open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Matjurtagarður

**Matjurtagarður**, **kálgarður** eða **kartöflugarður** er garður sem ætlaður er til matjurtaræktunar til heimilisnota, andstætt grasflötum og skrautjurtagörðum. Oftast er áhersla á ræktun einærs grænmetis eins og kálplantna, rótarávaxta, salats, matlauka eða kartaflna, en matjurtagarðar eru líka notaðir til að rækta fjölærar kryddjurtir eða aðrar fjölærar matjurtir eins og ávaxtatré. 

## Tengt efni
* Skólagarðar
* Garðlönd
Bergstandur

**Bergstandur** eða *gígfylling*, er hraunkvika sem storknað hefur í gígrás en allt laust gosefninu hefur horfið þannig að bergstandurinn stendur einn eftir. Einkum eru það ár sem rofið hafa í sundur eldgíga sem myndað hafa bergstanda.
Fjöruspói

**Fjöruspói** (fræðiheiti *Numenius arquata*) er fugl af snípuætt. Fjöruspói er algengur varpfugl víða í Evrópu. Fjöruspói er vetrargestur á Íslandi en virðist farinn að verpa hérna og fannst fyrsta hreiðrið árið 1987. Vetrarstöðvar á Íslandi eru einkum á Suðvesturlandi, einkum á Rosmhvalanesi og Innesjum en varpstöðvar á Melrakkasléttu og á Suðausturlandi.

Fjöruspói verpir í mólendi fyrri hluta maímánaðar. Eggin eru fjögur og útungunartími er fjórar vikur og verða svo ungarnir fleygir á fimm vikum. Fjöruspóinn heldur sig í fjörum á veturna og er fæða hans ýmis skeldýr, krabbar og marflær.

Fjöruspói er alfriðaður.

## Heimildir

* Válisti 2 - Fuglar, Náttúrufræðistofnun Íslands, 2000
Snæugla

**Snæugla** (fræðiheiti *Nyctea scandiaca* eða *Bubo scandiacus*) er stór ugla sem lifir á heimskautasvæðum og svæðum norðan við 60º breiddargráðu allt í kringum Norður-Íshafið. Hún lifir aðalega á læmingjum en þar sem hún lifir ennþá á Íslandi lifir hún á fuglum. Þær eru að sumu leyti farfuglar því þær flytja sig um set eftir æti.

## Flokkun
Hún var fyrst flokkuð 1758 af Carolus Linnaeus. Þangað til nýlega var snæugla talin eina afbrigðið af annars útdauðri tegund en genarannsóknir hafa sýnt að hún er mjög skyld hornuglum af tegundinni *Bubo*.  Ágreiningur er um þessa flokkun og er snæuglan því stundum flokkuð sem sem *Nyctea*. Snæugla er einkennisfugl Quebec-fylkis í Kanada.

## Útlit

Snæugla er með gul augu og hvít á lit með brúnum skellum en brúni liturinn er meira áberandi hjá kvenfuglinum. Kvenfuglinn er einnig stærri. Hún er 52-71 sm löng og vænghaf er 125-150 sm. Hún vegur á milli 1.6 til 3 kg. Snæugla er ein stærsta uglutegundin. Karlfuglinn er alhvítur en kvenfuglar og ungfuglar eru með dökkum dröflum. Snæugla hefur þykkan fiðurbúning og mikið fiður á fótum og lit sem passar vel lífi norðan við heimskautsbaug. Kall snæuglu er mismunandi en aðvörunarhljóð hljómar eins og  *krek-krek' og kvenfuglinn segir  *pyee-pyee* eða *prek-prek*. Fuglinn syngur með að endurtaka stefið *gahw*. 



== Hreiðurgerð ==

Snæuglur gera sér hreiður á jörðu niðri á stað þar sem gott útsýni er. Fuglinn verpir í maí til júní eftir því hve mikið hann getur veitt. Eggin eru 3 til 11. Útungun tekur um fimm vikur frá því að fyrsta egginu var verpt og annast báðir foreldrar snjóhvítu ungana. Ungarnir koma úr eggjum á mismunandi tímum og eru því misstórir en sá stærsti getur á einum tíma verið 10 til 15 sinnum stærri en sá minnsti en stórir ungar ráðast ekki á þá yngri. Báðir foreldrar verja hreiðrið, stundum með að draga athygli frá því. Karlfugl getur parast með tveimur kvenfuglum sem eru með hreiðrum með kílómetra fjarlægð á milli. Sumar uglur dvelja allt árið á varpstöðvum en aðrar flytja sig.

Snæugla er óreglulegur varpfugl á [[hálendi Íslands]] og sést hér af og til allt árið, einkum á hálendinu eða við jaðra þess.

== Tilvísanir ==
<references/>

==Tenglar==



* 
* [http://www.explorebiodiversity.com/BIRDS/BirdsofWorld/video/SnowyOwl/video.html Free Video About Snowy Owls] 
* [https://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Snowy_Owl.html Snowy Owl Species Account]—Cornell Lab of Ornithology
* [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i3760id.html Snowy Owl - *Nyctea scandiaca''] —USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
Útskurður

**Útskurður** (eða **skurðlist**) er hugtak sem haft er um þá athöfn að skera út eða sjálfar myndirnar eða skrautið sem skorið er út. Útskurður er oftast unninn með hníf og allavega spor- og holjárnum. Langoftast er skorið út í tré. 

## Tenglar
* „Dularfullir skurðlistarmenn á Íslandi á 18. öld“; grein í Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1981
Húsið (Eyrarbakka)

**Húsið á Eyrarbakka** er sögufrægt hús  á Eyrarbakka sem hýsir nú  Byggðasafn Árnesinga en var áður bústaður kaupmanna.

Húsið er með merkustu húsum landsins og er svartbikað timburhús af bolhúsgerð með bárujárnsþaki. Jens Lassen kaupmaður lét reisa húsið árið 1765. Húsið stendur við Eyrargötu 50 litlu austar við Eyrarbakkakirkju. Áfast við Húsið með tengibyggingu er málað timburhús, Assistentahúsið en það var reist rúmri öld síðar eða árið 1881. Assistentahúsið er timburhús af bindingsverki. Upphaf Hússins má rekja til fastrar búsetu danskra kaupmanna en áður höfðu þeir aðeins dvalið að sumarlagi á Íslandi.  Flestir íbúar Hússins fram til ársins 1919 voru danskir. Húsið var flutt tilsniðið til landsins. Veggir eru gerðir úr þykkum, mótuðum trjástokkum sem klæddir eru að utan með súð. Skorsteinn og eldstæði voru hlaðin úr steini.  Í Assistentahúsinu bjuggu verslunarþjónar Lefolii-verslunarinnar. 

Guðmundur Daníelsson rithöfundur bjó í því um nokkurn tíma á fimmta áratug 20. aldar og skrifaði þar sjö bækur. Guðmundur lánaði Halldóri Laxness húsið árið 1945 og þar skrifaði hann „Eldur í Kaupmannahöfn”.

## Heimildir
* Húsið 200 ára, Lesbók Morgunblaðsins, 19. tölublað (29.05.1966), Blaðsíða 4
* Húsið á Eyrarbakka (nat.is) 
* Elstu hús á Íslandi 
* Saga Hússins (Byggðasafn Árnesinga)
* Öldin teit
Stasi

**Ríkisöryggisráðuneytið** (þýska **Ministerium für Staatssicherheit**, skammstafað **MfS**), þekkt sem **Stasi** var stofnað 8. febrúar 1950 einungis 4 mánuðum eftir stofnun Þýska lýðveldisins betur þekkt sem Austur-Þýskaland. Stasi er algengasta heitið á svonefndu ríkisöryggisráðuneyti landsins (á þýsku: Ministerium für Staatssicherheit), sem rak leyniþjónustu ríkisins. Höfuðstöðvar þeirra voru staðsettar í Berlín. Einkunnarorð þeirra voru skjöldur og sverð flokksins (á þýsku: Schild und Schwer der Partei). Erich Mielke var yfirmaður Stasi lengst af öllum í 32 ár af þeim 40 sem Austur-Þýskaland var til.

