open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hakakross

**Hakakross** (卐 eða 卍, sanskrít: *स्वस्तिक*) er tákn sem er oftast í formi jafnhliða kross með fjórum fótum beygðum um 90 gráður. Táknið var notað af fornum Keltum, Indverjum og Grikkjum og síðar í búddisma, jaínisma, hindúisma og nasisma. Á mörgum tungumálum heitir slíkur kross *svastika* en orð þetta á rætur sínar að rekja til orðanna *su* („góður“), *asti* („að vera“) og *ka* („sköpun“) úr sanskrít.

Elstu merkin um notkun táknsins í Indlandi eru frá tíma Indusdalsmenningarinnar í borginni Harappa, þar sem það táknaði Visnjú í hindúisma. Í kinverskum taóisma er hakakrossinn merki um eilífð. Í tibetskum búddisma táknar hann Jörðina. Algengt er að Hindúar teikna hakakrossa á dyr og innganga að húsunum sínum á hátíðum, sem þeir trúa að tákni boð til gyðjunnar Lakshmi. 

Hakakrossinn á sér langa sögu í Evrópu sem nær aftur til fornra tíma. Í nútímanum var hann notaður sem velgengnitákn áður en hann var tekinn upp af Nasistaflokknum í Þýskalandi árið 1920. Þeir notuðu hann sem tákn um aríana. Árið 1933, þegar Adolf Hitler kom að valdastólnum, var hakakrossi snúið um 45 gráður felldur inn í fána Nasistaflokksins. Þess vegna er krossinn útskúfaður í mörgum vestrænum löndum vegna tengslanna við Nasistaflokkinn og önnur hugtök eins og gyðingahatur, almennt hatur, ofbeldi, dauða og morð. Hakakrossinn hefur verið bannaður í Þýskalandi og nokkrum öðrum löndum ef hann er notaður sem nasistatákn. Í dag nota margir nýnasistahópar táknið.

Eimskipafélag Íslands notaði hakakross með styttri örmum sem merki frá stofnun til ársins 1989.

## Tenglar
* Vísindavefurinn: Hver er saga nasistamerkisins eða hakakrossins?

## Heimild
* 
* Saga Eimskips. Sótt 29. mars 2026 á https://www.eimskip.is/um-eimskip/saga-eimskips/
Bathory

**Bathory** var sænsk þungarokkshljómsveit stofnuð af þeim Tomas Börje Forsberg (gælunafn: *Quorthon*), Fredrik Melander og Jonas Åkerlund í Vällingby árið 1983. Bathory var ein af þeim hljómsveitum sem lagði grunninn af því sem seinna varð svartmálmur. Stofnendurnir nefndu hljómsveitina eftir blóðþyrstu ungversku greifynjunni Elizabeth Báthory.

## Útgefið efni
* *[[Bathory (Hljómplata)|Bathory]]* (1984)
* *[[The Return of the Darkness and Evil]]* (1985)
* *[[Under the Sign of the Black Mark]]* (1987)
* *[[Blood Fire Death]]* (1988)
* *[[Hammerheart]]* (1990)
* *[[Twilight of the Gods (Hljómplata)|Twilight of the Gods]]* (1991)
* *[[Requiem (Hljómplata)|Requiem]]* (1994)
* *[[Octagon (Hljómplata)|Octagon]]* (1995)
* *[[Blood on Ice]]* (1996) – tekin upp árið 1989
* *[[Destroyer of Worlds]]* (2001)
* *[[Nordland I]]* (2002)
* *[[Nordland II]]* (2003)
Standard & Poor's

**Standard & Poor's Financial Services LLC** (**S&P**) er bandarískt fjármálaþjónustufyrirtæki. Það er dótturfyrirtæki McGraw Hill Financial sem gefur út rannsóknir og greiningu á hlutabréfum og skuldabréfum. S&P er þekkt fyrir vísitölurnar sínar eins og S&P 500 og aðrar. Það er eitt aðallánshæfisfyrirtækjanna þriggja ásamt Moody's Investor Service og Fitch Ratings. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru á Manhattan-eyju í New York-borg.

Fyrirtækið var stofnað í sínu núverandi formi árið 1941 eftir sameiningu við önnur fyrirtæki.

## Tenglar
* Heimasíða Standard & Poor's
Symbian

**Symbian** er stýrikerfi, sem er ekki lengur stutt, fyrir farsíma sem er nú í eigu fyrirtækisins Accenture. Upphaflega þróaði Symbian Ltd. stýrikerfið, sem er afkomandi EPOC stýrikerfsins frá Psion. Symbian keyrir aðeins á ARM-örgjörvum. Núverandi form stýrikerfsins er opið og var þróað af Symbian Foundation árið 2009, þegar það tók við af **Symbian OS**. Mörg farsímafyrirtæki notuðu Symbian í vörunum sínum, t.d. Samsung, Motorola, Sony Ericsson en mest allra Nokia. Það var vinsælasta farsímafyrirtækið til loka ársins 2010 þegar Android leysti það af hólmi.

Árið 2011 tók Nokia upp Windows Phone í staðinn (sem er nú heldur ekki stutt) fyrir Symbian og útvistaði þróun og stuðningi stýrikerfisins til Accenture.
Bathory (hljómplata)

***Bathory*** er fyrsta breiðskífa sænsku þungarokkshljómsveitarinnar Bathory. Hún var gefin út árið 1984 með aðstoð útgáfufyrirtækisins Tyfon Grammofon.
Possessed (hljómplata)

***Possessed*** er fjórða breiðskífa ensku þungarokkshljómsveitarinnar Venom. Gefin út árið 1985 af Neat Records, platan er einnig sú síðasta sem gítarleikarinn Jeffrey Dunn tók þátt í að skapa áður en hann yfirgaf hljómsveitina ári seinna.
Sjónarhæðarsöfnuðurinn

**Sjónarhæðarsöfnuðurinn** er skráð trúfélag á Íslandi. Söfnuðurinn er kenndur við húsið Sjónarhæð eða Hafnarstræti 63 á Akureyri. Það hús reisti enski trúboðinn Frederic Harry Jones  árið 1901 en hann stofnaði söfnuðinn. Söfnuðurinn var runninn frá Bræðrasöfnuðinum í Bretlandi og skírðust meðlimir í niðurdýfingarskírn. Árið 1905 tók trúboðinn  Arthur Gook við söfnuðinum og  stýrði honum lengi. Arthur Gook var fyrstur til að kenna Akureyringum knattspyrnu þegar hann kenndi við Gagnfræðaskólann veturinn 1908-1909. Hann gaf út ýmis rit og árið 1928 stofnaði hann útvarpsstöð sem var fyrsta útvarpsstöðin  á Norðurlandi. Hann lét  reisa tvö há og mikil möstur á sitt hvorum barmi Barðsgils. Þegar Ríkisútvarpið var stofnað árið 1930 var honum synjað um leyfi til útsendinga. Arthur Gook tók ljósmyndir, stundaði smáskammtalækningar og tannlækningar. Í Sjónarhæð er  samkomusalur í norðurenda og íbúð í suðurenda. Söfnuðurinn rekur sumarbúðir við Ástjörn i Kelduhverfi.

Meðlimir voru 35 árið 2022.

## Heimildir
* Minjastofnun - Fjaran og Innbærinn 012 
* Útvarpsstöðin á Akureyri Norðurljósið, 1.-12. tölublað (01.01.1976), Blaðsíða 182
Arthur Gook
Bakkabræður

**Bakkabræður**, þeir Gísli, Eiríkur og Helgi, voru frá bænum Bakka í Svarfaðardal eða jafnvel Bakka í Fljótum.  Þeir eru meðal þekktustu þjóðsagnapersóna Íslendinga og í Þjóðsögum Jóns Árnasonar eru fjölmargar sagnir um þá.  Ekki er vitað hvenær þeir voru uppi né hverra manna þeir voru, nöfn foreldra þeirra koma hvergi fram í sögunum um þá. Þeir voru einfaldir og auðtrúa og sögurnar um þá byggja allar á þessum persónueinkennum. Bakkabræðrasögurnar eru allar stuttar kímnisögur. Þær þekktustu eru m.a.:
:Faðir vor kallar kútinn
:Kötturinn étur allt
:Ekki er kyn þó keraldið leki
:Í viðarmó
:Gluggalausa húsið
:Tunglið og herskipið
Jón Árnason þjóðsagnasafnari fékk flestar sögurnar um þá bræður frá heimildarmönnum í Eyjafirði.

