open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Murchison-loftsteinninn

**Murchison loftsteinninn** er loftsteinn sem féll á jörðina. Hann er nefndur eftir Murchison í Viktoríufylki Ástralíu, þar sem að brot úr loftsteininum féllu þann 28. september 1969. Loftsteinninn er kolefnisþéttur óbráðummyndaður loftsteinn af gerð II (type II carbonaceous chondrite), og fundust í honum ýmsar amínósýrur svo sem glycine, alanine og glútensýra, og að auki frekar óalgengar amínósýrur á borð við ísóvalín og gervileucine. Þar sem að amínósýrurnar höfðu bæði hægri- og vinstri snúningsása þá var talið staðfest að amínósýrurnar væru utan úr geimnum. Flókin sambönd alkena fundust einnig í loftsteininum, sem voru svipuð alkenum sem mynduðust í Miller-Urey tilrauninni.
Kolefnisþéttni

**Kolefnisþéttni** er eiginleiki sem efni eru sögð hafa séu þau sérlega rík af kolefni. Til dæmis eru kolefnisþétt kolvetni mjög þungar ómettaðar kolvetniskeðjur með óvenju hátt hlutfall af kolefni með tilliti til vetnis.
Letizia Spánardrottning

**Letizia, prinsessan af Asturias** (fædd **Letizia Ortiz Rocasolano**, 1972) er drottning Spánar. Eignmaður hennar er Filippus 6. Spánarkonungur og saman eiga þau börnin Leonor og Sofiu.
1087

Árið **1087** (**MLXXXVII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 9. maí - Líkamsleifar heilags Nikuláss voru fluttar til Barí.
* 9. maí - Viktor III (Desiderius frá Montecassino) tók við embætti, ári eftir að hann var kjörinn páfi.
* 9. september - Vilhjálmur rauður varð konungur Englands.
* Eiríkur ársæli varð konungur Svíþjóðar samkvæmt sumum heimildum en það er þó talið óvíst.
* Stórbruni í London. Mestöll borgin brann, þar á meðal Pálskirkjan.

## Fædd
* 13. september - Jóhannes 2. Comnenus, Býsanskeisari (d. 1143).

## Dáin
* 6. september - Viktor III páfi.
* 9. september - Vilhjálmur bastarður, Englandskonungur.
* Blót-Sveinn, konungur Svíþjóðar.
1088

Árið **1088** (**MLXXXVIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 12. mars - Úrbanus II (Otho de Lagery) varð páfi.
* Bologna-háskóli var stofnaður. Hann er elsti háskóli Evrópu.
* Ingi eldri varð konungur Svíþjóðar.
* Normannskir aðalsmenn í Englandi gerðu uppreisn gegn Vilhjálmi 2. Englandskonungi.

;Fædd
* Lucienne de Rochefort, fyrri kona Loðvíks 6. Frakkakonungs.
* Eysteinn Magnússon, Noregskonungur (d. 1123).

;Dáin
* Eiríkur ársæli Svíakonungur.
1089

Árið **1089** (**MLXXXIX** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Austrómverska ríkið lagði Krít undir sig.

## Fædd

## Dáin
1135

Árið **1135** (**MCXXXV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Jón Loftsson kom til Íslands með foreldrum sínum, en hann ólst upp í Konungahellu í Noregi til 11 ára aldurs.
* Hrafn Úlfhéðinsson varð lögsögumaður.

### Fædd
* Ari Þorgilsson sterki (d. 1188).

### Dáin

## Erlendis
* 7. janúar - Haraldur gilli Noregskonungur lét gelda, fóthöggva og augnstinga Magnús blinda Sigurðsson, meðkonunung sinn.
* Vindar réðust á Konungahellu, brenndu kastalann og rændu bæinn.
* Stefán af Blois varð konungur Englands.

### Fædd
* Léonin, franskt tónskáld (d. 1201).
* Ingi krypplingur, konungur Noregs (d. 1161).

### Dáin
* 1. desember - Hinrik 1. Englandskonungur (f. um 1068).
1136

Árið **1136** (**MCXXXVI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 5. febrúar - Stefán Englandskonungur lét Kumbaraland undir yfirráð Davíðs 1. skotakonungs
* 13. desember - Bein Magnúsar helga Orkneyjajarls voru tekin upp og skrínlögð.
* Tveir barnungir synir Haraldar gilla, Ingi krypplingur og Sigurður munnur, voru kjörnir Noregskonungar hvor á sínu þinginu.
* Rögnvaldur kali Kolsson varð jarl í Orkneyjum með Haraldi Maddaðarsyni.
* Peter Abelard skrifaði *Historia Calamitatum*, söguna um hann sjálfan og Heloise.

;Fædd
* Amalrekur 1., konungur Jerúsalem.

;Dáin
* 14. desember - Haraldur gilli Noregskonungur var drepinn í Björgvin af Sigurði slembidjákn.
1137

Árið **1137** (**MCXXXVII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

### Fædd

### Dáin
* Magnús Gissurarson, biskup í Skálholti.

## Erlendis
* 18. júlí - Eiríkur lamb varð konungur Danmerkur.
* 1. ágúst - Loðvík 7. varð konungur Frakklands, viku eftir að hann gekk að eiga Elinóru af Akvitaníu.
* Össur var vígður erkibiskup í Lundi.
* Byrjað að reisa Magnúsardómkirkjuna í Orkneyjum.
* Sigurður slembidjákn sótti Magnús blinda í klaustrið þar sem hann dvaldi og hafði hann með sér í baráttunni við menn barnakonunganna Inga og Sigurðar.

### Fædd
* Saladín soldán (d. 1193).

### Dáin
* 8. mars - Adela af Normandí, greifynja af Blois, dóttir Vilhjálms bastarðs og móðir Stefáns Englandskonungs.
* 9. apríl - Vilhjálmur 10., hertogi af Akvitaníu (f. 1099).
* 18. júlí - Eiríkur eimuni, Danakonungur.
* 1. ágúst - Loðvík digri, Frakkakonungur (f. 1081).
* Desember - Lóthar 3., keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. 1075).
* Gregoríus VIII andpáfi.
1138

Árið **1138** (**MCXXXVIII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 9. ágúst - Jarðskjálfti varð 230 þúsund manns að bana í borginni Aleppó á Sýrlandi.

## Fædd

## Dáin
Leturgerð

**Leturgerð** eða **stafagerð** er í leturfræði safn bókstafa og tákna sem hafa sömu hönnun. Ýmislegar leturgerðaflokkanir eru til en helstu eru þverendaletur og steinskrift. Þverendar kallast þau litlu strik á endum stafs. Upprunulega átti þetta orð við um blýstafi af sömu leturgerð en í dag er það helst notað um tölvuskrár sem innihalda leturgerðarbrigði. Það að hanna nýja leturgerð kallast leturhönnun þar sem það að vinna með og stilla leturgerðir heitir leturfræði.

## Flokkarnir
Nútíma latneskum leturgerðum er oft skipt niður í sex höfuðflokka:

***Gamalt handritaletur** *(gömul antíkva)* einkennist af rúnuðum þverendum og litlum þykktarmun á dráttum. Dæmi eru leturgerðirnar *Garamond* hannað af Claude Garamond, og *Palatino*.
***Nýtt handritaletur** *(ný antíkva)* þekkist vel á beinum þverendum og verulegum þyktarmun á dráttum. Dæmi eru *Bodoni* hannað af Giambattista Bodoni, og *Didot*.
***Blendingsletur** (*milliantíkva)* er sambland af gömlu og nýju handritaletri. Til dæmis er hún með rúnuðum þverendum en afgerandi þykktarmun drátta. Dæmi um blendingsletur er *Times Roman* hannað af Stanley Morison og Victor Lardent, og *Georgia*.
***Steinskrift** *(grotesk)* þekkist á því að engir þverendar eru á letrinu. Enn fremur eru allir leggir álíka þykkir. Dæmi um steinskrift er Helvetica hannað af Max Miedinger, Arial, og Calibri.
***Egypskt letur** er þrátt fyrir nafnið yngst þessara letra og sækir form sitt bæði til steinskriftar og handritaletur. Allir þættir letursins eru álíka þykkir, þar með talið þverendarnir. Í dag er þessi tegund leturs oftast kölluð slab serif.Dæmi um egypskt letur er Clarendon, Memphis, Courier og Rockwell
***Skrifletur** – Eftirlíking af handskrift og til í óteljandi útfærslum. Dæmi um frægasta skrifletrið er líklega Cézanne hannað af Michael Want og Richard Kegler sem eftirlíking af handskrift málarans Paul Cézanne


Mynd:AdobeGaramondSp.svg|Garamond: Dæmi um gamalt handritaletur.
Mynd:ITCBodoni.png|Bodoni: Dæmi um nýtt handritaletur.
Mynd:TimesRomanSp.svg|Times New Roman: Dæmi um blendingsletur.
Mynd:HelveticaSpecimenCH.svg|Helvetica: Dæmi um steinskrift.
Mynd:RockwellWM.png|Rockwell: Dæmi um egypskt letur.


