open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Richard Serra

**Richard Serra** (f. 2. nóvember 1939, d. 26. mars 2024) var bandarískur myndlistamaður sem fékkst einkum við stór útilistaverk úr stálplötum. Eitt verka hans, *Áfangar*, úr stuðlabergi, var sett upp í Viðey árið 1990 og við það tilefni ákvað listamaðurinn að gefa andvirði verksins í styrktarsjóð sem ber nafn hans og er í umsjá Listasafns Íslands. Veittar eru 400.000 krónur í viðurkenningu úr sjóðnum þriðja hvert ár.
Fljótahreppur

**Fljótahreppur**  var hreppur nyrst í Skagafjarðarsýslu, austan megin Skagafjarðar, kenndur við sveitina Fljót.

Fljótahreppur skiptist í Haganeshrepp og Holtshrepp árið 1898 (eða 1899) en þeir sameinuðust aftur undir sama nafni 1. apríl 1988.

Hinn 6. júní 1998 sameinaðist Fljótahreppur 10 öðrum sveitarfélögum í Skagafirði: Skefilsstaðahreppi, Sauðárkrókskaupstað, Skarðshreppi, Staðarhreppi, Seyluhreppi, Lýtingsstaðahreppi, Rípurhreppi, Viðvíkurhreppi, Hólahreppi og Hofshreppi og mynduðu þau saman *[[sveitarfélagið Skagafjörður|sveitarfélagið Skagafjörð]]*.

## Hreppsnefnd

Síðasta hreppsnefnd Fljótahrepps var kosin í hreppsnefndarkosningunum 28. maí 1994 og hana skipuðu Guðrún Halldórsdóttir, Gunnar Steingrímsson, Haukur Ástvaldsson, Hermann Jónsson og Örn Þórarinsson.

## Hemilidir
Svarfaðardalshreppur

**Svarfaðardalshreppur** var hreppur í Eyjafjarðarsýslu, kenndur við Svarfaðardal vestan Eyjafjarðar. Hreppurinn hefur tekið ýmsum breytingum í aldanna rás. Upphaflega náði hann yfir Svarfaðardal frá Hámundastaðahálsi og út í Ólafsfjarðarmúla. Seinna bættist Árskógsströnd ásamt Þorvaldsdal og Hrísey við hreppinn. Í byrjun 20. aldar skiptist hann upp í Svarfaðardalshrepp, Dalvíkurhrepp og Árskógsstrandarhrepp.

Þorpið Dalvík var upphaflega innan hreppsins en var gert að sérstökum hreppi, *Dalvíkurhreppi*, í ársbyrjun 1946.

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Svarfaðardalshreppur Dalvíkurkaupstað og Árskógshreppi undir nafninu *[[Dalvíkurbyggð]]*.
Árskógshreppur

**Árskógshreppur** var hreppur í Eyjafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Stærra-Árskóg á Árskógsströnd vestan Eyjafjarðar.

Hreppurinn varð til árið 1911 þegar Arnarneshreppi var skipt í tvennt.  Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Áskógshreppur Dalvíkurkaupstað og Svarfaðardalshreppi undir nafninu *[[Dalvíkurbyggð]]*.
Skriðuhreppur

**Skriðuhreppur** var hreppur í Hörgárdal vestan Eyjafjarðar, kenndur við bæinn Skriðu í Hörgárdal. 

Hinn 1. janúar 2001 sameinaðist Skriðuhreppur Öxnadalshreppi og Glæsibæjarhreppi undir nafninu *[[Hörgárbyggð]]*.
Öxnadalshreppur

**Öxnadalshreppur** var hreppur í Öxnadal vestan Eyjafjarðar. 

Hinn 1. janúar 2001 sameinaðist Öxnadalshreppur Skriðuhreppi og Glæsibæjarhreppi undir nafninu *[[Hörgárbyggð]]*.
Glæsibæjarhreppur

**Glæsibæjarhreppur** var hreppur sunnan Hörgár í Eyjafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Glæsibæ. 

Hinn 1. janúar 2001 sameinaðist Glæsibæjarhreppur Skriðuhreppi og Öxnadalshreppi undir nafninu *[[Hörgárbyggð]]*.
Dalvík

**Dalvík** er sjávarpláss við Eyjafjörð, í mynni Svarfaðardals í Dalvíkurbyggð. Bærinn var upphaflega innan Svarfaðardalshrepps, en var gerður að sérstökum hreppi 1. janúar 1946. Dalvík fékk kaupstaðarréttindi 22. apríl 1974. Íbúar í Dalvík voru 1.360 í janúar árið 2024.

## Eitt og annað
* 2. júní árið 1934 varð jarðskjálfti við Eyjafjörð sem olli miklu tjóni á Dalvík og um 200 manns urðu heimilislausir. . Upptök hans voru skammt frá byggðinni. Skjálfti þessi er nefndur Dalvíkurskjálftinn.
* Þann 7. júní 1998 sameinuðust Dalvíkurkaupstaður og Svarfaðardalshreppur á ný ásamt Árskógshreppi undir nafninu *[[Dalvíkurbyggð]]*.
* Fiskidagurinn mikli var haldinn í ágúst ár frá 2001 til 2019, og 2023. Bæjarbúar buðu hátíðargestum upp á fiskisúpu og fyrirtæki gáfu hverjum sem vildi að smakka á sjávarafurðum sínum án endurgjalds. Hátíðinni lauk jafnan með miklum útitónleikum og flugeldasýningu.  
* Gísli, Eiríkur, Helgi, Kaffihús/bar og sögusetur um Bakkabræður.
* Sýndarvélin sem Android-stýrikerfið fyrir farsíma keyrir á nefnist Dalvik eftir bænum Dalvík þaðan sem höfundur hennar, Dan Bornstein, rekur ættir sínar.

## Myndir

File:Ungó.jpg|Ungó, aðsetur Leikfélags Dalvíkur. Kaffihúsið GÍsli, Eiríkur, Helgi er í gráa húsinu t.h.
Mynd:Hvoll_Dalvík.jpg|Byggðasafnið að Hvoli á Dalvík.
Mynd:Dalvíkurkirkja.jpg|Dalvíkurkirkja


## Tilvísanir

## Tenglar

* Vefsíða Dalvíkurbyggðar
Öngulsstaðahreppur

**Öngulsstaðahreppur** var hreppur austan Eyjafjarðarár í Eyjafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Öngulsstaði.  Um 20 km að lengd, frá mörkum Svalbarðsstrandarhrepps að bænum Sámstöðum við mörk Saurbæjarhrepps sem var innsti hreppurinn í Eyjafirði.   

Hinn 1. janúar 1991 sameinaðist Öngulsstaðahreppur Hrafnagilshreppi og Saurbæjarhreppi undir nafninu *[[Eyjafjarðarsveit]]*.
Akbar mikli

**Jalaluddin Muhammad Akbar** (persneska:** جلال الدین محمد اکبر**), oft nefndur **Akbar mikli**, (15. október 1542 – 27. október 1605) var keisari Mógúlveldisins 1556-1605 og er talinn mestur þeirra. Hann var meðal annars mikill stuðningsmaður lista og fræðistarfa og mikill talsmaður umburðarlyndis fólks af mismunandi trúarbrögðum, en í veldi hans bjuggu bæði hindúar og múslimar.
 
## Tenglar
Saurbæjarhreppur (Eyjafjarðarsýslu)

**Saurbæjarhreppur** var innsti hreppur í Eyjafjarðarsýslu, kenndur við kirkjustaðinn Saurbæ í Eyjafirði. 

Hinn 1. janúar 1991 sameinaðist Saurbæjarhreppur Hrafnagilshreppi og Öngulsstaðahreppi undir nafninu *[[Eyjafjarðarsveit]]*.
Hrafnagilshreppur

**Hrafnagilshreppur** var hreppur vestan Eyjafjarðarár í Eyjafjarðarsýslu, kenndur við bæinn Hrafnagil. 

Akureyri var skilin frá hreppnum 29. ágúst 1862 þegar bærinn endurheimti kaupstaðarréttindi sín.

