open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ódysseifur (skáldsaga)

**Ódysseifur** (enska: *Ulysses*) er skáldsaga eftir James Joyce sem kom út að hluta í hinu ameríska tímariti *[[The Little Review]]* frá mars 1918 til desember 1920, en í heild sinni og sem bók 1922, í París. Ódysseifur er talinn vera ein helsta skáldsaga 20. aldarinar. Halldór Laxness sagði t.d. að hún „verkar á nútímamenn einsog Fjallið eina“. *Ódysseifur* 1–2 kom út á íslensku 1992–1993 í þýðingu Sigurðar A. Magnússonar, með formála og skýringum. 

## Staðfræði og helstu persónur
Skáldsagan gerist öll á einum fimmtudegi í Dyflinni, þann 16. júní árið 1904. Hún hefst klukkan átta um morguninn þegar Stephen Dedalus, 22 ára, hallar sig út yfir brjóstriðið á Martello-turni, þar sem hann býr, og horfir út á hið „horgræna og punghemjandi haf“. Á sama tíma, eins og kemur fram í fjórða kafla bókarinnar, er auglýsingasmalinn Leopold Bloom, 38 ára, að útbúa sér morgunverð, steikt nýru, að Eccles Street 7. Á hæðinni fyrir ofan hann sefur eiginkona hans, Molly, 34 ára, í rekkju sinni, þar sem hún á seinnipart dags eftir að njóta ásta með elskhuga sínum. Þessar þrjár persónur, sem eru aðalpersónur skáldsögunnar, samsvara Telemakkosi, Ódysseifi og Penelópu í *[[Ódysseifskviða|Ódysseifskviðu]]* og eru þær sem skáldsagan vefur saman við óteljandi smáatburði eins dags en bókin endar heima hjá Leopold Bloom, milli tvö og þrjú á föstudagsmorgni. Engin þessara persóna birtist þó í öllum köflum skáldsögunnar. Stephen Dedalus er í aðalhlutverki fyrstu þrjá kaflana, og í þeim fimmtán köflum þar sem Leopold Bloom er í aðalhlutverki er Stephen aðeins í aukahlutverki í fjórum þeirra. Molly kemur aðeins fyrir sem brotabrot og hugsanir í fyrstu 17 köflunum en er ein og í aðalhlutverki í 18 kafla, þeim síðasta í bókinni. Sá kafli hneykslaði mjög marga og varð til þess að höfundurinn var ákærður á sínum tíma.

## Skipting Ódysseifs eftir atburðum í Ódysseifskviðu
:**I**: 1. Telemakkos. 2. Nestor. 3. Próteifur. 
:**II**: 4. Kalýpsó. 5. Lótófagar. 6. Hades. 7. Eólos. 8. Lestrýgónar. 9. Skylla og Karybdís. 10. Skellibjörg (eða Villihamrar). 11. Sírenurnar. 12. Kýklópurinn. 13. Násíka. 14. Uxar Sólarguðsins. 15. Kirka. 
:**III**: 16. Evmeos. 17. Íþaka. 18. Penelópa. 

## Tengt efni
* Listi Le Monde yfir 100 minnisstæðustu bækur aldarinnar

## Tenglar
* Ástráður Eysteinsson, Rithöfundar í útlöndum - James Joyce á Íslandi, Andvari, 1. Tölublað (01.01.2005), Bls. 95-118 
* „Hundrað ár frá ferðinni miklu“; grein í ''Morgunblaðinu'' 2004
* „Erfitt samband skálds og þjóðar“; grein í ''Morgunblaðinu'' 1993
* „Tíðindi og minni tíðindi“; grein í ''Morgunblaðinu'' 1992
Taugaveiki

**Taugaveiki** (áður fyrr stundum nefnd **tyfussótt**, fræðiheiti: *febris typhoidea*) er óloftbær bakteríu-smitsjúkdómur sem berst einkum með vatni og matvælum, einkum í suðlægum löndum. Nefnd baktería ber heitið *salmonella typhi* og hún herjar á meltingarveg líkamans.

Veturinn 1906-1907 braust út taugaveikifaraldur í Skuggahverfinu í Reykjavík.  Alls veiktust 98 manns og var orsökin rakin til bakteríumengunar í *Móakotslind* sem var brunnur og eitt helsta vatnsbólið í hverfinu og stóð við horn Vatnsstígs og Lindargötu en báðar þessar götur draga nafn sitt af henni. 

## Útbreiðsla
17 milljón sýkingartilfelli eru áætluð á hverju ári og mesta útbreiðslan er í Asíu, Afríku, Mið- og Suður-Ameríku. Taugaveiki var nokkuð algengur sjúkdómur á Íslandi á árum áður og voru menn þá stundum settir í einangrun vegna smithættu.  Áður fyrr létust um 10 - 20 af hundraði þeirra sem veiktust en í dag er þessi tala komin undir 1 %.

## Heimildir


## Tenglar
* 
* Taugaveikis-Mæja, grein í Fréttablaðinu eftir Stefán Pálsson
Kvöld (plata)

**Kvöld** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1973. 
Á henni flytur Bjarki Tryggvason tólf dægurlög. Upptaka í stereó: Pétur Steingrímsson. Pressun: EMI a/s. Stjórn upptöku: Bjarki Tryggvason og Pálmi Stefánsson. Hönnun umslags: Bjarki Tryggvason og Þorsteinn Kjartansson. Rithönd: Þorsteinn Kjartansson. Ljósmyndir: Norðurmynd, Ásgrímur. Prentun: Prentverk Odds Björnssonar h.f.

## Lagalisti
# Lifðu - *Lag - Texti: Bjarki Tryggvason, Gunnar Ringsted - Jónas Friðrik* 
# Heyrðu vina - *Lag - Texti: Carl Sigmar, Peter De Rose - Jónas Friðrik* 
# Hvar er - *Lag - Texti: Bjarki Tryggvason, Gunnar Ringsted - Jónas Friðrik* 
# Ferð án enda - *Lag - Texti: Merle Haggard - Jónas Friðrik* 
# Matarást - *Lag - Texti: Bjarki Tryggvason, Gunnar Ringsted - Jónas Friðrik* 
# Kærar Þakkir - *Lag - Texti: Shannon - Jónas Friðrik* 
# Kona - *Lag - Texti: Bjarki Tryggvason, Gunnar Ringsted - Jónas Friðrik* 
# Sjóðandi ást - *Lag - Texti: Dennis Linde - Jónas Friðrik* 
# Ástarljóð sem lifir - *Lag - Texti: P. Kaufmann, M. Amphony - Jónas Friðrik* 
# Söngurinn um ekkert - *Lag - Texti: Bjarki Tryggvason, Gunnar Ringsted - Jónas Friðrik* 
# Kvöld - *Lag - Texti: Bjarki Tryggvason, Gunnar Ringsted - Jónas Friðrik* 
# Dönsum í alla nótt - *Lag - Texti: Sam Cook - Jónas Friðrik*
Gleðihopp

**Gleðihopp** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1981. 
Á henni flytur Jón Hrólfsson tólf harmonikulög. Platan er hljóðrituð í stereo. Upptaka: Stúdíó Bimbó. Pressun: Alfa. Ljósmynd: Norðurmynd. Prentun: Valprent hf.

## Lagalisti
# Gleðihopp, marsúrki  - *Lag: Ragnar Sundquist* 
# Á torginu, skottís - *Lag - Texti: Snæbjörn Einarsson* 
# Tangavalsinn - *Lag - Texti: Björn Dal* 
# Hinrik hamingjusami, polki - *Lag - Texti: Ole Johnny* 
# Létt spor, vals  - *Lag - Texti: Ragnar Sundquist* 
# Miðsumarræll - *Lag: Kore Korneliusen* 
# Sjómannaskottís - *Lag - Texti: Jonas Björnerud* 
# Sól á firðinum, vals - *Lag: Toralf Tollefsen* 
# Á hvalveiðum, vínarkrus - *Lag - Texti: Pálmi Stefánsson*
# Kaupmannahafnarpolki - *Lag - Texti: Walter Erikson - T Demei*
# Pollý, marsúrki - *Lag: Per Edberg* 
# Við skulum dansa, ræll - *Lag - Texti: Peter Gulmoen*  

## Textabrot úr opnu plötuumslags
Goði: Kór - Kvartett - Tríó

**Goði: Kór - Kvartett - Tríó** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1974. 
Á henni flytur Karlakórinn Goði tólf lög. Upptaka í stereó: Tónaútgáfan. Tæknimaður: Ásmundur Kjartansson. Ljósmynd: Norðurmynd. Prentun: Valprent hf Akureyri.