## Sjá einnig
* Stafagerð
* Bókstafur

## Heimildir
* 
* 
* Björgvin Sig. Haraldsson, Torfi Jónsson. 1970. *kennslubók í leturgerð*. (Reykjavík: Björgvin Sig. Haraldsson).
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Tilhugalíf

**Tilhugalíf** nefnist það tímabil í sambandi tveggja einstaklinga þegar ástir takast með þeim. Fundir þeirra nefnast stefnumót séu þeir skipulega undirbúnir. Þá hittast þessir tveir einstaklingar í því augnamiði að samskipti þeirra verði persónulegri og einlægari. Þess kyns fundir geta verið bíóferðir, matarboð, göngutúrar o.fl. Flest öll samskipti þeirra á milli, á meðan þeir eru að kynnast teljast til tilhugalífs, þ.m.t. símtöl, samskipti gegnum netið og bréfasamskipti.

Innan líffræðinnar er tilhuglíf gjarnan notað um áþekka hegðun dýra.  Tilhugalíf dýra snýst um að heilla gagnstætt kyn með ýmsum aðferðum í þeim tilgangi að verða sér út um maka.

Í eldri merkingu orðsins er átt við tímabil trúlofunar.
Bengalska

**Bengalska** er indó-evrópskt tungumál sem er talað á Indlandi og Bangladess. Um 230 milljónir manna hafa það að móðurmáli sem gerir það að fimmta mest talaða tungumáli í heiminum í dag.

Í bengölsku taka lýsingarorð engum beygingum, nafnorð mjög takmörkuðum en sagnorð hafa flóknar beygingar þó þau beygist ekki milli eintölu og fleirtölu. Sagnorð beygjast í persónum en ekki tölum. Nafnorð hafa ekkert málfræðilegt kyn.
Kurt Vonnegut

**Kurt Vonnegut, yngri** (f. 11. nóvember 1922 - d. 11. apríl 2007) var bandarískur rithöfundur af þýskum ættum. Kurt barðist í seinni heimsstyrjöldinni og var tekinn til fanga af Þjóðverjum. Hann var færður til Dresden sem Bandamenn jöfnuðu við jörðu skömmu síðar með sprengjuherferð dagana 13.-15. febrúar 1945. Kurt lifði þennan hildarleik af þar sem hann hafði flúið í skjól í Sláturhús 5, sem seinna varð titill frægustu bókar hans. Eftir þetta var Kurt gert að safna saman líkum látinna í hrúgur sem var svo kveikt í með eldvörpum. Hann lést á heimili sínu 11. apríl 2007 skömmu eftir að hafa fengið slæma byltu sem olli alvarlegum höfuðáverkum.

## Á Íslandi
Kurt heimsótti Ísland vegna bókmenntahátíðar í september 1987. Um Ísland sagði hann í viðtali sem William Rodney Allen og Paul Smith tóku við hann seinna sama ár:

Bók hans *Slaughterhouse-five* kom út í íslenskri þýðingu Sveinbjarnar I. Baldvinssonar sem Sláturhús fimm eða Barnakrossferðin: skyldudans við dauðann árið 1982. Bók hans *God bless you Mr. Rosewater* kom einnig út í íslenskri þýðingu Sveinbjarnar I. Baldvinssonar sem Guðlaun herra Rosewater eða Perlur fyrir svín árið 1992.

## Tilvísanir

## Heimild
*  

## Tenglar
* ''Kurt Vonnegut''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1969
Ást

**Ást** eða **kærleikur** er tilfinning djúpstæðrar samkenndar með annarri manneskju. Ást getur einnig verið platónsk, trúarlegs eðlis eða henni getur verið beint til dýra.

Í heimspeki og guðfræði er algengt að greina á milli þrenns konar ástar: holdleg ást (*[[eros]]*), vinátta eða áhugi (*[[filia]]*) og kærleikur eða guðleg ást (*[[agape]]*). 

Smættarefnishyggja um ást segir að hún sé raunverulega ekkert annað en efnafræðilegt ferli sem verður til í líkamanum á manni (en líka mörgum dýrum). Ferlið fer aðallega fram í heilanum (ekki hjartanu, andsætt menningarlegu minni). Holdleg ást stýrist aðalega af hormónunum dópamíni, oxytosíni, ferómóni, vasopressíni, Noradrenalíni, serótóníni og estrógeni (hjá konum) og testosteróni (hjá körlum). Sumir eru á því að ást sé hugarástand en ekki tilfinning. Því tilfinning er eitthvað sem þú finnur í skamma stund er hugarástand er í lengri tíma. 

## Tenglar
* „The Anatomy of Love“ 
* 
* 
*
Alþingiskosningar 1971

**Alþingiskosningar 1971** voru kosningar til Alþingis sem fóru fram 13. júní 1971. Kosningaþátttaka var 90,4%. Þau stórtíðindi urðu að Viðreisnarstjórn Alþýðuflokks og Sjálfstæðisflokks féll eftir tólf ára setu með þriggja þingmanna mun. Alþýðuflokkurinn fékk mikinn skell og missti þriðjung þingmanna sinna. 

Í þessum kosningum buðu fram Samtök frjálslyndra og vinstri manna, klofningsframboð Hannibals Valdimarssonar vegna andstöðu við að Alþýðubandalaginu yrði breytt úr kosningabandalagi í stjórnmálaflokk. Samtökin fengu fimm þingmenn.

Framboðsflokkurinn, háðframboð ungs fólks sem gerði grín að hinum framboðunum og lagði fram stefnumál sem voru út í hött, fékk um 2% fylgi á landsvísu en það bauð fram í þremur kjördæmum. Eitt af slagorðum framboðsins var „jarðgöng í hvern hrepp!“. Meðal frambjóðenda voru Gunnlaugur Ástgeirsson, bróðir Kristínar Ástgeirsdóttur sem síðar sat á þingi fyrir Kvennalistann, Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, síðar þingkona fyrir Þjóðvaka og Samfylkinguna, og Jörmundur Ingi Hansen, síðar allsherjargoði.

## Stjórnarmyndun
Samtök frjálslyndra og vinstri manna þóttu vera sigurvegarar kosninganna. Eftir mánaðar þóf tókst að mynda ríkisstjórn Alþýðubandalags, Framsóknarflokks og Samtakanna undir forsæti Ólafs Jóhannessonar, formanns Framsóknarflokksins. Stjórnin hafði tveggja þingmanna meirihluta og tók við völdum 14. júlí. Stjórnin tókst á við útfærslu landhelginnar í 50 mílur og erfiðleika í efnahagsmálum. Vestmannaeyjagosið 1973 bætti ekki úr skák. Verðbólga fór af stað og þegar grípa þurfti til erfiðra aðgerða í efnahagsmálum drógu Hannibal og þrír aðrir þingmenn Samtakanna stuðning sinn við ríkisstjórnina til baka. 8. maí 1974 baðst Ólafur Jóhannesson lausnar fyrir ráðuneyti sitt.

