open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Taylor Swift Holiday Collection

***The Taylor Swift Holiday Collection*** er fyrsta stuttskífa bandarísku söngkonunnar Taylor Swift. Platan var fyrst eingöngu gefin út í Target þann 14. október 2007 af Big Machine Records. 

*The Taylor Swift Holiday Collection* samanstendur af sex lögum; fjórar ábreiður af klassískum jólalögum („Last Christmas“, „Santa Baby“, „Silent Night“, og „White Christmas“) og tvö frumsamin lög eftir Swift („Christmases When You Were Mine“ og „Christmas Must Be Something More“). Platan er kántrí poppplata sem var framleidd af Nathan Chapman. Lagið „Last Christmas“ komst í 28. sæti á Hot Country Songs vinsældalistann.

Stuttskífan komst hæst í 20. sæti á ''Billboard'' 200 og efst á Top Holiday Albums listann. Hún var viðurkennd sem platína af Recording Industry Association of America og hefur selst í yfir milljón eintökum í Bandaríkjunum.

## Lagalisti

## Athugasemdir
Kvöldskuggi

**Kvöldskuggi** (fræðiheiti: *Solanum villosum*) er einær jurt af náttskuggaætt ættuð frá Evrasíu og hefur breiðst út til Ástralíu og N-Ameríku. Hún er nokkuð nýtt til matar, sérstaklega nýir sprotar og blöð, sem og þroskuð ber.

## Tilvísanir
Náttskuggi

**Náttskuggi** (fræðiheiti: *Solanum dulcamara*) er klifurrjunni jurt af náttskuggaætt ættaður frá Evrasíu og hefur breiðst út víða um um heim. Hann er allur eitraður og þá líka berin sem líkjast örsmáum tómötum. Hann hefur verið nýttur til lækninga um aldir.

Náttskuggi hefur reynst harðgerður á Íslandi.
]

## Tilvísanir
Paradise (Nevada)

**Paradise** er borg í Clark-sýslu í Nevada, Bandaríkjunum. Borgin er aðliggjandi Las Vegas. Hún var stofnuð 8. desember 1950 og voru íbúar hennar 191.238 árið 2020. Í Paradise má finna Harry Reid-flugvöllinn, Nevada-háskóla (UNLV), og meirihluta Las Vegas Strip.

## Tilvísanir
Paradise

**Paradise** getur átt við:
* Paradise (Nevada)

## Staðir
### Bandaríkin
* Paradise (Arizona)
* Paradise (Flórída)
* Paradise (Illinois)
* Paradise (Indiana)
* Paradise (Kaliforníu)
* Paradise (Kansas)
* Paradise (Kentucky)
* Paradise (Michigan)
* Paradise (Missouri)
* Paradise (Montana)
* Paradise (Ohio)
* Paradise (Oregon)
* Paradise (Pennsylvaníu)
* Paradise (Texas)
* Paradise (Utah)
* Paradise (Vestur-Virginíu)
* Paradise (Washington)

## Sjá einnig
* Paradís
Foxborough

**Foxborough** er bær í Norfolk-sýslu í Massachusetts, Bandaríkjunum. Hún er staðsett á stórborgarsvæði Boston, 35 km suðvestur af borginni. Íbúar bæjarins voru 18.618 árið 2020.

Foxborough er best þekkt fyrir Gillette Stadium leikvanginn sem er heimavöllur New England Patriots í National Football League (NFL) og New England Revolution í Major League Soccer (MLS).

## Tilvísanir
Mýramaðra

**Mýramaðra** (fræðiheiti: *Galium palustre*) er  meðalhá (10 - 40 sm) jurt af möðruætt með mjóum blöðum í kransi og mörgum litlum fjórdeildum hvítum blómum. Hún er upprunnin í Evrasíu og Norður-Afríku og finnst nú mun víðar. Á Íslandi hefur hún fundist á tvemur stöðum í Flóanum.

## Heimildir
Vatnaskrímslið

**Vatnaskrímslið** (latína: *Hydra*) er stærst af 88 stjörnumerkjum nútímans. Það nær yfir 100 gráður við miðbaug himins og er oftast sýnt sem langur vatnasnákur. Vatnaskrímslið er eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíus Ptólmæos lýsti á 2. öld. Aðeins ein tiltölulegt björt stjarna er í stjörnumerkinu, Alfard („einstaklingurinn“) eða Alfa Hydrae. 

## Tenglar
* Vatnaskrímslið á Stjörnufræðivefnum
Beautiful Eyes

***Beautiful Eyes*** er önnur stuttskífa bandarísku söngkonunnar Taylor Swift. Platan var gefin út 15. júlí 2008 af Big Machine Records og var eingöngu fáanleg í Walmart í Bandaríkjunum. *Beautiful Eyes* er aðallega kántrí poppplata sem inniheldur aðrar útgáfur af lögum af frumraunarplötunni hennar (2006), ásamt tveim upprunalegum lögum („Beautiful Eyes“ og „I Heart ?“). Stuttskífan náði hæst í níunda sæti á ''Billboard'' 200 og komst efst á Top Country Albums listann. „I Heart ?“ var gefin út sem smáskífa í júní 2008.

## Lagalisti
Arlington (Texas)

**Arlington** er borg í Tarrant-sýslu í Texas, Bandaríkjunum. Íbúafjöldinn árið 2020 var 394.266 sem gerir hana að sjöundu stærstu borg Texas-fylkis og 50. stærstu borg Bandaríkjanna.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Páfuglinn

**Páfuglinn** (latína: *Pavo*) er stjörnumerki á suðurhimni sem birtist fyrst á stjörnukorti eftir Petrus Plancius og Jodocus Hondius árið 1598. Páfuglinn er einn af „suðurfuglunum“, ásamt Trönunni, Fönix og Túkananum. 

Bjartasta stjarna merkisins, Alfa Pavonis, er líka þekkt sem „Páfuglinn“. Sex sólkerfi með reikistjörnum hafa uppgötvast í Páfuglinum, þar á meðal HD 181433 með ofurjörð. Þar eru líka fjórða bjartasta kúluþyrpingin á næturhimninum, NGC 6752, og þyrilþokan NGC 6744 sem líkist Vetrarbrautinni, en er tvöfalt stærri.

## Tenglar
* Páfuglinn á Stjörnufræðivefnum
Skuturinn

**Skuturinn** (latína: *Puppis*) er stjörnumerki á suðurhimni. Upphaflega var þetta hluti af stjörnmerkinu Argóarfarinu áður en Nicolas-Louis de Lacaille skipti því í þrennt árið 1752: Skutinn, Kjölinn og Seglið. Skuturinn er stærstur þeirra þriggja. Bjartasta stjarnan er Zeta Puppis, blár reginrisi sem er líka þekkt sem *Naos* („skip“). 

## Tenglar
* Skuturinn á Stjörnufræðivefnum
Engeyjarviti

**Engeyjarviti** er viti á vesturenda Engeyjar í Kollafirði. Þetta er 8 metra hár gulur ferstrendur steyptur turn með ljóshúsi ofan á. Ljóseinkenni vitans er Fl WRG 5s (eitt blikkljós í þrílitum geira á 5 sekúndna fresti). 

