open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pyrrhosarsigur

**Pyrrhosarsigur** er dýrkeyptur hernaðarsigur. Hugtakið á rætur rekja til sigurs gríska herforngjans Pyrrhosar frá Epíros á Rómverjum í orrustunni við Heracleu 280 f.Kr. og orrustunni við Asculum 279 f.Kr.. Við Heracleu misstu Rómverjar 7000 menn en Pyrrhos missti um 4000; við Asculum misstu Rómverjar um 6000 menn en Pyrrhos um 3500. Aftur á móti var endurnýjun í rómverska hernum mikil en Pyrrhos hafði einungis það lið sem hann hafði leitt til Ítalíu. Sagt er að eftir sigurinn við Asculum hafi Pyrrhos mælt svo: „Einn slíkur sigur enn á Rómverjum, og við erum sigraðir“.
Varnarstríð

**Varnarstríð** eða **varnarstyrjöld** er stríð háð af ríki sem ráðist hefur verið á. Dæmi um varnarstríð er þegar Frakkar börðust gegn Þjóðverjum í seinni heimsstyrjöldinni. Árásarstríð er andstæða varnarstríðs.
Skæruhernaður

**Skæruhernaður** er hernaður þar sem áhersla er lögð á margar aðgreindar árásir sem óvinurinn veit aldrei hvar er að vænta. Skæruhernaður á uppruna sinn að rekja til þess tíma þegar Napóleon ætlaði að gera bróður sinn Josef Bonaparte að konungi yfir Spáni. Þá stunduðu Spánverjar það sem þeir kölluðu *guerrilla* (*lítið stríð*, eða *skæra*), en það voru fámennar skyndiárásir sem óvinurinn gat ómögulega séð fyrir. Og með því var farið að nefna þessa árásaherferð *guerrilla* á Spáni, og innan tíðar varð þetta spænska hugtak að alþjóðlegu heiti yfir það sem á íslensku hefur verið nefnt skæruhernaður.
Rebekka A. Ingimundardóttir

**Rebekka Austmann Ingimundardóttir** (f. 12. júlí 1967) er íslensk leikkona,leikstjóri  leikmynda- og búningahönnuður.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
http://www.rebekkasustmann.com
*
Ragnhildur Rúriksdóttir

**Ragnhildur Rúriksdóttir** (f. 12. febrúar 1964) er íslensk leikkona.
Hún er dóttir Rúriks Haraldssonar leikara.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Ragnheiður Steindórsdóttir

**Ragnheiður Steindórsdóttir** (f. 26. júní 1952) er íslensk leikkona. Hún hefur talsett fyrir margar myndir þar að meðal talaði hún fyrir Abuela Alma í Encanto.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Ragnheiður Elín Gunnarsdóttir

**Ragnheiður Elín Gunnarsdóttir** (f. 27. júlí 1974) er íslensk leikkona.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Ólöf Sverrisdóttir

**Ólöf Sverrisdóttir** (f. 13. júní 1958) er íslensk leikkona. Ólöf er alin upp í Biskupstungunum og útskifaðist frá Menntaskólanum að Laugavatni 1978. Hún lærði leiklist í East15 acting school 1983-1986 og MA in Theater Practice in Exeter University UK 2001-2002. Hún hefur starfað sem leikkona og leikskáld. En einnig sem sögukona hjá Borgarbókasafninu frá 2008. Hún hefur gefið út eina barnabók, Sóla og sólin hjá bókaútgáfunni Óðinsauga.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Ólafía Hrönn Jónsdóttir

**Ólafía Hrönn Jónsdóttir** (f. 7. desember 1962) er íslensk leikkona.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Innrásarstríð

**Innrásarstríð** (eða **árásarstríð** eða **árásarstyrjöld**) er stríð háð af ríki sem ræðst með herjum sínum inn fyrir landamæri, þ.m.t. einnig landhelgi og lofthelgi, annars ríkis. Dæmi um innrásarstríð er t.d. árás Þýskalands á Pólland í upphafi seinni heimsstyrjaldarinnar. Aðilinn sem ráðist er á bregst við með varnarstríði, og reynir að hrekja innrásarherinn af höndum sér, eða játar sig sigraðan og gefst upp fyir innrásarliðinu. Ef varnaraðilinn gefst upp lýkur innrásarstríði og innrásaraðilinn kemur upp setuliði. Varnaraðili, sem er mun fáliðaðri, reynir stundum að breyta innrásarstríði í langvinnt þreytistríð, ef hann telur sig með því móti geta á löngum tíma veikt innrásarherinn það mikið að hann hopi af sjálfsdáðum eða að hann geti hrakið hann á flótta með sífelldum skæruhernaði og gagnárasum.
Anders Fogh Rasmussen

**Anders Fogh Rasmussen** (fæddur 26. janúar 1953) er fyrrverandi forsætisráðherra Dana og formaður Venstre. Hann átti sæti á danska þjóðþinginu á árunum 1978 – 2009. Hann gegndi embætti skattaráðherra árin 1987 – 1992. Hann leiddi hægristjórn þar frá  27. nóvember 2001 fram til 5. apríl 2009, var það minnihlutastjórn í samvinnu Venstre og danska íhaldsflokksins og var hún studd af danska þjóðarflokknum.

Anders Fogh Rasmussen tók við stöðu aðalritara NATO 5. apríl 2009 og Lars Løkke Rasmussen tók þá við embætti forsætisráðherra Danmerkur.
Grettir Björnsson - Eftir töðugjöldin

**Grettir Björnsson** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1966. 
Á henni leikur Grettir Björnsson gömlu dansana ásamt Árna Scheving, Ragnari Páli Einarssyni og Guðmundi R. Einarssyni.
 
## Lagalisti
#Á ferð og flugi - *polki eftir Jóhannes Jóhannesson*
#Eftir töðugjöldin - *marzurki eftir Bjarna Böðvarson - 
#Yfir holt og hæðir - *rœll eftir Gretti Björnsson 
#Vinaminni - *vínarkruss eftir Guðmund Hansen
#Þorrablót - *vals eftir Ágúst Pétursson
#Austfjarðarþokan - ''skottís eftir Inga T. Lárusson
Steinn Steinarr - Tíminn og vatnið

**Steinn Steinarr - Tíminn og vatnið** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1967. Á henni les Steinn Steinarr eigin ljóð. Málverk á framhlið gerði Kristján Davíðsson. Ljósmynd á bakhlið tók Jón Kaldal.

Tíminn og vatnið er talið tímamótaverk í íslenskri ljóðlist, þá hófst hinn svokallaði Atómskáldskapur.

## Ljóðin
#Tíminn og vatnið
#Landsýn
#Columbus
#Malbik
#Í kirkjugarði

## Tíminn og vatnið (brot)
:1

:Tíminn er eins og vatnið,
:og vatnið er kalt og djúpt
:eins og vitund mín sjálfs.

:Og tíminn er eins og mynd,
:sem er máluð af vatninu
:og mér til hálfs.

:Og tíminn og vatnið
:renna veglaust til þurrðar
:inn í vitund mín sjálfs.

:2

:Sólin,
:sólin var hjá mér,
:eins og grannvaxin kona,
:á gulum skóm.

:Í tvítugu djúpi
:svaf trú mín og ást
:eins og tvílitt blóm.

:Og sólin gekk
:yfir grunlaust blómið
:á gulum skóm.

:...
Nexus

**Nexus** eru sérvöruverslanir, aðalútíbúið er í Glæsibæ, Álfheimum 74 og sérvöruútibú í Kringlunni Reykjavík sem selur spil, bækur, leikföng, teiknimyndasögur (meðal annars manga) og DVD-mynddiska (anime). Nexus hefur starfað síðan 1992 en hét þá Goðsögn sem síðar varð Fáfnir spilaverslun (1994), báðar verslanir á Rauðarárstíg. Síðar fluttist starfsemin á Hverfisgötu (1996) og hét verslunin lengi vel Fáfnir spilaverslun, svo Nexus VI (1997) og að lokum Nexus (1998). Síðar flutti verslunin í Nóatúnið (2013) og þaðan í Glæsibæ (2018).