Svarfdælingar eru stoltir af Bakkabræðrum og hafa gert ýmislegt til að halda minningu þeirra á lofti. Á Dalvík er GísliEiríkurHelgi - Kaffihús Bakkabræðra og áhugi hefur verið á að reisa sögusetur þeim til heiðurs.

## Bakkabræður úr Fljótum
Í Þjóðsögum Jóns Árnasonar fer raunar tvennum sögum af Bakkabræðrum, annars vegar eru það hinir klassísku bræður Gísli, Eiríkur og Helgi frá Bakka í Svarfaðardal. Hins vegar eru það fjórir bræður frá Bakka í Fljótum.  Þeir hétu Eiríkur, Þorsteinn, Gísli og Jón. Uppruni þeirra er nokkuð á reiki, sumir segja þá hafa verið Þorsteinssyni en aðrir telja að faðir þeirra hafi verið Björn Ingimundarson, ættaður úr Ólafsfirði, og hafi búið á Bakka nálægt 1600. Að minnsta kosti einn þeirra bræðra var giftur. Kona hans hét Gróa og var kölluð einsýna Gróa því hún var eineygð. Þau eignuðust afkomendur og frá þeim eru raktar ættir í þjóðsögunum. Sögurnar sem skráðar eru um bræðurna frá Bakka í Fljótum eru flestar þær sömu og sagðar eru af hinum svarfdælsku Bakkabræðrum. Þó eru þær lítið eitt lengri og nákvæmari og auk þess eru þær fleiri. Þessar sögur voru skráðar af séra Jóni Norðmann (f. 1820) sem lengi var prestur á Barði í Fljótum. .  Jón Árnason þjóðsagnasafnari tók sögur hans upp í safn sitt.

## Bakkabræður í menningunni
Bakkabræður koma víða við sögu í íslensku menningarlífi bæði í bókum, á leiksviði, í kvikmyndum og á hljómplötum sbr. eftirfarandi dæmi:
* Bakkabræður. Skrudda 1997 (barnabók)
* Bakkabræður og kímnisögur, 2011 (hljóðbók)
* Bakkabræður. Fálkinn 1983. Sigurður Sigurjónsson leikur og les (hljómplata)
* Reykjavíkurævintýri Bakkabræðra, 1951 (kvikmynd)
* Jóhannes úr Kötlum orti um þá kvæðaflokk, Bakkabræður, 1941.
Bakkabræðrasögur hafa verið þýddar og endursagðar á ensku. The Backward Brothers See the Light. A Tale from Iceland eftir Peter Eyvindson með teikningum eftir Craig Terlson. Alberta, Kanada, 1991.

## Tenglar
* Um Bakkabræður á Kærleikssíðu Júlla 

## Tilvísanir
Bræðrasöfnuðurinn

**Bræðrasöfnuðurinn** eða **herrnhútar** er trúarhreyfing mótmælenda sem Zinsendorf greifi skipulagði í Herrnhut. Hann hóf árið 1731 útgáfu á bæklingi sem hann nefndi *Die Losungen*. Í Losungen er eitt ritningarvers fyrir hvern dag ársins. Herrnhútar voru áhrifamiklir í Danmörku á 18. öld. Þeir stóðu fyrir trúboði víða um lönd og er eitt af því kristniboð Hans Egede í  Grænlandi.

## Heimildir
* „Um Zinsendorf og brœðrasöfnuðinn“ eftir cand. Sigurbj. Á. Gíslason (1912). 
*
Herðubreiðarlindir

**Herðubreiðarlindir** eru gróðurvin og lindasvæði í Ódáðahrauni innan Vatnajökulsþjóðgarðar. Svæðið var friðlýst 1974. Herðubreið rís við himinn 4-5 km suðvestan við lindirnar. Svæðið er að mestu þakið hraunum. Aðalhraunið er komið frá Flötudyngju og er tiltölulega ungt. Gígur hennar er vestan við Herðubreið og hraunið umkringir fjallið. Lindirnar streyma fram í lækjum og tjörnum í hrauninu og sameinast í á sem nefnist Lindaá. Hún rennur meðfram hárri hraunbrún til norðurs og fellur síðan í Jökulsá á Fjöllum. Í Herðubreiðarlindum er Þorsteinsskáli, hús ferðafélags Akureyrar. Víða í og við Herðubreiðarlindir eru minjar hamfarahlaupa í Jökulsá en það eru gífurleg flóð sem hafa komið úr Kverkfjöllum hugsanlega í tengslum við eldsumbrot. Talið er að Fjalla-Eyvindur hafi hafst við í Herðubreiðarlindum um tíma. Eyvindarkofi er um 100 m norðvestur af Þorsteinsskála. Hann er hlaðinn yfir lind og er gerður úr hraunhellum meðfram hraunkambi og með hraunhellum í þaki.

## Heimildir
* Herðubreiðarlindir (Umhverfisstofnun) 
* Herðubreiðarlindir gætu horfið

## tilvísanir
Kundalini

**Kundalini** (Sanskrít kuṇḍalinī, कुण्डलिनी) er hugtak sprottið frá fornum andlegum iðkunum og fræðum Indlandsskagans sem hafa fengið viðurnefnið jógafræði. Samkvæmt jóga-fræðum Indlands er kundalini ákveðið form af shakti (máttur). Kundalini er lýst sem dularfullum andlegum mætti sem hægt er að vekja upp til að hreinsa sūkṣma śarīra eða „grunnkerfi“ mannsins og þannig komast í vitundarástand sem kallast „yoga“ (guðdómlegt samband eða sameining). Fornritin Yoga Upanishad lýsa kundalini sem „vafning“ eða því sem „hringar sig upp“ við enda hryggjasúlunar. Kundalini er oftast lýst sem gyðju eða sofandi snák sem bíður þess að vera vakinn upp. Nútíma lýsingar á kundalini tengja það oftast við ómeðvitaða, eðlislæga „orku“ eða „lífsorku“.

## Adi Shakti og Kundalini Shakti
Samkvæmt andlegum fræðum Indlands liggur guðdómurinn innra með öllum verum í tvennskonar formi, sem starfandi form og athafanlaust form. Hið athafnalausa form guðdómsins er hin allsherjar sál alheimsins og hið starfandi form kallast adi shakti eða adi parashakti. Guðdómurinn býr semsagt innra með öllu í bæði athafnalausu formi og athafnasömu formi, guðdómurinn er því allsráðandi. Sem hið athafnalausa form (sem aðhefst ekki heldur aðeins fylgist með og er "vitni" af sköpun sinni) er guðdómurinn sálin innra með öllum verum en í sínu athafnasama, eða starfandi, formi birtist hann sem Kundalini shakti, sem er annað nafn á adi parashakti. 

Kundalini shakti er grunn uppspretta allrar lífsorku innra með öllum lifandi verum. Það er uppspretta alls þess krafts sem við notumst við í okkar daglega lífi. Með því að hugleiða og vekja upp kundalini er hægt að hafa stjórn á tilfinningum sínum og hafa áhrif á maya í lífi sínu.

