open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Barbara McClintock

**Barbara McClintock** (16. júní 1902 - 2. september 1992) var bandarískur vísindamaður og frumuerfðafræðingur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í lífeðlisfræði eða læknisfræði árið 1983. McClintock hlaut doktorsgráðu í grasafræði frá Cornell-háskóla árið 1927. Þar hóf hún feril sinn sem forystukona í frumuerfðafræðilegri rannsókn á maís en það reyndist verða helsta áhersla rannsókna hennar það sem eftir var ævinnar. Frá því seint á þriðja áratugnum rannsakaði McClintock litninga og hvernig þeir breytast við æxlun í maís. Hún þróaði tækni til að birta litninga maís myndrænt og notaði smásjárgreiningu til að sýna fram á margar grundvallarhugmyndir í erfðafræði. Ein af þessum hugmyndum var um erfðafræðilega endurröðun með litningavíxl við meiósu-skiptingu - kerfi þar sem litingapör skiptast á upplýsingum. Hún framleiddi fyrsta genakortið fyrir maís, sem tengir svæði á litningum við líkamlega eiginleika. Hún sýndi fram á mikilvægi hlutverks litningsenda og þráðhafta í varðveislu erfðaupplýsinga. Hún var þekkt sem ein þeirra bestu á hennar sviði, fékk marga virðingarverða styrki og tilnefningar og var kjörin meðlimur National Academy of Sciences árið 1944. 

Á fimmta og sjötta áratugnum uppgötvaði McClintock stökkla og notaði þá til að sýna fram á að gen stjórna líkamlegum einkennum.  Hún þróaði kenningar til að útskýra bælingu og tjáningu erfðaupplýsinga frá einni kynslóð maísplönta til annarrar.  Vegna tortryggni gagnvart rannsóknum hennar og afleiðinga þeirra hætti hún að birta gögnin sín árið 1953. 

Síðar gerði hún víðtæka rannsókn í frumuerfðafræði og þjóðháttagrasafræði maísstofna frá Suður-Ameríku. Skilningur á rannsóknum McClintock jókst verulega á sjöunda og áttunda áratugnum þegar aðrir vísindamenn staðfestu þau ferli í erfðabreytingum og stjórnun genatjáninga sem hún hafði sýnt fram á í rannsóknum sínum á maís á fimmta og sjötta áratug. Verðlaun og viðurkenningar fyrir framlag hennar á sviði frumuerfðafræðinnar komu eftir það, þar með talið Nóbelsverðlaunin í lífeðlisfræði eða læknisfræði. Þau hlaut hún árið 1983 fyrir uppgötvun á stökklum en hún er eina konan sem hefur hlotið Nóbelsverðlaun í þeim flokki án þess að deila þeim með öðrum.
Astacus pachypus

***Astacus pachypus***, er tegund af vatnakröbbum sem finnst í Kaspíahafi, ánni Don, og hluta Svartahafs og Asofhafs, þar sem hann er í ísöltu vatni að 14‰. Samkvæmt IUCN vantar upplýsingar um tegundina.

## Tilvísanir

## Tenglar
* WORMS-database
* Encyclopedia of Life
* Global Biodiversity Information Facility 
* Fauna Europaea
* NCBI
* Global Crayfish Resources - The Carnegie Museum of Natural History.
Astacus

***Astacus*** (úr grísku αστακός, *(astacós)*, í merkingunni "humar" eða "vatnakrabbi") er ættkvísl vatnakrabba sem er í Evrópu og vesturhluta Asíu, og samanstendur af þremur núlifandi tegundum og fjórum útdauðum, steingerfðum tegundum.

Vegna  vatnakrabbaplágunnar, eru vatnakrabbar af þessari ættkvísl nær útdauðir í Evrópu og hafa vatnakrabbar af Norður-Amerísku tegundinni Pacifastacus leniusculus, verið settir í staðinn, en sú tegund er  með þol gegn þeirri sýki. Hinsvegar hefur komið í ljós að sú krabbategund er um leið smitberi.

## Núlifandi tegundir

### ''A. astacus''

## Tilvísanir

## Tenglar
* Crayfish Taxon Browser
Vatnakrabbaplága

**Vatnakrabbaplága** (fræðiheiti: *Aphanomyces astaci*) er vatnasveppur sem sýkir vatnakrabba, sérstaklega evrasísku ættkvíslina *[[Astacus]]*, en krabbarnir drepast innan fárra vikna eftir sýkingu. Rannsóknir hafa sýnt að tegundir frá Ástralíu, Nýju Guíneu og Japan eru einnig viðkvæmar fyrir sýkingunni.

Sýkin kom fyrst til Evrópu til Ítalíu 1859, annaðhvort með innfluttum vatnakröbbum frá Norður-Ameríku, eða í kjölvatni. Eftir það breiddist hún hratt út, og fannst í Svíþjóð 1907, í Spáni 1972, í Noregi 1971, í Bretlandi 1981, í Tyrklandi i 1984 og í Írlandi 1987.

Eftir 150 ár, þá hefur enn ekki fundist þol í innfæddum evrópskum vatnakröbbum.

Tegundin var rannsökuð og nefnd af þýskum sveppafræðingi, Friedrich Schikora (1859&ndash;1932), 1906.

Sporar sýkilsins hverfa á nokkrum vikum eftir að allir sýktir vatnakrabbar eru farnir.

## Tilvísair

## Tenglar
*
*Global Invasive Species Database 
*Canadian Fisheries and Oceans Crayfish Plague information
*Trade Environment Database Case Study on Crayfish Plague
Huda Sharawi

**Huda** **Sharawi** (23. júní 1879 - 12. desember 1947) var egypskur kvenréttindasinni, þjóðernissinni og stofnandi Kvenréttindafélags Egyptalands.

## Æviágrip
Huda Sharawi fæddist inn í El-Sharawi fjölskylduna í Efra-Egyptalandi, en faðir hennar var fyrsti forseti Egypska fulltrúaráðsins. Huda ólst að mestu leyti upp í kvennabúri/kvenálmu þar sem konur voru einangraðar og skyldugar til að vera með slæður. Huda fékk góða menntun frá ungaaldri, fékk góða kennslu í hinum ýmsu fögum og talaði meðal annars frönsku, tyrknesku og arabísku ásamt því að læra hluta úr Kóraninum.

### Hjónaband
Þegar Huda var 13 ára komst hún að því að hún ætti að giftast frænda sínum, Ali Pasha Sharawi, sem var mikið eldri en hún. Hjónaband þeirra einkenndist af einhliða stjórn Ali, m.a. bannaði hann Hudu að spila á píanó og að heimsækja ættingja. Huda skildi við hann að borði og sæng eftir 15 mánaða hjónaband í kjölfar brots hans á samningi í tengslum við hjónabandið. Næstu 7 ár var Huda nokkurn veginn frjáls. Hún bætti við þekkingu sína, m.a. í arabískum bókmenntum og lærði ljóðlist og á píanó. Einnig fór hún sjálf að versla, sem þótti mjög sjaldgæft fyrir konu að gera, og hvatti móður sína til að gera slíkt hið sama.

## Kvenréttindi
Eftir 7 ára aðskilnað frá eiginmanni sínum fór Huda með honum til Parísar, þar sem hún uppgötvaði nýjan heim með konum sem gengu frjálsar um götur borgarinnar. Huda var mjög á móti þeim hömlum sem konum voru settar í kvenálmum. Hún fór því að skipuleggja fyrirlestra fyrir konur sem myndi ýta þeim út úr húsi og á almannafæri. Árið 1919 tók Huda þátt í að skipuleggja ein stærstu kvenmótmæli gegn stjórn Breta í Egyptalandi.

Huda hugsaði sífellt um hvernig hægt væri að bæta líf kvennana í kringum hana. Hún stakk því upp á að komið yrði á fót skóla með sjúkrastofu fyrir þær, og með ýmsum framlögum og fjáröflunum varð sú hugmynd að veruleika. Einnig fannst henni að hvetja þyrfti konur í sinni vitsmunalegu ástund og í apríl 1914 var Intellectual Association of Egyptian Women stofnað.