*Goðsögn: 1992-1993*

*Fáfnir spilaverslun: 1994-1997*

*Nexus VI: 1997-1998*

*Nexus: 1998 - til dagsins í dag*

*Verslun í Kringlunni: 2016 - til dagsins í dag.*

Þema búðarinnar er vísindaskáldskapur og fantasíur.

Meðal spila sem búðin selur eru spunaspilin Warhammer og Dungeon and Dragons.

## Nexus-forsýningar
Nexus hefur í mörg ár staðið fyrir sérstökum forsýningum á kvikmyndum. Þær eru þá nokkrum dögum, jafnvel vikum á undan frumsýningunni á Íslandi. Miðaverð er hærra en á almennar sýningar, en stundum er boðið uppá fríar veitingar í staðinn. Nexus-sýningar eru alltaf hlélausar og reynt er að hafa þær textalausar.

Eftirfarandi kvikmyndir hafa fengið Nexus-forsýningu þegar þetta er skrifað:

## Áhugavert efni
* Hin íslenska kvikmynd Astrópía, hefur samnefnda sérvöruverslun sem líkist Nexus mjög mikið.

## Heimildir
Rekill (tölvunarfræði)

**Rekill** í tölvunarfræði er hugbúnaður sem notaður er til þess að vélbúnaður geti haft samskipti við annan vélbúnað. Rekill gerir t.d. tölvu kleyft að hafa samskipti við prentara, þráðlaus netkort og fleiri tæki og búnað sem tölvan kann að vera tengd við. Reklar eru oft uppfærðir af framleiðanda vélbúnaðarins eftir að hann eru kominn í sölu vegna villna sem gætu hafa komið upp í hugbúnaðinum og þarfnast lagfæringa eða vegna endurbóta á reklinum sem getur leitt til betri afkasta vélbúnaðarins sem rekillinn keyrir.

## Heimildir
Strandrauðviður

**Strandrauðviður** (eða **strandrisafura**) (fræðiheiti: *Sequoia sempervirens*) er barrtré af fenjasýprusætt og er hæsta núlifandi trjátegund heims og eina tegund sinnar ættkvíslar. Strandrauðviður vex á litlu svæði með strönd Kyrrahafs í Oregon og Kaliforníu. Í síðarnefnda ríkinu hafa fundist tré sem eru allt að 112 m á hæð og 2000 ára gömul. Þótt gamla íslenska heitið vísi til furu er tréð ekki af furuætt. Orðið rauðviður vísar í (kjarn-)viðinn sem getur verið ljósrauður til dökk brúnrauður. Hann þolir lítið frost og þarf helst raka til að verða stór, hæð trjánna er í beinu hlutfalli við þokutíðni og magn. Vex ágætlega frá Bretlandi til suður Noregs.
]
Skyld tegund er fjallarauðviður

## Tilvísanir
Tónakvartettinn frá Húsavík - Rauðar rósir

**Tónakvartettinn frá Húsavík** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1967. 
Á henni flytur Tónakvartettinn frá Húsavík sex lög.

## Lagalisti
# Rauðar rósir - *Lag - texti: E. Elgar — Friðrik A. Friðriksson*
# Í kránni - *Lag - texti: Enskur skólas. — Friðrik A. Friðriksson*
# Íslenzk þjóðlagasyrpa - *Raddsetn.: Birgir Steingrímsson* 
# Syndaflóðið - *Lag - texti: Emil Thoroddsen — Magnús Ásgeirsson*
# Napolí nætur - *Lag - texti: J. S. Zamecnic — Friðrik A. Friðriksson *
# Capri Catarina - *Lag - texti: Jón Jónsson frá Hvanná — Davíð Stefánsson*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags

## 2003
Öll lög þessarar plötu voru endurútgefin á geislaplötunni *Tónakvartettinn frá Húsavík - Upptökur frá 7. áratugnum* árið 2003. Voru það eftirlifandi meðlimir Tónakvartettsins og ættingjar hinna sem stóðu fyrir útgáfunni, í tilefni 40 ára afmælis þessa vinsæla kvartetts.
Antwerpen-hérað

**Antwerpen** (hollenska/flæmska: Antwerpen provincie; franska: Province d'Anvers) er eitt af fimm hollenskumælandi héruðum í Belgíu og tilheyrir Flæmingjalandi. Íbúar eru 1,8 milljónir. Höfuðborgin heitir sömuleiðis Antwerpen.

## Lega og lýsing
Antwerpen er nyrst í Belgíu og á löng landamæri að Hollandi. Það liggur auk þess að þremur öðrum belgískum héruðum: Austur-Flæmingjalandi að vestan, Flæmska Brabant að sunnan og Limburg að austan. Antwerpen á eitt útsvæði sem er í hollenska héraðinu Norður-Brabant og heitir Baarle-Hertog. Stærð Antwerpen-héraðs er 2.867 km2. Fljótið Schelde rennur í gegnum héraðið frá suðri til norðurs. Við það liggur höfuðborgin Antwerpen, sem er með stærstu höfnum Evrópu. Héraðið er marflatt. Hæsti punkturinn er Beerzelberg sem nær aðeins 51 metra hæð. Þó er manngerð hæð við höfnina í Antwerpen sem nær í 55 metra hæð.

## Fáni og skjaldarmerki
Í fána Antwerpen eru 24 ferningar: 8 rauðir, 6 hvítir, 6 gulir og 4 bláir. Ferningarnir og litirnar eru teknir úr fánum þriggja stærstu sýslna héraðsins, Antwerpens, Mechelen og Turnhout. Fáninn var samþykktur í október 1996 og tekinn í notkun 7. janúar 1997.
Skjaldarmerkið kom fyrst fram á innsigli 1239 og er sett saman úr þremur merkjum, þ.e. merki markgreifadæmisins Antwerpen (borgarvirkið og tvíhöfða örninn), Mechelen (svarti örninn á röndótta fletinum) og Turnhout (bláhvíti borðinn neðst). Merkið var sett saman þegar Belgía varð sjálfstæð árið 1830, en hefur tekið nokkrum breytingum á síðari tímum.

## Orðsifjar

Héraðið Antwerpen heitir eftir borginni Antwerpen, sem er ein mesta hafnarborg Evrópu. Heitið kemur úr þýsku og er dregið af orðunum *an de warp*, sem merkir *við hólmana*. Hólmarnir voru eiginlega litlar manngerðar eyjar á fljótinu Schelde sem fólk bjó á.

## Söguágrip
Þegar hinu mikla ríki Franka var skipt upp eftir lát Karlamagnúsar varð fljótið Schelde að landamærum Frakklands og þýska ríkisins. Ottó II. keisari stofnaði markgreifadæmið Antwerpen sem mótvægi og vörn gegn Flæmingjalandi. Héraðið varð síðar hluti af greifadæminu Brabant, sem tilheyrði ýmist Búrgund, Habsborg, Spáni eða Austurríki. Árið 1795 var héraðið innlimað í Frakkland og tilheyrði því meðan Napoleons naut við. Frakkar settu mörk héraðsins eins og þau eru í dag. Antwerpen varð hluti af konungsríkinu Belgíu 1830, þrátt fyrir að flestir íbúarnir töluðu hollensku en ekki frönsku.

## Borgir
Antwerpen er langstærsta borg héraðsins. Alls eru 70 sveitarfélög þar. Stærstu borgir héraðsins:

## Heimildir
* 
*
Kusulórdafylki

**Kusulórdafylki** (kasakska: Қызылорда облысы, rússneska: Кызылординская область) er fylki í Suður-Kasakstan. Höfuðborg fylkisins er borgin Kusulórda.