Í Engey voru ljósluktir (innsiglingaljós) um tíma frá síðari hluta 19. aldar þar til vitinn við enda Vitastígs var reistur 1897. Núverandi viti í Engey var reistur árið 1937.
Akranesviti

**Akranesviti** er viti vestast á Akranesi. Vitarnir eru raunar tveir. Sá minni er yst á Suðurflös og var reistur 1918. Þetta er ferstrendur 10 metra hár hvítmálaður viti. Vegna stálskorts var ljóshúsið gert úr stálplötum úr *[[Goðafoss (skip 1915)|Goðafossi]]* sem hafði strandað 1917. Árin 1943-1944 var reistur nýr sívalur viti austan við hann, 22,7 metrar á hæð, eftir teikningu Axels Sigvaldasonar, verkfræðings. Hann var tekinn í notkun 1947. Ljóseinkenni vitans er Fl(2)WRG 20s (tvö blikkljós í þrískiptum geira á 20 sekúndna fresti).
Grand Prix

**Grand Prix** eru verðlaun sem veitt eru á Kvikmyndahátíðinni í Cannes sem dómnefnd hátíðarinnar veitir einni af keppnismyndunum. Verðlaunin voru fyrst veitt árið 1967 og eru veitt árlega kvikmynd í fullri lengd. Þau eru önnur virtustu verðlaun keppninnar á eftir aðalverðlaunum hátíðarinnar, Gullpálmanum.

## Sigurvegarar

## Sjá einnig

* Gullpálminn
Adrenalín

**Adrenalín** (úr latínu: ad = að, ren = nýra), enn fremur nefnt **epínefrín** (úr grísku: epi = upp, nephros = nýru), er vaki sem myndast í merg nýrnahettna. Það er katekólamín sem er búið til á tveim stöðum í mannslíkamanum; í nýrnahettum og í mænukylfu *(*e. *medulla oblongata*). Adrenalíni er seytt við streitu eða álag til að undirbúa líkamann fyrir átök, svo sem að undirbúa líkamann fyrir baráttu upp á líf eða dauða. Adrenalín er skaðlegt líkamanum þegar því er seytt í of miklu magni í of langan tíma. Það er einnig stundum notað sem lyf, til að til dæmis minnka blæðingu, við astma og til að auka blóðsykur. 

Adrenalín er á lista Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar yfir mikilvægustu lyfin.
Hvítmaðra

**Hvítmaðra** (fræðiheiti: *Galium normanii*) er lágvaxin (5 - 15 sm) jurt af möðruætt með mjóum blöðum í kransi og mörgum litlum fjórdeildum hvítum blómum. Hún er ættuð frá Íslandi og Noregi. Á Íslandi vex hún um land allt.

## Heimildir
Krossmaðra

**Krossmaðra** (fræðiheiti: *Galium boreale*) er 8 - 40 sm há jurt af möðruætt með fjórum mjóum blöðum í kransi og mörgum litlum fjórdeildum hvítum blómum. Hún er útbreidd á norðurhveli. Á Íslandi finnst hún helst á suðvesturlandi en fátíðari annarsstaðar.

## Heimildir
The Quarrymen

**The Quarrymen** (einnig ritað **The Quarry Men**) er bresk hljómsveit sem spilar skiffle/rokk og ról tónlist. Hún var stofnuð af John Lennon í Liverpool árið 1956, sem seinna þróaðist í Bítlana árið 1960. Í upphafi samanstóð hún af Lennon og vinum hans úr skólanum. Þeir fengu nafnið út frá söngtexta sem vísar í skólann þeirra, Quarry Bank High School.

Lennon stofnaði skiffle hóp sem gekk undir nafninu The Blackjacks, en því var breytt áður en þeir komu fram fyrir almenningi. The Quarrymen spiluðu í veislum, skólaböllum, og kvikmyndahúsum áður en Paul McCartney gekk til liðs við hljómsveitina í október 1957. George Harrison gerðist meðlimur í upphafi árs 1958 vegna uppástungu McCartney. Lennon fannst þó Harrison vera of ungan, þar sem Harrison var einungis 14 ára þegar þeir kynntust. 

Hópurinn tók upp tvær upptökur; flutning af laginu „That'll Be the Day“ eftir Buddy Holly, og „In Spite of All the Danger“, lag samið af McCartney og Harrison. Hópurinn færði sig meira í rokk og ról sem gerði það að verkum að nokkrir meðlimir yfirgáfu sveitina. Eftir voru Lennon, McCartney, og Harrison, sem spiluðu undir nokkrum öðrum nöfnum, þar með talið Johnny and the Moondogs og Japage 3, áður en þeir breyttu því aftur í The Quarrymen árið 1959. Árið 1960 breyttu þeir nafninu í „The Beatles“ (Bítlarnir) sem var dregið af nafni hljómsveitar Buddy Holly, „The Crickets“.

Árið 1997 hittust fjórir meðlimir úr upprunalegu hljómsveitinni til að spila saman þar sem 40 ár höfðu liðið frá því að Lennon kynntist McCartney. Þeir hafa gefið út alls fjórar breiðskífur.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Open for Engagements* (1994)
* *Get Back – Together* (1997) 
* *Songs We Remember* (2004) 
* *Grey Album* (2012)

### Lifandi plötur
* *Live At The Halfmoon Pub Putney* (2005)
* *The Quarrymen Live! In Penny Lane* (2020)

## Tilvísanir

## Tenglar
*
The Crickets

**The Crickets** var bandarísk hljómsveit frá Lubbock, Texas. Hún var stofnuð af söngvaranum og lagahöfundinum Buddy Holly í janúar 1957. Vinsælasta lagið þeirra, „That'll Be the Day“, var gefið út í maí 1957 og komst í þriðja sæti á ''Billboard'' Top 100 listann í september sama ár. Við útgáfu fyrstu breiðskífunnar voru hljómsveitarmeðlimirnir þeir Holly (söngur og gítar), Niki Sullivan (gítar), Jerry Allison (trommur), og Joe B. Mauldin (bassagítar). Eftir að Holly lést í flugslysi árið 1959, starfaði hljómsveitin allt fram á 21. öld.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *The "Chirping" Crickets* (1957)
* *Buddy Holly* (1958)
* *In Style with the Crickets* (1960)
* *Bobby Vee Meets the Crickets* (1962)
* *Something Old, Something New, Something Blue, Somethin' Else* (1962)
* *California Sun / She Loves You* (1964)
* *Rockin' 50's Rock'n'Roll* (1970)
* *Bubblegum, Pop, Ballads & Boogie* (1973)
* *Remnants* (1973)
* *A Long Way from Lubbock* (1974)
* *T Shirt* (1988)
* *Double Exposure* (1993)
* *Too Much Monday Morning* (1997)
* *The Crickets & Their Buddies* (2004)
* *About Time Too!* (2005)

## Tenglar
*
Kim Petras

**Kim Petras** (f. 27. ágúst 1992) er þýsk söngkona og lagahöfundur. Áður en hún skrifaði undir hjá Amigo og Republic Records, gaf hún út tónlist undir sinni eigin útgáfu, BunHead Records.

Petras byrjaði að taka upp tónlist sem unglingur. Á árunum 2017 til 2019 gaf hún út nokkrar smáskífur, þar með talið „I Dont Want It at All“, „Heart to Break“ og „1, 2, 3 Dayz Up“. Nokkrar þeirra komust á Dance/Electronic Songs listann hjá *[[Billboard]]*. Árið 2019 gaf hún út blandspólurnar *Clarity* og *Turn Off the Light*.