## Lagalisti
# Klukkan hans afa - *Lag - Texti: Henry C. Work - Guðmundur Jónsson* 
# Sævar að sölum - *Lag - Texti: Spánskt lag - Guðmundur Guðmundsson* -  Dúett: Viktor A. Guðlaugsson og Bragi Vagnsson
# Ach ty step - *Lag - Texti: Rússneskt þjóðlag sungið á rússnesku* 
# Bóndi - *Lag - Texti: María Brynjólfsdóttir - Sigurður Júlíus Jóhannesson* - Einsöngur: Bragi Vagnsson
# Blikandi haf - *Lag - Texti:Ítalskt lag - Friðjón Þórðarsson þýddi textann* - Einsöngur: Viktor A Guðlaugsson
# Thamle chalaupka - *Lag - Texti: Tékkneskt þjóðlag sungið á tékknesku* 
# Sigurður Lúter - *Lag - Texti: Sigurður Sigurjónsson - Kári Tryggvason* 
# Sköpun mannsins - *Lag - Texti: Helgi R. Einarsson - Örn Arnar* 
# Flökkumærin - *Lag - Texti: Amerískt lag - Viktor A. Guðlaugsson* 
# Syngdu þinn söng - *Lag - Texti: Amerískt lag - Viktor A. Guðlaugsson* 
# Næturfriður - *Lag - Texti: Welskt lag - Viktor A. Guðlaugsson* 
# We shall overcome - *Lag - Texti: Amerískur negrasálmur* - Einsöngur: Helgi R Einarsson

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Naruto

## Naruto

*Naruto* er Anime og Manga sería, búin til af Masashi Kishimoto og gefin út af Shonen Jump (tímariti) og hóf göngu sína árið 1999. 

Upprunalega var sagan smásaga sem var gefin út í Akamaru Jump árið 1997. Hins vegar lýsti Kishimoto  því yfir að honum líkaði persónan og ákvað að gera hana að aðalpersónu í nýrri seríu sem var til að byrja með gefin út í Shueisha.

## Söguþráður
Þættirnir/Bækurnar byrja þannig að að the Nine Tailed Fox (Djöfla refur með níu hala (Refir með níu hala táknaði að þeir voru ógurlega sterkir)) ræðst á the Konohagakure village (Village hidden in the leaves) sem er staður þar sem ninjur (Shinobi) dvelja í landi eldsins (The land of Fire). Allir eru að fara að gefast upp en þá kemur the Minato Namikaze, eða fourth Hokage (sem er höfðinginn yfir þorpinu á þeim tíma, eða Eldskugginn) og bjargar þeim með því að læsa hann í burtu en í leiðinni gera þá fórn að drepa sjálfan sig (Reaper Death Seal). Hann læsti refinn inn í nýfæddum son sínum sem heitir Uzumaki Naruto sem hefur enga hugmynd um það. Naruto var munaðarlaus og allir hötuðu hann út af refnum en hann vissi það ekki. En hann ætlaði að sýna þeim að hann gæti orðið sterkasti Hokage í söguni. Smám saman byrjar hann að eignast vini sem hjálpa honum. En svo segir Mizuki (Fyrri kennari Narutos sem sveik þorpið og stal mikilvægri skrunu.)  honum að hann býr yfir refnum. Þá byrjar sagan um Naruto sem er að berjast fyrir að fá virðingu frá fólkinu í þorpinu. Allar ninjur eru settar í hóp og var naruto settur í hóp með Sakuru Haruno og Sasuke Uchiha,og kennarinn þeirra Kakashi Hatake. Sasuke er líka munaðarlaus því að bróðir hans Itachi Uchiha, snillingurinn í ninja heiminum, drap alla fjölskylduna hans. Sasuke heitir fullu nafni Sasuke Uchiha og Uchiha fólkið gat notað sérstakan mátt, the Sharingan,sem getur greint chakra (Chakra er orkuauðlind ninjunnar) sem kemur þeim að gagni að þeir vita hreyfingar andstæðingsins. Mangekyo Sharingan er augað sem gerir þér kleift að festa andstæðing sinn í martaða-vellinum þar sem þú getur pyntað andstæðing þinn eins og þú vilt sem er kallað Genjutsu (Sjónhverfingar & fleira) Seinna kemur mjög mikil drama á milli Sasuke og Naruto þegar Sasuke strýkur til Orochimaruar sem gefur honum endalausan mátt í skipti fyrir líkama sinn eftir nokkur ár. Orochimaru vildi þess vegna fá að vita leyndarmál Sharingan augans. Sharingan augað er andstæðan with Byakugan frá Hyuga ættinni sem gerir þér kleift að sjá allt í kringum þig.

Það er til önnur sería sem heitir Naruto Shippudden (Naruto þrem árum síðar). Margir segja að hún sé betri en sú fyrsta. Þar er Naruto talinn vera miklu gáfaðri og öflugri.
Guðmundur Gauti (plata)

**Guðmundur Gauti** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1975. 
Á henni flytur Guðmundur Gauti tólf lög. Upptaka í stereó: Tónaútgáfan. Pressun: Soundtek Inc. New York. Ljósmyndir: Fjölskylduljósmyndir. Prentun: Valprent hf Akureyri.

## Lagalisti
# Kalli - *Lag - Texti: M Leander, E J. Seago - Iðunn Steinsdóltir* 
# Ég man þann dag - *Lag - Texti: Newbury - Bjarki Árnason* 
# Þér er falt þetta allt - *Lag - Texti: Fishman, Donida - Iðunn Steinsdóttir* 
# Eitt sem alltaf lifir - *Lag - Texti: Danver, Sigman, Gaiano - Iðunn Steinsdóttir* 
# Flóttinn - *Lag - Texti:Reed, Mason - Herdís Guðmundsdóttir*
# Vonleysi - *Lag - Texti: Pace, Pilat, Panzeri, Mason - Bjarki Árnason* 
# Meðan þú bíður - *Lag - Texti: Reed, Stevens - Iðunn Steinsdóttir* 
# Síðasti valsinn - *Lag - Texti: Reed, Mason - Herdís Guðmundsdóttir* 
# Grænn ertu dalur - *Lag - Texti: B. Gibb - Herdís Guðmundsdóttir* 
# Það væri dásamlegt - *Lag - Texti: Mills, Reed - Birgir Ásgeirsson* 
# Ó Mary - *Lag - Texti: Macauley, Mason - Bjarki Árnason* 
# Vorþrá - *Lag - Texti: Reed, Mason - Bjarki Árnason*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Karlakór Dalvíkur (plata)

**Karlakór Dalvíkur** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1975. 
Á henni flytur Karlakór Dalvíkur tólf kórlög. Söngstjóri: Gestur Hjörleifsson. Undirleikari: Guðmundur Jóhannsson. Upptaka í stereó: Tónaútgáfan. Pressun: Soundtek Inc. Ljósmynd: Ingólfur Lillendahl. Prentun: Valprent hf. Akureyri.