## Tilvísanir
Sven-Ingvars

**Sven-Ingvars** er sænsk hljómsveit, sem var stofnuð 1956.

## Plötur
* Dans i kväll (1966)
* Nu är vi här... igen (1968)
* Sven-Ingvars i Carnegie Hall (1970)
* Sven-Ingvars i Frödingland (1971)
* Man borde inte sova (1972)
* På turné (1973)
* Allt går igen (1973)
* Guld (1975)
* Playa blanca (1976)
* Åh, va skönt (1977)
* Ett vykort från Sven-Ingvars (1978)
* Apropå (1980)
* Sven-Ingvars jubileums à la carte (1981)
* Å vilka tider (1982)
* Våga - vinn (1983)
* Exposé (1985)
* Nya vindar (1987)
* Sven-Ingvars kvartett rainbow music (1989)
* Dansparty (1992)
* Allt går igen (1993)
* Två mörka ögon (1994)
* På begäran (1994)
* Byns enda blondin (1994)
* En dröm om våren (1995)
* Du flicka med vind i ditt hår (1995)
* Septemberbarn (1995)
* Kärlekens alla färger (1995)
* Lika ung som då (1996)
* Hus till salu (1997)
* Nio liv (1998)
* Älskar du mig (1999)
* Retro aktiv (2000)
* Här nere på jorden (2001)
* Guld & glöd (2002)
* Musik vi minns (2003)
* Livet är nu (2005)
* Högt i det blå (2007)
* Lycklig (2009)

## Tilvísanir
Maurice Rosy

**Maurice Rosy** (17. nóvember 1927 – 23. febrúar 2013), var belgískur myndasöguhöfundur. Hans kunnasta verk voru sögurnar um Tif og Tondu. En einnig kom hann að handritsgerð nokkurra kunnra myndasagnaflokka og var áhrifamikill stjórnandi teiknimyndablaðsins Svals á sjötta og sjöunda áratugnum.

## Ferill

Rosy var ráðinn til *Dupuis-forlagsins* árið 1954 sem hugmyndasmiður og varð skömmu síðar listrænn stjórnandi þess. Hann og Yvan Delporte áttu einna stærstan þátt í velgengni Svals-tímaritsins á sjötta og sjöunda áratugnum. Hlutverk hans var einkum að aðstoða höfunda og teiknara við að ýta nýjum sagnaflokkum úr vör og oft veitti hann aðstoð við handritsgerð. Þannig hjálpaði hann teiknaranum Jean Roba að skapa sögupersónur sínar Boule og Bill og var handritshöfundur tveggja fyrstu bókanna. Þá var hann meðhöfundur Franquins í tveimur Svals og Vals-bókum: Burt með harðstjórann! og Hrakfallaferð til Feluborgar.

Rosy var aðalhöfundur tveggja myndasagnaflokka. Hann samdi fimm bækur á árunum 1967-87 um hundinn *Attilla* sem hafði mennska eiginleika og átti í höggi við útsmogna glæpamenn. Frá 1961-97 samdi hann sextán bækur um fangann *Bobo* og sífelldar, misheppnaðar strokutilraunir hans. 

Kunnastur var hann þó fyrir þátt sinn í ritun sagnaflokksins um *Tif og Tondu*, en frá 1956-69 samdi hann tólf sögur um ævintýri félaganna. Hann kynnti meðal annars til sögunnar erkiþrjót sagnaflokkins, *Monsieur Choc*
Leiðarstjarna

**Leiðarstjarna** getur átt  við um:
* Pólstjörnuna (Polaris)
* Eina af þeim stjörnum sem notaðar eru í stjarnsiglingafræði
Listi yfir leiðarstjörnur

**Leiðarstjörnur** geta verið stjörnur eða plánetur sem notaðar eru fyrir staðarákvörðun í stjarnsiglingafræði. Af þeim um 6000 stjörnum sem sýnilegar eru á himinhvolfinu hafa stofnanirnar Nautical Almanac Office og US Naval Observatory valið 57 stjörnur sem henta til staðarákvörðunar vegna staðsetningar og birtustigs, auk Pólstjörnunnar. Staða þessara stjarna miðað við dagsetningu og tíma dags er gefin út árlega í almanakinu *[[Nautical Almanac]]*. Frá 1958 hafa stofnanirnar gefið almanakið út í sameiningu. Þessar leiðarstjörnur eru dreifðar um 38 stjörnumerki og ná frá 70° suðlægrar breiddar að 89° norðlægrar breiddar. Margar af þessum stjörnum eru þekktar leiðarstjörnur frá fornu fari.

## Tafla
Í fyrsta dálki er talan sem notuð er í ýmsum útgáfum til að einkenna viðkomandi stjörnu. Þar á eftir kemur almennt heiti, síðan Bayer-heiti og síðan merking nafnsins. Þá kemur staðsetning stjörnunnar sett fram sem miðbaugshnit (tímahorn og stjörnubreidd) og þar á eftir birtustig hennar.
Jafar snýr aftur

***The Return of Jafar*** er bandarísk teiknimynd, framleidd af Walt Disney Pictures og sjálfstætt framhald á myndinni Aladdín frá sömu framleiðendum. Hún var frumsýnd árið 1994 og var fyrsta teiknimyndin í sjónvarpsseríu byggðri á myndinni Aladdín.

## Talsetning

## Tenglar
*
Aladdín og konungur þjófanna

***Aladdín og konungur þjófanna*** (enska: *Aladdin and the King of Thieves*) er bandarísk Disney-teiknimynd frá árinu 1996 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar *[[Aladdín]]* og *[[Jafar snýr aftur]]*.
## Talsetning

## Tenglar
*
Paris-sous-Seine

***Paris-sous-Seine*** (íslenska: *París í kafi*) er 47. Svals og Vals-bókin og sú fyrsta eftir þá Morvan og Munuera. Hún kom út á frummálinu árið 2004 en hefur ekki verið gefin út á íslensku.

## Söguþráður

Svalur og Valur heimsækja Sveppagreifann sem kynnir þeim nýjustu uppfinningu sína; búnað sem getur bæði fryst vatn og látið það gufa upp og falla sem úrkomu annars staðar. Tilgangurinn er að uppræta þurrka og græða upp eyðimerkur í fátækum löndum. Áður en greifanum tekst að sýna hvernig búnaðurinn virkar, koma risavaxin vélmenni aðvífandi og nema hann og tækin á brott.

Skömmu síðar skella mikil og óútskýrð flóð á Parísarborg. Borgin er hálf í kafi og flestir íbúarnir flýja. Svalur og Valur leggja saman tvo og tvo og halda á svæðið til að frelsa Sveppagreifann. Í ljós kemur að honum er haldið föngnum af snjallri vísindakonu, frú Flanner.

Frú Flanner reynist vera æskuást greifans frá háskólaárum þeirra. Ástæða þess að hún sökkti borginni var öðrum þræði að sýna mátt sinn en jafnframt notaði hún tækifærið og rændi stórum hluta listaverkanna í Louvre, fyrir einkasafn sitt. Sveppagreifinn bregst illa við þessu framferði hinnar gömlu vinkonu sinnar, en þó kviknar í gömlum glæðum þeirra á milli, einkum eftir að greifinn verður þess áskynja að frú Flanner er fársjúk.

Meðan þessu fer fram lenda Svalur og Valur í æsilegum eltingaleik við vélmenni vísindakonunnar, þar sem leikurinn berst um mörg af kunnustu kennileitum Parísarborgar. Að lokum hafa þeir upp á frú Flanner og eftir orðaskipti milli þeirra gefur Svalur henni kinnhest, en verður þegar miður sín yfir að hafa slegið konu. Sveppagreifinn gengur á milli og segist hafa fengið frú Flanner til að iðrast, hætta við áform sín og þurrka París upp aftur. Í bókarlok ræða Svalur, Valur og Sveppagreifinn saman á setri hans og velta því fyrir sér hvort frú Flanner sé í raun hætt á glæpabrautinni?