Árið 1923 stofnaði Huda Kvenréttindafélag Egyptalands, sem er ennþá starfandi í dag. Félagið einblíndi á ýmis mál, m.a. kosningarétt kvenna og menntun þeirra. Hún leiddi félagið fram til seinasta dags.

Eftir andlát eiginmanns síns 1922 hætti Huda að ganga með slæðu, það þótti marka tímamót í kvenréttindabaráttu í Mið-Austurlöndum.

## Mannúðarstörf
Árið 1909 stofnaði Huda Sharawi fyrstu mannúðarsamtökin sem rekin voru af konum, en samtökin buðu upp á þjónustu fyrir fátækar konur og börn. Huda trúði því að með því að konur rækju svona samtök myndi það ögra þeirri hugmynd að konur væru einungis skapaðar fyrir nautn karlanna og þyrftu vernd þeirra.

## Tilvísanir
Félag kvenna í atvinnulífinu

**Félag kvenna í atvinnulífinu** er íslensk félagasamtök stofnað árið 1999 til þess að styðja við frekari þátttöku kvenna í íslensku atvinnulífi.

## Tenglar
* Heimasíða Félags kvenna í atvinnulífinu
* Ekki til höfuðs körlum – Frjáls verslun, 7. tölublað (01.07.1999), Bls. 52-53
Lady Brewery

**Lady Brewery** er íslenskt farandsbrugghús sem stofnað var árið 2017 af þeim Þóreyju Björku Halldórsdóttur og Ragnheiði Axel Eyjólfsdóttur. Brugghúsið er örbrugghús.

Þar sem Lady Brewery er farandsbrugghús þá leigir það aðstöðu hjá öðrum brugghúsum við gerð bjórana. *First Lady* er einkennisbjór fyrirtækisins. 

Lady Brewery hefur bruggað bjórana sína í Ölvisholti og Ægi Brugghúsi.

## Tenglar
* Lady Brewery Icelandic women craft beer
* Fyrsti bjór Lady Brewery kominn á krana
* Konur í brugggeiranum á íslandi brugga saman bjor af tilefni alþjódlega kvennadagsins
* Íslenskur bjór hjá Lady Brewery
Harem

**Harem** þýðir „staður kvenfólksins“ og er náskylt orðinu *haram*, sem er arabíska fyrir bannað. Á íslensku hefur orðið oft verið þýtt sem „kvennabúr“, en „**kvenálma**“ er nákvæmara heiti. Harem er í raun staður heimilisins þar sem óviðkomandi er meinaður aðgangur.

Kvenálmur eru almennt tengdar við Íslam, en vitað er af tilvist þeirra í Mið-Austurlöndum fyrir komu Íslam. Kvenálmur voru algengar meðal efri og lægri stétta fram að 20. öld, en eftir því sem leið á 20. öldina takmörkuðust þær frekar við heimili efri stétta.  

## Hugmyndir um kvenálmuna
Kvenálman var vinsælt efni í vestrænum listum, þá sérstaklega hjá karlmönnum sem höfðu aldrei stigið fæti inn í þær. Þar var sérstaklega vinsælt að mála kvenálmuna upp sem dularfullan og forboðinn stað. Reina Lewis hefur lýst kvenálmunni sem „frjósamasta rými hins oríentalíska ímyndunarafls.“ Skrif vestrænna kvenna sem heimsóttu kvenálmurnar varpa öðruvísi ljósi á þær. Lafði Mary Montague skrifaði á árunum 1717–18 bréf, þar sem hún lýsir reynslu sinni. Montague leit á kvenálmuna sem öruggt rými fyrir konur til að skiptast á upplýsingum og þekkingu.

## Innanverð kvenálman
Kvenálman var misstór eftir heimilum, og t.d. var rómað að kvenálma Abbasída-kalífa hafi innihaldið yfir 15,000 einstaklinga, með þjónum og þrælum. Í tilviki kalífa voru eiginkonur, hjákonur og konur skyldar embættismönnum einnig innan kvenálmunnar. 

Leila Ahmed skilgreinir harem bæði sem kerfi sem veitir karlmönnum kynferðislegan aðgang að fleiri en einni konu, en einnig sem kerfi þar sem kvenættingjar karlmanns deila tíma og rými og veitir konum auðveldan aðgang að öðrum konum innan samfélags síns.

Tilvist kvenálmunnar hafði áhrif á byggingalist Mið-Austurlandanna, en það má m.a. sjá á *[[mashrabiya]]* gluggum svokölluðum. *Mashrabiya* gluggarnir voru skornir úr viði, til að gera konum kleift að horfa út á við án þess að hægt væri að gægjast inn. 

Fyrr á tíðum tíðkaðist að ráða geldinga til að þjónusta í kvenálmunni, þar sem þeir voru ekki taldir ógna. Þessir geldingaþjónar voru almennt bara á færi vel stæðra fjölskyldna, og fjöldi þeirra gat sagt til um stöðu fjölskyldunnar. Geldingarnir voru almennt vanaðir þrælar frá Súdan.  

## Tilvísanir
Sandefjord

**Sandefjord** (íslenska: *Sandar*) er borg og sveitarfélag í  Vestfold og Telemark í Noregi. Íbúar voru þar tæp 63.000 árið 2018 en um 44.000 eru í Sandefjord sjálfri. Borgin er 110 km suðvestur af Ósló og hefur verið talin til stórborgarsvæðis höfuðborgarinnar. 

Sandefjord er þekkt sögulega fyrir víkinga og hvalveiðar. En Gaukstaðaskipið fannst árið 1880 við samnefndan fjörð. Sandefjord hefur verið kölluð hvalveiðihöfuðborg heimsins og er þar hvalveiðisafn; *Hvalfangstmuseet*.

Sandefjord og Sandar sameinuðust árið 1968 og urðu íbúar rúmlega 31.000. Árið 2017 sameinaðist Sandefjord bæjunum Stokke og Andebu og urðu íbúar rúm 61.000. Málningarframleiðandinn Jotun er eitt mikilvægasta fyrirtæki borgarinnar. Baðstrendur og ferðaþjónusta eru einnig mikilvægar Sadefjord.

Torp-alþjóðaflugvöllurinn er nálægt Sandefjord.

## Heimild
CD Tenerife

**Íþróttafélag Tenerife** (á spænsku: **Club Deportivo Tenerife**) er knattspyrnufélag í borginni Santa Cruz de Tenerife á Tenerife á Spáni. Félagið var stofnað árið 1912 undir útlenska heitinu *Sporting Club Tenerife* og spilar nú í annarri deild í knattspyrnu á Spáni. Einkennislitirnir eru hvítur og blár.

Félagið hefur spilað 13 leiktíðir í efstu deild (La Liga) og 42 leiktíðir í annarri deild. Síðast spilaði liðið í La Liga árið 2010. Út frá stigafjölda í fyrstu deild er liðið 28. besta knattspyrnulið Spánar (á þeim lista er Real Madrid efst), og var 137. besta knattspyrnulið 20. aldar í Evrópu skv. Alþjóðlega knattspyrnutölfræðifélaginu. 

Liðið hefur tvisvar lent í fimmta sæti í La Liga (1992–93 og 1995–96), það komst í undanúrslit í Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu veturinn 1996–97, og sigrað Hans Gampers-bikarinn á móti FC Barcelona árið 1993. Mikill keppnisrígur helst milli íþróttafélags Tenerife og íþróttasambands Las Palmas.  

## Tilvísanir



## Heimildir
*
Sequoioideae

**Sequoioideae** (rauðviður) er undirætt af barrtrjám í ættinni Cupressaceae. Hún er algengust í strandskógum norður Kaliforníu.