Helstu hlutverk Stasi innan Austur-Þýskalands var að njósna um eigin íbúa þá fyrst og fremst í gegnum fjölmarga uppljóstrara sem störfuðu fyrir Stas. Fjöldi uppljóstrara var allt frá 500.000 til 2 milljónir ef með eru taldnir þeir sem voru reiðubúnir að njósna um landa sína. Útsendarar Stasi handtóku í kringum 250.000 manns vegna stjórnmálaskoðanna sinna á þeim 40 árum sem leyniþjónustan starfaði.

Þekkt aðferð við yfirheyrslur sem Stasi notaði kallaðist niðurbrot (á þýsku: Zersetzung). Aðferðin felur í sér að nota sálfræði til að brjóta niður vilja þeirra sem var verið að yfirheyra. Sem dæmi var brotist inn í hús fólks og húsgögn færð til, tímanum á klukkum breytt ásamt öðrum smávægilegum breytingum til að rugla fólk í ríminu.

Þegar Austur-Þýskaland leið undir lok störfuðu 102 þúsund starfsmenn hjá ráðuneytinu. Árið 1994 höfðu að auki verið borin kennsl á 174 þúsund manns sem störfuðu sem uppljóstrarar fyrir leyniþjónustuna, meðal almennings. 

## Heimildir
MS Hans Hedtoft

**MS Hans Hedtoft** var danskt skip sem rakst á borgarísjaka og sökk 30. janúar 1959 en þá var skipið nýsmíðað og var í  jómfrúrferð  á leið  frá vesturströnd Grænlands. Með skipinu fórust 95 manns. Ekkert hefur fundist af skipinu nema einn björgunarhringur sem fannst við Ísland níu mánuðum seinna. Í skipinu voru kirkjubækur úr öllum sóknum Grænlands sem hafði verið safnað saman til að koma í skjalasafn í Kaupmannahöfn. Hörð gagnrýni á Grænlandssiglingar að vetrarlagi blossaði upp í dönskum dagblöðum.

## Heimildir
* Sjóréttarskýrsla vegna Hedtoft slyssins, Sjómannablaðið Víkingur, 4. Tölublað (01.04.1959), Blaðsíða 77
* Þegar Hans Hedtoft fórst, Sjómannablaðið Víkingur, 3. Tölublað (01.03.1959), Blaðsíða 52
* Danska stjórnin skipar nefnd til að athuga aðdraganda Hedtoftsslyssins Þjóðviljinn, 43. tölublað (21.02.1959), Blaðsíða 5
* M/S Hans Hedtoft Gronlands-flådens nye flagskib Atuagagdliutit, 2. tölublað (29.01.1959), Blaðsíða 14
* Magnús á Hrauni orðinn frægur maður í Kaupmannahöfn, Tíminn, 226. tölublað (20.10.1959), Blaðsíða 3
Maður og verksmiðja

***Maður og verksmiðja*** er kvikmynd eftir Þorgeir Þorgeirson frá árinu 1968. Hún er tíu mínútna löng, svart-hvít með hljóðrás en án samtala.

Í efnisskrá sem fylgdi sýningu myndarinnar sama ár á Íslandi var henni lýst sem svo: „Margvegsömuð sumarvinna námsmanna er tekin ögn til umhugsunar ásamt því umhverfi, er ein síldarverksmiðja hefur upp á að bjóða.“ Tökur á myndinni fóru fram á Raufarhöfn árið 1966. 

Þorgeir lýsti því ítrekað yfir að þetta væri eina kvikmynd hans sem hann hefði fullklárað: „Ég starfaði tíu ár að kvikmyndum, þannig að afraksturinn er mínúta á ári og það þykir mér ágætt,“ sagði hann í viðtali árið 2000. 

*Maður og verksmiðja* var valin í flokk úrvalsmynda á Kvikmyndahátíðinni í Edinborg árið 1968 en sýningarhaldi á þeim myndum var haldið áfram í Kaliforníu í kjölfarið. Myndin hlaut heiðursverðlaun á Kvikmyndahátíðinni í Locarno í Sviss sama ár. Um móttökur verksins á Íslandi skrifaði Þorgeir: „Hér heima varð þessi mynd fljótlega algjört tabú. Hún þótti til lítils sóma fyrir þjóðina og líkleg til að spilla fyrir sölu sjávarafurða. Fréttatilkynningu um ofannefnda viðurkenningu í Edinborg tók þáverandi fréttamaður sjónvarps, Eiður Guðnason, og fleygði í ruslakörfuna að mér ásjándi með þeim orðum, að „sjónvarpið“ mundi aldrei taka þátt í því að upphefja „svona hroða“. Mér lærðist því fljótlega að fara með allar viðurkenningar á „Manni og verksmiðju“ eins og mannsmorð.“

## Heimildir
Alaskaflói

**Alaskaflói** er flói sem markast af suðurströnd Alaska, frá Alaskaskaga og Kódíak-eyju í vestri að Alexandereyjum í austri. Strönd Alaskaflóa er mjög vogskorin og einkennist af skógi vöxnum fjallshlíðum þar sem nokkrir skriðjöklar ganga fram í sjó.
Hallsteinsgarður

**Hallsteinsgarður** er svæði í Grafarvogi í landi Gufuness á hæð austan við gömlu Áburðarverksmiðjuna í Gufunesi. Þar eru sextán höggmyndir úr áli sem Hallsteinn Sigurðsson myndlistarmaður kom þar fyrir á árunum 1989 – 2012 og gaf Reykjavíkurborg formlega árið 2013.

## Heimildir
* Hallsteinsgarður vígður í Grafarvogi Mbl. 26. maí 2013
* Hallsteinn Sigurðsson (safneign listasafns Reykjavíkur)
Nýfundnalandsveðrið

**Nýfundnalandsveðrið** eða **Júlíveðrið** er óveður og ísingaveður sem brast á út á sjó á Nýfundnalandsmiðum í febrúar 1959. Margir íslenskir síðutogarar voru þá á karfaveiðum á Nýfundnalandsmiðum. Togarinn Júlí fórst en seinast var skeytasamband við togarann sunnudagskvöldið 8. febrúar. Togarinn Þorkell máni var mjög hætt kominn en skipverjar þar náðu að halda skipinu á floti með að berja af ísinn og skera burt björgunarbáta.

## Heimildir
* Steinar J. Lúðvíksson, Þrautgóðir á raunastund 14. bindi - Nýfundnalandsveðrið 1959
*  "Enn þann dag í dag er mér illa við að sjá ísingu" Sjómannadagsblaðið, 1. Tölublað (01.06.1996), Blaðsíða 26
* Í sjávarháska við Nýfundnaland, Sjómannablaðið Víkingur, 2. Tölublað (01.06.2005), Blaðsíða 26
* Öll von er talin úti um að Júlí sé lengur ofansjávar, Morgunblaðið, 40. tölublað (18.02.1959), Blaðsíða 1
Hvalafriðun

**Hvalafriðun** (og **hvalveiðibann**) eru hugtök sem höfð eru um annaðtveggja veiðibann og friðun hvala. 

## Hvalafriðun á Íslandi
Hugtakið hvalafriðun er ekki nýtt af nálinni á Íslandi því strax í lok 19. aldar var farið að ræða um hvalafriðun, sbr. hvalafriðunarlögin 19. febrúar 1886. Á þeim árum voru hvalveiðar taldar hafa spillandi áhrif á fiskafla og fiskgöngur. Þau lög lifðu þó ekki lengi. 