## Fróðleiksmolar
* Sex ár liðu milli þessarar Svals og Vals-bókar og þeirrar síðustu. Er það langlengsta útgáfuhlé í sögu sagnaflokksins.
* Teikni- og frásagnarstíll nýju höfundanna var undir sterkum áhrifum frá japönskum manga-myndasögum, en er þó hefðbundnari en *[[Machine qui rêve]]*, næsta bók þar á undan.
* Blaðakonunni Bitlu, keppinauti Svals, bregður fyrir í bókinni. Hún hafði ekki komið við sögu í bókaflokknum frá því í bók 34, *[[Aventure en Australie|Ævintýri í Ástralíu]]*.
Miþridates VI Pontuskonungur

**Miþridates VI Pontuskonungur** (eða **Miþridates hinn mikli** (**Megas**)) (134–63 fKr.) var konungur í Pontusríki og Anatólíu frá 120–63 f.Kr. Hann var mestur konunga í sögu Pontusríkis.
Permetrín

**Permetrín** er tilbúið efnasamband sem notað er sem skordýraeitur. Permetrín er taugaeitur sem raskar starfseminni í taugakerfi skordýra og drepur þau á nokkrum mínútum. Það er ekki talið hafa skaðleg áhrif á flest spendýr og fugla en er hættulegt eiturefni fyrir fiska og ketti.

Garðaúðunarefnið Permasect 25 EC inniheldur 25% permetrín miðað við vikt.

## Heimild
* Árni Davíðsson, Um garðaúðun, Morgunblaðið, 112. tölublað (19.05.2001), Blaðsíða 43
Tome

**Tome** (24. febrúar 1957 - 5. október 2019) var listamannsnafn belgíska myndasöguhöfundarins *Philippe Vandevelde*. Eftir hann liggja fjölmargar sögur, en kunnastur var hann sem höfundur bókanna um Sval og Val, ævintýri Litla-Svals og leynilögreglumannsins *Soda*.

## Ferill

Vandevelde fæddist í Brussel og fékk snemma brennandi áhuga á myndasögum. Hann gerðist aðstoðarteiknari hjá myndasagnahöfundinum *Dupa*, þar sem hann kynntist Janry sem átti eftir að verða samstarfsmaður hans um árabil. Jafnframt starfaði hann sem aðstoðarmaður fleiri kunnra listamanna. Má þar nefna *Turk* höfund myndasagnanna um uppfinningamanninn *Leonard* og *De Groot* höfund *Clifton*-bókanna.
 
Þeir Tome og Janry voru ráðnir til tímaritsins Svals árið 1979, en listamannsnöfn þeirra voru vísun í bandaríska teiknimyndaparið Tomma og Jenna. Tome fór fljótlega í hlutverk höfundarins en Janry sá meira um teiknihlutann, auk þess að koma að handritsgerðinni.

Þegar Fournier hætti skyndilega störfum sem aðalhöfundur Svals og Vals-sagnaflokksins ákváðu stjórnendur *Dupuis*-útgáfunnar að hverfa frá þeirri stefnu að hafa einn aðalhöfund. Þess í stað fólu þeir nokkrum listamönnum eða listamannatvíeykjum að semja sögurnar samhliða. Sögur þeirra Tome og Janry féllu best í kramið og urðu þeir senn aðalhöfundar.

Alls gerðu félagarnir fjórtán bækur um Sval og Val. Út frá þeirri spratt nýr sagnaflokkur um ævintýri Litla-Svals. Þrátt fyrir nafnið, rautt hárið og lyftuvarðarbúninginn hefur sú persóna í raun engin tengsl við Sval sjálfan. Tome segir að ævintýri Litla-Svals byggist að miklu leyti á hans eigin bernskuminningum og ævintýrum dóttur hans. Alls hafa sautján bækur komið út um Litla-Sval, sú síðasta árið 2015.

Samhliða vinnunni að þessum sagnaflokkum, samdi Tome efni fyrir raunsæislegri myndasögur. Þar eru kunnastar sögurnar um Soda, sem teiknaðar eru af *Bruno Gazzotti*. Þær eru blóðugar spennusögur af lögreglufulltrúa í New York sem berst við glæpamenn, en dulbýr sig þó sem kaþólskur prestur til að róa aldraða móður sína. Alls urðu bækurnar þrettán í ritröðinni.

Á árunum 1997 til 2002 samdi Tome þriggja bóka verk, *Berceuse assassine*, ásamt teiknaranum Ralph Meyer. Um er að ræða afar myrka sögu af hjartveikum leigubílsstjóra í New York sem dregst inn á brautir glæpa. Fyrsta ævintýri bókaflokksins *Le Cœur de Telenko* (Ísl. *Hjarta Telenko*) kom út á íslensku á vegum Nordic Comics árið 1999 undir heitinu *Vögguvísa morðingjans*.
Maurizio Malvestiti

**Maurizio Malvestiti**, (f. 25. ágúst, 1953) er biskup rómversk-kaþólsku kirkjunnar í Lodi á Ítalíu. Hann var skírður í Bartólómeusarkirkjunni í Marne. Hann var skipaður prestur árið 1977 og frá 1994 til 2014 starfaði hann hjá *Congregation for the Oriental Churches*. 26. ágúst 2014 var hann síðan settur biskup í Lodi. og tók við af Giuseppe Merisi.

## Myndir

Mynd:Episcopal ordination of bishop Maurizio Malvestiti.jpg|Maronite patríarki Rahi leggur hendi yfir föður Maurizio við vígslu biskups. Bakvið þá eru kardinálarnir Sandri og Müller. Í Róm 11. október 2014.
Mynd:BISHOP malvestiti lodi installed.jpg|Malvestiti nýtekinn við sem biskup í Lodi 26. október 2014.
Mynd:Bishops Malvestiti and Warda.jpg|Biskuparnir Malvestiti og Bashar Warda í aðdraganda Hvítasunnudags í dómkirkjunni í Lodi, 14. maí 2016.
Mynd:Bishops miragoli and malvestiti.jpg|Malvestiti biskup setur kollhúfu á höfuð föður Egidio Miragoli, nýkjörins biskups af Mondovì, 29. september 2017.


## Tilvísanir


## Ítarefni
* Catholic-Hierarchy
* Biskupsdæmið í Lodi
Giuseppe Merisi

**Giuseppe Merisi**, (25. september, 1938) er biskup emeritus rómversk-kaþólsku kirkjunnar í Lodi.

## Tilvísanir


## Ítarefni
* Catholic-Hierarchy
* Biskupsdæmi á Lodi
Dúsok

**Dúsok** (arabíska: دسوق) er borg Egyptalands, nyrst á Súeseiðinu. Íbúafjöldi er um 150.000 (2021).
Gos (myndasöguhöfundur)

**Gos** (f. 1. mars 1937)  er listamannsnafn belgíska myndasöguhöfundarins *Rooland Goosens*. Auk þess að semja eigin sögur var hann mikilvægur samstarfsmaður listamannsins Peyo.

## Ferill

Rooland Goosens var hermaður í belgíska hernum og samdi myndasögur í frítíma sínum og birti í blaði hersins. Þegar hann var kominn hátt á þrítugsaldur venti hann sínu kvæði í kross og gerðist aðstoðarmaður Peyos. Sem slíkur átti hann talsverðan þátt í gerð Strumpanna og Steina Sterka, auk þess að koma að gerð handrits Svals og Vals-sögunnar Svaðilför til Sveppaborgar.

Sem starfsmaður tímaritsins Svals aðstoðaði hann vinnufélaga sinn *Francois Walthéry* við að skapa kvenmyndasöguhetjuna *Natösju* og samdi handritið að tveimur fyrstu ævintýrum hennar.

Samstarfi Gos og Peyo lauk árið 1969. Eftir það gerðist hann teiknari sagnaflokksins um leynilögreglumanninn *Gil Jourdan* og samdi og teiknaði sinn eigin sagnaflokk *Khéna et le Scrameustache* sem naut mikilla vinsælda. Hann fjallaði um ævintýri kattar utan úr geimnum og vinar hans, drengs frá Jörðinni. Frá 1973-2014 hafa komið út 42 bækur í sagnaflokknum.
Kalli á þakinu

**Kalli á þakinu** er sögupersóna í samnefndum bókaflokki eftir sænska barnabókahöfundinn Astrid Lindgren. Kalli er skrítinn karl sem á hús uppi á þaki og er með þyrluspaða á bakinu. Kalli býr í Vasastan í Sokkhólmi ásamt sjá ára gömlum Bróa litla.