Petras skrifaði undir hjá Republic Records árið 2021 og gaf út stuttskífuna *Slut Pop* árið eftir. Petras kom fram á smáskífunni „Unholy“ með Sam Smith sem komst á topp margra vinsældalista, þar með talið UK Singles Chart og ''Billboard'' Hot 100, sem gerði hana að fyrstu trans konunni til að ná fyrsta sæti í Bandaríkjunum. Hún var fyrsta trans konan til að fá Grammy-verðlaun fyrir besta popp flutning tvíeykis/hóps (Best Pop Duo/Group Performance) fyrir „Unholy“ árið 2023, og önnur trans manneskjan yfir höfuð til að vinna Grammy-verðlaun, eftir Wendy Carlos.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Feed the Beast* (2023)
* *Problématique* (2023)

### Stuttskífur
* *One Piece of Tape* (2011)
* *Turn Off the Light, Vol. 1* (2018)
* *Slut Pop* (2022)
* *Slut Pop Miami* (2024)

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Lubbock

**Lubbock** er borg í Lubbock-sýslu í Texas, Bandaríkjunum. Íbúafjöldinn árið 2024 var 272.086 sem gerir hana að 10. stærstu borginni í Texas. Hún er staðsett í norðvesturhluta fylkisins. Á stórborgarsvæði Lubbock búa um 367.000 manns.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Stuart Sutcliffe

**Stuart Fergusson Victor Sutcliffe** (23. júní 1940 – 10. apríl 1962) var skoskur myndlistarmaður og tónlistarmaður sem var best þekktur fyrir að vera upprunalegi bassaleikari Bítlanna. Sutcliffe hætti í hljómsveitinni til að hefja ferilinn sinn sem myndlistarmaður. Sutcliffe og John Lennon eiga heiðurinn fyrir að hafa fundið upp nafnið fyrir Bítlana, þá „Beetles“, þar sem þeir fengu innblásturinn frá hljómsveit Buddy Holly, the Crickets. Lennon kom síðan upp með „The Beatles“ út frá orðinu beat (upphaflega skrifað „Beatals“). Sutcliffe er meðal þeirra sem hafa verið kallaðir „fimmti Bítillinn“.

Meðan hann spilaði með Bítlunum í Hamborg, kynntist hann ljósmyndaranum Astrid Kirchherr sem hann myndi síðar trúlofast. Hann yfirgaf hljómsveitina til að stunda nám í Listaháskólanum í Hamborg. Meðan hann var í Vestur-Þýskalandi byrjaði hann að finna fyrir miklum höfuðverkjum og ljósfælni. Í febrúar 1962 hneig hann niður í miðjum tíma. Það gerðist síðan aftur 10. apríl 1962 og var hann fluttur á spítala, þar sem hann lést á leiðinni í sjúkrabílnum. Dánarorsök voru heilablæðing.

## Tilvísanir
Torba-hérað

**Torba** er nyrsta og minnsta af sex héruðum Kyrrahafseyjarinnar Vanúatú. Það samanstendur af Torres og Banks eyjunum og er tæplega 900 km að flatarmáli (882 km). Höfuðborgin er Sola.
Pete Best

**Randolph Peter Best** (f. **Scanland**; 24. nóvember 1941) er enskur tónlistarmaður sem var trommuleikari Bítlanna á árunum 1960 til 1962. Hann er einn þeirra sem hafa verið kallaðir „fimmti Bítillinn“.

Móðir Best opnaði tónlistarstað í kjallara undir húsi Best í Liverpool. Bítlarnir (þá þekktir sem the Quarrymen) spiluðu nokkra af fyrstu tónleikunum sínum þar. Bítlarnir buðu Best um að ganga til liðs við hljómsveitina 12. ágúst 1960, rétt áður en þeir byrjuðu að spila í Hamborg. Ringo Starr kom í stað Best þann 16. ágúst 1962 þegar umboðsmaðurinn þeirra, Brian Epstein, rak Best að beiðni John Lennon, Paul McCartney, og George Harrison. Yfir 30 árum síðar fékk Best borgað fyrir verk hans á safnplötu af gömlum upptökum Bítlanna, *[[Anthology 1]]*. Best spilaði á trommur á 10 lögum á plötunni, þar með talið á prufuupptökunum fyrir Decca. Best hætti í tónlistarbransanum og starfaði sem ríkisstarfsmaður í 20 ár, áður en hann stofnaði hljómsveitina Pete Best Band.

## Tenglar
*
Söngvakeppnin 2023

**Söngvakeppnin 2023** var söngvakeppni haldin á vegum RÚV í því skyni að velja framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2023. Keppnin samanstóð af tveimur undanúrslitum sem fóru fram 18. og 25. febrúar 2023 og úrslitum sem fóru fram 4. mars 2023. Keppnin fór fram í RVK Studios í Gufunesi. Kynnar voru Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir, Sigurður Þorri Gunnarsson og Unnsteinn Manuel Stefánsson.

Diljá Pétursdóttir sigraði keppnina með laginu „Power“ og tók þátt fyrir hönd Íslands í Eurovision þar sem hún endaði í 11. sæti í seinni undanriðlinum með 44 stig.

## Þátttakendur
Lögin tíu sem voru valin til þátttöku voru kynnt í sjónvarpsþættinum *Lögin í Söngvakeppninni 2023.*

### Söngvakeppnin 2023 þátttakendur

## Tenglar
* Opinber vefsíða keppninnar

## Tilvísanir
Söngvakeppnin 2022

**Söngvakeppnin 2022** er söngvakeppni haldin á vegum RÚV í því skyni að velja framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2022. Keppnin samanstóð af tveimur undanúrslitum sem fóru fram 26. febrúar og 5. mars 2022 og úrslitum sem fóru fram 12. mars 2022. Keppnin fór fram í RVK Studios í Gufunesi. Kynnar voru Björg Magnúsdóttir, Jón Jónsson og Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir.

Systurnar Sigga, Beta og Elín sigruðu keppnina með laginu „Með hækkandi sól“ og tóku þátt fyrir hönd Íslands í Eurovision þar sem þær komu fram undir nafninu Systur og enduðu í 23. sæti í úrslitum með 20 stig.

## Tenglar
* Opinber vefsíða keppninnar

## Tilvísanir
Söngvakeppnin 2020

**Söngvakeppnin 2020** er söngvakeppni haldin á vegum RÚV í því skyni að velja framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2020. Keppnin samanstóð af tveimur undanúrslitum sem fóru fram 8. febrúar og 15. febrúar 2020 í Háskólabíó og úrslitum sem fóru fram 29. febrúar 2020 í Laugardalshöll. Kynnar voru Björg Magnúsdóttir og hraðfréttabræðurnir Benedikt Valsson og Fannar Sveinsson.

Hljómsveitin Daði og Gagnamagnið sigraði keppnina með laginu „Think About Things“ og átti að vera framlag Íslands í Eurovision 2020, en þeirri keppni var aflýst vegna COVID-19 faraldursinis.

## Tenglar
* Opinber vefsíða keppninnar

## Tilvísanir
Söngvakeppnin 2019

**Söngvakeppnin 2019** er söngvakeppni haldin á vegum RÚV í því skyni að velja framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2019. Keppnin samanstóð af tveimur undanúrslitum sem fóru fram 9. febrúar og 16. febrúar 2019 í Háskólabíó og úrslitum sem fóru fram 2. mars 2019 í Laugardalshöll. Kynnar voru og hraðfréttabræðurnir Benedikt Valsson og Fannar Sveinsson.

Hljómsveitin Hatari sigraði keppnina með laginu „Hatrið mun sigra“ og tóku þátt fyrir hönd Íslands í Eurovision þar sem þau enduðu í 10. sæti í úrslitum með 232 stig.

## Tenglar
* Opinber vefsíða keppninnar

## Tilvísanir
Söngvakeppnin 2018

**Söngvakeppnin 2018** er söngvakeppni haldin á vegum RÚV í því skyni að velja framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2018. Keppnin samanstóð af tveimur undanúrslitum sem fóru fram 10. febrúar og 17. febrúar 2018 í Háskólabíó og úrslitum sem fóru fram 3. mars 2018 í Laugardalshöll. Kynnar voru Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir, Jón Jónsson og Björg Magnúsdóttir.

Ari Ólafsson sigraði keppnina með laginu „Our Choice“ og tók þátt fyrir hönd Íslands í Eurovision þar sem hann endaði í 19. sæti í fyrri undanriðlinum með 15 stig.

## Tenglar
* Opinber vefsíða keppninnar

## Tilvísanir
Söngvakeppnin 2015

**Söngvakeppnin 2015** er söngvakeppni haldin á vegum RÚV í því skyni að velja framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2015. Keppnin samanstóð af tveimur undanúrslitum sem fóru fram 31. janúar og 7. febrúar 2015 og úrslitum sem fóru fram 14. febrúar 2015. Keppnin fór fram í Háskólabíó. Kynnar voru Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir, Guðrún Dís Emilsdóttir og Salka Sól Eyfeld.

