open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Acer pictum

**Acer pictum** er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er útbreitt í Kína, Kóreuskaga, Japan, Mongolíu og austast í Rússlandi. Hann getur orðið allt að 25 m hár.

## Tilvísanir
Lina Bo Bardi

**Lina Bo Bardi** (fædd Achillina Bo, 5. desember 1914 – 20. mars 1992) var ítalsk-brasilískur módernískur arkitekt og hönnuður. Hún hafði einkum áhuga á samfélagslegu og menningarlegu hlutverki arkitektúrs og blöndun alþýðilegra og módernískra þátta í nútímaarkitektúr. Hún átti oft erfitt með að njóta sannmælis fyrir hönnun sína í Brasilíu, þar sem hún vann mestan hluta ævinnar, þar sem hún var bæði útlendingur og kona.  Vinsældir hennar hafa farið vaxandi frá 2008 þegar yfirlitsrit verka hennar frá 1993 var endurútgefið.

Lina Bo Bardi er þekkt fyrir fjölmargar teikningar sem hún gerði til að þróa hugmyndir sínar um tengsl hefðar og nútíma, ljóðrænu og rökhyggju. Meðal þekktustu verka hennar eru „Glerhúsið“ sem var heimili þeirra Pietro Maria Bardi frá 1951, Listasafnið í São Paulo 1957-1968 og frístundamiðstöðin SESC Pompéia í São Paulo 1977-1986. Hún fékkst líka við húsgagna- og skartgripahönnun. Bardi-skálin („Bardi Bowl“) er þekktur stóll eftir hana frá 1951.

## Tilvísanir
Acer shenkanense

**Acer shenkanense** er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Kína (Gansu, Hubei, Shaanxi og Sichuan). Hann getur orðið allt að 10 m hár.

## Tilvísanir
Jón Thoroddsen yngri

**Jón Thoroddsen** (f. 18. febrúar 1898, d. 1. janúar 1925) var skáld og lögfræðingur.

## Ævi og störf
Jón fæddist á Ísafirði. Foreldrar hans voru Skúli Thoroddsen sýslumaður, bæjarstjóri, ritstjóri og alþingismaður, og kona hans Theodóra Thoroddsen húsfreyja og skáldkona.

Hann ólst upp á miklu menningarheimili á Ísafirði, Bessastöðum á Álftanesi og í Vonarstræti 12 í Reykjavík. Hann var einn þrettán systkina; systkini hans eru: Unnur húsfreyja, Guðmundur er prófessor og yfirlæknir, Þorvaldur lést í frumbernsku, Skúli yfirdómslögmaður og alþingismaður, Þorvaldur fór til Vesturheims, Kristín Ólína yfirhjúkrunarkona og skólastýra, Katrín læknir, alþingismaður og bæjarfulltrúi, Ragnhildur húsfreyja, Bolli borgarverkfræðingur, Sigurður verkfræðingur og alþingismaður, Sverrir bankafulltrúi og María Kristín húsfreyja.

Jón varð stúdent úr Menntaskólanum í Reykjavík 1918. Hann lauk prófi í lögum frá Háskóla Íslands 1924.

Jón var einn mesti efnismaður sinnar kynslóðar, mikils var vænst af honum á sviði skáldskaparlistar og stjórnmála, hugsjónamaður af hjarta og atkvæðamikill í félagslífi. Bauð sig fram fyrir Sósíalistaflokkinn í N.-Ísafjarðarsýslu 1923, en tapaði naumlega.

Eftir Jón liggja Flugur, útg. í Rvk. 1922, 1986, 2002, 2020 (útg. 2020 er þýðing á ensku ásamt þulum móður hans). Flugur er fyrsta prósaljóðabók íslensks höfundar; María Magdalena, Rvk. 1922. Þá birti hann ljóð í Eimreiðinni, Iðunni og Skírni.   

Jón lést af slysförum 26 ára gamall, varð fyrir sporvagni á jóladag 1924, þá nýkominn til Kaupmannahafnar; lést réttri viku síðar, á nýársdag 1925.   

„Afbragð ungra manna um gáfur, mannkosti og glæsileik.“ (Alþ., 3. jan. 1995).

Tómas Guðmundsson orti erfiljóð eftir Jón: Jón Thoroddsen, cand jur., In Memoriam. Þykir eitt fegursta erfiljóð ort á íslenska tungu. Einar Scheving og Sigurður Guðmundsson flytja ljóðið á youtube.
Marina Abramović

**Marina Abramović** (serbnesk kýrillíska: Марина Абрамовић, IPA: ; fædd 30. nóvember, 1946) er serbneskur konseptlistamaður, gjörningalistamaður, rithöfundur og kvikmyndagerðarkona. Hún fæst við líkamslist, þollist og feminíska list sem fjalla um tengsl flytjanda og áhorfenda, mörk líkamans og möguleika hugans. Abramović hefur talað um sjálfa sig sem „ömmu gjörningalistarinnar“ eftir yfir fjögurra áratuga feril. Hún var frumkvöðull í að gera áhorfendur að þátttakendum í verkum sínum, með áherslu á sársauka, blóð og mörk líkamans. Árið 2007 stofnaði hún gjörningalistastofnunina Marina Abramović Institute.

Meðal þekktustu verka hennar eru *Rhythm 0* frá 1974 þar sem hún stóð hreyfingarlaus og áhorfendur máttu gera hvað sem þeir vildu við hana með 72 hlutum sem raðað var á borð og vísuðu ýmist í ánægju eða sársauka, *Cleaning the Mirror* frá 1995 þar sem hún sat og þreif blóðug bein (sem var vísun í borgarastyrjöldina í Júgóslavíu), og *The Artist is Present* frá 2010 þar sem hún sat hreyfingarlaus við borð og áhorfendum var boðið að skiptast á að setjast gegnt henni. Frá 1976 til 1988 átti hún í nánu sambandi og samstarfi við þýska listamanninn Uwe Laysiepen (Ulay) þar sem verk þeirra snerust oft um mörk sjálfsins og líkamans. Síðasta verk þeirra saman var þolverk þar sem þau gengu eftir Kínamúrnum frá sitt hvorum enda, mættust í miðjunni og sögðu „bless“. Þá var sambandi þeirra í raun lokið nokkru fyrr.

## Tilvísanir
Ilse Bing

**Ilse Bing** (23. mars 1899 – 10. mars 1998) var þýskur ljósmyndari sem er þekkt fyrir framúrstefnulegar ljósmyndir af arkitektúr og portrettmyndir frá millistríðsárunum.

Ilse Bing var dóttir kaupmannshjóna í Frankfurt. Foreldrar hennar voru gyðingar. Hún fékk fyrstu myndavélina sína að gjöf 14 ára gömul, en tók fyrst að nota ljósmyndina markvisst sem miðil þegar hún vann að ritgerð um þýska 18. aldar arkitektinn Friedrich Gilly í listasögunámi. Árið 1929 gafst hún upp á náminu og sneri sér alfarið að ljósmyndun. Hún keypti sér myndavél af gerðinni Leica, sem þá var nýkomin út, og árið eftir flutti hún til Parísar. Þar fékk hún aðgang að myrkraherbergi og verkefni sem fréttaljósmyndari. Eitt af því sem einkenndi verk hennar var vinna hennar í myrkraherberginu þar sem hún framkallaði allar myndir sínar sjálf, og nákvæm og sérkennileg stækkun og klipping.

Í París reis hún hratt upp á stjörnuhimininn. Ljósmyndir hennar birtust á síðum tímarita eins og *[[Le Monde]] Illustre*, *[[Harper's Bazaar]]* og *[[Vogue]]* og hún var kölluð „drottning Leicunnar“. Í París kynntist hún píanóleikaranum Konrad Wolff sem hún giftist nokkrum árum síðar. Árið 1937 fór hún til New York þar sem verk hennar voru sýnd á tímamótasýningunni „Photography 1839–1937“ í Museum of Modern Art.

