open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gateshead

**Gateshead** er borg í Tyne and Wear í Norðymbralandi í norðausturhluta Englands. Borgin stendur við suðurbakka árinnar Tyne gegnt Newcastle upon Tyne. Hún er hluti af Durham-sýslu. Íbúar eru um 120 þúsund.
Poyle

**Poyle** er iðnaðar- og landbúnaðarsvæði innan sveitarfélagsins Slough í Suður-Englandi rétt hjá þorpinu Colnbrook og rétt hjá Heathrow-flugvelli. Í Poyle er flokkunarstöð FedEx fyrir sendingar sem fara um flugvöllinn.
Herleiðin

**Herleiðin** eða **Uxaleiðin** (danska: *Hærvejen*, þýska: *Ochsenweg*) er vegur sem liggur eftir endilöngu Jótlandi í Danmörku. Hluti leiðarinnar í Slésvík nefndist Herleiðin (*Heerweg*) og vísar til þess að hægt var að flytja her eftir leiðinni. Um 1930 var farið að nota heitið yfir alla leiðina en bæði hún og hlutar hennar hafa heitið ýmsum nöfnum í gegnum tíðina. Vegurinn er þekktur frá miðöldum en er hugsanlega miklu eldri. Hann fylgir nokkurn veginn eftir vatnaskilunum á Jótlandshryggnum. Þar af leiðandi eru fáar ár og mýrar sem þarf að fara yfir á leiðinni.

Frá 8. áratug 20. aldar hefur verið vinsælt að ganga, hjóla og ríða Herleiðina. Gerðar hafa verið tilraunir til að markaðssetja leiðina með tengingu við gömlu pílagrímaleiðirnar í norður til Niðarósdómkirkju í Noregi og suður til Santiago de Compostela.

## Tenglar
* Vefur Herleiðarinnar
EV5 Via Romea Francigena

**EV5 Via Romea Francigena** er 3.900 km löng EuroVelo-hjólaleið sem liggur frá London til Rómar og endar í ítölsku hafnarborginni Brindisi. Leiðin liggur um England, Frakkland, Belgíu, Lúxemborg, Frakkland aftur, Sviss og Ítalíu. Nafnið þýðir „vegurinn til Rómar frá Frakklandi“ og er dregið af gamalli leið frá Frakklandi til Rómar yfir Alpafjöll. Til er gömul pílagrímaleið frá Kantaraborg til Rómar sem nefnist Via Francigena og er vinsæl gönguleið. Sigríkur alvarlegi erkibiskup af Kantaraborg lýsti þessari leið á 11. öld.

## Leiðin
* **England**: Í Englandi fylgir leiðin 182 km hjólaleið sem er hluti af National Cycle Network-leið 1 frá Greenwich, um Rochester, Kantaraborg og Sandwich til Dover þaðan sem ferja fer til Frakklands.
* **Frakkland**: Frá Calais liggur leiðin um Béthune og Lille til Roubaix og síðan yfir landamærin til Belgíu.
* **Belgía**: Í Belgíu fylgir leiðin flæmsku LF-leiðinni nr. 6 frá landamærunum að Brussel og síðan til Namur og Martelange.
* **Lúxemborg**: Leiðin gegnum Lúxemborg er 107 km að lengd og liggur á hjólastígum gegnum Strassen, Lúxemborg, Hesperange og Schengen að frönsku landamærunum.
* **Frakkland**: Leiðin fylgir skipaskurðum um héruðin Lorraine og Elsass. Hún liggur 65 km eftir Canal des houillères de la Sarre frá Sarreguemines til Gondrexange, 75 km eftir Canal de la Marne au Rhin frá Gondrexange til Strassborgar, 30 km eftir Canal de la Bruche frá Strassborg til Soultz-les-Bains, eftir Elsassvínleiðinni frá Soultz-les-Bains til Cernay og að síðustu 50 km í gegnum Ochsenfeld um bæina Battenheim, Baldersheim, Mulhouse, Kembs og Saint-Louis.
* **Sviss**: Leiðin fylgir Nationale Velorouten-leið 3 frá Basel um Júrafjöll, Aarau, Luzern, Vierwaldstättersee, Andermatt, Gotthardskarð, Bellinzona, Monte Ceneri-skarð, Luganovatn, Mendrisio og Chiasso.
* **Ítalía**:  Leiðin fylgir fyrirhugaðri BicItalia-leið 3 (*Ciclovia dei Pellegrini*) sem fylgir gömlu pílagrímaleiðinni og fer um borgirnar Mílanó, Pavía, Fidenza, Piacenza, Parma, Berceto, Aulla, Flórens, Siena, Bolsena til Rómar, og síðan um Fiuggi, Cassino, Benevento, Candela, Gravina in Puglia, og Tarantó til Brindisi.

## Myndir

National Cycle Network, route 1 - geograph.org.uk - 749823.jpg|EV5 í Kemsley í Kent.
Section of the cycleway between Canterbury and Whitstable. - geograph.org.uk - 751893.jpg|EV5 milli Whitstable og Kantaraborgar í Kent.
Saarkanal-und-See.jpg|EV5 meðfram Saar-skurðinum í Lorraine.


## Tenglar
* Vefur leiðarinnar
BicItalia

**BicItalia** er landsnet hjólaleiða á Ítalíu sem ítölsku hjólreiðasamtökin Federazione italiana amici della bicicletta áttu upptökin að frá árinu 2000. Leiðanetið var formlega stofnað með rammalögum um hjólaleiðir árið 2018. Fullgert er áætlað að netið nái yfir 20.000 km á 20 langleiðum.  

Flestar leiðirnar eru 300-1000 km langar og liggja þvers og kruss um landið. Leið 1 er áætlað að liggi 3000 km suður eftir Appennínaskaganum endilöngum frá Brennerskarði í norðri að Sýrakúsu á Sikiley í suðri og leið 2 liggur 1300 km frá Ventimiglia við landamæri Frakklands í vestri að Tríeste við landamæri Slóveníu í austri. Nokkrar af leiðunum eru hluti af EuroVelo-hjólaleiðum eins og EV5 Via Romea Francigena frá London til Brindisi, EV7 Sólarleiðinni frá Nordkapp til Möltu og EV8 Miðjarðarhafsleiðinni frá Cádiz til Kýpur.

## Tenglar
* Vefur verkefnisins
EV12 Norðursjávarleiðin

**EV12 Norðursjávarleiðin** er EuroVelo-hjólaleið sem liggur í hring 5.942 km meðfram strönd Norðursjávar um England, Skotland, Noreg, Svíþjóð, Danmörku, Þýskaland, Holland og Belgíu.

Leiðin var formlega opnuð árið 2001 sem samstarfsverkefni 68 aðila í 8 löndum. Árið 2003 fékk hún viðurkenningu frá Guinness World Records sem heimsins lengsta hjólaleið. 

## Leiðin
* **England**: Leiðin liggur frá Harwich-höfn í Parkeston og eftir National Cycle Route nr. 51 til Colchester þar sem tekur við leið nr. 1 að landamærum Skotlands.
* **Skotland**: Leiðin fylgir National Cycle Route nr. 1 frá ensku landamærunum að Thurso á norðausturodda meginlandsins. Þar tekur við ferja frá Scrabster til Straumness á Orkneyjum og þaðan til Hjaltlandseyja. 
* **Noregur**: Leiðin hefst í Björgvin og fer um Haugesund, Stafangur, Kristjánssand, Arendal, Larvik, Sandefjord, Túnsberg, Fredrikstad og Sarpsborg að sænsku landamærunum við Svinesund.
* **Svíþjóð**: Leiðin liggur um sænsku héruðin Halland og Vestur-Gautland frá Svinesund um Bohuslän til Gautaborgar. Þaðan fylgir hún hjólaleiðunum Ginstleden og Cykelspåret Väst til Varbergs þar sem ferja gengur til Grenå í Danmörku.
* **Danmörk**: Leiðin liggur eftir leiðum 5 og 1 í Danmarks nationale cykelruter-leiðanetinu frá Grenå til Skagen og síðan eftir leið 1 suður eftir Jótlandi til Rudbøl.
* **Þýskaland**: Leiðin fylgir Radnetz Deutschland-leið D1 (*Nordseeküstenroute*) 907 km meðfram strönd Norðursjávar við Vaðhafið.
* **Holland**: Leiðin liggur eftir LF-routes-hjólaleiðum 10 og 1 frá Nieuweschans til Sluis við belgísku landamærin.
* **Belgía**: Leiðin fylgir áfram LF1 frá Knokke um Oostende og Nieuwpoort til De Panne.