Sumir Íslendingar tóku upp á að vilja friða hvali. 23. mars 1948 skrifaði Jóhannes Kjarval grein í *Morgunblaðið*, sem hann nefndi ,,Hið stóra hjarta". Í henni stendur:

:„Það, sem við getum gert í þessu efni, er að byggja hvalafriðunarskip - á sama tíma og hyggja annarra útgerðarfélaga stefnir til þess að veiða hið stóra hjarta. Er nokkuð frjálsara, óháðara og hlutlausara en að sjá hvali fara stefnur sínar á flötum hafsins. Hvalafriðunarskip myndi miklu ódýrara í rekstri en veiðiútgerðin . . . . . . Hin umkomulausasta, volduga vera hafsins, sem fyrir löngu komst á svo hátt þroskastig, titrar nú og skelfur í hafdjúpunum fyrir tækni mannsandans. Ef við gætum stuðlað, að því að byggja hvalafriðunarskip, er spor stigið til lífsins leiða. Og svo getum við byrjað á að taka ofan fyrir hvölunum."

Séra Sigurður Norland í Hindisvík var mikill frumkvöðull náttúruverndar. Hann sagði í viðtali við *[[Tíminn|Tímann]]* 1961: Það ætti að friða þá [þ.e. hvalina], bætir hann við og hefst í sæti sínu. Ég sé Hvalfjörð fyrir mér eins og hann hefur verið á landnámstíð. Það væri ekki ónýtt að geta sýnt hann þannig: Hvalavöðurnar inn um allan fjörð, og hver strókurinn við annan hátt í loft upp — alls staðar hvalir að blása. Ég vil, að ísland haldi áfram að vera frægt, og Íslendingar verndi og verji sína náttúru.

## Tilvísanir
Karahaf

**Karahaf** er hafsvæði í Norður-Íshafi norðan við Síberíu. Það heitir eftir ánni Kara sem rennur í það. Karasund og eyjan Novaja Semlja skilja það frá Barentshafi í vestri og eyjaklasinn Severnaja Semlja skilur það frá Laptevhafi í austri. 

Karahaf nær yfir 880 þúsund ferkílómetra svæði og meðaldýpt þess er 110 metrar. Það er mun kaldara en Barentshaf sem hlýnar vegna hafstrauma. Karahaf er því ísi lagt í meira en níu mánuði á ári. Mikið af ferskvatni rennur í hafið úr fljótunum Ob, Jenisei, Pjasína og Tajmira svo saltmagnið í hafinu er breytilegt. 

Helstu hafnir við hafið eru Novi Port í Jamalo-Nenets og Dikson í Krasnojarsk Krai.
Tvíliður

**Tvíliður** er hugtak í bragfræði sem merkir tveggja atkvæða orð eða tvö orð sem mynda tvö atkvæði. **Réttur tvíliður** (tróké) (einnig nefnt fallandi tvíliður) er með áherslu á fyrra atkvæði, hið fyrra langt, hið síðara stutt, - u, til dæmis *faðir*, *bróðir*.  **Rangur tvíliður** (jambos) (einnig nefnt rísandi tvíliður) er  með áherslu á síðara atkvæði; hann hefur tvö atkvæði, stutt og langt u -, til dæmis *í dag*, *í gær*.

## Tengt efni
* Einliður
* Stakhenda (*blank verse*)
Amundsenflói

**Amundsenflói** er flói í Norðvesturhéruðum Kanada á milli Bankseyju og Viktoríueyju og meginlandsins. Hann er um það bil 400 km langur og um 150 km breiður þar sem hann mætir Beaufort-hafi í vestri. Hann heitir eftir Roald Amundsen sem kannaði þetta svæði milli 1903 og 1906. Flóinn er vesturendi Norðvesturleiðarinnar milli Atlantshafs og Kyrrahafs. 

Flóinn er ísi lagður frá því síðla vetrar og fram í júlí-ágúst.
Austur-Síberíuhaf

**Austur-Síberíuhaf** er randhaf í Norður-Íshafi norðan við Síberíu. Hafið markast af Norður-Íshafshöfða í norðri, strönd Síberíu í suðri, Nýju-Síberíueyjum í vestri og Billingshöfða í austri. Það liggur að Laptevhafi í vestri og Tjúktahafi í austri. 

Það sem einkennir Austur-Síberíuhaf eru ískalt loftslag, lítil selta, hægir hafstraumar og væg sjávarföll (innan við 25cm). Hafið er tiltölulega grunnt. Það er ísi lagt frá október-nóvember fram í júní-júlí. Stærsta höfnin er í Pevek í Tjúkotka, nyrstu borg á meginlandi Rússlands.
Boothia-flói

**Boothia-flói** er hafsvæði í Nunavut í Kanada sem markast af Baffinseyju í norðri og austri, Melville-skaga í austri og Boothia-skaga í vestri. Flóinn tengist Prince Regent-vík í norðri og Foxe-dældinni í austri um Fury og Hecla-sund. 

Landkönnuðurinn John Ross nefndi flóann í höfuðið á Felix Booth sem kostaði leiðangur hans árið 1829.
Gústafs Adolfshaf

**Gústafs Adolfshaf** er hafsvæði í Norður-Íshafi á milli Borden-eyju, Mackenzie King-eyju og Ellef Ringnes-eyju. Í suðri liggur Lougheed-eyja. Hafið tengist Norður-Íshafinu í norðri og Byam Martin-sundi og Maclean-sundi í suðri. 

Það er nefnt í höfuðið á Gústafi 6. Adolf Svíakonungi.
Karasund

**Karasund** er 56 km breitt sund á milli Novaja Semlja og norðurodda Vajgatseyju. Það tengir Karahaf í austri og Barentshaf í vestri.
Laptevhaf

**Laptevhaf** er randhaf í Norður-Íshafi milli Tajmírskaga, Severnaja Semlja og Nýju-Síberíueyja. Í suðri er norðurströnd Síberíu. Í vestri tengist það Karahafi og í austri Austur-Síberíuhafi. Hafið er nefnt eftir rússnesku landkönnuðunum Dmítrí Laptev og Kariton Laptev en áður gekk það undir ýmsum nöfnum, meðal annars **Nordenskjöldhaf** eftir sænska landkönnuðinum Adolf Erik Nordenskjöld. Hafið er ísi lagt meirihluta ársins en ísa leysir í ágúst-september. Stærsta höfnin er bærinn Tiksi í Saka. Margar eyjar eru í hafinu. 


Mynd:Laptev sea sunset.JPG|Laptevhaf. Sólsetur.
Mynd:Laptev sea ice hummocks.JPG|Laptevhaf. Íshryggir
Mynd:Laptev sea.JPG|Svifnökkvinn Khivus-10 á Laptevhafi
Wandel-haf

**Wandel-haf** er hafsvæði í Norður-Íshafi sem nær frá norðausturodda Grænlands að Svalbarða. Höfin sem liggja norðan og norðvestan við Wandel-haf eru ísi lögð árið um kring. Wandel-haf nær vestur að Morris Jesup-höfða og að Nordostrundingen í suðri. Lengra í vestri er Lincolnhaf og í suðri tengist hafið Grænlandshafi um Framsund. 

Hafið heitir eftir danska landkönnuðinum Carl Frederik Wandel sem kannaði það seint á 19. öld.
Lincolnhaf

**Lincolnhaf** er hafsvæði í Norður-Íshafi á milli Kólumbíuhöfða í Kanada og Morris Jesup-höfða á Grænlandi. Norðurmörk hafsins eru skilgreind sem stórbaugslína milli höfðanna tveggja. Lincolnhaf er ísi lagt árið um kring en sjór rennur úr því inn í Robeson-sund sem er nyrsti hluti Naressunds milli Ellesmere-eyjar og Grænlands. 

Hafið var nefnt eftir þáverandi stríðsmálaráðherra Bandaríkjanna Robert Todd Lincoln.
Stöð 3

**Stöð 3** getur átt við eftirfarandi:

* Sjónvarpsstöðina Stöð 3 frá 1995
* Sjónvarpsstöðina Stöð 3 frá 2013
Kylie (breiðskífa)

***Kylie*** er fyrsta breiðskífa áströlsku söngkonunnar Kylie Minogue. Hún var gefin út 4. júlí 1988. Platan var framleidd af Stock, Aitken og Waterman, sem einnig ritaði níu af tíu lögum.