Þegar Þjóðverjar hertóku París 1940 voru þau Wolff, sem líka var gyðingur, flutt í aðskildar fangabúðir í Suður-Frakklandi. Ári síðar tókst þeim að fá vegabréfsáritun til Bandaríkjanna og fluttu til New York. Þar átti hún erfitt með að fá verkefni og var þekktust fyrir myndir af börnum. Hún talaði um að árið 1947 hefði hún uppgötvað að stíll hennar hefði breyst við að flytja til New York; mýktin hefði horfið og í staðinn komið harðari og skarpari línur sem endurspegluðu líðan hennar á þeim tíma. Árið 1959 hætti hún ljósmyndun og fékkst eftir það við klippiverk og textaverk.

Á 8. áratugnum vaknaði nýr áhugi á verkum hennar og þrjár bækur komu út eftir hana. Hún ferðaðist víða og hélt fyrirlestra um ljósmyndun, skrifaði ljóð og vann teikningar. Hún náði næstum 99 ára aldri og lést í New York.

## Tilvísanir
Sigurður Thoroddsen eldri

**Sigurður Thoroddsen** (f. 16. júlí 1863, d. 29. september 1955) var landsverkfræðingur og yfirkennari í Menntaskólanum í Reykjavík.

## Ævi og störf
Sigurður fæddist á Leirá í Borgarfirði. Foreldrar hans voru Jón Thoroddsen sýslumaður og skáld, og kona hans Kristín Ólína Þorvaldsdóttir Sívertsen húsfreyja.

Bræður Sigurðar voru Þorvaldur náttúrufræðingur, Þórður héraðslæknir, og Skúli sýslumaður, ritstjóri og alþingismaður.

Sigurður fæddist að Leirá í Borgarfirði. Sigurður varð stúdent frá Lærða skólanum 1882 og sigldi til Kaupmannahafnar til að nema verkfræði við Háskólann í Kaupmannahöfn, og útskrifaðist þaðan árið 1891.

Sigurður varð fyrsti verkfræðingur landsins. Hann starfaði fyrst við vegagerð í eitt ár í Kaupmannahöfn. Hann fór svo til Noregs til að kynna sér vegaframkvæmdir þar, hlaut til þess styrk frá Alþingi. Heimkominn var hann skipaður landsverkfræðingur. Verklegar framkvæmdir voru af skornum skammti hérlendis, þegar Sigurður hóf störf, nær engir vegir voru hér, en þó var ein stór brú þegar komin, hengibrúin yfir Ölfusá.

„Gangskör var gerð að því að leggja vegi og byggja brýr og á starfsárum Sigurðar voru byggðar stórbrýr svo sem yfir Blöndu, Þjórsá, Jökulsá á Fjöllum og Jökulsá í Axarfirði. Það er þó ætíð erfitt að vera brautryðjandi, starfsskilyrði voru slæm og margir verkstjórar treystu frekar á brjóstvitið en einhver fræði utan úr heimi. Svo fór að Sigurður sagði stöðu sinni lausri eftir tólf ára starf og gerðist kennari í stærðfræði við Menntaskólann í Reykjavík. Hann varð síðan yfirkennari þar, en sinnti einnig verkfræðistörfum og gegndi stöðu bæjarverkfræðings í Reykjavík um tíma.“

Eiginkona Sigurðar var María Kristín, f. 25.4. 1880, d. 24. júní 1964, dóttir Valgarðs Claessen kaupmanns og síðar landsféhirðis, og konu hans Kristínar Eggertsdóttur Briem. Börn þeirra voru Sigríður húsmóðir, Kristín Anna matreiðslukennari, Jean Valgarð verkfræðingur; Þórður Jónas borgarfógeti, Gunnar Thoroddsen forsætisráðherra og Margrét Herdís viðskiptafræðingur.

Heimild: Merkir Íslendingar, Mbl. 16.7.2013.
Svanurinn (kvikmynd)

***Svanurinn*** er íslensk kvikmynd frá 2017 eftir Ásu Helgu Hjörleifsdóttur. Sagan er byggð á samnefndri bók frá 1991 eftir Guðberg Bergsson.

## Leikarar
* Gríma Valsdóttir sem Sól
* Þuríður Blær Jóhannsdóttir sem Ásta
* Þorvaldur Davíð Kristjánsson sem Jón
* Ingvar E. Sigurðsson sem Karl
* Katla Margrét Þorgeirsdóttir sem Ólöf

## Tenglar
*   
* The Swan (novel) grein á ensku Wikipediu um bókina sem myndin byggir á
Skúli Thoroddsen yngri

**Skúli Thoroddsen** (f. 24. mars 1890, d. 23. júlí 1917) var stjórnmálamaður, yfirdómslögmaður og alþingismaður.

## Ævi og störf
Skúli fæddist á Ísafirði. Foreldrar hans voru Skúli Thoroddsen sýslumaður, bæjarstjóri, ritstjóri og alþingismaður, og kona hans Theodóra Thoroddsen húsfreyja og skáldkona.

Skúli ólst upp á miklu menningarheimili á Ísafirði, Bessastöðum á Álftanesi og í Vonarstræti 12 í Reykjavík. Hann var einn þrettán systkina; systkini hans eru: Unnur húsfreyja, Guðmundur, prófessor og yfirlæknir, Þorvaldur lést í frumbernsku, Þorvaldur fór til Vesturheims, Kristín Ólína yfirhjúkrunarkona og skólastýra, Katrín læknir, alþingismaður og bæjarfulltrúi, Jón lögfræðingur og skáld, sem lést ungur, Ragnhildur húsfreyja, Bolli borgarverkfræðingur, Sigurður verkfræðingur og alþingismaður, Sverrir bankafulltrúi og María Kristín húsfreyja.

Skúli var tekinn í Reykjavíkurskóla 1902, stundaði nám utanskóla, varð stúdent 1908. Stundaði nám í lögfræði við Kaupmannahafnarháskóla og frá 1912 í Háskóla Íslands, lauk þar embættisprófi 1914. Skúli varð yfirréttarmálaflutningsmaður 1915, málaflutningsmaður á Ísafirði 1914-1915 og Reykjavík og hafði jafnframt útgerð með höndum. Hann var yfirdómslögmaður í Reykjavík 1915 til dauðadags, og alþingismaður (utan flokka) Norður-Ísfirðinga 1916 til dauðadags, yngstur allra fulltrúa sem setið höfðu á þingi Íslendinga, síðan það var stofnað.

Skúli lést úr farsótt árið 1917, 27 ára að aldri. Unnusta hans var Guðrún Skúladóttir (1896-1950); dóttir þeirra: Unnur Thoroddsen Abilgaard, f. 1917, d. 2004.
Skúli Magnússon (sýslumaður)

**Skúli Magnússon** (f. 6. apríl 1768, d. 14. júní 1837) var sýslumaður og kammerráð.

## Ævi og störf
Foreldrar Skúla voru Magnús Ketilsson sýslumaður í Búðardal, og fyrri kona hans Ragnhildur Eggertsdóttir, ættuð frá Skarði á Skarðsströnd.

Skúli nam hjá föður sínum, en varð stúdent úr heimaskóla Gísla Thorlaciusar rektors 1791. Fór utan 1792. Hóf að nema dönsk lög og lauk prófi 1796. Varð aðstoðarmaður föður síns, fékk veitingu fyrir Dalasýslu 1804 og hélt til æviloka. Varð kammerráð 21. maí 1831. Skúli bjó að Skarði á Skarðssrönd, og andaðst þar úr brjóstveiki. „Veglyndur maður og mildur og þó berorður, einkum við öl, ástsæll mjög, búhöldur góður og auðmaður.“

Kona hans, 14. sept. 1799: Kristín Bogadóttir (1767-1851), ættuð úr Hrappsey. Börn þeirra: Kristján alþingismaður, sýslumaður að Skarði, kvæntist Ingibjörgu Ebenezersdóttur; Ragnhildur, giftist Þorvaldi Sívertsen umboðsmanni og alþingismanni í Hrappsey; Kristín giftist Jóni stúdent Eggertssyni í Fagradal ytra.

## Heimildir
*Páll Eggert Ólason: Íslenskar æviskrár, Rvk. 1948-1952
Bolli Thoroddsen

**Bolli Thoroddsen** (f. 26. apríl 1901,  d. 31. maí 1974) var borgarverkfræðingur. 

## Ævi og störf
Bolli fæddist á Bessastöðum á Álftanesi. Foreldrar hennar voru Skúli Thoroddsen sýslumaður, bæjarstjóri, ritstjóri og alþingismaður, og kona hans Theodóra Thoroddsen húsfreyja og skáldkona.