## Niðurstöður
Niðurstöður kosninganna voru þessar:

Forseti Alþingis var kjörinn Eysteinn Jónsson, Framsóknarflokki.

*Kjörnir alþingismenn 1971

## Heimildir
* Hagstofa Íslands
* ''Framboðslistar í Reykjavík við alþingiskosningar 13. júní 1971''; birtist í Vísi 1971

## Tenglar
Kosningasaga
Alþingiskosningar 1946

**Alþingiskosningar 30. júní 1946** 

## Niðurstöður
Niðurstöður kosninganna voru þessar:

## Heimildir
* Hagstofa Íslands
## Tengt efni
Kosningasaga
N1

**N1 hf. ** er þjónustufyrirtæki sem varð til við samruna Olíufélagsins hf., Bílanausts, Ísdekkja, Gúmmívinnustofunnar og fleiri fyrirtækja 13. apríl árið 2007. Samkeppniseftirlitið metur markaðshlutdeild N1s á bilinu 35-40% og er það því stærsta olíufélagið á Íslandi.

Ker hf., sem áður rak bensínstöðvar N1s undir vörumerkinu Essó, var dæmt til að greiða 605 milljónir í sekt vegna ólöglegs verðsamráðs við önnur olíufélög en sektin var lækkuð í 495 milljónir eftir áfrýjun.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Heimasíða
* ''Félag N1 tók 150 milljónir í arð''; grein af DV.is 2011 
* ''Rekstur N1 hefur verið yfirtekinn af lánadrottnum''; frétt Vísi.is 5. apríl 2011
* ''Skuldirnar nema milljörðum'', frétt af Rúv.is 5. apríl 2011
* ''N1 tapaði nærri tólf milljörðum'', frétt af Rúv.is 11. ágúst 2011
* ''Töpuðu milljörðum á N1'', frétt af Mbl.is 12. ágúst 2011
* Kauphöllin áminnir N1 og sektar félagið, 6. desember 2011
Kletus

**Kletus** (eða **Anakletus** jafnvel **Anenkletus**) var þriðji páfi kaþólsku kirkjunnar frá árinu 76 til 88 samkvæmt opinberum lista kirkjunnar.

Kletus er viðtekin stytting á Anakletus en í rauninni er ekki vitað hvort þetta hafi verið tveir menn eða einn. Sumar heimildir segja að þetta hafi verið einn og sami maðurinn en aðrar álíka traustar heimildir segja að þetta séu ólíkir menn. Þessi deila hefur verið mikið bitbein meðal sagnfræðinga og í raun engin leið að leysa úr henni.

Nafn hans er grískt og þýðir „sá sem hefur verið kallaður aftur“ til þjónustu. Hann var rómverskur ríkisborgari og er talið að hann hafi verið páfi í tólf ár þó erfitt sé að tímasetja það nákvæmlega. Samkvæmt þjóðsögunum á hann að hafa verið píslarvottur eins og margir frumkristnir menn. 

Sagan segir að það hafi verið hann sem skipti Róm niður í 25 sóknir en annars er lítið vitað um gjörðir hans á páfastól. Líkamsleifar hans hvíla í kirkju heilags Línusar í Vatíkaninu.

## Heimildir
*
*
88

Árið **88** (**LXXXVIII** í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu hlaupár sem byrjaði á þriðjudegi.

## Atburðir

* Klemens I varð páfi í Róm.

## Fædd

## Dáin
* Kletus páfi lést í Róm.
Forngrísk trúarbrögð

**Forngrísk trúarbrögð** eru þær trúarskoðanir og venjur sem ríktu um trúarlegar athafnir, svo sem dýrkun guða, fórnir og svo framvegis, í Grikklandi hinu forna, einkum í svonefndum launhelgum. Trúarbrögð voru margvísleg í Grikklandi hinu forna. Bæði voru sögur grísku goðafræðinnar til í mörgum útgáfum en einnig voru siðir og venjur fjölbreyttar um hinn gríska heim. Grísk trúarbrögð höfðu einnig áhrif á trúarbrögð Etrúra og í gegnum þau á Rómversk trúarbrögð.

Rétttrúnaður var aldrei til í forngrískum trúarbrögðum.
Þrælahald í Grikklandi hinu forna

**[[Þrælahald]]** var útbreitt um gervallt **[[Grikkland hið forna]]**. Flestir fornmenn töldu ekki einungis að það væri nauðsynlegt heldur jafnvel eðlilegt: Hvorki stóumenn né kristnir drógu lögmæti þess í efa.

Með þrælum er átt við einstaklinga sem sviptir hafa verið frelsi sínu og hafa verið beygðir undir vald eiganda, sem getur selt þá eða leigt út að vild. Margir hópar grískra þræla falla ekki undir þessa skilgreiningu, enda nutu þeir einhverra réttinda. Sem dæmi má nefna helótana í Spörtu. Staða margra þessara hópa var ef til vill um margt líkari stéttaskiptingu miðalda.	 
		 
Rannsóknir á forngrísku þrælahaldi eru ekki án vandkvæða. Heimildir eru stundum af skornum skammti og brotakenndar. Mest er vitað um Aþenu. Ekkert varðveitt fornrit er helgað þrælahaldi eingöngu. Birtingarmynd þræla í bókmenntum er margvísleg. Í gamanleikjum gegna þrælar einatt öðru hlutverki en þeir gera í harmleikjum.
Rómarréttur

**Rómversk lög** eru lög Rómaveldis í fornöld. Rómversk lög þróuðust á löngum tíma frá tólf taflna lögunum (frá 449 f.Kr.), sem voru fyrstu rituðu lög Rómaveldis, til *[[Corpus Iuris Civilis]]* sem Justinianus I (um 530) kom á. Rómversk lög í lagabálki Justinianusar urðu undirstaðan að lögum Býsansríkisins og — síðar — laga í Evrópu.
Pelópsskagi

**Pelópsskagi** (stundum nefndur **Pelópsey**, á forngrísku: *Πελοπόννησος*, *Peloponnesos*) er stór skagi á Suðvestur-Grikklandi, sunnan Kórintuflóa. Skaginn er suðvestur af Attíkuskaga og tengist honum um Kórinþueiðið. Fjölmargar fornminjar eru á skaganum, svo sem á borgarstæðum fornu borganna Messenu, Mýkenu, Ólympíu, Pýloss, Spörtu, Tegeu og Tiryns. Við skagann er Pelópsskagastríðið kennt.

Árið 1893 var grafinn Kórinþu-skipaskurðurinn í gegnum skagann sem gerði hann í raun að eyju þó hann sé ekki talinn sem slík.
## Landfræði
### Svæði

* Arkadía - 100.611 íbúar
* Argólis - 108.636 íbúar
* Kórinþa - 144.527 íbúar (nema sveitarfélagið Agioi Þeodoroi og megnið af Loutraki-Perakkora, sem liggja austan við Kórinþueiðið)
* Lakónía - 100.871 íbúar
* Messenía - 180.264 íbúar
* Akkaja - 331.316 íbúar
* Elis - 198.763 íbúar
* Pelópsskagaeyjur (einungis sveitarfélagið Troizinia og hluti af Poros)

### Helstu borgir
Helstu borgir Pelópsskaga eru:

* Patras - 214.580 íbúar
* Kalamata - 70.130 íbúar
* Kórinþa - 58.280 íbúar
* Tripoli - 46.910 íbúar
* Argos - 42.090 íbúar
* Pyrgos - 48.370 íbúar
* Aigion - 49.740 íbúar
* Sparta - 35.600 íbúar
* Nafplion - 33.260 íbúar

## Neðanmálsgreinar
Friður Níkíasar

**Friður Níkíasar** er heiti á friðarsamningum milli forngrísku borgríkjanna Aþenu og Spörtu frá mars 421 f.Kr. Með samningunum lauk fyrsta skeiði Pelópsskagastríðsins. Friðarsamningarnir eru nefndir eftir aþenska herforingjanum og stjórnmálamanninum Níkíasi.