Astrid Lindgren gerði þrjár bækur um Kalla á þakinu; *Litli bróðir og Kalli á þakinu* (1955), *Kalli á þakinu flýgur að nýju* (1962) og *Kalli á þakinu enn á ferð og flugi* (1968). Allar bækurnar eru mynskreyttar ef Ilon Wikland.

## Sögupersónur

* **Kalli á þakinu,** rauðhærður, freknóttur og feitlaginn karl með þyrluspaða á bakinu sem gerir honum kleyft að fljúga.
* **Litli bróðir** eða **Brói litli** heitir í raun **Sveinn Sveinsson**, einmanna tíu ára strákur og yngstur í fjölskyldunni sinni og vinur Kalla.
* **Herra og frú Sveinsson**, foreldrar Bróa. Eru oftast kölluð „pabbi“ og „mamma“ í bókunum.
* **Bobbi**, stóribróðir Bróa. 15 ára gamall og spilar á gítar.
* **Bettan**, stórasystir Bróa. 14 ára gömul og komin með áhuga á strákum.
* **Fille** og **Rulle**, innbrotsþjófar í Vasastan
* **Krister** og **Gunilla**
* **Bogga fóstra**
* **Julius Jansson**

## Í menningarefni

### Bækur

* 1955 – *Litli bróðir og Kalli á þakinu (Lillebror och Karlsson på taket)*
* 1962 – *Kalli á þakinu flýgur að nýju (Karlsson på taket flyger igen)*
* 1968 – *Kalli á þakinu enn á ferð og flugi (Karlsson på taket smyger igen)*
* 1972 – *Allt um Kalla á þakinu (Allt om Karlsson på taket)* (safnrit)

### Kvikmyndir

* 1968 – *Malysj i Karlson*, sovéskt mynd leikstýrt af Boris Stepantsev
* 1970 – *Karlson vernulsia*, sovésk mynd leikstýrt af Boris Stepantsev
* 1974 – *Kalli á þakinu* (*Världens bästa Karlsson*), sænsk mynd leikstýrt af Olle Hellbom
* 2002 – *[[Kalli á þakinu (teiknimynd)|Kalli á þakinu]]*, teiknimynd
* 2002 – *[[Kalli á þakinu (sjónvarpsþættir frá 2002)|Kalli á þakinu]],* teiknaðir sjónvarpsþættir

### Tölvuleikir

* 2004 – *Karlsson på taket och kuckelimuckmedicinen* – Tölvuleikur fyrir Microsoft Windows og Mac, fyrir fjögurra ára og eldri.
Kiðagil

**Kiðagil** er þröngt klettagil við  norðurmörk Sprengisands og áningarstaður og byrjunarstaður fólks sem fór fornu Sprengisandsleiðina. Kiðagilsá fellur um grunnt daldrag, Kiðafellsdrög og steypist ofan í Kiðagil og rennur  áfram út í Skjálfandafljót. Kiðagil sést ekki af bílveginum sem nú er  yfir Sprengisand.

Kvæðið Sprengisandur eftir Grím Thomsen endar á ljóðlínunni: "Vænsta klárinn, vildi ég gefa til; að vera kominn ofan í Kiðagil".

## Tenglar
*  Kiðagil (nat.is) 
* Á Sprengisandi eftir Grím Thomsen
*  Jón Gauti Jónsson,Ódáðahraunsvegur hinn forni, Árbók Hins íslenzka fornleifafélags,  (01.01.1979), Blaðsíða 129
Bochotnica

**Bochotnica** er þorp í suð-austur Póllandi, staðsett milli Puławy og Lublin, nálægt Kazimierz Dolny. Íbúarfjöldi er 1500 íbúar (árið 2010).
Mínótáros

**Mínótáros** (gríska: Μῑνώταυρος; úr Μίνως ταύρος „naut Mínosar“) er forngrísk goðsagnavera sem kemur fyrir í sögunni um Þeseif. Mínótáros var maður með nautshöfuð, eða „hálfur maður, hálft naut“ sem hafðist við í völundarhúsi Mínosar konungs í Knossos á Krít. Samkvæmt sögunni krafðist Mínos þess að Aþeningar sendu sjö unga menn og sjö ungar konur níunda hvert ár sem fórn fyrir Mínótáros. Þeseifur býðst til þess að fara þegar kemur að þriðju sendingunni. Á Krít verður dóttir Mínosar, Aríadne, ástfangin af Þeseifi og hjálpar honum að rata um völundarhúsið. Þar tekst honum að drepa Mínótáros með sverði Egeifs, konungs Aþenu.
Fredrika

**Fredrika** er þéttbýli í sveitarfélaginu Åsele i Svíþjóð. Þar búa 215 manns (2010).

## Tilvísanir
Ólafur Jónsson

**Ólafur Jónsson** getur átt við eftirfarandi menn:

* Ólaf Jónsson lögsagnara. 
* Ólaf Jónsson ráðunaut og rithöfund
* Ólaf Jónsson Skólameistara
* Ólaf Jónsson prest á Miklabæ
* Ólaf Jónsson fyrrverandi liðsmann og fyrirliða íslenska landsliðsins í handbolta
* Ólaf Jónsson prest og skáld á Söndum í Dýrafirði
Giacomo Capuzzi

**Giacomo Capuzzi**, (14. ágúst 1929; d. 26. desember 2021) var biskup emeritus rómversk-kaþólsku kirkjunnar í Lodi frá árinu 1989 til 2005, er Giuseppe Merisi tók við.

## Tenglar
* Catholic-Hierarchy
* Biskupsdæmi á Lodi
Fastefnisdrif

**Fastefnisdrif** (e. *solid-state drive*, betur þekkt sem **SSD-diskur**) er geymslumiðill sem byggir á samrásum til að geyma gögn, í staðinn fyrir snúandi diska eins og notast í hörðum diskum og disklingum. Þar sem fastefnisdrif eru með neinum hreyfanlegum íhlutum eru þau fljótlegri, hljóðlátari og endingarbetri miðað við harða diska, sem eru miklu viðkvæmari. Hins vegar eru fastefnisdrif töluvert dýrari en harðar diskar og fást í smærri geymsuplássum.

Til eru svokölluð blendingsdrif sem eru í raun og veru harðir diskar með nokkrum föstum minnissamrásum, sem bjóða upp á kosti fastefnsdrifa á lægri verði og í stærri geymsuplássum.

## Tengt efni
* USB-lykill
* SD-kort
Spunamaur

**Spunamaur** eða **spunamítill** (fræðiheiti: *Tetranychus urticae*) er mítill sem sígur lífið úr rósum og öðrum plöntum. Spunamaurinn klekst út úr eggi sínu á þrem dögum og verður kynþroska fimm dögum seinna. Kvenkyns dýr verpir tugum eggja á dag eftir kynþroska þar til það deyr og getur verpt yfir 200 eggjum á æfi sinni. Eins og könguló spinnur spunamaurinn vefi.
Dómstóll

**Dómstóll** er opinber almenningsstofnun sem hefur vald til að framkvæma réttarhöld. Í hefðbundnum verkahring dómstóls eru meðal annars deilulausnir, dómsuppkvaðningar og meðhöndlun mála í sambandi við umfang framkvæmdavaldsins. Í lýðveldi er mikilvæg undirstaða skiptingar ríkisvaldsins sú að dómsvaldið sé aðskilið frá öðrum völdum. Úr annarri grein íslensku stjórnarskrárnar:

Í lýðveldi eiga allir rétt á að koma með deilur sínar til dómstóls. Dómstóll er hluti dómskerfis sem skiptist í ýmislegar stofnanir á mismunandi stigum. Ákveðnir dómstólar sjá um ákveðin mál, til dæmis sérhæfir Mannréttindadómstóll Evrópu sig í afgreiðslu mála í sambandi við brot á mannréttindum.