Boli ólst upp á miklu menningarheimili á Bessastöðum og í Vonarstræti 12 í Reykjavík. Hann var ein þrettán systkina; systkini hans eru: Unnur húsfreyja, Guðmundur, prófessor og yfirlæknir, Þorvaldur lést í frumbernsku, Skúli, yfirdómslögmaður og alþingismaður, Þorvaldur fór til Vesturheims, Kristín Ólína yfirhjúkrunarkona og skólastýra, Katrín læknir, alþingismaður og bæjarfulltrúi, Jón lögfræðingur og skáld, sem lést ungur, Ragnhildur húsfreyja, Sigurður verkfræðingur og alþingismaður, Sverrir bankafulltrúi og María Kristín húsfreyja.

Bolli varð stúdent frá Menntaskólanum Í Reykjavík 1919 og lauk prófi í byggingarverkfræði frá Danmarks Tekniske Hojskule 1926.

Hann varð verkfræðingur hjá Bæjarverkfræðingnum í Reykjavík 1926-1943. Bæjarverkfræðingur í Reykjavík 1944-196, síðar ráðgefandi verkfræðingur í Reykjavík 1961-1974. Kennari við við Menntaskólann Í Reykjavík 1939-1940, við Kvennaskólann í Reykjavík 1938-1941, og við verkfræðideild Háskóla Íslands 1940-1947.

Bolli var prófdómari við stúdentspróf hjá Menntaskólanum í Reykjavík í tugi ára, einnig við Verzlunarskóla Íslands frá upphafi lærdómsdeildar, og við verkfræðideild Háskóla Íslands.  Hann sat í fjölmörgum nefndum á vegum Reykjavíkurborgar, og sat í stjórn Verkfræðingafélags Íslands 1940-1942. Bolli var gæddur mikilli stærðfræðigáfu og starfaði um langt skeið við stærðfræðilega útreikninga á vaxtakjörum ýmissa lána.

Bolli var tvíkvæntur, fyrri kona var Ingibjörg Tómasdóttir (1905-1962), og áttu þau börnin: Grímu, Bolla og Þorvald; með seinni konu sinni, Unu Kristjánsdóttur Thoroddsen (1909-1988) átti hann Skúla Thoroddsen.
Þórður Benediktsson

**Þórður Benediktsson** (f. 10. mars 1898, d. 14. apríl 1982) var alþingismaður, formaður Sambands íslenskra berklasjúklinga og framkvæmdastjóri happdrættis SÍBS.

## Ævi og störf

Þórður var fæddur á Grenjaðarstað í Suður-Þingeyjarsýslu. Foreldrar hanns voru Benedikt Kristjánsson (f. 5. nóv.1840, d. 26. jan. 1915) prófastur þar, og seinni kona hans Ólöf Ásta Þórarinsdóttir (f. 20. júní 1859, d. 22. ágúst 1929) húsfreyja.

Þórður lauk verslunarskólaprófi úr Verzlunarskóla Íslands 1919 og var verslunarmaður í Reykjavík 1919–1920 en dvaldist erlendis 1920–1923. Settist að í Vestmannaeyjum í febrúar 1924, hafði þar á hendi verkstjórn og starfaði auk þess við fiskmat og verslun. 

Hann starfaði hjá Sambandi íslenskra berklasjúklinga 1943–1974 og var framkvæmdastjóri Vöruhappdrættis SÍBS frá stofnun þess 1949–1967; happdrættið var burðarás í fjáröflun SÍBS og stóð undir öllum framkvæmdum við byggingu Reykjalundar og Múlalundar og er enn aðaldriftkraftur í fjáröflun SÍBS. Hann var varaformaður stjórnar Sambands íslenskra berklasjúklinga 1946–1954 og formaður árin 1955–1974.

Þórður var landskjörinn alþingismaður Vestmanneyinga 1942–1946 fyrir Sameiningarflokk alþýðu- Sósíalistaflokkinn.

Kona Þórðar, 23. júní 1923, var Anna Camilla, fædd Hansen (1900-1997) húsfreyja. Börn þeirra, Ásta Benedikta, Regína, Björn Víkingur, og Baldur.
Kristín Ólína Thoroddsen

**Kristín Ólína Thoroddsen** (f. 29. apríl 1894, d. 28. febrúar 1961) var yfirhjúkrunarkona, forstöðukona Landspítalans og skólastýra Hjúkrunarkvennaskólans.

## Ævi og störf
Kristín fæddist á Ísafirði. Foreldrar hennar voru Skúli Thoroddsen sýslumaður, bæjarstjóri, ritstjóri og alþingismaður, og kona hans Theodóra Thoroddsen húsfreyja og skáldkona.

Kristín ólst upp á miklu menningarheimili á Ísafirði, Bessastöðum og í Vonarstræti 12 í Reykjavík. Hún var ein þrettán systkina; systkini hennar eru: Unnur húsfreyja, Guðmundur, prófessor og yfirlæknir, Þorvaldur lést í frumbernsku, Skúli, yfirdómslögmaður og alþingismaður, Þorvaldur fór til Vesturheims. Katrín læknir, alþingismaður og bæjarfulltrúi, Jón lögfræðingur og skáld, sem lést ungur, Ragnhildur húsfreyja, Bolli borgarverkfræðingur, Sigurður verkfræðingur og alþingismaður, Sverrir bankafulltrúi og María Kristín húsfreyja.

Kristín varð gagnfræðingur úr Menntaskólanum í Reykjavík 1910. Hún lauk hjúkrunarnámi frá Kommunehospitalet í Esbjerg í janúar 1918. Þá var hún við framhaldsnám á fæðingardeild Rigshospitalets í Kaupmannahöfn og röntgendeild Bispebjerg hospital. Hún nam einnig heilsuvernd við Bedford College í Lundúnum 1925-1926; sem og við The Presbyterian Hospital í New York.

Kristín varð hjúkrunarkona við Röntgenstofnunina í Reykjavík 1918-1920, Hospital de Ninos (barnasjúkrahús) í Valpariaso í Síle 1920-1923. Hún var einkahjúkrunarkona í New York á vegum The Presbytarian Hospital 1924-1926; hjá Rauða krossi Íslands var hún árin 1926-1930. Kristín varð yfirhjúkrunarkona við Holdsveikispítalann í Laugarnesi 1930-1931; forstöðukona Landspítalans 1931-1954, og skólastjóri Hjúkrunarkvennaskóla Íslands frá stofun hans 1931-1948.

Kristíu var veitt heiðursmerki Rauða kross Íslands, og sæmd Riddarakrossi Fálkaorðunnar.

Kristín var ógift og barnlaus.
Acer truncatum

**Acer truncatum** er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Norður-Kína (Gansu, Hebei, Henan, Jiangsu, Jilin, Liaoning, Innri Mongólíu, Shaanxi, Shandong, Shanxi) og Kóreuskaga. Hann getur orðið um 10 m hár.

## Tilvísanir
Anne Whitney

**Anne Whitney** (2. september 1821 – 23. janúar 1915) var bandarískur myndhöggvari og skáld frá Massachusetts. Hún er meðal annars þekkt fyrir styttur af sögulegum persónum eins og Samuel Adams, Harriet Beecher Stowe, Toussaint Louverture og Leifi Eiríkssyni. Verk hennar fela oft í sér vísanir í pólitískar skoðanir hennar, en hún var andstæðingur þrælahalds og fylgjandi auknum kvenréttindum og jöfnum tækifærum.

Foreldrar hennar voru frjálslyndir únitarar frá Watertown í Massachusetts. Hún hóf að fást við höggmyndalist án formlegrar listmenntunar sem ekki var talin við hæfi kvenna á þeim tíma, en lærði síðar teikningu við Pennsylvania Academy of the Fine Arts. Ljóð hennar voru birt í tímaritum og hlutu góða dóma. Árið 1862 kom hún sér upp vinnustofu í Boston þar sem hún tók að vinna styttur í fullri stærð. Árið 1867 flutti hún til Rómar þar sem hún var í tengslum við hóp bandarískra listakvenna sem störfuðu þar. Þar gátu þær notast við naktar karlkyns fyrirsætur sem ekki þótti við hæfi í Bandaríkjunum. Á þeim tíma var mikill órói í landinu í kjölfar sameiningar Ítalíu og meðan hún var í heimsókn í Bandaríkjunum 1870 hertók Giuseppe Garibaldi Róm. Hún flutti aftur til Boston 1871 og bjó þar til æviloka með sambýliskonu sinni, Abby Adeline Manning.