## Lagalisti
# Svarfaðardalur - *Lag - Texti: Pálmar Þ. Eyjólfsson - Hugrún*
# Í víking - *Lag - Texti: Jón Laxdal	- Guðmundur Guðmundsson* - Einsöngur: Helgi Indriðason
# Sól vermir jörðina - *Lag - Texti: James L. Molly - Björn Daníelsson* 
# Vorið kemur - *Lag - Texti: Sigurður Sigurjónsson - Halldóra B. Björnsson* - Einsöngur: Jóhann Daníelsson
# Vögguljóð - *Lag - Texti: J. A Ahlström - Viktor A. Guðlaugsson* 
# Yfir sveitum - *Lag - Texti: W. A. Mozart - Páll Jónsson*
# Sefur Sól - *Lag - Texti: Sigfús Einarsson - Sigurður Sigurðsson frá Arnarholti*
# Þín hvíta mynd - *Lag - Texti: Sigfús Halldórsson - Tómas Guðmundsson* - Einsöngur:Halla Jónasdóttir 
# Kór prestanna - *Lag - Texti: W.A. Mozart - Jakob Jóhannesson Smári* 
# En syngur vornóttin - *Lag - Texti: Schrader - Tómas Guðmundsson* - Einsöngur: Jóhann Daníelsson 
# Björt nótt - *Lag - Texti: Jón Björnsson - Davíð Stefánsson* 
# Góða veislu gjöra skal - *Lag - Texti: Íslenzkt þjóðlag* - Einsöngur: Helgi Indriðason 
# Syrpa:Mærin frá Spáni - *Lag - Texti: Vincenzo Di. Chiara - Óttar Einarsson*.Þá var svo ljúft - *Lag - Texti: Charles K. Harris - Höfundur ókunnur*.Þig elska ég eina - *Lag - Texti: Þýskt þjóðlag - Óttar Einarsson*.Blikandi haf - *Lag - Texti: Venetian melody - Þýtt Friðjón Þórðarson*
# Mansöngur - *Lag - Texti: May H. Brahe - Höfundur ókunnur*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Karlakór Akureyrar (1975)

**Karlakór Akureyrar** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1975. 
Á henni flytur Karlakór Akureyrar sex lög og tvær lagasyrpur. Upptaka í stereó: Tónaútgáfan. Pressun: Soundtek Inc. Ljósmynd: Norðurmynd. Prentun: Valprent hf. Akureyri.

## Lagalisti
# Sönghvöt - *Lag - Texti: Áskell Jónsson - Sverrir Pálsson* 
# Til sólar ég lít - *Lag - Texti: O. Bull - Guðmundur Magnússon þýddi textann  * - Einsöngur: Hreiðar Aðalsteinsson
# Háfjöllin - *Lag - Texti: Pálmar Þ. Eyjólfsson - Steingrímur Thorsteinsson * - Einsöngur: Hermann Stefánsson
# Lagaflokkur ljóð og lög: Sveinar kátir syngið - *Lag - Texti: L. Spohr - Bjarni Jónsson*. Fyrst ég annars - *Lag - Texti: Bellmann - Textahöfundur ókunnur*. Undir bláum sólarsali - *Lag - Texti: Íslenskt þjóðlag - Raddsetning Emil Thoroddsen*. Nú máttu hægt - *Lag - Texti: H. Pfeil - Þorsteinn Erlingsson*. Grafardals fögrum - *Lag - Texti: H. Wetterling - Jón Ólafsson þýddi textann*. Þú álfu vorrar yngsta land - *Lag - Texti: Sigfús Einarsson - Hannes Hafstein*
# Kvöldljóð - *Lag - Texti: Rússneskt þjóðlag - Textahöfundur ókunnur* 
# Ísis Ósíris - *Lag - Texti: Mozart - Jakob Jóhannesson Smári* - Einsöngur: Guðmundur B. Stefánsson
# Í rökkursölum sefur - *Lag - Texti: P. Mohring - Guðmundur Guðmundsson þýddi* - Einsöngur: Egill Jónasson 
# Lagaflokkur - Oddgeir Kristjánsson - Raddsetning: Magnús Ingimarsson. Heima - *Texti: Ási í bæ*. Vor við sæinn - *Texti: Árni úr Eyjum*. Halla og Eyvindur - *Texti: Ási í bæ*. Síldarstúlkurnar - *Texti: Ási í bæ*. Ágústnótt- *Texti: Árni úr Eyjum*. Ship o hoj - *Texti: Loftur Guðmundsson*. 

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Fjórði heimurinn

**Fjórði heimurinn** (eða **4. heimurinn**) er hugtak, sem er stundum notað um þjóðir eða þjóðabrot sem búa við mikla fátækt og vanþróað samfélag. 
Joseph Wresinski, franskur mannréttindafrömuður, mótaði hugtakið árið 1969.

Hugtakið hefur verið notað í nokkrum mismunandi merkingumum, einkum um ríki, en stundum einnig um minnihlutahópa innan ríkja:
* Vanþróuð lönd eða Minnst þróuðu löndin.
* Frumbyggja sem hafa orðið undir í samfélaginu. 
* Íbúa fátækrahverfa.
* Fólk án ríkisfangs.

Hugtakið *Fjórði heimurinn* getur orkað tvímælis, því að það felur í sér að til séu hugtökin *Fyrsti*, *Annar* og *[[Þriðji heimurinn]]*. 

## Heimild
* 

## Tenglar
* ''Vísindavefurinn:'' Hvaða land er það vanþróaðasta í heimi?
Alvíssmál (tímarit)

**Alvíssmál** er tímarit, sem gefið er út í Berlín í Þýskalandi, og fjallar um rannsóknir á menningu Norðurlanda á miðöldum. Meginhluti efnisins fjallar á einhvern hátt um íslenskar fornbókmenntir og fornmenningu.

Fyrsta heftið kom út árið 1992, og hafa nú komið út tólf hefti (2011). Í tímaritinu birtast fræðigreinar, ritdómar og fréttir af ráðstefnum og öðrum atburðum í fræðunum. 

Flestar greinarnar eru á þýsku, en einnig hafa birst greinar á öðrum tungumálum, svo sem ensku og Norðurlandamálum.

## Tenglar
* ''Alvíssmál'' — Vefsíða
Tilraun Luria og Delbrücks

**[[Tilraun]] Luria og Delbrücks** sem Salvador Luria og Max Delbrück framkvæmdu og greindu frá í tímaritinu *[[Genetics (tímarit)|Genetics]]* árið 1943S. E. Luria og M. Delbrück (1943) Mutations of Bacteria from Virus Sensitivity to Virus Resistance. *Genetics* **28**, 491–511. PDF sýnir að stökkbreytingar verða í bakteríum óháð því hvort þær gagnist í því umhverfi sem bakterían vex í. Tilraunin staðfestir náttúruvalskenningu Darwins og sýnir að stökkbreytingar verða fyrir tilviljun, en ekki vegna áhrifa frá umhverfi bakteríanna. Delbrück og Luria deildu Nóbelsverðlaununum í lífeðlis og læknisfræði með Alfred Hershey árið 1969 fyrir tilraun sína.

Tilraunin var framkvæmd þannig að bakteríur (*[[Escherichia coli|E. coli]]*) voru ræktaðar í seyði um tiltekinn tíma og síðan sáð á agarskálar sem innihéldu gerilætu í föstu næringaræti. Bakteríurnar eru næmar fyrir veirunni og vaxa því ekki nema til komi stökkbreyting sem gerir þær þolnar gagnvart henni. Delbrück og Luria leiddu út að ef gerlætan hvetur til aðlögunar á formi stökkbreytinga líkt og Félix d'Herelle og fleiri höfðu haldi fram, þá myndi fjöldi þolinna baktería sem vex upp á hverri skál að vera í réttu hlutfalli við heildarfjölda baktería sem sáð var. Gagntilgátan var sú að stökkbreytingarnar væu slembiháðar (það er, yrðu fyrir tilviljun), en þá ætti fjöldi þolinna baktería að vera mjög mismunandi, eftir því hversu margar kynslóðir væru liðnar frá því stökkbreytingin átti sér stað í vökvaræktinni. Niðurstöður Luria og Delbrück sýndu ótvírætt að stökkbreytingar verða slembiháð í bakteríum, en náttúruvalið vinsar úr þær stökkbreytingar sem gagnlegar eru í því umhverfi sem bakterían vex í.
## Heimildir
Hópsnes

**Hópsnes**  er nestangi austan við víkina sem Grindavík er kennd við. Það varð til þegar hraun rann til sjávar undan Hagafelli. Aldursgreining bendir til að það hafi runnið fyrir um 8000 árum.  Góð hafnarskilyrði í Grindavík eru vegna þessa tanga. Á Hópsnesi er viti. Austari hluti Hópsnes heitir Þórköltustaðanes.