## Upplýsingar á breiðskífan
Platan inniheldur sex smáskífur: „I Should Be So Lucky“, „Got to Be Certain“, „The Loco-Motion“, „The Loco-Motion“, „It's No Secret“ og „Turn It into Love“, sem var aðeins gefin út í Japan. *Kylie* náði öðru sæti í Bretlandi 16. júlí 1988. Hins vegar í sjöundu viku náði platan hennar loksins fyrsta sæti, hélt því sæti í fjórar vikur samfleytt og endurtók leikinn í tvær vikur í nóvember 1988. Hún seldist í 1,8 milljón eintökum árið 1988 og varð best selda plata ársins.

Platan náði öðru sæti í heimalandi hennar, Ástralíu. Á Nýja-Sjálandi er þetta eina breiðskífa Kylie sem hefur náð fyrsta sæti. Þar náði platan tíunda sæti við útgáfu hennar, og að lokum náði hún fyrsta sæti sem hún hélt í sex vikur. Platan var á topplistanum í alls fimmtíu og þrjár vikur. Í Bandaríkjunum náði platan 53, sæti á Billboard 200.

## Lagalisti
Öll lög skrifuð og framleidd af Stock Aitken Waterman nema annað komi fram.

## Tenglar
* Opinber vefsíða Kylie Minogue
Petsórahaf

**Petsórahaf** er hafsvæði í suðausturhluta Barentshafs á  milli Kolgújeveyjar, Vajgarskeyjar, Júgorskískaga og suðvesturströnd Novaja Semlja. Hafið er mjög grunnt, aðeins 6 metra djúpt að meðaltali en dýpsti punktur þess er á 210 metra dýpi. Hafið er ísi lagt frá nóvember og fram í júní. Það heitir eftir ánni Petsóra sem rennur í það. 

Í Petsórahafi er sérstakt botndýralíf. Þar er nokkur olíuvinnsla á vegum Gazprom sem hefur verið gagnrýnd fyrir að stefna lífríki hafsins í voða. 

## Tilvísanir
Einhliða myntskipti

**Einhliða myntskipti** (eða **einhliða upptaka annars gjaldmiðils**) er það þegar ríki eða íbúar ríkis taka upp erlenda mynt samhliða sinni eigin eða í stað þjóðargjaldmiðils. 

## Listi yfir þjóðir sem hafa tekið upp Bandaríkjadal
* Bresku Jómfrúaeyjar
* Karabísku Niðurlönd (1. janúar 2011)
* Austur-Tímor (notast við eigin mynt)
* Ekvador (notast við eigin mynt samhliða bandarískri mynt; Ekvador tók upp Bandaríkjadal árið 2000) 
* El Salvador
* Marshalleyjar
* Míkrónesía (síðan 1944)
* Palá (síðan 1944) 
* Panama (notast við eigin mynt samhliða bandarískri mynt; tók upp Bandaríkjadal 1904)
* Turks- og Caicoseyjar

## Tengt efni
* Bretton Woods-kerfið
* Myntbandalag
Alboranhaf

**Alboranhaf** er vestasti hluti Miðjarðarhafs, rétt austan við Gíbraltarsund, á milli Íberíuskaga og norðurstrandar Marokkó. Það heitir eftir eyjunni Alborán. Í Alboranhafi rennur saltríkur djúpsjór út í Atlantshaf en yfirborðsstraumar flytja sjó úr Atlantshafi inn í Miðjarðarhaf. 

Í Alboranhafi er auðugt lífríki og mikilvæg fiskimið fyrir sardínur og sverðfiska. Þar er stærsti stofn stökkla í vesturhluta Miðjarðarhafs og stærsti stofn hnísa í Miðjarðarhafi. Þar eru líka mikilvægustu búsvæði klumbudraga í Evrópu. Árið 2003 lýsti World Wide Fund for Nature yfir áhyggjum vegna notkunar rekneta við fiskveiðar í Alboranhafi.
Irmingerhaf

**Irmingerhaf** er hafsvæði í Norður-Atlantshafi sem nær frá Hvarfi norður að Grænlands-Íslandshryggnum í Grænlandssundi milli Vestfjarða og Austur-Grænlands. Meirihluti Irmingerhafs er fyrir norðan Irmingerdældina milli Grænlands og Reykjaneshryggs. Í hafinu eru mikil gullkarfamið. 

Hafið heitir eftir danska flotaforingjanum Carli Irminger, eins og Irmingerstraumurinn.
Górilla

**Górillur** eru ættkvísl jurtaætuapa sem lifa á skógarbotni í Mið-Afríku. Ættkvíslin inniheldur tvær tegundir og annaðhvort fjórar eða fimm undirtegundir. DNA górilla og manna er mjög svipað, talið er að 95–99% af því sé það sama, en það ræðst af aðferðinni sem notuð er til að greina það. Af mannöpum eru górillur skyldastar mönnum, að simpönsum frátöldum.

## Vistfræði
Górillur lifa í hitabeltinu og heitttempruðum svæðum. 

## Fæða
Plöntur, ávextir og tegundir af hryggleysingjum.

## Kynþroski
Kvenkyns górilla verður kynþroska um átta ára aldur en karlkyns um fimmtán ára aldurinn.

## Hreiður
Górillur sofa aldrei á sama staðnum en þær búa sér til hreiður úr laufum og trjám. Leiðtogi hópsins býr sér fyrst til hreiður og síðan gera aðrir meðlimir sér hreiður í kringum hann.

## Lífstími
Meðalaldur górilla í náttúrunni er 35 til 40 ár. En górillur sem lifa í dýragörðum geta orðið meira en 50 ára gamlar.  

## Koko
Koko er kvenkyns górilla sem var kennt að nota táknmál þegar hún var eins árs til þess að tjá sig og að sögn þjálfara hennar kann hún meira en 1000 tákn á táknmáli og skilur meira en 2000 orð sem sögð eru við hana.

## Óvinir
Þó að dýr eins og hlébarðar og krókódílar éti stundum górilluunga sem fara frá hjörðinni er ekki hægt að segja að górillur eigi sér neina náttúrulega óvini. Mesta hættan sem steðjar að górillum er mannfólkið. Górillur eru veiddar og drepnar og ungar þeirra seldir sem gæludýr.

## Heimildir
* Jón Már Halldórsson. „Hvað éta górillur (fyrir utan banana)?“. Vísindavefurinn 28.4.2003. http://visindavefur.is/?id=3365. (Skoðað 22.5.2014).
* Jón Már Halldórsson. „Hvað eignast górilla marga unga yfir ævina?“. Vísindavefurinn 16.11.2005. http://visindavefur.is/?id=5410. (Skoðað 22.5.2014).

## Tenglar
* Gorillas-World.com
* Koko.org 
* 
*
Ástralskur pelikani

**Ástralskur pelikani** er stór vatnsfugl í Pelikanaætt sem er víða að finna á vatnssvæðum á Ástralíu og Nyju-Gíneu, og líka í Fídjieyjum og hlutum Indónesíu. Þeir eru hvítir með svarta vængi og bleikan gogg, sem er sá lengsti allra lifandi fuglategunda. Þeir eru um 1,6 – 1,8 m að hæð og vega allt að 7 kg, en vængjahaf þeirra getur náið allt að 3,4 m.

Ástralskir pelikanar hafa mjög létta beinabyggingu sem er aðeins 10 prósent af líkamsþyngd. Þeir éta aðallega fiska, en stundum líka aðra fugla. Afkvæmið heyrir í foreldrum sínum þegar þeir eru ennþá í egginu, það er til þess að þeir beri kennsl á réttu foreldrana þegar þeir klekjast út. Oftast lifa þeir um 25 ár. Hljóðin af þeim eru djúpar drynjur. 

## Heimkynni
Búsvæði hans eru víða á fersku vatni, árósum, við sjóinn ásamt vötnum, mýrum, ám og við strendur. Pelikanar eru mjög hreyfilegar og eru þeir sífellt leitandi að hentugum svæðum þar sem hæfileg fæða er til staðar. Augljóslega er hægt að finna Ástralskan pelikana í Ástralíu einnig í Tasmaníu. Hann á það til að fljúga norður til Indónesíu um veturinn ásamt Nýju-Gíneu.