María Ólafsdóttir sigraði keppnina með laginu „Unbroken“ og tók þátt fyrir hönd Íslands í Eurovision þar sem hún endaði í 15. sæti í seinni undanriðlinum með 14 stig.

## Tenglar
* Opinber vefsíða keppninnar

## Tilvísanir
Söngvakeppnin 2014

**Söngvakeppnin 2014** er söngvakeppni haldin á vegum RÚV í því skyni að velja framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2014. Keppnin samanstóð af tveimur undanúrslitum sem fóru fram 1. febrúar og 8. febrúar 2014 í myndveri RÚV og úrslitum sem fóru fram 15. febrúar 2014 í Háskólabíó. Kynnar voru Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir og Guðrún Dís Emilsdóttir.

Hljómsveitin Pollapönk sigraði keppnina með laginu „No Prejudice“ og tók þátt fyrir hönd Íslands í Eurovision þar sem þeir enduðu í 15. sæti í úrslitum með 58 stig.

## Tenglar
* Opinber vefsíða keppninnar

## Tilvísanir
Söngvakeppni sjónvarpsins 2012

**Söngvakeppni sjónvarpsins 2012** er söngvakeppni haldin á vegum RÚV í því skyni að velja framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2012. Keppnin samanstóð af þremur undanúrslitum sem fóru fram 14. janúar, 21. janúar og 28. janúar 2012 í myndveri RÚV og úrslitum sem fóru fram 11. febrúar 2012 í Hörpu. Brynja Þorgeirsdóttir var kynnir á öllum kvöldum og Páll Óskar var kynnir á úrslitakvöldinu.

Greta Salóme og Jónsi sigruðu keppnina með laginu „Never Forget“ og tóku þátt fyrir hönd Íslands í Eurovision þar sem þau enduðu í 20. sæti í úrslitum með 46 stig.

## Tenglar
* Opinber vefsíða keppninnar

## Tilvísanir
Söngvakeppnin 2017

**Söngvakeppnin 2017** er söngvakeppni haldin á vegum RÚV í því skyni að velja framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2017. Keppnin samanstóð af tveimur undanúrslitum sem fóru fram 25. febrúar og 4. mars 2017 í Háskólabíó og úrslitum sem fóru fram 11. mars 2017 í Laugardalshöll. Kynnir var Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir.

Svala sigraði keppnina með laginu „Paper“ og tók þátt fyrir hönd Íslands í Eurovision þar sem hún endaði í 15. sæti í fyrri undanriðlinum með 60 stig.

## Tenglar
* Opinber vefsíða keppninnar

## Tilvísanir
Söngvakeppni sjónvarpsins 2009

**Söngvakeppni sjónvarpsins 2009** er söngvakeppni haldin á vegum RÚV í því skyni að velja framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2009. Keppnin samanstóð af fjórum undanúrslitum sem fóru fram 10. janúar, 17. janúar, 24. janúar og 31. janúar 2009 og úrslitum sem fóru fram 14. febrúar 2009. Keppnin fór fram í myndveri RÚV. Kynnar voru Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir og Eva María Jónsdóttir.

Jóhanna Guðrún sigraði keppnina með laginu „Is It True?“ og tók þátt fyrir hönd Íslands í Eurovision þar sem hún endaði í 2. sæti í úrslitum með 218 stig.

## Tenglar
* Opinber vefsíða keppninnar

## Tilvísanir
Söngvakeppni sjónvarpsins 2011

**Söngvakeppni sjónvarpsins 2011** er söngvakeppni haldin á vegum RÚV í því skyni að velja framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2011. Keppnin samanstóð af þremur undanúrslitum sem fóru fram 15. janúar, 22. janúar og 29. janúar 2011 og úrslitum sem fóru fram 12. febrúar 2011. Keppnin fór fram í myndveri RÚV. Kynnar voru Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir og Guðmundur Gunnarsson.

Hljómsveitin Vinir Sjonna sigraði keppnina með laginu „Coming Home“ og tók þátt fyrir hönd Íslands í Eurovision þar sem þeir enduðu í 20. sæti í úrslitum með 61 stig.

## Tenglar
* Opinber vefsíða keppninnar

## Tilvísanir
Golden Globe-verðlaunin fyrir bestu erlendu kvikmyndina

**Golden Globe-verðlaunin fyrir bestu erlendu kvikmyndina** eru kvikmyndaverðlaun veitt á Golden Globe-verðlaunahátíðinni sem Sam­tök er­lendra blaðamanna í Hollywood (*Hollywood For­eign Press Associati­on*, HFPA) standa fyrir.

## Sigurvegarar og tilnefningar

### 1949-1959

### 1960-1969

### 1970-1979

### 1980-1989

### 1990-1999

### 2000-2009

### 2010-2019

### 2020-2029
Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 2007

**Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 2007** eða *Copa América  2007* var 42. Suður-Ameríkukeppnin í knattspyrnu og var haldin í Venesúela dagana 26. júní til 15. júlí. Var þetta í fyrsta sinn sem keppnin fór fram í landinu. Tólf lið, þar af tvö gestalið, kepptu á mótinu og var þeim skipt upp í þrjá fjögurra liða riðla þar sem átta efstu liðin fóru í fjórðungsúrlit. Brasilíumenn vörðu titil sinn frá því þremur árum fyrr og urðu þar með meistarar í áttunda sinn.
## Leikvangarnir

## Keppnin
### A-riðill

### B-riðill

### C-riðill

### Röð 3ja sætis liða
Tvö stigahærri liðin sem höfnuðu í þriðja sæti komust í útsláttarkeppnina.

### Fjórðungsúrslit

### Undanúrslit

### Bronsleikur

### Úrslitaleikur

## Markahæstu leikmenn
86 mörk voru skoruð í keppninni af 53 leikmönnum. Eitt þeirra var sjálfsmark.

;6 mörk
*  Robinho
;5 mörk
*  Román Riquelme
;4 mörk
*  Nery Castillo
## Heimildir
* RSSSF, Suður-Ameríkukeppnin 2007 úrslitagrunnur
*
Como

**Como** er 83 þúsund manna borg við Como-vatn í Langbarðalandi á Ítalíu. Borgin er höfuðstaður samnefndrar sýslu. Como er vinsæll ferðamannastaður. Miðbærinn hefur haldið sama yfirbragði og hann hafði á miðöldum. Pliníus eldri segir að borgin hafi verið stofnuð af Orobum sem talið er að hafi verið Lígúrar að uppruna, frá 7. öld f.Kr. fram að innrás Galla á 4. öld f.Kr.
Washington Commanders

**Washington Commanders** er lið í amerískum fótbolta frá Washington, D.C. Liðið leikur í NFC Austur deild NFL.
Dalslaug

**Dalslaug** er sundlaug í Úlfarsárdal. Sundlaugin var opnuð 11. desember 2021. Sundlaugin er sambyggð við íþrótta- og menningarmiðstöð þar sem meðal annars er útibú Borgarbókasafns. Dalslaug er með 25 metra löng útilaug með 6 brautum, barnalaug, heita pottar, kaldan pott, eimbað og tvær rennibrautir. Dalslaug er líka með lítilli innilaug fyrir skólasund. 

Fyrst var tilkynnt um opnun sundlaugarinnar á útboðsþingi Samtaka iðnaðarins 24. janúar 2019.

## Tilvísanir
Warren Buffett

**Warren Edward Buffett** (f. 30. ágúst 1930) er bandarískur athafnamaður, fjárfestir og mannúðarvinur sem er formaður og framkvæmdastjóri fjárfestingafélagsins Berkshire Hathaway. Vegna mikillar velgengni sinnar í fjárfestingum er Buffett einn frægasti fjárfestir í heimi. Hann er stundum kallaður „véfréttin frá Omaha“ vegna mikillar forsjálni sinnar í fjárfestingum. Í desember 2023 voru eignir hans metnar upp á 120 milljarða Bandaríkjadala, sem gerði hann að níunda ríkasta manni í heimi.