## Myndir

The_Evie_Hostel_-_geograph.org.uk_-_513945.jpg|Í Orkneyjum.
NCSR_follow_Ginstleden.jpg|Skilti í Svíþjóð.
Vestkystruten-EuroVelo12.jpg|Skilti í Danmörku.
Vestkystruten_Agger_Tange.jpg|Í Danmörku við Agger Tange.
Wilhelmahafen-radweg-00.jpg|Við Wilhelmshafen.


## Tenglar
* Vefur leiðarinnar
EV15 Rínarleiðin

**EV15 Rínarleiðin** er 1.230 km löng EuroVelo-hjólaleið meðfram Rínarfljóti frá upptökunum við Andermatt í Sviss að ósum árinnar við Hoek van Holland í Hollandi. Leiðin liggur um fjögur lönd, Sviss, Frakkland, Þýskaland og Holland.

## Leiðin
* **Sviss**: Leiðin liggur 390 km um Andermatt, Disentis, Chur, Rorschach, Schaffhausen, Zurzach og Basel.
* **Frakkland**: Leiðin liggur um Huningue, Ottmarsheim, Neuf-Brisach, Marckolsheim, Erstein, Eschau, Strassborg, La Wantzenau, Gambsheim, Drusenheim, Sessenheim, Rœschwoog, Seltz, Munchhausen, Mothern og Lauterbourg.
* **Þýskaland**: Önnur leið til Karlsruhe liggur eftir eystri bakka árinnar Þýskalandsmegin. Frá Karlsruhe liggur leiðin um Speyer, Ludwigshafen, Mannheim, Worms, Oppenheim, Mainz, Wiesbaden, Bingen, Rüdesheim, Boppard, Koblenz, Andernach, Bonn, Köln, Düsseldorf, Duisburg, Xanten og Emmerich am Rhein.
* **Holland**: Leiðin liggur um nokkrar LF-leiðir og fer í gegnum Millingen aan de Rijn, Arnhem, Utrecht, Rotterdam og Hoek van Holland.

## Myndir

EuroVelo_6_et_15_à_Huningue_(août_2017).jpg|Skilti í Frakklandi.
Wegweiser_611-h.jpg|Vegvísir í Þýskalandi.
Rhein_radweg_zwischen_nierstein_und_nackenheim_08_2008.jpg|Milli Worms og Mainz.
LF-routes_Dordrecht.jpg|Rijndeltaroute í Hollandi.


## Tenglar
* Vefur leiðarinnar.
Slough

**Slough** er borg í Berkshire í Englandi um 34 km vestan við London og 32 km norðaustan við Reading. Borgin var áður hluti af Buckinghamshire. Þjóðvegurinn A4 og járnbrautarlínan Great Western Main Line liggja í gegnum borgina. Borgin er mesta fjölmenningarborg Bretlands og jafnframt með hæst hlutfall félaga í trúfélögum. Í Slough er stærsta iðnaðarsvæði Bretlands í einkaeigu, Slough Trading Estate, þar sem um 400 fyrirtæki eru staðsett. Borgin nýtur nálægðar við Heathrow-flugvöll. Íbúar eru um 161 þúsund (2011).
Kruså

**Kruså** er bær sem liggur við landamæri Danmerkur og Þýskalands á Suður-Jótlandi. Íbúar eru um 1600 talsins (2018).
Delphinium brachycentrum

***Delphinium brachycentrum*** er tegund af sóleyjaætt. *Delphinium brachycentrum* er í ættkvíslinni riddarasporar. 

## Undirtegundir

tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

* *D. b. beringii*
* *D. b. brachycentrum*
* *D. b. maydellianum*

## Myndir


File:Delphinium brachycentrum.jpg


## Tilvísanir





## Ytri tenglar
Flokkur fólksins

**Flokkur fólksins** er íslenskur stjórnmálaflokkur sem bauð fram í fyrsta sinn til Alþingiskosninganna 2016. Inga Sæland er fyrsti formaður flokksins. Flokkurinn hlaut 3,5% atkvæða í kosningunum 2016, engan þingmann, en nóg til að fá ríkisstyrk. Síðla sumars árið 2017 mældist flokkurinn með 8,4% og tæplega 11% fylgi í könnunum. Flokkurinn fundaði í fullum sal í Háskólabíói og fór í mál við ríkið fyrir hönd eldri borgara. Í kosningunum 2017 náði flokkurinn hins vegar fjórum mönnum á þing og hlaut 6,9% atkvæða.

Inga Sæland ætlaði að leiða lista flokksins í Reykjavík í borgarstjórnarkosningnum 2018, en þegar boðað var til Alþingiskosninga haustið 2017 bauð hún sig fram í þeim. Kolbrún Baldursdóttir leiddi lista Flokks fólksins og var hún kjörin í borgarstjórn, þar sem flokkurinn hlaut alls 4,3% greiddra atkvæða. Kolbrún er því fyrsti fulltrúi flokksins í sveitarstjórn á Íslandi, en flokkurinn bauð ekki fram annars staðar en í Reykjavík vorið 2018. Í sveitarstjórnarkosningunum 2022 hlaut flokkurinn svipað fylgi og var Kolbrún enn eini borgarfulltrúi flokksins. Sama ár bauð Flokkur fólksins einnig fram á Akureyri og hlaut einn fulltrúa, Brynjólf Ingvarsson. 

Í kjölfar Klaustursupptakanna sem birtar voru í lok ársins 2018 voru tveir af þingmönnum flokksins, Karl Gauti Hjaltason og Ólafur Ísleifsson, reknir úr flokknum vegna „alvarlegs trúnaðarbrests“. Flokkurinn taldi eftir það aðeins tvo þingmenn til sín, Ingu Sæland og Guðmund Inga Kristinsson.

Flokkurinn hlaut svo 8,8% atkvæða í Alþingiskosningum 2021 og fékk sex þingmenn kjörna, einn í hverju kjördæmi. Ásthildi Lóu Þórsdóttur, Eyjólf Ármannsson, Guðmund Inga Kristinsson, Ingu Sæland, Jakob Frímann Magnússon og Tómas A. Tómasson.

## Kjörfylgi í alþingiskosningum

## Tilvísanir


## Tengill
* Heimasíða Flokks fólksins
Benedikt Jóhannesson

**Benedikt Jóhannesson** (f. 4. maí 1955) er stofnandi og fyrrverandi formaður stjórnmálaflokksins Viðreisnar. Benedikt er með doktorsgráðu í tölfræði og stærðfræði og hefur rekið ráðgjafarfyrirtækið Talnakönnun og útgáfufélagið Heimur.

Áður en Benedikt stofnaði Viðreisn var hann félagi í Sjálfstæðisflokknum, en sagði sig úr honum árið 2014 vegna ágreinings um afstöðu til Evrópusambandsaðildar, sem Benedikt hafði stutt. Benedikt var kjörinn fyrsti formaður Viðreisnar á stofnfundi flokksins þann 24. maí 2016. Benedikt skipaði fyrsta sæti á lista Viðreisnar í Alþingiskosningunum 2016 í Norðausturkjördæmi. Benedikt var skipaður fjármálaráðherra árið 2017 og var veitt lausn frá því embætti sama ár.

Árið 2021 ætlaði Benedikt að bjóða sig fram í 1. sæti Viðreisnar á Suðvesturhorninu fyrir Alþingiskosningar 2021. Honum var boðið heiðurssæti af uppstillingarnefnd sem hann þáði ekki. Í kjölfarið vildi hann afsökunarbeiðni en fékk ekki. Hann var því ekki á framboðslista flokksins.

## Tilvísanir
Edda Heiðrún Backman

**Edda Heiðrún Backman** (27. nóvember 1957 - 1. október 2016) var íslensk leikkona, leikstjóri og myndlistakona.

Edda Heiðrún fæddist á Akranesi og voru for­eldr­ar henn­ar Jó­hanna Dag­fríður Arn­munds­dótt­ir og Hall­dór Sig­urður Backm­an. Edda eignaðist tvö börn, leikarann Arnmund Ernst Backman og myndlistarnemann Unni Birnu Björnsdóttur.