## Tenglar
* Opinber vefsíðan Kusulórdafylkisins (á kasöksku og rússnesku)
Mangystáfylki

**Mangystáfylki** (kasakska: Маңғыстау облысы, rússneska: Мангистауская область) er fylki í Suðvestur-Kasakstan. Höfuðborg fylkisins er borgin Aktá.

## Tenglar
*Opinber vefsíðan Mangystáfylkisins (á kasöksku og rússnesku)
Bergflétta

**Bergflétta** (einnig kölluð **viðvindill** eða **vafningsviður**) (fræðiheiti: *Hedera helix*) er sígræn klifurjurt af bergfléttuætt og getur vaxið allt upp í 20 til 30 metra upp tré, kletta eða húsveggi. 

Bergflétta og beykitré hafa þróast saman. Í beykiskógum vefur bergfléttan sig upp eftir stofni beykitrjáa og blómgast ekki fyrr en hún nær um 2. metra hæð. Bæði bergflétta og beykitré hafa hag af þessu samlífi. Bergfléttan myndar nærskjól sem ver stofn og lauf beykitrjáa. Auðvelt er að fjölga bergfléttu með græðlingum.

## Bergfléttan á Íslandi
Bergflétta hefur þrifist á Íslandi síðan hún var gróðursett í garð við Hringbraut 10 um 1950. Sá klónn er kallaður *sóleyjargötubergfléttan* og er talinn hafa borist frá Edinborg í Skotlandi. Um 1970 var fluttur inn klónn sem kallast *baltica* en hann er ættaður frá Eystrasaltslöndum og er fíngerðari og þéttvaxnari en sóleyjargötubergfléttan.

Matthías Johannessen skrifaði grein í Morgunblaðið árið 1965 sem nefndist *Hversdagsganga um borgina*. Greinin fjallar um gömul hús í Reykjavík, en einnig tré í görðum Reykvíkinga og út frá því nefnir hann bergfléttuna á húsi Björns Ólafssonar við Hringbrautina. Hann gengur síðan þangað með Hákoni Bjarnasyni. Þar hitta þeir konu Björns og segir svo: 
:Frúin sagðist taka afleggjara [af bergfléttunni] eða græðlinga í ágúst. Ég spurði hvenær hún hefði fengið fyrstu plönturnar og sagði hún að þær hefði kona Einars Péturssonar komið með, þær eru frá Skotlandi. Áður var reynt að flytja þennan vafningsvið inn frá Danmörku, en tókst ekki. Frúin sagði að bergfléttan hefði þolað páskahretið mikla 1963, „samt var ég nýbúin að pilla laufin af, þegar kuldakastið kom“. 

## Tilvísanir

## Tenglar

* ''Bergflétta - inni og úti''; grein í Morgunblaðinu 1976
*Kjarnaskógur - Bergflétta
Norður-Kasakstanfylki

**Norður-Kasakstanfylki** (kasakska: Солтүстік Қазақстан облысы, rússneska: Северо-Казахстанская область) er fylki í Norður-Kasakstan. Höfuðborg fylkisins er borgin Petrópavil. 

## Tenglar
*Opinber vefsíðan Norður-Kasakstanfylkisins (á kasöksku og rússnesku)
Burðardýr

**Burðardýr** er húsdýr sem notað er til burðar. Burðurinn getur verið allavega, allt frá að flytja nauðsynjavörur frá kaupstað út í sveit, eða efnisburður þar sem ekki verður komið við venjulegum vinnuvélum, eins og t.d. þegar byggja á kirkju upp í bröttum hlíðum fjalls. 

Burðardýr er einnig notað óformlega um mann sem flytur ólögleg fíkniefni (eða aðra smyglvöru) yfir landamæri gegn greiðslu.

## Tengt efni
*Hestburður
Nína Dögg Filippusdóttir

**Nína Dögg Filippusdóttir** (f. 25. febrúar 1974) er íslensk leikkona, kvikmyndaframleiðandi og handritshöfundur. Maki hennar er Gísli Örn Garðarsson.

Nína hlaut riddarakross fálkaorðunar árið 2023 fyrir framlag til leiklistar og sjónvarpsþátta- og kvikmyndagerðar.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Marta Nordal

**Marta Nordal** (f. 12. mars 1970) er íslensk leikkona, leikstjóri og leikhússtjóri Leikfélags Akureyrar. 

Foreldrar hennar eru Jóhannes Nordal fv. seðlabankastjóri og Dóra Guðjónsdóttir Nordal píanóleikari.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Nanna Kristín Magnúsdóttir

**Nanna Kristín Magnúsdóttir** (f. 9. maí 1974) er íslensk leikkona, leikstjóri, kvikmyndaframleiðandi og handritshöfundur.

Eftir að Nanna Kristín útskrifaðist úr leiklistarnámi var hún fastráðin leikkona við Þjóðleikhúsið um nokkurra ára skeið en sagði upp störfum í leikhúsinu. Samhliða störfum í Þjóðleikhúsinu starfaði hún með leikhópnum Vesturporti að kvikmyndunum *Börn* og *Foreldrar*. Hún lauk námi í handritagerð frá Vancouver Film School árið 2014.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Viðurkenningar

* 2007 - Edduverðlaunin sem besta leikkona í aðalhlutverki í kvikmyndinni *Foreldrar.*
* 2014 - Grímuverðlaunin sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir leiksýninguna *Óskasteina* í sviðsetningu Borgarleikhússins.
* 2015 - Edduverðlaunin sem besta leikkona í aukahlutverki í kvikmyndinni *París norðursins*.

## Tenglar

*
*Nanna Kristín Magnúsdóttir á Kvikmyndavefurinn.is 

## Tilvísanir
María Sigurðardóttir

**María Sigurðardóttir** getur átt við:
* Maríu Sigurðardóttir, íslenska leikkonu
* Maríu Sigurðardóttir, íslenskan miðil
María Sigurðardóttir (leikkona)

**María Sigurðardóttir** (f. 20. október 1954) er íslensk leikkona, leikstjóri og fyrrverandi leikhússtjóri Leikfélags Akureyrar.

María lauk námi frá Leiklistarskóla Íslands árið 1983 og hefur síðan þá unnið við fjölda verkefna sem leikkona og leikstjóri jafnt í kvikmyndum sem leikhúsi. Hún hefur jafnframt starfað við kennslu í leiktúlkun, meðal annars við Listaháskóla Íslands. María hefur leikið í ýmsum sýningum hjá Leikfélagi Reykjavíkur, Alþýðuleikhúsinu, Leikfélagi Akureyrar og Þjóðleikhúsinu. Hún hefur á undanförnum tveimur áratugum leikstýrt yfir tuttugu leiksýningum áhugamanna, meðal annars hjá Leikfélagi Húsavíkur, Umf. Eflingu í Reykjadal og Freyvangsleikhúsinu.

Í Borgarleikhúsinu leikstýrði María Sex í sveit, Pétri Pan, Fegurðardrottningunni frá Línakri, Leitinni að vísbendingu að vitsmunalífi í alheiminum, Bláa herberginu, Öfugu megin uppí og söngleiknum Honk!. Hún leikstýrði Þjóni í súpunni í Iðnó og á Friðriki V á Akureyri árin 2008-2010, Sýndri veiði hjá Leikfélagi Íslands, Fífli í hófi hjá Sögn ehf. í Íslensku Óperunni, Hálsfesti Helenu hjá Þjóðleikhúsinu og Fló á skinni, Fúlum á móti og 39 þrep hjá Leikfélagi Akureyrar. María leikstýrði dans- og söngvamyndinni Regínu og heimildamyndunum Locomotion og My Family and Me. Hún hefur einnig starfað sem aðstoðarleikstjóri við yfir tíu íslenskar kvikmyndir, meðal annars Tár úr steini, Bíódaga, Djöflaeyjuna, Stikkfrí og Engla Alheimsins.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
María Reyndal

**María Reyndal** (f. 27. nóvember 1970) er íslensk leikkona og handritshöfundur.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
María Pálsdóttir

**María Pálsdóttir** (f. 30. desember 1970) er íslensk leikkona.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Svanhildur og Sextett Ólafs Gauks - Húrra, nú ætti að vera ball

**Svanhildur** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1967. 
Á henni flytur Svanhildur og Sextett Ólafs Gauks fjögur lög.
 
