séra Jón Broddason. Tók Solveig þátt í þeim og var talið að hún hefði hvatt séra Sigmund áfram. Fór svo að hún var bannfærð 20. desember 1474. Var henni meðal annars gefið að sök að hafa ráðist á prest nokkurn þegar hann ætlaði að lesa upp bréf í kirkjunni í Flatatungu, þar sem Solveig og Sigmundur bjuggu þá og tekið bréfin af honum. Í bréfi sem séra Jón Broddason skrifaði um þetta atvik segir hann að Solveig sé þrjósk, þrálynd og illskufull, enda lét hún sér ekki segjast við bannfæringuna.

Börn Solveigar og Sigmundar voru Jón Sigmundsson lögmaður, Ásgrímur, sem veginn var í brúðkaupi Jóns bróður síns í Víðidalstungu 1483, Bergljót húsfreyja á Reykjum í Miðfirði, Ástríður kona Péturs skyttu og Guðrún.

## Heimildir
Oksítanska

**Oksítanska** (**okkitíska**) er  indóevrópskt tungumál af ætt rómanskra tungumála. Málið á uppruna sinn í latínu. Það telst til undirflokksins *[[oksítanórómönsk]]* mál.

Skáldið Frédéric Mistral sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1904 samdi verk sín á oksítönsku og tók einnig saman vandaða orðabók fyrir tungumálið.
Porta Nigra

**Porta Nigra** er gamalt rómverskt borgarhlið í þýsku borginni Trier og stærsta rómverska bygging Þýskalands í dag. Hliðið er jafnframt einkennisbygging borgarinnar og eitt þekktasta mannvirki Þýskalands. Það er á heimsminjaskrá UNESCO.

## Saga hliðsins

Hliðið var reist af Rómverjum um 180 e.Kr. í tíð Markúsar Árelíusar keisara. Þeir kölluðu það Porta Martis, sem merkir *Marshliðið*. Hliðið var við norðurenda borgarinnar og var hluti þjóðvegarins til norðurs. Hins vegar var fljótt einnig talað um Porta Nigra, sem merkir *Svartahliðið*. Talað var um að hermennirnir fóru út um hliðið til orrustu (Mars var stríðsguð Rómverja). Svarti liturinn var sagður vera sorgin sem var meðal hermannanna eftir að margir þeirra lágu í valnum. Bæði heitin komu fyrir fram á miðaldir, en eftir það var bara talað um Porta Nigra. Hins vegar er hliðið mjög dökkt á að líta, sérstaklega þegar sandsteinninn fór að viðrast og dökkna með tímanum. 1028 settist einsetumaðurinn og munkurinn Simeon að í hliðinu. Þegar hann lést 1035, var hann grafinn undir byggingunni. Á sama ári var hann lýstur heilagur af páfa. Honum til heiðurs var Símeonkirkjan reist í og við hliðið, en Porta Nigra var mikill hluti þeirrar kirkju. Þar sem menn vildu aðeins hafa einn turn á Símeonkirkjunni (en Porta Nigra var með tvo flata turna), var annar turninn rifinn niður. Því er ásýnd hliðsins í dag nokkuð sérkennileg. Á miðöldum var jörðin í kringum hliðið hækkuð, þannig að inngangur hliðsins var neðanjarðar. Því var gengið inn á 2. hæð byggingarinnar. Símeonhliðið var því notað sem inngangur í staðin, en það stóð við hliðina á Porta Nigra. 1804 lét Napoleon rífa Símeonkirkjuna, þannig að Porta Nigra stóð aftur sem stök bygging. Auk þess var jarðvegur fluttur frá og jarðhæðin notuð á nýjan leik. Þessari vinnu lauk ekki fyrr en á tímum Prússa 1815. Eftir þessar framkvæmdir varð Porta Nigra fyrsta safn borgarinnar Trier. Á 8. áratug 19. aldar voru allir borgarmúrar rifnir, þar á meðal Símeonhliðið. Aðeins Porta Nigra fékk að standa, enda þá orðin víðþekkt bygging. Síðan þá hefur hliðið staðið óbreytt til dagsins í dag. Það slapp að öllu leyti við skemmdir og eyðileggingar í heimstyrjöldinni síðari. 1986 var Porta Nigra sett á heimsminjaskrá UNESCO.

