open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Acer miaotaiense

**Acer miaotaiense** er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Kína (Gansu, Henan, Hubei, Shaanxi og Zhejiang). Hann getur orðið allt að 25 m hár.

## Tilvísanir
Finnland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Finnland hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 54 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Finnland hefur unnið keppnina í eitt skipti sem var árið  með Lordi og laginu „Hard Rock Hallelujah“. Besti árangur landsins fyrir það var sjötta sæti sem Marion Rung endaði í árið  með laginu „Tom Tom Tom“.

Finnland hefur lent í seinasta sæti í ellefu skipti og fékk núll stig árin ,  og . Frá innleiðingu undankeppnanna árið , hafði landið ekki komist áfram í átta skipti. Árið  náði Finnland sínum besta árangri í átta ár, sem var með Softengine og laginu „Something Better“ í ellefta sæti. Sjö árum seinna, í keppninni árið , endaði Blind Channel í sjötta sæti með laginu „Dark Side“. Sá árangur var sá besti frá sigri þeirra, og í fyrsta sinn síðan þá að landið hafi hafnað í topp-10. Árið 2023 varð Finnland í öðru sæti með laginu Cha cha cha sem sigraði símakosninguna en var í öðru sæti í heildarkeppninni þar sem það tapaði dómnefndinni, en það lag hefur notið gríðarlegra vinsælda. 

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Vængsveppur

**Vængsveppur** (eða **ostrusveppir**) (fræðiheiti *Pleurotus*) er ættkvísl matsveppa sem eru ræktaðir víða um heim, ekki síst ostruvængur (Pleurotus ostreatus). Þeir vaxa yfirleitt á dauðum viði, bæði í hitabeltinu og á tempruðum svæðum. Tegundirnar gefa oft frá sér efni sem lama þráðorma.

Hvernig tegundirnar skiftast niður er enn óljóst, en er verið að vinna í því.
Eftirfarandi tegundalista er raðað upp eftir skyldleika. Hann er ófullkominn og á líklega eftir að breytast eftir því sem greiningum fer fram.

* *P. ostreatus* grein
** I. *[[Pleurotus ostreatus|P. ostreatus]]* (Ostruvængur) – Norður Ameríka og Norður Evrasía
*** *[[Pleurotus florida|P. florida]]*
** II. *[[Pleurotus pulmonarius|P. pulmonarius]]* – Norður Ameríka, Evrasía, og Ástralasía
*** *[[Pleurotus columbinus|P. columbinus]]*
*** *[[Pleurotus sapidus|P. sapidus]]*
** III. *[[Pleurotus populinus|P. populinus]]* (Asparostruvængur)– Norður Ameríka
** VI. *[[Pleurotus eryngii|P. eryngii]]* – Evrópa og Miðausturlönd
*** *[[Pleurotus ferulae|P. ferulae]]*
*** *[[Pleurotus fossulatus|P. fossulatus]]* 
*** *[[Pleurotus nebrodensis|P. nebrodensis]]*
** XII. *[[Pleurotus abieticola|P. abieticola]]* – Asía
** XIII. *[[Pleurotus albidus|P. albidus]]* – Mið Ameríka og Suður Ameríka
**P. djamor-cornucopiae* clade 
** IV. *[[Pleurotus cornucopiae|P. cornucopiae]]* – Evrópa
*** *[[Pleurotus citrinopileatus|P. citrinopileatus]]* – Austur Asía
*** *[[Pleurotus euosmus|P. euosmus]]* - Bretland
** V. *[[Pleurotus djamor|P. djamor]]* – hitabeltið
*** *[[Pleurotus flabellatus|P. flabellatus]]*
*** *[[Pleurotus salmoneo-stramineus|P. salmoneo-stramineus]]*
*** *[[Pleurotus salmonicolor|P. salmonicolor]]*
** XI. *[[Pleurotus opuntiae|P. opuntiae]]* – Norður Ameríka, Nýja Sjáland
** XVI. *[[Pleurotus calyptratus|P. calyptratus]]*
* *P. cystidiosus* grein 

** VII. *[[Pleurotus cystidiosus|P. cystidiosus]]* – heimsútbreiðsla
*** *[[Pleurotus abalonus|P. abalonus]]* – Tævan
*** *[[Pleurotus fuscosquamulosus|P. fuscosquamulosus]]* – Afríka, Evrópa
*** *[[Pleurotus smithii|P. smithii]]* – Mexíkó
** IX. *[[Pleurotus dryinus|P. dryinus]]* – Norður Ameríka, Evrópa, og Nýja Sjáland
* VIII. *[[Lentinus levis]]* – hitabelti til heittemprað, fluttur í ættkvíslina *Lentinus*.
* X. *[[Pleurotus tuber-regium|P. tuber-regium]]* – Afríka, Asía, Ástralasía
* XIV. *[[Pleurotus australis|P. australis]]* – Ástralía og Nýja Sjáland
* XV. *[[Pleurotus purpureo-olivaceus|P. purpureo-olivaceus]]* – Ástralía og Nýja Sjáland
** *[[Pleurotus rattenburyi|P. rattenburyi]]*

Einungis ostruvængur hefur fundist villtur á Íslandi.

## Tilvísanir
Noregur í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Noregur hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 59 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið , og hefur aðeins verið fjarvera í tvö skipti síðan. Árið  sniðgekk landið keppnina vegna ágreininga varðandi kosningakerfisins, og árið  þegar það fékk ekki nógu góða niðurstöðu árið áður til að taka þátt í keppninni eftir. Norska undankeppnin er Melodi Grand Prix.