Árið 425 f.Kr. höfðu Spartverjar tapað orrustunum við Pýlos og Sfakteríu með slæmum afleiðingum. Aþeningar héldu 120 spartverskum hoplítum föngnum. Spartverjar náðu sér eftir ósigrana ári síðar þegar spartverski herforinginn Brasídas náði borginni Amfípólis á sitt vald. Sama ár biðu Aþeningar mikinn ósigur í Böótíu í orrustunni við Delíon. Árið 422 f.Kr. biðu þeir ósigur aftur í orrustunni við Amfípólis þar sem þeir reyndu að ná borginni aftur. Bæði Brasídas, sem leiddi spartverska herinn, og Kleon, helsti stjórnmálamaður Aþeninga, létust í orrustunni. Aþena og Sparta voru báðar að þrotum komnar og vildu gjarnan frið.

Pleistoanax, konungur Spörtu, og aþenski herforinginn og stjórnmálamaðurinn Níkías hófu samningaviðræðurnar. Báðir féllust á að skila öllu því landsvæði sem þeir höfðu náð á sitt vald í stríðinu að Nísaju undanskildri en hún átti að vera áfram í höndum Aþeninga, og Plataju, sem átti að vera áfram undir yfirráðum Þebu. Aþeningar áttu að fá Amfípólis aftur en Aþeningar áttu í staðinn að skila herföngum þeim er þeir tóku eftir orrustuna við Sfakteríu. Úti um allt Grikkland áttu hof að vera opin hverjum þeim sem þar vildi tilbiðja guðina og véfréttin í Delfí átti að verða sjálfráð á ný. Aþena mátti innheimta skatt frá þeim ríkjum sem áður höfðu greitt skatt til hennar en mátti þó ekki neyða þau til þess að verða bandamenn hennar. Aþena féllst enn fremur á að koma til aðstoðar Spörtu ef helótarnir gerðu uppreisn. Allir bandamenn Spörtu féllust á að ganga að skilmálunum, nema Böótía, Kórinta, Elís og Megara. 

Sautján fulltrúar beggja aðila sóru þess eið að virða samninginn sem átti að vara í fimmtíu ár. Hvorugur aðilinn var samt sáttur og friðurinn var síðar rofinn.
Um tilurð og eyðingu

***Um tilurð og eyðingu*** (forngrísku Περὶ γενεσεως και φθορας, latínu *De Generatione et Corruptione*) er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles. Ritið er í senn heimspekilegs og vísindalegs eðlis en ritið fjallar öðru fremur um frumspeki.

Í ritinu fjallar Aristóteles um tvær af frægustu hugmyndum sínum: orsakirnar fjórar og frumefnin fjögur (jarðefni, loft, eld og vatn).
Rannsóknir á dýrum

***Rannsóknir á dýrum*** (á latínu ***Historia Animalium***) er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles um dýrafræði.

Í ritinu eru langar lýsingar á ýmsum tegundum fiska, skelfiska og annarra dýra og líffærafræði þeirra.
Siðfræði Níkomakkosar

***Siðfræði Níkómakkosar*** (á latínu *Ethica Nicomacheia*) er meginrit forngríska heimspekingsins Aristótelesar um siðfræði. Ritið fjallar öðru fremur um dygðir og siðlega skapgerð sem liggur til grundvallar dygðasiðfræði.

## Tenglar
Fyrri rökgreiningar

***Fyrri rökgreiningar*** er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles sem fjallar um rökfræði.
Síðari rökgreiningar

***Síðari rökgreiningar*** er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles sem fjallar um rökfræði. Í ritinu fjallar Aristóteles m.a. um sannanir, skilgreiningar og vísindalega þekkingu.
Almæli

***Almæli*** (á latínu *Topica*) er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles sem fjallar um rökfræði.
Spekirök

***Spekirök*** (á latínu *De Sophisticis Elenchis*) er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles. Það fjallar um rökfræði, nánar tiltekið rökvillur.
Um skáldskaparlistina

***Um skáldskaparlistina*** (á latínu) *De Arte Poetica* eða einfaldlega *Poetica*) er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles. Það fjallar um bókmenntafræði, nánar tiltekið kveðskap og tegundir hans. Ritið var gífurlega áhrifamikið á endurreisnartímanum.
Umsagnir

***Umsagnir*** eða ***Kvíarnar*** (á latínu *Categoriae*, forngrísku *κάτέγόρίά*) er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles. Það er einskonar forspjall að rökfræði, heimspeki og vísindum. Ritið fjallar um hvað getur verið frumlag umsagnar og í hvaða skilningi.
Siðfræði Evdemosar

***Siðfræði Evdemosar*** (á latínu *Ethica Evdemia*) er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles. Það fjallar um siðfræði og er annað tveggja meginrita Aristótelesar um þá grein heimspekinnar. Ritið heitir eftir Evdemosi frá Rhódos, sem var nemandi Aristótelesar og gæti hafa ritstýrt lokaútgáfu verksins. Fræðimenn eru nær allir á einu máli um að *Siðfræði Evdemosar* er ósvikið verk Aristótelesar.

*Siðfræði Evdemosar* hefur hlotið mun minni athygli fræðimanna og heimspekinga en hitt meginrit Aristótelesar um siðfræði, *[[Siðfræði Níkomakkosar]]*. *Siðfræði Evdemosar* er styttra rit (í átt bókum í stað tíu bóka) og sumir kaflar í ritinu eru einnig í *Siðfræði Níkomakkosar*. Til dæmis eru 4., 5. og 6. bók *Siðfræði Evdemosar* þær sömu 5., 6. og 7. bók *Siðfæði Níkomakkosar*. Af þessum sökum er þessum bókum stundum sleppt í útgáfum á *Siðfræði Evdemosar* enda hafðar með *Siðfræði Níkomakkosar*.
Stjórnskipan Aþenu

:*Þessi grein fjallar um ritið sem er eignað [[Aristóteles]]i. Um ritið sem er eignað [[Xenofon]]i, sjá [[Stjórnskipan Aþenu (Meintur-Xenofon)|Stjórnskipan Aþenu]]*.
***Stjórnskipan Aþenu*** er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles eða einhvern af 
nemandum hans.

Verkið er einstakt að því leyti að það er hvergi að finna í handritum að verkum Aristótelesar. Það er einungis varðveitt á papýrus-broti sem fannst í Egyptalandi árið 1890. British Museum eignaðist það ári síðar.
Listi yfir íslenska sjónvarpsþætti

**Listi yfir íslenska sjónvarpsþætti**, það er þáttaraðir sem framleiddar hafa verið fyrir íslenskar sjónvarpsstöðvar. Listinn er ekki tæmandi.
Amritsar

**Amritsar** er höfuðstaður Amritsarumdæmis í Púnjab-héraði á Norður-Indlandi. Íbúafjöldinn er áætlaður yfir ein milljón. Fjöldamorðin í Amritsar áttu sér stað í borginni 1919.
Friðrik Hansen

**Friðrik Hansen** (17. janúar 1891 á Sauðá í Skagafirði, d. 27. mars 1952 á Sauðárkróki) var íslenskt skáld.

Friðrik óx upp á Sauðá hjá foreldrum sínum, Christian Hansen og Björgu Jóhannesdóttur. Sauðárhjónin höfðu fremur órúman búshag; tímarnir erfiðir og börnin átta sem þurftu að fá mat og klæði. Snemma varð augljóst, að Friðrik væri miklum gáfum búinn. Það hamlaði honum ekki til muna að hann varð barnungur fyrir þeirri raun að missa sjón, því hann læknaðist aftur áður en langur tími leið. Til þeirrar reynslu vísar kvæði hans, *Blindi drengurinn*. Aðstæður meinuðu Friðriki ekki heldur að njóta skólagöngu. Hann sat í unglingaskóla, nýstofnuðum á Sauðárkróki, en innritaðist í Kennaraskóla Íslands haustið 1913 og lauk prófi þaðan vorið 1915. 