## Útlit
Það eru til sjö tegundir af pelikunum í heiminum sem hafa svipaða lögun og útlit fyrir utan einn sem er hvítur á lit. Karldýrið er stærra en kvendýrið. Helsta útlitseinkenni hans er langi goggurinn og hálspokinn. Goggurinn er 40-50 cm langur og er stærri á körlum en konum. Pelikanar hafa stóra vængi og vænghaf sem eru 2,3m – 2,5 m. 

## Fæðuöflun
Goggurinn og pokinn spila stórt hlutverk. Goggurinn er viðkvæmur og það hjálpar honum að leita finna fisk í dimmum vötnum. Goggurinn hefur líka gkók í enda efri kjálks líklega til þess að krækja í fæðu. Þegar hann hefur krækt sér í fæðu þá hristir hann hana til þangað til að hausinn á bráðinni snýr niður í átt að hálsinum. Það er þá sem að hann gleypir bráðina. Goggurinn er mjög viðkvæmur. Lægri kjálkinn er samansettur af tveimur þunnum beinum en á þeim beinum hangir pokinn. Þegar er teygt á kjálkanum þá getur hann haldið allt að þrettán lítrum. Ástrálski pelikaninn getur aflað fæðu einsamall en oftast er það gert í hópum allt að 1900 pelikanar í einum hóp. Þeir reka fiskana að grunnum vötnum þar sem þeir umkringja bráðina áður en þeir ráðast til atlögu. Yngri pelikanar verða að teygja sig niður í kokið á foreldra til þess að ná sér í fæðu.

## Fæða
Fiskar, rækjur, skjaldbökur, halakörtur, froskar og krabbadýr. Í sjaldgæfum tilfellum eiga þeir til að borða máva.

## Heimildir og tenglar
* Feathered facts. (án ártals). The Australian pelican - Pelecanus conspicillatus.  Sótt 16. maí 2014
* http://www.aussiepelicans.com/facts.html  
* Birds in backyards. (án ártals). Pelecanus conspicillatus.  Sótt 16.maí 2014
* http://www.birdsinbackyards.net/species/Pelecanus-conspicillatus  
* Colorado State University. (2012). Australian pelican in water.  Sótt 16.maí 2014
* http://lib.colostate.edu/wildlife/item.php?id=136594
Græn anakonda

**Græn anakonda** (fræðiheiti: *Eunectes murinus*) er slanga sem finnst í Suður-Ameríku. Hún er þyngsta og næstlengsta þekkta slanga síns ættbálks. Þegar vísað er til anakondu er oftast verið að tala um grænu anakonduna en hugtakið gæti einnig gilt um aðra meðlimi ættkvíslarinnar *Eunectes*. 

## Almennt

Græna anakondan getur orðið meira en sex metrar að lengd og sú lengsta varð 8,8 m. Hún hefur gin sem er 30 cm og getur orðið allt að 227 kg. Græna Anakondan er ættuð frá Suður-Ameríku er þyngsta og ein af lengstu slöngum sem finnast í heiminum. Hún á heima í mýrum og straumlitlum ám, aðallega í hitabeltis regnskógum Amazon og Orinoco vatnssvæðum. Þær eru mjög fyrirferðamiklar á landi en í vatni fer mjög lítið fyrir þeim. Græna anakondan hefur augu nasir efst á höfðinu sem gerir þeim kleift að leita sér að bráð meðan þær eru eiginlega á kafi svo bráðin sér þær aldrei fyrr en það er of seint.

## Fæða
Mestur tími grænu anakondunar fer í að veiða í vatni og getur hún étið eiginlega allt sem upp í hana kemst en aðal fæða hennar er fiskur, fuglar, villt svín og hefur einnig komið upp atvik þar sem hún át hlébarða. Græna anakondan er ekki eitruð en í staðinn kæfa þær bráðina áður en þær borða. Þegar hún sér bráðina sína finnur hún sér fullkomið tækifæri og grípur bráðina með munninum og læsir með tönnunum sínum. Því næst vefur hún sér utan um hana og kreistir þar til allt líf úr henni er farið og þegar bráðin er dauð étur hún hana í einum bita. Þegar bráðin er mjög stór tekur græna anakondan kjálkann sinn úr lið til þess að geta komið allri bráðinni upp í sig.

Græna anakondan er ekki þekkt fyrir að éta menn en koma hafið upp atvik þar sem það hefur gerst. Einnig hafa komið upp atvik þar sem kvenkyns anakondur hafa étið karlkyns anakondur sem eru minni en þær.

## Æxlun
Græna anakondan eyðir mestum sínum tíma ein en í apríl og maí leita karlar út konur til þess að makast og oft eltast mörg karldýr við eitt kvendýr. Þegar Anakondan er orðin þunguð tekur það eggin átta til tólf vikur að þróast og síðan klekjast eggin á meðan þau eru enþá inn í líkama móðurinnar. Þá fæðir hún allt að 80 litla snáka sem er hver um það bil 30-40 cm að lengd.

## Tenglar
* Animal Fact Guide
* National Geographic 

## Heimildir
Hamarhákarlar

**Hamarhákarlar** (fræðiheiti: *Sphyra*) er hópur hákarlategunda sem draga nafn sitt af lögun höfuðs þeirra sem minnir nokkuð á hamarhaus. Hamarhákarlar tilheyra ættinni *Sphyrnidae* og af þeim eru 10 tegundir og 9 þeirra tilheyra ættkvíslinni *Sphyrna* en vænghöfðahákarlinn tilheyrir einn ættkvíslinni Eusphyra.

## Heimkynni
Langflestir þeirra lifa í hitabeltissjó meðfram stöndum. Þeir synda yfirleitt hópum á daginn en veiða á nóttinni og þá oftast einir á ferð. Þá er að finna nánast um allan heim en eru þó algengastir við Malpelo-eyjur í Kólumbíu, Cocos-eyjur á Costa Rica og við Molokai-eyju á Hawaii.

## Útlit
Hamarhákarlar eru mjög stórir hákarlar og geta orðið allt að 6 metrar að lengd og vegið 450 kíló. Þeir eru grábrúnir eða ólífugrænir á litinn á toppnum en hvítir á maganum. Hamarhákarlar er með þríhyrningslaga og mjög beittar tennur og sömuleiðis ugginn á þeim.

## Lifnaðarhættir og fæða
Höfuðlag hákarlsins gerir honum kleift að finna bráð sína miklu fyrr en aðrir hákarlar. Það er vegna þess að bilið á milli augnanna hans er svo mikið að þeir geta skimað miklu stærra svæði í einu heldur en nokkur aðrar hákarlategundir. Auk þess að vera með mjög góða sjón hafa þeir ótal skynfæri í hausnum sem einnig hjálpar þeim að finna bráð en þessi skynfæri skynja hreyfingar dýra sem ekki eru í sjónmáli þeirra og svo er lyktaskynið þeirra mjög gott.

Þeir lifa á ýmissi fæðu, þar á meðal litlum fiskum, skötum, litlum hákörlum og smokkfiskum. Þegar þessi fæða er hins vegar af skornum skammti borða þeir hver annan en það gerist aðeins ef engin önnur úrræði eru.

## Æxlun
Kvenkyns hamarhákarlar geta geymt sæði frá karlkyninu í sér svo mánuðum skiptir og jafnvel árum. Það er þó ekki nauðsynlegt fyrir kvendýrið að fá sæði í sig til að fjölga sér vegna þess að æxlun getur átt sér stað í egginu án frjóvgunar. Gallinn er hins vegar sá að þegar þetta gerist þá verður erfðaefni afkvæmisins mun lélegra og verða þau miklu næmari fyrir sjúkdómum. Það er því ekki nema í neyð sem kvenkyns hákarlinn fjölgar sér á þennan hátt. Meðgöngu tími tegundarinnar eru sjö mánuðir og geta afkvæmin verið allt að 60 talsins.  