## Lýsing
Þær þrjár ættkvíslir í undirættinni eru *[[Sequoia]]* og *[[Sequoiadendron]]* í Kaliforníu og Oregon og *[[Metasequoia]]* í mið-Kína. Amerísku rauðviðartegundirnar teljast til stærstu og hæstu trjáa í heiminum, og geta þau orðið þúsunda ára gömul.
*[[Metasequoia]]*, með núlifandi tegundina *[[Metasequoia glyptostroboides]]*, er mun smærri.

## Útbreiðsla
### Hubei og Hunan héruð Kína
*Náttúruleg útbreiðsla *[[Metasequoia glyptostroboides]]* er í  Chongqing héraði í suðurhluta mið Kína.
### Kalifornía, Bandaríkjunum
*Náttúruleg útbreiðsla *[[Sequoiadendron giganteum]]* er einvörðungu á vesturhlíðum Sierra Nevadafjalla í Kaliforníu.
*Náttúruleg útbreiðsla *[[Sequoia sempervirens]]* er einvörðungu í "Northern California coastal forests (WWF ecoregion)", við strönd Norður Kaliforníu og nokkrar mílur inn í Oregon.

## Paleontology
Sequoioideae er ævaforn undirætt, með elstu Sequoioideae tegundina, *[[Sequoia jeholensis]]*, sem fannst í Júra jarðlögum.  

Steingerfingar sýna gríðarlega útbreiðslu á Krítartímabilinu, sérstakelga norðantil. Ættkvíslir af Sequoioideae hafa fundist við heimskautsbaug, í Evrópu, norður-Ameríku, og um Asíu og Japan. Kæling loftslags í lok Eósen og Ólígosen dró úr útbreiðslu norðan til, sem og eftirfylgjandi ísaldir. 

## Verndunarstaða

Þeim er ógnað af tapi búsvæða vegna bælingar villielda, skógarhöggs, og loftmengunar.
Öll undirættin er í útrýmingarhættu.  IUCN Red List metur Sequoia sempervirens í útrýmingarhættu (A2acd), Sequoiadendron giganteum í útrýmingarhættu (B2ab) og Metasequoia glyptostroboides í útrýmingarhættu (B1ab).

## Tilvísanir

## Bibliography and links
*
*
*
*
*:de:Liste der dicksten Mammutbäume in Deutschland. List of Large Giant Redwoods in Germany
* IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2. Downloaded on 10 January 2014.
*James Donald, John Rubin (directors) (2009). Climbing Redwood Giants (film). [National Geographic. http://channel.nationalgeographic.com/channel/explorer/videos/climbing-redwood-giants/|title=Climbing Redwood Giants]
* "Big trees". Notes from the Field tv. 6 minutes in. PBS. Retrieved 10 January 2014.
Wonogiri

**Wonogiri** er hérað staðsett í suðausturhluta Mið-Jövu, Indónesíu. Umdæmið hefur íbúa 1.057.774 manns (2016) og er höfuðborgin í Wonogiri. Stærðin er 1,822.37 km2,
Moss

**Moss** er borg og sveitarfélag í  Austfold í suður-Noregi. Íbúar eru um 33.000 (2018).

Moss er þekkt fyrir Moss-fundinn árið 1814 þegar Dansk-norska ríkið var leyst upp eftir napóleonsstyrjaldirnar. Svíakonungur og norska ríkisstjórnin skrifuðu undir vopnahlé en Svíar kröfðust þess að Noregur yrði undir Svíþjóð.

## Heimild
Skien

**Skien** (norræna: *Skiða*) er borg og sveitarfélag í  Þelamörk í suður-Noregi. Borgin er ein elsta borg landsins sem rekur uppruna sinn til miðalda og er höfuðstaður Þelamerkur. Samvaxna þéttbýlið Porsgrunn/Skien er 7. stærsta þéttbýlissvæði Noregs með meira en 100.000 manns en Skien sjálf er með um 55.000 íbúa (2018). Porsgrunn er samvaxin Skien.
Meðal þekktustu íbúa Skien var leikskáldið Henrik Ibsen en safn og leikhús er tileinkað honum þar.

Geiteryggen heitir flugvöllur borgarinnar en hann sinni innanlandsflugi. Odds BK er knattspyrnulið Skien.

## Heimild
Tønsberg

**Tønsberg** (fornnorræna: *Túnsberg*) er byggð og sveitarfélag í suður-Noregi og stærsti þéttbýlisstaður sem og höfuðstaður Vestfold-fylkis. Íbúar eru um 51.000 (2016) og er Tönsberg um 102 kílómetra suður af Ósló. Borgin er sú elsta í Noregi og var stofnuð af Haraldi hárfagra. Ásubergsskipið, þekkt víkingaskip, fannst við byggðina og er Slottsfjellet er gamall virkisstaður.

## Heimild
Arendal

**Arendal** eða **Arnardalur** er borg og sveitarfélag í Ögðum í sunnanverðum Noregi. Íbúar eru um 43.000 (2016).
Skipaiðnaður og hefur verið Arendal mikilvægur og er það enn í dag. Framleiðsla á bátum og raftækjum er meðal mikilvægra atvinnugreina.

## Heimild
Tuban

**Tuban** er hérað staðsett á norðurströnd Austur-Jövu í Indónesíu. Höfuðborgin er Tuban, sem er 100 km vestur af borginni Surabaya. Umdæmið hefur íbúafjöldann 2.647.771 manns árið 2014 og er flatarmál svæðisins 1.977,5 km2.
Metasequoia

***Metasequoia*** er ein þriggja ættkvísla sem nefnast rauðviður, og er aðeins ein tegund lifandi í ættkvíslinni, en þrjár tegundir þekktar frá stengerfingum. Núlifandi tegundin (*[[Metasequoia glyptostroboides]]*) er hraðvaxið tré ættað frá Lichuan, Hubei í Kína. Þrátt fyrir að vera minnsta tegundin í undirættinni verður hún að minnsta kosti 50 metra há. Síðan hún var uppgötvuð 1944, hefur hún verið vinsælt garðtré.

## Steingervingar
*Metasequoia* þekkjast frá mörgum stöðum á norðurhveli; meira en 20 steingerfðar tegundir hafa verið nefndar (sumar voru jafnvel greindar sem *Sequoia*), en eru nú taldar vera aðeins þrjár, *[[Metasequoia foxii|M.&nbsp;foxii]]*, *[[Metasequoia milleri|M.&nbsp;milleri]]*, og *[[Metasequoia occidentalis|M.&nbsp;occidentalis]]*. 

Ættkvíslin þekkist frá jarðlögum frá síð-Krítartíma til Míósen, en engir steingerfingar hafa fundist frá síðari tímum. Fyrir uppgötvunina var ættkvíslin talin hafa orðið útdauð um Míósen; þegar hún fannsr var hún kölluð  "lifandi steingervingur".

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
*
* Proceedings of the Second International Symposium on *Metasequoia* and Associated Plants, August 6–10, 2006, Metasequoia: Back from the Brink? An Update. Edited by Hong Yang and Leo J. Hickey. Bulletin of the Peabody Museum of Natural History, Volume 48, Issue 2 31 October 2007, pp.&nbsp;179–426. http://www.peabody.yale.edu/scipubs/abstracts/abs_b48-2.html
* The Reports of the Third International Metasequoia Symposium, August 3 to 8, 2010, Osaka, Japan http://www.biology.tohoku.ac.jp/garden/meta/meta-reports.html
*
*
*
*

## Tenglar
*The metasequoia organisation 
*Giant redwoods in the U.K.
*"Metasequoia glyptostroboides". Integrated Taxonomic Information System.
*D.A. Hänks. "Crescent Ridge Dawn Redwoods Preserve".
Abu Ghraib-fangelsið