## Dómskerfið á Íslandi
Íslenska kerfinu má skipta í tvö stig: Hæstarétt og Héraðsdómstólana. Í dómstól Hæstaréttar eru níu dómarar sem forseti Íslands skipar í embætti samkvæmt tillögum innanríkisráðherra. Héraðsdómstólarnir eru átta samtals.

## Tengt efni
* Alþjóðlegur dómstóll
* Kviðdómur
* Dómari
* Dómur

## Tilvísanir
Gúrkutíð

**Gúrkutíð** er orð sem er notað úm tímann þegar lítið er um að vera í fréttum. Orðið á rætur sínar að rekja til danska orðsins *agurketid* sem á sjálft uppruna í þýska orðinu *Sauregurkenzeit*. „Gúrkutíðin“ er sú tíð þegar gúrkur eru skornar upp og settar í pækil, sem er yfirleitt á  seinnipart sumarsins, á sama tíma þegar lítið er að frétta.

Svipuð orð eru notuð á mörgum tungumálum, t.d. norska *agurktid*, hollenska *komkommertijd*, tékkneska *okurková sezóna*, slóvakíska *uhorková sezóna*, pólska *sezon ogórkowy*, ungverska *uborkaszezon*, eistneska *hapukurgihooaeg* og hebreska *עונת המלפפונים*.

Á enskumælandi löndum gengur gúrkutíð undir ýmsum nöfnum. Á Bretlandi og Írlandi er átt við gúrkutíðina sem *silly season* „kjánalega tíðin“. Orðið *silly* í þessu samhengi vísar til óvenjulegu fréttanna sem mikið er af undir lok sumarsins, þegar þingið er í fríi. Í Bandaríkjunum heitir gúrkutíð *slow news season* „tíð rólegra frétta“.

## Heimild
*
Dómari

**Dómari** er sá einstaklingur sem sér um framvindu réttarhalda og situr í dómstól. Dómari má situr einn eða ásamt öðrum dómurum. Hlutverk og vald dómara eru mjög mismunandi eftir löndum og svæðum. Dómarinn á að vera hlutlaus og stjórnar réttarhöldunum í opnum dómstól. Dómarinn hlustar á greinargerðir allra vitna og skoðar sönnunargögn, metur trúverðugleika og röksemdir allra aðila og kemur svo að dómi á málinu sem er byggt á túlkun dómarans á viðeigandi lögum og persónlegum skoðunum. Í sumum löndum má dómarinn deila valdi sínu með kviðdómi.

Víða klæðast dómarar síðum hempum, yfirleitt svörtum eða rauðum, og situr á dómarasæti meðan á réttarhöldunum stendur. Sums staðar, sérstaklega í löndum Breska samveldisins, eru dómarar með hárkollur en víða eru þær notaðar aðeins í ákveðnum samhengjum.

## Tengt efni
* Dómstóll
* Lögfræðingur
Stallbakur

**Stallbakur** er gerð af bíl með aðskilið lágt skott. Stallbakur hefur hefðbundna lokaða yfirbyggingu með tveimur eða fjórum hurðum og þremur lóðréttum stólpum sem bera þakið. Farþegarýmið inniheldur tvær raðir af sætum og nægjanlegt rými í aftari röð fyrir tvo eða þrjá fullorðna einstaklinga. Stallbakur er á meðal algengustu gerða bifreiða.
Posi

**Posi** er tæki sem notað er til að taka á móti greiðslum í rafrænu formi. Yfirleitt finnast posar við kassa í verslunum, á veitingahúsum og á skemmtistöðum. Helsta tegund posa tekur á móti greiðslum með debet- og kreditkorti, en nýrri posakerfi geta líka tekið á móti símgreiðslum. Í upphafi var segulrandarkortum rennt í gegnum posa og upplýsingarnar af þeim lesnar inn í tölvu. Við innleiðslu PIN-númera lesa margir posar upplýsingar af flís á snjallkortinu. Nýjung í posakerfum er snertilaus greiðsla, þar sem viðskiptavinur getur greitt með því að snerta kortinu sínu eða farsímann á lesarann. Oftast er þessi þjónusta takmörkuð lágum upphæðum vegna öryggis.

Orðið **posakerfi** á ekki bara við kortalesara en líka kassakerfi, það er að segja forrit og annan búnað sem notast við meðhöndlun færslna. Dæmi um annan búnað sem notast ásamt posakerfum eru strikamerkjalesarar og peningaskúffur. Yfirleitt eru venjulegar borðtölvur notaðar sem posar, en þeim má vera breytt til að mæta þörfum rekstraraðilans. Í dag er posakerfi byggð á spjaldtölvum eða lófatölvum líka að finna.

## Tengt efni
* Búðarkassi
* Sjálfsali
Horatiu Radulescu

**Horatiu Radulescu** (**Horațiu Rădulescu**) (7. janúar 1942 – 25. september 2008) var rúmenskt tónskáld.

Hann fæddist í Búkarest í Rúmeníu en flutti til Frakklands eftir að hafa lokið námi við tónlistarakademíuna í Búkarest. Hann dó 25. september 2008 í París. Radulescu er kenndur við spektralisma eða spectral tónlist.

## Tónverk
* *Taaroa* (1969)
* *Credo* (1969)
* *Capricorn's nostalgic crickets* (1972/1980)
* *Iubiri* (1980-1)
* *Astray* (1983-4)
* *Dizzy Divinity I* (1985)
* *Byzantine Prayer* (1988)
Sigurður G. Guðjónsson

**Sigurður G. Guðjónsson** er íslenskur hæstaréttalögmaður og hefur starfað sem slíkur frá árinu 1989. Hann tók sér leyfi frá lögfræðistörfum á árunum 2002-2004 þegar hann gegndi starfi forstjóra Norðurljósa samskiptafélags hf., sem þá rak Stöð 2, Bylgjuna og fleiri ljósvaka og prentmiðla. Hann var einnig stjórnarmaður í Glitni fram að hruni og um tíma stjórnarformaður Árs og dags, útgefanda Blaðsins, sem kom út á árunum 2005-2007  og stjórnarmaður í SagaCapital hf frá 2006 til 2008.  Sigurður starfaði sem kosningastjóri Ólafs Ragnars Grímssonar þrisvar sinnum (1996, 2000 og 2008). 

Sigurður útskrifaðist frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1981 og hefur starfað sem lögfræðingur síðan. Sigurður hlaut héraðsdómslögmannsréttindi árið 1982 og hæstaréttalögmannsréttindi 1989. Hann stundaði nám við Harvard háskóla í einn vetur og hefur frá árinu 1985 rekið eigin lögmannsstofu í Reykjavík. 

Sigurður hefur löngum verið umdeildur lögmaður og sætti til dæmis áminningu af úrsk­urðar­nefnd Lög­manna­fé­lags Íslands vegna skrifa sinna um Lex lög­manns­stofu á bloggi sínu 2013.   Sigurður hefur auk þess haft marga skjólstæðinga tengda bönkunum  sem hrundu 2008 og hnýtt í þá sem um slík mál fjalla.    

Skjólstæðingar hans hafa meðal annars verið: Bakkavararbræður, Sigurjón Þ. Árnason fyrrum bankastjóri Landsbanka Íslands (skipaður verjandi), Björn Leifsson og Hafdís Jónsdóttir (eigendur World Class), Jón Ásgeir Jóhannesson­.  

## Tilvísanir
Iancu Dumitrescu

**Iancu Dumitrescu** (fæddur 15. júlí 1944) er rúmenskt tónskáld sem var einn af upphafsmönnum rúmenska spektralismans ásamt Horatiu Radulescu. Hann stundaði tónlistarnám í Búkarest. Meðal kennara hans voru Alfred Mendelssohn í tónsmíði og Sergiu Celibidache í hljómsveitarstjórn en sá síðarnefndi vakti áhuga hans á fyrirbærafræði Edmund Husserl og beitingu fyrirbærafræðinnar í tónlist. Árið 1976 stofnaði Dumitrescu Hyperion Ensemble og hefur starfrækt síðan. Á síðari árum hefur hann einnig starfrækt útgáfuna Edition Modern ásamt eiginkonu sinni, tónskáldinu og píanóleikaranum Ana-Maria Avram. Um þau hafa verið gerðar tvær bækur á ensku: *Iancu Dumitrescu, Acousmatic Provoker* (2002) og *Cosmic Orgasm - The music of Iancu Dumitrescu and Ana-Maria Avram* (2013).