## Heimildir
* Sharks world. Hammerhead Shark – Family Sphyrnidae . (Skoðað 21. maí 2014) 

## Tenglar
* http://www.sharks-world.com/hammerhead_shark/ 
* http://www.wired.com/2007/05/hammerhead_shar/
* http://theshark.dk/en/hammerhead.php
Fljúgandi snákur

**Fljúgandi snákur** (fræðiheiti: *Chrysopelea*) er ættkvísl trjásnáka sem lifa í Suður- og Suðaustur-Asíu. Þegar þeir liggja kyrrir eru þeir ómerklegir, en þeir geta klifrað upp tré, og eins og nafnið gefur til kynna þá stökkva þeir fram af grein og fletja út allan líkama sinn og svífa.

Vísindamenn eru ekki vissir um hvers vegna snákarnir fljúga en þó er talið líklegast að þeir geri það til þess að sleppa frá rándýrum.

## Svifarar
Það sem gerir þeim kleift að svífa er að þeir sjúga inn magann sinn og fletja út rifbeinin sín og þá verður líkami þeirra U-laga sem veldur því að þeir svífi. Í loftinu er eins og þeir syndi, þar sem þeir hlykkjast í S-lag niður. Þeir geta flogið allt að 100 metra. Lendingin er yfirleitt ekki vel æft, þó meiða þeir sig ekki neitt.

## Fæða
Þeir éta yfirleitt það sem þeir finna svo sem eðlur, froska og leðurblökur.

## Afbrigði
Snákarnir verða allt frá 61 cm og allt að 1,2 m að lengd, lítið er vitað um hegðun þeirra í óbyggðum. En til eru fimm tegundir af fljúgandi snákum: 
* Gullinn trjásnákur (*Chrysopelea ornata*)
* Paradísartrjásnákur (*Chrysopelea paradisi*)
* Röndóttur trjásnákur (*Chrysopelea pelias*)
* Srílanskur trjásnákur (*Chrysopelea taprobanica*), frá Srí Lönku
* *Chrysopelea rhodopleuron*, frá Ambon og Súlavesí í Indónesíu

## Bitið
Bitið þeirra er ekki banvænt mönnum nema ef viðkomandi er með ofnæmi en það er nóg til þess að drepa litla froska.

## Tenglar
* Fljúgandi snákur
* Fjúgandi snákar 
* Heimasíða fjúgandi snáka
Kameljón

**Kameljón** (fræðiheiti: *Chamaeleonidae*) eru mjög áberandi og mjög sérhæfð ættkvísl af eðlum. Það eru til um það bil 200 tegundir og koma þau í ýmsum litum, margar af þeim tegundum hafa getu til þess að breyta um lit.

## Heimkynni
Kameljón finnast einungis í hlýjum búsvæðum svo sem frá regnskógum alveg að eyðimerkum í Afríku, Madagaskar og Suður-Evrópa og þvert yfir Suður-Asíu alveg að Sri Lanka. Þau hafa einnig verið flutt inn til Hawaii, Kaliforníu og Flórída og sumt fólk hefur kameljón sem gæludýr. 

## Útlit
Sum afbrigði af kameljónum geta breytt um lit, þó ekki allar. Liturinn sem er á kameljónum er felulitur sem gerir þeim kleift um að fela sig í umhverfinu, einnig getur litur kameljóna verið bleikur, blár, rauður, appelsínugulur, grænn, svartur, brúnn, ljósblár, gulur og grænblár það fer almennt eftir tilfinningum þeirra.

## Lifnaðarhættir
Helmingur kameljóna búa á eyjunni Madagaskar. Kameljónin eru fræg fyrir getu sína til að breyta um lit. Þetta virkar sem form samskipta til þess að bregðast við hitastigi, ljósi og eftir skapi, auk varnar gegn rándýrum. Augu þeirra geta snúið allt að 360 gráður sem gerir þeim kleift um að sjá allt í kringum sig. tungur þeirra geta verið jafn langar og líkami þeirra. Kameljón hafa mjög lagaðar labbir sem hjálpar þeim að labba upp greinar. Þau geta jafnvel sofið á hvolfi.

## Æxlun
Kameljón grafa holu í skógum til þess að halda þeim öruggum og hlýjum, holan getur verið allt frá 10 – 30 cm djúp það fer eftir tegundum kameljóna. Kvendýrið verpir allt að 20 eggjum og tekur þau 4 – 12 mánuði að klekjast út það fer eftir mismunandi tegunda kameljóna.

## Fæða
Kameljón eru almennt alætur, sumar afbrigði eru kjötætur og einnig sum afbrigði grænmetisætur. Kameljón borða næstum allt þar á meðal ber, lauf, ávextir, skordýr, orma, snígla og sumar af stærri afbrigðum kameljóna borða lítil skriðdýr.

## Heimildir
* Íris Bjarkardóttir. „lifa kameljón í eyðimörkinni?“. Vísindavefurinn 16.12.2002. https://www.visindavefur.is/svar.php?id=2958. (Skoðað 21.5.2014).
* a-z-animals.com. "cameleon" http://a-z-animals.com/animals/chameleon/. (skoðað 21.5.2014)
Baffinsflói

**Baffinsflói** er hafsvæði í Norður-Atlantshafi milli Vestur-Grænlands og Baffinslands sem er hluti af Kanada. Hann tengist Atlantshafi um Davis-sund og Labradorhaf en Norður-Íshafi um Naressund. Flóinn er ísi lagður stærsta hluta ársins en á sumrin opnast um 80.000 km² vök, Norðurvök, nálægt Smith-sundi. Flóinn heitir eftir enska landkönnuðinum William Baffin.
Campeche-flói

**Campeche-flói** er flói í suðurhluta Mexíkóflóa undan strönd mexíkósku fylkjanna Campeche, Tabasco og Veracruz. Þar er Cantarell-svæðið sem eitt sinn var afkastamesta olíuvinnslusvæði heims. Þann 3. júní 1979 varð olíublástur í könnunarholunni Ixtoc I sem leiddi eins af stærstu olíuslysum sögunnar. 

Í júní og júlí elur Campeche-flói af sér marga Atlantshafsfellibyli.
Svartdjöfull

**Svartdjöfull** eða **lúsífer** (fræðiheiti: *Melanocetus johnsonii*, sem þýðir „svartur hvalur Johnsons“) er djúpsjávarfiskur. Hann fékk fræðiheiti sitt frá svörtum lit, beittum tönnum sem líkjast vígtönnum og það að hann lifir í yfir 2.000 metra dýpi. Feitur kringlóttur líkaminn lítur út eins og körfubolti, veltandi um í hyldjúpu myrkrinu. Þróun þessarar lögunar kemur í veg fyrir að líkaminn falli inn og kremjist í gríðarlegum þrýstingi á þessu mikla dýpi. 

Þessir fiskar hafa aðlagast vel að myrkri heimkynna sinna. Þeir hafa öðlast hæfni við að lifa af í þessum beiska, kalda og almyrkva heimi. Náttúrulegt loftnet á höfði fisksins virkar sem beita. Hann notar oxunarferli sem kallast lúsiferín, bakteríur sem framkalla ljós en lúsifer merkir *ljósberi*. Þetta veldur að toppurinn á tálbeitunni fer að ljóma sem þannig laðar bráð að honum. Þegar minni djúpsjávarverur koma nálægt honum, opnast munnur hans sjálfkrafa. Bráðin hefur þá enga möguleika á að sleppa.

## Heimkynni
Svartdjöfull býr á yfír 2.000 metra dýpi í höfum um allan heim.

## Fæðuöflun
Svartdjöflar hafa langar, þunnar tennur sem standa út báðum megin í munninum. Þegar fiskurinn opnar kjaftinn er hann stærri en líkaminn. Teygjanlegur magi hans gefur honum kleift að gleipa bráð sem er tvisvar sinnum stærri en hann sjálfur.