## Heimildir
Valdaútvíkkun (Evrópusambandið)

**Valdaútvíkkun** (þýs. Kompetenzergänzungsbestimmung) er ein af grunnreglum Evrópusambandsins og kemur fram í 352. gr. sáttmála um starfsemi Evrópusambandsins. Hún mælir fyrir um að undir vissum kringumstæðum geti Evrópusambandið sett reglur þrátt fyrir að ekki sé heimild fyrir reglusetningunni í sáttmálum sambandsins. Skyld þessari reglu er eldri kenning um „implied powers“, sem réttlætir það að fyllt sé í eyður sáttmála sambandsins þegar ekki er bein heimild í þeim fyrir tiltekinni reglusetningu sambandsins. Hún hefur nú að mestu vikið fyrir almennri heimild í 352. gr. sáttmála um starfsemi Evrópusambandsins.

Þrátt fyrir lögmætisreglu Evrópuréttarins, sem mælir fyrir um að Evrópusambandið og stofnanir þess þurfi að byggja gjörðir sínar á heimild í sáttmálum um sambandið, var við samningu sáttmála sambandsins talið ljóst að vegna viðskiptalegrar framþróunar og flækjustigs þeirra sviða sem sambandið væri að setja reglur á, væri ekki við samningu sáttmálanna hægt að sjá fyrir allar aðstæður sem upp geta komið, þar sem þyrfti að setja reglur til að ná fram markmiðum sambandsins.

Þess vegna er að finna í 352. gr. sáttmála um starfsemi Evrópusambandsins almenna heimild til valdaútvíkkunar, sem heimilar Ráðherraráðinu með samþykki Evrópuþingsins að setja reglur, þrátt fyrir að ekki sé til þess heimild í sáttmálum um Evrópusambandið, ef reglusetningin er nauðsynleg til að ná markmiðum samningsins. 

## Athugasemdir og heimildir
Meðalhófsreglan (Evrópusambandið)

**Meðalhófsreglan** er ein af grunnreglum Evrópusambandsins. Hana er nú að finna í 4. mgr. 5. gr. sáttmála um Evrópusambandið þar sem úrrræði sambandsins séu takmörkuð við það sem sé nauðsynlegt til að ná markmiðum sáttmálanna um Evrópusambandið.

Evrópusambandið er með öðrum orðum skyldað til að ganga ekki lengra en nauðsyn krefur þegar unnið er að því að ná þeim markmiðum sáttmálanna sem stefnt er að. Verða þá úrræði þau sem sambandið grípur til í senn að vera til þess fallin að ná markmiðunum og að vera nauðsynleg til þess. Ef mörg úrræði standa sambandinu til boða til að ná aðstefndu markmiði ber sambandinu að grípa til vægasta úrræðisins (t.d. að velja rammatilskipun í stað tilskipunar). Loks verða úrræði þau sem sambandið grípur til að standa í eðlilegu samhengi með hinum aðstefndu markmiðum.

## Heimildir
Mattíasarklaustrið í Trier

**Mattíasarklaustrið** er þekktur pílagrímsstaður í þýsku borginni Trier. Þar hvílir postulinn Mattías síðan á tímum Rómverja. Þar er einnig að finna flís úr krossi Jesú.

## Saga Mattíasarklaustursins

Klaustrið er orðið mjög gamalt, en reglan hófst seint á 5. öld eða snemma á 6. öld. Ekki er vitað hvenær fyrsta klaustrið var reist, en það mun hafa verið áður en Rómverjar yfirgáfu borgina. Helena, móðir Konstantínusar mikla keisara, lét flytja líkamsleifar postulans Mattíasar til Trier og voru þau sett í klaustrið. Mattías tók við postuladómi í stað Júdasar. Í klaustrinu voru einnig ýmsir biskupar í Trier lagðir til hvíldar, þar á meðal Eucharius, en hann var fyrsti biskupinn í Trier og þar með fyrsti biskupinn í Þýskalandi. Snemma á 12. öld var ákveðið að rífa gamla klaustrið og byggja nýtt. Núverandi klaustursbygging var vígð 1148. Helgiskrín Mattíasar var þá sett til sýnis og síðan þá hefur klaustrið verið mikill pílagrímsstaður. Klaustrið skemmdist ekki í neinum stríðum sem hrjáð hafa borgina Trier. En það voru Frakkar sem lokuðu klaustrinu 1802. Þeir létu rífa niður hin ýmsu klaustur. Mattíasarklaustrið fékk þó að standa, þar sem því var breytt í íbúðarhús. Klaustrið var ekki endurstofnað fyrr en 1922. Nasistar lokuðu því hins vegar aftur, en strax 1945 fluttu munkar þangað inn á nýjan leik. Klausturkirkjan er sóknarkirkja í dag.