## Starfsferill
Hún útskrifaðist sem stúdent frá Menntaskólanum við Sund 1978 og sem leikari frá Leik­list­ar­skóla Íslands 1983. Hún starfaði sem leikari við Þjóðleikhúsið og Borgarleikhúsið og lék auk þess í fjölda kvikmynda og sjónvarpsþátta allt til 2004 þegar hún greindist með MND-sjúkdóminn. Eftir það sneri hún sér að leikstjórn og rak einnig verslunina Súkkulaði og rósir á Hverfisgötu í Reykjavík á meðan heilsan leyfði. 

Síðustu árin var hreyfigeta hennar mjög skert en hún hóf þá að mála listaverk með því að halda pensli í munni.

Hún var baráttukona fyrir réttindum fatlaðra og umhverfisvernd og stofnaði Rödd náttúrunnar 2016.

## Viðurkenningar
Edda Heiðrún hlaut fjölda viður­kenn­inga fyr­ir list sína. Hún var sæmd riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2005, hún hlaut Íslensku sviðslist­ar­verðlaun­in þrisvar sinnum, þar meðtalinn heiður­sverðlaun Grím­unn­ar árið 2015. Hún hlaut Íslensku kvik­mynda­verðlaun­in, Edd­una árið 2003, var útnefnd borg­ar­listamaður Reykja­vík­ur árið 2006 og árið 2008 heiðraði Alþingi Eddu Heiðrúnu með því að samþykkja hana í hóp heiðurslista­manna.

## Heimildir
* 

## Tenglar

* *[https://glatkistan.com/2015/01/29/edda-heidrun-backman/ Glatkistan]*
Riddarasporar

**Riddarasporaættkvísl** (*Delphinium*) er ættkvísl í Sóleyjaætt með um 300 tegundir frá Evrópu, Afríku, Asíu og Norður-Ameríku. Nokkrar tegundir eru ræktaðar sem skrautjurtir í görðum á Íslandi. Tegundirnar eru eitraðar .

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
*Flora of China - ''Delphinium''
*Flora of North America - ''Delphinium''
Greifaspori

**Greifaspori** (*Delphinium grandiflorum*) er jurt af sóleyjaætt sem var lýst af Carl von Linné. Greifaspori er í ættkvíslinni riddarasporar. 

## Undirtegundir

Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

* *D. g. deinocarpum*
* *D. g. fangshanense*
* *D. g. gilgianum*
* *D. g. leiocarpum*
* *D. g. mosoynense*

## Tilvísanir





## Ytri tenglar
Guðlaugur Jón Bjarnason

**Guðlaugur Jón Bjarnason** myndlistarmaður er fæddur 1949 á Selfossi. Hann nam fyrst myndlist í Myndlista- og handíðaskóla Reykjavíkur. Síðar lauk hann námi við myndhöggvaradeild MHÍ 1988 og steinhöggvaranámskeiði á Gotlandi sama ár. Hann var þáttakandi í sumarakademíunni í Salzburg í Austurríki 1989 og um haustið hélt hann til Edinborgar.  Þar lauk hann Diploma of fine Art í Sculpture Scool of Edinburgh árið 1990. Síðar sama ár settist hann í  Kunstakademie Dusseldorf og útskrifaðist þaðan sem Meisterschuler hjá Magdalena Jetelova 1994. Árið 1995 settist hann að í Berlín og bjó þar til ársins 2012 er hann snéri á ný til Íslands og hefur búið í Reykjavík síðan.

Guðlaugur hefur ástundað málaralist, höggmyndalist, ljósmyndun og innsetningar ýmiss konar. Hann hefur haldið fjölda sýninga hérlendis og erlendis og tekið þátt í samsýningum og ýmsum verkefnum og listrænum uppákomum í Skotlandi, Póllandi, Svíþjóð og Þýskalandi.

Síðustu sýningar:
* **2013** Í tilefni daganna (vatnslitamyndir, teikningar og ljósmyndabók). Samfylkingarhúsið í Hafnarfirði
* **2014** Ísperlur (ljósmyndasýning). Listhús Ófeigs
* **2015** Sjómóar (málverk). Listhús Ófeigs
* **2015** Berlín - Krýsuvík (ljósmyndir og litlir skúlptúrar). Anarkía listhús
* **2016** Tíminn í vatninu (málverk). Listhús Ófeigs
* **2016** Hafsaugafjöll (málverk). Anarkía listhús
* **2017** Ástarlandslag (málverk). Artgallery Gátt
* **2018** Ferningaferli (málverk). Artgallery Gátt
Gráelri

**Gráelri** (Alnus incana) er meðalstórt tré af birkiætt. Það verður 15-20 metra hæst og vaxtalag er frá margstofna tré eða runna til einstofna trés með keilulaga krónu. Tréð hefur svepprót eins og önnur elri.

## Undirtegundir
Undirtegundir eru 4-6 talsins. Sumir líta á einstakar undirtegundir sem sér tegund. 

**Alnus incana subsp. incana*: **Gráelri**. — Norður-Evrópa, í fjöllum mið- og suður-Evrópu og norðaustur-Asíu.
**Alnus incana subsp. hirsuta*: **Hæruölur** - Í fjöllum mið- og norðaustur Asíu.
**Alnus incana subsp. kolaensis* — Norðaustur-Evrópa.
**Alnus incana subsp. oblongifolia* - Suðvestur-Bandaríkin og norður-Mexíkó. 
**Alnus incana subsp. rugosa*: **Vætuölur** - Kanada og norðausturhluti Bandaríkjanna.
**Alnus incana subsp. tenuifolia*: **Blæelri** - Vesturhluti Norður-Ameríku. 

## Á Íslandi
Gráelri verður allt að 15 metrar á Íslandi. Það blómstrar reklum snemma vors og blóm skemmast oft í vorfrostum sem dregur úr frætekju. Þrátt fyrir það er kal á sprotum sjaldgæft. Norsk og finnsk kvæmi eru vel aðlöguð íslenskum aðstæðum. Blæelri hefur einnig verið reynt á Íslandi. Reynsla er lítil en blæelri er hraðvaxnara en evrópska systurtegund sín. 


Alnus incana 4.jpg|Lauf gráelris
Alnus incana 003.jpg|Stofn.
Alnus incana 010703.jpg|Könglar.
Leppa kukkii.jpg|Reklar.
Austurvöllur - a sunny day.jpg|Á Austurvelli eru stæðileg gráelri( til hægri).


## Tilvísanir
Carlo Petrini

**Carlo Petrini** (f. 22. júní 1949) er ítalskur blaðamaður og félagsfræðingur. Hann lærði félagsfræði við Háskólann í Trento og varð virkur í stjórnmálum í róttæka vinstriflokknum Einingarflokki öreiganna. Hann var kosinn í sveitarstjórn heimabæjar síns, Bra, á vegum þess flokks. Hann hóf að skrifa um mat og vín í dagblöð á borð við *[[Il manifesto]]* og *[[l'Unità]]*. Hann stofnaði Gambero Rosso sem upphaflega var aukablað með *Il manifesto* en varð síðar forlag sem sérhæfir sig í ritum um mat. Um miðjan 9. áratug 20. aldar stofnaði hann samtökin „Libera e Benemerita Associazione degli Amici del Barolo“ („hin frjálsu og lofsverðu samtök vina Barolo-vínsins“) sem í júlí 1986 breyttust í Arci Gola, undanfara Slow Food-samtakanna. Arci Gola börðust gegn opnun MacDonald's-staðar við Spænsku tröppurnar í Róm. Síðar átti hann þátt í stofnun matvælasýningarinnar Salone internazionale del gusto í Tórínó.

