open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gentle Giant

**Gentle Giant** var bresk framsækin rokksveit sem starfaði frá 1970 til 1980. Hljómsveitin var þekkt fyrir flóknar útsetningar og fjölbreytt hljóðfæri . Allir meðlimirnir spiluðu á ýmis hljóðfæri og voru allt að 46 hljóðfæri notuð á plötum þeirra. Meðal tónlistarstefna sem má heyra hjá sveitinni er rokk, folk, soul, jazz, klassísk og miðaldatónlist, barokk, kammertónlist og popp.

Gentle Giant varð ekki mjög vinsæl en hlaut *költ* stöðu  . Þegar hljómsveitin hitaði upp fyrir Black Sabbath á tónleikaferðalagi árið 1972 í Bandaríkjunum var oft baulað á hana. Sveitin var með sama umboðsmann og Sabbath um tíma og benti þeim á að þeir hefðu verið hlunnfarnir af honum. 

Fyrsti kjarni hljómsveitarinnar samanstóð af þremur bræðrum, Phil Shulman, Derek Shulman og Ray Shulman sem áður höfðu verið í ryþmablús og soul grúppum, þar á meðal  í *Simon Dupree and the Big Sound* (þar sem Reginald Dwight, síðar Elton John, túraði með bandinu og varð næstum meðlimur). Þeir fengu til liðs við sig aðra fjölhæfa hljóðfæraleikara; Kenny Minnear og Gary Green, ásamt trommaranum Martin Smith (síðar varð John Weathers trommarinn). Kerry, Phil og Derek sáu um aðalsöng. Platan *Octopus* og *In a Glass House* eru meðal þeirra þekktari verka.

Undir það síðasta var hljómsveitin farin að einfalda stílinn og reyndi að gera poppaðri lög. Það virkaði ekki sem skyldi og hljómsveitin átti erfitt með að finna innblástur og lagði því upp laupana. 

Árið 2015 fékk hljómsveitin viðurkenningu fyrir verk sín á Progressive Music Awards . Árið 2020 komu meðlimir saman í fyrsta skipti í 40 ár þegar þeir tóku þátt í flutningi á *The Power and the Glory* í gegnum veraldarvefinn.

## Meðlimir
*Gary Green – Gítar, mandólín, söngur, bassi, trommur, xylófónn (1970–1980)
*Kerry Minnear – Hljómborð, söngur, selló, víbrafónn, xylófónn, gítar, bassi, trommur (1970–80)
*Derek Shulman – Söngur, saxófónn, hljómborð, bassi, trommur og ásláttur, 3-strengja úkúlele (*shulberry*) (1970–1980)
*Phil Shulman – Söngur, saxófónn, trompet, mellófón, klarínet, ásláttur (1970–1973)
*Ray Shulman – bassi, trompet, fiðla, söngur, víóla, trommur og ásláttur (1970–1980; dó 2023)
*Martin Smith – trommur og ásláttur (1970–1971; dó 1997)
*Malcolm Mortimore – trommur og ásláttur (1971–1972)
*John "Pugwash" Weathers – trommur og ásláttur, víbrafónn, xylófónn, söngur og gítar (1972–1980)

## Breiðskífur
*Gentle Giant (1970) 
*Acquiring the Taste (1971) 
*Three Friends (1972) 
*Octopus (1972) 
*In a Glass House (1973) 
*The Power and the Glory (1974) 
*Free Hand (1975) 
*Interview (1976) 
*The Missing Piece (1977) 
*Giant for a Day! (1978) 
*Civilian (1980) 

## Tengill
* Gentle Giant á Allmusic

## Tilvísanir
Stóra moskan (Mekka)

**Stóra moskan í Mekka** eða **Masjid al-Haram** er moska þar sem er að finna Kaba, heilagasta bænarstað múslima. Hana er að finna í Mekka, Sádi-Arabíu. Þegar pílagrímar fara í sitt hajj biðja þeir í al-Haram moskunni. Moskan inniheldur nokkra af heilögustu hlutum í Íslam eins og t.d. Hadsjar, Zamzam brunninn og Maqam Ibrahim steininn. Masjid al-Haram er stærsta moska heims og áttunda stærsta bygging í heimi.

## Uppruni
Samkvæmt Kóraninum byggði Abraham, ásamt syni sínum Ishmael gruninn að moskunni sem er nú þekkt sem Kaaba. Guð á að hafa sýnt Abraham staðsetninguna fyrir bygginguna þar sem moskan stendur enn í dag. Í kjölfarið á Abraham að hafa fengið að gjöf svarta steininn eða Hadsjar frá engli. Talið er að svarti steinninn sé það eina sem er eftir af upprunalegu byggingunni. 

## Uppgangur
Fyrstu breytingar og endurbætur á moskunni áttu sér stað á tíma umayyadda. Árið 638 e.kr. var byggður veggur í kring um Kaaba. Umar ibn al-Khaṭṭāb annar kalífi sá til þess. Árið 692 ákvað Abd al-Malik ibn Marwan, fimmti kalífi að byggja ytri veggi og einnig að skreyta loftið. Áður voru viðar súlur sem skipt var út fyrir marmara súlur. 

Á 15.öld var moskan endurbyggð á ný eftir að hafa eyðilagst í miklu vatnstjóni og eldsvoða. Moskan hefur verið endurgerð og endurbætt mörgum sinnum í gegnum tíðina. Á tuttugustu öld voru raflagnir lagðar í moskuna undir fyrirmælum Hussein ibn Ali, emírsins í Mekka undir Ottóman-veldinu.

Í kjölfar stofnunar Sádi-Arabíu hafa Sádar gert mikið fyrir moskuna, sem dæmi er hægt að nefna að hljóðkerfi var sett upp í moskunni árið 1948. Sádar hafa verið duglegir að nútímavæða moskuna og stækka. Í dag er áætlað að moskan sé dýrasta bygging heims en talið er að virði sé um það bil 100 milljarðar bandaríkjadala.

## Heimildir
https://en.wikipedia.org/wiki/Masjid_al-Haram#Structures

https://www.britannica.com/topic/Great-Mosque-of-Mecca

https://www.wikiwand.com/en/List_of_most_expensive_buildings

https://en.wikipedia.org/wiki/Zamzam_Well
Sýslur í Nevada

**[[Sýslur í Bandaríkjunum|Sýslur]] í [[Nevada]]** eru 16 talsins. Það er ennfremur ein sjálfstæð borg.

## Listi

## Tilvísanir
Taras Sjevtsjenko

**Taras Hryhorovytsj Sjevtsjenko** (úkraínska: Тарас Григорович Шевченко) (9. mars 1814 – 10. mars 1861) var úkraínskt skáld, rithöfundur, listamaður og húmanisti. Hann er þjóðskáld Úkraínu og og frumkvöðull úkraínskra nútímabókmennta, sem átti upphafið að notkun úkraínsku tungunnar sem bókmenntamáls.

Taras Sjevtsjenko var sonur serfabónda og ólst upp í neyð, en listrænir hæfileikar hans urðu til þess að landeigandinn Engelhart tók eftir honum og fór með hann í ferðalög sín. Í Pétursborg, með inngripi rússneska ljóðskáldsins Vasílíj Zhúkovskíj, var hann leystur frá þjónustulífi og nam við Listaháskólann undir stjórn Karls Brjúllovs. Sjevtsjenko var handtekinn í Kænugarði árið 1847 fyrir þátttöku sína í slavneska stjórnmálasamfélaginu Kyril og bræðralag Metodíusar. Hann var dæmdur til herþjónustu í Orenbúrg og síðar í virkinu í Novopetrovsk hinum megin við Kaspíahaf. Honum var ekki sleppt úr grimmri útlegð fyrr en 1857 en heilsu hans var þegar eytt. Hann andaðist fjórum árum síðar og var jarðsettur í borginni Kanív við Danparfljóti.

Skáldskapur Sjevtsjenko endurspeglar óhamingjusama sögu hans sjálfs og lands hans og markast af mannlegri hugsjón. Á vinsælan hátt söng hann af idyllískri náttúru Úkraínu, fyrrum frjálsa kósakkalífi og félagslegri eymd. Mesta epíska verk hans, *Hajdamaki* (1841), fjallar um kósakkauppreisnina hjá Danparfljóti árið 1768.	