## Æviágrip
Warren Buffett fæddist þann 30. ágúst árið 1930 í Omaha. Faðir hans var verðbréfasali og sat um skeið á fulltrúadeild Bandaríkjaþings. Hann útskrifaðist með BS-gráðu í viðskiptafræði frá Háskólanum í Nebraska árið 1950 og hlaut framhaldsgráðu frá Columbia-háskóla ári síðar. Hann var þar nemandi virðisfjárfestisins Benjamins Graham. Buffett varð fylgismaður hugmynda Grahams um öryggisvikmörk í fjárfestingum.

Buffett hóf störf í fjárfestingum árið 1956 og varði þá alls 100 þúsund dölum. Um áratugi síðar keypti hann sig inn í vefnaðarfyrirtækið Berkshire Hathaway og hefur stýrt því síðan. Buffett breytti fyrirtækinu úr vefnaðarfélagi í alhliða fjárfestingarfélag. Á næstu áratugum fjárfesti Buffett í ýmsum fyrirtækjum og vörumerkjum, þar á meðal American Express árið 1963, *[[The Washington Post]]* árið 1973, Coca-Cola árið 1988 og Gillette árið 1989. „Buffett-aðferðin“ í fjárfestingum er kennd við Warren Buffett, en hún felst í tólf reglum sem skipt er í fyrirtækjareglur, stjórnunarreglur og fjármálareglur.

Árið 2006 lofaði Buffett því að gefa verulegan hluta auðæfa sinna til góðgerðamála. Hann gaf frá sér rúm­lega 123 millj­arða króna, eða um 870 millj­ón­ir doll­ara, til fjögurra fjölskyldurekinna góðgerðasjóða árið 2023.

Buffett tilkynnti þann 3. maí 2025 að hann myndi hætta sem forstjóri Berskhire Hathaway í lok ársins.

## Tilvísanir
Hankyu

**Hankyu** (japönsku:阪急電鉄)  er japanskt járnbrautarfyrirtæki með höfuðstöðvar í Osaka.

## Tenglar

* Heimasíða
Tilnefndur eftirmaður

**Tilnefndur eftirmaður** (Designated Survivor) er einstaklingur í erfðaröð Bandaríska forsetaembættisins sem er fjarverandi á viðburðum á borð við innsetningarathöfn forsetans og þegar forsetinn heldur ræðu fyrir báðum þingdeildum (State of the Union). Umræddur einstaklingur dvelur á leynilegum stað á meðan viðburðinum stendur og þarf að vera reiðubúinn að taka við embætti forseta Bandaríkjanna ef gerð er árás á Bandaríkin á meðan viðburðinum stendur. 

Fyrstur í erfðaröð forsetaembættisins er Varaforseti Bandaríkjana, síðan kemur forseti Fulltrúadeildar og forseti Öldungadeildar og að lokum koma ráðherrar í þeirri röð sem embættið þeirra var stofnað. Til að koma til greina sem tilnefndur eftirmaður þarf einstaklingur að uppfylla öll skilyrði um kjörgengi til forseta, það er hafa náð 35 ára aldri, vera fæddur í Bandaríkjunum og hafa búið í Bandaríkjunum í minnst 14 ár.

Báðar þingdeildir Bandaríkjaþings útnefna einnig sitthvorn einstaklinginn til þess að vera fjarverandi og eru þeir einstaklingar tilnefndir eftirmenn fyrir hönd þingsins.

Sjónvarpsþættirnir Designated Survivor eru byggðir á þessu fyrirbæri en í þáttunum leikur Kiefer Sutherland einstakling sem var falið þetta hlutverk eitt kvöld og varð skyndilega að forseta Bandaríkjanna.

Í raunveruleikanum hefur sem betur fer aldrei reynt á þetta fyrirbæri.
Bogamínúta og bogasekúnda

**Bogamínúta**, táknuð með ′, er eining bogmáls sem jafngildir  einnar gráðu. Þar sem ein gráða er  af heilum hring, er ein bogamínúta  af hring. Sjómíla var upphaflega skilgreind sem ein bogamínúta á lengdarbaug jarðar, þannig að ummál jarðar er næstum því 21.600 sm. Bogamínúta er  af bogamálseiningu (radíana).

**Bogasekúnda**, táknuð með ″, er  af bogamínútu, eða  af gráðu,  af hring, og  (um ) af bogamálseiningu.

Þessar mælieiningar eiga sér uppruna í babýlónskri stjörnufræði sem sextugustu hlutar af gráðu. Þær eru notaðar þar sem þörf er á mælieiningum fyrir brot af gráðu, eins og í stjörnufræði, sjónmælingum, augnlækningum, ljósfræði, siglingafræði, landmælingum og skotfimi.

## Tilvísanir
Úrslitaleikur Meistaradeildar Evrópu árið 2004

**Úrslitaleikur Meistaradeildar Evrópu 2004** var knattspyrnuleikur sem spilaðist 26. maí 2004 til að ákveða sigurvegara *[[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]]* tímabilið 2003-04. *[[AS Monaco FC|AS Mónakó]]* og *[[FC Porto|Porto]]* mættust á Veltins Arena (Arena AufSchalke) í Gelsenkirchen í Þýskalandi. Þrátt fyrir að AS Monakó kemur frá og spilar í Mónakó var liðið fulltrúi frönsku deildarinnar Ligue 1 í keppninni og lék því undir franska fánanum. Porto vann leikinn 3-0, þar sem Carlos Alberto, Deco og Dmitri Alenichev skoruðu í yfirgnæfandi leik Porto liðsins undir stjórn José Mourinho. Deco var nefndur besti leikmaðurinn.

Fyrri sigur Porto í keppninni var 1987 - þó að þeir hefðu unnið Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu á síðasta tímabili - á meðan Mónakó spilaði sinn fyrsta úrslitaleik í Meistaradeildinni og Evrópukeppni. Bæði lið byrjuðu herferðir sínar í riðlakeppninni og sigruðu fyrrverandi Evrópumeistara á leiðinni í úrslit: Porto sigraði gegn Manchester United en Mónakó sigraði Real Madrid. 

Bæði lið voru taldir lítilmagnar áður en útsláttarkeppnin hófst. Mónakó hafði ráðið fyrrverandi landsliðsleikmann Frakka Didier Deschamps sem þjálfara og Porto var stjórnað af rísandi stjörnunni José Mourinho, sem yfirgaf félagið til Chelsea viku eftir leikinn.

Mónakó varð fjórða félagið í frönsku deildinni til að komast í úrslitaleik Meistardeildarinnar/Evrópukeppni meistaraliða á eftir Reims árið 1956 og 1959, Saint-Étienne árið 1976 og Olympique de Marseille 1991 og 1993. Þetta var aðeins fimmti úrslitaleikurinn í sögu keppninnar þar sem hvorugt liðið kom frá Englandi, Þýskalandi, Ítalíu eða Spáni og í fyrsta sinn síðan í úrslitaleiknum árið 1991 þegar Rauða stjarnan Belgrad frá Júgóslavíu sigraði Marseille. Síðan þá hefur ekkert lið frá annaðhvort af fyrrnefndum löndum unnið keppnina.

## Leikurinn
Sæluríkið

**Sæluríkið** er glæpasaga eftir Arnald Indriðason. Hún var gefin út árið 2023. Bókin var best selda bókin á Íslandi í nóvember 2023.