Árið 2014 komu þau hjónin fram á Tectonics hátíðinni í Reykjavík. Þar voru frumflutt verkin *Utopias for Iceland* og *Eruptions for ensemble and computer sounds*.

## Tilvísanir
Snjallúr

**Snjallúr** er tölvuvætt úr sem býður upp á fleiri möguleika en hefðbundið úr og getur verið svipað lófatölvu í möguleikum og notkun. Fyrstu snjallúrin buðu upp á grunnmöguleika eins og reiknivél, þýðingu og leiki en í dag eru snjallúr í raun og veru fyrirferðarlitlar tölvur. Í mörg snjallúr er hægt að setja upp öpp en þau geta keyrt stýrikerfi ætluð fyrir snjallsíma.

Slík snjallúr eru oft með ýmislegum búningi eins og myndavél, hröðunarmæli, hitamæli, áttavita, snúðvísi, snertiskjá, GPS-tæki, hátalara og þráðlausum samskiptum á borð við Bluetooth og WiFi. Sum snjallúr byggja á tengingu við snjallsíma fyrir marga möguleika en önnur má nota án slíkrar tengingar.
Apple Watch

**Apple Watch** er snjallúr sem Tim Cook framkvæmdastjóri Apple Inc. kynnti þann 9. september 2014. Úrið býður upp á ýmsa möguleika, meðal annars skynjara til að fygljast með heilsunni, tengingu við iPhone-síma og þráðlausa greiðslu. Áætlað er að úrið komi á markaðinn fyrripart ársins 2015.

Úrið mun fást í tveimur stærðum og með þrenns konar útlit. Það verður með fjölsnertiskjá sem getur skynjað þrýsting til að greina á milli högga. Það er líka með takka sem snúa má til að skrolla eða þysja inn eða út á skjánum. Ef ýtt er á takkann þá er farið aftur í heimaskjáinn. Svo er úrið með sérstökum takka sem opnar lista yfir tengiliði þegar ýtt er á hann.

Rafhlaða úrsins er hlaðin þráðlaust.


File:Apple I Watch 2015 Model very cool.jpg|Apple Watch



## Heimild
Proterra (fyrirtæki)

**Proterra** er bandarískt fyrirtæki sem framleiðir rafmagnsstrætisvagna. Höfuðstöðvar Proterra eru í Greenville í Suður-Karólínu

## Tenglar

* Heimasíða
Nornahár

**Nornahár** er örþunnar glernálar sem myndast í eldgosum þegar kvika kemur upp úr gosopi og er í raun náttúruleg glerull. Ástæða þess er mikið gasstreymi sem teygir basíska kvikuna í örþunn hár sem falla til jarðar og velta fyrir vindi eftir yfirborðinu og hnoðast saman í vöndla. Frásögn af nornahári er til frá Skaftáreldum og kallaðist það þá grjótlýja. Nornahár hefur sést á söndunum við gossprungurnar í Holuhrauni.

## Tengill
* Töfrandi fyrirbæri við gosstöðvarnar (Vísir 9. sept. 2014)
* Sigurður Þórarinsson: Nornahár (Náttúrufræðingurinn 1. okt. 1984)
Vestur-Malasía

**Vestur-Malasía** er meginlandshluti Malasíu sem nær yfir suðurhluta Malakkaskaga. Norðan megin liggur landið að Taílandi og sunnan við það er Singapúr. Í vestri skilur Malakkasund það frá eyjunni Súmötru sem tilheyrir Indónesíu. Í austri skilur Suður-Kínahaf milli Vestur-Malasíu og eyjunnar Borneó þar sem Austur-Malasía er staðsett.

Ellefu af þrettán fylkjum Malasíu eru í Vestur-Malasíu.
Snæbjörn Steingrímsson

**Snæbjörn Steingrímsson** (fæddur 28. nóvember 1972) er fyrrum framkvæmdarstjóri samtaka myndrétthafa á Íslandi (SMÁÍS). Snæbjörn sótti háskólann *The Glasgow Academy* en hann var í námi þar frá árinu 1985 til 1990 og útskrifaðist þaðan. Árið 2000 varð hann starfsmaður Samfilm, sem er í eigu Sambíóana, vann þar til desember 2006, og í janúar 2007 tók hann við sem framkvæmdastjóri Samtaka Myndrétthafa á Íslandi. Hann gengdi því starfi í 7 ár eða til maí 2014. Árið 2009 hóf hann lögfræðinám við Háskólann í Reykjavík sem hann lauk árið 2012 og útskrifaðist með BA réttindi í lögfræði. Hann fór í framhaldsnám í Háskóla Reykjavíkur 2012 til 2014.

## Ferill
Snæbjörn Steingrímsson var framkvæmdastjóri Samtaka Myndrétthafa á Íslandi (*SMÁÍS*) frá árinu 2007. Hann gengdi lykilstöðu SMÁÍS og var hvað mest í fjölmiðlum á þessu tímabili varðandi *ólöglegt niðurhal* á Íslandi. SMÁÍS höfðaði mál gegn Svavari Lútherssyni (etc Torrent.is málið), sem SMÁÍS vann í Héraðsdómi Reykjaness. Snæbjörn lét af störfum sem framkvæmdastjóri SMÁÍS í apríl 2014. Stjórn SMÁÍS kærði hann fyrir fjárdrátt í félaginu SMÁÍS og óskaði stjórnin samleiðis eftir að SMÁÍS yrði tekið til gjaldþrotaskipta og úrskuðaði Héraðsdómur Reykjavíkur það gjaldþrota 27. ágúst 2014.
START I

**START I** (Strategic Arms Reduction Treaty) var tvíhliða afvopnunarsamningur gerður 1991 á milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna.

## Heimild
*
Gusthlaup

**Gusthlaup** (eða **gjóskuhlaup**) eru hlaup sem koma úr eldgosum en renna ekki eftir jörðinni heldur þjóta gegnum loftið. Þau eru eðlislétt, næstum eins og ský, draga allt súrefni í andrúmsloftinu í sig. Búast má við gusthlaupum úr eldgosum sem mynda háan gosmökk. Um leið og gosmökkur nær 10–20 km hæð má búast við gusthlaupi. Gusthlaup tengjast súrum sprengigosum.

## Gusthlaup á Íslandi
Líklegt er talið að  gusthlaup hafi orðið við Öræfajökulsgosið mikla  1362 þó hingað til hafi aðallega verið talað um gjóskufall og jökulhlaup sem fylgdu því. Uppgröftur á bæjum í Öræfum (bæjunum Gröf og Bær) virðist styðja það. Öræfajökulsgosið 1362 er eitt mesta sprengigos hér á landi á sögulegum tíma Sambærilegt gusthlaup við það sem líklega varð í Öræfum varð á eynni Martinique í Karíbahafi árið 1902 en þá kom gusthlaup úr eldfjallinu Mt. Pelée. Í  Pompeii á Ítalíu varð gusthlaup árið 79 og dóu allir borgarbúar.

## Heimildir

* 
*''Vísindavefurinn: Líkist Öræfasveit Pompeii á Ítalíu?'' 
*''MBL: Líklegt að gusthlaup hafi eytt Litla-Héraði''
Leonard Cohen

**Leonard Norman Cohen** (21. september 1934 – 7. nóvember 2016) var kanadískur söngvari, lagahöfundur og skáld. Í verkum sínum fór hann víða og fjallaði um jafnt trúarbrögð, stjórnmál, einangrun, kynvitund og persónuleg samskipti sem dæmi. Fyrir störf sín var hann bæði tekinn inn í bandarísku Rock and Roll Hall of Fame og kanadísku Canadian Songwriters Hall of Fame. Cohen hlaut einnig æðstu gráðu sem borgari getur hlotið í Kanada (e. *Companion of the Order of Canada*) og árið 2011 hlaut hann Prince of Asturias Award fyrir ritstörf.