Hann er sérstaklega þekktur fyrir ljóðasögur sínar, þar sem örlög óhamingjusamra kvenna eru sungin, t.d. *Katerina* og *Najmytsjka* („ambáttin“), og fyrir hennar listilega endurunnu þjóðsögur, t.d. *Rúsalka* („Vatnsmeyjan“).
## Tenglar
* "Taras Shevchenko: Poet, Artist, Icon" (Video)
* Shevchenko, Taras in the Encyclopedia of Ukraine
* Taras Shevchenko in the Library of Congress: A Bibliography 
* Shevchenko in English translations
* Interactive biography of Taras Shevchenko in various languages including English
* Poems by Taras Shevchenko for reading online in Ukrainian 
* The Ukrainian poet Shevchenko T.G. (Ural marble 0,38x0,35x1,38) is Author, known sculptor Shmat'ko
* Infoukes.com  — Taras Shevchenko Museum of Canada
* Taras Shevchenko Museum of Canada  — Detailed biography
* Taras Shevchenko Museum of Canada—English Translations of the Poetry of Taras Shevchenko
* Self portraits of Taras Shevchenko 
* Shevchenko's paintings and Ukrainian art songs by Ukrainian composers on Shevchenko's poetry. Audio files.
* Taras Shevchenko Museum & Memorial Park Foundation 
* Video Tour: Taras Shevchenko Museum in Toronto (Музей Тараса Шевченка, Торонто) .
* Website dedicated to the Kobzar of Taras Shevchenko in English, with illustrations 
* *[https://www.youtube.com/watch?v=1DpSL0d7Ork Відповідь на молитву / Answer to prayer]*, short film by Maxim Neafit Bujnicki, 2009 in tribute to Shevchenko
Araucaria columnaris

***Araucaria columnaris*** er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður að 60 m hátt. 

Araucaria columnaris New Caledonia 1.jpg
Araucaria columnaris1.jpg
Araucaria columnaris 01 by Line1.jpg
Araucaria columnaris Prony 1.jpg
Araucaria columnaris Prony 2.jpg
Araucaria columnaris-IMG 8773.JPG
0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg

## Tilvísanir
Araucaria luxurians

***Araucaria luxurians*** er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 40 m hátt. 

Araucaria luxurians 02 by Line1.JPG
Araucaria luxurians 01 by Line1.JPG
Araucaria luxurians leaves 01 by Line1.JPG
Araucaria luxurians leaves 03 by Line1.JPG
201_au_28_-07-2004_553.jpg
Araucaria_luxurians_02_by_Line1.JPG

## Tilvísanir
Araucaria muelleri

***Araucaria muelleri*** er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 20 m hátt.


Yaté - Chute de la Madeleine.jpg
Araucaria muelleri (Jardin des Plantes de Paris).jpg
Araucaria muelleri.jpg
Araucaria Muelleri.Serres d'Auteuil 002.jpg
Araucaria-muelleri.jpg


## Tilvísanir
Araucaria montana

***Araucaria montana*** er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður 10-40 m hátt. 


Araucaria montana 01 by Line1.JPG
Araucaria montana leaves 01 by Line1.JPG
Araucaria montana leaves 02 by Line1.JPG
Araucaria_montana_leaves_01_by_Line1.JPG
Araucaria_montana_leaves_02_by_Line1.JPG
Gardenology.org-IMG 9923 rbgm10dec.jpg

## Tilvísanir
Araucaria nemorosa

***Araucaria nemorosa*** er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 15-30 m hátt. 

Araucaria nemorosa - Serres d'Auteuil.JPG

## Tilvísanir
The World of the Married

***The World of the Married*** (Kóreska: 부부의 세계; *Bubuui segye*)  er suður-kóreskur sjónvarpsþáttur.
Araucaria rulei

***Araucaria rulei*** er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 30 m hátt. Það vex gjarnan í jarðvegi með háu nikkelgildi.

Araucaria rulei (Rule's Araucaria), Poro, New Caledonia 03.jpg
Araucaria rulei, Royal Botanic Garden Edinburgh, United Kingdom.JPG
Araucaria rulei, UC Santa Cruz Arboretum 2.jpg

## Tilvísanir
Araucaria schmidii

***Araucaria schmidii*** er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 30 m hátt. 

## Tilvísanir
Araucaria scopulorum

***Araucaria scopulorum*** er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 4-20 m hátt. Það vex á svæðum þar sem nikkel-námagröftur er og því í útrýmingarhættu.

## Tilvísanir
Araucaria subulata

***Araucaria subulata*** er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 50 m hátt. 


Araucaria subulata JdP.jpg
Araucaria subulata MHNT.BOT.2010.6.67.jpg
Araucaria subulata (close-up).jpg
Araucaria subulata (closeup).jpg
Araucaria subulata, Royal Botanic Garden Edinburgh, United Kingdom.JPG
Araucaria subulata.jpg

## Tilvísanir
Torrevieja

**Torrevieja** er strandbær og sveitafélag á Costa Blanca ströndinni í Alicante héraði á Miðjarðahafsströnd Spánar. Árið 2019 voru íbúar Torrevieja 83,337. Torrevieja var upprunalega þorp sem byggði á fiskveiðum og  saltvinnslu. Þorpið var staðsett milli sjávar og tveggja stórra saltvatna (Las Salinas). Margir Íslendingar dvelja þar eða eiga þar íbúð.
Araucaria cunninghamii

***Araucaria cunninghamii*** er tegund af barrtrjám sem vex í Ástralíu og Nýju-Gíneu. Það verður um 60 m hátt. 


Araucaria cunninghamii Cape Hillsborough NP Queensland.jpg
Araucaria cunninghamii Noosa National Park Queensland.jpg
Araucaria cunninghamii Fraser Island.jpg
Araucaria cunninghamii Way Way state forest NSW.jpg
Araucaria cunninghamii foliage.jpg
Araucaria cunninghamii cones.jpg


## Tilvísanir
Steingeit

**Steingeit**  (*ibex*, fleirtala *ibices*) er safn nokkurra villtra tegunda af geitarætt. Þær má finna í Evrópu, Asíu, Norður-Afríku og Austur-Afríku. Karldýrin eru með mun stærri sveigð horn en kvendýrin. Lífslengd getur verið allt að 20 árum.  

*Alpasteingeit (Capra ibex): Finnst í fjalllendi Suður og Austur Evrópu.
*Núbísk steingeit (Capra nubiana): Miðausturlönd, Súdan og Egyptaland.
*Bezoar steingeit (Capra aegagrus aegagrus): Finnst í Suðvestur-Asíu og við Austur-Miðjarðarhaf.
*Eþíópísk steingeit (Capra walie): Hálendi Eþíópíu.
*Íberísk steingeit (Capra pyrenaica): Á Íberíuskaga.
*Síberísk steingeit (eða asísk steingeit) (Capra sibirica): Fjalllendi Mið-Asíu. 
*Vestur-kákasísk steingeit (Capra caucasica): V-Kákasus.
*Austur-kákasísk steingeit (Capra cylindricornis): A-Kákasus.
Araucarioxylon

***Araucarioxylon*** er ættkvísl steingerfðra barrtrjáa. 
Greining hefur verið eftir steingerfðum bolum eingöngu og því ekki eining um flokkunina, hvort umk eina tegund sé að ræða eða fleiri, eða jafnvel hvort um fleiri ættkvíslir sé að ræða (*[[Pullisilvaxylon arizonicum]]*, *[[Pullisilvaxylon daughertii]]*, og *[[Chinleoxylon knowltonii]]*). Steingerfingar tegundarinnar hafa fundist í Bandaríkjunum (Arísóna og Nýju-Mexíkó) og í Þýskalandi í jarðlögum frá Snemm-Perm til síð-Trías tímabilinu.

