Andreas Heusler

**Andreas Heusler** (10. ágúst 1865 í Basel – 28. febrúar 1940 í Basel) var svissneskur miðaldafræðingur, sem sérhæfði sig í germönskum og norrænum fræðum. 

## Æviágrip
Andreas Heusler fæddist inn í fjölskyldu virðulegra borgara í Basel, þriðji í röð feðga sem báru sama nafn. Faðir hans var Andreas Heusler (1834–1921) og afi Andreas Heusler (1802–1868), sem báðir höfðu fengist við lögfræði, réttarsögu og stjórnmál. Hann átti glæsilegan námsferil í Basel, Freiburg og Berlin og brautskráðist 1887 í Freiburg með doktorsritgerðinni: „Beitrag zum Consonantismus der Mundart von Baselstadt“. 

Þegar Heusler var 25 ára gamall, 1890, hóf hann háskólakennslu í Berlín og var settur prófessor þar í norrænni textafræði frá 1894 til 1913. Hann sökkti sér niður í rannsóknir á íslenskum fornbókmenntum, einkum Eddukvæðum og Íslendingasögum, þýddi mörg verk á þýsku og ferðaðist tvisvar til Íslands. Frá 1914 til 1919 var Heusler prófessor í germanskri textafræði í Háskólanum í Berlín. Eftir að hann fluttist aftur til Sviss bjó hann frá 1920 í Arlesheim við Basel; þá hafði verið stofnuð staða fyrir hann við Háskólann í Basel, sem hann sinnti uns hann náði aldursmörkum 1936. 
 
Meðal áberandi eðlisþátta í persónuleika Heuslers voru ást hans á tónlist (hann spilaði á fiðlu), sinnaskipti úr því að vera sannkristinn í að vera sannfærður guðleysingi (um 1889) og þó einkum hrifning af germanskri og norrænni menningu. Nokkuð er deilt um hver afstaða Heuslers var síðustu árin til þjóðernisstefnunnar í Þýskalandi. Hann mun í fyrstu hafa verið hallur undir hana, en talið er að hann hafi orðið fráhverfur Adolf Hitler um 1938. Góða innsýn í hugarheim hans gefa 400 sendibréf til Wilhelm Ranisch, sem hann skrifaði á árabilinu 1890–1940.

Andreas Heusler giftist (1893) söngkonunni *Auguste Hohenschild*, sem var fjórtán árum eldri en hann. Hún var frá Hessen. Hjónabandið var misheppnað og þau skildu 1922, en höfðu ekki búið saman frá 1901. Heusler dó í Basel árið 1940 eftir stutta sjúkdómslegu.

## Áhrif
Andreas Heusler var meðal áhrifamestu manna í germönskum fræðum á fyrri hluta 20. aldar, og setti mark sitt á kenningar og hugtök sem hafa haft áhrif til þessa dags. Hann lagði einnig sitt af mörkum við að kynna íslenskar fornbókmenntir á hinu þýskumælandi svæði, með því að þýða Brennu-Njáls sögu, Hænsa-Þóris sögu og Grágás. 

## Ritverk (úrval)
* *Der Ljóþaháttr, eine metrische untersuchung*, Berlin: Mayer & Müller 1889, 82 s.
* (Útg.): *Zwei Isländer-Geschichten. Die Hønsna-þóres und die Bandamanna saga*, Berlin: Weidmannsche Buchhandlung 1897, lxii+164 s. — 2. útg. endurskoðuð, 1913. 
* (Þýð.): *Die Geschichte vom Hühnerthorir, eine altisländische Saga*, Berlin 1900, 92 s. 
* *Die Lieder der Lücke im Codex Regius der Edda*, Strassbourg 1902, 98 s. — Sérpr. úr *Germanistische Abhandlungen. Hermann Paul zum 17. März 1902 dargebracht*. 
* (Útg.): *Eddica minora. Dichtungen eddischer Art aus den Fornaldarsögur und anderen Prosawerken*, Dortmund 1903, xc+160 s. — Með Wilhelm Ranisch. Texti á íslensku, en inngangur á þýsku.  
* *Lied und Epos in germanischer Sagendichtung*. Dortmund: Ruhfus 1905.
* *Die gelehrte Urgeschichte im altisländischen Schrifttum*, Berlin 1980, 102 s.
* *Das Strafrecht der Isländersagas*, Leipzig 1911, 246 s.
* *Altisländisches Elementarbuch*. Heidelberg: Winter 1913.
* (Þýð.): *Die Geschichte vom weisen Njal*. Jena: Diederichs 1914. (*Thule, altnordische Dichtung und Prosa*, 4 / ritstj. Felix Niedner). — Þýðing á *Brennu-Njáls sögu*. 
* *Die Anfänge der isländischen Saga*, Berlin 1914, 87 s.
* *Die altgermanische Dichtung*. Berlin: Athenaion 1923.
* *Deutsche Versgeschichte*. Berlin: de Gruyter 1925-1929 (3 bindi)
* *Nibelungensage und Nibelungenlied, die Stoffgeschichte des deutschen Heldenepos*, 3. útg., Dortmund 1929, 336 s.  
* *Germanentum. Vom Lebens- und Formgefühl der alten Germanen*, Heidelberg 1934, 143 s.
* *Einfälle und Bekenntnisse*. Basel 1935.
* *Codex Regius of the Elder Edda*, Copenhagen 1937. — Ljósprentun á Konungsbók Eddukvæða. Formáli eftir Andreas Heusler. Corpus Codicum Islandicorum Medii Aevi, 10. 
* (Þýð.): *Isländisches Recht. Die Graugans*, Weimar 1937, xxxii+457 s. — Grágás í þýskri þýðingu. 
* *Kleine Schriften* 1–2, Berlin 1943–1969, 690+774 s.
* *Schriften zum Alemannischen*. Berlin: de Gruyter 1970. — Stefan Sonderegger gaf út. 

## Tilvísanir


## Heimildir
* Arthúr Björgvin Bollason: Andreas Heusler in Island. *Germanentum im Fin de siècle*, Basel 2006, 62–85.
* *Germanentum im Fin de siècle. Wissenschaftsgeschichtliche Studien zum Werk Andreas Heuslers*. Basel: Schwabe, 2006. ISBN 978-3-7965-2163-8
*