**Abu Ghraib** (arabíska: سجن أبو غريب Sijn Abū Ghurayb) var fangelsi á vegum Bandaríkjahers frá árunum 2003–2006 fyrir íraska fanga og hýsti allt að 3.800 fanga í einu. Fangelsið varð frægt árið 2004 þegar myndir af mannréttindabrotum innan fangelsisins frá árinu 2003 voru gerðar opinberar. 
## Saga
Abu Graihb er staðsett um 32 kílómetra norður af Baghdad höfuðborg Írak á 280 hektara svæði. Fangelsið var fyrst opnað á 6. áratugnum sem hámarksöryggisgæslu fangelsi. Frá 9. áratugnum var fangelsið notað af Saddam Hussein til þess að pynta og drepa pólitíska fanga. Fangelsinu var síðan lokað árið 2002 en var síðan yfirtekið af Bandaríkjunum við upphaf innrásarinnar í mars 2003.
Wahhabismi

**Wahhabismi** er íhaldssöm hugmyndafræði innan súnní íslam sem varð til á átjándu öld og er nú ríkjandi í Sádi Arabíu.  
## Saga
Upphafsmaður Wahhabisma var Múhameð ibn Abd al-Wahhab. Hann fæddist árið 1703 í bænum Uyayna á Arabíuskaganum þar sem Sádi Arabía er nú. Al-Wahhab lærði guðfræði og varð þar heillaður af hugmyndum Ibns Taymiyya sem var uppi á 14. öld og lagði áherslu á að samfélagið líktist samfélagi Múhameðs spámanns á 7. öld. Árið 1745 flúði al-Wahhab til al-Diríyya vegna ofsókna. Al-Diríyya er lítið þorp þar sem Múhameð al-Sád var leiðtogi en hann var forfaðir Sád fjölskyldunnar. Al-Wahhab gerði bandalag við al-Sád og hefur þetta bandalag staðið í nærri 300 ár. Samkomulagið felst í því að afkomendur al-Sád lofa að fylgja afkomendum al-Wahhab í trúarlegum málum og í staðinn lofa afkomendur al-Wahhab að styðja afkomendur al-Sád í veraldlegum efnum. 

## Hugmyndafræði
Wahhabismi túlkar íslam mjög strangt og gengur út á hreintrúarstefnu. Eins og áður kom fram vilja wahhabistar að samfélagið sé eins og samfélag Múhameðs var og þar af leiðandi séu allar nýjungar eftir hans tíma bannaðar. Samkvæmt wahhabisma er mikilvægt að múslímar sverji veraldlegum höfðingja hollustu sína, til þess að tryggja líf eftir dauðann. Veraldlegi höfðinginn sem er í þessu tilfelli konungur Sádi-Arabíu hverju sinni, á þá rétt á algjörri hollustu þegna sinna svo lengi sem hann stjórnar eftir lögum Allah.

Al-Wahhab vildi meðal annars uppræta dýrlingadýrkun og pílagrímaferðir, þar af leiðandi hafa flestir staðir sem tengjast upphafi íslam verið eyðilagðir. Áætlað er að um 95% af sögulegum stöðum í Mekku og Medínu hafi verið eyðilagðir. Al-Wahhab benti á að samkvæmt Kóraninum er neysla áfengis bönnuð og fylgjendur wahhabismans telja einnig að tóbak eigi að vera bannað. Æskilegur klæðnaður er skilgreindur vandlega í wahhabisma, sérstaklega þegar kemur að konum. Skoðun al-Wahhab á öðrum trúarbrögðum var einstrengingsleg og hann taldi gyðinga og kristna menn villitrúarmenn og að hver sá sem sóttist eftir vernd eða bað um aðstoð hjá slíkum villitrúarmönnum myndi aldrei öðlast fyrirgefningu Allah.

## Tilvísanir
Hatari

**Hatari** er íslensk hljómsveit (eða margmiðlunarverkefni) sem var stofnuð árið 2015. Sveitin flytur raftónlist/iðnaðarteknó, með ádeilutexta og líflega sviðsframkomu með BDSM-ívafi. Fyrst kom sveitin saman á Iceland Airwaves árið 2016. Hatari var valin besta tónleikahljómsveit ársins 2017 af tímaritinu Reykjavík Grapevine.

Hugðarefni sveitarinnar eru að eigin sögn: *Dauðinn, umbylting á samfélagi manna, tilgerðin sem felst í mannlegri tilveru, neyslusamfélagið og heimsendir.*

## Saga
### Upphaf
Einar Stefánsson sem hafði lært trommuleik kynntist Klemens Hannigan í menntaskóla í Belgíu. Þeir fóru að leika sér í upptökuveri þar. Það varð grunnurinn að því sem varð indí-hljómsveitin Kjurr sem keppti í Músíktilraunum 2013.  Matthías Tryggvason er frændi Klemens og hófu þeir síðar að semja raftónlist. Það varð að Hatara. Árið 2016 spilaði sveitin á tónleikahátíðum eins og Eistnaflug, LungA, Norðanpaunk og Iceland Airwaves. Stuttskífan *Svikamylla* kom út árið eftir og gerði sveitin myndbönd við nokkur laga á plötunni.

### Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Árið 2019 vann Hatari forkeppni Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva á Íslandi með lagið „Hatrið mun sigra“. Hljómsveitin hélt út til Ísraels og vakti þar talsverða athygli. Þrír dansarar komu fram með hópnum. Hatara voru settar línur af framkvæmdastjóra Söngvakeppninnar að ganga ekki of langt í pólitískum yfirlýsingum. 

Hatari endaði í 10. sæti í keppninni. Þegar stigagjöf áhorfenda var gefin dró hljómsveitin upp borða með palestínska fánanum. Í kjölfarið gaf sveitin út lag og myndband með samkynhneigðum palestínumanni, Bashar Murad.

### Neyslutrans
Í janúar 2020 gaf sveitin út sína fyrstu breiðskífu, *Neyslutrans* og myndband fyrir smáskífuna „Engin miskunn“. Sveitin hélt útgáfutónleika í Austurbæ og til stóð að halda á Evróputúrinn *Europe Will Crumble* með Cyber sem upphitunarhljómsveit. Það frestaðist vegna Covid.

### Breytingar
Í júlí 2022 hefur Íris Tanja fyllt skarð fyrir Ástrós sem tók ekki þátt í nýlegum tónleikum vegna meðgöngu, en Andrean tók ekki þátt í tónleikaferðinni af persónulegum ástæðum.  

Í mars 2023 ákvað Mattías Haraldsson að yfirgefa hljómsveitina og einbeita sér að föðurhlutverkinu. Næsta mánuð gaf Klemens Hannigan út smáskífu sína „Never Loved Someone So Much“. 

Síðar á árinu tók Davíð Þór Katrínarson við sem söngvari. 

## Meðlimir
* Klemens Hannigan
* Einar Stefánsson
* Davíð Þór Katrínarson

### Dansarar
* Sólbjört Sigurðardóttir
* Sigurður Andrean Sigurgeirsson
* Ástrós Guðjónsdóttir
* Ronja Mogensen
* Birta Ásmundsdóttir

### Fyrrum meðlimir
* Mattías Haraldsson

### Ferðadansarar

* Íris Tanja Flygenring

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Neyslutrans* (2020)

### Stuttskífur
* *Neysluvara* (2017)

### Smáskífur
* „Ódýr“ (2017)
* „X“ (2017)
* „Spillingardans“ (2019)
* „Hatrið mun sigra“ (2019)
* „Klefi / Samed“ (2019)
* „Klámstrákur“ (2019)
* „Engin miskunn“ (2020)
* „Dansið eða deyið“ (2022)
* „Breadcrumbs“ (2024)
* Quantity Control (2025)
* Fuck You Look Good (2026)

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Hamar (Noregi)

**Hamar** er borg og sveitarfélag í Heiðmörku, Noregi. Íbúar eru rúmir 30.000 (2017). Hamar liggur við stærsta vatn Noregs, Mjøsa.

Hamar var þorp á síðmiðöldum en hnignaði svo á 16. og 17. öld og var þá landbúnaðarsvæði. Dönsk stjórnvöld lýstu yfir áhuga á miðri 18. öld að koma á stofn verslunarstað við Mjösa-vatn og upp frá því byggðist þorpið aftur upp. Meðal þekktra bygginga í dag þar er íþrótta og atburðahöllin Vikingskipet sem var byggt sem höll fyrir vetrarólympíuleikana 1994.