## Heimildir
Bashar Murad

**Bashar Murad** (arabíska: ; f. 7. febrúar 1993) er palestínskur söngvari og lagahöfundur. Hann er þekktur fyrir að hafa gefið út lagið „Klefi / Samed“ með íslensku hljómsveitinni Hatara. Hann tók þátt í Söngvakeppninni 2024 með laginu „Vestrið villt“ / „Wild West“ þar sem hann endaði í öðru sæti. Bashar hefur lýst því yfir að hann hyggist taka þátt í forkeppni fyrir Söngvakeppni Evrópskra sjónvarpsstöðva 2025.

## Útgefið efni
### Stuttskífur
* *Maskhara* (2021)
* *Maskhara: The Remixes* (2022)
* *Nafas* (2024)

## Tilvísanir
Scared of Heights

„**Scared of Heights**“ (eða „**Við förum hærra**“) er framlag s til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2024 og er flutt af Heru Björk. Það endaði í 15. sæti í undanúrslitunum með 3 stig.

## Tilvísanir
Flögudýr

**Flögudýr** (*Placozoa*) er fylking sjávardýra sem lifa sjálfstætt (ekki sníkjulífi). Þau eru samsett úr einfaldri þyrpingu fruma, án sérstakra líffæra eða líkamshluta. Þau nota bifhárahreyfingu til að færa sig til í vatni, nærast með agnaáti þar sem þau umlykja fæðuna, og fjölga sér með klofnun eða knappskotum. Þeim hefur verið lýst sem einföldustu dýrum jarðar. Sameindagreiningar styðja þá kenningu að flögudýr séu einföldustu dýr jarðar, og frumstæðasta fylking vefdýra.

## Tilvísanir
Kímblöðrumyndun

**Kímblöðrumyndun** er stig í fósturþroska dýrs þar sem blöðrufóstur verður til. Blöðrufóstrið þróast síðan í kímblöðru með aðgreindum innri frumumassa sem er umlukinn næringarhýði. Blöðrufóstrið er hol kúla úr frumum sem nefnast kímfrumur. Holan nefnist kímishol og er vökvafyllt. Þegar fóstur verður til við að sáðfruma frjóvgar eggfrumu, myndast fyrst okfruma sem skiptir sér margoft og myndar frumuknippi sem nefnist hneppifóstur. Það þróast síðan yfir í blöðrufóstur þegar kímisholið myndast. Á næsta stigi fósturþroskans myndast holfóstur þar sem kímlög fóstursins myndast.
Chicago Bears

**Chicago Bears** er lið í amerískum fótbolta frá Chicago, Illinois. Liðið leikur í NFC Norður deild NFL.
Minnesota Vikings

**Minnesota Vikings** er lið í amerískum fótbolta frá Minneapolis, Minnesota. Liðið leikur í NFC Norður deild NFL.

## Saga
Liðið var stofnað í Janúar 1960, en spilaði sinn fyrsta leik árið 1961. Liðið hefur unnið einn meistaratitil, árið 1969, en það var síðasti meistaratitillinn fyrir komu Superbowl leiksins. Síðan þá hefur liðið keppt í Superbowl í fjögur skipti, en aldrei unnið.
Lögmál velferðarhagfræðinnar

**Lögmál velferðarhagfræðinnar** eða **setningar velferðarhagfræðinnar** eru meðal áhrifamestu kenninga rekstrarhagfræðinnar. 

**Fyrsta lögmálið** segir að úthlutun hagkerfis í markaðsjafnvægi sé Pareto-hagkvæm, í þeim skilningi að enginn aðili hagnast á frekari vöruskiptum án þess að annar tapi á móti. Forsendur þess eru 

# Skynsemur smekkur (e. *rational preferences*): Valröðun allra aðila er endanleg og samkvæm. Með endanleika (e. *completeness*) er átt er við að aðili getur valið milli allra kosta: hann vill *A* fram yfir *B*, *B* fram yfir *A*, eða bæði, þ.e. hann er afskiptalaus. Með samkvæmni (e. *transitivity*) er átt við að ef aðili velur *A* fram yfir *B* og *B* fram yfir *C*, velur hann *A* fram yfir *C*. 
# Fullur markaður (e. *complete markets* eða Arrow-Debreu markaður): Allar vörur eru einsleitar með verð við allar kringumstæður. Aðgangshömlur eru engar og viðskiptakostnaður er enginn. 
# Fullkomnar upplýsingar (e. *perfect information*): allir aðilar vita allt um verð allra vara og hagnað allra um neyslu á öllum vörum.  
# Fullkomin samkeppni (e. *perfect competition*): engar vörur valda ytri áhrifum við neyslu og enginn aðili hefur áhrif á markaðsverð neinna vara, þ.e. ekkert markaðsvald sem veldur einokun eða fákeppni. 

Fyrsta lögmál velferðarhagfræðinnar er stundum talið vera staðfesting á ósýnilegu hönd Adams Smith úr stórverki hans ''Auðlegð þjóðanna'', þ.e. að samkeppnismarkaður tryggi hagkvæma úthlutun auðlinda. Pareto-hagkvæm úthlutun markaðsins kann ekki að vera æskileg og fer eftir upphafsúthlutun auðlinda í hagkerfinu. Til dæmis er úthlutun þar sem einn aðili fær allt og hinir ekkert alltaf Pareto-hagkvæm. Langflestar rannsóknir í rekstrarhagfræði takast á við aðstæður sem upp koma þegar forsendur fyrsta lögmálsins ganga ekki upp, þ.e. markaðsbresti.

**Annað lögmálið** segir að hvaða Pareto-hagkvæm úthlutun sem er samsvari markaðsúthlutun frá einhverri upphafsúthlutun. Í því felst að hægt er að komast að öllum Pareto-hagkvæmum úthlutunum í markaðsjafnvægi með endurdreifingu auðlinda í upphafi. Hins vegar eru dreifingaraðferðir sem koma í veg fyrir slæmum hagrænum hvötum (t.d. eingreiðslur) ekki alltaf til staðar og þess vegna er oft talað um togstreitu milli jafnaðar og hagkvæmni.

## Sjá einnig

* Hagfræði
* Adam Smith

## Tilvísanir
Rauntré

**Rauntré** (einnig kallað \mathbb{R}-tré) eru samansafn firðrúma sem hefur þann eiginleika að það er alltaf til ótvíræddur „vegur“  milli tveggja punkta í firðrúminu. Þessi tré eru alhæfing á strjálum trjám. 

Þau koma víða að í stærðfræði og eðlisfræði í fræðum eins og líkindafræði og safneðlisfræði. Við getum litið á rauntré sem strjált tré með hnútum og greinum að mismunandi lengd. Hins vegar er hver punktur greina trésins litinn á sem hnút af stigi að minnsta kosti 2. Mengi greinapunta sem (hnútar af gráðu að minnsta kosti 3) getur verið þétt í trénu og gerir því tréð að brotamynd. 

## Dæmi
Rauntré koma oft við sem markgildi af hefðbundnum firðrúmum.

### Brownska tréð
Brownska tréð er slembiferli þar sem gildið er (ekki einfalt) rauntré næstum örugglega og kemur fram sem markgildi af ýmsum slembiferlum á endanlegum trjám.

## Heimildir
Christina Perri

**Christina Judith Perri** (f. 19. ágúst 1986) er bandarísk söngkona og lagahöfundur. Eftir að smáskífan hennar „Jar of Hearts“ kom fram í sjónvarpsþáttunum *[[So You Think You Can Dance]]* árið 2010, skrifaði hún undir hjá Atlantic Records og gaf út fyrstu stuttskífuna sína, *The Ocean Way Sessions*. Fyrsta breiðskífan hennar, *Lovestrong* (2011), kom út stuttu eftir og hefur hún verið viðurkennd sem platína af Recording Industry Association of America (RIAA).

Perri samdi og tók upp lagið „A Thousand Years“ sem kom fram í kvikmyndinni *The Twilight Saga: Breaking Dawn – 2* (2012), og á samnefndri hljómplötu. Lagið seldist í yfir 10 milljón eintökum í Bandaríkjunum og var viðurkennt sem demantur.