Friðrik var ekki fermdur þegar hann byrjaði að setja saman vísur og festa þær á blað í litlu kveri. Og senn glímdi hann við ljóðagerð. Fyrstu ljóð hans sem birtust er að finna í handskrifuðu nemendablaði Kennarskólans. Þekktustu ljóð hans eru: *Ætti ég hörpu, Ljómar heimur, Vor, Blindi drengurinn, Við sitjum hljóð* og Vegavinnumenn. 

Árið 1919 kvæntist hann Jósefínu Erlendsdóttur frá Stóru-Giljá í Húnavatnssýslu. Þau bjuggu fyrst eitt ár, 1920-21, að Garði í Hegranesi, en fluttust þá til Sauðárkróks. Þar beið Friðriks sá starfi sem hann hafði búið sig undir, kennsla barna og unglinga. Upp frá því allt til æviloka gegndi hann kennarastöðu á Sauðárkróki, en kenndi áður í Torfalækjarhreppi í Húnavatnssýslu. 

Jósefína og Friðrik eignuðust átta börn saman en Jósefína lést árið 1937. Fimm árum seinna giftist Friðrik Sigríði Eiríksdóttur frá Djúpadal í Blönduhlíð. Þau eignuðust fjögur börn saman. Friðrik lést rúmlega sextugur að aldri. 

Eftir Friðrik Hansen kom ekki út ljóðabók meðan hann var á lífi, en árið 1957 kom út safn ljóða hans og lausavísna undir nafninu *Ljómar heimur*. Bókin var endurútgefin 1982 undir nafninu *Ætti ég hörpu*.
Alþingiskosningar 1949

**Alþingiskosningar 23.-24. október 1949** 

## Niðurstöður
Niðurstöður kosninganna voru þessar:

* Kjörnir alþingismenn 1949

## Heimildir
* Hagstofa Íslands
## Tengt efni
Kosningasaga
Jógvan Hansen

**Jógvan Hansen** (borið fram Jegvan Hansen) (fæddur 28. desember 1978 í Klakksvík) er færeyskur söngvari.

Jógvan sigraði íslensku X-Factor söngvakeppnina árið 2007. Úrslitaþáttur X- Factor var sýndur í beinni útsendingu frá Smáralind bæði á Íslandi, á Stöð 2, og í Færeyjum. Aðeins Íslendingar gátu tekið þátt í símakosningu þáttarins. Jógvan sigraði með yfir 70% atkvæða en hann keppti á móti HARA systrunum, Rakel og Hildi Magnúsardætrum. Bæði Jógvan og HARA sungu þrjú lög hvor.

## Tengill
* Viðtal við Jógvan á www.xfactor.is
Alþingiskosningar 1979

**Alþingiskosningar 1979** voru kosningar til Alþingis sem fóru fram 2.-3. desember 1979. Þá hafði starfsstjórn Alþýðuflokks undir forsæti Benedikts Gröndals setið í tæpa þrjá mánuði með hlutleysi Sjálfstæðisflokksins eftir að önnur ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar hafði sprungið fyrir tilverknað Alþýðuflokksins, meðal annars vegna deilna ráðherra Alþýðuflokks og Alþýðubandalags og óstjórnar í efnahagsmálum.

Framsóknarflokkurinn vann góðan kosningasigur með nýjum formanni Steingrími Hermannssyni og fékk 17 þingmenn. Hann bætti þar með upp tapið frá því í kosningunum árið áður þegar hann hafði aðeins fengið 12. 

Eftir kosningarnar tóku stjórnarmyndunarviðræður mjög langan tíma og undir lok janúar 1980 hóf forsetinn Kristján Eldjárn að vinna drög að utanþingsstjórn. Þá tók Gunnar Thoroddsen af skarið og myndaði ríkisstjórn með Framsóknarflokki og Alþýðubandalagi með stuðning hluta þingflokks Sjálfstæðismanna en gegn vilja formanns flokksins Geirs Hallgrímssonar.

## Niðurstöður

*Kjörnir alþingismenn 1979

## Tengt efni
Kosningasaga
Alþingiskosningar 1983

**Alþingiskosningar 23. apríl 1983** 

## Niðurstöður
Niðurstöður kosninganna voru þessar:

*Kjörnir alþingismenn 1983

## Tengt efni
Kosningasaga
Borgaraflokkurinn

: **''[[Borgaraflokkurinn (eldri)|Borgaraflokkurinn]]** var líka heiti á kosningabandalagi Sparnaðarbandalagsins og Sjálfstæðisflokksins eldra fyrir kosningarnar 1923.*
*'Borgaraflokkurinn''' var íslenskur stjórnmálaflokkur sem stofnaður var árið 1987 af Alberti Guðmundsyni sem áður hafði verið þingmaður og ráðherra Sjálfstæðisflokksins. Albert stofnaði flokkinn í kjölfar þess að forysta Sjálfstæðisflokksins gerði honum að segja af sér sem iðnaðarráðherra vegna aðkomu að Hafskipsmálinu.

Borgaraflokkurinn náði sjö þingmönnum í kosningunum 1987. Meðal þeirra voru feðgarnir Albert Guðmundsson og Ingi Björn Albertsson. Albert og Ingi Björn eru einu feðgarnir, sem hafa setið samtímis á Alþingi.

Aðrir þingmenn Borgaraflokksins voru Guðmundur Ágústsson, Aðalheiður Bjarnfreðsdóttir, Júlíus Sólnes, Hreggviður Jónsson og Óli Þ. Guðbjartsson.

Árið 1989 gerðist Albert sendiherra í París og í framhaldi af því ákvað flokkurinn, undir formennsku Júlíusar Sólnes, að taka þátt í vinstriríkisstjórn Steingríms Hermannssonar ásamt Alþýðuflokki og Alþýðubandalagi. Ráðherrar flokksins urðu Júlíus Sólnes, sem var fyrsti umhverfisráðherrann og Óli Þ. Guðbjartsson, sem var dómsmálaráðherra.

Við það sögðu tveir þingmenn flokksins (Ingi Björn Albertsson og Hreggviður Jónsson) sig úr honum og mynduðu eigin þingflokk, sem nefndist Frjálslyndi hægri flokkurinn en þingmennirnir gengu svo báðir í Sjálfstæðisflokkinn árið 1990. 

Borgaraflokkurinn bauð fram í kosningunum 1991 en þó ekki undir eigin nafni heldur sem „Frjályndir“ og með listabókstafinn F. Að framboðinu komu einnig einstaklingar sem ekki voru í Borgaraflokknum. Framboðið náði ekki inn manni inn með einungis 1,2% atkvæða og var Borgaraflokkurinn lagður niður árið 1994.

## Tengt efni
* Íslensk stjórnmál
* Stjórnmál
## Tilvísanir
Knútur Danaprins

**Knútur Danaprins** (Knud Christian Frederik Michael) (27. júlí 1900 - 14. júní 1976) var yngri sonur Kristjáns 10. og bróðir Friðriks 9. Frá árinu 1947 til 1953 var Knútur krúnuerfingi á eftir bróður sínum þar sem dætur Friðriks gátu ekki tekið við krúnunni. En því var svo breytt árið 1953 þannig að Margrét dóttir Friðriks varð krúnuerfinginn.

## Fjölskylda

Þann 8. september 1933 giftist Knútur frænku sinn í annan lið, Caroline-Mathilde prinsessu. Þau eignuðust þrjú börn:

* Elísabetu (f. 1935)
* Ingólf (f. 1940)
* Kristján (f. 1942)

Knútur prins dó árið 1976.
Pendulum

**Pendulum** er áströlsk hljómsveit sem spilar „drum and bass“ tónlist. Meðlimir hljómsveitarinnar eru aðeins þrír: Rob Swire, Gareth McGrillen og Paul Harding. Fyrri breiðskífu þeirra nefnist *[[Hold Your Colour]]* en hún er ein mest selda *Drum and bass* plata allra tíma. Önnur breiðskífa þeirra er *[[In Silico]]* sem kom út 2008.

