open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skábanda hjólbarði

**Skábanda hjólbarði** eða **diagonaldekk** er tegund hjólbarða þar sem strigalög og vírar liggja á ská út frá miðju slitflatar (banans). Hliðar skábanda hjólbarða eru mun stífari en hliðar þverbanda hjólbarða þannig að þau „dala“ ekki eins vel - dreifa þannig ekki þyngdinni eins vel. Bílar og dráttavélar voru útbúnar diagonaldekkjum fram yfir 1970 en þá fóru radialdekk að ryðja sér rúms á mörkuðum. Í dag eru þau lítið notuð undir ökutæki.

## Kostir og gallar
Kostir skábanda hjólbarða eru meðal annarra:
# Á hægferð (undir 50 km/klst) eru þau mun þægilegri
# Ökutækið er léttara í stýri á sömu ferð

Gallar:
# Lélegt veggrip, í beygjum, hröðun og við bremsun, vegna þess að slitflöturinn dreifist ekki undan þunga.
# Styttri líftími vegna þess hve dekkið er óstöðugt á veginum; diagonaldekk hafa jafnvel 50% styttri líftíma en radialdekk
# Bíllinn er þyngri í akstri og getur það leitt til allt að 5% aukningu í eldsneytisnotkun
Kenos Aroi

**Kenos Aroi** (eða *Kenas Aroi*) er nárúskur stjórnmálamaður og ríkti sem forseti landsins frá 17. ágúst til 12. desember 1989.

Aroi var þingmaður og fjármálaráðherra i forsetatíð Kennan Adeang. Hann sat í stjórn NPC áður en hann varð forseti og með stuðningi Adeang var Aroi valinn forseti 17. ágúst 1989. Adeang tók þá við fjármálaráðuneytinu.

Hjartaveila varð til þess að Aroi þurfti að hætta sem forseti landsins þann 12. desember. Bernard Dowiyogo varð því eftirmaður hans.

Samkvæmt áströlskum heimildum er Aroi líffræðilegur sonur Hammer DeRoburt, fyrsta forseta Nárú, en þetta hefur ekki verið staðfest. Dóttir Aroi, Millicent Aroi, er sendiherra Nárú á Fiji og tónskáld.
Kennan Adeang

**Kennan Ranibok Adeang** er nárúskur stjórnmálamaður og var forseti landsins frá 17. september til 1. október 1986, nokkra daga í desember sama ár og líka frá 26. november til 19. desember 1996. Hann er faðir David Adeang.

Adeang er háskólagenginn við *Australian School of Pacific Administration* (ASOPA) í Sydney og útskrifaðist 1963. Hann var valinn forseti Nárú 17. september 1986 eftir valdarán af Hammer DeRoburt en missti stólinn aftur hálfum mánuði seinna, eftir valdarán. DeRoburt varð þá aftur forseti. Þetta endurtók sig í desember.

Adeang stofnaði Demókrataflokk Nárú og flokkurinn hlaut meirihluta í ríkisstjórn 17. ágúst 1989 eftir valdarán. Kenos Aroi varð þá nýr forseti og Adeang setti í stól fjármálaráðherra. Báðir hættu nokkrum mánuðum seinna.

David Adeang, sonur Kennan Adeang, stofnaði nýtt stjórnmálaafl ásamt fleirum sem nefnist Naoero Amo (*Nárú fyrst*).
Lagumot Harris

**Lagumot Harris** (fæddur 28. desember 1938; látinn 8. september 1999) var nárúskur stjórnmálamaður og forseti landsins í mánuð, frá 15. apríl til 15. maí 1978. Han var aftur kosinn forseti og var þá frá 22. nóvember 1995 til 11. nóvember 1996. Hann lést í Melbourne 8. september 1999.
Bernard Dowiyogo

**Bernard Annen Auwen Dowiyogo** (fæddur 14. febrúar 1946, látinn 9. mars 2003) var nárúskur stjórnmálamaður. Hann var fyrst þingmaður árið 1973 og fyrst forseti landsins 1976–1978 eftir kosningabaráttu við Hammer DeRoburt. Næstu 25 árin var Dowiyogo oft forseti, lengst 6 ár (1989-1995) en styst 15 daga.

Milli 1980 og 1990 mótmælti hann því kröftuglega að frakkar og bandaríkjamenn væru við kjarnorkutilruanir í Kyrrahafi

Dowiyogo lést á George Washington-háskólasjúkrahúsinu í Washington D.C. eftir hjartaaðgerð vegna sykursýkinnar sem hann þjáðist af.
Hammer DeRoburt

**Hammer DeRoburt** (fæddur 25. september 1922, látinn 15. júlí 1992) var fyrsti forseti Nárú og var við völd fyrstu 20 sjálfstæðu ár landsins.

Hann lifði það af þegar nárúarnir voru sendir til Chuuk (1942&ndash;1946) og var valinn í ríkisstjórn landsins á 6. áratug 20. aldar. Hann var valinn höfðingi árið 1955 og aðalviðskiptamaður til að fá hluta af nýtingarleyfi Ástralíu á fosfat-námunum í landinu.

DeRoburt leiddi þjóðina til sjálfstæðis 31. janúar 1968 og var forseti nær alla tíð fram til 17. ágúst 1989. Í desember 1976 fengu yngri stjórnmálamenn völdin og settu Bernard Dowiyogo í forsetastól en DeRoburt fékk völdin aftur í maí 1978. Hann var einnig settur úr embætti í september og desember 1986.

Hann fékk orðu af Elísabetu 2. bretadrottningu árið 1982 og lést í Melbourne 1992.
Sinfóníuhljómsveit Íslands

**Sinfóníuhljómsveit Íslands** er íslensk sinfóníuhljómsveit sem er sjálfstæð opinber stofnun sem heyrir undir Menntamálaráðuneytið. Aðalhljómsveitarstjóri hljómsveitarinnar er finnski hljómsveitarstjórinn Eva Ollikainen. Árið 2011 flutti hljómsveitin úr Háskólabíói í Hörpu, nýtt tónlistar og ráðstefnuhús við Reykjavíkurhöfn. Þar eru allar skrifstofur, æfingarsalir og tónleikasalir sem hljómsveitin notar. Sinfóníuhljómsveit Íslands er stundum kölluð Melabandið eða Sísí frænka í hálfkæringi. 

## Saga
Áður en Sinfóníuhljómsveit Íslands tók til starfa höfðu ýmsar tilraunir verið gerðar til stofnunar sinfóníuhljómsveitar og má þar nefna *Útvarpshljómsveitina* sem starfrækt var í nokkur ár. Einn aðalhvatamaður að stofnun hennar var Jón Þórarinsson. Sínfóníuhljómsveitin var stofnuð fimmtudagskvöldið 9. mars 1950 þegar 39 manna sveit, þar af 5 erlendir tré- og málmblásturshljóðfæraleikarar hélt fyrstu tónleikana í Austurbæjarbíói. Aðgangseyrið var 20 kr. og á tónleikunum var m.a. leikinn Egmont-forleikurinn eftir Beethoven og Ófullgerða sinfónían eftir Schubert. „Hefur aldrei áður heyrst svo stór og fullkomin íslenzk hljómsveit hér,“ mátti lesa í blöðunum og var mikið rætt um fagnaðarlætin sem brutust út í lokin. Það var nokkrum vandkvæðum bundið að tryggja hljómsveitinni rekstrargrundvöll, þannig var hljómsveitin rekin af Ríkisútvarpinu fram að 1983 þegar lög voru samþykkt sem tryggðu sjálfstæði hljómsveitarinnar.Aðalstyrktaraðilar hennar 2013-2020 er fjármálafyrirtækið Gamma.

### Ungsveit Sinfóníuhljómsveitar Íslands
Öflugt og fjölþætt fræðslustarf er mikilvægur þáttur í starfsemi Sinfóníuhljómsveitar Íslands og hefur verið allt frá stofnun hennar. Hluti af fræðslustarfi SÍ er Ungsveitin sem var stofnuð árið 2009. Markmið Sinfóníuhljómsveitarinnar með hljómsveitarskóla Ungsveitarinnar er að gefa tónlistarnemendum innsýn og vettvang til að kynnast hinum sinfóníska heimi af eigin raun og njóta þjálfunar og leiðsagnar í hljómsveitarleik eins og um atvinnumennsku væri að ræða. Hljóðfæraleikarar Ungsveitarinnar þurfa að standast prufuspil sem líkir eftir aðstæðum prufuspila hjá Sinfóníuhljómsveitinni. 