## Tilvísanir
Kárítré

***Kárítré*** (fræðiheiti: *Agathis*) er ættkvísl sígrænna barrtrjáa frá suðurhveli. Þau voru mjög algeng á Júra og krítartímabili, en finnast nú aðallega í Ástralíu og á eyjunum þar norður og austur af. 

Kárítré eru yfirleitt há og bolmikil og notuð vegna timburs og trjákvoðu.

## Tegundalisti
;Viðurkenndar tegundir

;Áður meðtaldar
Fluttar í *[[Nageia]]* 
# *Agathis motleyi - [[Nageia motleyi]]*  
# *Agathis veitchii - [[Nageia nagi]]*

## Tilvísanir
Interlingue

**Interlingue** er tilbúið tungumál sem búið var til árið 1922 af baltnesk-þýska málfræðingnum Edgar de Wahl. Það kallaðist Occidental til 1949. Orðaforðinn er tekinn úr rómönsku tungumálunum sem og þýsku, og því er málið tiltölulega auðskiljanlegt fyrir þá sem kunna þau mál.

## Bókmenntir
Helstu bókmenntatextarnir í Occidental birtust í Cosmoglotta. Einnig voru nokkur verk, bæði frumsamin og þýdd, gefin út á Interlingue. 

Sumar frumsamdar bækur eru: 
* Kajš, Jan Amos (1938) *Krasina, raconta del subterrania del Moravian carst*,.
* Podobský, Jaroslav (1935/1947) *Li astres del Verne*,.
* Costalago, Vicente (2021) *Li sercha in li castelle Dewahl e altri racontas*.
* Costalago, Vicente (2021) *Antologie hispan*.

## Heimildir


## Hlekkir
* Wikipedía á Interlingue
Agathis lenticula

***Agathis lenticula*** er tegund af barrtrjám sem vex í Borneó. Það verður um 45 m hátt. 

## Tilvísanir
Agathis borneensis

***Agathis borneensis*** er tegund af barrtrjám sem vex á Súmötru, Malasíuskaga og Borneó. Hún verður um 50 m há.

Agathis borneensis - rejets.JPG
COLLECTIE TROPENMUSEUM Het aftappen van een rubberboom (Agathis borneensis Warb) door het Boschwezen op West-Borneo TMnr 10013260.jpg
COLLECTIE TROPENMUSEUM De vrouwelijke bloeiwijze van de Agathis borniensis TMnr 10006108.jpg
COLLECTIE TROPENMUSEUM Mannelijke en vrouwelijke kegels van Agathis borneensis Warb TMnr 10013261.jpg


## Tilvísanir
Skautafélag Reykjavíkur íshokkídeild

SR íshokkí er deild innan Skautafélags Reykjavíkur. SR íshokkí teflir fram liðum í íslandsmótum Íshokkísambands Íslands (U14/U16/U18/U20), Hertz-deildum karla og kvenna ásamt því að taka þátt í barnamótum í U12 og yngri.

Skautafélag Reykjavíkur hefur 7 sinnum orðið Íslandsmeistari í meistaraflokki karla.
- 2023-2024
- 2022-2023
- 2008-2009
- 2006-2007
- 2005-2006
- 1999-2000
- 1998-1999
Hreiðar Stefánsson

**Hreiðar Stefánsson** (3. júní 1918 - 10. mars 1995) var íslenskur kennari og rithöfundur, búsettur á Akureyri. 

Hreiðar var höfundur á þriðja tug barna- og unglingabóka ásamt konu sinni Jennu Jensdóttur. Öddu bækurnar eru hvað þekktastar. Hjónin stofnuðu einnig skóla á Akureyri sem nefndur var Hreiðarskóli.

## Heimildir
Agathis silbae

***Agathis silbae*** er tegund af barrtrjám sem vex á Vanúatú. Það er stundum talið undir Agathis macrophylla. 

## Tilvísanir
Fallowfield Stadium

**Fallowfield Stadium** var íþróttaleikvangur í Manchester. Hann var tekinn í notkun árið 1892 af frjálsíþróttafélagi í borginni, en var einkum notaður til hjólreiðakeppna, auk þess að hýsa fáeina landsleiki í rúbbí. Háskólinn í Manchester eignaðist völlinn á sjöunda áratugnum og notaði til íþróttaiðkana en hann var rifinn árið 1994.

Þekktastur er Fallowfield Stadium líklega fyrir að hýsa úrslitaleik bikarkeppninnar í knattspyrnu árið 1893. Var það einungis í annað sinn sem leikið hafði verið til úrslita í keppninni utan Lundúna. Wolverhampton Wanderers og Everton mættust í úrslitaleik þessum að viðstöddum 45 þúsund manns. Það var um þrefaldur áætlaður áhorfendafjöldi vallarins og fyrir vikið sá meirihluti áhorfenda ekkert af leiknum sem Wolves unnu 1:0.
Clapham Rovers F.C.

**Clapham Rovers** var enskt knattspyrnu- og rúbbílið sem stofnað var í Lundúnum árið 1869 og lét talsvert að sér kveða á upphafsárum knattspyrnunnar í Englandi. Liðið varð bikarmeistari árið 1880.

## Saga
Clapham Rovers var stofnað af hópi ungra íþróttaáhugamanna í ágústmánuði 1869 og einsetti sér frá upphafi að keppa bæði í fótbolta og rúbbí. Liðið hafði á stórum hópi leikmanna að skipa og gat þegar á sínu fyrsta starfsári keppt tvo kappleiki, einn í hvorri íþróttagrein, á hverjum sunnudegi.

Veturinn 1871-72 var Clapham Rovers í hópi fimmtán félaga sem tóku þátt í ensku bikarkeppninni þegar hún var haldin í fyrsta sinn. Jarvis Kenrick, leikmaður Clapham Rovers, skoraði fyrsta markið í sögu keppninnar í 3:0 sigri á Upton Park. Árið 1879 lék félagið til úrslita í bikarkeppninni en tapaði 1:0. Í þeirri viðureign tefldi Clapham Rovers fram 17 ára og 245 daga leikmanni, sem lengi var met í úrslitaviðureign. Árið eftir vann félagið sinn fyrsta og eina bikarmeistaratitil eftir sigur á Oxford University.

Veturinn 1885-86 var Clapham Rovers í síðasta sinn skráð til leiks í bikarkeppninni en félaginu var vísað úr keppni án þess að leika. Óvíst er hvenær starfsemin leið undir lok.

Á rúbbísviðinu lét félagið meira til sín taka og lengur. Síðasti kappleikur þess í þeirri íþrótta var árið 1892.

## Titlar
;Bikarmeistarar
* (1) 1879-80
Agathis flavescens

***Agathis flavescens*** er tegund af barrtrjám sem vex á afskekktum stöðum á Malasíuskaga. Hún er stundum talin til *[[Agathis dammara]]*.

## Tilvísanir
Agathis labillardieri

***Agathis labillardieri*** er tegund af barrtrjám sem vex á Nýju-Guíneu. Hún verður um 60 m há. 

## Tilvísanir
Agathis robusta

***Agathis robusta*** er tegund af barrtrjám sem vex í Queensland,Ástralíu. Það var áður sagt vaxa einnig í Papúu Nýju-Gíneu, en það er nú talíð sjálfstæð tegund: *[[Agathis spathulata]]*.

Það verður um 40-50 m hátt. 

Agathisrobusta.JPG|Blöð
AgathisRobustaBark.jpg|Börkur
StateLibQld 1 101056.jpg|Skógarhögg í Queensland, 1905

## Tilvísanir
Agathis spathulata

***Agathis spathulata*** er tegund af barrtrjám sem vex á Papúu Nýju-Gíneu. Hún verður verður um 60 m há. 

## Tilvísanir
Agathis philippinensis

***Agathis philippinensis*** er tegund af barrtrjám sem vex á Filippseyjum, Mólúkkaeyjum og Súlavesí. Það verður um 65 m hátt. Það er ræktað nokkuð þar og í nágrannalöndunum vegna getu til að vaxa í grunnum og ófrjóum jarðvegi. 
Sumsstaðar er það talið til tegundarinnar A. dammara.