## Tilvísanir
Töluleg greining

**Töluleg greining** er grein innan stærðfræði sem notast við tölulega námundun til að leysa raunveruleg vandamál með stærðfræðigreiningu. Töluleg greining er notuð í verkfræði og raunvísindum, og hefur líka verið beitt á líkön í félagsvísindum, læknisfræði, viðskiptafræði og jafnvel hugvísindum. Með aukinni reiknigetu tölva hefur verið hægt að smíða sífellt nákvæmari og stærri líkön. Dæmi um tölulega greiningu eru venjulegar afleiðujöfnur í stjarnhreyfingafræði, töluleg línuleg algebra notuð við gagnagreiningu, slembiafleiðujöfnur og Markovskeðjur notaðar til að líkja eftir lifandi frumum í læknisfræði og líffræði. Töluleg greining er notuð við gerð veðurlíkana, útreikninga á ferlum geimfara, gerð árekstrarlíkana bílaframleiðenda, mat á virði áhættusjóða, ákvarðanir um verð flugmiða og tryggingastærðfræði.
Annie Leibovitz

**Anna-Lou Leibovitz** (f. 2. október 1949) er bandarískur ljósmyndari sem er þekktust fyrir portrettmyndir af þekktu fólki, oft í persónulegum aðstæðum og sérkennilegum stellingum. Ein af frægustu ljósmyndum hennar er mynd af fullklæddri Yoko Ono og nöktum John Lennon í faðmlögum tekin aðeins fimm tímum áður en hann var myrtur utan við heimili þeirra í New York. Sú mynd er ein frægasta forsíðumynd tímaritsins *[[Rolling Stone]]*, en Leibovitz vann sem ljósmyndari fyrir tímaritið frá 1970 til 1980. Árið 1983 hóf hún störf hjá *[[Vanity Fair]]* og 1998 fór hún að starfa meira fyrir *[[Vogue]]*. Myndir hennar hafa oft vakið umtal og hneykslun, meðal annars fyrir nektaruppstillingar. Hún hefur hlotið fjölda viðurkenninga fyrir störf sín og var fyrsta konan sem hélt sérsýningu í National Portrait Gallery í Washington.

Leibovitz átti í nánu sambandi við rithöfundinn Susan Sontag frá 1989 þar til Sontag lést árið 2004, en þær bjuggu aldrei saman.

## Tilvísanir
Listi yfir eyjar Grikklands

**Eyjar á [[Grikkland]]i** eru margar.  Milli 1.200 til 6.000 eftir því hvaða lágmarksstærð er miðað við. Byggðar eyjar eru á milli 166 og 227. Krít er stærsta eyjan og Evbea næststærst. Lesbos og Ródos koma næst en eftir það eru allar eyjar sem eftir eru 2/3 af stærð Ródos. Ein þekktasta ferðamannaeyjan er Santorini.

Tæknilega séð er Pelópsskagi stærsta gríska eyjan, eftir að Kórinþu-skipaskurðurinn var grafinn árið 1893 og aðskildi skagann frá meginlandinu. 

Eyjunum er skipt í meginhópana:
*Sarinok-eyjar
*Hringeyjar/Kyklades-eyjar
*Tylftareyjar
*Norður-Egeifseyjar/Eyjahafseyjar
*Sporadeseyjar
*Jónaeyjar

## Eyjur
#Krít
#Evbea
#Lesbos
#Ródos
#Kíos
#Kefalónía
#Korfú
#Lemney
#Samos
#Naxos
#Zakynþos
#Þassos
#Andros
#Lefkada
#Karpaþos
#Kos
#Kyþira
#Íkaría
#Skyros
#Paros
#Tinos
#Samóþrakía
#Milos
#Kea
#Amorgos
#Kalymnos
#Íos
#Kyþnos
#Astypalaia
#Íþaka
#Salamis
Yayoi Kusama

**Yayoi Kusama** (草間 彌生 *Kusama Yayoi*, f. 22. mars 1929) er japönsk myndlistarkona þekktust fyrir innsetningar, en hefur líka fengist við málverk, gjörningalist, vídeólist, tískuhönnun, ljóðlist og ritstörf. Verk hennar falla undir konseptlist og tengjast mínimalisma, popplist og súrrealisma. Þau snúast oft um fortíð hennar, kynlíf og andlegt ástand. Eitt af einkennismerkjum hennar eru doppumynstur sem hún kallar „óendanleikanet“ og eiga sér uppruna í ofskynjunum sem hún hefur upplifað frá barnæsku. Hún hefur búið til „mjúkar höggmyndir“ með því að þekja hluti með fíngerðum mynstrum af doppum og öðrum hlutum. Frá 1963 hefur hún gert nokkur „óendanleikaherbergi“ með speglum og skærlitum kúlum sem hanga í mismunandi hæð og skapa tilfinningu fyrir óendanlegu rými.

Hún fæddist í Matsumoto í Japan og lærði að mála Nihonga-myndir eftir síðari heimsstyrjöld. Hún fékk áhuga á evrópsku framúrstefnunni og tók að mála óhlutbundin mynstur á hluti. Árið 1957 flutti hún til Bandaríkjanna þar sem hún varð brátt þekkt meðal framúrstefnulistamanna. Hún deildi vinnustofu með Donald Judd og Evu Hesse í New York snemma á 7. áratugnum. Seinna fékkst hún við gjörninga sem oft fólu í sér nekt og lýstu andstöðu við Víetnamstríðið. Frægt er þegar hún bauðst til að sofa hjá Richard Nixon gegn því að hann stöðvaði stríðið. Hún glímdi við geðsjúkdóma og flutti aftur til Japans 1973 þar sem hún skráði sig inn á geðsjúkrahús í Tókýó fjórum árum síðar. Hún hefur búið þar síðan með hléum og haldið vinnustofu þar skammt frá. Hún hefur sagt að „ef ekki væri fyrir listina hefði ég drepið mig fyrir löngu“. Áhugi á verkum hennar óx aftur á 9. og 10. áratugnum, sérstaklega eftir að hún sá um japanska sýningarsalinn á Feneyjatvíæringnum 1993. Síðan þá hafa margar yfirlitssýningar verka hennar verið haldnar víða um heim, auk þess sem hún hefur haldið listsköpun sinni áfram.

## Tilvísanir
Artemisia Gentileschi

**Artemisia Lomi** eða **Artemisia Gentileschi** (8. júlí 1593 – um 1656) var ítölsk myndlistarkona á barokktímanum. Hún er álitin einn af fremstu listmálurum 17. aldar og var hluti af hópi listamanna sem kenndir voru við Caravaggio, ásamt föður sínum, Orazio Gentileschi. Hún var farin að mála myndir í atvinnuskyni aðeins 15 ára gömul. Hún var fyrsta konan sem fékk inngöngu í Accademia delle Arti del Disegno í Flórens og vann fyrir alþjóðlegan hóp viðskiptavina á tíma þegar konur höfðu annars fá tækifæri til listnáms eða sem atvinnulistamenn. Hún starfaði í Flórens, Róm, Napólí og á Englandi. Ekki er nákvæmlega vitað hvenær andlát hennar bar að en vitað er að hún tók við pöntunum í Napólí fram undir miðjan 6. áratug 17. aldar. Sumir telja að hún hafi látist í Napólíplágunni 1656.

Margar af myndum Gentileschi sýna konur úr goðsögum, táknsögum og Biblíusögum. Meðal þekktustu viðfangsefna hennar eru *Súsanna og öldungarnir* (sérstaklega málverk frá 1610 varðveitt í Pommersfelden), *Júdit og Hólófernes* (sérstaklega málverk frá 1614-1620 varðveitt í Uffizi-safninu í Flórens) og *Júdit og þjónustustúlka hennar* (málverk frá 1625 er varðveitt í Detroit).