## Heimildir
* Þórkötlustaðanes - Hópsnes (jarðfræði)
* Þórkötlustaðanes - Örnefna- og söguskilti
* Þórkötlustaðanes 
* Þórkötlustaðanes - skipskaðaskilti
Proxima Thulé (tímarit)

**Proxima Thulé** – (íslenska: **Í grennd við Thule**) – er tímarit um norræn fræði, sem gefið er út í París í Frakklandi. Útgefandinn er Société des études nordiques (*Félag um norræn fræði*), sem tengist Sorbonne háskóla í París. Stofnandi tímaritsins og aðal driffjöðrin er François-Xavier Dillmann prófessor við École pratique des Hautes Études. 

Meðal þess sem fjallað er um er: víkingaöldin, rúnir, norræn trúarbrögð og bókmenntir, og saga norrænna konunga. Sérstök áhersla er lögð á innrásir víkinga í Frankaríkið og stofnun hertogadæmisins í Normandí. Mikill hluti efnisins tengist á einhvern hátt íslenskum fornbókmenntum og fornmenningu.

Fyrsta bindið kom út árið 1994, og hafa nú komið út sex bindi (2011). Í tímaritinu birtast fræðigreinar og yfirlit um það sem er efst á baugi í fræðunum, t.d. fréttir og auglýsingar um ný rit, einkum rit á frönsku. 

Efni tímaritsins er nær eingöngu á frönsku.

## Tenglar
* ''Proxima Thulé'', 6. bindi, 2009 — Fréttatilkynning frá sendiráði Íslands í París.
Eitt með öðru

**Eitt með öðru** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1976. 
Á henni flytja ýmsir tónlistarmenn þrettán lög. Upptaka í stereó: Tónaútgáfan. Pressun: Soundtek Inc. New York. Hönnun: Örn Ingi. Prentun: Valprent hf Akureyri.

## Lagalisti
# Viltu brosa blítt til mín - *Lag - Texti: Sedaka-Grpenfiold-Birgir Marinósson* - Óðinn Valdemarsson
# Oft ég spyr - *Lag - Texti: Ólafur Sigurðsson, Kristján Jónsson, Anton Fridþjófsson* - Hljómsveitin Hjólið 
# Ástlaust þrotabú - *Lag - Texti: Stefán Bragason* - Hljómsveitin Völundur
# Palli Jóns - *Lag - Texti: Diamond - Rafn Sveinsson* - Rafn Sveinsson
# Húmljóð - *Lag - Texti:Loftur Loftsson* - Brynleifur Hallsson
# Hjólið mitt - *Lag - Texti: Snorri Guðvarðsson* - Hljómsveitin Hjólið
# Helgin - *Lag - Texti: Erlent lag - Björgvin Baldursson* - Hljómsveitin Gústavus 
# Ég skal þig finna - *Lag - Texti: Jón Arngrímsson - Einar Haraldsson* - Hljómsveitin Völundur
# Strákur og stelpa - *Lag - Texti: Erlent lag - Jónas Friðrik* - Óðinn Valdemarsson
# Lagið mitt - *Lag - Texti: Guðmundur Meldal - Björgvin Baldursson* - Hljómsveitin Gústavus
# Ég sigli á morgun - *Lag - Texti: J. Kennedy, H. Williams - Rafn Sveinsson* - Rafn Sveinsson
# Gallagripur - *Lag - Texti: [[Lennon–McCartney]] - Jónas Friðrik* - Erla Stefánsdóttir
# Hvers vegna - *Lag - Texti: Kristofersson - Birgir Marinósson* - Brynleifur Hallsson .
Dreypivökvun

**Dreypivökvun** er áveitutækni sem felst í því að láta vatn drjúpa hægt að rótum plantna annað hvort á yfirborð jarðvegs eða beint inn í rótarkerfið. Dreypivökvun var þekkt frá fornu fari þannig að leirpottar voru fylltir af vatni og grafnir í jörðu þannig að smám saman seitlaði úr þeim út í gróður umhverfis. Dreypivökvunartækni nútímans er upprunnin í Afganistan en árið 1866 gerðu vísindamenn tilraunir með ræktun þar með því að nota leirpípur sem voru bæði til framræslu og áveitu. Með tilkomu nútíma plastefna urðu miklar framfarir í dreypiræktun.

Flest stór dreypiræktunarkerfi nota einhvers konar vatnssíur til að koma í veg fyrir að pípur stíflist af ögnum sem berast með vatni.  Ný tækni gerir kleift að lágmarka stíflur í pípum. Þegar vatn úr veitukerfum er endurnýtt í áveitur er það í gegnum dreypivökvun því oftast er bannað í reglugerðum að sprauta með þannig vatni. Áburðargjöf í gegnum dreypiræktun fer oft þannig fram að áburðarefnum er blandað í vatnið. Einnig er illgresiseyði og hreinsiefnum veitt í gegnum dreypivökvun. Áburðargjöf með dreypivökvun nýtir áburð betur en venjulega úðun. Dreypivökvun getur sparar vatnsmagn sem þarf við ræktun. Dreypivökvun er mikið notuð á svæðum þar sem vatnsskortur er og í ræktun á kókóshnetum, trjárækt í pottum. Eins eru tegundir eins og vínber, banani, ber, sítróna, jarðarber, sykurrófa, baðmull, maís og tómatur oft ræktað með dreypiræktun.

Kostir dreypivökvunar eru að áburður og vatn nýtist vel, ekki þarf að hafa stalla í ræktun, ræktunarfletir mega vera óreglulegir, möguleiki er að nota endurnota vatn, hægt að halda raka í rótarkerfi eins og landrými leyfir, jarðvegstegund skiptir ekki eins miklu máli, uppblástur í lágmarki, hægt að stýra vatnsgjöf mjög nákvæmt, ekki þarf mikil vinnuafl, hægt að stýra og breyta vatnsmagni, ekki er úðað yfir plöntur og það heldur sjúkdómum í skefjum, oftast þarf  minni þrýsting á vatni en við annars konar áveitutækni og þar með minni orkunotkun.

Ókostir dreypivökvunar eru  m.a. að hún er dýr og stofnkostnaður mikill, vatnspípurnar geta stíflast ef ekki eru notaðar síur til að hreinsa vatnið.
Kókoshneta

**Kókoshneta** er aldin kókóspálma (fræðiheiti: *Cocos nucifera*), afar stór hneta með hörðum skurn. Kókóspálmi er stórvaxinn pálmategund sem verður allt að 30 m með 4–6 m metra laufblöðum með nálum sem verða 60–90 sm langar. Gömul laufblöð brotna af stofninum og bolurinn verður sléttur. Kókóspálmi er ræktaður í hitabeltinu bæði til skrauts og til ýmis konar nytja. Ræktun kókospálma ógnar sums staðar vistkerfi t.d. fenjatrjám (mangroves). Í kaldari loftslagsbeltum er áþekkur pálmi; *[[Syagrus romanzoffiana]]* ræktaður til skrauts. 

## Tenglar
* „Kókospálminn“; greinarhluti í Náttúrufræðingnum 1958
* „Kókoshnetur“; grein í DV 2001
Stökkbreyting

**Stökkbreyting** er hvers kyns arfgeng breyting á röð kirna í erfðaefni lífveru, hvort sem hún er komin til vegna geislunar, efnabreytingar, veira, stökkla eða vegna villna við afritun þess. Lífvera sem tekið hefur stökkbreytingu kallast **stökkbrigði**.
Listi yfir hraun á Íslandi

Þetta er listi yfir helstu hraun á Íslandi. Listinn er ekki tæmandi, þú getur [ bætt við hann]. 

## Stærstu hraun sem runnið hafa á sögulegum tíma á Íslandi

## Neðanmálsgreinar

## Sjá einnig
* Listi yfir hraun á Reykjanesskaga

## Tilvísanir
Eau Claire (Wisconsin)

**Eau Claire** er borg í fylkinu Wisconsin í Bandaríkjunum. Árið 2023 var áætlaður fólksfjöldi borgarinnar um 70.500.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Blátt oní blátt

**Blátt oní blátt** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1978. 
Á henni flytur Óðinn Valdimarsson tólf lög. Upptaka í stereó: Tónaútgáfan. Pressun: Soundtek Inc. New York. Hönnun og ljósmynd: Hallgrímur Tryggvason. Prentun: Valprent hf Akureyri.