## Tilvísanir

* Agathis philippinensis at The Gymnosperm Database
* de Laubenfels, D. J. (1988). *Agathis philippinensis*, in Van Steenis & De Wilde (eds.) *Flora Malesiana* 10: 437–438.
Agathis ovata

***Agathis ovata*** er tegund af barrtrjám sem vex í NýjuKaledóníu. Það verður um 25 m hátt. 

Agathis ovata 3.jpg
Agathis ovata 2.jpg
Agathis ovata.jpg
Agathis ovata4.JPG
Agathis ovata Yaté 1.jpg
Agathis_ovata.jpg

## Tilvísanir
Agathis moorei

***Agathis moorei*** er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 30 m hátt. 

## Tilvísanir
Agathis microstachya

***Agathis microstachya*** er tegund af barrtrjám sem vex á litlu svæði í norður Queensland í Ástralíu. Það verður um 50 m hátt. 

## Tilvísanir
Sýslur í New York

**[[Sýslur í Bandaríkjunum|Sýslur]] í [[New York-fylki|New York]]** eru 62 talsins.

## Listi

## Tilvísanir
Agathis macrophylla

***Agathis macrophylla*** er tegund af barrtrjám sem vex á eyjum í suðvestur Kyrrahafi (Fíjí, Salómonseyjar, Vanúatú og Santa Cruz-eyjar). Hún verður um 40 m há. 


Kauri scars.jpg
AgathisMacroCones.jpg
AgathisMacroLeaves.jpg
Agathis vitiensis 139-8512.jpg


## Sjá einnig
* Agathis australis

## Tilvísanir
Agathis lanceolata

***Agathis lanceolata*** er tegund af barrtrjám sem vex á Nýju-Kaledóníu. Það verður um 45 m hátt. 


Agathis lanceolata MHNT.BOT.2010.6.70.jpg
Agathis lanceolata Parc de la rivière bleue.jpg
Agathis lanceolata feuillage cône.jpg
Agathis lanceolata plantation 2.jpg
Agathis lanceolata plantation 3.jpg
Pepiniere agathis lanceloata 2.jpg


## Tilvísanir
Agathis dammara

***Agathis dammara*** er tegund af barrtrjám sem vex í austur Malesíu (frá Víetnam til Nýju-Gíneu). Það verður um 60 m hátt. 


Agat damma 101202-09855 wlt.jpg
Agat damma 101202-09868 wlt.jpg
Agat damma 101202-09862 wlt.jpg
Agat damma 101202-09879 wlt.jpg
COLLECTIE TROPENMUSEUM Het sorteren van het zaad van een damarboom (Agathis alba) West-Preanger TMnr 60051135.jpg
Agat damma 101202-09880 wlt.jpg


## Tilvísanir
Agathis corbassonii

***Agathis corbassonii*** er tegund af barrtrjám sem vex á Nýju-Kaledóníu. Það er nú oftast talið til A. moorei.

## Tilvísanir

*Gymnosperm Database. ''Agathis corbassonii''. Downloaded on 10 July 2007.
*Whitmore, T. C. (1980). A monograph of Agathis. *Pl. Syst. Evol*. 135: 41–69.
William M. Tweed

**William Magear Tweed** (3. apríl 1823 – 12. apríl 1878) einnig þekktur sem "Boss" Tweed var bandarískur stjórnmálamaður sem stýrði stjórnmálavél Demókrataflokksins sem kölluð var Tamary-hringurinn. Tweed var á hátindi ferils síns þriðji stærsti landeigandi í New York-borg, forstjóri Erie járnbrautafélagsins, stjórnandi Tenth National Bank, forstjóri New-York Printing Company, eigandi Metropolitan Hotel og stór hluthafi í járnnámum og gasfyrirtækjum, hann var í stjórn Harlem Gas Light Company, í stjórn the Third Avenue Railway Company í stjórn Brooklyn Bridge Company og forseti the Guardian Savings Bank.

Tweet var kosinn á fulltrúadeild Bandaríkjaþings árið 1852 og í borgarráð New York árið 1858 en það ár varð hann höfuðpaur í Tamary-hringnum. Hann var einnig kosinn á fykisþing New York árið 1867. Áhrif Tweed komu hins vegar fyrst og fremst í gegnum nefndir og ráð og stjórnir sem hann sat í og hvernig hann stýrði gegnum Tamary hringinn og tryggði sér liðsinni kjósenda með því að hygla þeim með vinnu sem hann bjó til og með því að eyða í verkefni tengd New York borg. Tweed var dæmdur árið 1899 fyrir fyrir fjársvik og fyrir  að draga að sér óhemjumikið fé frá skattgreiðendum í New York borg, fjársvik hans voru áætluð milli $25 milljónir og  $45 milljónir en hafa seinna verið áætluð allt að $200 milljónir. Tweed strauk úr fangelsi en náðist aftur og lést í Ludlow Street fangelsinu. 

Í Skírni 01.01.1874 er svohljóðandi grein um sakamálið gegn Tweed:

:*Í haust var loks kveðinn upp dómur í sakamálinu gegn William Tweed, höfuðpauranum í bófasamkundu þeirri, er Tammanyhringur nefndist (sjá Skírni 1872. 165. bls.). Hann hafði haft undir höndum stórmikið fje, en borgin New York átti, en stolið því úr sjálfs síns hendi; hafði hann og þeir fjelagar hans rakað saman á þann hátt og með ýmsum klækjura öðrum ógrynni fjár á fám árum. Sakirnar, er bornar voru á Tweed, voru eigi færri en 204, og þó bjuggust margir við, að kviðurinn mundi lýsa hann sýknan. Hefir annað eins borið við í Ameríku, ef nóg fje hefir verið annars vegar. En hjer ljet kviðurinn sín eigi freista, og var Tweed dæmdur í 12 ára tukthúsvinnu og 12,000 dollara sekt.*

## Tilvísanir
Íslensk þjóðernishyggja

Notkun hugtaksins **[[Þjóðernishyggja]]** átti stóran þátt í íslenskri hreyfingu til sjálfstæðis frá Danmörku, undir forystu Jóns Sigurðssonar.

Íslensk þjóðernishyggja er byggð á hugmyndinni um upprisu íslenska fríríkisins og gildum þess (eða því sem talið var að væru gildi þess): lýðræði, frelsi einstaklingsins, nauðsyn þess að landið væri sjálfstætt og virðingu fyrir menningarlegum og trúarlegum hefðum, sérstaklega tungumálinu sem lengi hefur verið varðveitt. Þessar hugmyndir eru oft kóðaðar í hinni vinsælu setningu *[[land, þjóð og tunga]]*. Sögulega hafa Íslendingar litið á núverandi lýðveldi sitt sem endurholdgun hinna gömlu fríríkja og þannig byggist íslensk þjóðernishyggja í dag á því að varðveita það sem sjálfstæðishreyfingin vann. Þannig ber íslensk þjóðernishyggja, mikla virðingu fyrir lýðræðislegu þingheimi (sjá endurvakið Alþingi) og efins um utanríkisstjórnun á Íslandi, sem er að hluta til ábyrg fyrir því að lítill vilji er á Íslandi fyrir inngöngu í Evrópusambandið.

## Listi yfir íslenska þjóðernisflokka
* Íslenska þjóðfylkingin

## Tilvísanir
Þráinsskjaldarhraun

**Þráinsskjaldarhraun** (stundum einnig nefnt **Vatnsleysuhraun**) er hraun á Reykjanesskaga sem þekur um 130 km² og nær austan frá Vatnsleysuvík vestur að Vogastapa. Hraunið er kennt við Þráinsskjöld sem er stór hraunbunga norðaustan Fagradalsfjalls. Þráinsskjöldur er ein mikilvirkasta eldstöðin á Reykjanesskaga. Talið er að Þráinsskjaldarhraun hafi runnið fyrir um 14.000 árum. Öll byggð í Vogum og Vatnsleysuströnd stendur á hrauninu.
Ögmundarhraun

**Ögmundarhraun** er hraunbreiða á Reykjanesskaga sem rann árið 1151 í Krýsuvíkureldum og á upptök sín í norðurhluta gígaraðar austan í Núpshlíðarhálsi.  Ögmundarhraun stendur milli Latsfjalls og Krýsuvíkur-Mælifells og allt suður í sjó og langleiðina austur undir Krýsuvíkurberg. Sunnan til í hrauninu er tveir hólmar sem standa upp úr og er annar nefndur Óbrynnishólmi en hinn, sá austari Húshólmi. 
Hinum megin á nesinu rann Kapelluhraun í sjó fram í Straumsvík sennilega í sama gosi eða goshrinu.