Hinn 1. janúar 1991 sameinaðist Hrafnagilshreppur Öngulsstaðahreppi og Saurbæjarhreppi undir nafninu *[[Eyjafjarðarsveit]]*.
Luigi Einaudi

**Luigi Einaudi** (24. mars 1874 – 30. október 1961) var ítalskur hagfræðingur, stjórnmálamaður og ráðherra fyrir frjálslynda flokkinn á Ítalíu, og annar forseti Ítalíu frá 1948 til 1955.

Hann lauk prófi í lögfræði, en kenndi síðan hagvísindi við Tórínóháskóla, iðnaðarlöggjöf og hagfræði við Tækniháskólann í Tórínó og fjármálavísindi við Bocconi-háskóla í Mílanó. Auk þessa hlaut hann ýmsar heiðursstöður og var virkur meðlimur í alþjóðlegum samtökum. Hann var til dæmis meðal stofnenda Mont Pèlerin Society árið 1947.

Hann hóf skrif sín um hagfræði með greinum í dagblaðið *[[Corriere della sera]]* þegar árið 1909. 1912 setur hann fram nýstárlega hugmynd um skattheimtu sem byggi á þrepaskiptri skattlagningu heildartekna fjölskyldu af atvinnutekjum, leigutekjum o.s.frv. Þessi hugmynd liggur nú til grundvallar skattheimtu á Ítalíu. Hann var síðan gríðarlega virkur í blaðaskrifum, ritstýrði tveimur tímaritum um stjórnmál og hagfræði, skrifaði reglulega greinar um efnahagsmál í *[[The Economist]]* og var í ritstjórn dagblaðanna *[[La Stampa]]* og *[[Corriere della sera]]* til 1926.

1919 var hann tilnefndur í öldungadeild ítalska þingsins. Hann dró sig að miklu leyti út úr stjórnmálum eftir valtatöku fasista, en hélt fræðistarfi sínu áfram. 1943 flúði hann til Sviss og sneri aftur eftir að frelsun Ítalíu var lokið 1945. 

Hann var stjórnarformaður seðlabanka Ítalíu frá 5. janúar 1945 til 11. maí 1948 og stýrði meðal annars nauðsynlegri gjaldfellingu lírunnar gagnvart bandaríkjadal um 68%. Þá átti hann þátt ásamt sagnfræðingnum og heimspekingnum Benedetto Croce í endurstofnun frjálslynda flokksins á Ítalíu. Hann tók líka þátt í samningu nýrrar stjórnarskrár og átti þar meðal annars (og síðar sem forseti) þátt í að endurreisa mikið af því stjórnkerfi sem hann hafði barist gegn með skrifum sínum.

Hann var talsmaður frjálshyggju í efnahagsmálum og frjálslyndisstefnu í stjórnmálum, þótt hann gerði sér grein fyrir að þetta tvennt færi ekki alltaf saman. Hann sá enda fyrir sér frjálst hagkerfi, ekki sem hagkerfi þar sem engar reglur eða lög giltu, heldur sem regluverk eða kerfi. Hann viðurkenndi líka að hugsjónir stæðust ekki fyrir raunverulegum vandamálum („Di fronte ai problemi concreti, l'economista non può essere mai né liberista né interventista, né socialista ad ogni costo.“) Frægustu pistla hans um frjálshyggju og frjálslyndi er að finna í ritdeilu sem hann átti við Benedetto Croce á fjórða áratugnum á síðum tímaritsins *La Riforma Sociale*. Einaudi var einn af stofnendum Mont Pèlerin Society, alþjóðlegs málfundafélags frjálslyndra menntamanna, sem Friedrich A. von Hayek hafði forgöngu um.

Sonur hans, Giulio Einaudi (f. 1912), var frægur útgefandi og stofnandi samnefndrar bókaútgáfu árið 1933, sem síðar varð hluti af Mondadori-samstæðunni árið 1994.
Úmbría

**Úmbría** (ítalska: *Umbria*) er fjallent og hæðótt hérað á Mið-Ítalíu með landamæri að Toskana í vestri, Latíum í suðri og Marke í austri. Höfuðstaður héraðsins er háskólaborgin Perugia. Íbúar héraðsins eru um 855 þúsund (2024) og búa í 92 sveitarfélögum.

Áhugaverðir staðir eru m.e. Trasímenó-vatn og Marmore-fossar.

## Sýslur (''province'') og borgir
* Perugia (59 sveitarfélög)
* Terni (33 sveitarfélög)

Helstu borgir héraðsins eru:
* Acquasparta
* Amelia
* Assisi
* Città di Castello
* Deruta
* Foligno
* Gualdo Tadino
* Gubbio
* Montefalco
* Narni
* Nocera Umbra
* Norcia
* Orvieto
* Perugia
* Spoleto
* Terni
* Todi
* Trevi

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Latíum

**Latíum** (ítalska: *Lazio*) er hérað á Mið-Ítalíu sem markast af Toskana og Úmbríu í norðri, Abrútsi í austri, Mólíse í suðaustri og Kampaníu í suðri. Í vestri á héraðið mikla strandlengju við Tyrrenahafið. Höfuðstaður héraðsins er höfuðborgin Róm. Héraðið dregur nafn sitt af ættbálki Latverja sem voru forverar hinna fornu Rómverja.

Íþróttafélagið S.S. Lazio dregur nafn sitt af nafni héraðsins.

## Sýslur og borgir
* Frosinone (91 sveitarfélag)
* Latina (33 sveitarfélög)
* Rieti (73 sveitarfélög)
* Roma (121 sveitarfélag)
* Viterbo (60 sveitarfélög)

Helstu borgir héraðsins eru:
* Róm
* Anzio
* Cassino
* Castel Gandolfo
* Cerveteri
* Civitavecchia
* Frosinone
* Latina
* Ostia
* Rieti
* Tarquinia
* Tivoli
* Viterbo
* Frascati

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Kampanía

**Kampanía** (ítalska: *Campania*) er hérað á Suður-Ítalíu sem markast af Latíum og Mólíse í norðri, Apúlía í austri og Basilíkata í suðri með strönd að Tyrrenahafi í vestri. Höfuðstaður héraðsins er Napólí. Íbúafjöldi er 5,6 milljónir. Í Kampaníu eru meðal annars eldfjallið Vesúvíus og eyjan Kaprí.

Heitið er oftast annaðhvort talið leitt af -campus úr latínu sem merkir flatlendi eða af heiti úr oskísku sem merkir "sem heyrir undir Capúa". -Campus í (amerískri) ensku í merkingunni -í (há)skólanum, vísar til þess að háskólar þar voru gjarnar reistir á flötu graslendi. Kampavín hefur síðan ekkert með héraðið að gera heldur heitir eftir svipað hljómandi héraði í Frakklandi.

## Sýslur (''province'')
* Avellino (119 sveitarfélög)
* Benevento (78 sveitarfélög)
* Caserta (104 sveitarfélög)
* Napoli (92 sveitarfélög)
* Salerno (158 sveitarfélög)

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Fróðárhreppur

**Fróðárhreppur** var hreppur í Snæfellsnessýslu, kenndur við bæinn Fróðá.

Hreppurinn varð til árið 1911, ásamt Ólafsvíkurhreppi, þegar Neshreppi innan Ennis var skipt í tvennt.  1. apríl 1990 sameinaðist Fróðárhreppur Ólafsvík á ný, að þessu sinni undir merkjum Ólafsvíkur.

Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Ólafsvíkurkaupstaður svo Neshreppi utan Ennis, Breiðuvíkurhreppi og Staðarsveit undir nafninu *[[Snæfellsbær]]*.
Langbarðaland

**Langbarðaland** (**Lyngbarði** eða **Lumbarðaland**; ítalska: *Lombardia*) er hérað á Norður-Ítalíu á milli Alpafjalla og Pó-dalsins. Höfuðstaður héraðsins er Mílanó. Íbúafjöldi er 10 milljónir (2024). Héraðið heitir eftir Langbörðum, germönskum ættflokki sem lagði undir sig Ítalíu eftir fall Rómaveldis.