## Lagalisti
# Blátt oní blátt - *Lag - Texti: Modugno - Valgeir Sigurðsson* 
# Víóletta - *Lag - Texti: Klose Luchesch - NN* 
# Já, því ekki það - *Lag - Texti: D. Boone - Birgir Marinósson* 
# Óli rokkari - *Lag - Texti: Rosenberg, Veinman - Jón Sigurðsson* 
# Erla góða Erla - *Lag - Texti: Pétur Sigurðsson - Stefán frá Hvítadal*
# Rokk calypsó í réttunum - *Lag - Texti: H. Fisher - Jón Sigurðsson* 
# Jón er farinn að heiman - *Lag - Texti: Scroder, Gold - Birgir Marinósson* 
# Allt sem ég þrái - *Lag - Texti: S. Foster - Birgir Marinósson* 
# Döpur loga ljósin - *Lag - Texti: G. Sullivan - Ármann Þorgrímsson* 
# Lengi má sá leita - *Lag - Texti: T. McAuley, B. Mason - Jónas Friðrik* 
# Bjössi, vinur minn - *Lag - Texti: Egin, Hagen - Birgir Marinósson* 
# Inga mín - *Lag - Texti: M. Ager, J. Yellin - Birgir Marinósson*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Línuleg leit

**Línuleg leit** eða **runuleit** er hugtak í tölvunarfræði yfir leitunaralgrím þar sem leitað er að staki í lista með því að bera hvert stak í listanum við stakið sem leitað er að þar til stakið er fundið.  Það er einfaldast allra leitaralgríma og sértilfelli af jarðýtuleitaralgríminu.  Tímaflækja reikniritsins er í versta falli í réttu hlutfalli við fjölda staka (N) í listanum og því að stærðargráðunni **O**(N) en í besta falli, þegar stakið sem leitað er að er fremst í listanum, er flækjustigið **O**(1).

## Dæmi á blendingsmáli
Eftirfarandi kóði á blendingsmáli lýsir í meginatriðinum hvernig línuleg leit gæti verið útfærð.  Við látum *k* vera númer staks á lista:

  fyrir hvert stak á listanum:
    ef það stak jafngildir stakinu sem leitað er að, þá
      hættum við leit og skilum sætanúmeri staksins á listanum
  skilum k
## Tengt efni
* Helmingunarleit (e. binary search)
* Snarröðun (e. quicksort)
Í sveitinni/ Konni flautar

**Í sveitinni/ Konni flautar** er 45 snúninga hljómplata gefin út af Hljóðfæraverslun Sigríðar Helgadóttur árið 1959. 
Á henni flytja Konni og Skafti Ólafsson tvö lög. Hljómsveit Jan Morávek leikur undir.
 
## Lagalisti
#Í sveitinni - *Lag - texti: Loftur Guðmundsson*
#Konni flautar - *Lag - texti: Bagdasarian - G*

## Baldur og Konni
Öxl

**Öxl** er líkamshluti sem tengir arm við bol. Í liðamótunum axlar tengjast herðablað og viðbein við upphandlegg í axlarliðnum.
Marcus Junius Brutus

**Marcus Junius Brutus** (85 f.Kr – 23. október 42 f.Kr.) var rómverskur stjórnmálamaður, á síðustu árum rómverska lýðveldisins, og einn af morðingjum Júlíusar Caesars.

Brutus var sonur Marcusar Juniusar Brutusar eldri og Serviliu Caepionis. Brutus eldri var drepinn af Pompeiusi árið 78 f.Kr. og Servilia varð síðar hjákona Caesars. Brutus hlaut menntun hjá móðurbróður sínum, Cato yngri, og bjó síðar með honum í nokkur ár á Kýpur, þar sem hann auðgaðist á lánastarfsemi. Þegar borgarastríð braust út á milli Pompeiusar og Caesars tók Brutus stöðu með íhaldssömum öldungaráðsmönnum á borð við Cato og Cicero sem studdu Pompeius.

Brutus tók þátt í orrustunni við Farsalos, þar sem Pompeius og Caesar mættust. Brutus barðist fyrir Pompeius, sem beið lægri hlut, en Caesar fyrirskipaði um að Brutus skyldi ekki drepinn heldur handtekinn ef hann gæfi sig viljandi fram. Brutus gaf sig fram og ákvað Caesar í kjölfarið að fyrirgefa honum andstöðuna við sig og veitti honum ýmis mikilvæg embætti. Þegar í ljós kom að Caesar myndi ekki endurreisa lýðveldið í Rómaveldi snerist Brutus aftur gegn honum og var einn af leiðtogunum í samsærinu um að ráða Caesar af dögum, ásamt vini sínum Cassiusi.

Fljótlega eftir morðið á Caesari höfðu Marcus Antonius, einn helsti stuðningsmaður Caesars, og Octavianus, erfingi Caesars, myndað bandalag gegn Brutusi og Cassiusi. Brutus og Cassius flúðu frá Rómaborg og árið 42 f.Kr. mættust fylkingarnar tvær í orrustunni við Filippí í Macedoniu, þar sem Brutus og Cassius biðu ósigur og frömdu í kjölfarið báðir sjálfsmorð.

## Heimildir
* Lendering, Jona „Marcus Junius Brutus Caepio .“ *Livius.org*.
Svansmerkið

**Svansmerkið** er merki norræns samstarfs og á uppruna að rekja til veggspjalds sem hannað var fyrir *dag Norðurlanda árið* 1936 og vísar til ljóðsins „Svanerne fra Norden“ eftir danska skáldið Hans Hartvig Seedorff Pedersen.

Árið 1956 voru gefin út frímerki í norrænu ríkjunum með myndum af fimm svönum.

Árið 1985 gerðu Norðurlandaráð og Norræna ráðherranefndin svaninn að merki sínu. Á svansmerkinu eru átta vængfjaðrir sem tákna norrænu ríkin fimm og sjálfsstjórnarsvæðin þrjú, Færeyjar, Grænland og Álandseyjar.

## Heimildir
* Vefur Norðurlandaráðs og Norrænu ráðherranefndarinnar, www.norden.org: „Saga merkisins.“
Harðskafi (bók)

**Harðskafi** er sakamálasaga eftir Arnald Indriðason sem gefin var út 2007. Aðalpersóna bókarinnar er rannsóknarlögreglumaðurinn Erlendur Sveinsson.
Krasnodarfylki

**Krasnodarfylki** (rússnesku: Краснодарский край, Krasnodarskíj kraj) er landshluti (край) innan Rússneska sambandsríkisins og ein 83 eininga þess. Fylkið nær yfir vesturhluta Norður-Kákasus, á Kúban-Azov sléttunni sem liggur að Svartahafi. Fylkið er rúmir 75.000 ferkílómetrar. Íbúar eru 5,2 milljónir (2010) af ýmsu þjóðerni en langstærstur hluti þeirra er Rússar eða 86,6%. Önnur þjóðarbrot eru: Armenar 5,4% og Úkraínumenn 2,6%. Grikkir, Hvít-Rússar og Tatarar eru um 0,5%.  Höfuðborg fylkisins er Krasnodar með yfir milljón íbúa.

## Landlýsing

Krasnodarfylki er um 76.000 ferkílómetrar. 
Talin réttsælis liggja fylkismörk Krasnodar að Svartahafi að sunnan þá að Úkraínu að vestan við Kertsjsund og Azovshaf, þá Rostovfylki, Stavropolfylki og sjálfstjórnarlýðveldinu Karatsjaj-Tsjerkassíu ásamt Abkasíu sem hefur klofið sig frá Georgíu. Krasnodarfylki landlykur sjálfstjórnarlýðveldið Adygeu. Við Svartahaf er hin mikilvæga Novorossíjskhöfn og hinn þekkti sumardvalarstaður Sotsjí.

## Loftslag
Loftslag er breytilegt eða allt frá tempruðu meginlandsloftslagi til loftslags heittempraða beltisins. Meðalhiti í janúar er á bilinu -8&nbsp;°C í fjöllum (fyrir ofan 2000 metra) og -4&nbsp;°C á sléttum, til +5&nbsp;°C  við ströndina. Meðalhiti í júlí er breytilegur, frá +13&nbsp;°C í fjöllum upp í +23&nbsp;°C á sléttunum og við ströndina. Úrkoma er á bilinu 400-3200 mm á ári.