Petrini hefur ritað fjölda bóka um mat og vín og hefur verið ritstjóri yfirlitsrita um vínframleiðslu á Ítalíu og í heiminum öllum. Auk þess að berjast gegn skyndibitamenningu hefur hann barist gegn erfðabreyttum matvælum. Hann stofnaði háskóla í matargerðarlist, Università degli Studi di scienze gastronomiche, í Pollenzo í nágrenni Bra.
EV6 Fljótaleiðin

**EV6 Fljótaleiðin** eða **Atlantshaf-Svartahaf** er 3.653 km EuroVelo-hjólaleið sem liggur frá Saint-Nazaire við ósa árinnar Loire í Frakklandi að Constanța við Svartahafsströnd Rúmeníu. Leiðin fylgir nokkrum stórum ám eftir. Hún liggur meðfram stórum hluta Loire, hluta af Saône og Rínarfljóti og nær allri Dóná. Leiðin fer í gegnum 10 lönd, Frakkland, Sviss, Þýskaland, Austurríki, Slóveníu, Ungverjaland, Serbíu, Króatíu, Búlgaríu og Rúmeníu.

Hluti leiðarinnar er á vinsælustu hjólaleið Evrópu, Dónárhjólastígnum, sem liggur milli Donaueschingen og Passau í Þýskalandi og heldur áfram til Vínarborgar, Novi Sad og Belgrad að Dónárósum. Víða er hægt að velja tvær leiðir eftir því hvorum bakka árinnar farið er eftir. 

## Leiðin
* **Frakkland**: Leiðin liggur meðfram Loire frá Saint-Nazaire um Nantes, Tours, Blois, Orléans og Nevers þar sem hún fer meðfram Canal du Centre að Saône þar sem hún fer um Besançon, Baume-les-Dames, Montbéliard að Mulhouse í Elsass.
* **Sviss**: Leiðin fer yfir landamærin við Basel og fylgir Rínarfljóti að Bodensee.
* **Þýskaland**: Frá Bodensee fylgir leiðin Hohenzollernleiðinni til Tuttlingen og heldur svo áfram eftir Dónárleiðinni (Radnetz Deutschland-leið D6) um Sigmaringen, Scheer, Ulm, Leipheim, Günzburg, Donauwörth, Ingolstadt, Regensburg til Passau.
* **Austurríki**: Í Austurríki fylgir leiðin Dóná beggja vegna árinnar og fer í gegnum Linz og Vínarborg.
* **Slóvakía**: Leiðin fer um Bratislava.
* **Ungverjaland**: Leiðin fer um Győr, Esztergom, Visegrád, Búdapest, Kalocsa, Baja og Mohács.
* **Króatía** (*hjáleið*): Leiðin fer um Kneževi Vinogradi, Lug, Osijek og Vukovar.
* **Serbía**: Leiðin fer um Apatin, Novi Sad, Belgrad og Pančevo.
* **Búlgaría** (*hjáleið*): Leiðin liggur um Vidin, Lom, Belene, Ruse og Silistra.
* **Rúmenía**: Leiðin fer um Drobeta-Turnu Severin, Cernavodă, Brăila, Tulcea, Sulina, Babadag að Constanța.

## Myndir

Panneau_Dv_jalonnement_cyclable.JPG|Merkingar í Frakklandi með merkinu *La Loire à vélo*.
Basel_Rheinufer_Fahrrad_0181-dah.jpg|Merkingar í Sviss.
Wegweiser_Nendingen.JPG|Merkingar í Þýskalandi.
Danube_Cycleway_Budapest.jpg|Hjólaleið meðfram Dóná í Ungverjalandi.
Donauradweg_balkan.jpg|Merkingar í Serbíu.


## Tenglar
* Vefur leiðarinnar
Krúnuspori

***Delphinium brunonianum***, íslenskt nafn **Krúnuspori**,  er tegund riddaraspora í sóleyjaætt Ranunculaceae.

## Lýsing
*Delphinium brunonianum* verður 10 til 25 sm hár. Hann hefur sterka moskuslykt. Blöðin eru handskift, með blaðlegg og stakstæð. Blómin eru 5 til 10 í klasa, fjólublá, skálarlaga með stuttum spora. Þau blómgast frá júlí til september.

## Útbreiðsla og búsvæði
Krúnuspori vex á fjalsshlíðum og skriðum í 4300 til 5500 m. hæð yfir sjávarmáli í Mið Asíu, Afghanistan, Pakistan, Tíbet og Himalajafjöllum.

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
*Hortipedia 
*Plants for a future
*Flowers of India
EV10 Eystrasaltsleiðin

**EV10 Eystrasaltsleiðin** eða **Hansaleiðin** er um 8.000 km löng EuroVelo-hjólaleið sem liggur umhverfis Eystrasaltið. Leiðin liggur í gegnum 9 lönd, Danmörku, Þýskaland, Pólland, Rússland, Litáen, Lettland, Eistland, Finnland og Svíþjóð. Aðeins Eistland og Finnland hafa fullútfært sinn hluta leiðarinnar.

## Leiðin
* **Danmörk**: Leiðin liggur frá Kaupmannahöfn suður eftir strönd Sjálands um Køge, Faxe Ladeplads og Præstø. Síðan um eyjarnar Mön, Falstur og Láland, yfir á Fjón og síðan um jósku bæina Christiansfeld, Haderslev, Aabenraa, Sønderborg og Gråsten að landamærunum við Padborg.
* **Þýskaland**: Frá Flensborg liggur leiðin eftir Radnetz Deutschland-leið D2 (*Ostseeküstenroute*) um Glücksburg, Kappeln og Eckernförde til Kiel. Þaðan liggur leiðin yfir á eyjuna Fehmarn og þaðan til Travemünde, Wismar, Warnemünde, Stralsund, Greifswald og Usedom að landamærunum við Ahlbeck.
* **Pólland**: Leiðin liggur um Świnoujście, Trzebiatów, Mrzeżyno, Kołobrzeg, Darłowo, Ustka, Główczyce, Krokowa, Gdynia, Gdańsk, Kadyny og Frombork að landamærunum við Gronowo.
* **Rússland**: Leiðin liggur um Kalíníngrad, Swetlogorsk og Selenogradsk að landamærunum við þorpið Morskoje.
* **Litháen**: Leiðin liggur um Nida og Klaipėda að landamærunum við Palanga.
* **Lettland**: Leiðin liggur um Liepāja, Kuldīga, Ríga, Sigulda og Salacgrīva að landamærunum við Ainaži.
* **Eistland**: Leiðin liggur um Pärnu, Kuressaare, Haapsalu, Tallinn og Kohtla-Järve að landamærunum við Narva.
* **Rússland**: Leiðin fer um Ivangorod, Kingisepp og Sankti Pétursborg að landamærunum við Vyborg.
* **Finnland**: Leiðin fylgir hjólaleið 7 (Helsinki-Lappeenranta) og fer um Hamina, Kotka, Ruotsinpyhtää og Porvoo til Helsinki. Þaðan liggur leiðin um hjólaleið 1 (Helsinki-Turku) um Kirkkonummi, Pohja og Salo til Turku. Þaðan liggur leiðin um Naantali, Merimasku, Taivassalo, Uusikaupunki, Rauma, Eurajoki og Luvia til Pori og síðan til Vaasa, Oulu að landamærunum við Tornio. 
* **Svíþjóð**: Leiðin fylgir austurstrandarleiðinni sem er hluti af Sverigeleden og fer frá Haparanda um Kalix, Luleå, Piteå, Skellefteå, Umeå, Örnsköldsvik, Sundsvall, Hudiksvall, Söderhamn, Gävle, Österbybruk, Norrtälje, Täby, Stokkhólm, Tumba, Trosa, Nyköping, Söderköping, Valdemarsvik, Loftahammar, Västervik, Figeholm, Oskarshamn, Mönsterås, Timmernabben, Kalmar, Torsås, Jämjö, Nättraby, Karlshamn, Pukavik, Sölvesborg, Åhus, Simrishamn, Ystad og Trelleborg og endar í Malmö.

## Myndir

R10_bike_road_Swinoujscie.JPG|Merking í Póllandi.
Ostseeküstenradweg_bei_Warnemünde.JPG|Við Warnemünde í Þýskalandi.
Fehmarn_1656.jpg|Á Fehmarn.
Ostseeküsten Radweg.jpg|Í Rostock


## Tenglar
* Vefur leiðarinnar
EV1 Atlantshafsströndin

**EV1 Atlantshafsströndin** er 8.186 km löng EuroVelo-hjólaleið sem liggur frá Nordkapp í Norður-Noregi að Porto í Portúgal. Hún liggur um 6 lönd, Noreg, Bretland (Skotland, Norður-Írland, Wales og England), Írland, Frakkland, Spán og Portúgal.