Gentileschi var þekkt fyrir að mála raunsæja kvenlíkama og fyrir færni sína í að nota liti til að skapa átök og dýpt. Listrænir hæfileikar hennar fengu lengi minni athygli en sagan um það hvernig listamaðurinn Agostino Tassi nauðgaði henni þegar hún var ung kona og þátttöku hennar í réttarhöldunum yfir honum. Í mörg ár var litið á list hennar sem jaðarfyrirbæri, en seinni tíma rannsóknir listsagnfræðinga hafa leitt til endurmats á henni. Hún er nú talin einn framsæknasti og tjáningarríkasti listmálari sinnar kynslóðar og verk hennar eru áberandi á stórum alþjóðlegum listsýningum.

## Tilvísanir
Kea

**Kea** getur átt við:

*KEA, Kaupfélag Eyfirðinga á Akureyri.
*Kea, fugl á Nýja Sjálandi.
*Kea, gríska eyju.
Amy Tan

**Amy Ruth Tan** (f. 19. febrúar 1952) er bandarískur rithöfundur af kínverskum ættum þekktust fyrir skáldsöguna *Leikur hlæjandi láns* frá 1989, sem var gerð að samnefndri kvikmynd árið 1993. Aðrar skáldsögur hennar eru meðal annars *Kona eldhúsguðsins* frá 1991, *Dóttir himnanna* frá 1995 og *Dóttir beinagræðarans* frá 2001. Margar af bókum hennar fjalla um fjölskyldutengsl í innflytjendafjölskyldum, einkum sambönd kínverskra mæðra við bandarískar dætur sínar.
París norðursins

***París norðursins*** er íslensk kvikmynd frá 2014 í leikstjórn Hafsteins Gunnars Sigurðssonar.

## Leikarar

* Björn Thors sem Hugi
* Helgi Björnsson sem Veigar
* Nanna Kristín Magnúsdóttir sem Erna
* Sigurður Skúlason sem Svanur

## Tenglar

*
Estadio Centenario

**Estadio Centenario ** er knattspyrnuleikvangur í Montevideo og heimavöllur landsliðs Úrúgvæ. Völlurinn var reistur til að fagna 100 ára afmæli stjórnarskrár landsins og fyrir HM 1930 og voru framkvæmdir á lokametrunum þegar keppnin hófst.

## Saga

Úrúgvæ fór með sigur af hólmi í knattspyrnukeppni Ólympíuleikanna 1924 og 1928, sem FIFA skilgreindi sem jafngildi heimsmeistaramóts. Það þótti því viðeigandi að fela smáríkinu Úrúgvæ að hýsa fyrstu heimsmeistarakeppnina. Afar knappur tími gafst til framkvæmdanna eða rétt um níu mánuðir. Ætlunin var að allir leikir heimsmeistaramótsins færu fram á hinum nýja leikvangi en þegar á hólminn var komið þurfti að leika nokkra fyrstu leikina á öðrum völlum. Vígsluleikurinn fór fram 18. júlí þar sem heimamenn sigruðu lið Perú 3:1.

Völlurinn hefur í fjórgang hýst úrslitaleiki í Copa América: 1942, 1956, 1967 og 1995. Þá var keppt þar í hinni óopinberu „heimsmeistarakeppni“, 1980 Mundialito.

Félagsliðið Peñarol lék lengi heimaleiki sína á vellinum og það sama hafa erkifjendur þeirra í Nacional gert fyrir alþjóðakeppnir.

Eitt kunnasta kennileiti Estadio Centenario er *Ólympíuturninn* sem gnæfir yfir vellinum miðjum. Hann heitir svo til minningar um Ólympíusigrana á þriðja áratugnum.
Estadio Gran Parque Central

**Estadio Gran Parque Central** eða einfaldlega **Parque Central** er knattspyrnuleikvangur í Montevideo og heimavöllur félagsliðsins Nacional. Völlurinn 
kom við sögu á HM 1930 og fór annar af tveimur fyrstu leikjum í sögu heimsmeistaramótsins þar fram.

## Saga
 Parque Central er veigamikið mannvirki í sögu Úrúgvæ og á sögufrægum slóðum. Leikvangurinn var reistur árið 1900 á sama stað og þjóðhetjan José Artigas var útnefndur *leiðtogi þjóðarinnar* árið 1811. Í millitíðinni hafði helsti nautaatshringur Montevideo verið á svæðinu.

Völlurinn var tekinn í notkun árið 1900 og hýsti þá félagið *Deutscher Fussball Klub* í knattspyrnumóti Úrúgvæ sem hóf göngu sína sama ár. Fyrsti leikurinn var á milli Deutscher Fussball Klub og Central Uruguay Railway Cricket Club, sem lauk með sigri þeirra síðarnefndu. Nöfn liðanna gefa góða vísbendingu um mikilvægi útlendinga á upphafsskeiði fótboltans í landinu.

Deutscher Fussball Klub var starfsmannalið þýska sporvagnafyrirtækisins *Tranvias a la Union y Maroñas*, sem átti einmitt lóðina sem völlurinn reis á. Íþróttasvæðið samanstóð af tveimur knattspyrnuvöllum og fjórum tennisvöllum. Ári síðar samdi sporvagnafélagið um að Nacional fengi afnot af hinum fótboltavellinum og hefur félagið leikið á svæðinu til þessa dags.

Þótt miklar breytingar hafi átt sér stað á leikvangnum í gegnum tíðina eru nokkrir hlutar hans enn upprunalegir.

Parque Central var stærsti leikvangur Úrúgvæ til ársins 19930 þegar Estadio Centenario var tekinn í notkun. Nýi völlurinn átti að vera tilbúinn fyrir fyrstu heimsmeistarakeppnina í knattspyrnu en framkvæmdir töfðust vegna mikilla rigningar. Því þurfti að breyta áætlunum og leika sex viðureignir á Parque Central, þar á meðal annan opnunarleikinn. Þar mættust Bandaríkin og Belgía. Á sama tíma fór önnur viðureign milli Frakka og Mexíkó fram á Estadio Pocitos.
Albatross (kvikmynd)

***Albatross*** er íslensk kvikmynd frá 2015 eftir Snævar Sölva Sölvason.

## Leikarar
* Ævar Örn Jóhannsson sem Tommi
* Pálmi Gestsson sem Kjartan
* Finnbogi Dagur Sigurðsson sem Finni
* Gunnar Kristinsson sem Kiddi

## Tenglar
*
Reynir Lyngdal

**Reynir Lyngdal Sigurðsson** (f. 26. mars 1976) er íslenskur leikstjóri. Reynir hefur leikstýrt stuttmyndum, sjónvarpsþáttum og kvikmyndum.

## Kvikmyndir

* *[[Okkar eigin Osló]]* (2011)
* *[[Frost (kvikmynd)|Frost]]* (2012)

## Tenglar
*
Snævar Sölvi Sölvason

**Snævar Sölvi Sölvason** (f. 26. júlí 1985) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur .

## Kvikmyndir

* *[[Slay Masters]]* (2012)
* *[[Albatross (kvikmynd)|Albatross]]* (2015)
* *[[Eden (kvikmynd)|Eden]]* (2019)
Eden (kvikmynd)

***Eden*** er íslensk kvikmynd frá 2019 eftir Snævar Sölva Sölvason.

## Leikarar
* Telma Huld Jóhannesdóttir sem Lóa
* Ævar Örn Jóhannsson sem Óliver
* Arnar Jónsson
* Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir
* Tinna Sverrisdóttir
* Gunnar Maris

## Tenglar
*
Power Paladin

**Power Paladin** er íslensk kraftmálmssveit sem stofnuð var árið 2017. Textar sveitarinnar eru með fantasíuívafi og m.a. með vísanir í Spider-Man. Árið 2021 gerði sveitin samning við plötuútgáfuna Atomic Fire Records. 

## Meðlimir
*Atli Guðlaugsson - Söngur
*Kristleifur Þorsteinsson - Bassi
*Ingi Þórisson - Gítar
*Bjarni Þór Jóhannsson - Gítar
*Einar Karl Júlíusson -Trommur
*Bjarni Egill Ögmundsson - Hljómborð

## Breiðskífur
*With The Magic Of Windfyre Steel (2022)
*Beyond the Reach of Enchantment (2026)

## Smáskífur
*Kraven the Hunter (2021)
*Righteous Fury (2021)
*Sword Vigor (2025)
*Glade Lords of Athel Loren (2026)
*Aegis of Eternity (2026)

## Tenglar
*Fréttablaðið - Hægeldað hetjurokk 
*Grapevine - Your Friendly Neighbourhood Power Paladin: Iceland’s Power Metal Band Is Here To Have Fun 

## Tilvísanir
Gísli Snær Erlingsson

**Gísli Snær Erlingsson** (f. 21. desember 1964) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri. Árið 2018 var Gísli ráðinn sem skólastjóri Kvikmyndaskóla Lundúna (*London Film School*).