## Heimild
Mjøsa

**Mjøsa** er stærsta stöðuvatn Noregs. Það er staðsett um 100 km norður af Ósló og er það 4. dýpsta vatn landsins; 468 metrar. Helgøya er eina eyja vatnsins að telja fyrir utan smærri eyjar og sker.
20 tegundir fiska eru í Mjösa.

Þéttbýliskjarnarnir Lillehammer, Gjøvik og Hamar eru við vatnið.

## Heimild
Gjøvik

** Gjøvik** (norræna: *Djúpvík*) er borg og sveitarfélag í  Upplöndum í suður-Noregi. Íbúar eru um 20.000 í þéttbýlinu en 30.000 í sveitarfélaginu öllu. Borgin liggur við Mjøsa, stærsta vatn Noregs.

## Heimild
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2019

**Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2019** var haldin í Tel Avív eftir að Netta Barzilai vann keppnina 2018 með lagið „Toy“. Undankeppnirnar tvær voru haldnar 14. og 16. maí, og aðalkeppnin var haldin 18. maí.

Lagið „Arcade“, flutt af hollenska söngvaranum Duncan Laurence sigraði. Íslenska lagið, „Hatrið mun sigra“, með sveitinni Hatara lenti í 10. sæti.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Levi Eshkol

**Levi Eshkol** (25. október 1895 – 26. febrúar 1969) var ísraelskur stjórnmálamaður sem var þriðji forsætisráðherra Ísraels. Hann var forsætisráðherra frá árinu 1963 þar til hann lést úr hjartaáfalli árið 1969. Eshkol var einn af stofnendum ísraelska Verkamannaflokksins og hafði áður gegnt ýmsum mikilvægum embættum, meðal annars embætti varnarmálaráðherra (1963–1967) og fjármálaráðherra (1952–1963).

## Æviágrip

Levi Eshkol fæddist árið 1895 í þorpi nálægt Kænugarði, sem þá var hluti af rússneska keisaraveldinu. Á unga aldri var Eshkol virkur í hreyfingum síonista. Hann flutti til Palestínu (sem þá var undir stjórn Tyrkjaveldis) árið 1914 og hóf þar störf sem landbúnaðarverkamaður. Hann gekk í Gyðingahersveit sem barðist ásamt Bretum gegn Tyrkjum í fyrri heimsstyrjöldinni. Hann var einn af skipuleggjendum helstu stofnana fyrstu byggða Gyðinga í Palestínu og varð féhirðir stjórnmálaflokksins Hapoel Hatzair og landbúnaðarmiðstöðvar gyðinga. 

Árið 1929 var Eshkol kjörinn formaður landnámsnefndar innan síonistaþingsins og var einn af skipuleggjendum margvíslegrar uppbyggingar í gyðingasamfélaginu. Þegar nasistar komust til valda í Þýskalandi var Eshkol staddur þar og var honum því falið að fá þýska Gyðinga til að flytja sem mest af fjármagni sínu til Palestínu. Meðal annars gekk þetta út á að kaupa þýskar landbúnaðarvélar, láta senda þær til Palestínu og leggja andvirði þeirra í banka þar. Nasistar gerðu Eshkol brottrækan úr Þýskalandi vegna þessara aðgerða. Árið 1937 stofnaði Eshkol vatnsveitufyrirtækið Mekorot og var forstjóri þess til ársins 1951.

Meðfram þessum störfum kleif Eshkol upp metorðastigann í verkalýðs- og stjórnmálahreyfingum Gyðinga í Palestínu. Þegar Ísraelsríki var formlega stofnað árið 1948 varð Eshkol varnarmálaráðherra og frá 1948–1963 var hann formaður landnámsnefndar Ísraela. Hann var kjörinn á annað Knesset-þingið árið 1951 og varð landbúnaðarráðherra í ríkisstjórn Davids Ben-Gurion sama ár.

Eshkol var útnefndur forsætisráðherra eftir afsögn Ben-Gurions árið 1963. Hann leiddi síðan Verkamannaflokkinn til sigurs í kosningum til sjötta Knesset-þingsins árið 1965 og leiddi ríkisstjórn landsins næstu sex árin. Stuttu eftir að hann tók við embætti gerði hann nokkrar mikilvægar breytingar. Meðal annars batt hann enda á herstjórn yfir ísraelskum aröbum. Hann fór einnig í opinbera heimsókn til Bandaríkjanna og var fyrsti leiðtogi Ísraelsríkis sem var formlega boðið í heimsókn í hvíta húsið.

Á forsætisráðherratíð Eshkols börðust Ísraelar í sex daga stríðinu árið 1967 og unnu stórsigur gegn arabískum nágrannaþjóðum sínum.

## Tilvísanir
Cupressoideae

***Cupressoideae*** er undirætt trjáa og runna í einisætt (*Cupressaceae*). Tegundirnar fyrirfinnast allar á norðurhveli jarðar nema ''Juniperus procera'' sem vex yfir á suðurhvel.

## Flokkun
Undirættinni *Cupressoideae* var lýst 1826 af Robert Sweet í *Sweet’s Hortus Britannicus: or a catalogue of plants cultivated in the gardens of Great Britain, arranged in natural orders ...*, bls 372 sem "Subordo Cupressinae", án lýsingar. 

Það eru ellefu núverandi ættkvíslir í undirættinni *Cupressoideae*, þar af fimm með einungis einni tegund.
* *[[Calocedrus]]*: Fjórar tegundir, þrjár í austur asíu, ein í norður-Ameríku
* *[[Chamaecyparis]]*: Er með sex tegundir, fjórar í Austur-Asíu, tvær í Norður-Ameríku. Nýlega hafa sumir höfundar talið *Fokienia hodginsii* til hennar
* Sýprus (*Cupressus*), er einkennisættkvísl fyrir þessa undirætt. Tegundirnar eru á milli 17 og 33., í Norður-Ameríku, Evrópu, Norður-Afríku og Asíu.
* *[[Fokienia]]*, monotypic (eða telst til *Chamaecyparis*). Uppruni: Austur-Asía
* Einir (*Juniperus*): Eitthvað á milli 45 og 75 tegundir í Norður-Ameríku, Evrópu, Afríku og Asíu.
* *[[Microbiota]]*, monotypic (eða fellur undir ættkvíslina *Platycladus*).
* *[[Platycladus]]*, monotypic (eða tvær tegundir, ef *Microbiota decussata* er talin með = *Platycladus decussata*)
* *[[Tetraclinis]]*, monotypic, útbreiðsla í Norðvestur-Afríku, Suðaustur-Spáni og Möltu
* Lífviðir (*Thuja*). Er með fimm tegundir, tvær í Norður-Ameríku, þrjár í Austur-Asíu
* *[[Thujopsis]]*, monotypisc, Uppruni: Japan
* *[[Xanthocyparis]]*. Hún er með tvær tegundir, ein í Norður-Ameríku (*Xanthocyparis nootkatensis*), og ein í Víetnam (*Xanthocyparis vietnamensis*). Ýmsar höfundar samþykkja ekki  ættkvíslina sem var stofnuð 2002 en skrá tegundirnar undir *Cupressus*

## Heimildir
* Paul A. Gadek, Deryn L. Alpers, Margaret M. Heslewood, Christopher J. Quinn: Relationships within Cupresaceae senus lato: A combined morphological and molecular approach. In: American Journal of Botany. Volume 87, Nr. 7, 2000, S. 1044–1057 (PDF) 

## Tilvísanir
DOI-númer

**DOI-númer** (stendur fyrir *digital object identifier* „auðkenni stafræns viðfangs“) eru auðkenni fyrir stafræn viðföng sem eru víða notuð til þess að auðkenna fræðigreinar og opinber gagnasöfn. Auðkennið er staðlað af Alþjóðlegu staðlastofnuninni.