## Gröf Mattíasar

Postulinn Mattías hvílir í kirkjunni, enda ber hún nafn hans. Í upphafi var kista hans ekki til sýnis. Það var ekki fyrr en núverandi bygging var reist 1148 að steinkista postulans var sett upp til sýnis. Þá hóf fólk að sækja þangað í stórum stíl, en Mattíasarklaustrið var ákaflega vinsæll pílagrímsstaður. Þegar Frakkar lögðu klaustrið niður, var kista Mattíasar sett í grafhvelfingu. Hún var sett upp til sýnis í kórinn þegar klaustrið var endurstofnað. En 2007 var kista Mattíasar sett í grafhvelfinguna á ný. Í kórnum var þess í stað sett upp steingröf og á henni hvílir steinstytta í fullri lengd sem tákna á postulann Mattías. Klausturkirkjan er enn sótt af pílagrímum, en í miklu minni mæli en áður.

## Krossflísin
Ekki er nákvæmlega vitað hvernig flís úr krossi Jesú barst til Trier, en nokkrar flísar eru um víð og dreif í þýskum kirkjum. Flísin hvílir innan í miklu listaverki sem smíðað var á 13. öld, en fyrir miðju þess er gullkross alsettur gimsteinum. Þar í gullkrossinum hvílir flísin sjálf. Listaverkið og flísin eru til sýnis í leiðsögn um klaustrið.

## Heimildir
Nálægðarreglan

**Nálægðarreglan** er ein af grunnreglum Evrópusambandsins. Hefur hún það markmið að takmarka völd Evrópusambandsins og stofnana þess.

Nálægðarreglan mælir fyrir um að Evrópusambandið geti eingöngu aðhafst í máli, sem fellur utan einkalögsögu þess (e. *exclusive competence*), ef hvert Evrópusambandsland eða svæði þess lands getur ekki á fullnægjandi máta náð þeim markmiðum sem stefnt er að. Vegna umfangs eða áhrifa málsins á Evrópusambandið sé sambandið því betur til þess fallið að koma að málinu. Með öðrum orðum þurfa tvö skilyrði að vera fyrir hendi: í fyrsta lagi nást markmið sambandsins ekki með atbeina einstakra ríkja og í öðru lagi nást markmiðin betur vegna umfangs þeirra eða áhrifa á Evrópusambandið.

Með Lissabonsáttmálanum var komið á fót ferli sem gerir þjóðþingum aðildarríkjanna kleift að koma á framfæri athugasemdum sínum telji þau lagafrumvarp framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins brjóta gegn reglunni. Hvert þjóðþing hefur átta vikna frest frá því því var kynnt lagafrumvarpið til að koma athugasemdum sínum á framfæri. Ef athugasemd berst frá einhverju þjóðþingi fer í gang sérstakt ferli. Hvert þjóðþing aðildarríkjanna þarf þá að taka afstöðu til þess hvort það telji umrætt lagafrumvarp brjóta gegn nálægðarreglunni. Hefur hvert þjóðþing tvö atkvæði. Ef einfaldur meirihluti þinganna greiðir atkvæði með því að lagafrumvarpið brjóti gegn nálægðarreglunni er framkvæmdastjórnin skyldug til að endurskoða afstöðu sína til þess hvort lagafrumvarpið samræmist nálægðarreglunni. Getur framkvæmdastjórnin tekið frumvarpið til baka, breytt því eða haldið því óbreyttu. Haldi hún lagafrumvarpinu óbreyttu þarf hún að rökstyðja mál sitt. Að lokum taka þá Ráðherraráðið og Evrópuþingið afstöðu til málsins. Ef 55% Ráðherraráðsins eða einfaldur meirihluti þingmanna Evrópuþingsins þeirrar skoðunar að lagafrumvarpið samræmist ekki nálægðarreglunni, er lagafrumvarpið úr sögunni.