## Sýslur (''province'')
* Bergamo (sýsla) (244 sveitarfélög)
* Brescia (sýsla) (206 sveitarfélög)
* Como (sýsla) (162 sveitarfélög)
* Cremona (sýsla) (115 sveitarfélög)
* Lecco (sýsla) (90 sveitarfélög)
* Lodi (sýsla) (61 sveitarfélag)
* Mantova (sýsla) (70 sveitarfélög)
* Mílanó (sýsla) (134 sveitarfélög)
* Monza e Brianza (sýsla) (55 sveitarfélög)
* Pavia (sýsla) (190 sveitarfélög)
* Sondrio (sýsla) (78 sveitarfélög)
* Varese (sýsla) (141 sveitarfélag)

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Neshreppur innan Ennis

**Neshreppur innan Ennis** var hreppur í Snæfellsnessýslu, norðan megin á Snæfellsnesi, milli Ólafsvíkurennis og Búlandshöfða. 

Hreppurinn varð til á 19. öld ásamt Neshreppi utan Ennis við skiptingu Neshrepps í tvennt. Neshreppi innan Ennis var svo skipt í tvennt árið 1911, í Ólafsvíkurhrepp og Fróðárhrepp en þeir hreppar sameinuðust aftur 1. apríl 1990, að þessu sinni undir merkjum Ólafsvíkur.
Staðarsveit

**Staðarsveit** er sveit á sunnanverðu Snæfellsnesi, kennd við kirkjustaðinn Staðastað. 

Staðarsveit var sjálfstæður hreppur til 11. júní 1994, en þann dag sameinaðist hún Breiðuvíkurhreppi, Neshreppi utan Ennis og Ólafsvíkurkaupstað undir nafninu *[[Snæfellsbær]]*.
Neshreppur (Snæfellsnessýslu)

**Neshreppur** var hreppur í Snæfellsnessýslu, á norðanverðu Snæfellsnesi utan Búlandshöfða. 

Hreppnum var skipt í tvennt á 19. öld, í Neshrepp innan Ennis og Neshrepp utan Ennis. Frá árinu 1994 hefur allur hinn forni Neshreppur tilheyrt sveitarfélaginu Snæfellsbæ.
Neshreppur

**Neshreppur** hafa tveir hreppar heitið á Íslandi:
* Neshreppur í Snæfellsnessýslu.  Skipt í tvennt á 19. öld og urðu þá til:
** Neshreppur innan Ennis.  Skipt í tvennt 1911.
** Neshreppur utan Ennis.  Frá 11. júní 1994 hluti Snæfellsbæjar.
* Neshreppur í Suður-Múlasýslu.  Stofnaður 1913, áður hluti Norðfjarðarhrepps. Kaupstaðarréttindi 1. janúar 1929, hét eftir það Neskaupstaður.
Neshreppur utan Ennis

**Neshreppur utan Ennis** var hreppur í Snæfellsnessýslu, yst á norðanverðu nesinu. Hreppurinn varð til ásamt Neshreppi innan Ennis þegar Neshreppi var skipt í tvennt á 19. öld.  Hinn 11. júní 1994 sameinaðist  Neshreppur utan Ennis Ólafsvíkurkaupstað, Breiðuvíkurhreppi og Staðarsveit undir nafninu *[[Snæfellsbær]]*.

Neshrepp var skipt í tvennt á 19. öld, í Neshrepp innan Ennis og Neshrepp utan Ennis. Í Neshreppi utan Ennis voru  Rif, Hellissandur og Gufuskálar.
Breiðuvíkurhreppur

**Breiðuvíkurhreppur** var hreppur í Snæfellsnessýslu, yst á sunnanverðu nesinu, kenndur við sveitina Breiðuvík við samnefnda vík.

Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Breiðuvíkurhreppur Neshreppi utan Ennis, Ólafsvíkurkaupstað og Staðarsveit undir nafninu *[[Snæfellsbær]]*.
Venetó

**Venetó** (ítalska: *Veneto*) er hérað á Norðaustur-Ítalíu. Höfuðstaður héraðsins eru Feneyjar við Adríahafið. Íbúar eru um 4,8 milljónir (2024).

## Sýslur (''province'')
* Belluno (69 sveitarfélög)
* Padova (104 sveitarfélög)
* Rovigo (50 sveitarfélög)
* Treviso (95 sveitarfélög)
* Venezia (44 sveitarfélög)
* Verona (98 sveitarfélög)
* Vicenza (121 sveitarfélög)

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Borgarhjól

**Borgarhjól** er reiðhjól sem er hannað til notkunar við þéttbýlisaðstæður, þar sem er malbik og/eða gangstéttir, en eru ekki útbúin til hjólreiða á grófu undirlagi, eins og t.d. fjalllendi. Borgarhjól eru mun veikbyggðari en fjallahjól og hafa mjórri og sléttari dekk með grynnri rákum, og eru því einnig mun ódýrari. Við þéttbýlisaðstæður getur verið áreynsluminna að hjóla þeim en fjallahjólum sökum þess hve létt þau eru. Borgarhjól hafa gjarnan bögglabera að aftan, nokkuð sem finnst yfirleitt ekki á fjallahjólum eða götuhjólum.
Eyjahreppur

**Eyjahreppur** (stundum ritaður **Eyjarhreppur**) var hreppur á sunnanverðu Snæfellsnesi. 

Hinn 26. júní 1994  sameinaðist Eyjahreppur Miklaholtshreppi undir nafninu *[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]*.
Miklaholtshreppur

**Miklaholtshreppur** (stundum ritaður **Miklholtshreppur**) var hreppur á sunnanverðu Snæfellsnesi, kenndur við kirkjustaðinn Miklholt. 

Hinn 26. júní 1994  sameinaðist Miklaholtshreppur Eyjahreppi undir nafninu *[[Eyja- og Miklaholtshreppur]]*.
Imam

**Imam** (arabíska: ** إمام**) er arabískt orð sem þýðir „leiðtogi“ eða „sá sem stendur fremst“. Í íslamskri hefð hefur hugtakið verið notað á misjafnan hátt ekki síst af súnní- annars vegar og shía-múslimum hins vegar.

## Hlutverk imams
### Sem prédikari og bænalesari
Algengasta merkinginn er að imam samsvari hugtakinu prestur eða prédikari í kristni. Hlutverk imamans er að leiða sameiginlega bæn í moskunni. Imaminn stendur þá fyrir framan söfnuðinn og snýr baki í hann og fylgja allir eftri athöfnum hans. Í stærri moskum eru tveir imamar, annar fyrir hinar fimm daglegu bænir og hinn fyrir prédikun við föstudagsbænina. Í þeim minni er oftast einungis einn imam og er þá engin prédikun haldin. 

Imamarnir eru ekki sérstök stétt og hafa ekki nein sérstök einkennisföt og ekki neina sérstaka menntun heldur. Þeir fá oft lítil sem engin laun heldur vinna venjuleg störf með hlutverkinu sem imam. 

### Sem andlegur leiðtogi
Í þessari merkingu er það notað í ýmsum múslimskum löndum yfir andlega leiðtoga sem andstæðu við emír sem táknaði hinn veraldlega leiðtoga. 

### Sem „kirkjufeður“
Helstu kórantúlkendur og andlegir leiðtogar íslam á fyrstu öldum eftir Múhameð eru einnig nefndir imamar og samsvarar það hinu kristna hugtaki *patres* („kirkjufeður“). 

## Hinir tólf imamar shía
Þegar shía-múslimar tala um imamana tólf eiga þeir við afkomendur Alí (dó 661), mág Múhameðs. Hann var fjórði kalífinn en sonur hans Hasan (dó 670) afsalaði sér kalífatitlinum eftir sex mánaða stríð við Muawija en hélt eftir fyrir sig og afkomendur sína titilinum imam. Eftir Alí og Hasan, sem teljast tveir fyrstu imamarnir af ætt Alís, tók bróðir Hasans, Hussein (dó 680), við titlinum. Hinir níu imamarnir sem allir erfðu titilinn í beinan karllegg eru: sonur Husseins Ali Zejn-el-abidin (dó 694),
Muhammed El-bakir (dó 734), Djafar es-sadik (dó 765), Musa El-kazim (dó 799), Ali Eida (dó 818), einn af þeim sem skapaði súfisma, Muhammed Et-taki (dó 835), Ali En-naki (dó 868), Hassan El-askari (dó 873) og Muhammed El-mahdi, sem hvarf þegar hann var 12 ára gamall árið 879. 

Shía-múslimar trúa því að El-Mahdi lifi enn og geti endurkomið hvenær sem er og yfirtaka heiminn. 