## Lagalisti
#Húrra, nú ætti að vera ball - *Lag - texti: Högstedt — Plausor*
#Afmæliskveðjan - *Lag - texti: Ólafur Gaukur*
#Kveðja til farmannsins - *Lag - texti: Kaihan — Ágúst Böðvarsson* 
#Fjarri þér - *Lag - texti: Turner, Williams — Ólafur Gaukur*
Hljómsveit Ingimars Eydal - Þú kysstir mig

**Helena Eyjólfsdóttir og hljómsveit Ingimars Eydal** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1967. 
Á henni flytja Helena Eyjólfsdóttir og hljómsveit Ingimars Eydal fjögur lög. 
 
## Lagalisti
#Gefðu að hann nái til lands - *Lag - texti: L. Olias — Ómar Ragnarsson*
#Þú kysstir mig - *Lag - texti: B. Martin, P. Coulter — Ómar Ragnarsson* 
#Ó, hvað get ég gert - *Lag - texti: Þorvaldur Halldórsson — Ómar Ragnarsson*
#Hverful hamingja - *Lag - texti: M. Merchant - Ómar Ragnarsson*
Sylvester Stallone

**Michael Sylvester Enzio Stallone** (f. 6. júlí 1946), þekktastur sem **Sylvester Stallone** eða undir gælunafninu **Sly**,  er bandarískur leikari og handritshöfundur.

## Ævi
Sylvester Stallone fæddist í Hell's Kitchen, New York. Móðir hans hét Jackie Stallone og var stjörnuspekingur. Faðir hans var innflytjandi frá Sikiley.

Sylvester Stallone hefur leikið í fjöldan allan af kvikmyndum. Þar má helst nefna *[[Rocky]]*- og *[[Rambo]]*-myndirnar. Hann hefur einnig framleitt sjónvarpsþættina „The Contender“.

## Tenglar
* 
* 
* Sylvesterstallone.com - Opinber heimasíða Sylvester Stallone
Tæknifrjóvgun

**Tæknifrjóvgun** er yfirheiti þeirra aðferða sem notaðar eru til að gera konur þungaðar án samfara. Tæknifrjóvgun er notuð þegar þekkt eða óþekkt vandamál eru til staðar hjá annaðhvort karli, konu eða báðum sem valda því að þungun verður ekki eftir samfarir án getnaðarvarna í lengri tíma. Karlar og konur geta af ýmsum ástæðum verið ófrjó.

Tæknisæðing, glasafrjóvgun og smásjárfrjóvgun eru tegundir tæknifrjóvgunar.

## Tengill
* Lög um tæknifrjóvgun
Geoffrey Rush

**Geoffrey Rush** (f. 6. júlí 1951) er ástralskur leikari. Hann var fyrsti ástralski leikarinn til að vinna Óskarsverðlaunin fyrir leik sinn í kvikmyndinni *[[Shine]]*.

## Tenglar
*
Janet Leigh

**Janet Leigh** (f. **Jeanette Helen Morrison** 6. júlí 1927 – d. 3. október 2004) var bandarísk leikkona. Hún er þekktust fyrir hlutverk sitt sem Marion Crane í kvikmyndinni *[[Psycho]]*.

## Tenglar
*
Hljómar - Bara við tvö

**hljómar** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1968. 
Á henni flytja hljómar fjögur lög. Framhlið teiknaði  Hilmar Helgason.

## Lagalisti
#Þú varst mín - *Lag - texti: Gunnar Þórðarson - Jóhanna Erlingsson*
#Bara við tvö - *Lag - texti: D.&D. Addrisi - Ómar Ragnarsson* 
#Vertu ekki hrædd - *Lag - texti: Younghusband. Gerrard - Þorsteinn Eggertsson*
#Kvöld eftir kvöld - *Lag - texti: Gunnar Þórðarson - Þorsteinn Eggertsson*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Hljómsveit Ásgeirs Sverrissonar - Hláturpolki

**Hljómsveit Ásgeirs Sverrissonar og Sigríður Magnúsdóttir** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1967. 
Á henni flytur Hljómsveit Ásgeirs Sverrissonar ásamt söngkonunni Siggu Maggý fjögur lög. Ljósmynd á framhlið, Óli Páll Kristjánsson.

## Lagalisti
#Komdu að dansa - *Lag - texti: Hillard - Jón Sigurðsson* 
#Hláturpolki - *Lag - texti: Marthall - Númi Þorbergsson*  
#Reyndu aftur - *Lag - texti: Jónatan Ólafsson - Númi Þorbergsson* 
#Tóta-polki - *Lag - texti: Richardsson - Númi Þorbergsson* 

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Sextett Ólafs Gauks - Bjössi á hól

**Sextett Ólafs Gauks** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1968. 
Á henni flytja Sextett Ólafs Gauks, Svanhildur og Rúnar fjögur lög.

## Lagalisti
#Bjössi á hól
#Ef bara ég væri orðin átján
#Undarlegt með unga menn
#Ef ég væri ríkur

## Tenglar
* Textinn við Undarlegt með unga menn
Hljómsveit Magnúsar Ingimarssonar - Þuríður & Vilhjálmur - S.O.S. ást í neyð

**Hljómsveit Magnúsar Ingimarssonar - Þuríður & Vilhjálmur** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1968. 
Á henni flytja Hljómsveit Magnúsar Ingimarssonar, Þuríður og Vilhjálmur fjögur lög. Ljósmynd á framhlið: Kristján Magnússon.

## Lagalisti
#Ég bið þig - *Lag - texti: Donaggio/Pallavicini — Ómar Ragnarsson*
#S.O.S. ást í neyð - *Lag - texti: Moroder/Holm — Ómar Ragnarsson*
#Ég er í ofsastuði - *Lag - texti: R. og I. Berns — Ómar Ragnarsson* 
#Bónorðið - *Lag - texti: Lydiate — Ómar Ragnarsson*
Stýrivextir

**Stýrivextir** eru vextir sem stjórnvöld nota til að hafa áhrif á markaðsvexti, einkum vextir seðlabanka í viðskiptum við lánastofnanir. Stýrivextir eru þannig hagstjórnartæki til þess að hafa áhrif á verðbólgu, gengi íslensku krónunnar og þar með hagvöxt.

*Seðlabanki Íslands* útskýrir stýrivexti þannig á heimasíðu sinni: 

: Stýrivextir eru þeir vextir sem yfirvöld nota til að reyna að hafa áhrif á markaðsvexti. Víðast eru þetta vextir á einhvers konar seðlabankaútlánum eða -innlánum. Tilgangur með hækkun slíkra vaxta getur verið að draga úr ofþenslu og verðbólgu eða hækka gengi gjaldmiðils. Hér á landi eru stýrivextir þeir vextir sem Seðlabanki Íslands ákveður á fyrirgreiðslu við lánastofnanir í formi svokallaðra lána gegn veði (áður  endurhverf verðbréfaviðskipti), en í þeim viðskiptum geta lánastofnanir fengið fé að láni frá Seðlabankanum í 7 daga gegn veði í skuldabréfum.  

Með töluverðri einföldun mætti útskýra stýrivexti þannig að þeir eru nokkurskonar heildsöluverð á peningum sem lánastofnanir (oftast bankar) „kaupa“ peninga á hjá Seðlabankanum, en „selja“ svo lántakenda á smásöluverði. Þannig að ef stýrivextir hækka, þá hækka einnig útlánsvextir bankanna. 