## Tenglar
* Heimasíða Sínfóníuhljómsveitar Íslands
* Lög um Sinfóníuhljómsveit Íslands

## Heimildir
United Kennel Club

**United Kennel Club** (**UKC**) er hundaræktarfélag sem var stofnað árið 1898 í Bandaríkjunum en er ekki meðlimur í FCI. Félagið hefur eigið kerfi og eigin hópa sem það viðurkennir. Árið 2005 voru meira en 300 hundategundir viðurkenndar í félaginu og um 250 þúsund skráningar á ári. Að auki gefur félagið út þrjú ólík tímarit.

## Hópar
Félagið viðurkennir 8 hundahópa:
# Companion breeds
# Guardian dogs
# Gun dogs
# Herding dogs
# Northern breeds
# Scenthounds
# Sighthounds and Pariahs
# Terriers
SÍ

**SÍ** getur átt við:

* Samvinnubanki Íslands
* Seðlabanki Íslands
* Sinfóníuhljómsveit Íslands
Fjárhirðir

**Fjárhirðir**, **hirðir** eða **smali** er sá sem annast umhirðu sauðfjár, geita) eða annara húsdýra svo sem gæslu, smölun og fóðrun. 

Fjárhirðar hafa verið til allt frá því að sauðfé var fyrst tamið, líklega í Mið-Austurlöndum fyrir um 10.000 árum, og má því segja að starf fjárhirðisins sé ein elsta starfsgrein mannkynsins. Fjárhirðar eru margoft nefndir í Biblíunni (Davíð konungur er til dæmis sagður hafa verið fjárhirðir upphaflega) og oft notaðir í líkingum þar, svo sem *Góði hirðirinn*.

Eitt meginhlutverk fjárhirða í mörgum löndum hefur löngum verið að gæta hjarðarinnar fyrir rándýrum og ræningjum. Íslenskir fjárhirðar eða smalar fyrri alda þurfti fremur að gæta sauða sinna fyrir náttúruöflum, smala þeim saman og reka í skjól í vondum veðrum. Eftir fráfærur sátu smalar - oftast börn eða unglingar - yfir kvíaánum, stundum dag og nótt en stundum aðeins á daginn, til að þær tvístruðust ekki og færu að leita að lömbum sínum. Þegar fé var beitt úti á vetrum stóðu fjármenn eða sauðamenn oft yfir því allan daginn og ráku það svo í hús að kvöldi. Það gat verið mjög erfitt starf, því reynt var að beita fénu hvernig sem viðraði og stundum þurfti sauðamaðurinn jafnvel að moka snjó ofan af grasinu fyrir það. Voru fjárhirðarnir því oft mikil hraustmenni. Eftir að féð var komið á hús þurfti sá sem hirti það líka að vitja þess daglega, gefa á garðann og brynna.
Agnes (kvikmynd)

***Agnes*** er kvikmynd eftir Egil Eðvarðsson.

Myndin er byggð á morðunum á Illugastöðum í Vestur-Húnavatnssýslu árið 1828 og seinustu aftökum Íslandsögunnar sem fram fóru á Þrístöpum tveimur árum síðar. Kvikmyndin sem er frá árinu 1995, er samkvæm sögunni í stærstu atriðunum, þ.e. ástarmálunum sem leiddu að atburðunum, morðunum sjálfum og aftökunum. En þó er hún vel krydduð og samúð áhorfandans á vissulega að vera hjá aðalpersónan, Agnes Magnúsdóttir, er leikin er af Maríu Ellingsen.

## Tengill
* [Agnes á [IMDB] ]

## Heimildir
Agnes

**Agnes** getur átt við eftirfarandi:
*Nafnið Agnes.
*Íslenska kvikmyndin *[[Agnes (kvikmynd)|Agnes]]* frá 1995.
Húsið (kvikmynd)

***Húsið*** er fyrsta kvikmynd leikstjórans Egils Eðvarðssonar. Hún er fysta og eina kvikmyndin í fullri lengd sem talað er íslenskt .
Fálkar (kvikmynd)

***Fálkar*** er kvikmynd eftir Friðrik Þór Friðriksson. Upphaflega átti bara að taka hana upp á íslandi, en vegna samninga við fjáröflunarfyrirtæki urðu hlutar af myndinn að vera teknir í Þýskalandi
Norðureyjar

**Norðureyjar** eru eyjaklasi sem samanstendur af Orkneyjum, Hjaltlandseyjum og Friðarey, sem allar liggja norður af Skotlandi. Straumey er stundum talin með. Athugið að rugla Norðureyjum ekki saman við þær Norðureyjar sem eru hluti af Hjaltlandseyjum.

## Tengt efni
* Norðureyjar, Hjaltlandseyjum
* Suðureyjar
* Vestureyjar
Norðureyjar, Hjaltlandseyjum

**Norðureyjar** eru norðurhluti Hjaltlandseyja. Helstu eyjarnar sem teljast til Norðureyja eru Yell, Únst og Fetlar.

Meðal smærri eyja sem teljast til Norðureyja má nefna:
*Muckle Flugga
*Uyea
*Útstakk
*Balta
*Húney
*Haaf Gruney

Norðureyjum á Hjaltlandseyjum, sem hér eru til umfjöllunar, ætti ekki að rugla saman við Norðureyjar þær sem eru samheiti yfir Orkneyjar, Hjaltlandseyjar og Friðarey.
Austurlandskjördæmi

**Austurlandskjördæmi** samanstóð af Austur-Skaftafellssýslu, Suður-Múlasýslu og Norður-Múlasýslu frá 1959 til 2003. Enn starfar samband sveitarfélaga í Austurlandskjördæmi, sem eru landshlutasamtök sveitarfélaga á Austurlandi. Einungis í Alþingiskosningunum 1978 fékk Alþýðubandalagið fleiri atkvæði á Austurlandi en Framsóknarflokkurinn, sem jafnan hafði 1. þingmann kjördæmisins, og endurheimti sætið í þingkosningunum 1979. Í Alþingiskosningunum 1991 hreppti Alþýðuflokkurinn sitt fyrsta og eina þingsæti í kjördæminu, 5. þingmann Austurlands.

Við breytingar á kjördæmaskipan 1999 voru Norðurlandskjördæmi eystra, auk Siglufjarðar, og Austurlandskjördæmi sameinuð í eitt Norðausturkjördæmi, utan Austur-Skaftafellssýsla, sem varð hluti af Suðurkjördæmi

## Ráðherrar af Austurlandi
Lúðvík Jósepsson, Vilhjálmur Hjálmarsson, Hjörleifur Guttormsson, Halldór Ásgrímsson, Sverrir Hermannsson og Jón Kristjánsson voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þeir sátu á þingi fyrir kjördæmið.

## Þingmenn Austurlandskjördæmis
Vestfjarðakjördæmi

**Vestfjarðakjördæmi** var myndað árið 1959 úr fjórum sýslum Vestfjarða: Barðastrandasýslu, Strandasýslu, Vestur-Ísafjarðarsýslu og Norður-Ísafjarðarsýslu frá 1959 til 2003. 
Í þrennum þingkosningum, 1963, 1967 og 1971 hlaut Framsóknarflokkurinn flest atkvæði á Vestfjörðum, og þar af leiðandi fyrsta þingmann Vestfjarða. Í öll önnur skipti státaði Sjálfstæðisflokkurinn sig af fyrsta þingmanni Vestfjarða.

Við breytingu á kjördæmaskipan árið 1999 varð Vestfjarðakjördæmi hluti af Norðvesturkjördæmi ásamt Vesturlandskjördæmi og Norðurlandskjördæmi vestra utan Siglufjörður sem varð hluti af Norðausturkjördæmi

## Ráðherrar af Vestfjörðum
Hannibal Valdimarsson, Matthías Bjarnason, Steingrímur Hermannsson og Sighvatur Björgvinsson voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þeir sátu á þingi fyrir kjördæmið.