Innan shía-trúarinnar eru þrjú trúfélög sem skiftast eftir afstöðu til hverja beri að telja sem raunverulega imama.
* Tylftarsöfnuðurinn sem trúir á imamana tólf í listanum neðan. 
* Ismailítarnir sem trúa á sex fyrstu imamana en álíta að Ismail ibn Jafar sé sá sjöundi og síðast.
* Zayditar sem trúa á fjóra fyrstu og álíta Zayd hinn fimmta og síðasta.

# *[[Alí ibn Abu Talib|Ali ibn Abi Taleb]]*
# *[[Hassan Modjtaba]]*
# *[[Hussein bin Ali]]*
# *[[Zein al Abedin]]*
# *[[Mohammad Bagher]]*
# *[[Djafar Sadeq]]*
# *[[Mosa al Kazem]]*
# *[[Reza]]*
# *[[Mohammad Taqi]]*
# *[[Ali al Naqi]]*
# *[[Hassan Asqari]]*
# *[[Mohammad al Mahdi]]*
God Save the King

**God Save the King**, eða **God Save the Queen**, er þjóðsöngur Breta. Þegar konungur ríkir í Bretlandi er lagið nefnt *God Save the King*, en í tíð ríkjandi drottningar er það titlað *God Save the Queen*, og orðinu *king* ‘konungur’ í textanum hvarvetna breytt í *queen* ‘drottning’; þetta breyttist síðast árið 2022 þegar Karl þriðji Bretakonungur tók við krúnunni eftir andlát móður sinnar Elísabetar annarar Bretadrottningar.

## Texti ljóðsins
:1. God save our gracious King,
:Long live our noble King,
:God save the King!
:Send him victorious,
:Happy and glorious,
:Long to reign over us;
:God save the King!

:2. O Lord our God arise,
:Scatter his enemies
:And make them fall;
:Confound their politics,
:Frustrate their knavish tricks,
:On Thee our hopes we fix,
:God save us all!

:3. Thy choicest gifts in store
:On him be pleased to pour;
:Long may he reign;
:May he defend our laws,
:And ever give us cause
:To sing with heart and voice,
:God save the King!

:4. Not in this land alone,
:But be God's mercies known,
:From shore to shore!
:Lord make the nations see,
:That men should brothers be,
:And form one family,
:The wide world o'er.

:5. From every latent foe,
:From the assassins blow,
:God save the King!
:O'er him thine arm extend,
:For Britain's sake defend,
:Our father, prince, and friend,
:God save the King!
André-Marie Ampère

**André-Marie Ampère** (fæddur 20. janúar 1775, dó 10. júní 1836) var franskur eðlis- og stærðfræðingur sem gerði margar uppgötvanir á sviði rafsegulmagns og rafaflfræði. SI-mælieiningin amper er nefnd eftir honum og sömuleiðis lögmál Ampers.
Elizabeth Garrett Anderson

**Elizabeth Garrett Anderson** (fædd 9. júní 1836, dó 17. desember 1917) var enskur læknir og fyrsta konan í Bretlandi til að ljúka prófi í læknisfræði.

Hún lærði á eigin vegum þar sem henni gafst ekki kostur á skólagöngu og fékk lækningaleyfi 1865.

Hún var læknir við Marylone Dispensary for Women and Children, sem nú heitir Elizabeth Garrett Anderson Hospital og er nú eingöngu mannað konum og fyrir kvensjúklinga.

Hún var fyrsta konan sem varð borgarstjóri í Bretlandi, 9. nóvember 1908 var hún kjörin borgarstjóri Aldeburgh.
Borgarnes

**Borgarnes** er bær á samnefndu nesi við Borgarfjörð. Íbúafjöldi er 2.147 (2024) og er bærinn kjarni sveitarfélagsins Borgarbyggðar og þjónustumiðstöð fyrir nágrannasveitirnar auk þess að vera vinsæll áningarstaður ferðafólks. Þótt Borgarnes standi við sjó er þar nær engin útgerð stunduð í dag. Áður fyrr voru þó gerð út skipin Hvítá og Eldborg sem var aflahæst á síld nokkrar vertíðir.

Bærinn var upphaflega í Borgarhreppi en varð að sérstökum hreppi, *Borgarneshreppi*, árið 1913. Hinn 24. október 1987 varð hreppurinn formlega að bæjarfélagi undir heitinu *Borgarnesbær*.

11. júní 1994 sameinaðist Borgarnesbær Hraunhreppi, Norðurárdalshreppi og Stafholtstungnahreppi undir nafninu *[[Borgarbyggð]]*.

Í sveitarfélaginu er Lúðrasveit Borgarness.

## Tilvísanir

## Tenglar

*Loftmynd á Google Maps
Jean le Rond d'Alembert

**Jean le Rond d'Alembert** (fæddur 16. nóvember 1717, dó 29. október 1783) var franskur stærðfræðingur, eðlisfræðingur og heimspekingur og vann náið með Denis Diderot að fyrstu alfræðibókinni. Er einn af boðberum upplýsingarinnar.
John Logie Baird

**John Logie Baird** (fæddur 13. ágúst 1888, dó 14. júní 1946) var skoskur rafmagnsverkfræðingur og einn helsti frumkvöðullinn við þróun sjónvarpsins. Hann var fyrstur manna til að láta sjónvarpsútsendingu virka.
Hraunhreppur

**Hraunhreppur** var hreppur vestast í Mýrasýslu.

Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Hraunhreppur Borgarnesbæ, Norðurárdalshreppi og Stafholtstungnahreppi undir nafninu *[[Borgarbyggð]]*. 

30. mars 2006 blossuðu Mýraeldar upp með þeim afleiðingum að gróður í nánast öllum Hraunhreppi varð eldi að bráð.
Borgarhreppur

**Borgarhreppur** var hreppur í Mýrasýslu, kenndur við landnámsbæinn og kirkjustaðinn Borg á Mýrum. Afmarkaðist hann af Langá vestan megin en Gljúfurá og Hvítá að austan.

Þorpið Borgarnes var upphaflega í hreppnum, en var gert að sérstökum hreppi árið 1913.

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Borgarhreppur *[[Borgarbyggð]]*, ásamt Álftaneshreppi og Þverárhlíðarhreppi.
Álftaneshreppur (Mýrasýslu)

**Álftaneshreppur** var hreppur í Mýrasýslu, kenndur við kirkjustaðinn Álftanes á Mýrum. Afmarkaðist hann af Álftá að vestan og Langá að austan.

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Álftaneshreppur *[[Borgarbyggð]]*, ásamt Borgarhreppi og Þverárhlíðarhreppi.
Þverárhlíðarhreppur

**Þverárhlíðarhreppur** var hreppur í uppsveitum Mýrasýslu, kenndur við sveitina Þverárhlíð.

Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Þverárhlíðarhreppur *[[Borgarbyggð]]*, ásamt Álftaneshreppi og Borgarhreppi.
Norðurárdalshreppur

**Norðurárdalshreppur** var hreppur nyrst í uppsveitum Mýrasýslu, kenndur við Norðurárdal.

Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Norðurárdalshreppur Borgarnesbæ, Hraunhreppi og Stafholtstungnahreppi undir nafninu *[[Borgarbyggð]]*.
Stafholtstungnahreppur

**Stafholtstungnahreppur** var hreppur í miðri Mýrasýslu, kenndur við sveitina Stafholtstungur.

Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Stafholtstunguhreppur Borgarnesbæ, Norðurárdalshreppi og Hraunhreppi undir nafninu *[[Borgarbyggð]]*. 

Þorbjörn Arnbjarnarson bjó í hreppnum á Arnarholti en hann „*nam Stafholtstungu milli Norðurár og Þverár*“

## Heimildir
Monte Carlo

**Monte Carlo** er mjög ríkt hverfi í borgríkinu Mónakó, þekkt fyrir spilavíti sín, glamúr, og það að frægt fólk virðist una sér vel þar. Um 30.000 íbúar eru þar með fasta búsetu (áætlað 1990).