## Útgefið efni
### Hljómplötur
* *Lovestrong* (2011)
* *Head or Heart* (2014)
* *Songs for Carmella: Lullabies & Sing-a-Longs* (2019)
* *Songs for Rosie* (2021)
* *A Lighter Shade of Blue* (2022)
* *Songs for Pixie* (2023)
* *Songs for Christmas* (2023)

## Tenglar
*
Stéphane Richard

**Stéphane Richard** (Bordeaux, 24. ágúst 1961) er franskur athafnamaður.

Hann er franskur kaupsýslumaður sem hefur gegnt stöðu forstjóra og forseta alþjóðlega farsímakerfisins Orange síðan 2011. Í desember 2021 sagði hann af sér bæði stöður forstjóra og forstjóra samstæðunnar og verður skipt út fyrir 31. janúar 2022.

## Ferill
Richard, sonur námuverkfræðings og barnabarn fjárhirðis, fæddist í Caudéran í Gironde-héraði í Aquitaine (suðvestur-Frakklandi), 24. ágúst 1961. Hann stundaði nám við HEC Paris og við *École nationale d'administration* í Strassborg.

Richard græddi auð sinn með þátttöku í skuldsettri yfirtöku á Nexity, dótturfyrirtæki fasteignaþróunar *Compagnie Générale des Eaux*, hópsins sem hann gekk til liðs við árið 1992.

Frá 2007 til 2009 var Richard starfsmannastjóri Christine Lagarde, þáverandi efnahags-, iðnaðar- og atvinnumálaráðherra Frakklands.

Richard gekk til liðs við Orange í september 2009 og varð staðgengill framkvæmdastjóra. Hann var ráðinn forstjóri Orange S.A. þann 1. mars 2011. Árið 2019 kaus Orange að endurnýja umboð sitt. Richard er vinsæll forstjóri og á heiðurinn af því að hafa bætt tekjur og markaðshlutdeild á samkeppnishæfum franska fjarskiptamarkaði og endurreisn samskipti við verkalýðsfélög eftir að bylgja sjálfsvíga skók fyrirtækið.

Seint á árinu 2021 tilkynnti Richard að hann hygðist vera áfram í starfi sínu í fjórða tíma eftir að kjörtímabil hans lýkur í maí 2022. Þegar hann fékk eins árs skilorðsbundinn fangelsisdóm í svikamáli í Frakklandi sem ekki tengist fyrirtækinu, skilað inn. sagði af sér í nóvember 2021.

Í nóvember 2021 var hann sakfelldur fyrir hlutdeild í svikum og misnotkun á almannafé í Crédit Lyonnais gerðardómsmálinu og tilkynnti að hann myndi hætta sem forstjóri Orange S.A.

## Viðurkenning
Richard var sæmdur *Légion d'Honneur* árið 2006.

## Tilvísanir
Tamás Sulyok

**Tamás Sulyok** (f. 24. mars 1956) er ungverskur lögmaður sem hefur verið forseti Ungverjalands frá árinu 2024. Hann var forseti stjórnlagadómstóls Ungverjalands frá 2016 til 2024. Hann var frambjóðandi stjórnarflokksins Fidesz í forsetakosningum Ungverjalands árið 2024.

## Æviágrip
Sulyok var útnefndur dómari við stjórnlagadómstól Ungverjalands árið 2014 og varð forseti hans árið 2016. Á embættistíð sinni gaf hann út ýmsa umdeilda dóma, meðal annars um réttindi kennara til að fara í verkfall.

Í febrúar 2024 tilnefndi stjórnarflokkur Ungverjalands, Fidesz, Sulyok forsetaframbjóðanda sinn eftir að Katalin Novák forseti sagði af sér í kjölfar hneykslismáls í tengslum við náðun hennar á samverkamanni í kynferðisofbeldismáli. Tilnefning hans var staðfest eftir atkvæðagreiðslu (með 134 atkvæðum gegn fimm) á ungverska þinginu þann 26. febrúar með stuðningi Fidesz og samstarfsflokks þess, Kristilega lýðræðisflokksins. Hann sór embættiseið í kjölfarið, þrátt fyrir að taka ekki við forsetaembættinu fyrr en 5. mars. Stjórnarandstöðuflokkar gagnrýndu útnefningu hans og bentu á að Sulyok hefði litla reynslu í stjórnmálum. Þeir héldu mótmælafund í Búdapest þann 25. febrúar og kröfðust beinna forsetakosninga.

Í innsetningarræðu sinni lýsti Sulyok yfir vilja til að fylgja lögum samkvæmt orðanna hljóðan og forðast að taka þátt í ungversku stjórnmálalífi. Hann fordæmdi jafnframt refsiaðgerðir sem Evrópusambandið hefur lagt á Ungverjaland vegna áhyggja af brotum gegn reglum réttarríkisins og lýðræðislegrar stjórnar í landinu. „Rétt skilgreining á réttarríkinu er að glatast, og hefur breyst úr hugsjón í skurðgoðadýrkun í Evrópu nútímans vegna hreinnar pólitískrar nytjastefnu,“ sagði hann og lagði áherslu á að aðildarríki ESB ættu að viðhalda lagalegu fullveldi sínu.

Fyrsta embættisverk Sulyok eftir að hann varð forseti var að undirrita lög sem samþykktu inngöngu Svíþjóðar í Atlantshafsbandalagið þann 5. mars.

## Tilvísanir
Greta Gerwig

**Greta Celeste Gerwig** (f. 4 ágúst 1983) er bandarísk leikkona, leikstjóri og handritshöfundur.

## Æviágrip
Gerwig hóf feril sem leikkona árið 2006 og birtist fyrstu árin aðallega í sjálfstæðum kvikmyndum í hinum svokallaða *[[mumblecore]]*-geira, oft ásamt Joe Swanberg. Árið 2011 birtist hún í fyrsta sinn í stórmynd þegar hún lék á móti Russell Brand í myndinni *[[Arthur (kvikmynd)|Arthur]]*. Auk Joe Swanberg hefur Gerwig oft unnið með Whit Stillman og Noah Baumbach. Eftir að Gerwig lék titilhlutverkið í kvikmynd Baumbachs, *[[Frances Ha]]* árið 2012 var hún tilnefnd til Golden Globe-verðlaunanna í flokki bestu aðalleikonu í gamanmynd eða söngleik.

Árið 2017 skrifaði Gerwig og leikstýrði kvikmyndinni *[[Lady Bird (kvikmynd)|Lady Bird]]*, sem var tilnefnd til ýmissa verðlauna, meðal annars fimm Óskarsverðlauna, þar á meðal í flokki bestu leikstjórnarinnar og besta frumsamda handritsins. Kvikmyndin var tilnefnd til fjögurra Golden Globe-verðlauna og vann verðlaun sem besta myndin í flokki gamanmynda eða söngleikja. Árið 2019 leikstýrði hún nýrri kvikmyndaútgáfu af *[[Litlar konur (kvikmynd frá 2019)|Litlum konum]]*, sem var einnig tilnefnd til margra Óskarsverðlauna og vann verðlaun fyrir bestu búningana.

Árið 2023 leikstýrði Gerwig kvikmyndinni *[[Barbie (kvikmynd)|Barbie]]*, byggðri á samnefndri tískudúkku, sem hún hafði skrifað ásamt Baumbach. Myndin vakti mikla athygli og með henni varð Gerwig fyrsta kona sögunnar til að leikstýra kvikmynd sem hefur þénað meira en milljarð Bandaríkjadala á heimsvísu. Kvikmyndin var tilnefnd til verðlauna fyrir bestu leikstjórnina og besta handritið við veitingu Golden Globe-verðlaunanna árið 2024.