Í Krýsuvík var áningarstaður á árum áður, þar komu menn við áður lagt var á hið illfæra Ögmundarhraun, en það var talið með verstu hraunum yfirferðar á Suðurlandi. Um hraunið er til gömul vísa, sem lýsir því allvel:
:Eru í hrauni Ögmundar
:ótal margir þröskuldar,
:gjótur bæði og grjótgarðar,
:glamra þar við skeifurnar. 

## Tenglar
*Ferlir.is - Aldur Ögmundarhrauns og miðaldalagsins
Kapelluhraun

**Kapelluhraun** (syðsti hluti þess nefnt **Nýibruni**) er hraun á norðurhluta Reykjanesskaga sunnan Hafnarfjarðar hjá Straumsvík og er hluti af hraunum sem runnu árið 1151 í Krýsuvíkureldum. Kapelluhraun er úfið apalhraun og rann úr gossprungu sem var alls um 25 km löng. Sunnan á skaganum rann þá einnig Ögmundarhraun í sjó fram. Kapelluhraun rann aðallega frá gígum við Vatnsskarð sem nú heyra sögunni til vegna gjallvinnslu. Í sama gosi rann hraun frá röð minni gíga sem liggur meðfram Undirhlíðum og norður um Gvendarselshæð. Rann það m.a. niður í Kaldárbotna. Álverið í Straumsvík stendur á hrauninu.

Kapelluhraun er nefnt svo eftir lítilli tóft þar sem var kapella. Um miðja 20. öldina fannst þar lítið líkneski af heilagri Barböru en hún var sögð góð til áheita gegn eldsgangi hvers konar. Kapellan stóð í miðjum vegarslóða sem menn höfðu rutt gegnum hraunið en hann hefur nú verið eyðilagður með öllu að undanskildum tuttugu metra kafla við rústir kapellunnar. Kapellutóftin er á fornminjaskrá. 

## Myndir

Mynd:Kapella Barböru.jpg|Kapella Barböru á Kapelluhrauni
Mynd:Gerði í Kapelluhrauni.jpg|Gerði í Kapelluhrauni
Mynd:Kapelluhraun.jpg|Horft yfir Kapelluhraun með Álverið í Straumsvík i forgrunni.


## Tengt efni
* Kapellutóft
Penzance

Mynd:Penzance Harbour and station, Cornwall.jpg|alt=Höfnin í Penzance

**Penzance** (kornbreska: *Pennsans*) er um 21.000-manna hafnarbær nálægt Land's End í vestur Cornwall á Englandi. Bærinn var stofnaður árið 1614.
Listi yfir hraun á Reykjanesskaga

Þetta er **listi yfir hraun á Reykjanesskaga**: 
* Afstapahraun
* Arnarseturshraun
* Beinavörðuhraun
* Berghraun
* Blettahraun
* Breiðdalshraun
* Bræðrahraun
* Dalahraun
* Eldvarpahraun
* Fagradalshraun
* Gvendarselshraun
* Herdísarvíkurhraun
* Hrútagjárdyngjuhraun
* Hvannahraun
* Hvassahraun
* Illahraun
* Kapelluhraun
* Klofningahraun
* Rjúpnadalshraun
* Rjúpnadyngjuhraun
* Selvogshraun
* Stórabollahraun
* Sundhnúkahraun
* Sýrfellshraun
* Tvíbollahraun
* Þráinsskjaldarhraun
* Ögmundarhraun
Arnarseturshraun

**Arnarseturshraun** er hraun á vesturhluta Reykjanesskaga norður af Grindavík og er kennt við einn af gíghólunum sem það er runnið frá og heitir Arnarsetur. Hraunið er með yngstu hraunum á Reykjanesskaga en það kom upp í svokölluðum Reykjaneseldum á árabilinu 1210-1240. Arnarseturshraun og Illahraun við Svartsengi eru talin jafngömul og runnin frá sömu gossprungu og eru því í raun hlutar af sama hrauni.  Það er basalt af gerðinni þóleiít. Furðu litlum sögum fer af eldgosinu í annálum og öðrum rituðum heimildum. Gjóskulög gefa vísbendingu um aldur þess. Það er yngra en Miðaldalagið svokallaða, en það féll yfir svæðið árið 1226 samhliða gosi í sjó við Reykjanestá. Arnarseturshraun rann þar af leiðandi á árabilinu 1226-1240. Arnarseturshraun er að mestum hluta komið upp í alllangri gígaröð sem liggur um 500 metra austan Grindavíkurvegar á móts við Stóra Skógfell. Í upphafi gossins hefur gígaröðin verið mun lengri eða a.m.k. um tveir kílómetrar. Um 1 kílómetra norðaustur af aðalgígunum sést hluti af gígaröðinni sem var virk í gosbyrjun. Hún er slitrótt en um 500 metra löng. Virknin þar hefur dvínað fljótlega og gosið dregist saman á um 400 m langa gossprungu. Frá henni er allt meginhraunið runnið en aðrir hlutar gígaraðarinnar hafa færst í kaf. Hraunið er 22 ferkílómetrar að flatarmáli, þykkt og kargakennt.

## Heimildir
* Jón Jónsson 1978. Jarðfræðikort af Reykjanesskaga, Orkustofnun OS JHD7831. 303 bls. og kortamappa.
* Jón Jónsson 1983. Eldgos á sögulegum tíma á Reykjanesskaga. Náttúrufræðingurinn 52: 127-139.
* Kristján Sæmundsson og Magnús Á. Sigurgeirsson 2013. Reykjanesskagi. Í Júlíus Sólnes [ritstj.) Náttúruvá á Íslandi. Eldgos og Jarðskjálftar. Viðlagatrygging Íslands/Háskólaútgáfan. Bls 379-401.
*Kristján Sæmundsson, Haukur Jóhannesson, Árni Hjartarson, Magnús Á. Sigurgeirsson og Sigurður Garðar Kristinsson 2010. Jarðfræðikort af Suðvesturlandi 1<:100.000. Íslenskar Orkurannsóknir.
Thomas Nast

**Thomas Nast** (27. september  1840 –  7. desember 1902)  var bandarískur skopmyndateiknari og  dagblaðateiknari  af þýskum ættum. Hann er oft talinn faðir bandarískra teiknimynda og myndir hans höfðu mikil áhrif. Hann gagnrýndi í teikningum sínum  stjórnmálamanninn "Boss" Tweed  og kosningamaskínu flokksins sem kölluð var Tammary Hall.  Nast er líka talinn hafa skapað nútíma ímynd bandaríska jólasveinsins Santa Claus (ímynd sem var byggð á þýska vættunum Sankt Nikolaus og  Weihnachtsmann). Nast bjó einnig til táknið fíll fyrir Repúblikanaflokkinn. Nast bjó hins vegar ekki til táknið Sámur frændi  (Uncle Sam)  sem var ímynd bandarísku stjórnarinnar í líki karls og ekki heldur táknið Columbia sem var  tákn bandarískra gilda í kvenlíki og ekki ímynd Demókrataflokksins sem asna. Hann nýtti hins vegar þessi tákn í skopmyndum sínum. Nast teiknaði fyrir tímaritið   *Harper's Weekly* frá 1859 til 1860 og frá 1862  til 1886.
Gagnviðarætt

**Gagnviðarætt** (fræðiheiti: *Podocarpaceae*) er stór ætt barrtrjáa. Flestar eru tegundirnar sígrænar og vaxa á suðurhveli. 