## Tilvísanir


## Tengill
*
The Hives

**The Hives** er sænsk rokkhljómsveit. Hljómsveitin var stofnuð árið 1993.

## Meðlimir
* Howlin' Pelle Almqvist (söngvari)
* Nicholaus Arson (gítarleikari)
* Vigilante Carlstroem (gítarleikari)
* Dr. Matt Destruction (bassaleikari)
* Chris Dangerous (trommuleikari)

## Tenglar
* Opinber heimasíða
Geislar - Skuldir

**Geislar - Skuldir** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1968. 
Á henni flytja Geislar fjögur lög.

## Lagalisti
#Skuldir - *Lag - texti: Sigurður Þorgeirsson - Magnús Benediktsson*
#Einmana - *Lag - texti: Páll Þorgeirss/Pétur Hjálmarss - Magnús Benediktsson*
#Anna - *Lag - texti: Ingólfur Björnsson* 
#Annað kvöld - *Lag - texti: Fritz — Rósberg G. Snœdal*
Ómar Ragnarsson - Jói útherji

**Ómar Ragnarsson** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1968. Á henni flytur Ómar Ragnarsson tvö lög.

## Lagalisti
# Það gerir ekkert til - *Lag - texti: Ástralskt þjóðlag - Ómar Ragnarsson*  
#  Jói útherji - *Lag - texti: Ástralskt þjóðlag - Ómar Ragnarsson*
Eugenio Montale

**Eugenio Montale** (Genúa 12. október 1896 - 12. september 1981) var ítalskt ljóðskáld, rithöfundur, þýðandi og ritsjóri. Hann hlaut Nóbelsverðlaun í bókmenntum árið 1975.

## Verk Montales
* 1925 *[[Ossi di seppia]]* 
* 1932 *[[La casa dei doganieri e altre poesie]]* 
* 1939 *[[Le occasioni]]* 
* 1943 *[[Finisterre (poetry)|Finisterre]]* 
* 1948 *[[La fiera letteraria]]* (Greinar og ljóðagagnrýni)
* 1956 *[[La bufera e altro]]* 
* 1956 *[[La farfalla di Dinard]]* (Prósaverk)
* 1962 *[[Satura]]* 
* 1962 *[[Accordi e pastelli]]* 
* 1966 *[[Il colpevole]]* 
* 1966 *[[XENiA (poetry)|Xenia]]* 
* 1969 *[[Fuori di casa]]* 
* 1973 *[[Diario del '71 e del '72]]* 

## Hlekkir
* ''Eitt og annað um Montale og nokkur ljóð''; Lesbókin 2000
Storkbit

**Storkbit** (eða **storkabit**) (fræðiheiti: *Naevus occipitalis*) er rauður flekkur í hnakka sumra nýfæddra barna. Flekkurinn getur einnig birst á enni eða augnlokum, en það er öllu sjaldgæfara. Flekkurinn birtist vegna þess að undir honum eru margar æðar í einum hnapp, en þessi æðahnappur orsakast vegna minniháttar anmarka við þroskun fóstursins. Flekkir þessir eru hættulausir og hverfa flestir á fyrsta æviári barnsins.
Junichiro Koizumi

**Junichiro Koizumi** (f. 8. janúar 1942) var forsætisráðherra Japans frá 2001 til 2006 og formaður Frjálslynda lýðræðisflokksins. Hann studdi innrásina í Írak, en er annars kunnur af því að hafa haft forgöngu að því að lækka skuldir ríkissjóðs og fyrir að hafa staðið fyrir einkavæðingu á japönsku póstþjónustunni. Árið 2005 vann hann einn stæsta sigur frjálslyndra lýðræðissinna í sögu Japans þegar flokkur hans fékk 38,2% atkvæði. Einnig vakti hann mikla atygli þegar hann sendi japanskt herlið til Íraks sem og opinber heimsókn hans til Yasukuni-helgidómsins.

Vinsældir Koizumi voru ávallt miklar vegna þess hversu vel máli farinn hann var og hversu litríka fortíð hann átti. Í júní 2001 naut hann stuðnings 85% Japana. Viðurnefni hans var *ljónshjarta* vegna hárgreiðslu hans. 

Koizumi lýsti því yfir að hann mundi segja af sér 2006 og hann mundi ekki velja eftirmann sinn fyrir Frjálslynda lýðræðisflokkinn heldur yrði hann kosinn. Shinzō Abe tók við formennsku flokksins 20. september og sem forsætisráðherra 26. september 2006.

## Tilvísanir
Billy Campbell

**William O. Campbell** (f. 7. júlí 1959 í Charlottesville, Virginíufylki) er bandarískur leikari.

## Tenglar
*
Duld (kvikmynd)

***Duld*** (enska: *The Shining*) er hryllingsmynd frá árinu 1980. Myndin er leikstýrð af Stanley Kubrick og styðst við samnefnda skáldsögu eftir Stephen King, sem kom út árið 1977. 

Faðirinn (Jack Nicholson) er rithöfundur með ritstíflu sem gerist umsjónarmaður glæsilegs fjallahótels, og með honum koma kona hans (Shelley Duvall) og sonur. Áður en vetrardvöl þeirra á hótelinu hefst segir eigandi staðarins föðurnum sögu um fyrrverandi umsjónarmanninn sem vann þar nokkrum árum áður og gekk gjörsamlega af göflunum (vegna einhverra dularfullra ástæðna) og framdi sjálfsmorð (eftir að hafa myrt konu sína og tvíburadætur sínar tvær). Föðurnum er þó sama og tekur vinnuna. Góðhjartaður svartur maður sem vinnur sem kokkur hótelsins kynnist litla syninum og segir honum að þeir eigi sameinlegt yfirnáttúrulegan hæfileika sem heitir Shining (skyggnigáfa), sem gerir það nefnilega að verkum að þeir geta deilt hugsunum sínum hvor með öðrum án þess að mæla nokkurt orð, auk þess að geta séð ýmislegt ósjáanlegt o.þ.h. Einnig bannar svarti maðurinn stráknum að fara í eitt herbergi (en hann fer samt á endanum inn í það). 

Faðirinn, sem var einu sinni áfengissjúklingur og beitti því son sinn ofbeldi, dettur í það vegna innilokunarkenndar og kynnist draug bresks þjóns sem sannfærir hann um það að það þurfi að leiðrétta fjölskylduna. Það kemur varla á óvart að ekki skuli líða á löngu þar til allt fer úrskeiðis vegna þessara óhugnanlegu hluta.

## Tenglar

*
The Shining

**The Shining** getur átt við
* The Shining (skáldsaga), skáldsaga eftir Stephen King
* The Shining (kvikmynd), hryllingsmynd frá 1980 eftir Stanley Kubrick
Miguel Ángel Asturias

**Miguel Ángel Asturias** (19. október 1899 – 9. júní 1974) var gvatemalískur rithöfundur og sendiherra. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1967. 

## Verk Asturias
* *Arquitectura de la vida nueva* (1928) 
* *Leyendas de Guatemala* (1930)
** *Leyenda del Cadejo*
** *Leyenda de la Tatuana*
* *Sonetos* (1936)
* *El señor Presidente* (*"Forseti lýðveldisins"* í þýðingu Hannesar Sigfússonar) (1946)
* *Hombres de maíz* (1949)
* "The Banana Trilogy"
** *Viento fuerte* (1950)
** *El papa verde* (1954)
** *Los ojos de los enterrados* (1960)
* *Carta Aérea a mis amigos de América* (1952) 
* *Week-end en Guatemala* (1956)
* *El alhajadito* (1961)
* *Mulata de tal* (1963)
* *Rumania, su nueva imagen* (1964)
* *Latinoamérica y otros ensayos* (1968)
* *Malandrón* (1969)
* *Viernes de Dolores* (1972) 
* *América, fábula de fábulas* (1972) 
* *Sociología guatemalteco* (1977) 
* *Tres de cuatro soles* (1977)

## Tenglar
* ''Mikjáll Engill Asturias''; Thor Vilhjálmsson skrifar um Miguel Ángel Asturias (1. grein); grein í Lesbók Morgunblaðsins, 1967
* ''Mikjáll Engill Asturias''; um Miguel Ángel Asturias (2. grein); grein í Lesbók Morgunblaðsins 1968
;Verk Asturias
* ''Johndel''; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1971
Nadine Gordimer

**Nadine Gordimer** (20. nóvember 1923 - 13. júlí 2014) var suður-afrískur rithöfundur og pólitískur aðgerðastefnusinni. Bækur Gordimer fjalla fyrst og fremst um siðferðilega þætti samfélagsins og málefni kynþáttanna, einkum áhrif aðskilnaðarstefnunnar í Suður-Afríku á samfélagið. Hún hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1991. 