## Stjórnsýsla
Fylkið var formlega stofnaði í núverandi mynd 13. september 1937. Það skiptist í 38 stjórnsýsluhéruð og í því eru 26 borgir og 24 aðrir þéttbýlisstaðir. Krasnodar er höfuðborg fylkisins með um 700 þúsund íbúa. Hún er átjánda stærsta borg Rússlands. 

## Lýðfræði
Íbúar eru 5,1 milljón af ýmsu þjóðerni. Langstærstur hluti þeirra eru Rússar eða 86,2% eða um 419 þúsund manns. Önnur þjóðarbrot eru: Armenar 5%, Úkraínumenn 2,6%, Grikkir 0,5%, Hvít-Rússar 0,5%, Tatarar 0,5%, Georgíumenn 0,4%, Þjóðverjar 0,4%, Kósakkar 0,3% og svo má lengi telja, listinn er langur. Fylkið er talið fjölmenningarlegast allra stjórnsýslueininga rússneska sambandsríkisins. Alls telja þrjátíu og þrjú þjóðarbrot meira en tvöþúsund manns. Sjálfir telja íbúar sig til 140 þjóðflokka eða þjóðarbrota. 

## Heimildir
* 

## Tenglar
* Opinber vefur Krasnodar fylkis – á rússnesku  
* Fréttir og viðburðir í Krasnodar fylki – á ensku 
* Nokkrar ljósmyndir frá Krasnodar
Adigea

**Lýðveldið Adygea** (rússnesku: *Республика Адыгея*, *Respúblíka Adygeja*) er sjálfstjórnarlýðveldi innan Rússneska sambandsríkisins. Það er landlukt innan Krasnodarfylkis, sem er í Suðaustur-Evrópu í norðurhéruðum Kákasus. Það er um 7.800 ferkílómetrar að stærð með um 440 þúsund íbúa (14. október 2010). Íbúar eru 5,1 milljón og af ýmsu þjóðerni en flestir þeirra eru Rússar eða 63,6%. Adygar eru aðeins um 25,2%. Önnur þjóðarbrot eru: Armenar 3,7%, Úkraínumenn 1,4%, Kúrdar 1,1% og Tatarar 0,6%. Höfuðborg Adygeu er Maykop.

## Helstu borgir

## Tengt efni

## Tilvísanir
Huglægni

**Huglægni** er heimspekilegt hugtak, andstætt hlutlægni, og felur í sér að eitthvað, sem er sagt vera huglægt, sé háð skynjunum, viðhorfum eða löngunum fólks.

## Tengt efni
* Hlutlægni

## Tenglar
* 
*
Jafngildisvensl

**Jafngildisvensl** er hugtak í stærðfræði sem óformlega mætti segja að lýsi venslum sem mynda skiptingu á mengi svoleiðis að hvert stak er einungis í einu þeirra hlutmengja sem mynda skiptinguna og sammengi þessara hlutmengja er upprunalega mengið.  Tvö stök úr menginu eru sögð jafngild ef og aðeins ef þau tilheyra sama menginu.

## Um rithátt
Ýmsar leiðir eru til þess að tákna að tvö stök *a* og *b* séu jafngild með tilliti til einhverra vensla *R*.  Þær algengustu eru *a ~ b* og *a ≡ b* þegar augljóst er um hvaða vensl er að ræða og svo ýmsar svipaðar útfærslur eins og *a* ~*R* *b*, *a* ≡*R* *b*, eða *aRb*.

## Skilgreining
Tvístæð vensl ~ á mengi *A* eru sögð vera jafngildisvensl þá og því aðeins að þau séu *sjálfhverf*, *samhverf* og *gegnvirk*.  Með öðrum orðum, fyrir öll *a*, *b* og *c* úr *A* gildir:
* *a* ~ *a* (sjálfhverfni).
* Ef *a* ~ *b* þá *b* ~ *a* (samhverfni).
* Ef *a* ~ *b* og *b* ~ *c* þá *a* ~ *c* (gegnvirkni).

Jafngildisflokkur *a* með tilliti til venslanna ~ er skilgreindur sem [a] = \{b\in A | a\sim b\}.

## Tenglar
*Bogomolny, A., "Equivalence Relationship" cut-the-knot.
*Um jafngildisvensl  á PlanetMath
Afritun DNA

**Afritun DNA** er ferli sem lifandi frumur nota til að tvöfalda erfðaefni sitt fyrir frumuskiptingu og myndar því grunn að arfbærni upplýsinga. Við afritunina eru kirnaþræðirnir tveir raktir hvor frá öðrum og afritaðir hvor um sig. Pörunarreglur deoxýríbókirna tryggja að nýsmíðaður kirnaþráður sé samsvarandi þeim sem áður var paraður við sniðmátsþráðinn.


File:DNA_replication_de.svg|

rect 162 170 275 185 Okazaki-Fragment
rect 48 53 154 68 DNA-Polymerase
rect 206 259 310 272 DNA-Polymerase
rect 327 277 384 291 Helicase
rect 173 38 246 52 DNA-Ligase
rect 263 33 335 46 RNA-Primer
rect 305 13 359 28 Primase
rect 586 227 684 241 Topoisomerase
rect 347 296 466 324 Einzelstrang-bindendes Protein

desc bottom-left
Sporvala

**Sporvala**, stundum kölluð *ellipsoíða*, er þrívíður hlutur þar sem skurðflöturinn við sléttu er sporaskja eða hringur. Hægt er að hugsa sér að sporvala framkallist við það að snúa sporöskju um annað hvort langásinn eða skammásinn.
Rústem Khamítov

**Rústem Zakíjevítsj Khamítov** (á rússnesku: Рустэм Закиевич Хамитов; á baskísku: Рөстәм Зәки улы Хәмитов, fæddur 18. ágúst 1954) er rússneskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti sjálfstjórnarlýðveldisins Basjkortostan í Rússneska sambandsríkinu. Hann fæddist í þorpinu Dratsjenino í Kemeróvofylki Suð-Vestur Síberíu, þá í Sovétríkjunum. 

## Starfsferill
Rustem Khamitov útskrifaðist frá menntaskóla í Ufaborg árið 1971 og lauk síðan vélaverkfræðinámi árið 1977 frá Tækniháskólanum N E. Bauman Moskvu. Hann starfaði síðan í ýmsum verksmiðjum í Basjkortostan. Við fall Sovétríkjanna hóf Rustem pólitískan feril sinn. Frá 1994 til 1999 starfaði hann sem ráðherra umhverfismála og almannavarna í Basjkortostan. Árið 1999 starfaði hann við ráðuneyti neyðarástands Rússlands í Moskvu. Frá 2000 starfaði hann sem fulltrúi forseta Rússlands í Volgógradfylki. 

Khamitov sem félagi í Sameinuðu Rússlandi, stjórnmálaflokki Dímítrís Medvedev þáverandi forseta og Vladimírs Pútín þáverandi forsætisráðherra, var skipaður 15. júlí 2010 forseti sjálfstjórnarlýðveldisins Basjkortostan. Hann tók formlega við völdum 19. júlí árið 2010 þegar þing lýðveldisins samþykkti skipun Dmitry Medvedevs á honum sem forseta. 

## Einkahagir
Rustem Khamitov er giftur Gulshat Khamitova og eiga þau tvö börn, son sem er verkfræðingur og dóttur sem er starfsmaður í ferðaþjónustufyrirtæki. Bæði búa þau í Moskvu. Auk þess að hafa bashjírsku að móðurmál talar hann reiprennandi í rússnesku og ensku. Hann er súnní múslimi. Áhugamál hans eru bækur, tónlist, skíði og siglingar á ám Basjkortostan.

Khamitov er af þjóðarbroti Basjkíra. Faðir hans, Zaki Salimovich Khamitov (1930 – 1993), var prófessor. Móðir hans Raisa Siniyatulovna var stærðfræðikennari en nú komin á eftirlaun. Khamitov starfaði sem verkfræðingur í Basjkortostan. Hann var deildarforseti landbúnaðarvélvæðideildar í Bashkir ríkisháskólanum í Ufa. Hann starfaði einnig við Landbúnaðarháskólann í Ufa á árunum 1973-1980. Yngri bróðir hans, Rashid Khamitov, býr í Ufa og starfar sem bílstjóri.