Monte Carlo hýsir stærstan hluta af Circuit de Monaco kappakstursbrautinni, en á henni fer Monaco Grand Prix keppnin fram í Formúlu-1 kappakstri. Einnig fara heimsmeistarakeppnir í hnefaleikum (Monte Carlo meistararnir), tískusýningar og ýmsir aðrir viðburðir fram í Monte Carlo. Áratugum saman hafa konungsfólk, kvikmyndastjörnur og meðalmenni heimsótt Monte Carlo.

Spilavítin í Monte Carlo eru víðfræg og laða að ótal ferðamenn á hverju ári. Innan spilavítisins er Grand Théâtre de Monte Carlo óperu- og ballethúsið, og höfuðstöðvar Ballets de Monte Carlo. Árið 1861 var gefið 50 ára leyfi til þess að reka spilasali með fjárhættuspilum til einstaklinga. Síðan 1898 hefur leyfið verið starfrækt af Société des Bains de Mer sem er fyrirtæki, en ríkisstjórn Mónakó á nú ráðandi hlut í því. Fyrirtækið á einnig helstu hótelin og barina sem þjóna ferðaþjónustu. Engir skattar eru á einstaklingum í Mónakó, en þeim er meinaður aðgangur að spilavítum.

Árið 1873 gerði Joseph Jagger spilavítið frægt með því að „brjóta bankann“. Hann fann og hagnýtti sér galla í einu af rúllettuhjólum spilavítisins. Tæknilega séð var bankinn í þessu tilviki það fé sem borðið hafði í höndum croupiersins, spilastjórans. Samkvæmt grein í The Times seint á 19. öld var hægt að brjóta bankann oft með þessari aðferð. Lagið „The Man that Broke the Bank at Monte Carlo“ frá árinu 1892 er líklega samið til höfuðs Charles Wells sem braut bankann margoft í tveimur fyrri ferðum sínum til Monte Carlo, af þremur.

Breski njósnarinn James Bond, söguhetjan úr skáldsögum Ians Fleming og kvikmyndum byggðum á þeim, stundaði spilavítið þar mikið. Hverfið heitir eftir Karl III, Prins af Mónakó.
Urður, Verðandi og Skuld

**Urður, Verðandi og Skuld** eru þrjár skapanornir í norrænni goðafræði. Þær búa við Urðarbrunn sem stendur við eina af þrem rótum Asks Yggdrasils. Urður, Verðandi og Skuld ausa tréð vatni einu sinni á dag til að halda því frá að fúna eða visna.

Urður er myndgervingur fortíðarinnar, Verðandi nútímans, og Skuld framtíðarinnar. Þær stýra örlögum manna og hafa til þess langa þræði sem þær hugsa um af ýtrustu varfærni. Þegar kemur að því að maður er búinn með sinn tíma þá klippa þær á þráðinn og örlög viðkomandi eru ráðin.

## Tengt efni
* Norn
Monte Carlo (spil)

**Monte Carlo** er fjárhættuspil fyrir fimm til átta spilara, sem spilað er með venjulegum 52-spila spilastokki. Hvert spil skiptist upp í sjö umferðir sem öll hafa misjöfn markmið. Í fyrstu sex umferðunum er byggður upp vinningspottur, og síðasta umferðin sker úr um það hvernig potturinn skiptist upp á milli spilara.

## Gangur spilsins
Í upphafi er ákveðið hve mikill peningur er á bak við hvert stig. Hámarksupphæð pottarins stýrist annarsvegar af því, og hinsvegar af fjölda spilara. Ef að hvert stig er 1000 krónu virði, og spilarar fimm, þá mun potturinn verða 1000 \cdot 8 \cdot 5 = 40000 krónur.

Nú eru spil hugsanlega tekin úr bunkanum, háð fjölda spilara. Ef að átta spilarar eru, þá eru engin spil fjarlægð, en ef þeir eru sjö eru tvistar fjarlægðir, tvistar og þristar ef spilarar ef spilarar eru sex, og ef að spilarar eru fimm eru tvistar, þristar og fjarkar fjarlægðir.

Nú er gefið; allir eiga að vera með jafn mörg spil á hendi og bunkinn á að klárast. Stokkurinn er stokkaður og gefið er upp á nýtt eftir hverja umferð. Eftir hverja umferð eiga menn að setja pening í pottinn fyrir hvert mínusstig, en eftir síðustu umferð eru peningar teknir úr pottinum sem samsvara fjölda jákvæðra stiga sem fengin eru í þeirri umferð. Potturinn á að tæmast.

Í fyrstu umferð er spilað nolo. Þá er markmiðið að forðast að taka slagi. Slagur er tekinn með því að eiga hæsta spilið í slagnum í þeim lit sem fyrst var sett út. Eitt mínusstig er gefið fyrir hvern slag.

Í annarri umferð er markmiðið að forðast að taka slagi sem innihalda lauf. Eitt mínusstig er veitt fyrir hvert laufaspil sem tekið er.

Í þriðju umferð er markmiðið að forðast að taka slagi sem innihalda drottningar. Tvö mínusstig eru veitt fyrir hverja drottningu.

Í fjórðu umferð er markmiðið að forðast að taka slagi sem innihalda svarta kónga. Fjögur mínusstig eru veitt fyrir hvern svartan kóng.

Í fimmtu umferð er markmiðið að forðast að taka hjartaásinn. Átta mínusstig eru veitt fyrir hann.

Í sjöttu umferð er markmiðið að forðast að taka síðasta slaginn. Átta mínusstig eru veitt fyrir hann.

Í sjöundu umferð snýst leikurinn við - í stað þess að greiða í pottinn skal hann tæmdur. Gefið er, og nú má setja út það spil sem er í miðju rununnar, rúnað upp - ef að spilarar eru fimm talsins er nían notuð. Níum skal raðað upp eftir sortum, og á níuna má leggja spil sem er hærra eða lægra en það. Runan gengur þá út í báðar áttir frá níunni uns öll spil klárast. Ef að spilari getur ekki lagt neitt út þá segir hann „pass“ og næsti á leik. Spilari sem leggur út ás, hæsta spilið, fær að gera aftur. Veitt eru stig í þeirri röð sem menn klára af hendi sinni. Í fimm manna leik eru 20 stig fyrir að klára fyrstur, 15 stig fyrir að klára annar, 10 stig fyrir að vera þriðji, 5 stig fyrir að vera fjórði, og sá sem klárar síðastur situr uppi með núll stig og sárt ennið. Þá er potturinn tæmdur samkvæmt þessum stigum.
Ýmir

**Ýmir** (fornnorræna: *Ymir*) eða **Aurgelmir** er jötunn í norrænni goðafræði. Hann er fyrsti jötunninn í heiminum og eru allir jötnar frá honum komnir. Ýmir varð til þegar frost Niflheims blandaðist eldum Múspellsheims í Ginnungagapi. Einnig varð kýrin Auðhumla til þegar þetta gerðist. Auðhumla nærði Ými lengst af og runnu fjórar mjólkurár úr spenum hennar. 

Eitt afkvæmi Ýmis eignaðist Bestlu Bölþórsdóttur. Hún eignaðist þrjá syni með Bori, syni Búra, sonar Auðhumlu; Óðin, Vilja og Vé. Óðinn, Vilji og Vé ákváðu síðar að skapa heiminn. Tóku þeir þá Ými, drápu hann og gerðu úr honum heiminn þannig:

* Hold Ýmis varð að löndum.
* Blóð Ýmis varð að sjó og stöðuvötnum.
* Bein og tennur Ýmis urðu að fjöllum.
* Beinflísar Ýmis urðu að grjóti og urðum.
* Höfuðkúpa Ýmis varð að himninum.
* Augabrúnir Ýmis urðu að virkisvegg utan um Miðgarð.
* Heili Ýmis varð að skýjum.
* Hár Ýmis varð að skógi.
Monte Carlo (aðgreining)

**Monte Carlo** getur átt við eftirfarandi:

* **[[Monte Carlo]]** hverfi í Mónakó.
* **[[Monte Carlo reiknirit]]**, flokkur reiknirita sem byggjast á líkindareikningi.
* **[[Monte Carlo (spil)]]**, fjárhættuspil fyrir fimm til átta spilara.
* **[[Chevrolet Monte Carlo]]**, Bandarísk bifreið.
* **[[Montecarlo]]**, Bandarísk kvikmynd frá árinu 1956.
Bifröst (norræn goðafræði)

**Bifröst** (einnig nefnd Ásbrú) er brú í norrænni goðafræði. Brú þessi liggur á milli Ásgarðs, þar sem goðin eiga heima, og Miðgarðs, þar sem mennirnir eiga heima. Brúin er útskýring norrænnar goðafræði á regnboga. Heimdallur, hinn hvíti ás, gætir brúarinnar.  Rauði liturinn í brúnni á að vera eldur og verndar hann Ásgarð frá jötnum. Æsir ferðast upp brúna daglega til að funda undir skugga Asks Yggdrasils.
Vilji (norræn goðafræði)

**Vilji** (fornnorræna: **Vili**) er sonur Bors, sonar Búra, sonar Auðhumlu í norrænni goðafræði. Bræður hans heita Óðinn og Vé. Hann tekur þátt í sköpun heims, ásamt bræðrum sínum en virðist síðan hverfa, ásamt bróður sínum Vé, að sköpun lokinni. Hann er sagður hafa gefið mönnunum gáfur og tilfinningar.