## Tenglar
* ''Engisprettan''; smásaga; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1966
Lófótur

**Lófótur** (eða **hesthali**) (fræðiheiti: *Hippuris vulgaris*) er vatnajurt sem vex út í grunnu vatni, en teygir sig töluvert hátt upp úr vatninu. Dökkgrænn holur stöngullinn er þéttsettur kransstæðum blöðum. Hæð stöngulsins fer eftir vatnsdýpinu, og getur verið 20 til 70 cm hár. Örsmá blómin standa í blaðöxlunum. Lófótur vex líka stundum í mýrum og fenjum, einkum þar sem vatn flýtur yfir. Lófótur blómgast í júlí.

## Tilvísanir
Slý

**Slý** (að minnsta kosti í Kelduhverfi einnig nefnt **slafak**) er almennt nafn á grænum, slepjulegum vatnagróðri, sem einkum samanstendur af þráðlaga grænþörungum. Margar hverjar eru aðeins nefndar á latínu, en ættkvíslin *Tetraspora* hefur verið nefnd **lækjagörn** á íslensku. Sú tegund er mjög algeng, einkanlega í ám og lækjum með lindarvatni, eins og er t.d. í gjánum í Þingvallahrauni. Lækjagarnirnar geta orðið nokkra metra langar og liðast til í straumnum ef einhver er.
Italo Balbo

**Italo Balbo** (1896 – 1940) var ítalskur flugmaður, flugmálaráðherra og fasistaleiðtogi. Hann átti drjúgan þátt í að byggja upp flugher Ítala og gekkst fyrir flugsýningum víða um heim m.a. með flugsveit til Íslands, þann 5. júlí 1933. Italo Balbo fórst er ítalskir hermenn skutu flugvél hans niður, í misgripum að talið er. 

## Hlekkir
* Lýsing Morgunblaðsins (6. júlí 1933) á komu Italo Balbo til landsins
* Enn um komu Balbo til Íslands; ''Frá flugmönnunum'', Morgunblaðið (7. júlí 1933)
Svartösp

**Svartösp** (fræðiheiti: *Populus nigra*) er tré af asparætt sem á uppruna sinn að rekja til Evrópu og suðvestur Asíu. Svartöspin getur orðið allt að 30-40 metra há. 

## Tilvísanir
Blæösp

**Blæösp** (fræðiheiti: *Populus tremula*) er tré af víðisætt, en heimkynni hennar er Mið- og Norður-Evrópa og Asía. Íslenska blæöspin hefur fundist villt á sex stöðum á landinu. Erlendis getur blæösp orðið 10-25 metra há, en er hæst 13 metra á Íslandi. Vegna beitar vex hún þar oftast sem runni sem vex út frá rótarskotum, einkum í móum og kjarrlendi. Laufblöðin eru stilklöng og breytileg í laginu á sömu plöntunni, oft kringlótt eða egglaga. Fullorðin tré mynda mörg rótarskot með tímanum.

Blæöspin er hægvaxta tré sem þrífst best á hlýjum og skjólsömum stöðum í vel ræstum og sendnum jarðvegi og virðist þola illa samkeppni við öflugan grasvöxt.

*Súlublæösp* (P. tremula erecta) er mjótt afbrigði hennar sem fannst í Suður-Svíþjóð og er notað sem skrauttré víða.

Blæösp er skyld hinni norð-amerísku nöturösp (P. tremuloides).

## Tenglar
*Skógræktin - Blæösp 
* ''Blæöspin''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1954
* Flóra Íslands - Blæösp

## Tilvísanir
Map24

**Map24** er vefsíða sem bauð uppá ókeypis aðgang að landakortum. Hún var í eigu Mapsolute og var keyrð á forritinu MapTP þangað til Nokia yfirtók félagið 2007. Vefsíða Map24 bendir nú á kortagrunn Nokia. Á síðunni er hægt að finna kort af næstum öllum löndum heimsins með upplýsingar um götuheiti, háa upplausn af gervihnattamyndum og fleira. Kortaupplýsingar um Ísland á Map24 er eitt það besta sem til finnst á netinu með áður óþekkta upplausn á gervihnattamyndum sem og mjög nákvæmar upplýsingar um götur, vegi og um 28.000 örnefni, bæði innan- og utanbæjar. Þessar upplýsingar koma frá Loftmyndum ehf, sem hefur starfað við upplýsingasöfnun frá árinu 1996.

## Tenglar
* Map24.com
Prófastur

**Prófastur** er yfirprestur í prófastsdæmi, en orðið getur einnig átt við yfirmann stúdentagarða. Lundinn hefur einnig verið nefndur prófastur, vegna þess hvernig hann gengur, og einnig viss tegund af fatahengjum, þ.e.a.s. súla með uglum á. 

## Tengt efni
* Dómprófastur
* Prófastsdæmi

## Heimild
*
Ritrýni

**Ritrýni** er það ferli að bera fræðileg ritverk höfundar undir sérfræðinga á viðeigandi sviði áður en það er gefið út. Ritrýni er form af jafningjamati. Mikilvægt er að nafnleyndar sé gætt í þessu ferli — bæði er höfundur ritverksins sem rýna skal ónafngreindur og eins eru ritrýnendur ónafngreindir. Þannig vita ritrýnendur ekki hver höfundur ritverksins er né heldur veit höfundur frá hverjum athugasemdir sem honum gætu borist eru.

Ritstjórar fræðitímarita styðjast einkum við ritrýni til þess að velja greinar í tímaritið. Ritrýninni er ætlað að tryggja að ritverk standist fræðilegar kröfur og að ákvarðanir um útgáfu byggist einungis á verðleikum ritverksins. Innan fræðasamfélagsins eru tímarit sem eru ekki ritrýnd gjarnan talin óáreiðanlegri en þau sem eru ritrýnd. 

Á endanum er ritstjóri tímarits ábyrgur fyrir því að efni sem valið er til birtingar standist fræðilegar kröfur enda þótt höfundurinn beri einn ábyrgð á innihaldinu. Þegar ritstjóri vísar handriti til ritrýnanda mælir ritrýnandinn yfirleitt með því:
* að handritið sé samþykkt,
* að handritið sé samþykkt ef höfundur lagfærir það á einhvern tiltekinn máta,
* að handritinu sé hafnað en ritstjóri hvetji þó til að það sé endurbætt og sent inn að nýju síðar,
* að handritinu sé hafnað.

Venjulega er hver grein send til tveggja eða þriggja ritrýnenda. Ritrýni er venjulega ekki launuð.

## Tengt efni
* Jafningjamat
Jason Priestley

**Jason Bradford Priestley** (f. 28. ágúst 1969 í Vancouver í Kanada) er kanadískur leikari og leikstjóri. Hann er aðallega þekktur fyrir leik sinn í hinum vinsælu sjónvarpsþáttum Beverly Hills 90210 þar sem hann lék persónuna Brandon Walsh. Hann hefur verið tvígiftur en núverandi kona hans er Naomi Lowde Priestley og eiga þau saman eina dóttur Ashlee Petersen.