## Þingmenn Vestfjarðakjördæmis

(*) Í Alþingiskosningunum 1991 endaði "Flakkarinn" á  Vestfjörðum
Indriði G. Þorsteinsson

**Indriði Guðmundur Þorsteinsson** (18. apríl 1926 í Skagafirði – 3. september 2000 í Hveragerði) var íslenskur rithöfundur sem er þekktastur fyrir skáldsögur í raunsæjum stíl sem fjalla um flutning fólks úr sveit í borg. Þekktastar eru *[[79 af stöðinni]]* frá 1955 (samnefnd kvikmynd var gerð 1962), *[[Land og synir (skáldsaga)|Land og synir]]* frá 1963 (samnefnd kvikmynd var gerð 1980), *[[Þjófur í paradís]]* frá 1967 og *[[Norðan við stríð]]* frá 1971.

Indriði stundaði nám við Héraðsskólann á Laugarvatni 1942 til 1943. Hann var fréttamaður á Tímanum frá 1951 til 1959, á Alþýðublaðinu frá 1959-1962 og ritstjóri Tímans frá 1962 til 1973 og svo aftur frá 1987 til 1991.

Hann var framkvæmdastjóri Alþingishátíðarinnar á Þingvöllum 1974.

Indriði er faðir rithöfundarins Arnaldar Indriðasonar.

## Verk
### Skáldsögur
* Sjötíu og níu af stöðinni (1955)
* Land og synir (1963)
* Þjófur í paradís (1967)
* Norðan við stríð (1971)
* Unglingsvetur (1979)
* Keimur af sumri (1987)

### Smásagnasöfn
* Sæluvika (1951)
* Þeir sem guðirnir elska (1957)
* Mannþing (1965)
* Vafurlogar (1984) – Safn af áður útgefnum smásögum og úrval úr fyrri verkum.
* Átján sögur úr álfheimum (1986)

### Ljóð
* Dagbók um veginn (1973, aukin og endurskoðuð útgáfa 1982)

### Leikverk
* Húðir Svignaskarðs (1988)

### Ævisögur og viðtalsbækur
* Áfram veginn (1975) – um ævi Stefáns Íslandi
* Samtöl við Jónas (1977) – um Jónas frá Hriflu
* Fimmtán gírar áfram (1981) – um brautryðjendur á langferðaleiðum
* Ævisaga Jóhannesar Sveinssonar Kjarval (1985)
* Skýrt og skorinort (1989) – samtöl við Sverri Hermannsson
* Ævisaga Hermanns Jónassonar (tvö bindi, 1990 og 1992)

### Annað
* Þjóðhátíðin 1974 (1987)
* Bréf til Sólu (1983) – umsjón með útgáfu
* Ýmsar blaðagreinar og bókakaflar

## Heimildir

## Tengt efni
* Tilnefningar til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs frá Íslandi
* Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs

## Tenglar
* ''Blástör''; smásaga eftir Indriða; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1986
Geisladiskadrif

**Geisladiskadrif** er tölvuíhlutur sem les gögn af geisladiskum. Þannig er hægt að dreifa tölvugögnum, forritum og öðrum með einföldum hætti. Sum geisladiskadrif eru samsteypa af geislaskrifara (drif sem skrifar gögn á geisladisk) og DVD-drifi (og -skrifara).
Galeiða

**Galeiða** var grunnskreitt ein-, tví eða þrímastrað kaup- eða herskip. Þau voru knúin latínseglum og flóknu árakerfi með allt að 70 árum á hvort borð. Ræðarar voru sjaldan refsifangar fyrr en á 16. öld, fyrir þann tíma er talið að flestar galeiður hafi verið mannaðar launuðum ræðurum. Galeiður voru með sérstaka vígtrjónu til að brjóta árabúnað og skipsboli óvinaskipa. 

Galeiður voru algengar við Miðjarðarhafið frá 3. árþúsundi f.Kr. og allt fram á 18. öld. Það voru Grikkir og Föníkumenn sem smíðuðu fyrstu þekktu skipin.

Sjálft orðið er gamalt tökuorð í norrænu málunum úr þýsku, þaðan sem það er komið um latínu úr grísku, þar sem það var í öndverðu haft yfir vissa tegund af fiski en síðan voru skipin nefnd eftir fiskinum sökum einhverra líkinda.
Stefán Hörður Grímsson

**Stefán Hörður Grímsson** (31. mars 1919 í Hafnarfirði – 18. september 2002 í Reykjavík) var íslenskt skáld sem vakti fyrst athygli með ljóðabókinni *Svartálfadans* (1951) sem var ort í módernískum anda. Ljóðabók hans *Tengsl* var tilnefnd til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 1989 og ljóðabókin *Yfir heiðan morgun* sem kom út 1989 varð sú fyrsta sem fékk íslensku bókmenntaverðlaunin.

## Tengt efni
* Tilnefningar til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs frá Íslandi
* Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs

## Tenglar
* Um Stefán Hörð Grímsson á bókmenntavef Borgarbókasafnsins
Steingrímur Steinþórsson

**Steingrímur Steinþórsson** (f. 12. febrúar 1893 í Álftagerði við Mývatn d. 14. nóvember 1966) var forsætisráðherra Íslands fyrir Framsóknarflokkinn, þó hann væri aldrei formaður flokksins. Hann starfaði með Sjálfstæðisflokknum í ríkisstjórn og var forseti Alþingis frá 1949 til 1950.

## Tengill
* Æviágrip á vef Alþingis
Sigurður Eggerz

**Sigurður Eggerz** (fæddur 1. mars 1875 á Borðeyri, dáinn 16. nóvember 1945) var íslenskur lögfræðingur, stjórnmálamaður, bankastjóri, rithöfundur, ljóðskáld og leikskáld. Hann var forsætisráðherra Íslands 21. júlí 1914 til 4. maí 1915, og frá 7. mars 1922 til 22. mars 1924. Hann var alþingismaður 1911-1915, 1916-1926 og 1927-1931, fjármálaráðherra 1917-1920 og var einn af stofnendum Sjálfstæðisflokksins árið 1929. Sigurður var bankastjóri Íslandsbanka frá 1924-1930.

Hann útskrifaðist úr lagadeild Háskólans í Kaupmannarhöfn 1903. 

Sigurður sóttist eftir borgarstjóraembættinu í Reykjavík árið 1920, en tapaði í almennum kosningum fyrir Knud Zimsen. Er það í eina skiptið sem kosið hefur verið í embætti borgarstjóra með þeim hætti.

Sigurður er höfundur ljóðsins „Alfaðir ræður“ sem Sigvaldi Kaldalóns samdi lag við.

## Leikverk
* *Pála* (1942)
* *Líkkistusmiðurinn* (1938)
* *Það logar yfir jöklinum* (1937)
* *Í sortanum* (1932)

## Tenglar
* Æviágrip á heimasíðu Alþingis
* ''Sigurður Eggerz, fyrrv. forsætisráðherra, látinn''; grein í Morgunblaðinu 1945
Grafkerjamenningin

**Grafkerjamenningin** eða **brunaöld** er tímabil í forsögu Mið- og Norður-Evrópu seint á bronsöld þegar farið var að brenna lík og setja öskuna í grafker sem síðan voru grafin í sérstökum görðum eða lögð í grafhauga. Grafkerjamenningin tók smám saman við af grafhaugamenningunni um 1300 f.Kr. og stóð til um 750 f.Kr. þegar Hallstattmenningin tók við.
Einar Arnórsson

**Einar Arnórsson** (f. á Minna-Mosfelli í Grímsnesi 24. febrúar 1880, d. 29. mars 1955) var íslenskur hæstaréttarlögmaður, stjórnmálamaður, prófessor í lögfræði og síðasti ráðherra Íslands 4. maí 1915 til 4. janúar 1917. Hann gegndi auk þess fjölmörgum öðrum embættum og trúnaðarstörfum.