Gísli Snær varð þjóðkunnur árið 1986, þegar hann var enn á framhaldsskólaaldri. En þá varð hann ásamt Ævari Erni Jósepssyni annar af umsjónarmönnum tónlistarþáttarins Poppkorns í Ríkissjónvarpinu, þar sem félagarnir fóru með gamanmál og kynntu tónlistarmyndbönd.

## Kvikmyndir

* *[[Stuttur frakki]]* (1993)
* *[[Benjamín dúfa (kvikmynd)|Benjamín dúfa]]* (1995)
* *[[Ikíngut]]* (2000)

## Tilvísanir


## Tenglar
*
Egill Eðvarðsson

**Egill Eðvarðsson** (f. 28. október 1947) er íslenskur myndlistamaður og leikstjóri. Egill útskrifaðist úr Myndlista- og handíðaskóla Íslands árið 1971. Árið 2019 fékk Egill heiðursverðlaun Eddunnar en hann hafði þá starfað við ís­lenska sjón­varps- og kvik­mynda­gerð í hart­nær 50 ár en lengst af starfaði hann við dag­skrár­gerð og upp­töku­stjórn hjá RÚV.

## Kvikmyndir

* *[[Húsið (kvikmynd)|Húsið]]* (1983)
* *[[Djákninn]]* (1988) (Sjónvarpskvikmynd)
* *[[Steinbarn]]* (1989) (Sjónvarpskvikmynd)
* *[[Agnes (kvikmynd)|Agnes]]* (1995)
* *[[Dómsdagur (kvikmynd)|Dómsdagur]]* (1998) (Sjónvarpskvikmynd)
* *[[Snúið líf Elvu]]* (2011) (Heimildarmynd)

## Tilvísanir


## Tenglar
*
Arundhati Roy

**Suzanna Arundhati Roy** (f. 24. nóvember 1961) er indverskur rithöfundur og aðgerðasinni. Hún er þekktust fyrir skáldsöguna *Guð hins smáa* frá 1997, sem hlaut Booker-verðlaunin. Hún hefur gefið út eina aðra skáldsögu, *Ráðuneyti æðstu hamingju*, árið 2017. Hún er þekkt sem baráttukona fyrir umhverfismálum og mannréttindum og eftir hana liggur mikið af skrifum um pólitík og umhverfismál. Hún hefur talað jákvætt um aðskilnaðarhreyfingar í Kasmír, barðist gegn Sardar Sarovar-stíflunni 2002 og gagnrýndi innrás Bandaríkjanna í Afganistan. Hún hefur lýst yfir andstöðu við stjórn Narendra Modi. Hún hefur oft verið harðlega gagnrýnd af samlöndum sínum og jafnvel sætt ákærum fyrir aðgerðir sínar og skrif.
Vonarstræti (kvikmynd)

***Vonarstræti*** er íslensk kvikmynd frá 2014 eftir Baldvin Z. Vonarstræti var valin sem framlag Íslands til 88. Óskarsverðlaunahátíðarinnar í flokki bestu kvikmyndar á erlendu tungumáli, en var ekki tilnefnd.

## Leikarar

* Hera Hilmarsdóttir
* Þorsteinn Bachmann
* Þorvaldur Davíð Kristjánsson

## Heimildir


## Tenglar

*
Daphne du Maurier

**Frú Daphne du Maurier, lafði Browning** (13. maí 1907 – 19. apríl 1989) var enskur rithöfundur og leikskáld sem er fræg fyrir skáldsögurnar *Rebekka*, *Jamaica-kráin* og *Máfurinn* meðal annarra. Nokkrar kvikmyndir hafa verið gerðar eftir sögum hennar, eins og *[[The Birds]]* eftir Alfred Hitchcock og *[[Don't Look Now]]* eftir Nicolas Roeg sem báðar byggjast á smásögum eftir du Maurier.

Daphne du Maurier fæddist í London og var önnur af þremur dætrum leikarahjónanna Gerald du Maurier og Muriel Beaumont. Eldri systir hennar var rithöfundurinn Angela du Maurier og yngri systir hennar var myndlistarkonan Jeanne du Maurier. Rithöfundurinn og skopmyndateiknarinn George du Maurier var afi þeirra. Blaðamaðurinn William Comyns Beaumont var frændi móður hennar. Fjölskyldutengslin nýttust henni í upphafi ferilsins og fyrsta skáldsaga hennar kom út árið 1931. Hún giftist breska herforingjanum Frederick Browning árið 1932 og átti með honum þrjú börn. Með *Rebekku* árið 1938 sló hún í gegn. Tveimur árum síðar samdi hún leikgerð af sögunni og sama ár gerði Alfred Hitchcock kvikmynd eftir henni. Gagnrýnendur tóku hana lengi ekki alvarlega og flokkuðu hana með ástarsagna- og spennusagnahöfundum af því sögur hennar enduðu flestar illa og gerðu út á óvissu um hvort yfirnáttúrulegar eða eðlilegar skýringar ættu við. Hún hefur verið kölluð meistari úthugsaðrar óvissu. Hún bjó lengst af í Cornwall þar sem nokkrar af sögum hennar gerast.

## Tilvísanir
Elena Ferrante

**Elena Ferrante** er dulnefni ítalsks rithöfundar sem hefur slegið í gegn á heimsvísu með Napólífjórleiknum; *Framúrskarandi vinkona* (2012), *Saga af nýju ættarnafni* (2013), *Þeir sem fara og þeir sem fara hvergi* (2014) og *Sagan af barninu sem hvarf* (2015). Sögurnar fjalla um tvær vinkonur sem fæðast í Napólí árið 1944 og reyna að komast af í umhverfi sem einkennist af ofbeldi og kúgun. Gerðar hafa verið kvikmyndir eftir skáldsögunum *Óþægileg ást* og *Dagar höfnunar* og árið 2018 kom út 8 þátta sjónvarpsþáttaröð á ítölsku eftir fyrstu Napólíbókinni.

Ekki er vitað hver er á bak við dulnefnið Elena Ferrante. 

## Verk
* *L'amore molesto* (1992; ísl. þýð. *Óþægileg ást*, 2018)
* *I giorni dell'abbandono* (2002; ísl. þýð. *Dagar höfnunar*, 2018)
* *La frantumaglia* (2003)
* *La figlia oscura* (2006)
* *La spiaggia di notte* (2007)
* *L'amica geniale* (2011; ísl. þýð. *Framúrskarandi vinkona*, 2015)
* *Storia del nuovo cognome* (2012; ísl. þýð. *Saga af nýju ættarnafni*, 2016)
* *Storia di chi fugge e chi resta* (2013; ísl. þýð. *Þeir sem fara og þeir sem fara hvergi*, 2016)
* *Storia della bambina perduta* (2014; ísl. þýð. *Sagan af barninu sem hvarf*, 2017)
* *L'invenzione occasionale* (2019)
* *La vita bugiarda degli adulti* (2019; ísl. þýð. *Lygalíf fullorðinna*, 2020)
Harper Lee

**Nelle Harper Lee** (28. apríl 1926 – 19. febrúar 2016) var bandarískur rithöfundur sem er fræg fyrir skáldsöguna *[[Að drepa hermikráku]]* (enska: *To Kill a Mockingbird*) frá 1960. Bókin er ein af sígildum skáldsögum bandarískra bókmennta. Hún vann Pulitzer-verðlaunin árið 1961 og hefur verið kölluð besta skáldsaga 20. aldar.

*Að drepa hermikráku* er lauslega byggð á atburðum og fólki sem Lee upplifði sem barn í bænum Monroeville í Alabama. Bókin fjallar um kynþáttahyggju og stéttaskiptingu í bandaríska suðrinu séð með augum tveggja barna. Æskuvinur Lee, Truman Capote, er fyrirmynd einnar persónu í bókinni. Lee aðstoðaði Capote við rannsóknir fyrir skáldsöguna *[[Með köldu blóði]]* sem kom út 1966. Andstætt Capote var Lee ekki hrifin af frægðinni, kom nánast aldrei fram opinberlega og veitti engin viðtöl. Hún tók þátt í gerð kvikmyndahandrits eftir sögunni, en kvikmyndin hlaut Óskarsverðlaun árið 1962. 