## Flokkun
Rannsóknir byggðar á byggingu, útbreiðslu og erfðarannsóknum benda til þessara tengsla:

Einnig eru  *[[Parasitaxus]]* (ein tegund), *[[Microstrobos]]* (tvær tegundir) og *[[Sundacarpus]]* (ein tegund) ýmist taldar sjálfstæðar ættkvíslir eða undir öðrum.

## Tilvísanir
Parasitaxus

***Parasitaxus usta*** er sjaldgæf tegund af barrtrjám í gagnviðarætt sem vex á Nýju-Kaledóníu. Hún er eina tegund sinnar ættkvíslar. Þetta er runni, allt að 1,8m hár sem vex í þéttum, afskekktum skógum Nýju-Kaledóníu, og var fyrst uppgötvuð og lýst af Vieillard 1861. Þetta er eini þekkti sníkju-berfrævingurinn, og sníkir hann eingöngu á *[[Falcatifolium taxoides]]*. 
 
Fræðiheitið túlkast sem: brenndur sníkju-ýviður, en ustus þýðir brenndur eða visinn.

## Tilvísanir
Alpasteingeit

**Alpasteingeit** (Capra ibex) er undirtegund steingeitar sem lifir í Alpafjöllum. Búsvæði er í bröttum hlíðum nálægt snjólínu. Alpasteingeitur eru félagsdýr en kynin eru þó aðskilin nema á mökunartíma. Karldýrin eru stærri og með sveigð, stærri horn. Feldurinn er brúngrár og er hausinn styttri en á öðrum steingeitum. Lífaldur er allt að 19 ár.

Tegundin var í útrýmingarhættu eftir að hafa verið útrýmt af stórum svæðum á 19. öld. Eina búsvæðið var í Piemonte á Ítalíu og Gran Paradiso-þjóðgarðinum sem stofnaður var 1922. Frá þeim svæðum hefur tegundin verið flutt til annarra svæða í Ölpunum.


Bouquetin01.jpg|Kvendýr.
AlpineIbex.jpg|Steingeit á fjallasyllu.
Alpine ibex Cima di Terrarossa 7.jpg|Kvendýr með kiðling.
Bouquetins combat.jpg|Karldýr berjast.
Jeune bouquetin sur un rocher.jpg|Ungdýr.


## Heimild
*
Adama Traoré

**Adama Traoré Diarra** (fæddur 25. janúar 1996) er spænskur knattspyrnumaður sem spilar sem kantmaður með Wolves í ensku úrvalsdeildinni og spænska karlalandsliðinu í knattspyrnu. Traoré hóf ferilinn sinn með Barcelona, hann var 17 ára þegar hann þreytti frumraun sína með liðinu.

Hann er þekktur fyrir mikinn hraða og vöðvastæltan líkama. Í leikjum smyr hann sig barnaolíu á handleggina til að koma í veg fyrir að andstæðingar hans grípi í hendur hans.

Traoré spilaði sinn fyrsta landsleik fyrir Spán í október 2020. Hann fæddist á Spáni en foreldrar hans fluttu þaðan frá Malí.
Kepa Arrizabalaga

**Kepa Arrizabalaga Revuelta** (f. 1994) er spænskur markmaður sem spilar með Real Madrid á láni frá Chelsea F.C. og spænska karlalandsliðið í knattspyrnu. Hann gekk til liðs við Chelsea í ágúst 2018 og skrifaði undir sjö ára samning við félagið sem greiddi fyrir hann 80 milljón punda sem gerði hann dýrasta markmann allra tíma.

Kepa spilaði áður aðallega með Athletic Bilbao þar sem að hann var frá árinu 2004. Þaðan var hann fenginn til þess að fylla í skarð Thibaut Courtois sem fór frá Chelsea til Real Madrid.

Í september 2020 missti Kepa sæti sitt sem aðalmarkmaður hjá lundúnarfélaginu við komu Senegalans Edouard Mendy en Kepa hafði verið gagnrýndur vegna slæmrar frammistöðu.

Kepa var lánaður til Real Madrid þegar Courtois meiddist sumarið 2023
Neyðarkaup

**Neyðarkaup** er hugtak í fótbolta þegar lið missir leikmann/menn vegna meiðsla eða félagsskipta og félagið reynir að laga það með því að kaupa annan leikmann til þess að fylla það skarð án mikillar hugsunar.
The Inbetweeners

***The Inbetweeners*** eru breskir sjónvarpsþættir eftir Damon Beesley og Iain Morris sem komu fyrst út árið 2008. Þættirnir fjalla um 16 ára Will McKenzie Simon Bird sem að þarf að fara í almenningsskóla eftir skólagöngu í einkaskóla. Fljótlega kynnist hann félögunum Simon Cooper (Joe Thomas), Neil Sutherland (Blake Harrison) og Jay Cartwright (James Buckley). Þættirnir fjalla um skólalíf, óvingjarnlegt starfsfólk skólans, vináttu, tengls ungra manna, unglingamenningu og kynhneigð unglinga. 

Þættirnir urðu 18 talsins. Á Íslandi voru þættirnir frumsýndir á Rúv 2012
Þráinsskjöldur

**Þráinsskjöldur** er geysimikil hraunbunga norðaustan undir Fagradalsfjalli á utanverðum Reykjanesskaga. Eldgígurinn er hraunfylltur og mjög ógreinilegur  en frá honum hefur runnið mikið hraun, Þráinsskjaldarhraun, sem þekur meira og minna allt land frá Fagradalsfjalli og til strandar í norðri. Það myndar ströndina alla utan frá Vogastapa og inn að Vatnsleysuvík. Nokkur móbergsfjöll standa upp úr hrauninu svo sem Keilir og Keilisbörn, Litli Keilir og Litli Hrútur. Þráinsskjöldur er dyngja, þ.e. eldstöð af svipaðri gerð og Skjaldbreiður, en vegna landslagsáhrifa hefur hann ekki náð að verða reglulegt hringmyndað eldfjall. Hraunið hefur komið upp um einn hringmyndaðan gíg eins og í flestum dyngjum. Úlit hraunsins og hraunstraumanna í því bendir til þess að kvikan sem upp kom hafi verið þunnfljótandi og gosið virðist hafa staðið lengi. Á þeim langa tíma sem liðinn er síðan hraunið rann hafa myndast mikil misgengi, sprungur og gjár í því.

Örnefnið Þráinsskjöldur er gamalt heiti á hraununum upp af Vatnsleysuströndinni og er nefnt í Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar. Jón Jónsson jarðfræðingur gróf það úr gleymsku þegar hann kortlagði hraun Reykjanesskagans og notaði það yfir eldstöðina í heild. Þráinsskjöldur er því strangt til tekið eldfjall þótt fáir myndu vilja kalla þennan lága og flata hraunskjöld fjall. Hæstu nibbur á gígbörmum ná 238 m y.s.

Þráinsskjaldarhraun er stærsta hraunið á utanverðum Reykjanesskaga, flatarmál þess er um 135 km². Sjór hefur staðið allnokkru lægra við ströndina þegar hraunið rann en hann gerir nú. Hraunið nær víða einn til tvo km út fyrir ströndina. Talið er að flatarmál þess neðansjávar sé um 11 km². Heildarflaratmálið er því 146 km². Rúmmál hraunsins hefur verið áætlað rúmir 5 km³. Vogar og byggðin á Vatnsleysuströnd er á hrauninu. Þráinsskjaldarhraun er meðal elstu hrauna á Reykjanesskaga, það rann í ísaldarlok, á sama tíma og ísaldarjökullinn var að hopa af skaganum. Sýnilegt er að eftir að hraunið rann hefur jökullinn vaxið á ný og flætt út á austasta hluta þess en síðan hopað fljótt til baka og hörfað inn til lands. Aldursgreiningar á skeljum í sjávarseti undir hrauninu sýna að það er um 14.100 ára. 