## Nám
Einar lauk stúdentsprófi við Lærða skólann árið 1901 og gegndi þar embætti forseta nemendafélagsins Framtíðarinnar 1899-1900. Hann útskrifaðist með próf í lögum frá Kaupmannahafnarháskóla 1906, hlaut heiðursdoktorsnafnbót í lögfræði við Háskóla Íslands árið 1936 og varð hæstaréttarlögmaður 1945. 

## Starfsferill
Einar kom víða við á starfsferli sínum. Hann var kennari við Lagaskólann í Reykjavík frá 1908-1911, prófessor í lögfræði við Háskóla Íslands 1911-1915, alþingismaður frá 1914-1919 og 1931-1932. Frá 1915-1917 var hann ráðherra Íslands en að því starfi loknu tók hann aftur við embætti prófessors við Háskóla Íslands og gegndi því til ársins 1932. Hann var rektor Háskóla Íslands 1918-1919 og 1929-1930, skattstjóri í Reykjavík 1922-1928, hæstaréttardómari 1932-1942 en í desember 1942 varð hann dóms- og menntamálaráðherra í utanþingsstjórn Björns Þórðarsonar og gegndi því embætti þar til í september 1944 er hann tók aftur við embætti hæstaréttardómara.

Hann ritstýrði *[[Fjallkonan|Fjallkonunni]]* (1907), *[[Ísafold]]* (1919-1920), *[[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]]* (1919-1920), *[[Skírnir|Skírni]]* (1930), *[[Blanda|Blöndu]]* (1936-1939), Sögu (1950-1954) og ''Tímariti'' ''lögfræðinga'' (1951-1953). Eftir hann liggja einnig nokkrar bækur um lögfræði og sögu Íslands. Hann sat í bæjarstjórn Reykjavíkur frá 1930-1932 og var forseti Sögufélagsins í tuttugu ár eða frá 1935-1955.

Einar var einn nefndarmanna í sambandalaganefndinni sem Alþingi skipaði árið 1918 til þess að komast að samkomulagi við Dani um frumvarp um dansk-íslensk sambandslög þar sem Ísland yrði viðurkennt sem fullvalda ríki.

## Tilvísanir


## Tenglar

* „Dr. juris Einar Arnórsson fyrrv. ráðherra — minningarorð“; grein í ''Morgunblaðinu'' 1955
Tár úr steini

***Tár úr steini*** er kvikmynd eftir Hilmar Oddsson sem fjallar um ævi íslenska tónskáldsins Jóns Leifs á tímum seinni heimsstyrjaldarinnar.
Benedikt Gröndal (f. 1924)

**Benedikt Gröndal** (7. júlí 1924 – 20. júlí 2010) var forsætisráðherra Íslands fyrir Alþýðuflokkinn frá 15. október 1979 til 8. febrúar 1980. Hann var utanríkisráðherra 1978 til 1980, alþingismaður frá 1956 til 1982 og formaður Alþýðuflokksins frá 1974 til 1980.

Benedikt var sonur Sigurðar Gröndal yfirkennara í Reykjavík og konu hans Mikkelínu Maríu Sveinsdóttur. Hann lauk stúdentsprófi frá MR 1943, BA-prófi í sagnfræði frá Harvard-háskóla 1946. Með námi og að því loknu var hann blaðamaður á Alþýðublaðinu, síðan ritstjóri Samvinnunnar 1951-1958 og ritstjóri Alþýðublaðsins 1959-1969. 

Benedikt varð landskjörinn þingmaður Borgfirðinga fyrir Alþýðuflokkinn 1956-1959. Hann var síðan þingmaður Vesturlands 1959-1978 og þingmaður Reykvíkinga 1978-1982. Hann var formaður Alþýðuflokksins 1974-1980. Þegar hann lét af þingmennsku 1982 var hann skipaður sendiherra í Svíþjóð og starfaði hjá utanríkisþjónustunni til 1991. Hann sendi frá sér nokkrar bækur um stjórnmál, utanríkismál og sagnfræði.

Benedikt lést á hjúkrunarheimilinu Eir í Grafarvogi þann 20. júlí árið 2010.

## Tilvísanir
Benedikt Gröndal

**Benedikt Gröndal** getur átt við:

*Benedikt Gröndal eldri
*Benedikt Sveinbjarnarson Gröndal (einnig þekktur sem Benedikt Gröndal yngri) *(1826–1907)*
*Benedikt Gröndal ráðherra og þingmaður *(1924–2010)*
Norðurlandskjördæmi vestra

**Norðurlandskjördæmi vestra**, náði frá Hrútafirði í vestri til Siglufjarðar í austri. Í kjördæminu voru Skagafjarðarsýsla, Austur-Húnavatnssýsla og Vestur-Húnavatnssýsla. Í kjördæminu voru fimm þingmenn.

Við breytingu á kjördæmaskipan árið 1999 varð Norðurlandskjördæmi vestra hluti af Norðvesturkjördæmi, ásamt Vestfjarðakjördæmi og Vesturlandskjördæmi.

## Ráðherrar af norðurlandi vestra
Ólafur Jóhannesson, Pálmi Jónsson, Ragnar Arnalds og Páll Pétursson voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þeir sátu á þingi fyrir kjördæmið.

## Þingmenn Norðurlandskjördæmis vestra
Benjamin Franklin

**Benjamin Franklin** (17. janúar 1706 – 17. apríl 1790) var stjórnmálamaður, hugsuður og uppfinningamaður sem fæddist í Boston í Nýja Englandi og varð síðar einn af leiðtogum uppreisnarmanna í bandaríska frelsisstríðinu og einn af „landsfeðrum“ Bandaríkjanna. 

Benjamin var einn af boðberum upplýsingarinnar.

## Tenglar
* Tvær æfisögur útlendra merkismanna, Hið íslenska bókmenntafélag, Kaupmannahöfn, 1839
Suðurlandskjördæmi

**Suðurlandskjördæmi** náði frá Skeiðarársandi í austri að Selvogi í vestri. Vestmannaeyjar, Árnessýsla, Rangárvallasýsla og Vestur-Skaftafellssýsla tilheyrðu kjördæminu. Í kjördæminu voru sex þingmenn.

Við breytingar á kjördæmaskipan 2000 voru Suðurlandskjördæmi, Suðurnesjahluti Reykjaneskjördæmis og Sveitarfélagið Hornafjörður, sameinuð í eitt Suðurkjördæmi.

## Ráðherrar af Suðurlandi
Ingólfur Jónsson, Magnús H. Magnússon,Jón Helgason, Þorsteinn Pálsson, Óli Þ. Guðbjartsson og Guðni Ágústsson voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þeir sátu á þingi fyrir kjördæmið.

## Þingmenn Suðurlandskjördæmis
XHTML

**Extensible HyperText Markup Language (XHTML)** er ívafsmál fyrir vefsíður sem er mjög líkt HTML, en með ritunarreglur sem samræmast  XML-staðlinum ólíkt HTML sem leyfir til dæmis opin tög.

HTML byggir á SGML sem mjög sveigjanlegur staðall fyrir ívafsmál. XHTML byggir hins vegar á XML sem mun strangari undirgerð af SGML. Hægt er að þátta rétt mynduð XHTML-skjöl með venjulegum XML-þáttara, ólíkt HTML sem þarf flókinn, lauslegan þáttara sem að oft þarf að túlka kóðann og geta sér til um merkinguna. XHTML er myndað úr HTML og XML þar sem það er endurgerð af HTML í XML. XHTML 1,0 varð W3C-tilmæli 26. janúar, 2000. XHTML 1,1 varð W3C-tilmæli 31. maí, 2001 og þróun þess heldur enn áfram.
Skallaörn

**Skallaörn**, einnig kallaður **hvíthöfðaörn** eða **bjartörn** (fræðiheiti: *Haliaeetus leucocephalus*) er stór ránfugl sem lifir í Norður-Ameríku og er þjóðarfugl Bandaríkjanna. Nafn hans er dregið af einkennandi hvítu höfðinu á fullorðnum fuglum.
Norðurlandskjördæmi eystra

**Norðurlandskjördæmi eystra**, náði frá Ólafsfirði í vestri til Langaness í austri. Í kjördæminu voru Eyjafjarðarsýsla, Suður-Þingeyjarsýsla og Norður-Þingeyjarsýsla. Frá 1987 til 1995 voru sjö þingmenn í kjördæminu en annars sex. Í 40 ár, frá 1959 til 1999 hafði Framsóknarflokkurinn 1. þingmann kjördæmisins. Lengi vel hafði Sjálfstæðisflokkurinn 2. þingmann kjördæmisins, að árunum 1979-1983 og 1999-2003 slepptum þegar Framsóknarflokkurinn hlaut 2. þingmann kjördæmisins, í fyrra skiptið hlaut Sjálfstæðisflokkurinn 3. þingmanninn og í seinna skiptið þann fyrsta. 1987 buðu Samtök um jafnrétti og félagshyggju, einungis fram í Norðurlandskjördæmi eystra og fengu einn mann kjörinn á þing.