Árið 2015 kom út skáldsagan *Go Set a Watchman*, sem á að gerast 20 árum eftir *To Kill a Mockingbird*, en er í raun eldra uppkast af sömu bók. Útgáfan var umdeild þar sem Harper Lee hafði áður haldið því fram að hún myndi aldrei gefa út aðra bók.

## Tilvísanir
Svanurinn

**Svanurinn** getur átt við
* Fuglinn álft sem líka nefnist svanur
* Stjörnmerkið Svaninn á norðurhimni
* Skáldsöguna *[[Svanurinn (skáldsaga)|Svaninn]]* eftir Guðberg Bergsson
* Kvikmyndina *[[Svanurinn (kvikmynd)|Svaninn]]* sem var gerð eftir skáldsögunni
Ása Helga Hjörleifsdóttir

**Ása Helga Hjörleifsdóttir** (f. 1. ágúst 1984) er íslenskur leikstjóri og handritshöfundur. Ása útskrifaðist með MA-gráðu í kvikmyndagerð frá Columbia-háskóla í New York vorið 2012. Fyrsta kvikmynd Ásu í fullri lengd, Svanurinn (2017), er byggð á samnefndri bók Guðbergs Bergssonar frá 1991. Önnur kvikmynd hennar, *[[Svar við bréfi Helgu (kvikmynd)|Svar við bréfi Helgu]]* (2022), er byggð á samnefndri bók Bergsveins Birgissonar frá 2010.

## Kvikmyndir

* *Ástarsaga* (2012) (Stuttmynd)
* *Þú og ég* (2015) (Stuttmynd)
* *[[Svanurinn (kvikmynd)|Svanurinn]]* (2017)
* *Síðasti dansinn* (2020) (Stuttmynd)
**[[Svar við bréfi Helgu]]* (2022)

## Tilvísanir


## Tenglar
*
Valdimar Jóhannsson

**Valdimar Jóhannsson** (f. 28. apríl 1978) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur. Valdimar hefur unnið hin ýmsu störf kvikmyndagerðar, m.a.s. gripill, ljósamaður, tökumaður og brellutæknir. Valdimar lærði við Kvikmyndaskóla Íslands og útskrifaðist þaðan árið 2001. Seinna lá leið hans til Bosníu og Hersegóvínu þar sem hann stundaði nám við kvikmyndaskólann *Film Factory* í Sarajevó á árunum 2012-2015 hjá ungverska leikstjóranum Béla Tarr. Fyrsta kvikmynd Valdimars í fullri lengd er *[[Dýrið (kvikmynd)|Dýrið]]* (2021) sem hann bæði leikstýrði og skrifaði.

## Kvikmyndir

* *Harmsaga* (2008) (Stuttmynd)
* *Dögun* (2012) (Stuttmynd)
* *[[Dýrið (kvikmynd)|Dýrið]]* (2021)

## Tilvísanir


## Tenglar
*
Dýrið (kvikmynd)

***Dýrið*** er íslensk kvikmynd frá 2021 í leikstjórn Valdimars Jóhannssonar. Handritshöfundur ásamt Valdimar er skáldið Sjón. Dýrið var valin sem framlag Íslands til 94. Óskarsverðlaunahátíðarinnar í flokki bestu kvikmyndar á erlendu tungumáli.
Myndin hlaut 12 Edduverðlaun en hún var tilnefnd til 13 verðlauna. 
## Leikarar

* Noomi Rapace
* Hilmir Snær Guðnason
* Björn Hlynur Haraldsson
* Ingvar E. Sigurðsson

## Tilvísanir


## Tenglar
* 
* *[https://www.brainlesspen.com/lamb-2021-ending-explained/ Dýrið: Umhugsunarverð könnun á missi og þrá] at Brainless Pen*
Acer pentapomicum

**Acer pentapomicum** er lítið tré eða runni af ættkvísl hlyna (Acer) sem upprunnið frá Afghanistan til Mið-Asíu og vestur Himalajafjalla.

## Tilvísanir
Brim (kvikmynd)

***Brim*** er íslensk kvikmynd frá 2010 í leikstjórn Árna Ólafs Ásgeirssonar. 

## Leikarar
* Ingvar E. Sigurðsson
* Nína Dögg Filippusdóttir
* Gísli Örn Garðarsson
* Ólafur Egilsson
* Björn Hlynur Haraldsson
* Ólafur Darri Ólafsson
* Víkingur Kristjánsson
* Nanna Kristín Magnúsdóttir
* Davíð Örn Einarsson
* Sverrir Árnason
* Hrafnhildur Söebech
* Þórhildur Söebech
* Haraldur B. Haraldsson
* Erla Grétarsdóttir
* Soffía Rúna Jensdóttir
* Guðni Gunnarsson
* Daney Haraldsdóttir
* Hera Hilmarsdóttir
* Einar Örn Einarsson
* Sólveig Guðmundsdóttir
* Inga Laila Arnarsdóttir
* Íris Friðmey Sturludóttir
* Sigurður Hrannar Hjaltason
* Berglind Bjarnadóttir

## Tenglar
*
Árni Ólafur Ásgeirsson

**Árni Ólafur Ásgeirsson** (16. apríl 1972 – 26. apríl 2021) var íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur. Árni Ólafur útskrifaðist í kvikmyndaleikstjórn frá  Kvikmyndaskólanum í Lodz í Póllandi árið 2001.

## Kvikmyndir

* *Gaddavír í gelgjunni* (1993) (Stuttmynd)
* *P.S.* (2001) (Stuttmynd)
* *Dagur Önnu* (2003) (Stuttmynd)
* *[[Blóðbönd]]* (2006)
* *Rispur: Fyrsti þáttur* (2006) (Stuttmynd)
* *[[Brim (kvikmynd)|Brim]]* (2010)
* *[[Lói - Þú flýgur aldrei einn]]* (2018)
* *[[Wolka]]* (2021)

## Tilvísanir


## Tenglar
*
Málmhaus

***Málmhaus*** er íslensk kvikmynd frá 2013 eftir Ragnar Bragason. Hún var frumsýnd á Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Toronto (*TIFF*) í flokknum samtíma heimskvikmyndir (*Contemporary World Cinema*).

## Leikarar

* Þorbjörg Helga Þorgilsdóttir sem Hera
* Ingvar E. Sigurðsson sem Karl
* Þröstur Leó Gunnarsson sem Gunnar
* Sveinn Ólafur Gunnarsson sem Janus
* Halldóra Geirharðsdóttir sem Droplaug
* Pétur Einarsson
* Diljá Valsdóttir sem Hera (11 ára)
* Magnús Ólafsson sem Erlingur
* Hannes Óli Ágústsson sem Knútur
* Hilmar Wollan III sem Øystein
* Þórunn Arna Kristjánsdóttir sem Elsa
* Ole Erik Furu sem Yngve
* Sigrún Edda Björnsdóttir sem Anna
* Óskar Logi Ágústsson sem Baldur

## Heimildir


## Tenglar
Isabel Allende

**Isabel Angélica Allende Llona** (f. 2. ágúst 1942) er chileskur rithöfundur sem sló í gegn á heimsvísu með skáldsögunni *Hús andanna* frá 1982. Hún er oft kennd við töfraraunsæið en tilheyrir samt kynslóð suðuramerískra rithöfunda sem kom fram eftir uppgangskynslóðina. Bækur hennar byggjast á hennar eigin reynslu, eru skrifaðar út frá sjónarhorni kvenna og flétta saman goðsögum og raunsæi. Aðrar bækur hennar sem komið hafa út á íslensku eru meðal annars *Ást og skuggar* frá 1985, *Eva Luna* frá 1987, *Eva Luna segir frá* frá 1989, *Á slóð skepnunnar* frá 2002 og *Ríki gullna drekans* frá 2004.