## Æxlun
Karlkyns svartdjöfull hefur litlar bognar tennur sem hann notar til að grípa í kvenkyns fiskinn. Þegar hann festir sig, sameinast æðarnar í karlfisknum og kvenfisknum. Karlkyns fiskurinn eyðir því sem eftir er af lífinu varanlega fastur við kvenkyns fiskinn, orðinn að sníkjudýri. Karlkyns fiskurinn fær síðan alla næringu sína frá kvenkyns fiskinum. Ef karlkyns svartdjöfull er ófær um að para sig með kvenkyns svartdjöfli, þá deyr hann úr hungri. Karlkyns svartdjöfla skortir meltingarveg og geta því ekki melt mat á eigin spýtur.

## Tenglar

*http://voices.yahoo.com/freak-nature-black-devil-deep-sea-angler-fish-909715.html?cat=42
Bernard Montgomery

**Bernard Law Montgomery, 1. vísigreifinn Montgomery af Alamein** (17. nóvember 1887 – 24. mars 1976) var breskur herforingi. Montgomery barðist í seinni heimsstyrjöldinni þar sem hann stjórnaði herjum í Norður-Afríku, Ítalíu, Frakklandi, Belgíu, Hollandi og Þýskalandi.

Montgomery er einna frægastur fyrir að hafa stjórnað breska áttunda hernum í seinni orrustunni um El-Alamein, í Egyptalandi, árið 1942. Þar sigraði breski herinn þýskan her, undir stjórn Erwins Rommels, og hóf sókn gegn Þjóðverjum sem endaði með því að Þjóðverjar gáfust upp í Norður-Afríku árið 1943. Eftir stríðið í Norður-Afríku tók Montgomery þátt í innrás bandamanna í Ítalíu, 1943, og innrásinni í Normandí, 1944. Þann 4. maí 1945 tók Montgomery við uppgjöf alls herafla Þjóðverja í norðvestur-Þýskalandi, Danmörku og Hollandi.

Montgomery hlaut fjölda viðurkenninga fyrir framgöngu sína í stríðinu, m.a. var hann útnefndur 1. vísigreifi Montgomery af Alamein og einnig hlaut hann bresku sokkabandsorðuna.
Erwin Rommel

**Erwin Johannes Eugen Rommel** (15. nóvember 1891 – 14. október 1944) var þýskur hershöfðingi. Rommel tók þátt seinni heimsstyrjöldinni í bardögum í orrustunni um Frakkland, í eyðimerkurstríðinu í Norður-Afríku og í vörn Þjóðverja gegn innrás bandamanna í Normandí.

Rommel er þekktastur fyrir þátt sinn í eyðimerkurstríðinu, þar sem hann stjórnaði herafla Þjóðverja, *Afrika korps*. Í eyðimörkinni sannaði hann sig sem einn hæfasti hershöfðingi Þjóðverja í stríðinu og hlaut fyrir vikið viðurnefnið *eyðimerkurrefurinn*. Fyrst eftir komu sína til Afríku sótti Rommel, með her sínum, hratt yfir eyðimörkina í Líbýu og inn á yfirráðasvæði Breta í Egyptalandi. Þýski herinn var stöðvaður við El-Alamein í Egyptalandi, árið 1942, og í kjölfarið hóf Rommel undanhald með herafla sinn, undan breska áttunda hernum sem stjórnað var af Bernard Montgomery. Í mars 1943 var Rommel leystur undan herstjórn í Afríku og tveimur mánuðum síðar gafst her Þjóðverja þar upp.

Rommel stjórnaði undirbúningi og aðgerðum Þjóðverja gegn innrásinni í Normandí árið 1944. Sama ár tók Rommel þátt í mislukkuðu samsæri um morð á Adolf Hitler og valdarán í kjölfarið. Eftir að upp komst um þátt Rommels í samsærinu fékk hann að velja hvort hann myndi svara fyrir sakirnar í réttarhöldum eða fremja sjálfsmorð. Rommel kaus síðari kostinn, ekki síst vegna þess að þá var honum lofað að fjölskylda hans fengi að lifa óáreitt. Þann 14. október 1944 framdi hann sjálfsmorð með því að taka inn blásýrutöflu.

Rommel hefur notið meiri virðingar en flestir aðrir þýskir hershöfðingjar undir nasistastjórninni, enda var hann um margt frábrugðinn starfsbræðrum sínum; Rommel gekk aldrei í nasistaflokkinn, hersveitir hans í Afríku voru aldrei sakaðar um stríðsglæpi og hann neitaði að taka gyðinga, sem hann hafði tekið sem stríðsfanga, af lífi.
Kornhæna

**Kornhæna** (fræðiheiti *Coturnix coturnix*) er lítill fugl af fashanaætt. Kornhæna er  ávalur fugl og  brúnleitur með hvíta rönd yfir auga en karlfugl hefur einnig hvítt í höku. Vængir eru langir og kornhæna vegur frá 91–131 g og er 18.0–21.9 cm að á hæð. Kornhæna er frekar lítill og felugjarn fugl og heyrist frekar í henni en að hún sjáist.  Kall karlfuglsins má helst heyra snemma morguns  eða á kvöldin og stundum á nóttunni. Kornhæna er farfugl. Hún lifir á fræjum og skordýrum sem hún finnur á jörðu niðri.  Kornhænur halda sig í ræktarlandi og graslendi víða um Evrópu og Asíu og verpa 6-12 eggjum í hreiður. Eggin eru 16-18 daga að klekjast út.

Í Gamla testamentinu segir frá því að Ísraelsmenn á flótta báðu Guð um kjöt og fengu þá til sín af himnum ofan stóran flokk af kornhænum á farflugi. Kornhæna er vinsæll veiðifugl. Sagt er að enska drottningin Jane Seymour  kona Henry VIII hafi þegar hún gekk með Játvarð VI fyllst óstjórnlegri löngun í  kornhænur og sendimenn verið á þönum um allt ríkið til að útvega nægar birgðir af kornhænur fyrir drottninguna. 

Venjuleg kornhæna er önnur tegund en hin ræktaða  tegund  japönsk kornhæna.

## Tenglar
One World Trade Center

**One World Trade Center** er hæsti turn Vesturhvels og 6. hæsti turn heims, jafnframt er hann hæsti turn Bandaríkjanna og New York-borgar. Turninn er staðsettur á neðri hluta Manhattan á Ground Zero, þar sem hinir eyðilögðu Tvíburaturnar voru. Bygging turnsins hófst árið 2006 og lauk árið 2012. Hann er 564,2 metrar og 104 hæðir og leysti Willis Tower af hólmi í Chicago sem hæsti turn Bandaríkjanna og Empire State Tower sem hæsta turn New York-borgar. Á toppnum er útsýnisstaðurinn One World Observatory.
John F. Kennedy International Airport

**John F. Kennedy International Airport** (IATA: JFK) er fjölfarnasti flugvöllur New York-borgar og sá sjöundi fjölfarnasti í Bandaríkjunum. Flugvöllurinn er staðsettur í Jamaica í Queens og er hann í eigu New York-borgar en rekinn af Port Authority of New York and New Jersey. John F. Kennedy-flugvöllur, La Guardia og Newark Liberty flugvellirnir mynda stærsta flugvallakerfi Bandaríkjanna. Árið 2013 fóru 50.423.765 um flugvöllinn.

## Saga
Bygging flugvallarins hófst árið 1943 til þess að létta á La Guardia flugvellinum sem fylltist strax eftir opnun árið 1939. Flugvöllurinn var opnaður formlega þegar fyrsta farþegaflugvélin tók á loft þaðan 1 júlí, 1948. Þá var flugvöllurinn helst þekktur sem Idlewild-flugvöllur. Árið 1963 var nafninu svo breytt í **John F. Kennedy International Airport** í minningu hins fallna forseta Bandaríkjanna.

## Flugstöðvar og flugbrautir
Flugvöllurinn státar af 4 flugbrautum og 6 flugstöðvum, merktar frá 1-8 (flugstöðvum 3 og 6 hafa verið eytt). Hann er miðstöð fyrir farþegaflugfélögin American Airlines, Delta Air Lines og JetBlue Airways og fyrir flutningaflugfélögin Polar Air Cargo og Kalitta Air. Á flugvellinum eru 151 hlið.