DOI er uppflettanlegt og bendir á einhverskonar upplýsingar um viðfangið. Þetta er gert með því að binda auðkennið við lýsigögn um efnið, eins og netslóð, sem gefur til kynna hvar má finna viðfangið. Ef vefslóðin breytist er gagnagrunnurinn uppfærður og auðkennið nær þannig enn að vísa á rétt viðfang. Þar sem hægt er að nýta DOI beint er það öðruvísi en önnur auðkenni eins og ISBN eða ISRC, sem eru eingöngu til þess að hafa einstakt auðkenni á hlutnum. Sem dæmi um DOI-númer má taka „“, sem vísar á handbókina um DOI-númer.

DOI-númer er útfærsla á handfangakerfinu, kerfi sem aðrar stofnanir geta einnig nýtt sér. Skemman, rafrænt varðveislusafn háskólasamfélagsins á Íslandi, nýtir sér handfangakerfið og virkar það á sama hátt.

DOI-kerfið var kynnt til sögunnar árið 2000. Árið 2025 höfðu yfir 390 milljón kennimerki verið gefin út.

## Tilvísanir
Fulla

**Fulla** er ásynja í norrænni goðafræði. Hún er talin meðal fylgikvenna Friggjar. Hún er sögð bera eski Friggjar, en eski getur bæði þýtt „askja“ og „spjót“. Hvort tveggja hefði á þessum tíma verið gert úr eskivið.

## Ritaðar heimildir um Fullu
Í upptalningu á ásynjum í *[[Gylfaginning]]u* er sagt um Fullu:

Aftur er minnst stuttlega á Fullu í frásögn *Gylfaginningar* af dauða Baldurs. Þegar Hermóður hinn hvati heldur til Heljar til þess að vitja Baldurs færir Baldur honum ýmsar gjafir til að gefa goðunum í Ásgarði. Meðal gjafanna sem Baldur sendir heim er fingurgull handa Fullu.

Fulla birtist í aukahlutverki í kvæðinu *[[Grímnismál]]um* í Sæmundareddu. Í kvæðinu gerir Frigg veðmál við eiginmann sinn, Óðin, um að fóstri hans, konungurinn Geirröður, sýni gestum sínum ekki tilhlýðilega gestrisni. Frigg sendir þá Fullu til Geirröðar á undan Óðni með skilaboð til að vara hann við komu „fjölkunnugs manns“ og segir honum hvernig hann geti borið kennsl á hann:

Í *Skáldskaparmálum* er Fulla nefnd meðal átta ásynja sem sækja veislu hjá jötninum Ægi í Hlésey. „Höfuðband Fullu“ er jafnframt ein af skáldskaparkenningunum fyrir gull sem kvæðið telur upp.

Minnst er á Fullu í annarri af tveimur særingaþulum frá 10. öld sem fundust í handriti í Merseburg í Þýskalandi árið 1841. Í særingarþulunni er Fulla (eða „Volla“) ein af þeim sem fara með galdur til að lækna hest Baldurs eftir að hann tognar á hæl þegar þeir Óðinn ríða í gegnum skóg. Í kvæðinu er Fulla sögð systir Friggjar fremur en að vera einfaldlega í þjónustu hennar.

## Tilvísanir
Gná

**Gná** er ásynja í norrænni goðafræði. Hún er sendiboði Friggjar og á hestinn Hófvarpni, sem getur riðið bæði yfir úthöfin og um háloftin.

## Ritaðar heimildir um Gná
Í 35. kafla í *[[Gylfaginning]]u* í Snorra-Eddu er upptalning á fjórtán ásynjum og er Gná þar talin síðust. Þar segir um hana:

Samkvæmt lýsingunni á Gná í *Gylfaginningu* er orðið að „gnæfa“ dregið af nafni Gnár.

## Túlkanir
Austurríski textafræðingurinn Rudolf Simek telur að túlkun Snorra Sturlusonar á nafni Gnár í *Gylfaginningu* kunni að vera röng, en sé svo er óvíst hvað nafn hennar þýðir í raun og veru. Stungið hefur verið upp á því að nafnið Gná sé í raun skylt orðinu „gnægð“ og að Gná sé þar með gyðja frjósemdar og allsgnægða. 

Á 19. öld benti Jacob Grimm á líkindi milli Gnár og rómversku gyðjunnar Fama, sem var talin holdgervingur orðróma. Grimm benti þó að ólíkt Fama sé Gná ekki vængjuð eða fleyg, heldur ríði hún fljúgandi hesti og bendir þar á líkindi við goðsagnahestinn Pegasus.

## Tilvísanir
Ólöf K. Sigurðardóttir

**Ólöf Kristín Sigurðardóttir** (f. 1961) er safnstjóri Listasafns Reykjavíkur.

## Ævi og starf
Ólöf er fædd og uppalin í Reykjavík og lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1982. Hún fór í Myndlista- og handíðaskóla Íslands þar sem hún útskrifaðist frá málaradeild árið 1989. Hún tók meistaragráðu í stjórnun listastofnana frá School of the Art Institute of Chicago árið 2003.

Ólöf varð safnstjóri Hafnarborgar (menningar og listamiðstöðvar Hafnarfjarðar) árið 2008 og safnstjóri Listasafns Reykjavíkur árið 2015.

Ólöf Kristín Sigurðardóttir hefur stýrt sýningum bæði hér heima og erlendis og sinnt ýmsum trúnaðarstörfum innan myndlistarheimsins, samhliða stjórnunarstörfum á sviði myndlistar og menningar. Hún hefur einnig sinnt kennslu innan háskólasamfélagsins og trúnaðarstörfum fyrir safnamenn. Þar má nefna setu í stjórn Kynningarmiðstöðvar íslenskrar myndlistar sem ber ábyrgð á vali fulltrúa og framkvæmd á þátttöku Íslands í Feneyjatvíæringnum, formennsku Íslandsdeildar ICOM – Alþjóðaráðs safna og setu í Myndlistarráði.

Meðal listamanna sem Ólöf hefur stýrt sýningum hjá eru:

* Þórdís Aðalsteinsdóttir
* Eggert Pétursson
* Eiríkur Smith
* Ásmundur Sveinsson
* Jóhannes Kjarval
* Erró

## Tilvísanir
Omsk

**Omsk** (rússneska: Омск) er borg og stjórnsýslumiðstöð Omsk-fylkis í Rússneska sambandsríkinu. Borgin er staðsett í suðvesturhluta Síberíu á Vestur-Síberíusléttunni meðfram bökkum Irtysh fljótsins sem rennur til norðurs og við ármót Om-árinnar. Borgin er 2.236 kílómetra austur af Moskvu. Í Omsk búa 1.154.116 manns og er borgin næststærsta borg Rússlands austur af Úralfjöllum á eftir borginni Novosíbírsk og sjöunda stærsta borg Rússlands.

## Efnahagur
Omsk er mikilvæg samgöngumiðstöð og hefur það ýttu mjög undir vöxt borgarinnar. Þar er ma. mikilvæg lestarstöð fyrir Síberíulestina sem byrjað var að leggja árið 1890. Þar er einnig umskipunaraðstaða á ánni Irtysh sem tengist síðan í fljótið Ob. 

Í borginni eru fjölmargar atvinnugreinar á borð við olíuhreinsun og ýmiss olíu- og efnaiðnaður, og framleiðsla á gervigúmmí, framleiðsla landbúnaðarvéla, textílframleiðsla, timburvinnsla, framleiðsla á skófatnaði og leðurvöru, sem og ýmiskonar matvinnsla. Í Omsk mætast olíuleiðslur vestur frá Volgusvæðinu og Vestur-Siberíu.

## Loftslag
Í borginni Omsk er rakt loftslag sem einkennist af miklum sveiflum í lofthita. Meðalhitastig, sem er tekin á undanförnum þremur áratugum, er +20 ° C í júlí og -17 ° C í janúar. Hitastig getur náð +40 ° C á sumrin og farið niður í -45 ° C á veturnar. Að meðaltali sér Omsk meira en 300 sólríka daga á ári (2201 klukkustundir). Meðal árleg úrkoma er 415 mm.