Við breytingu á kjördæmaskipan árið 1999 voru Norðurlandskjördæmi eystra og Austurlandskjördæmi sameinuð í eitt Norðausturkjördæmi, utan hvað Siglufjörður varð hluti Norðausturkjördæmis, en hafði áður verið í Norðurlandskjördæmi vestra, og Austur-Skaftafellssýsla, sem verið hafði hluti af Austurlandskjördæmi, varð hluti af Suðurkjördæmi.

## Ráðherrar af Norðurlandi eystra
Magnús Jónsson, Björn Jónsson, Bragi Sigurjónsson, Ingvar Gíslason, Guðmundur Bjarnason, Steingrímur J. Sigfússon, Halldór Blöndal, Valgerður Sverrisdóttir og Tómas Ingi Olrich voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þau sátu á þingi fyrir kjördæmið.

## Þingmenn Norðurlandskjördæmis eystra
Bust-a-Move Bash!

**Bust-a-Move Bash!** (áður þekktur sem Bust-A-Move Revolution) er tölvuleikur gefinn út af Majesco fyrir Nintendo Wii leikjatölvuna. Hann var gefinn út 2. febrúar 2007.
Lögrétta

**Lögrétta** var á þjóðveldisöld æðsta stofnun Alþingis og sinnti ýmsum hlutverkum. Hún setti lög, skar úr lagadeilum og gegndi ýmsum öðrum hlutverkum. 

Lögréttu var komið á fót um leið og Alþingi var stofnað 930. Í henni sátu 39 goðar og 9 uppbótargoðar á miðpalli en hver goði hafði tvo ráðgjafa með sér og sat annar fyrir framan hann og hinn fyrir aftan. Þegar biskupsstólarnir voru stofnaðir fengu Hóla- og Skálholtsbiskupar einnig sæti í lögréttu. Lögsögumaður stýrði fundum lögréttunnar. Hún kom saman báða sunnudagana sem þingið stóð yfir, svo og síðasta daginn, og oftar ef þurfa þótti. Lögrétta var háð undir beru lofti og hefur verið hlaðin í hring eða ferhyrning. Allir máttu fylgjast með störfum hennar en ekki fara inn fyrir vébönd sem voru umhverfis hana. Ekki er vitað með vissu hvar lögrétta var en af heimildum frá 13. öld má draga þá ályktun að hún hafi þá verið á völlunum fyrir neðan Lögberg.

Þegar Íslendingar gengu Noregskonungi á hönd breyttist hlutverk lögréttunnar, hún hafði áfram takmarkað löggjafarvald en var þó fyrst og fremst dómstóll. Goðarnir hurfu úr sögunni en í þeirra stað komu lögréttumenn. Í lögréttu sátu hverju sinni 36 menn, þrír úr hverju þingi, og voru þeir valdir úr hópi 84 nefndarmanna, bænda sem sýslumenn tilnefndu til þingreiðar. Í stað lögsögumannsins komu tveir lögmenn. Lögmenn nefndu svo 6, 12 eða 24 úr hópi lögréttumanna til að dæma um einstök mál. Í 4. kap. þingfararbálks Jónsbókar segir, að þeir menn sem í lögréttu séu nefndir skuli „dæma lög um þau mál öll, er þangað eru skotin og þar eru löglega fram borin“. Lögréttan var æðsti dómstóll hérlendis, uns yfirréttur var stofnaður árið 1593. Árið 1594 var reist lítið hús fyrir starfsemi lögréttunar fyrir vestan Öxará og þar var hún fram til 1798 en þá var húsið svo illa farið að ekki var hægt að notast við það og var þinghaldið þá flutt og þingið síðan lagt niður árið 1800.
Bíódagar

***Bíódagar*** er kvikmynd eftir Friðrik Þór Friðriksson. Hún var send í forval Óskarsins fyrir bestu erlendu kvikmyndina en var ekki tilnefnd.

## Heimildir
Á köldum klaka

***Á köldum klaka*** (*Cold fever*) er kvikmynd eftir Friðrik Þór Friðriksson og Jim Stark sem fjallar um Japana sem kemur til Íslands vegna dauða foreldra hans.
Lögsögumaður

**Lögsögumaður** var á þjóðveldisöld æðsti starfsmaður Alþingis og eini launaði veraldlegi embættismaður þess og raunar þjóðarinnar allrar. Hann hafði það hlutverk að stjórna fundum lögréttunnar og segja fram þriðjung laga í heyranda hljóði á hverju ári.

Lögrétta kaus sér lögsögumann og var kjörtímabilið þrjú ár en endurkjósa mátti sama manninn mörgum sinnum. Fyrsti lögsögumaðurinn var kosinn árið 930 þegar Alþingi var stofnað og var það Úlfljótur, sá sem sendur hafði verið til Noregs að kynna sér lög þar. Lögin voru ekki til skrifuð en lögsögumanninum bar að fara með þriðjung laganna fyrir þingheim á ári hverju þannig að þeir sem höfðu minni og námsgáfur til áttu að geta lært þau öll á þremur árum. Goðar og aðrir sem höfðu heyrt lögréttumenn fara með lögin margsinnis hafa vafalaust margir hverjir fest þau vel í minni og getað áminnt lögréttumenn ef þeir fóru ekki rétt með. Þannig geymdust lögin í minni manna í nærri tvær aldir, allt þar til veturinn 1117-1118, þegar skráning þeirra hófst á Breiðabólstað í Vesturhópi. Ekki er vitað til þess að sambærilegt embætti hafi verið til á norskum þingum.

Lögsögumannsembættið var við lýði til 1271 og eru nöfn allra lögsögumanna þekkt.

Úr lögsögumannsþætti Grágásar:
„Svo er enn mælt að sá maður skal vera nokkur ávallt á landi voru er skyldur sé til þess að segja lög mönnum og heitir sá lögsögumaður... 

Það er og mælt að lögsögumaður er skyldur til þess að segja upp lögþáttu alla á þremur sumrum hverjum en þingsköp hvert sumar.  Lögsögumaður á upp að segja sýknuleyfi öll að lögbergi svo að meiri hlutur manna sé þar ef því um náir og misseristal og svo það ef menn skulu koma fyrr til alþingis en 10 vikur eru af sumri og tína imbrudagahald og föstuíganga og skal hann þetta allt mæla að þinglausnum.  Það er og að lögsögumaður skal svo gerla þáttu alla upp segja að engi viti einna miklu gjörr.  En ef honum vinnst eigi fróðleikur til þess þá skal hann eiga stefnu við 5 lögmenn hin næstu dægur áður eða fleiri þá er hann má helst geta af áður hann segi hvern þátt upp og verður hver maður útlægur 3 mörkum er ólofað gengur á mál þeirra og á lögsögumaður sök þá ...“ (Grágás I a, 208-09)

## Heimild
*
Georg 6.

**Georg 6.** (*Albert Frederick Arthur George Windsor*) (14. desember 1895 - 6. febrúar 1952) varð konungur breska heimsveldisins og keisari Indlands þann 11. desember 1936 og ríkti til dauðadags. Hann tók við völdum þegar eldri bróðir hans, Játvarður 8., afsalaði sér konungdómi til þess að geta gifst unnustu sinni, en hún var fráskilin. Georg var síðasti keisari Indlands (til 1947) og síðasti konungur Írlands til 1948, þegar Írland yfirgaf heimsveldið. Hann var þriðji breski konungurinn sem notaði nafnið *Windsor*, en faðir hans, Georg 5., tók það upp. 