**Heimildir** 
* Kristján Sæmundsson 1995. *Um aldur stóru dyngnanna á utanverðum Reykjanesskaga.* Í: Björn Hróarsson, Dagur Jónsson og Sigurður Sveinn Jónsson (ritstj.). Eyjar í eldhafi. Safn greina um náttúrufræði til heiðurs Jóni Jónssyni jarðfræðingi.  Gott mál hf. Reykjavík, bls. 165-172.
* Kristján Sæmundsson og Magnús Á. Sigurgeirsson. *Reykjanesskagi*. Í: Júlíus Sólnes (ritstj.) Náttúruvá á Íslandi. Eldgos og jarðskjálftar. Viðlagatrygging Íslands/Háskólaútgáfan, bls. 379-401.
* Kristján Sæmundsson, Haukur Jóhannesson, Árni Hjartarson, Sigurður Garðar Kristinsson og Magnús Á. Sigurgeirsson 2010. *Jarðfræðikort af Suðvesturlandi 1:100.000.* Íslenskar orkurannsóknir.
* Jón Jónsson 1978. Jarðfræðikort af Reykjanesskaga. Skýringar við Jarðfræðikort. OS-JHD-7831, Orkustofnun.

## Tengill
* Þráinsskjöldur, kort sem sýnir staðsetningu (mynd frá geosite)
Ýviðarætt

**Ýviðarætt** (fræðiheiti: *Taxaceae*) er ætt sígrænna barrtrjáa. Yfirleitt eru þau lítil tré eða runnar. Einhver ágreiningur er um hvort Cephalotaxus og Torreya eigi að teljast aðskilin ætt: Cephalotaxaceae.

## Tilvísanir
Félag lesblindra á Íslandi

**Félag lesblindra á Íslandi** (**FLÍ**) eru frjáls félagasamtök sem vinna að hverskonar hagsmunamálum lesblindra með það að markmiði að jafna stöðu þeirra, í leik, starfi og menntun.  Félagið vinnur markvisst að því að auka vitund og þekkingu á lesblindu á Íslandi. 

## Saga
Félag lesblindra á Íslandi var stofnað 26. mars árið 2003. Í fyrstu stjórn félagsins voru skipuð þau Guðmundur Johnsen, formaður stjórnar; Helga Móeiður Arnardóttir, ritari; Snævar Ívarsson, gjaldkeri; Benedikt Halldórsson og Margrét Björk. Í varastjórn voru kjörin Fríða Kristín Magnúsdóttir, Einar Hrafn Jóhannsson, Bjarney Hafsteinsdóttir og Ólöf Jónsdóttir.

Á stofnfundinum 2003 var einnig ákveðin að aðild að Öryrkjabandalagi Íslands. Gekk það eftir árið 2004. Sú aðild hefur verið félaginu stuðningur í gegnum tíðina.

Fyrsti starfsmaður félagsins var Anna Lísa Björnsdóttir og starfaði hún á vegum félagsins launalaust fyrstu árin. Árið 2006 styrkti Velferðarsjóður barna á Íslandi félagið um 4.5 milljónir króna til að starfa að aukinni þekkingu á lesblindu. Það gerði félaginu kleift að ráða launaðan starfsmann í fullt starf til þess að sinna skólaheimssóknum og öðru félagsstarfi. 

## Starf FLÍ
Félagið hefur á sínum vegum gefið út kennslu- og fræðsluefni um lesblindu í skóla og á vinnustöðum, hljóðbækur, heimildarmynd um lesblindu, sinnt kynningarstarfi í skólum og á vinnustöðum, framkvæmt viðhorfskannanir um lesblindu á Íslandi, og haldið ráðstefnur og fræðslufundi.
 
Frá árinu 2008 hefur Félag lesblindra á Íslandi haldið úti skrifstofu í Reykjavík og starfsmanni sem situr meðal annars í samráðshóp á vegum menntamálaráðuneytisins um Hljóðbókasafn Íslands, sem og nefndum og ráðum Öryrkjabandalags Íslands. Þá tekur félagið þátt í samstarfi lesblindusamtaka í nágrannalöndum.
 
Félag lesblindra er rekið með sjálfaflafé og styrkjum. Það nýtur ekki opinberra framlaga. Með aðstoð velunnara hefur félagið kostað kynningar- og fræðslustarf í gunnskólum, stutt við hugbúnaðargerð og staðið fyrir vísindaathugunum á sviði lesblindu á Íslandi.

Félagmenn voru í árslok 2020 um 2.000.

Enskt heiti félagsins er *The Iceland Dyslexia Association*.

## Um lesblindu
Lesblinda (Dyslexía) er skert hæfni til að lesa skrifað eða prentað mál, þó að sjón og greind séu óskert. Þessi röskun er talin sértækur námsörðugleiki af taugalíffræðilegum uppruna. Áætlað hefur verið alþjóðlega að allt að 10 til 20 prósent fólks  eigi í erfiðleikum með lestur og að mikill hluti þeirra sé lesblindur. Svipaðar tölur eiga við um umfang lesblindu á Íslandi. Samkvæmt könnun Félags lesblindra á umfangi lesblindu á Íslandi sem Capacent- Gallup framkvæmdi, eru um 18 prósent Íslendinga með lestrarörðugleika.
 
Lesblinda er röskun eða námsörðugleiki af taugalíffræðilegum uppruna sem einkennist fyrst og fremst af því að viðkomandi á erfitt með nákvæman, sjálfvirkan lestur og slakri færni í stafsetningu og umskráningu. Þennan vanda má í oftast rekja til erfiðleika við úrvinnslu málhljóða sem er ekki í samræmi við aðra vitsmunalega hæfni einstaklingsins og koma fram þrátt fyrir vandaða lestrarkennslu.

## Tenglar
* Hljóðbókasafn Íslands

## Tilvísanir
Juice Wrld

**Jarad Anthony Higgins** (2. desember 1998 – 8. desember 2019), betur þekktur sem **Juice Wrld**, var bandarískur rappari frá Chicago. Hann hlóð fyrsta laginu sínu „Forever“ á SoundCloud 8. febrúar 2015. Á þeim tíma kallaði hann sig JuiceTheKidd en nafnið Juice fékk hann frá mynd sem var í uppáhaldi hjá honum. Hann hóf samstarf við Lyrical Lemonade og gaf út blandspóluna *Wrld on Drugs* árið 2018 með rapparanum Future.

Juice Wrld lést vegna ofneyslu fíkniefna.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Goodbye & Good Riddance* (2018)
* *Death Race for Love* (2019)
* *Legends Never Die* (2020)
* *Fighting Demons* (2021)
* *The Party Never Ends* (2024)

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Uppruni fjölskyldunnar, einkaeignarinnar og ríkisins

**Uppruni fjölskyldunnar, einkaeignarinnar og ríkisins** er  rit eftir  Friedrich Engels. Ritið kom fyrst út á þýsku árið 1884 undir titlinum Der Ursprung der Familie, der Privateignthums und des Staats. en koma úr íslensku árið 1951 í þýðingu Ásgeirs Bl. Magnússonar sem einnig ritaði formála við verkið.

## Heimildir
* 100 ára Fr. Engels  Uppruni fjölskyldunnar, einka eignarinnar og ríkisins, Réttur - 4. Hefti - 1.10.1984
* Einar Olgeirsson, and Einar Olgeirsson. “Friedrich Engels. Uppruni Fjölskyldunnar, Einkaeignarinnar Og Ríkisins.” Réttur, vol. 36, no. (1-2), 1952, pp. 126–127.
* Engels, Friedrich, and Ásgeir Blöndal Magnússon. Uppruni Fjölskyldunnar, Einkaeignarinnar Og Ríkisins : í Tengslum Við Rannsóknir L. H. Morgans. 1951.
Lewis H. Morgan

**Lewis Henry Morgan** (21. nóvember 1818 – 17 desember 1881) var bandarískur brautryðjandi í mannfræði og félagsvísindum. Hann vann sem lögfræðingur í tengslum við járnbrautir. Hann er þekktastur fyrir verk sín um ættflokka og félagsskipan, kenningar sínar um breytiþróun og þroskasögu samfélaga og fyrir vettvangsathugaðir á Iroquois frumbyggjum. Hann hafði sérstakan áhuga á hvað héldi samfélögum saman og setti fram hugmynd að fyrstu samfélögin hefðu verið mæðraveldi, ekki feðraveldi. Lewis hafði áhuga á hvað ylli þjóðfélagsbreytingum og hann var samtímamaður Karl Marx og Friedrich Engels og hugmyndir hans um hvernig tækni hefði áhrif á  samfélagsskipan og kvennamenningu höfðu áhrif á þá.  Morgan hafði áhrif á marga ólíka kennimenn sinnar samtíðar svo sem  Marx, Charles Darwin og Sigmund Freud.
Saxegothaea

***Saxegothaea conspicua*** er tegund af barrtrjám í gagnviðarætt sem vex í S-Ameríku. Hún er eina tegund sinnar ættkvíslar. Þetta er langlíft og hægvaxta tré, allt að 25m hátt. 