Vera má að Vilji sé annað nafn á goðinu Hæni þar sem þeir birtast í sama hlutverki í mismunandi frásögnum af sköpun mannanna.
Vé

**Vé** er sonur Bors, sonar Búra, sonar Auðhumlu. Bræður hans heita Óðinn og Vilji. Hann tekur þátt í sköpun heims, ásamt bræðrum sínum en virðist síðan hverfa, ásamt bróður sínum Vilja, að sköpun lokinni. Spurning er hvort að Vili og Vé séu einungis sjónhverfingar Óðins líkt og Hár Jafnhár og Þriðji. Hann er sagður hafa gefið mönnunum málið og ytri skilningarvit.
Tonn

**Tonn** er mælieining massa og jafngildir 1.000 kílógrömmum, það er 1 tonn = 1000 kg. Tonn er ekki SI-mælieining en notkun þess er samþykkt innan SI-kerfisins. Rétt heiti á þessu magni innan SI-kerfisins væri *megagramm (Mg). Táknið fyrir tonn er **t**.
Bölþorn

**Bölþorn** var hrímþurs í norrænni goðafræði. Bestla Bölþornsdóttir var dóttir hans, móðir Óðins, Vilja og Vés. 

Nafnið þýðir *ógæfu-þyrnir*.
## Heimildir
Bestla

**Bestla Bölþornsdóttir** er móðir Óðins og forn hrímþurs í norrænni goðafræði. Faðir hennar var Bölþorn sem einnig var hrímþurs. Hún var móðir þeirra Óðins, Vila og Vé sem hún eignaðist með Bor, syni Búra sem var frumgoðið.
Bor

**Bor**, í norrænni goðafræði, var sonur Búra. Hann eignaðist börnin Óðin, Vilja og Vé með Bestlu Bölþórsdóttur.
Skeiðahreppur

**Skeiðahreppur** var sveitarfélag í Árnessýslu sem sameinaðist Gnúpverjahreppi 9. júní 2002 og mynduðu þau Skeiða- og Gnúpverjahrepp.

Skeiðahreppur er marflatur enda mótaður af bæði Þjórsá og Hvítá sem renna hvor sínum megin við sveitina. Minnsta bil milli ánna er 8 kílómetrar nokkuð sunnarlega í sveitinni. Allra syðst nær Þjórsárhraunið yfir landið. Nyrst setur Vörðufell mikinn svip á landið þar sem það rís um 300 metra yfir landið. Vörðufellið sjálft er 391 m hátt og í dalverpi nokkru er Úlfsvatn; stærsta vatn sveitarinnar. Milli Hvítár og Vörðufells eru Höfðaveitur, en þær eru á náttúruminjaskrá Umhverfisstofnunar. Eru veiturnar nú stærsta votlendi sveitarinnar, eftir að stórt landssvæði var ræst fram á 20. öld.

Sveitin er mikið landbúnaðarsvæði og er þar allmikil mjólkurframleiðsla, sem og hrossarækt. Ekki er hreppurinn mikill sauðfjárræktarhreppur en þó eru Reykjaréttir með elstu varðveittu hlöðnu réttum á Íslandi.

Á Brautarholti var Þjórsárskóli um tíma og áður hét hann Brautarholtsskóli. 

Risið hefur upp íbúðahverfi á Brautarholti.

## Býli í Skeiðahreppi
### Núverandi býli

### Eyðibýli
* Mörk

## Heimildir
* 
* 
*
Capelinhos

**Capelinhos** er eldfjall staðsett á eyjunni Faial, sem er hluti af Asóreyjum (sem aftur er hluti Portúgals). Síðast gaus fjallið árin 1957 til 1958.
Faial

**Faial** er ein af eyjum Asóreyja, 172 km² og íbúafjöldinn er rétt yfir 15.000 (2011). Eyjan hefur einnig verið kölluð bláa eyjan vegna fjölda hortensía á henni.
Hrafnagil

**Hrafnagil** er fornt höfuðból í Eyjafjarðarsveit, fyrrum Hrafnagilshreppur var kenndur við bæinn en þar var til ársins 1863 kirkjustaður og prestsetur hreppsins. Á Sturlungaöld var Þorgils skarði Böðvarsson veginn af Þorvarði Þórarinssyni á Hrafnagili um jólin 1258, ódæðið þótti afar níðingslegt og uppskar Þorvarður miklar óvinsældir vegna þess.

Í landi Hrafnagils hefur nú byggst samnefnt þorp þar sem 379 bjuggu í janúar 2024. Þar er Hrafnagilsskóli, grunnskóli Eyjafjarðarsveitar, og félagsheimili. Jarðhiti er á staðnum og er notaður til að hita upp nokkur gróðurhús en einnig eru þar borholur á vegum Norðurorku sem tengjast hitaveitunni á Akureyri.

## Tilvísanir
Brynjólfur Bjarnason

**Brynjólfur Bjarnason** (fæddur 26. maí 1898, látinn 16. apríl 1989) var einn áhrifamestu leiðtoga sósíalista á Íslandi á 20. öld. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1918, en Hjalti Jónsson konsúll hafði stutt hann til náms. Síðan stundaði hann nám í heimspeki í Kaupmannahöfn og Berlín, en lauk ekki prófi, og sneri hann sér aftur að heimspeki á efri árum. 

Brynjólfur gerðist róttækur þegar á námsárum og hélt fast við þær grundvallarskoðanir alla ævi. Hann var annar af tveimur fulltrúum íslenskra kommúnista á öðru þingi Kominterns, alþjóðasambands kommúnista, í Moskvu 1920. Greiddi hann þar atkvæði með Moskvusetningunum svokölluðu sem kváðu á um skilyrðislausa fylgispekt aðildarflokka sambandsins við það. Brynjólfur var fulltrúi íslenskra kommúnista á fjórða þingi Kominterns í Moskvu 1924, þar sem var samþykkt ályktun um að stofna bæri kommúnistaflokk á Íslandi þegar aðstæður leyfðu. 

Brynjólfur var fyrsti og eini formaður Kommúnistaflokks Íslands 1930 - 1938, en sá flokkur var deild í Alþjóðasambandi kommúnista og laut valdi þess samkvæmt Moskvusetningunum. Brynjólfur var fulltrúi íslenska kommúnistaflokksins á sjötta þingi Kominterns í Moskvu 1935, en þá skipti sambandið um stefnu og vildi taka upp samstarf við jafnaðarmannaflokka gegn fasisma. Hann var kjörinn á þing fyrir kommúnistaflokkinn 1937. 

Brynjólfur var formaður miðstjórnar Sameiningarflokks alþýðu - Sósíalistaflokksins 1938 - 1949. Hann varði innrás Sovétríkjanna í Finnland í árslok 1939 og smíðaði orðið „Finnagaldur“ um óvægna gagnrýni á þá innrás. Brynjólfur þýddi ýmis rit eftir Maó Zedong á íslensku, þar á meðal *[[Rauða kverið]]*, sem kom út 1967. Brynjólfur sat á Alþingi í 19 ár, til 1956. Brynjólfur var einnig menntamálaráðherra 1944-1947 í svonefndri „nýsköpunarstjórn“. 