### Einkahagir
Eftir að hafa unnið með honum í mörg ár opinberaði Gerwig árið 2018 að þau Noah Baumbach ættu í ástarsambandi. Þau giftu sig árið 2023 eftir tólf ára samband. Í mars árið 2019 fæddist fyrsti sonur þeirra og annar sonur árið 2023.

## Kvikmynda- og sjónvarpsferill
### Kvikmyndir
**Sem leikstjóri**

**Sem leikkona**

### Sjónvarp

## Tilvísanir
Transoxanía

**Transoxanía** eða **Transoxíana** („landið handan við ána Oxus“) var grísk-latneska heitið á landsvæði og menningarsamfélagi í Mið-Asíu sem var staðsett á milli ánna Amu Darya (Oxus) og Syr Darya (Jaxartes). Heitið Transoxanía komst í almenna notkun í Evrópu eftir landvinninga Alexanders mikla. Íranar þekktu þetta svæði sem Túran (til aðgreiningar frá Íran) og seinna nefndu Persar það *Farā-rūd* („handan árinnar“). Arabar tóku þetta heiti upp og nefndu svæðið *mā wara al-nahr* þegar þeir hófu að leggja það undir sig árið 673. Það tók langan tíma og hernaði lauk ekki fyrr en árið 751. Þegar Alexander lagði svæðið undir sig var það héraðið Sogdía sem Kýros mikli hafði lagt undir Akkamenídaríkið. Á þessu svæði byggðust upp borgirnar Búkara og Samarkand. Þar eru nú austurhluti Úsbekistan, vesturhluti Tadsíkistan, hluti af suðurhluta Kasakstan og suðurhluti Kirgistan. 

Transoxanía var miðpunktur Tímúrveldisins sem stóð frá 14. öld til 16. aldar.
Dave Attell

**David** "**Dave** "**Attell** (f. 18. janúar 1965) er bandarískur leikari og uppistandari. Hann er þekktur fyrir uppistandsþáttinn Insomniac with Dave Attell á Comedy Central.

## Heimildir
Stefán Jónsson frá Möðrudal (Stórval)

**Stefán Vilhjálmur Jónsson frá Möðrudal** eða **Stórval** (24. júní 1908 - 30. júlí 1994) var íslenskur myndlistarmaður, þekktastur fyrir sérstakan naívískan stíl. Uppáhaldsviðfangsefnið hans var fjallið Herðubreið.

Stefán fæddist í Möðrudal. Móðir hans var Þórunn Vilhjálmsdóttir Oddsen frá Krossavík í Vopnafirði og faðir hans var Jón Aðalsteinn Stefánsson bóndi, tónskáld, og listmálari frá Möðrudal. Hann nam málarlist hjá Hauki Stefánssyni föðurbróður sínum á Akureyri. Árið 1930 kvæntist hann Láru Jónsdóttur frá Grund í Eyjafirði. Þau hófu búskap að Möðrudal fram til 1941 og svo að Einarsstöðum í Vopnafirði. Þau slitu samvistir árið 1948. Á sjötta áratugnum flutti Stefán til Reykjavíkur þar sem hann fékkst við málaralistum til dauðadags. Hann hélt síðasta myndarsýningu sína á Vopnafirði í sama mánuði og hann lést. 

Stefán bjó lengi á Bergstaðastræti og var vel þekktur í miðbæ Reykjavíkur á sínum tíma.  Oft seldi hann myndirnar sínar á bekk í miðbænum.

## Tilvísanir
Kyösti Kallio

**Kyösti Kallio** (10. apríl 1873 &ndash; 19. desember 1940) var finnskur stjórnmálamaður sem var fjórði forseti Finnlands frá 1937 til 1940. Hann leiddi landið á tíma vetrarstríðsins. Kallio fól Carl Gustaf Emil Mannerheim yfirstjórn hersins á tíma stríðsins en lék hlutverk sem andlegur leiðtogi þjóðarinnar. Eftir stríðið varð Kallio bæði fyrsti forseti Finnlands til að segja af sér og sá fyrsti til að deyja í embætti, en hann lést úr hjartaslagi á leið heim eftir að hafa tilkynnt afsögn sína.

Kallio var eini forseti Finnlands sem var ekki með háskólagráðu eða sambærilega menntun. Hann var einn af helstu leiðtogum Bændabandalagsins og var fjórum sinnum forsætisráðherra Finnlands og sex sinnum þingforseti. Á stjórnmálaferli sínum var hann einnig fimm sinnum landbúnaðarráðherra frá 1917 til 1922, þar á meðal í fyrstu ríkisstjórn Finnlands eftir sjálfstæði og í stjórn hvítliða á tíma finnsku borgarastyrjaldarinnar. Hann stóð fyrir jarðeignarumbótum árið 1922 til að hjálpa leigubændum að eignast eigið ræktarland. Kallio var frambjóðandi í forsetakosningum Finnlands árið 1931 og aftur árið 1937, þegar hann sigraði sitjandi forsetann Pehr Evind Svinhufvud.

## Æviágrip
Kyösti Kallio fæddist árið 1873 og var af bændaættum. Hann varð sjálfur bóndi þegar hann hafði aldur til og hóf snemma þátttöku í opinberum málum. Kallio var kjörinn á finnska þingið árið 1904 sem meðlimur Bændaflokksins. Hann varð forseti þingsins á tólf þingum eftir árið 1920 og átti þátt í landeignarumbótum þar sem stórjörðum var skipt upp og úthlutað til smábænda. 

Kallio varð landbúnaðarráðherra í fyrstu ríkisstjórn Finnlands eftir sjálfstæði landsins frá Rússlandi. Hann varð forsætisráðherra árið 1923 og átti eftir að gegna því embætti fjórum sinnum. Á fyrsta stjórnarári lét Kallio banna starfsemi kommúnistaflokksins í Finnlandi. Þrátt fyrir þetta varð Kallio hataður af finnsku Lappóhreyfingunni, og hrökklaðist frá völdum í þriðja sinn á þeim tíma sem hreyfingin var voldugust árið 1930. Kallio myndaði síðustu stjórn sína haustið 1936 og eitt síðasta verk hans í embætti forsætisráðherra var að tilkynna framboð sitt til forseta.

Kallio sigraði sitjandi forsetann Pehr Evind Svinhufvud í kosningunum 1938 með 177 atkvæðum gegn 104. Auk þingmanna Bændaflokksins hlaut Kallio stuðning frá Jafnaðarmönnum í kjörinu. Barátta Svinhufvuds og Kallios var jafnað við baráttu milli sænskunnar og finnskunnar í Finnlandi þar sem Kallio talaði ekki sænsku.

Vetrarstríðið braust út í forsetatíð Kallios með innrás Sovétríkjanna í Finnland í nóvember 1939. Carl Gustaf Emil Mannerheim var falin stjórn hersins á tíma stríðsins. Þrátt fyrir harða andspyrnu Finna og mikið mannfall Sovétmanna neyddist landið til að gefast upp þann 12. mars 1940 og undirrita friðarsamninga í Moskvu daginn eftir.

Kallio glímdi við slæma heilsu og tilkynnti því í nóvember 1940 að hann hygðist segja af sér og setjast í helgan stein. Risto Ryti var kjörinn nýr forseti af þinginu þann 19. desember. Aðeins fáeinum klukkustundum eftir kjör Ryti hneig Kallio niður fyrir framan heiðursvörð í forsetahöllinni og lést úr hjartabilun.

## Tilvísanir
Dardenne-bræður

Bræðurnir **Jean-Pierre Dardenne** (f. 21 apríl 1951) og **Luc Dardenne** (f. 10 mars 1954), oft kallaðir **Dardenne-bræðurnir**, eru belgískir kvikmyndagerðarmenn. Þeir framleiða, skrifa og leikstýra kvikmyndum sínum í sameiningu.

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir í fullri lengd

### Aðeins framleiðendur

### Heimildamyndir

### Stuttmyndir