Þá hefur Evrópudómstóllinn vald til að endurskoða ákvarðanir stofnana sambandsins með tilliti til nálægðarreglunnar.

## Saga reglunnar innan Evrópusambandsins og tilgangur
Nálægðarreglan kom fyrst inn í rétt Evrópusambandsins með Maastricht-sáttmálanum árið 1992. Hana er nú að finna í 3. mgr. 5. gr. sáttmála um Evrópusambandið. Tillaga að setningu reglunnar var upphaflega sett fram af Þjóðverjum en Bretar urðu ákafir stuðningsaðilar hennar.

Hugmyndin að baki nálægðarreglunni er sú að vinna gegn evrópskri miðstýringu og færa ákvarðanatöku enn frekar til héraða sambandsins. Reglan á að stuðla að varðveislu menningarlegra og sögulegra mismuna og varðveita þjóðarímyndir og venjur.

Önnur regla sem hefur einnig það markmið að draga úr völdum Evrópusambandsins er hin svokallaða meðalhófsregla. Samkvæmt henni má Evrópusambandið ekki grípa til víðtækari ráðstafana en nauðsynlegar eru til að ná því markmiði sem stefnt er að.

## Athugasemdir og heimildir
Lögmætisreglan (Evrópusambandið)

**Lögmætisreglan** er ein af grunnreglum Evrópuréttarins. Samkvæmt reglunni má Evrópusambandið og stofnanir þess ekki grípa til hvaða ráðstafana sem er til að ná markmiðum sínum, heldur þurfa ráðstafanir þess og stofnana þess (t.d. setning tilskipana eða rammatilskipana) að eiga sér lagastoð í sáttmálum um sambandið.  Hugmyndin að baki reglunni er að vernda aðildarríkin gegn fullveldisframsali sem þau hafa ekki samþykkt sem og að afmarka verksvið stofnanna sambandsins gagnvart hverri annarri og viðhalda „stofnanalegu jafnvægi“ (þýs. *institutionelles Gleichgewicht*).

Lögmætisreglan hefur tvær hliðar. Annars vegar snýr lögmætisreglan að Evrópusambandinu sem slíku og takmarkar þá völd sambandsins gagnvart aðildarríkjunum  Þurfa aðgerðir sambandsins að vera innan þeirra valdmarka sem aðildarríkin hafa sett sambandinu í samningum um sambandið.  Þannig haldast öll völd sem aðildarríkin hafa *ekki* framselt sambandinu hjá aðildarríkjunum. Hins vegar snýr lögmætisreglan að stofnunum Evrópusambandsins og mælir þá svo fyrir, að hver stofnun megi eingöngu grípa til ráðstafana sem rúmast innan valdmarka stofnunarinnar.

Í stuttu máli verður því Evrópusambandið og stofnanir þess að geta sýnt fram á að gjörðir þeirra eigi sér stoð annað hvort beint eða með túlkun annars vegar sáttmála um Evrópusambandið eða hins vegar sáttmála um starfsemi Evrópusambandsins. 

Af þessu leiðir til dæmis að stofnanir sambandsins hafa ekki val um hvort þau senda frá sér reglur í formi tilskipunar eða rammatilskipunar ef þau eiga að nota annað hvort formið samkvæmt þeirri lagaheimild sem er að baki setningu reglnanna. Þá þurfa stofnanir sambandsins að halda sig við þá málsmeðferð við setningu reglna sem mælt er fyrir um í lagaheimild að baki reglunum.

Ef tvö eða fleiri ákvæði heimila aðgerðir sambandsins er talið að sambandið verði að aðgerðirnar styðjist við öll ákvæðin. Þetta á þó ekki við ef mismunandi málsmeðferðarreglur gilda samkvæmt ákvæðunum. Þarf þá viðkomandi stofnun sambandsins að velja á milli þeirra réttarheimilda sem hún ætlar að styðja ráðstöfun sína við.

## Athugasemdir og heimildir