## Tengt efni
* Basjkortostan‎
* Ufa

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* Opinber vefur forseta sjálfstjórnarlýðveldisins Basjkortostan - á ensku 
* Blogg Khamitov forseta - á rússnesku
* Opinber vefur sjálfstjórnarlýðveldisins Basjkortostan - á rússnesku
P. Nielsen

**Peter Nielsen** (fæddur 27. febrúar 1844 í Ringkøbing, dáinn 9. maí 1931 í Reykjavík) var veðurathugunarmaður í Húsinu frá 1880 til 1911 og faktor (verslunarstjóri) við dönsku verslunina á Eyrarbakka. Hann ástundaði náttúrufræðilegar athuganir víðsvegar um Suðurland og var frumkvöðull í fuglavernd á Íslandi. Safn uppstoppaðra íslenskra spörfugla gaf hann barnaskólanum á Eyrarbakka. 

## Tenglar
* Minningargrein í ''Morgunblaðinu'' 28. júní 1931
Lampi

**Lampi** er heimilistæki sem gefur frá sér ljós. Loftljós er vissulega lampi, en oftast er talað um lampa í merkingunni færanlegur standlampi sem lýsir upp lítið einangrað svæði. Áður en rafmagnið kom til voru  samt ljósgjafar sem hengu niður úr lofti einnig nefndir lampar, sbr. að olíulampar sem festir voru við loftið nefndust  hengilampar en færanlegir lampar voru þá nefndir ganglampar (eða *skjöktlampar*). Lampar nútímans eru þó flestir með rafmagnssnúru, sem er fest í innstungu, þannig að lítið er hægt að ganga um með slíka lampa. Þannig að þegar talað er um lampa er oftast átt við slíka sem staðið geta á borði (*borðlampi*) eða gólfi (*gólflampi*), og er hægt að færa til eins langt og snúran nær. Einnig er algengt að lampar standi á náttborðum og séu notaðir þegar lesin er bók fyrir svefninn (*náttlampi*). 

## Tengt efni
* Gaslampi
* Glóðarlampi
* Kertalukt
* Kola
* Krukkuljós
* Olíulampi
* Skriðbytta
* Vasaljós
Liseberg

**Liseberg** er skemmtigarður (tívolí) í Gautaborg sem er borg á vesturströnd Svíþjóðar. Liseberg er stærsti skemmtigarður á Norðurlöndunum og opnaði þann 8. maí 1923. Liseberg fékk nafn sitt frá hæðinni sem hann stendur á, en eigandi hennar nefndi hana eftur Lísu, eiginkonu sinni. 

## Balder

Balder er stærsti rússíbani á trégrind á Norðurlöndum og er það tæki garðsins sem dregið hefur að sér flesta gesti. Balder var tekinn í notkun árið 2003. 

## Atmosfear

Atmosfear er stærsti fallturn í Evrópu og var tekinn í notkun þann 24. apríl 2011. Hann er 110 m hár. Fyrr var turninn notaður sem útsýnisturn en þar sem hann laðaði ekki nógu marga gesti að sér var turninum breytt í fallturn.

## Tengt efni

* Gröna Lund
Hnífapar

**Hnífapar** er haft um hníf og gaffal hvortveggja í sameiningu. Gafflinum er beitt með og gegn hnífi við neyslu matar. Orðið er eins hugsað og krókapar. Hnífurinn er eitt elsta verkfæri mannsins og hefur frá upphafi verið notað til að skera matinn í minni bita.  Gaffalinn er öllu yngra amboð, og er notaður til að stinga í matinn og honum þannig lempað upp í munninn án snertingar fingra. Skeið telst ekki til hnífapars, en í munni almennings eru mörg önnur amboð til neyslu matar stundum höfð með undir þessu heiti, þó aðallega skeiðin. 

## Tengt efni
* Matarprjónar
Yfirtala

**Yfirtala** er stak, sem er stærra eða jafnt sérhverju staki í tilteknu röðuðu mengi. Setjum að SA sé mengi yfirtalna mengisins A, en þé er lággildi þess **minnsta yfirtala** A (enska: *Supremum*), táknuð með ***Sup A***. Þ.e. min SA = Sup A. Ef A er hlutmengi rauntalna, sem er ótakmarkað að ofan, gildir að Sup A = +∞ . Tómamengið hefur minnstu yfirtölu -∞.
Á samsvarandi hátt er skilgreind undirtala mengis.
Undirtala

**Undirtala** er stak, sem er minna eða jafnt sérhverju staki í tilteknu röðuðu mengi. Setjum að SA sé mengi undirtalna mengisins A, en þé er hágildi þess **stærsta undirtala** A (enska: *Infirmum*), táknuð með ***Inf A***. Þ.e. max SA = Inf A. Ef A er hlutmengi rauntalna, sem er ótakmarkað að neðan, gildir að Inf A = -∞ . Tómamengið hefur stærstu undirtölu ∞.
Á samsvarandi hátt er skilgreind yfirtala mengis.
Alexander Jóhannesson

**Alexander Jóhannesson** (15. júlí 1888 – 7. júní 1965) var prófessor og doktor í málvísindum og þrívegis rektor Háskóla Íslands.

Alexander var fæddur á Gili í Borgarsveit í Skagafirði og var sonur Jóhannesar Davíðs Ólafssonar sýslumanns og konu hans Margrétar Guðmundsdóttur. Þau hjónin voru bræðrabörn og voru feður þeirra báðir bræður Ingibjargar, konu Jóns Sigurðssonar forseta. Alexander varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1907 og stundaði síðan nám í þýsku við Kaupmannahafnarháskóla og lauk meistaraprófi 1913. Þá fór hann til náms í Leipzig og Halle í Þýskalandi og lauk doktorsprófi frá háskólanum í Halle 1915. Hann kenndi síðan þýsku við Háskóla Íslands og jafnframt íslenska málfræði og germanska samanburðarmálfræði. Hann varð dósent 1926, prófessor 1930 og gegndi rektorsembætti 1932-1935, 1939-1942 og 1948-1954.

Dr. Alexander átti mikinn þátt í að móta háskólahverfið sem formaður byggingarnefndar Háskóla Íslands og byggingarnefndar Nýja Garðs, Þjóðminjasafns og Íþróttahúss Háskólans. Hann sat einnig í stjórn Háskólabíós og Happdrættis Háskólans, Hins íslenska bókmenntafélags og Almenna bókafélagsins og var formaður Orðabókarnefndar. Hann var einnig formaður Lýðveldishátíðarnefndarinnar sem annaðist undirbúning lýðveldishátíðarinnar á Þingvöllum 17. júní 1944.

Dr. Alexander skrifaði ýmsar bækur, bæði fræðirit og kennslubækur, auk þess sem hann skrifaði um bókmenntir og þýddi ljóð. Einnig skrifaði hann mikið í blöð og tímarit.

Hann var mikill áhugamaður um flugmál og aðalhvatamaðurinn að stofnun Flugfélags Íslands (númer tvö) árið 1928 og var framkvæmdastjóri þess. Alexandersflugvöllur við Sauðárkrók, sem er rétt hjá fæðingarstað Alexanders á Gili, heitir eftir honum. Einnig var einni breiðþotu flugfélagsins Atlanta gefið nafn Alexanders árið 1998.

## Heimildir
* 
*
Röðun (mengjafræði)

**Röðun** er aðgerð, sem skipar stökum mengis í innbyrðis röð. Mengi með röðuðum stökum kallast **raðað mengi**.

## Skilgreining
Raðað mengi (X, \preceq) er mengi *X*, með aðgerð \preceq og eftirfarandi eiginleika:

* Sjálfhverfni: a \preceq a
* Andsamhverfni: ef a \preceq b og b \preceq a þá a = b\,
* Gegnvirkni: ef a \preceq b og b \preceq c þá a \preceq c.