Ísland sótti árið 2014 um að verða framlenging á Atlantshafsströndinni með hjólaleið sem næði frá Seyðisfirði til Leifsstöðvar um Suðurlandið . 

## Leiðin
* **Noregur**: Leiðin liggur frá Nordkapp um Tromsø, Vestvågøy, Bodø, Þrándheim, Ålesund til Bergen þaðan sem ferja gekk áður til Skotlands.
* **Skotland**: Leiðin liggur um Aberdeen, Inverness, Glasgow til Stranraer þaðan sem ferja gengur til Norður-Írlands.
* **Norður-Írland**: Leiðin liggur um Belfast.
* **Írland**: Leiðin liggur um Galway, Limerick, Cork, Waterford til Rosslare þar sem ferja gengur til Wales.
* **Wales**: Leiðin liggur um Fishguard og Cardiff.
* **England**: Leiðin liggur um Bristol og Plymouth þaðan sem ferja gengur til Frakklands.
* **Frakkland**: Leiðin liggur frá Roscoff, um Nantes, La Rochelle og Arcachon til Hendaye. Leiðin er kynnt í Frakklandi sem *Vélodysée*.
* **Spánn**: Leiðin liggur um Pamplóna, Burgos, Salamanca, Merida og Huelva.
* **Portúgal**: Leiðin liggur um Faro og Sagres og síðan aftur norður til Lissabon og norður fyrir Porto.

## Myndir

Grande_Tranch%C3%A9e_Glomel.JPG|Nantes-Brest-skurðurinn í Frakklandi.
Piste_cyclable_france.jpg|Hjólabraut í Frakklandi.
Bicycle_route_signpost_-_geograph.org.uk_-_1160821.jpg|Merkingar í Bretlandi.


## Tenglar
* Vefur leiðarinnar.

## Tilvísanir
Guildford

**Guildford** er bær í Surrey í Englandi 43 km suðvestan við London. Bærinn stendur við A3-þjóðveginn milli London og Portsmouth. Íbúar eru um 137 þúsund.
Sesselja Eldjárn

**Sesselja Eldjárn** f. 26. júlí 1893 á Tjörn í Svarfaðardal, d. 28. júlí 1987 í Reykjavík. Foreldrar hennar voru Petrína Hjörleifsdóttir og séra Kristján Eldjárn Þórarinsson á Tjörn.  Sesselja var yngst 8 systkina, en 5 þeirra komust á fullorðinsár. 

## Störf
Sesselja Eldjárn dvaldist í heimahúsum til 1918. Ráðskona var hún á Dalvík 1919-1923. Starfaði næst sem matráðskona við Gagnfræðaskólann á Akureyri, síðar Menntaskólann 1924-1928. Stofnaði matsölu á Akureyri 1928 og rak hana með Ingibjörgu systur sinni til 1949, lengst af í Brekkugötu 9.  .

## Félagsmál
Sesselja stofnaði með fleirum kvenfélagið Tilraun í Svarfaðardal og var ein af stofnendum Ungmennafélags Svarfdæla og starfaði í báðum þessum félögum. Hún vann lengi á Akureyri að málefnum Slysavarnafélags Íslands, stofnaði þar ásamt fleirum kvennadeild 1935 og var formaður hennar frá upphafi og um langt árabil. Hún var heiðursfélagi Slysavarnafélags Íslands.

## Um Sesselju
Um Sesselju var sagt í eftirmælum að hún væri í eðli sínu forystu- og athafnakona, kjarkmikil, úrræða góð og framtakssöm. Ekki rak hún matsölu sína í ábata- eða hagnaðarskyni og laut ekki lögmálum markaðarins. Hún seldi fæðið ódýrt og það sem hún setti upp fyrir það, var jafnan undir gangverði. Reiknuðu þær systur sér lágt kaup en á hinn bóginn ómælda vinnu. Sóttu þær laun sín í þá starfs- og lífsgleði, sem margt vel unnið starf veitir í sjálfu sér. Aldrei rukkaði Sesselja kostgangara sína um borgun en hún var heppin að því leyti að flestir þeirra voru skilamenn. Þó voru þar innanum fáeinir sem aldrei inntu neina greiðslu af hendi fyrir matinn, en ekki erfði Sesselja það við þá, því að þeir voru boðnir velkomnir til hennar á ný, ef þeir þurftu aftur á gjafafæði að halda. Svo sem vænta mátti reiddi Sesselja ekki digran sjóð frá ævistarfi sínu, því að eignalaus var hún eftir á, en stóð þó í skilum við alla og skuldaði engum neitt þegar upp var staðið.

Örn Snorrason hagyrðingur og kennari á Akureyri orti um Sesselju þegar hún hafði skilið 100 kr. seðil eftir á glámbekk í Brekkugötunni: 

: Þú ert ekki þjófhrædd sál.
: Þig er létt að véla.
: Ég er blankur, mér er mál
: mig langar að stela.

Sesselja giftist aldrei og á ekki afkomendur en Ingibjörg, systir hennar, sem var 9 árum eldri, var alltaf í heimili með henni og til aðstoðar svo lengi sem þær lifðu báðar. Þórarinn Kr. Eldjárn bóndi og kennari á Tjörn var bróðir þeirra systra.

Sesselja Eldjárn hlaut riddarakross fálkaorðunnar fyrir störf sín að slysavarnarmálum.

## Ítarefni
* Erlingur Davíðsson 1972. Aldnir hafa orðið I, bls. 9-41. Skjaldborg, Akureyri
* Gísli Jónsson 1968. Bænum mínum hefur verið svarað. Spjallað við Sesselju Eldjárn. Heima er bezt, 18. árg. október 1968, bls. 336-342.
* Árni Hjartarson, Sigrún Eldjárn og Þórarinn Eldjárn (ritstjórar). Imbu, Ollu og Sellusögur. Heimsins, heimsins forlag, Reykjavík, 2025. 

## Tilvísanir
Þórarinn Hjartarson (sagnfræðingur)

**Þórarinn Hjartarson**, sagnfræðingur og plötusmiður, er fæddur á Tjörn í Svarfaðardal 5.12. 1950. Foreldrar, Hjörtur Eldjárn Þórarinsson (1920-1996) og Sigríður Hafstað (1927).

## Nám og störf
Þórarinn lauk stúdentsprófi frá MA 1971. Síðan stundaði hann nám við Landbúnaðarháskólann að Sketlein í Noregi og útskrifaðist þaðan. Hann lauk námi í plötusmíði við Iðnskólann á Akureyri 1978.  Síðar innritaðist hann í Óslóarháskóla og lauk þaðan mastersprófi í sagnfræði 1991 með áherslu á Sögu Sovíetríkjanna. Lokaverkefni hans var *Upphaf Stalínismans og túlkun hans í sagnfræði Vesturlanda*.
Þórarinn hefur lengst af starfað við Slippstöðina á Akureyri en einnig kennt við Menntaskólann á Akureyri og Verkmenntaskóla Akureyrar.

## Ritstörf og tónlist
Þórarinn hefur stundað ritstörf, einkum á sviði sagnfræði og en einnig á sviði stjórnmála og bókmennta. 
Þórarinn hefur skrifað og birt tímaritsgreinar í Skírni, tímaritið Sögu og Tímarit Máls og menningar. Þar að auki fjölmargar greinar í dagblöð og netmiðla um margvísleg efni. Allmikið efni liggur einnig eftir hann í héraðsblaðinu Norðurslóð í Svarfaðardal. Hann hefur enn fremur þýtt leikrit og söngleiki fyrir Þjóðleikhúsið, Leikfélag Akureyrar og Ferðaleikhúsið (í Tjarnarbíói).
Auk þessa hefur hann stundað þáttagerð fyrir Ríkisútvarpið og gert þáttaraðir um skáldin Pál Ólafsson og Stephan G. Stephansson.
Hann er sjálfmenntaður tónlistarmaður og hefur víða komið fram sem trúbador og kvæðamaður og hefur samið og þýtt fjölmarga söngtexta.  