## Plötur
### Breiðskífur
* *[[Hold Your Colour]]* (2005)
* *[[In Silico]]* (2008)

### Smáskífur
* *Vault* (2003)
* *Spiral / Ulterior Motive*, (2003)
* *Back To You / Still Grey*, (2004) 
* *Another Planet / Voyager*, (2004)
* *Submarines (Pendulum Remix)*/ Submarines, DJ Fresh, (2004) 
* *Bacteria (Pendulum Remix)*, Ed Rush & Optical, (2005)
* *Guns At Dawn*, DJ Baron featuring Pendulum, (2005)
* *Tarantula / Fasten Your Seatbelt*, featuring The Freestylers, (2005)
* *Slam / Out Here*, (2005)
* *Voodoo People (Pendulum Remix)*, The Prodigy, (2005)
* *Hold Your Colour (Bi-Polar Remix) / Streamline*, (2006)
* *Painkiller* / Jump N Twist, Pendulum vs The Freestylers feat. Sir Real, (2006)
* *Blood Sugar/Axle Grinder*, (2007)
* *Distress Signal*, (2007)

### Öll útgefin lög

* *Prelude*
* *Slam*
* *Plasticworld*
* *Fasten Your Seatbelt*
* *Painkiller*
* *Coma*
* *Through The Loop*
* *Sounds of Life*
* *Girl In The Fire*
* *Tarantula*
* *Out Here*
* *Hold Your Colour*
* *The Terminal*
* *Streamline*
* *Another Planet*
* *Still Grey*
* *Everythings Blue*
* *Minds Eye*
* *Moving Forward*
* *Bacteria*
* *Blood Sugar*
* *Out Here*
* *Parameter*
* *Planet Orion*
* *Remember Me*
* *Spiral*
* *Axle Grinder*
* *Ever Since I Was Born*
* *Toxic Shock*
* *Ulterior Motive*
* *Babylon Rising*
* *Vault*
* *Voodoo People*
* *Back To You*
* *Insecurity*
* *Triad Warrior*
* *Masochist*
* *Submarines*
* *No One Knows*
* *I Need You*
* *Halls Of Colours*
* *Concord Dawn*
* *Guns at Dawn*
* *I Need You*
* *Awesome Party*
* *Pack of Wolves*
* *Just A Ride*
* *The Sideshow*
* *Distress Signal*
* *Voyager*

## Tenglar
* [Pendulum á Discogs](http://www.discogs.com/artist/Pendulum+(3))

## Heimildir
* 
*
The Beatles (breiðskífa)

***The Beatles*** er níunda breiðskífa Bítlanna. Platan er tvöföld og var gefin út árið 1968. Platan er betur þekkt sem ***Hvíta albúmið*** á íslensku eða ***The White Album***. Ástæða þeirrar nafngiftar er sú að umslag plötunnar er alhvítt og nafn hljómsveitarinnar er aðeins þrykkt í fötinn en ekki prentað í lit.

Mörg laganna á plötunni voru samin á Indlandi í ferð sem Bítlarnir fóru ásamt fríðu föruneyti til að hitta Maharishi Mahesh Yogi og til að leggja stund á hugleiðslu. Á meðal þessara laga eru „Dear Prudence“, sem samið var um Prudence Farrow (systur Miu Farrow) sem fór til Indlands með Bítlunum, og „Sexy Sadie“, sem samið var um Maharishi Mahesh Yogi. John Lennon var höfundur beggja laganna.

Eitt þekktasta lagið á plötunni er „While My Guitar Gently Weeps“ eftir George Harrison. Í laginu spilar Eric Clapton á gítar.

Á meðal annarra laga á plötunni má nefna „Back in the U.S.S.R.“, sem er í anda Beach Boys, og „Ob-La-Di, Ob-La-Da“, samið í nokkurskonar Ska-stíl. Paul McCartney samdi bæði lögin. Einnig mætti nefna „Julia“, sem John Lennon samdi í minningu móður sinnar og „Don't Pass Me By“, sem er fyrsta bítlalagið sem Ringo Starr samdi.

„Hey Jude“ eftir Paul McCartney var samið á sama tíma og lögin á *Hvíta albúminu*, en var gefið út á smáskífu áður en platan kom út og ekki sett á hana.

Spenna var tekin að myndast á milli meðlima sveitarinnar á meðan á upptökum plötunnar stóð og náði hún hámarki þegar Ringo Starr gekk út úr hljóðverinu og sagðist vera hættur í Bítlunum. Hann sneri þó aftur tveimur vikum síðar.

## Lagalisti
Öll lög voru samin af Lennon–McCartney, nema þar sem annað er tekið fram. Aðalraddir samkvæmt bók Castleman og Podrazik, *All Together Now*, frá 1976.

### Upprunaleg útgáfa

## Tilvísanir
Viðskiptaáætlun

**Viðskiptaáætlun** er áætlun um það hvernig viðskiptahugmynd skal hrundið í framkvæmd. Hún er notuð til að skipuleggja og samræma þau verk sem vinna þarf og stundum einnig til að sannfæra fjárfesta um ágæti viðskiptahugmyndar.

Ef viðskiptaáætlun er ekki notuð til að samstilla alla þætti framtaks er líklegt að heildarsamræmi skorti. Viðskiptaáætlun hindrar að verkþættir dragist á langinn eða verkþáttum sé ekki sinnt. Þó viðskiptaáætlun sé nauðsynleg til að sýna fjárfestum hvað fyrirtækið, framtakið eða fjárfestingin á að áorka er það ekki aðalhlutverk hennar. Viðskiptaáætlun er aðallega teikningin eða lýsingin á öllu því sem gera þarf til að ná settu marki. Í viðskiptaáætlun felast ítarlegar upplýsingar um t.d. verkáætlanir, aðföng, skipulag, sbr. teikningar/uppdrætti, kostnað og væntanlegar tekjur.

Viðskiptaáætlun er einkar mikilvægt verkfæri fyrir upphafspersónu /ur sem leiðarvísir hvað skuli gera og hvert skuli stefna. Gæði viðskiptaráætlunar er hægt að meta út frá því hversu skýr, einföld og markviss áætlunin er og hversu sannfærandi hún er fyrir þeim sem eiga að setja pening eða taka þátt í að koma henni í framkvæmd með einum eða öðrum hætti.
Um himininn

***Um himininn*** (á latínu *De Caelo*) er meginrit forngríska heimspekingsins og vísindamannsins Aristótelesar um heimsfræði og stjörnufræði.

Ólíkt heiminum undir neðsta himinhvolfinu, sem Aristóteles taldi að væri út frumefnunum fjórum (jarðefni, vatni, lofti og eldi), eru ytri himinhvolfin samkvæmt kenningu Aristótelesar úr fimmta frumefninu, eter eða því sem nefnt hefur verið ljósvaki á íslensku.
Háloftafræði

***Háloftafræði*** (á latínu *Meteorologica*) er rit eftir forngríska heimspekinginn og vísindamanninn Aristóteles. Það fjallar um veðurfræði og jarðfræði, m.a. uppgufun vatns, myndun hvirfilbylja, eldinga og jarðskjálfta.
Einiberjatréð

***Einiberjatréð*** (enska *The Juniper Tree*) er kvikmynd eftir Nietzchka Keene, sem var framleidd og tekin á Íslandi. Þó að myndin sé öll á ensku réð Keene aðeins íslenska leikara til að fá sérstakann framburð á enskunni. Vegna fjárskorts var leikarafjöldinn mjög takmarkaður, eða aðeins fimm leikarar í það heila og þar á meðal Björk Guðmundsdóttir. Hún var þá 21 árs og ólétt af syni sínum Sindra Eldon Þórssyni. Handritið er byggt á ævintýri úr Grimmsævintýrum. Tökur fóru fram sumarið 1986, en líklega hafa nokkur atriði verið tekin upp næsta sumar. Á meðan klippingunni stóð skorti framleiðendunum aftur fjármuni, sem varð til þess að kvikmyndin var ekki frumsýnd fyrr en árið 1990. Kvikmyndin er enn víða ófáanleg og sú litla athygli sem hún hefur fengið er tilkomin vegna heimsfrægðar Bjarkar.
Um hluta dýra

***Um hluta dýra*** (á latínu *De Partibus Animalium*, grísku: ) er rit um dýrafræði eftir forngríska heimspekinginn og vísindamanninn Aristóteles.
Um heiminn

***Um heiminn*** (á latínu *De mundo*) er ritverk sem er eignað forngríska heimspekingnum og vísindamanninum Aristótelesi. Fræðimenn telja að verkið sé líklega ranglega eignað Aristótelesi.
Um skynjun og skynjanlega hluti

***Um skynjun og skynjanlega hluti*** (á latínu *De Sensu et Sensibilibus*) er ritverk eftir forngríska heimspekinginn og vísindamanninn Aristóteles.

