Kórónaveira

**Kórónaveirur** (eða **kórónuveirur**) eru hópur af skyldum veirum sem valda sjúkdómum í spendýrum og fuglum. Í mannfólki valda kórónaveirur venjulega vægum öndunarfærasýkingum, svo sem kvefi. Það eru líka til týpur af kórónaveirum sem valda alvarlegum öndunarfærasýkingum, svo sem HABL, MERS og COVID-19, en það eru þekktustu tegundirnar. 

Kórónaveirur valda mismunandi einkennum í mismunandi dýrategundum. Til dæmis valda kórónaveirur einkennum í efri-öndunarvegi í kjúklingum, og niðurgangi í nautgripum og svínum.

Eftir HABL (2002) faraldurinn var fundin aðferð til að greina sjúkdóminn og þegar MERS (2012) kom upp var haldið áfram að vinna í erfðagreiningu og þróun bóluefna gegn þeim.

Kórónaveirur tilheyra ættinni *[[Coronaviridae]]*, sem aftur er undir *Nidovirales*.

## SARS-CoV-2
:*Aðalgreinar: [[SARS-CoV-2]] og [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–2021|Kórónaveirufaraldur 2019-2021]]*

Nýtt afbrigði af kórónaveiru uppgötvaðist í Wúhan í desember 2019. Nýja afbrigðið nefnist SARS-CoV-2. Fyrir fólk með veiklað ónæmiskerfi getur veiran komið sér fyrir í neðri hluta öndunarvegar og valdið lungnabólgu eða berkjubólgu. 

## Flokkun
Kórónavírustegundir:
* Ættkvísl *[[Alphacoronavirus]]*
** Undirættkvísl *Colacovirus*
*** Tegund *Bat coronavirus CDPHE15*
** Undirættkvísl *Decacovirus*
*** Tegund *Rhinolophus ferrumequinum alphacoronavirus HuB-2013*
** Undirættkvísl *Duvinacovirus*
*** Tegund *[[Human coronavirus 229E]]*  HCoV-229E
** Undirættkvísl *Luchacovirus*
*** Tegund *Lucheng Rn rat coronavirus*
** Undirættkvísl *Minacovirus*
*** Tegund *Ferret coronavirus*
*** Tegund *Mink coronavirus 1*
** Undirættkvísl *Minunacovirus*
*** Tegund *Miniopterus bat coronavirus 1*
*** Tegund *Miniopterus bat coronavirus HKU8*
** Undirættkvísl *Myotacovirus*
*** Tegund *Myotis ricketti alphacoronavirus Sax-2011*
*** Tegund *Nyctalus velutinus alphacoronavirus SC-2013*
** Undirættkvísl *Pedacovirus*
*** Tegund *Porcine epidemic diarrhea virus*, PEDV
*** Tegund *Scotophilus bat coronavirus 512*
** Undirættkvísl *Rhinacovirus*
*** Tegund *Rhinolophus bat coronavirus HKU2*
**** Undirtegund *[[Swine Acute Diarrhoea Syndrome Coronavirus]]* (SADS-CoV), Erreger von SADS
** Undirættkvísl *Setracovirus*
*** Tegund *Human coronavirus NL63*
*** Tegund *NL63-related bat coronavirus strain BtKYNL63-9b*
** Undirættkvísl *Tegacovirus*
*** Tegund *Alphacoronavirus 1* (*)
**** Undirtegund *Canine coronavirus*, CCoV
**** Undirtegund *Feline coronavirus*, FCoV
**** Undirtegund *[[Transmissible-Gastroenteritis-Virus]]* (TGEV)

* Ættkvísl *[[Betacoronavirus]]*
** Undirættkvísl *Embecovirus*
*** Tegund *Betacoronavirus 1*
**** Undirtegund *[[Bovines Coronavirus]]* (BCoV)
**** Undirtegund *[[Equines Coronavirus]]* (ECoV-NC99)
**** Undirtegund *[[Humanes Coronavirus OC43]]* (HCoV-OC43)
**** Undirtegund *[[Porzines hämagglutinierendes Enzephalomyelitis-Virus]]* (HEV)
**** Undirtegund *[[Puffinosis-Coronavirus]]* (PCoV) Í skrofu (*[[Puffinus puffinus]]*)
**** Undirtegund *[[Humanes Enterisches Coronavirus]]* (HECoV)
*** Tegund *China Rattus coronavirus HKU24*
*** Tegund *Human coronavirus HKU1*
*** Tegund *Murine coronavirus* (*)
**** Undirtegund *[[Murine Hepatitis-Virus]]* (einnig nefndur: *Mouse hepatitis virus*, MHV)
**** Undirtegund *[[Rat-Coronavirus]]* (RtCoV)
** Undirættkvísl *Hibecovirus*
*** Tegund *Bat Hp-betacoronavirus Zhejiang2013*
** Undirættkvísl *Merbecovirus*
*** Tegund *Hedgehog coronavirus 1*
*** Tegund *[[MERS-CoV|MERS-Coronavirus]]* (einnig nefndur: *Middle East respiratory syndrome-related coronavirus*, MERS-CoV)
*** Tegund *Pipistrellus bat coronavirus HKU5*
*** Tegund *Tylonycteris bat coronavirus HKU4*
** Undirættkvísl *Nobecovirus*
*** Tegund *Rousettus bat coronavirus GCCDC1*
*** Tegund *Rousettus Bat coronavirus HKU9*
** Undirættkvísl *Sarbecovirus*
*** Tegund *[[SARS|SARS-Coronavirus]]* (einnig nefndur: *Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus*, SARS-CoV)
** óflokkaður Betacoronavirus:
*** Tegund *[[2019-nCoV|2019-novel Coronavirus]]* (einnig nefndur: *SARS-CoV-2*) 

* Ættkvísl *[[Gammacoronavirus]]*
** Undirættkvísl *Cegacovirus*
*** Tegund *Beluga whale coronavirus SW1*
** Undirættkvísl *Igacovirus*
*** Tegund *Avian coronavirus*
**** Undirtegund *[[Truthahn-Coronavirus]]* (TCoV)
**** Undirtegund *[[Fasanen-Coronavirus]]* (PhCoV)
**** Undirtegund *[[Infectious bronchitis virus]]* (IBV)

* Ættkvísl *[[Deltacoronavirus]]*
** Undirættkvísl *Andecovirus*
*** Tegund *Wigeon coronavirus HKU20*
** Undirættkvísl *Buldecovirus*
*** Tegund *Bulbul coronavirus HKU11* (BuCoV HKU11)
*** Tegund *Coronavirus HKU15*
*** Tegund *Munia coronavirus HKU13*, MunCoV HKU13
*** Tegund *White-eye coronavirus HKU16*
*** Tegund *Thrush coronavirus HKU12*, ThCoV HKU12
** Undirættkvísl *Herdecovirus*
*** Tegund *Night heron coronavirus HKU19*
** Undirættkvísl *Moordecovirus*
*** Tegund *Common moorhen coronavirus HKU21*

## Tenglar
*Vísindavefur:Hvers konar veira er kórónaveira og hvað vitum við um hana?

## Tilvísanir

* Fréttir frá Embætti landlæknis 
* Kórónaveiran 2019-nCoV
* Systema naturae 2000 (classification) – Taxon: Genus Coronavirus