## Söngur riddarans
Árið 2001 gaf Þórarinn út, ásamt Ragnheiði Ólafsdóttur, hljómdiskinn Söngur riddarans þar sem sungin voru 25 ljóð Páls Ólafssonar. Sjálf fluttu þau söngvana ásamt fjórum hljóðfæraleikurum. Að hluta voru notuð eldri lög og þjóðlög en við sextán ljóðanna sömdu lagasmiðir ný lög. Diskinum fylgdi bæklingur með söngljóðum Páls og dálítilli ritgerð Þórarins um skáldið.

## Helstu rit
* Spor eftir göngumann. Í slóð Hjartar á Tjörn, 1997 (með Ingibjörgu Hjartardóttur)
* Aldarreið. Svarfdælskir hestar og hestamenn á 20. öld, 1999. 
* Skinna. Saga sútunar á Íslandi. Safn til iðnsögu Íslendinga, 2000. 
* Verkstjórar. Saga Verkstjórasambands Íslands, 2001. 
* Lítið kver um handverksmenn í Svarfaðardal, á Upsaströnd, Dalvík og Árskógsströnd (2007).
* Eg skal kveða um eina þig alla mína daga - Ástarljóð Páls Ólafssonar (2008)
* Mikið greinasafn Þórarins um þjóðfélagsmál er á vefsíðunni eldmessa.blogspot.is
* Allmörg kvæði og lausavísur eftir Þórarinn eru í bókinni Krosshólshlátur (Bóksmiðjan Selfossi 2013).

## Einkahagir
Fyrri kona Þórarins er Katjana Edvardsen. Börn þeirra:
* Rán
* Þrándur 
* Sigríður Íva
Seinni kona Þórarins er Margrét Guðmundsdóttir, sagnfræðingur.

## Heimildir
Æviskrár MA-stúdenta 1969-1973, 5. bindi. Ritstj. Gunnlaugur Haraldsson. Steinholt, Reykjavík, 1994
Bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness

**Bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness** voru stofnuð af bókaútgáfunni Vaka-Helgafell árið 1995 í samráði við fjölskyldu skáldsins. Megintilgangur verðlaunanna var að efla íslenskan sagnaskáldskap og stuðla þannig að endurnýjun íslenskrar frásagnalistar. Verðlaunin voru veitt árlega að hausti og kom verðlaunabókin út sama dag hjá Vöku - Helgafelli. Samkeppnin var öllum opin og verðlaunin veitt fyrir nýja og áður óbirta skáldsögu eða smásagnasafn.

## Verðlaunahafar

## Alþjóðleg bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness
Jean-Pierre Bourtayre

**Jean-Pierre Bourtayre** (f. 31. janúar 1942 - 4. mars 2024) var franskur lagahöfundur, sonur Henri Bourtayre. Jean-Pierre hóf feril sinn sem lagahöfundur á 7. áratug 20. aldar. Hann samdi lög fyrir hljómsveitina Les Chats sauvages og árið 1968 sló lag hans „Adieu Monsieur le professeur“ í gegn. Árið 1971 átti hann vinningslagið í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1971, „Un banc, un arbre, une rue“ sem franska söngkonan Séverine flutti fyrir hönd Mónakó. Á 8. áratugnum hóf hann samstarf við Claude François og samdi fyrir hann smelli á borð við „Le téléphone pleure“, „Magnolias for Ever“ og „Alexandrie Alexandra“. Á sama tíma samdi hann lög fyrir sjónvarpsþætti, meðal annars upphafslag sjónvarpsþáttaraðarinnar *[[Arséne Lupin]]*.
Julianus

**Julianus** (331 eða 332 – 363) var rómverskur keisari, af konstantínsku ættinni, á árunum 360 – 363.

Julianus var bróðursonur Konstantínusar mikla, sonur Juliusar Constantiusar og Basilinu. Konstantínus mikli skipaði Julius Constantius ræðismann árið 335 en eftir dauða Konstantínusar, árið 337, var Julius Constantius tekinn af lífi ásamt fleiri karlmönnum af konstantísku ættinni. Julianus slapp við þessar hreinsanir, sem líklega voru að skipan Constantiusar 2., vegna þess hve ungur hann var. Julianus hlaut menntun í kristnum fræðum sem ungur maður, en þegar hann var um tvítugt tók hann upp trú á gömlu grísk-rómversku guðina og hélt þeirri trú til dánardags. Á valdatíma sínum reyndi Julianus að hefja gömlu trúarbrögðin til fyrri vegsemdar en varð lítið ágengt og reyndist vera síðasti Rómarkeisarinn sem aðhylltist þau. Af þessum sökum fékk hann viðurnefnið *apostata* á meðal kristinna manna, sem þýða má sem trúvillingur.

Constantius 2., frændi Julianusar, skipaði hann undirkeisara (*caesar*) árið 355. Constantius var þá upptekinn við að verjast innrás Sassanída í Mesópótamíu og hlutverk Julianusar var að verja vesturhluta ríkisins gegn innrásum germana. Julianus stóð sig vel sem herforingi og vann sigra á Alemönnum og Frönkum í Gallíu. Árið 360 skipaði Constantius svo fyrir um að Julianus ætti að senda bróðurpartinn af herdeildunum í Gallíu til Mesópótamíu til að taka þátt í stríðinu gegn Sassanídum. Julianus varð ekki við þeirri beiðni, enda voru hermennirnir mótfallnir þessu og hylltu þeir Julianus sem keisara (*augustus*) í kjölfarið. Constantius leit á þetta sem uppreisn af hálfu Julianusar og bjóst til að mæta honum í orrustu, en áður en til þess kom tók Constantius sótt og lést. Constantius er sagður hafa viðurkennt Julianus sem eftirmann sinn á dánarbeði sínu og því tók Julianus völdin í öllu Rómaveldi við dauða Constantiusar, í nóvember árið 361. Julianus eyddi mestum hluta síns stutta valdatíma í að skipuleggja og framkvæma stórárás á veldi Sassanída. Í mars árið 363 hélt hann með fjölmennan her frá Antiokkíu í Sýrlandi með það að markmiði að hertaka höfuðborg Sassanída, Ctesiphon. Julianus leiddi herinn til Ctesiphon en ákvað þá að hörfa til baka áður en meginher Sassanída kæmi á svæðið. Á undanhaldinu urðu Rómverjar fyrir nokkrum árásum og í einni þeirra hlaut Julianus banvænt sár af völdum óvinaörvar. Hershöfðinginn Jovianus var þá hylltur keisari af hernum.
Skinnhúfuklettar

**Skinnhúfuklettar** eru   klettabelti í austanverðum Vatnsdal,  sunnan við stór stuðlabergsþil. Klettarnir eru hentugir til klettaklifurs. Klettarnir blasa við af þjóðveginum ef ekið er inn Vatnsdal austan Vatnsdalsár. Margar klifuleiðir hafa verið boltaðar í klettunum og eru þær merktar inn í leiðarvísi ÍSALP nr. 24.

Í Árbók hins íslenska fornleifafélags 1988 segir um þessa kletta: 
"Eyjólfsstaðir eru utar í dalnum enn Hof. Svo sem 250 föðmum fyrir utan þá, spottakorn fyrir ofan veginn, eru lágir klettar, er heita Skinnhúfuklettar. Þar er klettaskúti, er og heitir Skinnhúfuhellir, enn þar niðr eða vestr af, nær ánni, er hvammr, er og heitir Skinnhúfuleynir. Enn heitir Skinnhúfuhylur í ánni þar nálægt."
## Heimildir
* Skinnhúfuklettar
* Rannsóknarferð um Húnavatns og Skagafjarðar sýslur 1886. – Árbók Hins íslenzka fornleifafélags, Megintexti (01.01.1888), Bls. 76-123
Museum of Filistea Culture

**Museum of Filistea Culture** (**המוזיאון לתרבות הפלשתים ע"ש קורין ממן - The Corinne Mamane Museum of Philistine Culture**) er Fornminjasafnið í Ashdod, Ísrael. Það kannar menningu Filista sem bjuggu í svæði borgarinnar. Safnið er eina safnið í heiminum hollur til Filista menningu. Það var fyrsta safnið sem opnaði í Asdód árið 1990.