Meðal vinsælustu platna hans var *I'm Your Man*  og meðal vinsælustu laga *Hallelujah* sem margir listamenn hafa gert ábreiður af. Cohen gaf alls út fimmtán breiðskífur. 

Síðustu fjögur ár lífs síns gaf hann út þrjár plötur; *Old Ideas* (2012), *Popular Problems* (2014) og *You Want It Darker* (2016) sem kom út 17 dögum fyrir andlát hans. Ein plata af afgangslögum kom svo út árið 2019.

Cohen kom fram á Listahátíð í Reykjavík árið 1988. 

## Einkalíf
Cohen fæddist inn í gyðingafjölskyldu í enskumælandi hverfi Montrealborgar. Hann lauk bókmenntafræðigráðu við McGill háskóla í Montreal. Árið 1960 bjó hann á grísku eyjunni Hydra og kynntist þar norsku konunni Marianne Ihlen ( sem lagið *So Long, Marianne* er m.a. byggt á). Hann bjó með henni og syni hennar í nær áratug. Marianne dó í júlí árið 2016. Á 8. áratugnum átti Cohen í sambandi við listakonuna Suzanne Elrod og eignaðist soninn Adam og dótturina Lorca með henni. Cohen og Elrod skildu árið 1979. Lag hans *Suzanne* er þó ekki um hana. Cohen hefur ástundað gyðingdóm en einnig iðkað zenbúddhatrú. Á meðan hann var í búddistaklaustri stal umboðsmaðurinn hans Kelley Lynch sem starfað hafði lengi fyrir hann miklu fé frá honum.

Cohen lést 82 að aldri á heimili sínu í Los Angeles eftir baráttu við krabbamein.

## Verk
### Stúdíó hljómplötur

### Hljómplötur tileinkaðar honum

### Ljóð
*Let Us Compare Mythologies. 1956.
*The Spice-Box of Earth. 1961.
*Flowers for Hitler. 1964
*Parasites of Heaven. 1966.
*Selected Poems 1956–1968. 1968.
*The Energy of Slaves. 1973.
*Death of a Lady's Man.  1979.
*Book of Mercy. 1984.
*Stranger Music: Selected Poems and Songs. 1993.
*Book of Longing.  2006.
*The Lyrics of Leonard Cohen. 2009.
*Poems and Songs. 2011.
*Fifteen Poems. 2012. 

### Skáldsögur
*The Favorite Game. 1963.
*Beautiful Losers. 1966.

## Tilvísanir
Fundarsköp

**Fundarsköp** eru reglur sem hópur eða félag setur sér um hvernig fara eigi með mál á fundum. **Þingsköp** eru á sama hátt reglur sem þing af einhverju tagi setja sér um þingstörf. Fundarsköp taka stundum á umræðumenningu, ferli málefna, tilurð mála sem rædd eru, hvaða ákvarðanir eru bindandi og hver fer með úrskurðarvald sem snýr að umræðunni.
Łobez

**Łobez** (, ) (enska: *Labes*) er borg í Vestur-Pommern héraði, Póllandi. Hún liggur við ána Rega nálægt Szczecin. Íbúafjöldi borgarinnar árið 2019 var 10.066 manns.

## Lýðfræði

ImageSize = width:460 height:320
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:11000
ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1680 from:0 till:800
  bar:1740 from:0 till:1191
  bar:1749 from:0 till:1339
  bar:1831 from:0 till:2443
  bar:1861 from:0 till:4756
  bar:1895 from:0 till:5187
  bar:1925 from:0 till:5994
  bar:1933 from:0 till:6947
  bar:1939 from:0 till:7310
  bar:1945 from:0 till:1710
  bar:1946 from:0 till:4144
  bar:1957 from:0 till:6026
  bar:1970 from:0 till:7355
  bar:1990 from:0 till:10953

PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0)
  bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0)
  bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0)
  bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0)
  bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0)
  bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0)
  bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0)
  bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0)
  bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0)
  bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0)
  bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0)
  bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0)
  bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0)
  bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0)
  
## Borgarstjórar

## Vinabæir
Łobez viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
* Affing (Þýskaland)
* Wiek (Þýskaland)
* Kėdainiai (Litáen)
* Paikuse (Eistland)
* Svalöv (Svíþjóð)
* Guča (Serbía)
* Истра (Rússland)

File:Urząd Gminy i Miasta w Łobzie.jpg|Ráðhús 
File:Lobez kosciol kz.jpg|Kirkja (15. öldin)
File:Hala sportowo-widowiskowa w Łobzie.JPG|Sports Hall
File:Łobez z lotu ptaka.JPG|Łobez (2005)


## Tenglar

* Łobez
* BIP Łobez
* Łobez - You Tube
*  Tourist Information
Innsigli

**Innsigli** voru staðfestingartákn við skjöl en síðar tóku undirskriftir við. Á fornbréfum á skinni voru ekki undirskriftir heldur innsigli úr vaxi sem voru hengt við bréfin með innsiglisreimum. Á innsiglunum var mynd sem var á einhvern hátt táknræn fyrir innsigliseigandann eða tákn með texta umhverfis. Innsigli Marteins Lúthers er stundum notað sem tákn fyrir kristna trú. Opinberir embættismenn eins og sýslumenn höfðu innsigli og klaustur miðaldra höfðu líka sérstök innsigli og margir valdsmenn höfðu eigin innsigli til að merkja sín bréf og skjöl.
 
Ríki og borgir höfðu eigin innsigli. Innsigli Kaupmannahafnar var þrír turnar. Innsigli Íslands varð árið 1593 óflattur, afhausaður þorskur með kórónu konungs á strúpanum og vissi sporðurinn niður. 

Innsigli voru  notuð til að staðfesta vitnisburði eins og að  loknu prestaskólaprófi gaf forstöðumaður prestaskólans hverjum þeim, sem hefur aflokið því, vitnisburðarbrjef og setti undir það innsigli prestaskólans.
Innsigli voru líka notuð til að innsigla verðmætar vörur og voru peningar og verðmæti  send á milli staða í innsigluðum umbúðum. Í auglýsingu um póstsendingar 1870 er tekið fram hvernig verði að búa um sendinguna og að verði að vera vefin með hampgirni  (seglgarni), er eigi sé hnýtt saman, og sé bandið lakkað fast við umbúðirnar með innsigli þess, er sendir.

Signethringir voru ein gerð af innsiglum og þá þannig að innsiglið var í staðinn fyrir stein á hringnum.

## Tilvísanir
Flókaklöpp

**Flókaklöpp** er klöpp á Hvaleyri þar sem finna má bergristur.  Risturnar hafa verið gerðar í fjórar afmarkaðar klappir eða steina. Bergristurnar eru friðaðar forminjar á fornminjaskrá. Jónas Hallgrímsson rannsakaði risturnar og kallaði Flókastein því hann setur fram þá hugmynd að Hrafna-Flóki og skipsmenn hans hafi þarna ristað nöfn. Sú hugmynd er af mörgum talin fjarstæðukennd, ekki síst vegna þess að ártöl sem lesa má úr rúnunum benda til að þær sé ristar mörgum öldum seinna. Jónas skrifar þessa hugmynd í skýrslu sinni til Finns Magnússonar og mun Finnur hafa tendrast af henni. Sennilegra þykir þó að risturnar séu búmerki, merki um landareign.

## Myndir

Mynd:Flókaklöpp_2025_(2).jpg|Dæmi um rúnir
Mynd:Flókaklöpp_2025_(3).jpg|Dæmi um rúnir
Mynd:Flókaklöpp 2025 (7).jpg|Horft yfir Flókaklöpp


## Heimild
* Ferlir-Flókaklöpp