Georg 6. fæddist í York Cottage í Norfolk. Foreldrar hans voru Georg prins, hertogi af York (síðar Georg 5. konungur) og kona hans María hertogaynja af York (síðar María Bretadrottning). Föðurforeldrar hans voru Játvarður prins af Wales, síðar konungur, og kona hans Alexandra prinsessa af Danmörku og síðar drottning. Móðurforeldrar Georgs voru Frans prins og hertogi af Teck og María Adelaide prinsessa af Cambridge.

Hann giftist 26. apríl 1923 lafði Elísabet Bowes-Lyon. Hún taldist til alþýðu samkvæmt reglum hirðarinnar, þó að hún væri afkomandi bæði Róberts 1. Skotakonungs og Hinriks 7. Englandskonungs, en við giftingu þeirra hlaut hún titilinn „hennar konunglega hátign, hertogaynjan af York“. Þau eignuðust tvær dætur: Elísabetu prinsessu (f. 21. apríl 1926), síðar drottningu, og Margréti prinsessu (f. 21. ágúst 1930, d. 9. febrúar 2002).

Georg 6. fékk krabbamein í lungu og var annað lunga hans fjarlægt í september 1951. Jólaræða hans það ár var hljóðrituð í mörgum hlutum sem voru svo sameinaðir í eina heild og útvarpað. Hann andaðist sex vikum síðar.

## Tilvísanir
Kjalar invest

**Kjalar invest bv.** er íslenskt fjárfestingafélag skráð í Hollandi. Kjalar er annar stærsti hluthafi í Kaupþing banka með 9% hlut og stærsti hluthafi í Alfesca með 36% hlut. Það á 50% í Mastur hf., á móti Samvinnulífeyrissjóðnum, sem á 11% í Samskip hf. Hjörleifur Jakobsson er forstjóri Kjalars og Ólafur Ólafsson er stjórnarformaður.

## Tenglar
* ''68 miljónir í arð til Kjalars''; grein af Dv.is 2010
Ólafur Jóhann Ólafsson

**Ólafur Jóhann Ólafsson** (f. 26. september 1962) er íslenskur viðskiptamaður og rithöfundur. 

## Fjölskylda
Ólafur Jóhann er fæddur og uppalinn í Reykjavík. Foreldrar hans eru Ólafur Jóhann Sigurðsson (1918-1988) rithöfundur og Anna Jónsdóttir (1918-1995) húsfreyja. Maki Ólafs er Anna Ólafsdóttir og eiga þau þrjú börn. Þau eru búsett í New York í Bandaríkjunum.

## Menntun og störf
Ólafur lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1982 og prófi sem eðlisfræðingur frá Brandeis University í Massachusetts í Bandaríkjunum 1985. Hann byrjaði feril sinn hjá Sony en þar starfaði hann frá 1986-1996 og kom meðal annars að framleiðslu fyrstu Playstation tölvunnar, síðast sem aðstoðarforstjóri fyrirtækisins. Árið 1996 hóf hann störf hjá Advanta og var forstjóri þess um skeið en var síðan ráðinn til Time Warner Digital Media 1999 og var aðstoðarforstjóri Time Warner til ársins 2018.

Skáldverk Ólafs hafa verið þýdd á fjölmörg tungumál og hann hefur hlotið ýmsar viðurkenningar fyrir ritstörf. Hann hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2006 fyrir smásagnasafnið *Aldingarðurinn* og hlaut riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir ritstörf og kynningu á íslenskum málefnum árið 2007.

## Verk
*1986 - *Níu lyklar* 
*1988 - *Markaðstorg guðanna* 
*1991 - *Fyrirgefning syndanna*
*1994 - *Sniglaveislan* 
*1996 - *Lávarður heims*
*1999 - *Slóð fiðrildanna*
*2001 - *Höll minninganna*
*2004 - *Sakleysingjarnir*
*2006 - *Aldingarðurinn*
*2011 - *Málverkið*
*2015 - *Endurkoman*
*2017 - *Sakramentið*
*2019 - *Innflytjandinn*
*2020 - *Snerting*
*2022 - *Játning*
*2023 - *Snjór í paradís*
*2025 - *Kvöldsónatan*

## Verðlaun
* Íslensku bókmenntaverðlaunin
* O. Henry Award
* Frank O'Connor
* International IMPAC Dublin Literary Award.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Website 
*Olaf Olafsson Facebook Page
* Vestmannaeyjar 
* David Carr, ''Media Deals and Novels From One Busy Mind'', ''The New York Times'' þann 5 Mars 2012
* Bokmenntir
* Bjartur - Veröld
Ajas Telamonsson

**Ajas Telamonsson**, stundum nefndur **Ajant** eða **Ajax** (forngríska: ) var hetja í forngrískri goðafræði og konungur á eynni Salamis. Hann var í herliði Grikkja í *[[Ilíonskviða|Ilíonskviðu]]* Hómers og öðrum fornum söguljóðum um Trójustríðið. Ajas var risavaxinn og fríður maður og sagður sterkastur Grikkja á eftir Akkillesi. Þegar Akkilles lést ákvað Þetis, móðir Akkillesar, að sá í herliði Grikkja sem hefði valdið mestum ótta meðal Trójumanna skyldi fá hervopn hans. Fangar frá Tróju voru spurðir álits en þeir nefndu Ódysseif. Þegar Ódysseifur hafði betur sturlaðist Ajas og fyrirfór sér. Hálfbróðir Ajasar var Tevkros.
Játvarður 8. Bretlandskonungur

**Játvarður 8.** (*Edward Albert Christian George Andrew Patrick David Windsor*), f. 23. júní 1894, d. 28. maí 1972 var konungur breska samveldisins, konungur Írlands og keisari Indlands. Hann tók við er faðir hans, Georg 5., lést þann 20. janúar 1936 og afsalaði sér konungdómi í hendur yngri bróður síns, Georgs 6., þann 11. desember 1936. Hann var annar í röð konunga af ættinni Windsor, en faðir hans hafði breytt nafni þeirra úr Saxe-Coburg-Gotha árið 1917.

Áður en hann varð konungur var hann prins af York, prins af York og Cornwall, hertogi af Cornwall, hertogi af Rothesey og prins af Wales. Eftir afsögn sína varð hann aftur Játvarður prins en var gerður að hertoga af Windsor 8. mars 1937. Í síðari heimsstyrjöldinni var hann ríkisstjóri og yfirhershöfðingi Bahamaeyja.

Játvarður 8. er eini breski þjóðhöfðinginn, sem hefur sagt af sér. Hann undirritaði afsagnarskjölin þann 10. desember 1936 og breska þingið samþykkti afsögnina daginn eftir. Aðeins tveir konungar í breskri sögu hafa setið skemur en hann en það voru lafði Jane Gray (9 eða 13 daga) og Játvarður V (um 2 mánuði), en ekkert þeirra var krýnt.

Ástæða afsagnarinnar var samband Játvarðar við Wallis Simpson, sem var fráskilin bandarísk kona og það féll breskum yfirvöldum illa í geð. Þau giftust eftir að hann sagði af sér.

## Tenglar
* ''Þegar Játvarður VIII missti krúnuna''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966
Diomedes Grammaticus

:*Þessi grein fjallar um rómverska málfræðinginn Diomedes. Um forngrísku hetjuna sjá [[Díómedes]].*
**Diomedes Grammaticus** eða **Diomedes málfræðingur** var rómverskur málfræðingur sem var á dögum á seinni hluta 4. aldar. Málfræðingurinn Priscianus vísar oft til Diomedesar og því hlýtur Diomedes að hafa verið uppi fyrir árið 500.