Frá og með 1954 sinnti Brynjólfur í æ ríkara mæli heimspeki og ritaði fjölda bóka um þau efni. Jafnframt dró úr stjórnmálaþátttöku hans en hann var þó áfram virkur félagi í Sósíalistaflokknum og Alþýðubandalaginu.

## Helstu ritverk
* *Sósíalistaflokkurinn: Stefna og starfshættir* (Reykjavík: Mál og menning, 1952)
* *Forn og ný vandamál* (Reykjavík: Mál og menning, 1954)
* *Gátan mikla* (Reykjavík: Mál og menning, 1956)
* *Vitund og verund* (Reykjavík: Mál og menning, 1961)
* *Á mörkum mannlegrar þekkingar* (Reykjavík: Mál og menning, 1965)
* *Lögmál og frelsi* (Reykjavík: Mál og menning, 1970)
* *Með storminn í fangið: Greinar og ræður 1937–1972*, I–II (Reykjavík: Mál og menning, 1973), 1972–1982, III (Reykjavík: Mál og menning, 1982). 
* *Heimur rúms og tíma* (Reykjavík: Mál og menning, 1980)
* *Samræður um heimspeki* (Reykjavík: Mál og menning, 1987)  

Brynjólfur þýddi auk þess rit eftir Karl Marx og Friedrich Engels, Maó Tse-tung og Líú Sjaó-sí.

## Tenglar
* Einar Ólafsson, „Hver var Brynjólfur Bjarnason?“ á Heimspekivef Háskóla Íslands
* Eyjólfur Kjalar Emilsson „Brynjólfur Bjarnason um frelsi viljans“ á Heimspekivef Háskóla Íslands
* Jóhann Björnsson „Tilgangurinn, hégóminn og hjómið: Um gagnrýni Brynjólfs Bjarnasonar á existensíalismann“ á Heimspekivef Háskóla Íslands
* Æviágrip á vef Alþingis
Mehmet Ali Ağca

**Mehmet Ali Ağca** (fæddur þann 9. janúar 1958) er fyrrum meðlimur í tyrknesku fasistahreyfingunni Gráu úlfunum. Ağca er frægur fyrir að hafa skotið Jóhannes Pál páfa 2. á Péturstorginu í Róm þann 13. maí 1981. Páfi lifði tilræðið af og heimsótti Ağca síðar í fangelsi til að fyrirgefa honum.

Eftir að hafa setið 19 ár í fangelsi á Ítalíu, og svo fimm ár til viðbótar í tyrknesku fangelsi fyrir morðið á ritstjóra vinstrisinnaðs dagblaðs, var Ağca látinn laus úr fangelsi á skilorði þann 12. janúar 2006. Hæstiréttur Tyrklands fyrirskipaði hins vegar þann 20. janúar sama ár að hann skyldi handtekinn aftur á þeim grundvelli að ekki væri hægt að draga dvöl hans í fangelsi á Ítalíu frá afplánun hans í Tyrklandi. Honum var endanlega sleppt úr fangelsi árið 2010.

## Tilvísanir
Félag múslima á Íslandi

**Félag múslima á [[Ísland]]i** var stofnað 1997. Þessi söfnuður tilheyrir sunní-trúflokki íslam. 

Söfnuðurinn hefur samastað sem er líka moska í skrifstofu húsnæði á þriðju hæð í Ármúla í Reykjavík þar sem sameiginlegar bænir eru haldnar á bænadögum og vikulega á föstudögum. Alls eru 583 meðlimir að söfnuðinum (1. des. 2024).

## Heimildir og athugasemdir

## Tengt efni

* Moskan í Reykjavík

## Tengill
* Íslam á Íslandi

* Vefsíða Félags múslima á Íslandi 
* Staðsetning húsnæðis og moskunnar Félags múslima á Íslandi á OpenStreetMap
Ragnar Péturson

Ragnar Péturson (fæddur 6. júlí 1979) starfar sem blaðamaður á DV. Áður hefur hann starfað sem ritstjóri Bleikt og Blátt og lausaleiksblaðamaður hjá hinum ýmsu tímaritum. Ragnar er liðtækur íþróttamaður og hefur lengst af staðið í handknattleiksmarkinu fyrir flesta flokka FH.
Kirkja Jesú Krists hinna síðari daga heilögu á Íslandi

**Kirkja Jesú Krists hinna síðari daga heilögu** á Íslandi er í daglegu tali nefnd mormónakirkjan og er hún hluti af alþjóðakirkju mormóna. Kirkja mormóna á Íslandi er í Garðabæ og var hún vígð árið 2000. Meðlimir voru 142 árið 2022.

Fyrstu íslensku mormónarnir voru tveir námsmenn, sem kynntust trúnni í Kaupmannahöfn. Þeir komu til landsins og hófu trúboð árið 1851. Þeir urðu fyrir miklu aðkasti og ofsóknum og var bannað með dómi að prédika opinberlega. En þeim tókst þrátt fyrir þetta að stofna söfnuð 1853. Í manntalinu 1855 voru 8 manns taldir mormónatrúar. Árin 1855-1857 fluttust íslenskir mormónar til Spanish Fork í Utah. Þessir mormónar teljast til fyrstu Vesturheimsfarar Íslands en Vesturheimsferðir hófust ekki af fullri alvöru fyrr en uppúr 1870.  Í manntölunum 1860 og 1870 er enginn talinn til átrúnaðar mormóna. 

Árið 1873 hófu mormónar að nýju trúboð á Íslandi og fluttust flestir sem tóku trúna vestur um haf, margir úr Vestmanneyjum. Langflestir þeirra íslensku mormóna sem héldu vestur um haf settust að í Spanish Fork í Utah fylki. Skrá yfir alla þá Íslendinga sem fluttust þangað telur 412 nöfn og langflest þeirra, sem þar eru nefndir, lögðu af stað eftir 1870. 

Í manntalinu 1880 eru 3 mormónar, í manntalinu 1890 eru þeir 8, í manntalinu 1901 eru þeir 5 og í manntalinu 1910 eru þeir 2. Þann 8. júlí 1914 var trúboðinu á Íslandi hætt með fyrirmælum frá æðsta forsætisráðinu og í manntölunum 1920, 1930, 1940, 1950 og 1960 er enga mormóna að finna.

Trúboð hófst ekki aftur á Íslandi fyrr en 1975, er Byron Gíslason og fjölskylda hans frá Spanish Fork í Utah fluttu hingað. Reykjavíkurgrein kirkjunnar var stofnuð 8. ágúst 1976 og söfnuðurinn hlaut löggildingu yfirvalda 1984.

Öll helgirit mormóna, hafa nú verið þýdd á íslensku. *[[Mormónsbók|Mormónsbók — Annað vitni um Jesú Krist]]* var fyrst gefin út á íslensku árið 1981.

## Tengt efni
* Eiríkur á Brúnum

## Heimildir



## Tenglar
*  Vefur Kirkju Jesú Krists hinna síðari daga heilögu
Kofi Annan

**Kofi Atta Annan** (8. apríl 1938 – 18. ágúst 2018) var ríkiserindreki frá Gana sem gegndi starfi aðalframkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna frá 1. janúar 1997 til 1. janúar 2007. Hann hlaut einnig friðarverðlaun Nóbels árið 2001. Hann var stofnandi og formaður Kofi Annan-stofnunarinnar (*Kofi Annan Foundation*) og auk þess formaður Öldunganna (*The Elders*), alþjóðastofnunar sem Nelson Mandela stofnaði.

Annan fæddist í Kumasi og nam hagfræði við Malacaster-háskóla, alþjóðasamskipti í Genf og verkstjórn í Tækniskóla Massachusetts. Annan gekk til liðs við Sameinuðu þjóðirnar árið 1962 og vann fyrir Genfarskrifstofu Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar. Hann gegndi síðar ýmsum embættum hjá höfuðstöðvum Sameinuðu þjóðanna, þar á meðal sem varaframkvæmdastjóri friðargæsluskrifstofunnar frá mars 1992 til desember 1996. Hann var útnefndur aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna þann 13. desember 1996 af öryggisráði Sameinuðu þjóðanna og síðan staðfestur í embættið af allsherjarþinginu. Þar með varð hann fyrsti aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna sem var útnefndur úr hópi starfsmanna stofnunarinnar sjálfrar. Hann var endurkjörinn árið 2001 og lét af störfum þann 1. janúar 2007 þegar Ban Ki-moon tók við embættinu.