## Heimildir
*
Halden

**Halden** er þéttbýlisstaður og sveitarfélag í Austfold, Noregi. Íbúar eru rúmir 31.000 (2018). Halden er 120 km  sunnan við Ósló og liggur við landamæri Svíþjóðar. Á árunum 1665 til 1928 var Halden þekktur sem *Frederikshald*.

Þar er einn af tveimur kjarnakljúfum í Noregi og þekkt öryggisfangelsi.

## Heimild
Horten

**Horten** er borg og sveitarfélag í Vestfold, Noregi, austan megin í Óslóarfirði. Tønsberg er nærliggjandi borg og svo fer ferja til Moss austan megin í firðinum. 

Í Horten er sjóherssafn Noregs og í sveitarfélaginu er Borre-þjóðgarðurinn þar sem má sjá hauga frá víkingaöld.

## Heimild
Larvik

**Larvik** er borg og stærsta sveitarfélagið í Vestfold, Noregi, 105 km suðvestur af Ósló. Íbúar eru um 46.000 í sveitarfélaginu en 24.000 í Larvik sjálfri (2017). Ferjusiglingar eru þaðan til Hirtshals í Danmörku.

Larvik, ásamt nærbyggðunum Sandefjord og Tønsberg, voru mestu hvalveiðibæir Noregs á 19. og 20. öld. Thor Heyerdahl, landkönnuður fæddist í Larvik. Nyrsti beykiskógur Evrópu finnst í sveitarfélaginu og eru margar baðstrendur þar.
 

## Heimild
Sigyn

**Sigyn** er gyðja í norrænni goðafræði. Hún er eiginkona Loka og á með honum soninn Narfa. Minnst er á Sigyn í ýmsum íslenskum heimildum: Í Sæmundareddu, sem var unnin upp úr eldri heimildum á 13. öld, og í Snorra-Eddu. 

Eina goðsagan þar sem Sigyn birtist í mikilvægu hlutverki er sagan um refsingu Loka eftir víg Baldurs. Í sögunni binda æsirnir Loka niður með þörmum sonar hans og hengja nöðru fyrir ofan hann svo eitrið drjúpi úr gini hennar í andlit Loka. Sigyn bregður þá á það ráð að standa yfir eiginmanni sínum með skál til þess að grípa eitrið áður en það drýpur framan í Loka. Öðru hverju þarf hún að bregða sér frá til þess að hella úr skálinni. Þá drýpur eitrið framan í Loka, sem skekur sig svo af sársauka að kippir hans valda jarðskjálftum.

Mynd af Sygin með skál sína yfir Loka er á Gosforth-krossinum frá 10. öld á Englandi. Einnig vísar kvæðið *[[Haustlöng]]* í Snorra-Eddu til Sigynjar.

## Nafnsifjar
Nafnið Sigyn er samsett úr orðunum „sigur“ og „að unna“ og gæti því útfærst sem „sú sem ann sigri“.

## Ritaðar heimildir um Sigyn
Í eftirmála kvæðisins *[[Lokasenna|Lokasennu]]* í Sæmundareddu er stutt frásögn af fjötrun Loka og er þar vikið að hlutverki Sigynjar. Þar stendur:

Vikið er að sömu goðsögu í *[[Völuspá]]*. Þar vitjar Óðinn völvu og hlýðir á ýmsar fregnir og forspár. Í 35. versi kvæðisins lýsir völvan fjötrun Loka og segir að Sigyn sitji hjá honum:

Í *[[Gylfaginning]]u* í Snorra-Eddu birtist áþekk frásögn af fjötrun Loka.

Í *Gylfaginningu* er það Narfi, sonur Loka og Sigynjar, sem er drepinn og þarmar hans notaðir til að fjötra Loka. Hann biður bana þegar æsirnir breyta bróður hans, Vála, í úlf og láta hann rífa Narfa á hol. Þessu er öfugt farið í *Lokasennu*, en þar er það Narfi sem breytist í úlf og Váli sem er drepinn. Í 33. kafla *Gylfaginningar* er tekið fram að Narfi sé sonur Loka og Sigynjar en ekki er ljóst hvort Sigyn er einnig móðir Vála eða hvort Váli er launsonur Loka með einhverri frillu sinni.

## Fornleifar
Á Gosforth-krossinum frá 10. öld í Kumbaralandi í norðurhluta Englands eru ýmsar myndlýsingar bæði af kristnum og heiðnum goðsögum. Ein af myndunum á krossinum virðist vera af Loka hlekkjuðum og af Sigyn standandi með skálina til að grípa eitur nöðrunnar sem hangir yfir honum. Þessi mynd kallast á við aðra mynd á krossinum sem sýnir krossfestingu Jesú Krists og Maríu Magdalenu að hjálpa honum. Þessi líkindi milli atriðanna benda til þess að nokkurs konar upplýsingamiðlun kristinna hugmynda hafi farið fram með hjálp heiðinna goðsagna og að hér hafi goðsagan um Loka og Sigyn verið notuð til að gefa sögunni af Kristi aukið samhengi.

## Tilvísanir
Ungmennafélagið Sindri

**Ungmennafélagið Sindri**, einnig þekkt sem **Sindri** eða **Sindri Höfn**, er íþróttafélag á Höfn í Hornafirði sem stofnað var árið 1934. Félagið er fjölgreinafélag með deildir í blaki, fimmleikum, frjálsum íþróttum, fótbolta, körfubolta og sundi.

## Fótbolti
### Meistaraflokkur karla
#### Titlar
*3. deild karla (3): 1998, 2012, 2022

## Körfubolti
### Meistaraflokkur karla
#### Titlar
*2. deild karla: 2018
*3. deild karla: 2017

## Heimildir

## Tenglar
*umfsindri.is
Bólholtsbikarinn

**Bólholtsbikarinn** er utandeildar körfuboltadeild sem var stofnuð árið 2011 í samstarfi við ÚÍA og Bólholt. Vanalega keppa 6 lið í deildinni og getur hver sem er á austurlandi skráð lið í deildina. Deildinn er með Facebook hóp þar sem næstu leikir og skýrslur frá leikjum eru settar inn 

## Lið í deildinni 2018-2019
*Höttur ungl.fl. (3)
*Fjarðabyggð ungir
*Höttur Oldboys (3)
*Neisti
*Egilsstaða Nautin (2)
*Fjarðabyggð

## Meistarasaga

## Tenglar
*http://bolholtsbikarinn.com/ 
*https://www.facebook.com/groups/103883806357962/
*http://www.uia.is/frettir/1989-skraning-i-bolholtsbikarinn-2018-19

## Heimildir
Þórdís Lóa Þórhallsdóttir

**Þórdís Lóa Þórhallsdóttir** (f. 7. desember 1965) er borgarfullrúi í Reykjavík. Þórdís Lóa er oddviti Viðreisnar í borgarstjórn Reykjavíkur. Hún var forseti borgarstjórnar þangað til meirihluti Samfylkingarnar, Framsóknar, Viðreisnar og Pírata sprakk í vor 2025. Nú leiðir hún Viðreisn í minnihluta  ásamt Sjálfstæðisflokki og Framsókn.  

## Menntun og fyrri störf

Þórdís Lóa fæddist 7. desember 1965 á Selfossi. Hún lauk stúdentsprófi frá Fjölbrautarskólanum í Breiðholti og því næst námi í sjónvarpsframleiðslu frá Loyola háskólanum í New Orleans árið 1991. Árið 1995 lauk hún BA prófi í félagsfræði frá Háskóla Íslands og ári síðar framhaldsnámi í félagsráðgjöf frá sama skóla. Loks lauk Þórdís Lóa MBA gráðu frá Háskólanum í Reykjavík.