## Kvikmynda- og sjónvarpsþáttaferill
* The Boy Who Could Fly (1986)
* Watchers (1988)
* Nowhere to Run (1989)
* Beverly Hills 90210 (1990)
* Tombstone (1993)
* Calendar Girl (1993)
* Coldblooded (1995)
* Hacks (1997)
* What I Like About You (1997)
* Love and Death on Long Island (1997)
* Conversations in Limbo (1998)
* The Thin Pink Line (1998)
* Choose Life (1999)
* The Highwayman (1999)
* Standing on Fishes (1999)
* Eye of the Beholder (1999)
* Dill Scallion (1999)
* Zigs (2000)
* The Fourth Angel (2001)
* Darkness Falling (2002)
* Fancy Dancing (2002)
* Time of the Wolf (2002)
* Cover Story (2002)
* Cherish (2002)
*  (2002)
* Die, Mommie, Die! (2003)
* Sleep Murder (2003)
* Going The Distance (2004)
* Hot Tamale (2005)
* Above and Beyond (2005)
* Love Monkey (2006)
* The Lady in Question is Charles Busch (2006)
* Everest '82 (2007)
* The Screwfly Solution (2007)
Science

***Science*** er tímarit um vísindi sem bandarísku vísindasamtökin American Association for the Advancement of Science [hér eftir AAAS] gefa út. Það kom fyrst út árið 1880 og er talið vera eitt af virtustu tímaritum sinnar tegundar í heiminum. Tímaritið er ritrýnt. Það kemur út vikulega í um 130.000 eintaka upplagi. Tímaritið er aðgengilegt á mörgum bókasöfnum víða um heim og í netáskrift. Talið er að lesendur blaðsins séu um ein milljón. Höfuðstöðvar *Science* eru í Washington, D.C. í Bandaríkjunum en tímaritið hefur einnig skrifstofu í Cambridge á Englandi.

Tímaritið leggur áherslu á að birta mikilvægar frumlegar rannsóknir og gagnrýni á öllum sviðum raunvísinda en þar að auki birtir tímaritið fréttir sem tengjast vísindum, álitsgreinar um vísindastefnu og annað efni sem tengist tækni og vísindum. Ólíkt flestum tímaritum um vísindi, sem eru sérhæfð á einhverju tiltekni sviði vísindanna, en líkt og meginkeppinautur tímaritsins, *[[Nature]]*, fjallar *Science* um allar greinar raunvísindanna. Samt sem áður er áhersla lögð á líffræði og önnur lífvísindi vegna tilurðar líftækniiðnaðarins og erfðafræðinnar undanfarna áratugi.

Enda þótt AAAS gefi tímaritið út er aðild að samtökunum ekki skilyrði fyrir útgáfu í *Science*. Tímaritið birtir greinar eftir vísindamenn frá öllum heimshornum. Mikil samkeppni er um að fá birta grein í *Science*, innan við 10% innsendra greina eru birtar en allar rannsóknargreinar eru ritrýndar fyrir birtingu.

Blaðamaðurinn John Michaels stofnaði *Science* í New York borg árið 1880. Hann naut til þess fjárhagsstuðnings frá Thomasi Edison og síðar Alexander Graham Bell. Útgáfan átti í fyrstu erfitt uppdráttar og í mars 1882 var útgáfunni hætt. Samuel Hubbard Scudder endurreistu útgáfu tímaritsins ári síðar. Árið 1894 átti tímaritið enn á ný í fjárhagserfiðleikum og var selt sálfræðingnum James McKeen Cattell fyrir 500 dollara. Samkvæmt samkomulagi Cattells og ritara AAAS, Leland O. Howard, var *Science* tímarit AAAS árið 1900. 

Á fyrri hluta 20. aldar birtust ýmsar mikilvægar greinar í *Science*, þ.á m. greinar eftir Thomas Hunt Morgan, Albert Einstein og Edwin Hubble. Að Cattell látnum árið 1944 eignaðist AAAS tímaritið.

Philip Hauge Abelson var ritstjóri tímaritsins frá 1962 til 1984. Í ritstjórnartíð hans var ritrýningarferlið endurbætt. Á þessum tíma birtust m.a. greinar um Apollo-áætlunina og nokkrar af fyrstu greinunum um alnæmi.

## Tilvísanir
Nature

***Nature*** er alhliða tímarit () um vísindi og meðal virtustu tímarita sinnar tegundar í heiminum. Það kom fyrst út 4. nóvember 1869. Ólíkt flestum vísindatímaritum, sem fjalla um ákveðin svið vísindanna, en líkt og meginkeppinauturinn, þ.e. tímaritið *[[Science]]*, fjallar *Nature* um allar greinar raunvísindanna. Tímaritið kemur út vikulega og er ritrýnt.

Markhópur tímaritsins er einkum vísindamenn en samantektir og fylgigreinar gera margar greinar tímaritsins skiljanlegar upplýstum almenningi sem og vísindamönnum sem starfa í öðrum greinum vísindanna. Tímaritið birtir einnig fréttir tengdar vísindum, álitsgreinar og greinar um vísindasiðfræði.

## Tengill
* Nature.com

## Mikilvægar greinar
Margar mikilvægar greinar hafa birst í *Nature*. Eftirfarandi er úrval mikilvægra greina sem birtust fyrst í *Nature* og höfðu allar mikil áhrif. (Greinarnar eru í aldursröð frá elstu til yngstu.)

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*
Fleygbogi

**Fleygbogi** (oft nefndur **parabóla**) er eitt keilusniðanna og notað til að lýsa ferli fallsins ax^2 + bx + c\, þar sem x\, er fallsbreytan og a\,, b\, og c\, stuðlarnir og a\, er ekki núll. 

## Heimildir


## Tengt efni

* Annars stigs jafna
Teri Hatcher

**Teri Lynn Hatcher** (fædd 8. desember 1964 í Palo Alto) er bandarísk leikkona sem er best þekkt sem Susan Mayer í Desperate Housewives og Paris Carver í James Bond kvikmyndinni Tomorrow Never Dies. Hún vann Golden Globe verðlaunin fyrir hlutverk sitt í Desperate Housewives 2005. Það sama ár vann hún SAG-verðlaunin og var einnig tilnefnd til Emmy-verðlauna, en verðlaunin fóru til meðleikkonu og góðrar vinkonu hennar, Felicity Huffman.

## Æska
Teri fæddist í Palo Alto í Kaliforníu og er dóttir Esther tölvuforritara, og Owens W. Hatcher, kjarnorku-eðlisfræðings og rafmagnsverkfræðings. Faðir Teri er af velskum ættum og móðir hennar er hálf sýrlensk og hálf frönsk/þýsk. Teri ólst upp í Sunnyvale, í Kaliforníu. Hún æfði ballet í San Juan dansskólanum í Los Altos. Stærsta hlutverk hennar var aðal fljúgandi apinn í Galdrakarlinum í Oz. Sem einkabarn, gekk hún í Mango grunnskólann, Fremont menntaskólann og De Anza háskólann í Cupertino. Hún lærði bæði stærðfræði og verkfræði.

Í mars 2006 greindi Teri frá því í Vanity Fair að hún var kynferðislega misnotuð frá fimm ára aldri af Richar Hayes Stone, manni sem var giftur frænku hennar, en hún skildi seinna við hann. Foreldrar hennar vissu ekki af misnotkuninni þá. Árið 2002 aðstoðaði hún saksóknara í Santa Clara-sýslu við rannsókn þeirra á Stone eftir nýlegt afbrot hans sem leiddi til þess að kvenkynsfórnarlamb hans undir 14 ára aldri framdi sjálfsmorð. Stone játaði á sig fjögur kynferðisbrot á börnum og var dæmdur í 14 ára fangelsi. Í viðtalinu sem kom í Vanity Fair, sagðist Teri hafa sagt saksóknurunum frá misnotkuninni á sér vegna þess að hún gat ekki hætt að hugsa um 14 ára stelpuna sem skaut sig, og óttaðist að Stone myndi sleppa við sakfellingu. Stone dó úr ristilskrabbameini 19. ágúst 2008 eftir að hafa setið inni í sex ár.