Allende hefur verið nefnd mest lesni höfundur á spænska tungu. Árið 2004 var hún tekin inn í Bandarísku listaakademíuna og árið 2010 fékk hún bókmenntaverðlaun Chile. Hún hefur búið í Kaliforníu frá 1989 og fékk bandarískan ríkisborgararétt árið 1993.

## Tilvísanir
P. D. James

**Phyllis Dorothy James, barónsfrú James af Holland Park** (3. ágúst 1920 – 27. nóvember 2014) var enskur glæpasagnahöfundur sem er þekktust fyrir bókaröð um ljóðelska rannsóknarlögreglumanninn Adam Dalgliesh. Sögur hennar um hann voru gerðar að röð sjónvarpsmynda sem sýndar voru á ITV á 9. og 10. áratug 20. aldar. Sögur hennar um einkaspæjarann Cordeliu Gray hafa líka orðið að sjónvarpsþáttum og dystópíska sagan *The Children of Men* var kvikmynduð árið 2006. James starfaði í áratugi hjá breska heilbrigðiskerfinu og stofnanamenning þess og annarra breskra stofnana á 20. öld myndar bakgrunn sagna hennar.
Rupi Kaur

**Rupi Kaur** (f. 4. október 1992) er kanadískt skáld, teiknari, ljósmyndari og rithöfundur af indverskum ættum. Hún er einna þekktust instaskáldanna sem hafa notað samfélagsmiðla eins og Instagram, TikTok, X og Tumblr til að birta ljóð og skáldskap. Hún vakti fyrst athygli fyrir ljóðaflutning á Instagram árið 2009. Fyrsta ljóðabók hennar, *Milk and Honey*, kom út árið 2014 og seldist í þremur milljónum eintaka. Aðrar bækur eftir hana eru *The Sun and Her Flowers* (2017) og *Home Body* (2020).
Íslenskir ​​Ástralar

**Íslenskir Ástralar** eru Ástralar af íslenskri arfleifð eða íslenskt sem búa í Ástralíu. Í manntalinu 2011 sögðust 980 manns í Ástralíu vera íslenskættaðir.

## Merkir íslenskir Ástralar
* Alan Gould

## Heimildir

## Ytri hlekkir
* Íslenska ástralska félagið í Nýja Suður-Wales 
* Íslenska hestasamband Ástralíu
* Skandinavíska ástralska félagið
Zadie Smith

**Zadie Adeline Smith** (f. 25. október 1975) er enskur rithöfundur, höfundur ritgerða og smásagnahöfundur. Fyrsta skáldsagan hennar, *White Teeth*, kom út árið 2000 og varð metsölubók. *The Autograph Man* (*Áritunarmaðurinn*) sem kom út 2002 hlaut líka góðar viðtökur. Síðan þá hafa komið út *On Beauty* (2005), *NW* (2012) og *Swing Time* (2016), auk tveggja smásagnasafna.
Ástralar

**Ástralar** eru fólk af ástralskri arfleifð eða fólk fætt í Ástralíu. Árið 2013 bjuggu 47 ástralskir útlendingar á Íslandi.

## Svæði eftir fjölda fólks

## Heimildir
Broddkóralsveppur

*Hericium erinaceus* er ætisveppur af broddkóralsbálki. Hann ásamt nokkrum öðrum í ættkvíslinni eru taldir góðir matsveppir. Sveppurinn vex yfirleitt á dauðum eða deyjandi beyki, eik eða hlyn, einstaka sinni á lifandi trjám. Útbreiðslan er um mestallt norðurhvel, þó sjaldséður í Evrópu.

 
## Tilvísanir
Percy Liza

**Carlos Percy Liza Espinoza** (fæddur 10. maí 2000) er perúskur fótboltamaður sem spilar sem framherji fyrir Sporting Cristal.
Hericium

**Hericium** er ættkvísl ætisveppa af broddkóralsbálki. Flestir þeirra eru taldir mjög góðir matsveppir. Í Austurlöndum fjær eru þeir auk þess taldir hafa mikinn lækningamátt. 

## Útbreiðsla
Hericium eru víða á norðurhveli, en ekki algengir vegna skógnýtingar. Auðvelt er hinsvegar að rækta flesta þeirra.

## Orðsifjar
Fræðiheitið "Hericium" þýðir broddgöltur á latínu.

## Flokkun
Hericium eru einna skyldastir hneflum, og er nú jafnvel taldir til þeirra (Russulales).

## Tegundir

*

## Tilvísanir
Abdel Latif Moubarak

**Abdel Latif Moubarak** (arabíska عبد اللطيف مبارك ;, *fæddur* 30. október 1964 í Súes ) er egypskt skáld . Hann er meðlimur í rithöfundasambandinu í Egyptalandi og meðlimur í arabísku rithöfundunum á netinu. Hann skrifar ljóð á sígildri arabísku og með egypsku málfari. Moubarak lauk BA -prófi ​​í lögfræði frá Ain Shams háskólanum. Hann er talinn eitt mikilvægasta skáld níunda áratugarins; hann birti ljóð í nokkrum bókmenntatímaritum í Egyptalandi og arabaheiminum, þar á meðal Al-Ahram. Hann samdi mörg lög um byltinguna 2011 í Egyptalandi.  Fékk verðlaun fyrir yfirburði og sköpunargáfu arabíska fjölmiðlasambandsins árið 2014 og verðlaun austurakademíunnar fyrir ágæti og sköpun árið 2021. Hann vann Sergio Camillo alþjóðlegu verðlaunin á Ítalíu árið 2025.

## Birt verk
*  1994: أحاسيس وأصداء (tilfinningar og bergmál), egypska
 
*  1996: العزف على هدير المدافع (tónlist fyrir stríðshljóð), egypska
 
* 1997: همسات البحر (sjóhvísl), egypska

*  2001: قراءة ثانية للجسد (Seinni lestur líksins ), egypska

*  2007:نوبة عطش (tilfinning um þorsta), egypska

*  2015: بتجرب تانى تموت (reyna að deyja aftur), egypska

*  2018: قبس من جمر (hrúga af glóðum), egypska

## Ytri tenglar

* darelhilal
* awanmasr
* arabworldbooks
*books.google
*etanamagazine 
*albawabhnews 
*youm7
*Al-Ahram daily
*elqmaa 

## Tilvísanir
Hunga Tonga

**Hunga Tonga–Hunga Haʻapai** er neðansjávareldfjall og fyrrum eyja (2009 til 2022) um 65 km norður af Tongatapu, megineyju kyrrahafsríkisins Tonga. Þar rekast Kyrrahafsplatan við Indó-áströlsku-plötuna í jarðskorpunni.

Árið 2009 sameinuðust eyjarnar Hunga Tonga og Hunga Haʻapai í eldgosi. Í janúar 2022 varð gríðarstórt sprengigos sem myndaði flóðbylgju og heyrðist sprengingin alla leið til Alaska. Nokkur dauðsföll urðu á Tonga og í Perú af völdum flóðbylgjunnar. Gosstrókurinn náði upp í tæpa 60 km hæð og var sá stærsti sem sögur fara af.

Aðeins klettar urðu eftir af eyjunum eftir gosið.

## Tilvísanir
Greind

**Greind** hefur verið skilgreind á marga vegu: það hæfileikarými fyrir afhverfingu, rökfærslu, skilning, sjálfskennd, tilfinningalega vitneskju, rökleiðslu, skiplagningu, sköpnargáfu, gagnrýna hugsun og verkefnalausnir. Almennt er hægt að lýsa henni sem getuna til að skynja eða draga ályktun um upplýsingar, geyma þær upplýsingar sem vitneskju sem getur verið notuð seinna gegn aðlögunarhegðun innan umhverfis eða samhengi.

Greind er oftast rannsökuð á manneskjum en hefur einnig verið athuguð í dýrum og plöntum, þrátt fyrir gagnrýni gegn því hvort einhverjar verur öðlist greind. Greind í tölvum eða öðrum tækjum kalllast gervigreind.
Acer duplicatoserratum

**Acer duplicatoserratum** er lítið lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá suður og austur Kína (Anhui, Fujian, Guizhou, Henan, Hubei, Hunan, Jiangsu, Jiangxi, Shandong, Zhejiang og Tævan).

## Tilvísanir
Acer pauciflorum

**Acer pauciflorum** er lítið lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Kína (Anhui og Zhejiang).

## Tilvísanir