## Gallery

file:תצוגת הקבע עולמם של הפלשתים צילום אבישי פינקלשטיין .jpg
file:פעילות לכל המשפחה. צילום אילן ספרא.jpg


## Tenglar

*   Corinne Mamane Museum of Philistine Culture
Theodosius 2.

**Theodosius 2.** (401 – 450) var keisari Austrómverska ríkisins á árunum 402 – 450.

Theodosius var sonur Arcadiusar keisara og Aeliu Eudoxiu sem var af frankískum ættum. Þegar Theodosius var aðeins tæplega eins árs gamall gerði faðir hans hann að meðkeisara sínum (*augustus*) og var hann yngstur til að hljóta þann titil í sögu Rómversku- og Austrómversku keisaradæmanna. Árið 408 lést Arcadius og Theodosius varð þá einn keisari yfir Austrómverska ríkinu, aðeins sjö ára gamall. Til að byrja með var ríkinu stjórnað af Anthemiusi sem var yfirmaður hersins. Að hans frumkvæði var nýr varnarmúr, Theodosiusarmúrinn, byggður til að verja Konstantínópel, höfuðborg austrómverska ríkisins. Þessi múr átti eftir að nýtast Austrómverjum við að verjast fjölmörgum umsátrum um borgina í langri sögu ríkisins. Árið 414 tók Pulcheria, eldri systir Theodosiusar, titilinn *augusta* og varð þá forráðamaður Theodosiusar og þar með valdamesta manneskjan í ríkinu. Árið 416 varð Theodosius svo opinberlega fullorðinn og tók við stjórn ríkisins en Pulcheria var þó áfram valdamikil.

Theodosius lét taka saman lög og tilskipanir rómarkeisara síðan í stjórnartíð Konstantínusar mikla og setja saman í lagabálk, *Codex Theodosianus*. Þessi bálkur varð svo grunnurinn að lagabálki Justinianusar rúmri öld síðar. Einnig stofnaði Theodosius háskólann í Konstantínópel, sem var starfræktur fram á 15. öld.

Theodosius barðist við Sassanída í Persíu á árunum 421 til 422 en samdi um frið við þá þegar Húnar fóru að valda usla á Balkanskaganum. Theodosius samdi einnig fljótlega um frið við Húnana en þeir sneru aftur um áratug síðar undir stjórn Atla Húnakonungs. Atli leiddi Húna til sigurs yfir Austrómverjum í nokkrum orrustum og olli miklu tjóni og eyðileggingu á Balkanskaganum. Atli leiddi her sinn að veggjum Konstantínópel en reyndi þó ekki að hertaka borgina. Árið 448 samdi Theodosius um frið við Atla og samþykkti að borga honum árlega mikið magn af gulli. Eftir þetta sneri Atli sér að Vestrómverska ríkinu.

Árið 450 lést Theodosius í slysi þegar hann var á útreiðum. Pulcheria, systir hans, tók tímabundið við stjórn ríkisins en margir, meðal annars rómverska öldungaráðið, vildu ekki samþykkja að kona myndi stjórna ríkinu og því giftist Pulcheria herforingjanum Marcianusi, nokkrum mánuðum síðar, sem þá varð keisari.
Gilitrutt

**Gilitrutt** er ævintýri um lata bóndakonu og konu í hennar þjónustu sem spinnur fyrir hana ull og vefur í vaðmál. Spunakonan vill láta vaðmálið af hendi ef bóndakonan kemst að nafni hennar. Bóndinn kemst að nafni spunakonunnar þegar hann gengur fram hjá grjóthól og heyrir högg þegar vefur er sleginn í hólnum og sá sem slær vefinn syngur „Hæ, hæ, og hó, hó. Húsfreyja veit ei, hvað ég heiti; hæ, hæ, og hó, hó. Gilitrutt heiti ég, hó, hó. Gilitrutt heiti ég, hæ, hæ, og hó, hó.“ .

Svipuð ævintýri eru í ævintýrasafni Grimmsbræðra og taka á sig blæbrigði eftir löndum og umhverfi og búskaparháttum. Sögunni um Rumputuska í safni Grimmsbræðra svipar mjög til sögunnar um Gilitrutt.
## Heimild

* Ævintýrið um Gilitrutt
Fluxx

**Fluxx** er borðspil sem spilað er með spilastokk. Það er ólíkt öðrum slíkum spilum að því leyti að spilareglur og markmið spilsins breytast eftir því hvaða spil spilarar nota. Í spilastokk eru 84 til 100 spil af fjórum gerðum en það eru nýjar reglur (e. new rules), hald (e. keepers), markmið (e. goals) og gjörðir (e. actions). Spilið hefst með einfaldri reglu "draga eitt spil/spila út einu spili".
Robert Trujillo

**Roberto Agustin Trujillo** ( fæddur 23. október, 1964), einnig þekktur sem **Robert Trujillo** er bandarískur tónlistarmaður. Hann er núverandi bassaleikari þungarokkssveitarinnar Metallica.
Áður hafði Trujillo spilað með Suicidal Tendencies, Infectious Grooves, Jerry Cantrell (Alice in Chains), Black Label Society og Ozzy Osbourne. Ásamt því að vera í Metallica spilar hann stundum með tilraunabandinu Mass Mental.

Bakgrunnur Trujillo er af mexíkóa- og  frumbyggjaættum. Hann fékk bassaleikarastöðu í Metallica árið 2003 eftir að Jason Newsted hætti í sveitinni.

## Plötur
### Jerry Cantrell
*Degradation Trip (2002)
*Degradation Trip Volumes 1 & 2 (2002)

### Black Label Society
*1919 Eternal (2002)

### Infectious Grooves
*The Plague That Makes Your Booty Move...It's the Infectious Grooves (1991)
*Encino Man Soundtrack (1992)
*Sarsippius' Ark (1993)
*Groove Family Cyco (1994)
*Mas Borracho (1999)
*Year of the Cycos (2008)
*Funk It Up – Live in France 1995 (2010)
*Mad Mad Muir Musical Tour (2011)

### Suicidal Tendencies
*Lights...Camera...Revolution! (1990)
*The Art of Rebellion (1992)
*Still Cyco After All These Years (1993)
*Suicidal for Life (1994)
*Year of the Cycos (2008)
*Mad Mad Muir Musical Tour (2011)

### Glenn Tipton
*Baptizm of Fire (1997)

### Mass Mental?
*How To Write Love Songs (1999)
*Live in Tokyo (2001)

### Ozzy Osbourne
*Down to Earth (2001)
*Blizzard of Ozz (endurútgáfa) (2002)
*Diary of a Madman (endurútgáfa) (2002)
*Live at Budokan (2002)

### Metallica
*St. Anger (2003) (spilar á DVDinu sem fylgdi með deluxe útgáfunni)
*Some Kind of Monster (2004)
*Death Magnetic (2008)
*Orgullo, Pasión y Gloria: Tres Noches en la Ciudad de México (2009)
*Six Feet Down Under (2010)
*The Big 4 Live from Sofia, Bulgaria (2010)
*Six Feet Down Under (Part II) (2010)
*Live at Grimey's (2010)
*Lulu (2011)
*Beyond Magnetic (2011)
*Quebec Magnetic (2012)
*Metallica Through the Never (soundtrack) (2013)
*Hardwired...to Self-Destruct (2016)
*72 Seasons (2023)
Kirk Hammett

**Kirk Lee Hammett** (fæddur 18. nóvember 1962 í San Francisco) er gítarleikari þungarokkshljómsveitarinnar Metallica. Árið 1979 var hann einn af stofnendum þrassshljómsveitarinnar Exodus. Árið 1983 fékk hann boð um að ganga í Metallica eftir að Dave Mustaine hafði verið rekinn. Hammett er meðal annars af filippeyskum og írskum ættum. Hann er mikill áhugamaður um hryllingsmyndir. Hann á 2 syni og býr ásamt þeim og konu sinni í San Francisco.
Tölvuöryggi

**Tölvuöryggi**, **upplýsingaöryggi** eða í víðari og almennari skilningi **netöryggi**, snýst um að vernda upplýsingakerfi fyrir því að vera stolið, raskað eða þau skemmd, hvort sem um er að ræða vélbúnað, hugbúnað eða önnur gögn sem er að finna á þeim.