Miðaldaheimspekingarnir Averroes og Tómas frá Aquino sömdu báðir skýringarrit við textann.
Stjórnspekin

***Stjórnspekin*** (á forngrísku , latínu *Politica*) er meginrit forngríska heimspekingsins og vísindamannsins Aristótelesar um stjórnmálaheimspeki. Ritið tekur upp þráðinn þar sem *[[Siðfræði Níkomakkosar]]* sleppir (en það endar á orðunum „Hefjum þá umræðuna“).

## Yfirlit yfir efni ''Stjórnspekinnar''

### 1. bók
*Uppruni borgríkisins
*Þrælahald
*Heimilishald
*Að öðlast gæði

### 2. bók
*Gagnrýni á *[[Ríkið (Platon)|Ríkið]]* eftir Platon auk annarra tillaga um stjórnarfyrirkomulag og stjórnarhætti raunverulegra ríkja.

### 3. bók
*Borgararéttur
*Greining á stjórnarfyrirkomulagi
*Um réttláta dreifingu valda
*Tegundir einveldis

### 4. bók
*Verkefni stjórnspekinnar
*Af hverju eru til ólíkar tegundir stjórnarfyrirkomulags?
*Tegundir lýðræðis
*Tegundir fámennisstjórnar
*Um besta stjórnarfyrirkomulagið
*Um opinber embætti

### 5. bók
*Breytingar á stjórnskipan
*Byltingar í ólíkum stjórnkerfum og um varðveislu stjórnskipunarinnar
*Um óstöðugleika í harðstjórnarríkjum

### 6. bók
*Lýðræðisleg stjórnskipan
*Fámennisstjórnir

### 7. bók
*Fyrirmyndarríkið og hið besta líf
*Lýsing á fyrirmyndarríkinu: íbúafjöldi þess, stærð, staðsetning o.s.frv.
*Borgarar í fyrirmyndarríkinu
*Hjónabönd og börn

### 8. bók
*Menntun í fyrirmyndarríkinu
Um reiðmennsku (Xenofon)

**Um reiðmennsku** er rit eftir forngríska rithöfundinn Xenofon. Í ritinu fjallar Xenofon ítarlega um val á hestum, umönnum þeirra og þjálfun, bæði til hernaðar og einkanota.
Sigurður Sigurjónsson

**Sigurður Sigurjónsson** (f. 6. júlí 1955 í Hafnarfirði) er íslenskur leikari, leikstjóri og handritshöfundur. Hann stundaði nám í Leiklistarskóla SÁL 1972 - 1975 og lauk því námi með prófi frá Leiklistarskóla Íslands 1976 og hefur farið með gríðarlegan fjölda hlutverka á sviði, í sjónvarpi og í kvikmyndum. Hann er líklega þekktastur fyrir hlutverk sín í gamanþáttum á borð við Spaugstofuna og Áramótaskaupum. Fyrsta kvikmyndahlutverk hans var í mynd Ágústs Guðmundssonar, *[[Land og synir (kvikmynd)|Land og synir]]*, frá 1980. Sigurður hefur leikstýrt þremur áramótaskaupum 1985, 1999 og 2004 og einnig leikstýrði hann sýningunni Glanni glæpur í Latabæ. Hann hefur verið í þremur útvarpsþáttum Sama og þegið frá 1986, Harry og Heimir: Með öðrum morðum frá 1987 - 1988 og Harry og Heimir: Morð fyrir tvo frá 1993. Hann talaði einnig fyrir *Svamp Sveinsson* í sjónvarpsþáttunum Svampur Sveinsson.

Sigurður er fastráðinn leikari við Þjóðleikhúsið og hefur leikið í mörgum leikritum m.a *Einræðisherran* (2018 - 2020), *Yfir til þín* (2015 - 2016), *Umhverfis jörðina á 80 dögum* (2015) og *Útsending* (2020).

Sigurður hefur unnið með Karli Ágústi Úlfssyni og Erni Árnasyni í fjölda útvarps- og sjónvarpsþátta.

## Ferill í Íslenskum sjónvarpsþáttum og kvikmyndum



## Tengt efni
* Um Sigurð Sigurjónsson á vef Þjóðleikhússins 
* Síða á IMDB 
*Um Sigurð Sigurjónsson á Glatkistunni
Guðný Halldórsdóttir

**Guðný Halldórsdóttir** (f. 23. janúar 1954) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri. Hún lærði kvikmyndagerð við London International Film School og útskrifaðist þaðan 1981. Guðný samdi meðal annars handritið fyrir kvikmynd Þórhildar Þorleifsdóttur, *[[Stella í orlofi|Stellu í orlofi]]* (1986) en hafði áður unnið við gerð kvikmyndanna *[[Punktur punktur komma strik (kvikmynd)|Punktur punktur komma strik]]* (1980) og *[[Skilaboð til Söndru]]* (1983). 

1989 var fyrsta leikna kvikmynd hennar í fullri lengd frumsýnd, en það var *[[Kristnihald undir Jökli (kvikmynd)|Kristnihald undir Jökli]]*, gerð eftir samnefndri skáldsögu föður hennar, Halldórs Laxness. 1992 gerði hún gamanmyndina *[[Karlakórinn Hekla]]*. Guðný leikstýrði Áramótaskaupinu 1994. 1999 var frumsýnd kvikmyndin *[[Ungfrúin góða og húsið (kvikmynd)|Ungfrúin góða og húsið]]*, byggð á smásögu eftir Laxness. Sú mynd hlaut Edduverðlaunin sem besta kvikmynd 1999. 2003 gerði hún síðan gamanmyndina *[[Stella í framboði|Stellu í framboði]]*, framhald kvikmyndarinnar frá 1986. 

## Tenglar
*
Meginlandsloftslag

**Meginlandsloftslag** er loftslag sem einkennist af því að það er frekar heitt á sumrin og nokkurt regn en kalt á veturna þannig að snjóa leysir ekki. Svæði þar sem meginlandsloftslag ríkir eru yfirleitt langt frá sjó eða við strendur þar sem ríkjandi vindátt er frá landi. Slík svæði finnast ekki á suðurhveli jarðar þar sem ekkert land þar, sunnan hitabeltisins og norðan Suður-Íshafsins, er nógu stórt til að áhrifa sjávar gæti ekki.

## Tengt efni
* Úthafsloftslag
* Miðjarðarhafsloftslag
Kolviður (sjóður)

Kolefnissjóðurinn **Kolviður** var stofnaður að frumkvæði Skógræktarfélags Íslands og Landverndar en hlutverk sjóðsins er að gera landsmönnum kleift að jafna kolefnislosun sína vegna samgangna með því að beita skógrækt sem vopni í baráttunni. 

Á heimasíðu Kolviðar verður á einfaldan hátt hægt að reikna út hvað hver einstakur bíll losar mikið af koldíoxíði (CO2) á ári og hvað þarf mörg tré til að jafna þá losun (umbreyta koldíoxíðinu í trjávöxt og súrefni). Þannig gefst landsmönnum tækifæri til þess að greiða andvirði þeirra trjáa sem þarf til þess að jafna kolefnismengun þeirra.