## Ferill
Teri lærði leiklist í Bandaríska listaskólanum. Eitt af fyrstu störfunum hennar (árið 1984) var sem NFL-deildar klappstýra með 49ers frá San Francisco. Á þessum tíma lék hún einnig eina af hafmeyjunum í sjónvarpsþáttaröðinni The Love Boat. Eitt af fyrstu stóru hlutverkunum hennar var Penny Parker, sem var vinur hetju Richards Dean Anderson í sjónvarpsþáttaröðinni MacGyver á árunum 1986 til 1989.

Teri landaði aukahlutverki sem fréttamaður á Daily Planet, Lois Lane (á móti Dean Cain) í *[[Lois & Clark: Nýju ævintýri Súpermans]]* frá 1993 til 1997. Þegar vinsældir þáttarins voru mestar var mynd af Teri vafinni inni í skikkju Súpermans halað niður á netinu 20.000 sinnum. „Þetta er frábær mynd“ sagði hún við Entertainment Weekly. „Ekkert sérstaklega af því að ég er á henni. Hún er bara töff“.
Halle Berry

**Halle Maria Berry** (fædd 14. ágúst 1966 í Cleveland) er bandarísk leikkona. Hún hlaut óskarsverðlaun árið 2002 fyrir hlutverk sitt í myndinni Monster's Ball. Hún er eina blökkukonan sem hlotið hefur óskarsverðlaun fyrir bestu leikkonu í aðalhlutverki.

## Kvikmyndir

## Tenglar
*
Ingrid Bergman

**Ingrid Bergman** (fædd 29. ágúst 1915 í Stokkhólmi - d. 29. ágúst 1982 í London ) var sænsk leikkona. Með þekktari kvikmyndum sem hún lék í var óskarsverðlaunamyndin Casablanca (1942).

## Tengill
* Ingrid Bergman  í IMDB
Framboð og eftirspurn

Í hagfræði er **framboð og eftirspurn** hugtak sem notað er til að lýsa breytingum hlutfallslega á milli hugsanlegra kaupanda og seljanda. Þ.e.a.s. ef fleiri vilja kaupa tiltekna vöru og ekki er til nóg af henni til að anna eftirspurn hækkar verðið, og ef meira er til af tiltekinni vöru en sótt er eftir þá lækkar verðið.
Húð

**Húðin** er stærsta líffærið í þekjukerfinu. Hún skiptist í þunna húðþekju úr þekjufrumum og hinsvega þykkari leðurhúð úr bandvef sem saman vernda undirliggjandi vöðva og líffæri. Yfirborðshúð húðþekjunnar eru dauðar frumur úr hyrni sem flagna af jafnóðum og nýjar frumur myndast. Leðurhúðin hýsir meðal annars æðar, taugaenda skyntaugunga, svitakirtla, fitukirtla og hársekki. Húðin gegnir ýmsum tilgangi svo sem draga úr rakatapi líkamans og hitastjórn með svitakirtlum auk þess að hýsa fjölda skynfruma og verja hann gegn áverkum.
Þekjukerfið

Í dýralíffærafræði er **hörundskerfið** eða **þekjukerfið** hið ytra líffærakerfi sem þekur líkamann og samanstendur af húð, hári, fjöðrum, hreistri, nöglum, svitakirtlum og afurðum þeirra (svita og slími).
Bruce Willis

**Walter Bruce Willis** (f. 19. mars 1955), best þekktur sem **Bruce Willis**, er bandarískur leikari og söngvari. Frami hans hófst seint á 9. áratugnum og varð hann þekktur helst fyrir hlutverk sitt sem John McClane í *[[Die Hard]]*-kvikmyndunum. Willis hefur unnið fjölda verðlauna á ferli sínum og hefur sýnt stuðning við bandaríska herinn.

## Ævi
### Á sínum ungu árum
Willis fæddist í Idar-Oberstein, Þýskalandi. Faðir hans, David Willis, var bandarískur hermaður við störf í herstöðinni í Idar-Oberstein. Móðir hans, Marlene, var þýsk og starfaði í banka. Willis var elstur fjögurra barna Marlene og David Willis. Árið 1957 var föður hans sagt upp störfum hjá hernum og fjölskyldan flutti til Penns Grove í New Jersey. Árið 1971 skildu foreldrar hans. Á sínum yngri árum stamaði Willis mikið, en hann átti auðvelt með að vera á sviði og náði þannig smám saman að sigrast á vandamálinu.

### Leiðin til frama
Eftir að Willis flutti til Kaliforníu tók hann áheyrnarprufu í nokkrum sjónvarpsþáttum. Hann fékk hlutverk David Addison Jr. í sjónvarpsþáttunum *[[Moonlighting]]* (1985-1989).

Die Hard kom út 1988 og sló óvænt í gegn. Willis lék hlutverk John McClane sem er aðalpersóna myndarinnar. Willis lék í öllum áhættuatriðum myndarinnar. Tekjur myndarinnar námu $138,708,852 Vegna vinsælda hafa verið gefnar út 3 framhaldsmyndir: Die Hard 2, Die Hard with a Vengeance og Live Free or Die Hard.

### Einkalíf
Willis var giftur Demi Moore í 13 ár, því sambandi lauk árið 2000. Hann eignaðist með henni þrjár dætur. Með seinni eiginkonu sinni Emmu Heming eignaðist hann tvær dætur.

Árið 2022 greindist Willis með málstol. Í kjölfarið ákvað hann að hætta að leika. Árið eftir greindist hann með framheilabilun. 

## Ferill
### Sem leikari

### Sem tónlistarmaður
* *[[The Return of Bruno]]*, 1987, Razor & Tie.
* *If It Don't Kill You, It Just Makes You Stronger*, 1989, Motown / Pgd.
* *Classic Bruce Willis: The Universal Masters Collection*, 2001, Polygram Int'l.

## Tilvísanir


## Tenglar
*
Die Hard 4.0

***Die Hard 4.0*** (nefnd ***Live Free or Die Hard*** í Norður-Ameríku) er fjórða kvikmyndin í *[[Die Hard (aðgreining)#Kvikmyndasería|Die Hard kvikmyndaseríunni]]*.

Með hlutverk John McClane, aðalpersónu myndarinnar, fer Bruce Willis rétt eins og í hinum myndunum þremur. *Die Hard 4.0* gerist 19 árum eftir fyrstu *[[Die Hard]]* kvikmyndina, og nú tekst John McClane á við hryðjuverkamenn sem ætla að gereyða netkerfi Bandaríkjanna.

Myndin byggir á blaðagreinnni *A Farewell to Arms* (*Vopnin kvödd*) eftir John Carlin, sem birtist í tímaritinu Wired árið 1997.

## Leikarar
*Bruce Willis sem John McClane
*Justin Long sem Matt Farrell
*Timothy Olyphant sem Thomas Gabriel
*Cliff Curtis sem Bowman
*Maggie Q sem Mai Linh
*Mary Elizabeth Winstead sem Lucy McClane
*Tim Russ sem Agent Summers
*Kevin Smith sem Warlock/Freddie
*Christina Chang sem Taylor
*Yorgo Constantine sem Russo
*Andrew Friedman sem Casper
*Sung Kang sem Raj
*Matt O'Leary sem Clay
*Cyril Raffaelli sem Rand
*Jonathan Sadowski sem Trey

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Fredrik Reinfeldt

**John Fredrik Reinfeldt** (f. 4. ágúst 1965) er sænskur stjórnmálamaður og hagfræðingur. Hann er fyrrverandi formaður Sænska hægriflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra Svíþjóðar. Hann var tók við stöðu formanns Sænska knattspyrnusambandsins árið 2023.

## Tengt efni

* Listi yfir forsætisráðherra Svíþjóðar