Tölvuöryggi er í auknum mæli mikilvægur liður bæði í starfsemi fyrirtækja en einnig í einkalífi fólks vegna þess hversu mikil notkun internetsins er orðin, sér í lagi vegna þráðlausra nettenginga en líka vegna þess hversu mörg tæki, til að mynda snjalltæki, tengjast orðið internetinu, sem kallað er internet hluta.

## Veilur og smugur
Í tölvunarfræði er rætt um veilur og smugur þar sem veilur eru eiginleikar á upplýsingakerfum sem gera þau berskjölduð eða í áhættuhópi fyrir árás en smugur er veilur sem stafa af „[vanrækslu] eða aðgæsluleysi sem veldur því að unnt er að sniðganga verndunarbúnað eða gera hann óvirkan.“

Framleiðendur vélbúnaðar og hugbúnaðar eru fjölmargir og ekki er búið að staðla að öllu leyti tæknilegt umhverfi tækja. Veilur geta því verið af mjög margvíslegum toga. Allmargar stofnanir, bæði innlendar og alþjóðlegar, koma að því að staðla hugtök á sviði tölvuöryggis. Þeirra á meðal er hið Alþjóðlega staðlaráð (ISO) og hin bandaríska *National institute for standards and technology* (NIST). 

## Tölvuöryggi á Íslandi
Sem nútímalegt þróað vestrænt ríki er Ísland mjög netvætt land, netnotkun, farsíma- og tölvueign er mikil meðal almennings. Tölvuöryggi er í auknum mæli umfjöllunarefni fjölmiðla. Árið 2013 kom upp stórt og fyrirferðamikið mál þegar brotist var inn í innri kerfi fjarskiptafyrirtækisins Vodafone á Íslandi og þaðan stolið miklu magni persónulegra gagna viðskiptavina þess, þar með talin viðkvæm einkasamskipti, sem voru síðar gerð opinber. Lauk málinu með því að Vodafone var dæmt skaðabótaskylt fyrir dómstólum og bárust fréttir af því að sumir einstaklingar hefðu flutt af landi brott vegna afleiðinga birtinganna.

## Tilvísanir


## Tengill

* 
* NISTIR 7298 - Revision 2 - Glossary of Key Information Security Terms
* Net- og upplýsingaöryggi : Stefna 2015–2026 : Aðgerðir 2015–2018, Innanríkisráðuneytið
Thorbjörn Fälldin

**Thorbjörn Fälldin** (fæddur 24. apríl árið 1926, látinn 23. júlí 2016) var forsætisráðherra Svíþjóðar á árunum 1976-1978 og aftur frá 1979-1982 fyrir sænska Miðflokkinn (Centerpartiet). Hann var fyrsti forsætisráðherra Svíþjóðar frá 1936 sem tilheyrði ekki sænska Jafnaðarmannaflokknum (Socialdemokraterna) og rauf þar með áratugalanga stjórn jafnaðarmanna.
Tour de France

**Tour de France** er árleg lotuskipt hjólreiðakeppni karla sem fer aðallega fram í Frakklandi þótt hlutar keppnisleiðanna séu í öðrum löndum. Keppnin var fyrst haldin árið 1903 af tímaritinu *[[L'Auto]]*. Hún er nú haldin af Amaury Sport Organisation sem er hluti af fjölmiðlasamsteypunni Éditions Philippe Amaury. Þátttakendur eru að mestu leyti UCI WorldTeam-lið og mótið er hluti af mótaröðinni UCI World Tour. Ásamt Giro d'Italia (maí-júní) og Vuelta a España (ágúst-september) er keppnin ein af Grand Tour-keppnunum. Keppnin hefur fallið niður 11 sinnum vegna Fyrri og Síðari heimsstyrjaldar.

Keppnin er oftast haldin í júlí. Leiðirnar eru breytilegar en þær skiptast í tímakeppnir, fjallaleiðir um bæði Alpafjöll og Pýreneafjöll og lokakeppni á Champs-Élysées í París. Nú skiptist keppnin í 21 dagleið sem samtals eru um 3.500 km að lengd. Keppt er á götuhjólum.

Fjöldi liða sem taka þátt er venjulega milli 20 og 22 með níu hjólreiðamenn í hverju liði. Keppt er um besta tíma og sá sem er með lægsta tímann í samanlögðum lotum telst leiða keppnina og fær hina eftirsóttu gulu treyju. Innan keppninnar eru margar aðrar keppnir eins og stigakeppni fyrir spretti, fjallakeppni á fjallaleggjunum, ungir keppendur fyrir keppendur sem eru yngri en 26 ára og liðakeppni. Í hverju liði eru sprettarar sem reyna að sigra hverja leið fyrir sig með lokaspretti.
Dave Mustaine

**David Scott "Dave" Mustaine** (fæddur 13. september, 1961 í La Mesa, Kaliforníu) er bandarískur tónlistarmaður og stofnandi þungarokkssveitarinnar Megadeth.

Mustaine byrjaði í hljómsveitinni Panic en hann hafði kynnst bresku nýbylgjunni þungarokki. Hann varð síðar stofnandi Metallica árið 1981 þegar hann svaraði auglýsingu Lars Ulrich. Mustaine var rekinn úr bandinu fyrir stjórnlausa hegðun; drykkju, fíkniefnaneyslu og ofbeldi, áður en þeir hljóðrituðu frumburð sinn *[[Kill 'Em All]]*. Mustaine var þó titlaður höfundur nokkurra laga á henni sem og tveggja laga á næstu plötu, *Ride the Lightning*.  Hann hélt áfram í tónlist og stofnaði Megadeth sem hann fór fyrir síðan.

Mustaine var alinn upp sem votti Jehóva. Hann var ekki trúaður um tíma en fékk trúarlega vakningu seinna í gegnum áfengismeðferð. Af þeim sökum neitaði hann að spila á tónleikum með hljómsveitum með sataníska ímynd eins og Rotting Christ og Dissection.

Mustaine fékk hálskrabbamein árið 2019 en jafnaði sig á því eftir meðferð. 

Hann ákvað að gefa út síðustu plötu Megadeth árið 2026 og halda á nokkurra ára kveðjutúr. 

## Tilvísanir
Testament (hljómsveit)

**Testament** er bandarísk þrass-sveit sem stofnuð var í Berkeley, Kaliforníu árið 1983. Hljómsveitin hefur gengið í gegnum ýmsar breytingar á ferli sínum en gítarleikarinn Eric Peterson hefur verið með frá upphafi og söngvarinn Chuck Billy frá 1986. 

Testament naut nokkurra vinsælda frá 1988-1992 og fór í tónleikaferðalag með  Iron Maiden, Black Sabbath, Anthrax, Megadeth, Overkill, Judas Priest og  Slayer. Árið 1992 kom út platan The Ritual þar sem sveitin fór í melódískari átt en næstu ár vék sveitin sér meir að því að blanda dauðarokki við þrass. 

Á 10. áratugi 20. aldar dvínuðu vinsældir sveitarinnar og ekki bætti úr skák að Billy greindist með krabbamein um aldamót. Eftir 2008 var sveitin mjög virk og gaf út fjölda platna.

## Meðlimir
*Eric Peterson – gítarar og bakraddir (1983–)
*Alex Skolnick – gítar og bakraddir (1983–1993, 2001, 2005–)
*Chuck Billy – söngur (1986–)
*Steve DiGiorgio – bassi (1998–2004, 2014–)
*Chris Dovas - trommur (2023-)

### Fyrrum meðlimir
*Gene Hoglan – trommur (1997, 2011–2022)
*Greg Christian - bassi (1983–1996, 2005–2014)
*Steve ,,Zetro" Souza - söngur (1983-1986)
*Dave Lombardo – trommur (1998-1999, 2022-2023)

## Breiðskífur
*The Legacy (1987)
*The New Order (1988)
*Practice What You Preach (1989)
*Souls of Black (1990)
*The Ritual (1992)
*Low (1994)
*Demonic (1997)
*The Gathering (1999)
*The Formation of Damnation (2008)
*Dark Roots of Earth (2012)
*Brotherhood of the Snake (2016)
*Titans of Creation (2020)
*Para Bellum (2025)

## Heimild

## Tilvísanir