## Tenglar
* Vefur sjóðsins
Ástríður Belgíudrottning

**Ástríður Belgíudrottning**, (*Astrid Sofia Lovisa Thyra*) (1905 - 1935) var dóttir Karls Svíaprins, sem var þriðji sonur Óskars II Svíakonungs, og Ingiborgar Danaprinsessu, sem var dóttir Friðriks VIII Danakonungs.

## Fjölskylda
Þann 4. nóvember 1926 giftist Ástríður Leópold Belgíuprins og varð hún Belgíudrottning árið 1934 þegar tengdafaðir hennar, Albert I, dó.

Ástríði og Leópold varð þriggja barna auðið:

*Jósefína Karlotta prinsessa (f. 1927),
*Baldvin prins (f. 1930- d. 1993),
*Albert prins (f. 1934).

Ástríður drottning dó í bílslysi í Sviss árið 1935
Minningar um Sókrates

***Minningar um Sókrates*** eða ***Minnisverð samtöl Sókratesar*** er lengsta og frægasta rit forngríska rithöfundarins Xenofons um Sókrates. Í ritinu segir Xenofon sögur af kennara sínum og vini, Sókratesi. Lýsingar Xenofons á Sókratesi eru mjög frábrugðnar því sem finn má í ritum Platons. Hjá Xenofon er Sókrates fjölfræðingur sem tekur virkan þátt í hinum ýmsu sviðum mannlífsins og veitir ráðgjöf um hernað og landbúnað, ekki síður en heimspeki.
Menntun Kýrosar

***Menntun Kýrosar*** (á latínu *Cyropaedia*) er ævisaga Kýrosar mikla eftir aþenska rithöfundinn Xenofon. Ritið fjallar um ævi Kýrosar frá fæðingu til andláts. Nútímasagnfræðingar hafa dregið í efa að allir hlutar verksins séu sannleikanum samkvæmir heldur séu þeir ef til vill skáldaðir.

*Menntun Kýrosar* var þegar í fornöld talin sígilt rit um stjórnkænsku og stjórnmálafræði og naut á ný vinsælda fyrir þær sakir á endurreisnartímanum. Sagan hermir að Scipio Africanus hafi ætíð haft með sér eintak af bókinni. Í fornöld var talið að ritið væri viðbragð við *[[Ríkið (Platon)|Ríkinu]]* eftir Platon (eða öfugt) og *[[Lögin (Platon)|Lögin]]* eftir Platon virðast vísa til *Menntunar Kýrosar*.
Grikklandssaga

***Grikklandssaga*** (á latínu *Hellenica*) er mikilvægt rit eftir forngríska rithöfundinn og sagnaritarann Xenofon. Það er ein meginheimildin um síðustu ár Pelópsskagastríðsins og eftirleik stríðsins, sem rit Þúkýdídesar fjallar ekki um.
Austurför Kýrosar

***Austurför Kýrosar*** (forngrísku: *Aνάβασις*, latínu: *Anabasis*) er frægasta rit forngríska rithöfundarins Xenofons. Ferðalagið sem hún lýsir er jafnfram þekktasta afreksverk hans. 

Í Persaveldi slógust bræðurnir Kýros yngri og Astaxerxes II um völdin. Kýros ætlaði sér að ná völdum af Artaxerxesi og réð tíu þúsund gríska málaliða í þeim tilgangi. Xenofon var með þeim í för. Í orrustunni við Kunxa höfðu Grikkirnir betur en Kýros lét lífið. Grísku málaliðarnir höfðu því enga ástæðu til þess að dvelja í Persaveldi lengur. Flestir herforingjar Grikkja létu lífið, þ.á m. spartverski herforinginn Klearkos. Xenofon átti mikinn þátt í því að sannfæra Grikkina um að halda í norður í átt að Svartahafi. Grikkir urðu oft að berjast á leiðinni en náðu að endingu að ströndum Svartahafs við mikinn fögnuð hermannanna sem hrópuðu θαλασσα, θαλασσα („hafið, hafið!“) Hafið merkti að þeir gætu loks komist heim til Grikklands.

*Austurför Kýrosar* kom út á íslensku árið 1867 í þýðingu Halldórs Kr. Friðrikssonar og Gísla Magnússonar. 

## Tenglar
* Austurför Kýrosar; af Books.google.com
Varnarræða Sókratesar (Xenofon)

:*Þessi grein fjallar um rit [[Xenofon]]s. Um rit [[Platon]]s, sjá [[Málsvörn Sókratesar (Platon)|Málsvörn Sókratesar]]*.
***Varnarræða Sókratesar*** eða ***Málsvörn Sókratesar*** eftir Xenofon fjallar um vörn Sókratesar í réttarhöldunum árið 399 f.Kr., um andlát hans og það viðhorf hans að honum væri betra að deyja áður en hann yrði elliær en að halda lífi með því auðmýkja sig frammi fyrir ranglátri ákæru.
Híeron (Xenofon)

***Híeron*** er rit eftir forngríska rithöfundinn Xenofon í formi samræðu milli Híerons, harðstjóra í Sýrakúsu, og skáldsins Símonídesar frá Keos. Xenofon færir rök fyrir því að harðstjórinn sé í engu hamingjusamari en óbreyttur borgari.
Hagstjórnin

***Hagstjórnin*** (á latínu *Oeconomicus*) er rit eftir forngríska rithöfundinn Xenofon í formi sókratískrar samræðu um heimilshald og landbúnað. Það er með elstu ritum um hagstjórn og hagfræði og mikilvæg heimild um félagslega sögu Aþenu í fornöld. Í ritinu er einnig fjallað um muninn á sveitalífi og borgarlífi, þrælahald, trúarbrögð og menntun.

Rómverski stjórnmálamaðurinn, heimspekingurinn og rithöfundurinn Marcus Tullius Cicero þýddi ritið á latínu. Það naut mikilla vinsælda á endurreisnartímanum.
Stjórnskipan Aþenu (Meintur-Xenofon)

***Stjórnskipan Aþenu*** er rit sem er eignað forngríska rithöfundinum Xenofoni en er að öllum líkindum ranglega eignað honum.
Roger Waters

**George Roger Waters** (f. 6. september 1943) er enskur tónlistarmaður, þekktastur fyrir að hafa verið í og skrifað mörg frægustu lög hljómsveitarinnar Pink Floyd. 

Waters fæddist í Great Bookham í Surrey á Englandi. Faðir hans dó í seinni heimsstyrjöldinni þegar Waters var 5 mánaða og hefur föðurmissirinn haft mikil áhrif á skrif hans.

Árið 1985, eftir tæp tuttugu ár með Pink Floyd, ákvað Waters að hætta í hljómsveitinni og vildi þá meina að hljómsveitin og hinir meðlimir hennar myndu einnig leggja upp laupana, þar sem hann væri að eigin sögn aðallagahöfundur hljómsveitarinnar. Svo fór þó ekki þar sem meðlimirnir sem eftir urðu, David Gilmour og Nick Mason, vildu ekki hætta með hljómsveitina. Hófust þá harðvítugar deilur, þar sem Waters reyndi að koma í veg fyrir að Gilmour og Mason gætu notað nafnið Pink Floyd. Sættir um þetta náðust þó á endanum, en ekki var hægt að segja það sama um vinskap meðlimanna. Í júlí 2005 komu þeir félagar saman á svið í fyrsta sinn í 24 ár, en það var á Live 8 tónleikunum.

## Fjölskylda
Waters er þrígiftur og á þrjú börn.

## Neðanmálsgreinar
Samdrykkjan (Xenofon)

***Samdrykkjan*** er skáldað rit eftir forngríska rithöfundinn Xenofon. Í ritinu segir frá samdrykkju sem á að hafa átt sér stað árið 421 f.Kr. heima hjá Kallíasi nokkrum. Meðal veislugesta er gríski heimspekingurinn Sókrates.
Um hreyfingu dýra

***Um hreyfingu dýra*** (á latínu *De Motu Animalium*) er rit um dýrafræði eftir forngríska heimspekinginn og vísindamanninn Aristóteles. Það fjallar um almenn lögmál um hreyfingu dýra. Það er líklega samið eftir árið 334 f.Kr.