Að loknu framhaldsnámi í félagsráðgjöf hóf Þórdís Lóa störf á velferðarsviði Reykjavíkurborgar en þar starfaði hún sem stjórnandi í tæp 20 ár en hún var meðal annars framkvæmdastjóri velferðarþjónustu á árunum 2000-2005. Á sama tíma var hún stundakennari við Háskóla Íslands auk þess að sitja í fjölmörgum ráðum og nefndum, meðal annars á vegum borgarstjórnar og ráðuneyta.

Frá árinu 2005 sneri Þórdís Lóa sér að viðskiptum og á árunum 2005-2015 var hún eigandi og framkvæmdastjóri Pizza Hut á Íslandi og í Finnlandi auk þess að sinna ýmsum störfum fyrir Pizza Hut-keðjuna í Evrópu, meðal annars við stjórn markaðs- og vörumerkjamála og innleiðingu stjórnendaþjálfunar. Þá var Þórdís Lóa forstjóri Gray Line Iceland frá 2016 til 2017 en hefur auk þess fengist við sjónvarpsþáttagerð og ýmis störf í ferðaþjónustu.

Þórdís Lóa hefur um árabil verið ötull talsmaður þess að stjórnir, stjórnendastöður og fjölmiðlar endurspegli fjölbreytileika mannlífsins. Hún var formaður Félags kvenna í atvinnulífinu á árunum 2013-2017 auk þess að gegna stjórnarformennsku í Finnsk-íslenska viðskiptaráðinu um árabil. 

## Ferill í stjórnmálum
Í mars 2018 var tilkynnt að Þórdís Lóa myndi leiða framboðslista Viðreisnar til borgarstjórnar. Úrslit borgarstjórnarkosninga 26. maí 2018 voru þau að Viðreisn er þriðji stærsti flokkurinn í borgarstjórn. Hlaut flokkurinn 4.812 atkvæði, eða 8,2% atkvæða, og tóku þau Þórdís Lóa og Pawel Bartoszek sæti í borgarstjórn í kjölfarið.

Á fundi borgarstjórnar 19. júní 2019 var Þórdís Lóa kjörin formaður borgarráðs Reykjavíkur. Þá er hún formaður stjórnar Lífeyrissjóðs starfsmanna Reykjavíkurborgar, varaformaður Faxaflóahafna og í stjórn Sambands íslenskra sveitarfélaga. 

## Fjölskylda
Systir Þórdísar er Hera Björk Þórhallsdóttir, söngkona.

## Tilvísanir
Skapabarmar

**Skapabarmarnir** eru hluti af kynfærum kvenmanna. Þeir eru sá hluti píkunnar sem sést hvað best.

Í manninum eru tvö pör af skapabörmum: 

* **Ytri skapabarmarnir** eru stærri. Þeir eru fósturfræðilega skyldir pung karlmanna.
* **Innri skapabarmar** eru húðfelling sem kemur milli ytri skapabarmanna.
Hringbraut (aðgreining)

**Hringbraut** getur átt við eftirfarandi:

*Umferðargata í Reykjavík
*Sjónvarpsstöðin Hringbraut
Ólafur Friðriksson

**Ólafur Friðriksson** (16. ágúst 1886 – 12. nóvember 1964) var rithöfundur, ritstjóri og verkalýðsforingi. 

Ólafur fæddist á Eskifirði, stundaði nám á Akureyri og lauk gagnfræðaprófi þar vorið 1903. Árið 1906 fór hann til útlanda og dvaldist þar í
átta ár við nám og ritstörf, lengst af í Kaupmannahöfn, en fór þó miklu víðar um, en kynntist jafnaðarstefnu í Kaupmannahöfn. Eftir heimkomuna 1914 dvaldist hann um skamma hríð á Akureyri, en fluttist síðan til Reykjavíkur og varð ritstjóri Dagsbrúnar meðan það blað kom út (til 1919) og fyrsti ritstjóri Alþýðublaðsins þegar það var stofnað af Alþýðusambandinu í október 1919. Ólafur var róttækur jafnaðarmaður og var vikið frá sem ritstjóra í kjölfar hvíta stríðsins, eða sama dag og hann hélt til Moskvu haustið 1922 til að sitja alþjóðaþing kommúnista. Hann varð þó aftur ritstjóri Alþýðublaðsins árin 1939-1942. Ólafur var jafnframt afkastamikill rithöfundur, skrifaði stundum undir dulnefninu *Ólafur við Faxafen* og skrifaði m.a. fyrstu íslensku reyfarana. 

## Bækur eftir Ólaf við Faxafen
* Alt í lagi í Reykjavík - 1939
* Upphaf Aradætra - 1940
* Norðanveðrið - 1940

## Tengt efni
* Hvíta stríðið

## Tenglar
* ''Hann trúði á málstað sinn, á sigur sannleika og réttlætis''; minningargrein í Alþýðublaðinu 1964
Kýpur í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Kýpur hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 37 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Fyrsta framlag landsins var með tónlistarhópnum Island, sem endaði í sjötta sæti. Besti árangur Kýpur er annað sæti sem Eleni Foureira endaði í árið .

Á milli  og , komst Kýpur ekki upp úr undanúrslitunum í 6 skipti, áður en það dró sig úr keppni árið 2014. Þann 14. júlí 2014 staðfesti CyBS að landið myndi taka aftur þátt í keppninni árið , og hefur það komist áfram í öll skipti síðan þá.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Rannís

**Rannsóknamiðstöð Íslands** (**Rannís**) er ríkisstofnun á Íslandi sem hefur það hlutverk að treysta stoðir íslensks þekkingarsamfélags með stuðningi við rannsóknir, nýsköpun, menntun og menningu. Rannís heyrir undir menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytið. 

Rannís stuðlar að þróun þekkingarsamfélagsins með rekstri samkeppnissjóða, aðstoð og kynningu á alþjóðlegum sóknarfærum og samstarfs­möguleikum auk þess að greina og kynna áhrif rannsókna, nýsköpunar, menntunar og menningar á þjóðarhag.
 
Rannís er rekin af skattfé samkvæmt fjárlögum.

Rannís starfar á grundvelli laga um opinberan stuðning við vísindarannsóknir nr. 3/2003. Starfsfólk Rannís er rúmlega 70 talsins. Forstöðumaður Rannís er Ágúst Hjörtur Ingþórsson. Hann var skipaður þann 1. apríl 2022 til fimm ára í senn samkvæmt erindisbréfi af þáverandi háskóla,- iðnaðar- og nýsköpunarráðherra, Áslaugu Örnu Sigurbjörnsdóttur. 

## Sjá einnig
* Opinber stuðningur við vísindarannsóknir á Íslandi

## Ítarefni
* Vefsíða Rannís:
* Lög um opinberan stuðning við vísindarannsóknir:

## Heimildir
Eftirtáknun

**Eftirtáknun** er ritháttur í stærðfræði þar sem virki er ritaður á eftir þola. Eftirtáknun er gjarnan notuð í tölvunarfræði þar sem ekki þarf að taka tillit til framkvæmdaraðar reiknivirkja eða sviga, heldur er segð lesin frá vinstri til hægri og þarfnast því minna reikniafls.

Sem dæmi væri 2+3 ritað sem 2\ 3\ + með eftirtáknun.

Eftirtáknun er að finna á sumum eldri reiknivélum eins og þeim frá framleiðandanum Hewlett-Packard.

## Heimildir
* 

## Tengill
* Tölvuorðasafn | Orðanefnd Skýrslutæknifélags Íslands tók saman
Knattspyrnufélag Siglufjarðar

**Knattspyrnufélag Siglufjarðar** var íþróttafélag á Siglufirði sem var stofnað í kringum 1930, en nokkuð greinir á um upphafsár meðal Siglfirskra íþróttamanna hvort það hafi verið 1928 eða 1932. Opinbert stofnár félagsins er 1932. Árið 2010 sameinaðist félagð Leiftri frá Ólafsfirði sem Knattspyrnufélag Fjallabyggðar.

## Tilvísanir