Saxegothea conspicua 3.jpg
Saxegothaea conspicua Alerce Andino 2.jpg
Saxegothaea conspicua Alerce Andino 1.jpg
Saxegothaea conspicua Oncol 1.jpg
Saxegothaea conspicua Oncol 2.jpg
Saxegothea conspicua 1.jpg


## Tilvísanir
Kommúnistadeildin (Ísland)

**[[Ísland|Íslenska]] Kommúnistadeildin** var hópur tengdur Sósíalista verkamannaflokknum (BNA), hluti af alþjóðlegu tengslaneti þess, svokallaðri Leiðangri tilhneiging. Íslenska kommúnistadeildin var einstök í þessari tilhneigingu að því leyti að hún var, eins og systurflokkar hennar, mjög lítil, um nokkurra ára skeið eina, og þar af leiðandi ráðandi, kommúnistaflokkur í landi sínu.

Uppruni þess liggur í Ungum sósíalistum. Nokkrir meðlimir stofnuðu *Skipulagsnefnd fyrir Kommúnistadeildina* árið 2001 og árið 2002 lýstu þeir yfir "Kommúnistadeildinni".

Kommúnistadeildin hefur ekki verið starfandi á Íslandi síðan 2006 eða 2007.

## Tengt efni
* Kommúnismi á Íslandi

## Tenglar
Kommúnistadeildin stofnuð á Íslandi

## Heimildir
*
Ian Rush

**Ian James Rush** (fæddur 20. október 1961) er velskur fyrrverandi knattspyrnumaður sem spilaði sem sóknarmaður lengst af með Liverpool í ensku úrvalsdeildinni og velska karlalandsliðinu í knattspyrnu. Rush hóf ferilinn sinn með Chester City, hann var 17 ára þegar hann þreytti frumraun sína með liðinu árið 1978. Hann er einn af þekktustu leikmönnum í sögu Liverpool og markahæsti leikmaður félagsins frá upphafi með 346 mörk.
Romário

**Romário de Souza Faria** oftast þekktur sem **Romário** (fæddur 29. janúar 1966) er brasilískur stjórnmálamaður og fyrrverandi knattspyrnumaður sem spilaði sem sóknarmaður, lengst af með PSV Eindhoven, Barcelona og Valencia en einnig Flamengo og Vasco da Gama í heimalandi sínu. Hann var hluti af heimsmeistaraliði Brasilíu á HM 1994. Eftir að knattspyrnuferlinum lauk snéri hann sér að stjórnmálum. Romário er meðal markahæstu knattspyrnumanna allra tíma en hann spilaði nær 1000 leiki og skoraði 772 mörk.
Austrotaxus

***Austrotaxus spicata*** er tegund af barrtrjám í gagnviðarætt sem vex í Nýju-Kaledóníu. Hún er eina tegunund sinnar ættkvíslar. Þetta er ýmist runni eða tré, allt að 25m hátt. 

## Tilvísanir
Pseudotaxus

***Pseudotaxus chienii*** er tegund af barrtrjám í ýviðarætt sem vex í S-Kína. Hún er eina tegunund sinnar ættkvíslar. Þetta er runni eða lítið tré, allt að 5m hátt. 

## Tilvísanir

*Flora of China
Amentotaxus

***Amentotaxus*** er ættkvísl smárra trjáa og runna af ýviðarætt (Taxaceae). Þær vaxa í heittemraða belti suðaustur Asíu.


Amentotaxus formosana (Jardin des Plantes de Paris).jpg


## Tilvísanir
Mason Mount

**
**Mason Tony Mount''' (fæddur 10. janúar, 1999) er enskur knattspyrnumaður sem að spilar með Manchester United og enska landsliðinu sem sóknarsinnaður miðjumaður. Hann hefur frá upphafi spilað með barna- og unglingastarfi Chelsea, þaðan var hann fyrst lánaður sumarið 2017 til Vitesse í hollensku úrvalsdeildinni. Mount er æskuvinur Declan Rice en þeir kynntust í barnastarfi Chelsea. 

Sumarið 2018 var hann svo lánaður til Derby í Championship, fyrstu deild Englands. Ekki var hann lengi að sanna sig í Derby, þar sem hann fékk kallið fyrst í enska landsliðið 4. október 2018 aðeins 19 ára.  Í Derby vann hann í fyrsta sinn undir stjórn Frank Lampard, þeir voru ansi nálægt því að tryggja sér sæti í úrvalsdeildinni það tímabilið, en að þeir töpuðu úrslitaleik umspilsins gegn Aston Villa.

Tímabilið 19/20 fékk hann fyrst tækifærið að spila með aðalliði uppeldisfélagsins, um sumarið var Frank Lampard ráðinn stjóri Chelsea, en félagið var þá í miðju félagsskiptabanni og þeir þurftu að reiða sig á ungu leikmennina sem þ.á.m voru Tammy Abraham, Reece James, Fikayo Tomori og Mason Mount. Þar fékk hann að spila mikið með liðinu og fékk oft ósanngjarna gagnrýni, var m.a kallaður sonur þjálfarars vegna mikils spiltíma en við því svaraði þjálfarinn í viðtali að hann væri ekki hans eftirlætis leikmaður, heldur væri hann gæða leikmaður með frábært hugafar sem ætti mikið inni.

Mount vann Meistaradeild Evrópu með Chelsea í maí 2021.

Sumarið 2023 gerði hann 5 ára samning við Manchester United.
Leiðarhólmsskrá

**Leiðarhólmsskrá** var samningur og opið bréf til konungs, nafngreindir embættismenn og allur almenningur, undirritaðir af 26 íslenskum höfðingjum árið 1513 og mótmæltu kirkjulegri ágangi. Aðallega var brotið á *[[Sættargjörðinni í Túnsbergi]]*, sáttmáli frá 1277, endurreistur árið 1458 þar sem valdi var skipt milli kirkju og konungs.

## Bakgrunnur
Á 15. og 16. öld var íslenska kirkjan orðin öflugasta eining landsins, bæði efnahagslega og í hernaðarlegum málum og hafði aðskilin lög. Báðir biskupar og klerkar höfðu notað þetta til að efla vald sitt enn frekar með því að taka lönd af löglegum eigendum sínum án þess að höfðingjarnir væru færir um að ögra þessu. Kirkjan afgreiddi einnig kanónísk lög óhóflega og refsaði þeim sem móðguðu þau harðlega en vernduðu morðingja sem ekki eru klerkar og aðra glæpamenn.

## Tilvísanir
#Vilborg Auður Ísleifsdóttir, *Siðbreytingin á Íslandi 1537-1565*, Hið íslenzka bókmenntafélag. Reykjavík. 1997. p.&nbsp;109-114.  
*
RSS (aðgreining)

**RSS** getur átt við um: 
* **[[RSS|Really Simple Syndication]]**, XML-mál notað til að dreifa gögnum einnar vefsíðu yfir á margar.
* **[[Rashtriya Swayamsevak Sangh]]**, þjóðernissamtök indverskra hindúa.
Cephalotaxus

***Cephalotaxus*** er ættkvísl smárra trjáa og runna af ýviðarætt (Taxaceae) sem vaxa í austur Asíu.


Cephalotaxus harringtonia var. nana 2.JPG
Cephalotaxus-harringtonia-green-fruits.jpg
Cephalotaxus harringtonia var. nana 4.JPG
Cephalotaxus harringtonia ცეფალოტაქსუსი.jpg


## Tilvísanir