Slíkt raðað mengi gerir ekki kröfu um að mögulegt sé að bera saman öll stök og kallast því *hlutraðað mengi*, en ef eftirfarandi skilyrði er bætt við:

* Altækni: a \preceq b eða b \preceq a gildir um öll stök *a* og *b* úr *X*, þ.e. öll stök úr *X* þarf að vera hægt að bera saman tvö og tvö.

kallast mengið *fullraðað*, en þá er fyrsta skilyrðið jafnframt óþarft.

## Dæmi
* Mengi náttúrulegra talna er hlutraðað með hefðbundinni aðgerð **≤** og fullraðað með aðgerðinni **<**.
* Mengi rauntalna er hlutraðað eða fullraðað með sambærilegum hætti og náttúrulegu tölurnar.
* Veldismengi gefins mengi ásamt hlutmengjavenslunum er hlutröðun.

## Tengt efni
* Hesse-rit
* Minnsta yfirtala (*Sup*)
* Stærsta undirtala (*Inf*)
Aðgerð

**Aðgerð** getur átt við eftirfarandi:
* Aðgerð í forritun
* Aðgerð í stærðfræði
* Aðgerð í læknisfræði 
* Aðgerð á sjó. (*Vera í aðgerð*)
* Lögregluaðgerð
Punkturinn

**Punkturinn** er íslenskur sketsaþáttur sem tekur skot á auglýsingar, staðalímyndir, orðagrín, kynjamyndir og alls konar hversdagslega samfélagsrýni. Þættirnir urðu vinsælir á internetinu í nokkur ár en byrjuðu sem litlir þættir fyrir Menntaskólann í Kópavogi áður en lengra var haldið. Þátturinn hóf seinna göngu á Stöð 3 í opinni dagskrá. 

## Aðstandendur
Tómas Valgeirsson (upprunaleg sköpun, handrit), Sindri Gretars (leikstjóri, klippari, handrit), Guðmundur Heiðar Helgason (leikari, handrit), Daníel Kristjánsson (leikari, handrit), Bjarki Már Jóhannsson (leikari, handrit), Egill Viðarsson (framkvæmdarstjóri, aðalframleiðandi), Viktor Aleksander Bogdanski (handrit, upptaka) & Þór Þorsteinsson (intro, grafík, tónlist, aðstoðarleikstjórn o.fl.).

## Leikhópur
Á skjánum eru aðalmeðlimir þáttarins Guðmundur Heiðar Helgason, Daníel Kristjánsson, Bjarki Már Jóhannson og Þórunn Guðlaugsdóttir. Með önnur hlutverk fara Bergþóra Þorsteinsdóttir, Aðalsteinn Einarsson, Tanja Björk, Steinar Ársælsson, Benedikt Kristjánsson, Alexander Erlendsson, Sindri Gretars & Tommi Rizzo. 

## Saga Punktsins
Punkturinn hefur farið í gegnum þónokkrar andlitslyftingar en yfirleitt haldið sama formi og helstu meðlimum. Hann hófst vorið 2007 sem reglulegur afþreyingarþáttur á vegum nemendafélags Menntaskólans í Kópavogi í umsjón Tómasar Valgeirssonar. Árið 2008 bættist við Sindri Gretarsson sem aðstoðar(... og síðar meir aðal-)leikstjóri og klippari. Eftirspurnin hélt síðan áfram og þátturinn öðlaðist glænýtt líf frá sumri 2010 þegar hann hóf göngu sína á vefnum Kvikmyndir.is þar sem hann vakti mikið umtal. Árið 2013 voru nýir framleiðendur komnir um borð og var þá frumsýnd ný sería á Monitor TV. Árið 2015 tók Stöð 3 við. 

## Tenglar
*Punkturinn á YouTube
*Punkturinn á Facebook
P.E. Easterling

**Patricia Elizabeth Easterling** (fædd Patricia Elizabeth Fairfax, 11. mars 1934) er breskur fornfræðingur og sérfræðingur í verkum Sófóklesar.

## Ævi og störf
Easterling fæddist í Blackburn og gekk í Blackburn High School. Hún brautskráðist frá Newnham College í Cambridge með gráðu í fornfræði árið 1955. Hún kenndi fyrst við Háskólann í Manchester (1957 – 1958) en síðar kenndi hún fornfræði við Newnham College í Cambridge þar til árið 1987 hún tók við stöðu prófessors í forngrísku við University College London. 

Árið 1994 sneri hún aftur til Cambridge og tók við stöðu Regius-prófessors í grísku. Hún settist í helgan stein árið 2001 og var gerð heiðursfélagi á Newnham College.

Árið 1998 var hún gerð að félaga í Bresku akademíunni. 

## Fræðistörf
Easterling hefur einkum unnið á sviði forngrískra bókmennta og sérstaklega leiklistar. Hún hefur einnig rannsakað varðveislu og arfleifð forngrískra leikrita.

Easterling var aðalritstjóri bókaraðarinnar *Cambridge Greek and Latin Classics* frá stofnun hennar og hefur gefið út eitt skýringarrit í ritröðinni, ''Trakynjur'' Sófóklesar (1982). 

## Útgefin rit
### Ritstýrðar bækur
* Sophocles: *Trachiniae* (1982).
* *Greek Religion and Society* (ásamt J.V. Muir) (1984).
* *The Cambridge History of Classical Literature* (ásamt E.J. Kenney)
* *The Cambridge Companion to Greek Tragedy* (1997).
* *Greek and Roman Actors: Aspects of an Ancient Profession* (ásamt Edith Hall) (2002).

### Greinar
* „The Infanticide in Euripides' Medea“, *Yale Classical Studies* **25** (1977): 177-191.
* „Constructing the Heroic“ hjá Christopher Pelling (ritstj.), *Greek Tragedy and the Historian* (Oxford, 1997): 21-37
Richard L. Hunter

**Richard Lawrence Hunter** (fæddur 1953) er ástralskur fornfræðingur og frá 2001 Regius-prófessor í forngrísku við Cambridge-háskóla.

## Menntun og starfsferill
Richard Hunter fæddist og ólst upp í Ástralíu. Þegar hann hafði lokið námi frá Háskólanum í Sydney hóf hann doktorsnám í fornfræði við Cambridge-háskóla. Hann varð síðar kennari og félagi á Pembroke College í Cambridge. Árið 2001 tók hann við stöðu Regius-prófessors í forngrísku við Cambridge-háskóla.

Richard Hunter er félagi í Akademíunni í Aþenu, heiðursfélagi við Háskólann í Sydney og hefur heiðursdoktorsnafnbót frá Aristótelesarháskólinn í Þessalóníkí.

## Helstu rit
* *Eubulus: The Fragments* (Cambridge, 1983)
* *A Study of Daphnis & Chloe* (Cambridge, 1983)
* *The New Comedy of Greece and Rome* (Cambridge, 1985)
* *Apollonius of Rhodes: [[Argonautica]]* Book III (Cambridge, 1989)
* *The 'Argonautica' of Apollonius: literary studies* (Cambridge, 1993)
* *Theocritus and the Archaeology of Greek Poetry* (Cambridge, 1996)
* *Studies in Heliodorus* (Cambridge, 1998)
* *Theocritus. A Selection* (Cambridge, 1999)
* *Theocritus: Encomium of Ptolemy Philadelphus* (Berkeley, 2003)
* *Plato's Symposium* (Oxford, 2004)
* *Tradition and Innovation in Hellenistic Poetry* (ásamt M. Fantuzzi) (Cambridge, 2004)
* *The Hesiodic Catalogue of Women: Constructions and Reconstructions*  (Cambridge, 2005)
* *The Shadow of Callimachus* (Cambridge, 2006)

## Tenglar
* „On Coming After“ , setningarræða sem Regius-prófessor, 17. október 2001.
* „The Silence Of The Sirens: readings of Homer then and now“, fyrirlestur haldinn við Háskólann í Aþenu , mars 2006.
Fjarstýring

**Fjarstýring** er tæki sem notað er til að stýra öðru tæki í fjarlægð. Fjarstýringar eru helst notaðar fyrir sjónvarp og tónflutningstæki. Einnig eru til mörg leikföng, sérstaklega bílar sem stýrt er með fjarstýringu. Flestar fjarstýringar nota innrautt ljós til að senda skipanir til móttökutækisins en sumar nota útvarpsmerki. Orkugjafi fjarstýringa er oftast AAA eða AA rafhlöður.