Sem aðalframkvæmdastjóri kom Annan á umbótum í stjórnsýslukerfi Sameinuðu þjóðanna; vann að því að berjast gegn útbreiðslu alnæmis, sérstaklega í Afríku, auk þess sem hann hóf verkefnið *UN Global Compact*. Hann sætti gagnrýni fyrir að hleypa ekki inn nýjum meðlimum í Öryggisráðið og var jafnvel hvattur til að segja af sér eftir að rannsókn hófst á aðkomu hans að vafasömum viðskiptum við Írak um olíu gegn mat fyrir óbreytta borgara. Eftir að hann yfirgaf Sameinuðu þjóðirnar stofnaði hann Kofi Annan-stofnunina árið 2007 til að vinna að alþjóðaþróunarmálum. Árið 2012 var Annan milliliður Sameinuðu þjóðanna og Arababandalagsins við Sýrland þar sem reynt var að binda enda á áframhaldandi borgarastyrjöld þar í landi. Annan sagði upp embætti sínu í Sýrlandi vegna ósættis um lélegan árangur í friðarmálum. Í september 2016 var Annan útnefndur til að fara fyrir rannsóknarnefnd um ofsóknir gegn Róhingjum í Mjanmar.

## Tilvísanir
Samningaréttur

**Samningaréttur** er ein grein fjármunaréttar í lögfræði sem fjallar um þann tjáningarhátt manna sem til þess er fallinn að hafa réttaráhrif.

Frá sjónarhóli samningaréttar geta viljayfirlýsingar verið tvenns konar: Annars vegar yfirlýsingar sem tjá ósk eða ætlun, án þess að réttaráhrif séu við þær tengd og hins vegar eru það viljayfirlýsingar sem ætlað er að hafa áhrif að lögum, þ.e. löggerningar.

Löggerningar eru nánar tiltekið hvers kyns viljayfirlýsingar sem ætlað er að stofna rétt, fella rétt niður eða breyta rétti. Samningaréttur tekur fyrst og fremst til tveggja tegunda löggerninga, loforða og samþykkis.
Basilíka Krists konungs

**Basilíka Krists konungs**, **Landakotskirkja** eða **Kristskirkja** er dómkirkja, það er embættiskirkja biskups kaþólsku kirkjunnar á Íslandi. Kirkjan er í vesturbæ Reykjavíkur í Landakoti.

Fyrstu kaþólsku prestarnir sem komu til Íslands eftir siðaskiptin voru Frakkarnir Bernard Bernard og Jean-Baptiste Baudoin. Þeir keyptu jörðina Landakot í Reykjavík og bjuggu í bóndabænum. Þeir byggðu litla kapellu við bæinn árið 1864. Nokkrum árum seinna var lítil timburkirkja reist við Túngötu, nálægt prestsetrinu í Landakoti. Kirkja þessi var helguð *heilögu hjarta Jesú*. 

Eftir fyrri heimstyrjöldina fóru kaþólskir á Íslandi að ræða um nauðsyn þess að byggja nýja og stærri kirkju fyrir hinn vaxandi söfnuð. Ákveðið var að reisa kirkju í nýgotneskum stíl og var arkitektinum Guðjóni Samúelssyni falið að teikna hana. Kirkjan var vígð 23. júlí 1929 og var þá stærsta kirkja landsins. 

Þorlákur helgi er verndari kirkjunnar.

## Ítarefni
* Kaþólskt kirkjulíf á Íslandi, vefur kaþólsku kirkjunnar

## Tenglar
*Landakotskirkja á kirkjukort.net 
* ''Lagður hornsteinn kaþólsku kirkjunnar''; frétt í Morgunblaðinu 1927
Löggerningur

Löggerningur er lögfræðilegt hugtak, notað yfir hvers kyns viljayfirlýsingar manna sem ætlað er að *stofna* rétt, *fella* rétt niður eða *breyta* rétti.

## Gjafagerningur
**Gjafagerningur** er löggerningur þar sem loforðsgjafinn stofnar, fellir eða breytir rétti í hag móttakandans án þess hinn síðarnefndi taki á sig (auknar) skuldbindingar, en þó er mögulegt að innan þess falli gerningar sem fela í sér afmarkaðar kvaðir eins og að fara skuli með andlag gerningsins með ákveðnum hætti. Gjafir á milli fólks eru þekkt dæmi um gjafagerninga.
Sakarreglan

**Sakarreglan** er, í lögfræði, algengasti bótagrundvöllur skaðabótaábyrgðar að íslenskum rétti; á hana reynir langoftast og hún er látin gilda um bótagrundvöllinn ef ekki tekst að sýna fram á að önnur regla hafi átt að gilda.

Sakarreglan gengur undir nöfnum á borð við **culpareglan**, **almenna skaðabótareglan** og **saknæmisreglan**.

Skilgreining reglunnar hljóðar svo: Maður ber skaðabótaábyrgð á tjóni sem hann veldur með saknæmum og ólögmætum hætti, enda sé tjónið sennileg afleiðing hegðunar hans og raskar hagsmunum sem verndaðir eru af skaðabótareglum. Það er og skilyrði að huglægar afsökunarástæður á borð við æsku eða skortur á andlegri heilbrigði eigi ekki við um tjónvald.
Vinnuveitandaábyrgð

**Vinnuveitandaábyrgð** er almenn en ólögfest regla í íslenskum rétti, sem hljóðar þannig að vinnuveitandi beri ábyrgð á tjóni sem starfsmaður hans veldur með ólögmætum og saknæmum hætti á vinnutíma. Hér er það ekki gert að skilyrði að vinnuveitandi eigi sjálfur sök á tjóninu. 

Húsbóndaábyrgð er gjarnan notað um vinnuveitandaábyrgð þótt sú orðnotkun sé á undanhaldi, og einnig hefur hún verið þekkt sem starfsdrottinsábyrgð.
Langisjór

**Langisjór** er 27 km² stórt stöðuvatn í Vestur-Skaftafellssýslu, suðvestan við Tungnár- og Skaftárjökul. Það er í 670 m hæð og mesta vatnsdýpi er 75 m. Sunnan við Langasjó er Sveinstindur en austan hans eru Fögrufjöll. Þau ganga víða með þverhníptum klettahöfðum fram í Langasjó. Langisjór er meðal tærustu fjallavatna á Íslandi. Á fyrri hluta tuttugustu aldar rann kvísl úr Skaftá í vatnið og þá var það jökullitað. Nafn sitt dregur vatnið af lengd sinni en það er um 20 km langt í stefnu norðaustur – suðvestur og 2 km breitt. Affall Langasjávar nefnist Útfall og rennur í Skaftá. Vegna þess hve afskekkt vatnið er fannst það ekki fyrr en á 19. öld. Nú fara ferðamenn að Langasjó í auknum mæli en það er auðvelt að ganga kringum vatnið. Gaman er að ganga á Fögrufjöll auk þess sem hægt er að ganga með þeim mörgu vötnum eða lónum sem leynast milli fjallanna. Stundum hefur ferðafólk siglt á gúmmíbátum á Langasjó og hefur þá verið vinsælt að sigla kringum eyjuna Ást í Fagrafirði. Fiskur er í vatninu og þar er stunduð stangveiði.

*Þorvaldur Thoroddsen nefndi vatnið sínu nafni 1889 og þóttu sumum meinbugur á þar sem ekki væri rétt að nefna ósölt vötn sjó, mun aðeins eitt annað stöðuvatn á landinu enda með -sjór.*

## Virkjunaráform og friðlýsing
Lengi vel áformaði Landsvirkjun að veita Skaftá í Langasjó og nýta vatnið í virkjanirnar á Tungnár og Þjórsár-svæðinu. Einnig var ætlunin með þessu að hefta sandburð í Skaftárhlaupum sem farin eru að ógna Eldhrauni. Umræðan um verndun Langasjávar náði meðal annars inn í sali Alþingis veturinn 2005–2006.

Langisjór var friðlýstur ásamt hluta Eldgjár, í samræmi við Náttúruverndaráætlun 2009-2013, og var svæðunum bætt við Vatnajökulsþjóðgarð sumarið 2011.

## Tilvísanir


## Heimildir
* 
* 
* 
*