Diomedes samdi rit um málfræði í þremur bindum, sem bar titilinn *Ars grammatica* (*Málfræði*, einnig nefnd *De Oratione et Partibus Orationis et Vario Genere Metrorum libri III*), og var hún tileinkuð Aþanasíosi. Þriðja bindið, sem fjallar um skáldskap, er sérstaklega mikilvægt, því þar er m.a. að finna útdrætti úr riti Suetoniusar *De poetica* (*Um skáldskap*). Í bókinni er einn lengsti varðveitti listi yfir tegundir hetjulagskveðskapar í fornöld. Rit Diomedesar er varðveitt í heild (en kann að vera stytt útgáfa).
Traktor ársins

**Traktor ársins** (eða **dráttarvél ársins**) (enska: *Tractor of the Year*) eru evrópsk verðlaun sem veitt eru árlega þeim traktor sem þykir skara fram úr hverju sinni. Gerðin hlýtur nafnbótina „traktor ársins“ til eins árs og eru það 20 evrópskir landbúnaðar-blaðamenn sem velja. Verðlaunin hafa verið veitt frá árinu 1998.

## Traktorar ársins

* 1998 - Fendt Vario
* 1999 - Fendt 700 Vario
* 2000 - Case IH Magnum MX
* 2001 - Case IH CVX
* 2002 - John Deere 8020-serían
* 2003 - New Holland TM 190
* 2004 - Fendt 930 Vario TMS
* 2005 - Massey Ferguson 8480 Dyna-VT
* 2006 - McCormick XTX 215
* 2007 - John Deere 8540
* 2008 - New Holland T7060
* 2009 - Massey Ferguson 8690 Dyna-VT
* 2010 - New Holland T7070 AutoCommand
* 2011 - Fendt 828 Vario
* 2012 - John Deere 7280R
* 2013 - Deutz-Fahr Agrotron 7250 TTV
* 2014 - Claas Axion 850
* 2015 - Case IH Magnum CVX 380
* 2016 - Fendt 1050
* 2017 - Case IH Optum 300 CVX

## Neðanmálsgreinar
Stjörnuhreyfill

**Stjörnuhreyfill** er tegund brunahreyfils þar sem stimplarnir ganga hver frá öðrum og strokkarnir mynda stjörnu með sveifarás í miðið. Stjörnuhreyflar voru algengir í flugvélum áður en strókhreyflar (e. *turbojet*) tóku við. Fjórgengis stjörnuhreyflar eru algengastir.
Andrómeda (grísk goðafræði)

**Andrómeda** (Ἀνδρομέδη, *Andromédē*) var stúlka í forngrískri goðafræði. Andrómeda var dóttir Kefeifs, konungs í Eþíópíu, og Kassíepeiu, drottningar. Kassíópeia hafði gortað sig af því að vera fegurri en sædísirnar, dætur Nereifs og uppskar fyrir vikið reiði Póseidons, sem tældi ógnvekjandi sæskrímsli að ströndum Eþíópíu. Kefeifur konungur gat einungis sefað reiði guðsins með því að fórna dóttur sinni. Andrómeda var því fjötruð við klett þar sem hún beið þess að verða étin af sæskrímsli en var bjargað af Perseifi, sem kvæntist henni.
Andrómeda

**Andrómeda** getur vísað til:

* Andrómedu, dóttur Kefeifs og Kassíepeiu og konu Perseifs
* stjörnuþokunnar Andrómedu 
* stjörnumerkisins Andrómedu, þar sem stjörnuþokan Andrómeda er
Andrómakka

**Andrómakka** (forngríska: **Ανδρομαχη**) var í grískri goðafræði kona Hektors, dóttir Eetíons og systir Pódesar. Hún ólst upp í borginni Þebu í Kilikíu þar sem faðir hennar var við völd. Nafn hennar merkir „orrusta mans“, frá ανδρος (*andros*, „maður“ í eignarfalli) og μαχη (*machē*, „orrusta“).

Í Trójustríðinu drap Akkilles Hektor. Neoptólemos, sonur Akkillesar, drap barnungan son Andrómökku og Hektors, Astýanax og tók sér Andrómökku sem rekkjunaut og Helenos, bróður Hektors, sem þræl. Andrómakka ól Neoptólemosi soninn Molossos.

Þegar Neóptólemos lést giftist Andrómakka Helenosi, bróður Hektors og varð drottning í Epíros.

## Andrómakka í bókmenntum
* Hómer, *[[Ilíonskviða]]* VI.369–502, XXII.405-515
* Evripídes, *[[Andrómakka (Evripídes)|Andrómakka]]*
* Evripídes, *[[Trójukonur]]* 
* Virgill, *[[Eneasarkviða]]* III.294–355
* Seneca, *[[Troades|Trójukonur]]*

Andrómakka er einnig aðalsöguhetjan í harmleiknum *[[Andromaque]]* eftir franska leikskáldið Jean Racine (1639–1699).
Týdeifur

**Týdeifur** var í forngrískri goðafræði faðir Díomedesar og maður Deipýlu. Hann var sonur Öynefs og Períböyu, dóttur Hippónúss. Hann var í herliði hinna sjö gegn Þebu en Melenippos drap hann í orrustunni um borgina.

## Útlegð
Agríos frændi Týdeifs gerði hann útlægan frá Kalydon vegna þess að hann hafði vegið mann. Hann hélt til Argos, þar sem hann kvæntist Deipýlu, dóttur Adrastosar konungs. Konungur féllst á að veita Týdeifu liðveislu svo að hann gæti náð aftur völdum í Kalydon en ákvað að aðstoða fyrst Pólýneikesi að ná aftur völdum í Þebu.

## Sjö gegn Þebu
Í *[[Ilíonskviða|Ilíonskviðu]]*, Hómers er nokkrum sinnum vísað til hlutverks Týdeifs í umsátrinu um Þebu. Áður en átökin hófust var Týdeifur sendur til borgarinnar með skilaboð til Kadmea. Hann kom að þeim við veisluhöld í húsi Eteoklesar og skoraði á þá að etja kappi við sig í ýmsum þrautum. Keppnirnar vann hann allar með hjálp Aþenu. Kadmear tóku tapinu sárt og sendu fimmtíu menn á eftir Týdeifi er hann var á leiðinni aftur til hersins. Fyrir þeim fóru Majon og Polýfontes Átofonsson. Týdeifur drap þá alla að Majoni undanskildum því Aþena vildi að honum yrði þyrmt.

Í orrustunni um Þebu börðust Týdeifur og Melanippos. Melenippos stakk Týdeif í magann og særði hann til ólífis en Týdeifur drap þó Melenippos og át úr honum heilann. Að svo búnu hætti Aþena við að gera Týdeif ódauðlegan. Majon sá um útför Týdeifs, þakklátur honum fyrir að hafa þyrmt lífi sínu. 

## Heimild
*
Ajax

**Ajax** getur átt við eftirfarandi:

## Tölvunarfræði
* Ajax (Asynchronous JavaScript and XML), tækni notuð í forritun
* Ajax í Atari STE

## Íþróttir
* AFC Ajax, knattspyrnufélag í Amsterdam
* Ajax America, eða Ajax Orlando, bandarískt knattspyrnufélag frá Orlando
* Ajax Cape Town FC, suður-afrískt knattspyrnufélag
* Ajax Kenitra, marokkóskt innanhúsknattspyrnufélag
* FC Ajax Lasnamäe, eistneskt knattspyrnufélag
* Rabat Ajax, maltverskt knattspyrnufélag
* Ajax Sportman Combinatie (ASC), krikket og knattspyrnufélag frá Leiden
* Aias Salaminas F.C., grískt knattspyrnufélag
* Unión Ájax, knattspyrnufélag frá Hondúras
* Ajax Heroes, danskt handknattleiksfélag
* Ajax, ástralskan veðreiðahest

## Farartæki
* Ajax, bíl frá Aigner í Sviss
* Ajax, bíl frá Briscoe í Frakklandi
* Ajax, bíl frá Seattle í Bandaríkjunum (1941)
* Ajax, frumgerð bíls frá Bandaríkjunum (1921)
* Ajax, bandarískur bíll framleiddur af Nash Motors árin 1925–1926
* Ajax Electric, bandarískur rafbíll kynntur árið 1901
* HMS ''Ajax'', bresk herskip
* USS ''Ajax'', bandarísk herskip

## Tónlist
* Ajax, rafhljómsveit frá New York
* Ajax, ástralskur plötusnúður
* Ajax Widowmaker, rappari

## Landafræði
* Ajax, bær í Kanada

## Annað
* Ajax, hreinsiefni
* *[[Apatosaurus ajax]]*, tegund af *Apatosaurus*-ættkvíslinni
* 1404 Ajax, smástirni

## Tengt efni
* Ajas
Laertes

**Laertes** (forngríska: **Λαερτιάδης** eða **Λαέρτης**) var í grískri goðafræði sonur Arkeisíosar og Kalkomedúsu. Hann var faðir Ódysseifs og Ktímenu en móðir þeirra var Antíkleia, dóttir Átolýkoss. Laertes var meðal Argóarfaranna og tók þátt í að veiða kalydóníska göltinn. Laertes er sagður konungur Kefallenumanna. Konungdæmið náði yfir Íþöku og nærliggjandi eyjar og ef til vill nærliggjandi sveitir á meginlandinu.
Vesturlandskjördæmi

**Vesturlandskjördæmi** var kjördæmi sem búið var til árið 1959 og náði frá botni Hvalfjarðar í suðri til Gilsfjarðar í norðri. Í kjördæminu voru Mýrasýsla, Borgarfjarðarsýsla, Snæfells- og Hnappadalssýsla og Dalasýsla og fimm þingsæti.