## Lestarkerfi
Flugvallarlest fer hring um brottfararsali og tengist inn í neðanjarðarlestarkerfi borgarinnar í Howard Beach-stöðinni. Þaðan er hægt að fara t.d. til Brooklyn eða Manhattan.
Makassarsund

**Makassarsund** er sund milli eyjanna Borneó og Súlavesí í Suðaustur-Asíu. Í norðri liggur sundið inn í Súlavesíhaf en í suðri liggur það að Jövuhafi. Mahakamfljótið á Borneó rennur út í sundið.

Helstu hafnir við sundið eru Balikpapan á Borneó og Makassar og Palu á Súlavesí. Borgin Samarinda stendur við Mahakamfljót um 25 km frá sundinu. 

Sundið er fjölfarin siglingaleið sem er notuð af skipum sem eru of stór til að komast um Malakkasund.
Belti

**Belti** getur átt við:
* belti (fatnað), band sem sett er um mittið til að halda buxum eða öðrum flíkum uppi
* loftslagsbelti, skiptingu yfirborðs jarðar
* öryggisbelti
Kylie Minogue (breiðskífa)

***Kylie Minogue*** er fimmta breiðskífa áströlsku söngkonunnar Kylie Minogue. Hún var gefin út 19. september 1994. Platan var veruleg frávik frá fyrri vinnu Minogue. Á plötunni gerir Minogue tilraunir með mörgum mismunandi stíl tónlistar, meðal annars danspopp, popp, hústónlist, sýrudjass og nútíma ryþmablús. Platan náði þriðja sæti í heimalandi hennar, Ástralíu hennar og fjórða sæti í Bretlandi, þar sem hún var staðfest gull.

## Lagalisti

## Tenglar
* Opinber vefsíða Kylie Minogue
Belti (fatnaður)

**Belti** er band sem sett er um mittið, oftast úr leðri eða öðru þykku efni, fest saman með beltissylgju, til að halda buxum, pilsum eða öðrum flíkum uppi, en geta líka verið notað til skreytingar. 

## Saga
Belti eru þekkt frá bronsöldinni sem karlkynsfatnaður. Bæði kyn hafa notað belti mismikið í gegnum söguna samkvæmt tískunni. Í vesturlöndum voru belti algengari hjá karlmönnum, nema í byrjun miðaldanna, undir lok 17. aldar og frá 1900 til 1910. Beltissylgjur í art nouveau-stíl eru í dag safngripir. Á miðöldunum voru engir vasar á fatnaði heldur voru litlar töskur festar við beltið notaðar í staðinn til að geyma persónulega mun, eða voru þeir hengdir beint á beltið.

Frá lokum 19. aldar þangað til fyrri heimsstyrjaldar var beltið notað bæði sem skreyting og sem þarfaþing í búningi herforingja. Í heröflum í Prússlandi, Rússlandi og öðrum austurevrópskum löndum var algengt að herforingja settu á mjög þröng og breið belti um mittið, á ytri hluta búningsins, bæði til að bera bjúgsverð og af fegrunarástæðum. Þessi þröngu belti dugðu til að draga mittið inn til að gefa beranum granna líkamsbyggingu, beina athygli að breiðum öxlum og áberandi bringu. Oft dugði beltið aðeins til að beina athygli að mittinu sem var minnkað með lífstykki sem haft var undir búningnum. Þessi venja var mjög algeng á tíma Krímstríðsins og var oft viðurkennd af hermönnum á vesturvíglínunni.

Í nútímanum var byrjað að nota belti á þriðja áratug 20. aldar þegar buxnamittið var lækkað. Fyrir þriðja áratuginn gegndu belti aðallega skreytilegu hlutverki og voru tengd hernum. Ennfremur höfðu buxur ekki beltislykkjur fyrir þennan tíma og var þeim haldið uppi með axlaböndum. Íþróttabuxur voru með beltislykkjum ennþá á 19. öld. Í dag er það algengt að karlmenn setja belti um mittið með buxunum.

Frá miðjum tíunda áratug hafa lágar buxur verið vinsælar hjá mönnum og drengjum. Þessi tíska á rætur sínar að rekja til fangelsa, þar sem bann á beltum (vegna þess að þau gætu verið notuð sem vopn eða til sjálfsmorðs) olli því að buxur dytti niður.
Hattur

**Hattur** er höfuðfat notað til að verja hausinn, af trúarlegum eða táknrænum ástæðum eða sem tískugripur. Að fornu voru hattar tákn um félagslega stöðu. Í herjum geta hattar verið tákn um þjóðerni, tign og hersveit. Til eru margs konar hattar.

## Tegundir
* Flókahattur
* Kúluhattur
* Pípuhattur
* Sólhjálmur

## Tengt efni

* Hjálmur
* Húfa
Pils

**Pils** er keilulaga flík sem hangir um mittið og þekur alla eða hluta af leggjunum. Í vesturlöndum er pilsið yfirleitt talað kvenkyns fatnaður þó eru nokkrar undantekningar. Skotapilsið er hefðbundið pils frá Skotland og Írlandi sem aðeins karlmenn klæða sig í. Sumir tískuhönnuðir, svo sem Jean Paul Gaultier, hafa hannað pils sérstaklega fyrir menn. Sumum karlmönnum finnst þó betra að fara í kvenkyns pils því meira úrval er af stílum. 

Pils eru oftast úr léttum eða miðþungum fataefnum eins og dením og bómull, og geta annaðhvort verið plíseruð eða ekki.

## Tengt efni

* Pínupils
* Skotapils
* Undirpils
Trefill

**Trefill** er flík sem er sveipað um hálsinn til að halda honum hlýjum, til tísku eða af trúarlegum ástæðum. Treflar eru til í mörgum litum. Á köldum svæðum eru treflar helst notaðir á veturna til hlýju, ásamt jakka og húfu, og eru oftast prjónaðir úr ull.

## Saga
Trefillinn á rætur sínar að rekja til Rómaveldis en þá voru þeir notaðir til af hreinlætisástæðum frekar en til hlýju. Rómverjar kölluðu trefilinn *sudarium* sem þýðir „svitaklæði“, og var hann notaður til að þurrka svitann af hálsinum og andlitinu þegar heitt var. Í upphafi settu karlar trefla um hálsinn eða festu þá við beltin sín. Fljótlega fóru konur að nota þá líka, en þeir voru úr vefnaði heldur en ull, pasmínu eða silki. Frá þessum tíma hafa treflar verið vinsælir hjá konum.

Um miðju 17. öld klæddu króatiskir hermenn sig í trefla. Herforingjarnir voru með silkistrefla en allir hinir hermennirnir voru með bómullartrefla. Á ensku var stundum átt við þessa karlkyns trefla sem „cravats“ (úr frönskunni *cravate* sem þýðir „Króati“) og voru þeir fyrirrennari nútímans bindi.

Á 19. öldinni varð trefillinn tískugripur hjá körlum og konum en vinsældir hans uxu jafnt og þétt þangað til miðrar 20. aldar.

## Tengt efni

* Hálsklútur
* Höfuðklútur
* Höfuðslæða
* Sjal
Sundföt

**Sundföt** eru fatnaður sem er notaður við sund eða vatnaíþróttir eins og brimbrettabrun, köfun, sjóskíða eða sundknattleik. Þau eru líka notuð þegar farið er í sólbað. Sundföt eru mismunandi eftir kynjum og aldri.

Sundföt geta verið notuð sem undirföt í vatnaíþróttum þar sem þarf að fara í blautbúning eins og í brimbrettabruni, köfun og sjóskiða. Sundföt eru líka notuð í fegurðarsamkeppnum og líkamsræktarkeppnum til að sýna líkamann.

## Tegundir
* Bikíní
* Blautbúningur
* Sundbolur
* Sundbuxur
* Þurrbúningur
* Burkini