Við breytingar á kjördæmaskipan 1999 varð Vesturlandskjördæmi hluti af Norðvesturkjördæmi ásamt Vestfjarðakjördæmi og Norðurlandskjördæmi vestra utan Siglufjarðar sem varð hluti af Norðausturkjördæmi.

## Ráðherrar af Vesturlandi
Halldór E. Sigurðsson, Friðjón Þórðarson, Alexander Stefánsson, Eiður Guðnason, Ingibjörg Pálmadóttir og Sturla Böðvarsson voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þau sátu á þingi fyrir kjördæmið.

## Þingmenn Vesturlandskjördæmis

(*)Ingi Björn Albertsson gekk úr Brogaraflokknum á 111. löggjafarþingi og myndaði Frjálslynda hægrimenn, á 112. löggjafarþingi gengu Frjálslyndir hægrimenn í Sjálfstæðisflokkinn.
Álenska

**Álenska** (sænska *åländska*) er sænsk mállýska sem er töluð á Álandseyjum.

## Tenglar
* Álensk-sænsk orðbók
Lakkes (Platon)

***Lakkes*** er sókratísk samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon, sem fjallar um eðli hugrekkis.

Í samræðunni leita Lýsimakkos Aristídesarson og Melesías Þúkýdídesarson ráða hjá herforingjunum Lakkesi og Níkíasi um menntun sona sinna. Eftir stutta stund leita þeir ráða hjá Sókratesi. Sókrates kemur sér undan því að svara en spyr þess í stað hvaða tilgangi menntunin eigi að þjóna. Þeir komast að þeirri niðurstöðu að menntunin eigi að gera drengina dygðuga, ekki síst hugrakka. Sókrates spyr þá Lakkes og Níkías hvað hugrekki sé en megnið af samræðunni er fólgin í leit að skilgreiningu á hugrekki. Á endanum er öllum tillögunum hafnað en gefið er í skyn að tilraunirnar hafi fyrst og fremst mistekist vegna þess að þeir hafi ekki áttað sig á því að hugrekki er aðeins ein birtingarmynd dygðarinnar sem er enn óskilgreind.
Kríton (Platon)

***Kríton*** er stutt en mikilvæg sókratísk samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon. Viðfangsefni samræðunnar er siðfræði, stjórnspeki og réttarheimspeki. Í henni ræðast við Sókrates og vinur hans, auðmaðurinn Kríton, um réttlæti, ranglæti og löghlýðni. Samræðan á sér stað árið 399 f.Kr. eftir að Sókrates hafði verið dæmdur sekur fyrir að spilla æskulýð Aþenuborgar og dæmdur til dauða og situr í fangelsi og býður eftir aftökunni.

Sókrates telur að það sé ekki ásættanlegt að bregðast við ranglæti með ranglæti og hafnar boði Krítons um að aðstoða hann við að flýja úr haldi. Í samræðunni kemur hugmyndin um samfélagssáttmálann í fyrsta sinn fyrir í vestrænni heimspeki.
Jón (Platon)

***Jón*** er sókratísk samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon. Í samræðunni ræðir Sókrates við Jón um hvort kvæðaþulur byggi á hæfni og þekkingu eða guðlegum innblæstri. Ef samræðan *[[Kleitofon (Platon)|Kleitofon]]* er ekki eftir Platon, líkt og sumir telja, er *Jón* að öllum líkindum stysta samræða Platons.
## Tengt efni
* Bókmenntarýni í fornöld
* *[[Fædros (Platon)|Fædros]]*
* *[[Ríkið (Platon)|Ríkið]]*
Þeages (Platon)

***Þeages*** er sókratísk samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon. Í samræðunni ræða þeir Demódókos, Þeages og Sókrates saman. Flestir fræðimenn drega í efa að samræðan sé ósvikin en hún er varðveitt með öðrum samræðum Platons frá fornöld og var þá talin ósvikin. Margir fræðimenn telja að samræðan kunni að hafa verið samin af einhverejum innan Akademíu Platons um miðja 4. öld f.Kr.
Reykjaneskjördæmi

**Reykjaneskjördæmi** var eitt af kjördæmum Íslands. Það varð til 1959 með sameiningu einmenningskjördæmanna í Hafnarfirði annars vegar og Gullbringu- og Kjósarsýslu hins vegar, það náði því yfir allt höfuðborgarsvæðið að Reykjavík undanskilinni og Suðurnes að auki. Í kjördæminu voru í upphafi fimm þingmenn, en frá 1987 voru þingmenn Reykjaness ellefu talsins. 1. þingmaður Reykjaneskjördæmis kom alla tíð úr röðum Sjálfstæðismanna.

Við breytingu á kjördæmaskipaninni árið 2000 var kjördæminu skipt í tvennt þannig að sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu mynduðu nýtt Suðvesturkjördæmi en Suðurnes runnu inn í nýtt Suðurkjördæmi ásamt fyrrum Suðurlandskjördæmi.

## Ráðherrar af Reykjanesi
Ólafur Thors, Matthías Á. Mathiesen, Árni M. Mathiesen, Ólafur G. Einarsson, Emil Jónsson, Kjartan Jóhannesson, Steingrímur Hermannsson, Jón Sigurðsson, Guðmundur Árni Stefánsson, Júlíus Sólnes og Siv Friðleifsdóttir  voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þau sátu á þingi fyrir kjördæmið.

## Þingmenn Reykjanesskjördæmis

(*)Hreggviður Jónsson gekk úr Brogaraflokknum á 111. löggjafarþingi og myndaði Frjálslynda hægrimenn, á 112. löggjafarþingi gengu Frjálslyndir hægrimenn í Sjálfstæðisflokkinn.
Samdrykkjan (Platon)

***Samdrykkjan*** er samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon, en hún var sennilega samin eftir 385 f.Kr.. Umfjöllunarefni samræðunnar er ástin.

## Tengt efni

* Platonsk ást
Parmenídes (Platon)

:*Þessi grein fjallar um samræðuna eftir [[Platon]]. Um forngríska heimspekinginn, sjá [[Parmenídes]].*
***Parmenídes*** er samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon, sem er nefnd eftir forngríska heimspekingnum Parmenídesi frá Eleu, sem er einn þátttakenda samræðunnar. Samræðan hefur löngum verið talin ein mikilvægasta samræða Platons og er ein þeirra samræðna sem hafði hvað mest áhrif á nýplatonismann.

Í samræðunni ræðast við eleíski heimspekingurinn Parmenídes, lærisveinn hans Zenon og Sókrates sem er ungur að árum þegar samræðan á að eiga sér stað. Af því má ráða að samræðan á að eiga sér stað rétt fyrir miðja 5. öld f.Kr.
Fílebos (Platon)

***Fílebos*** er sókratísk samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon. Hún er talin vera með síðustu verkum Platons, samin um 350 f.Kr. Meginumfjöllunarefnið er ánægja og gildi hennar.

## Þátttakendur
* Sókrates
* Fílebos
* Prótarkos