Fyrir 1985 var besti árangur Noregs þriðja sæti sem var náð af Åse Kleveland árið . Noregur hefur í heildina unnið keppnina þrisvar, sem var náð af Bobbysocks (), Secret Garden () og Alexander Rybak (). Noregur hafnaði einnig í öðru sæti í keppninni árið  með Elisabeth Andreassen, sem var fyrrum meðlimur Bobbysocks. Landið hefur endað í seinasta sæti í ellefu skipti, fjögur af þeim fengu núll stig. Árið  varð Noregur þriðja landið til að vinna símakosninguna en ekki keppnina í heild sinni (hin verandi  árið  og  árið ). Noregur hefur endað í topp-5 ellefu sinnum.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Ostruvængur

**Ostruvængur** (eða **ostrusveppur**) (fræðiheiti *Pleurotus ostreatus*) er tegund matsveppa sem eru ræktaðir víða um heim til matar. Hann var fyrst ræktaður í fyrri heimstyrjöld í Þýskalandi sem uppbótarfæða. Einnig hefur hann verið notaður til að brjóta niður mengandi efni í náttúrunni. Hann vex yfirleitt á dauðum viði (sérstaklega af ösp, elri og öðrum hraðvöxnum tegundum), en þrífst á margs konar ræktunarefni. Hann nærist einnig á þráðormum.

## Flokkun
Nokkur óreiða hefur verið í flokkun á tegundinni í gegnum tíðina, eins og sjá má á fjölda samheita. Ekki hefur hjálpað að eintökin sem Fries lýsti finnast ekki lengur. Nýlegar aðferðir í erfðagreiningu hafa hjálpað að nokkru við að greiða úr flækjunni. 

P. florida virðist vera í raun afbrigði sem þroskast í meiri hita en megingerðin (24°C og upp), en P. pulmonarius og P. populinus eru taldar alveg aðskildar tegundir, þrátt fyrir að vera næstum alveg eins. Mörg ræktunarafbrigði  sem eru skráð sem P. ostreatus eru í raun P. pulmonarius og öfugt. 

 
File:2010-10-28 Pleurotus ostreatus (Jacq.) P. Kumm 116409 cropped.jpg
File:2011-10-19 Pleurotus ostreatus.jpg
File:Agaricus ambiguus — Flora Batava — Volume v17.jpg
File:Agaricus excoriatus — Flora Batava — Volume v10.jpg
File:Agaricus ostreatus — Flora Batava — Volume v10.jpg
Austernpilze 02-smy.jpg| Ræktun á ostruvæng á hálmi.


## Útbreiðsla
Útbreiðsla ostruvængs er í laufskógum á norðurhveli og að einhverju marki í barrskógum.

Ostruvængur hefur fundist villtur á Íslandi.

## Tilvísanir
Pleurotus pulmonarius

*Pleurotus pulmonarius* er tegund matsveppa sem eru ræktaðir víða um heim til matar. Einnig hefur hann verið notaður til að brjóta niður mengandi efni í náttúrunni. Hann vex yfirleitt á dauðum viði (sérstaklega af ösp, elri og öðrum hraðvöxnum tegundum), en þrífst á margs konar ræktunarefni. Hann nærist einnig á þráðormum.

## Flokkun
Nokkur óreiða hefur verið í flokkun á tegundinni í gegnum tíðina, eins og sjá má á fjölda samheita. Ekki hefur hjálpað að eintökin sem Fries lýsti finnast ekki lengur. Nýlegar aðferðir í erfðagreiningu hafa hjálpað að nokkru við að greiða úr flækjunni. 

P. ostreatus og P. populinus eru taldar alveg aðskildar tegundir, þrátt fyrir að vera næstum alveg eins. Mörg ræktunarafbrigði  sem eru skráð sem P. pulmonarius eru í raun P. ostreatus og öfugt. Eitt afbrigðið (P. pulmonarius var. sajor-caju) hefur oft verið nefnt sem sjálfstæð tegund: P. sajor-caju, en sú tegund (sem sagt annar sveppur) hefur verið felld undir Lentinus: L. sajor-caju (Fr.) Fries.. Afbrigðið er hinsvegar oft selt sem P. sajor-caju og veldur það allnokkrum ruglingi.

 
File:2012-08-07 Pleurotus pulmonarius (Jacq.) P. Kumm 246231.jpg
File:2012-08-07 Pleurotus pulmonarius (Jacq.) P. Kumm 246232.jpg
File:Lungenseitling.jpg
File:Nam phrik kha.JPG
File:Pleurotus pulmonarius.001.COPY.jpg
File:Pleurotus pulmonarius.jpg


## Útbreiðsla
Útbreiðsla Pleurotus pulmonarius er í skógum víða um heim.

## Tilvísanir
Asparostruvængur

**Asparostruvængur** (fræðiheiti *Pleurotus populinus*) er tegund vængsveppa sem vex á viði dauðra aspa í Norður-Ameríku.

Tegundin er nýlega greind, en hún er nauðalík P. ostreatus og P. pulmonarius, en hún blandast þeim ekki.

 
Pleurotus populinus O. Hilber & O.K. Mill 742181.jpg
Pleurotus populinus O. Hilber & O.K. Mill 89533.jpg


## Tilvísanir
Grikkland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Grikkland hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 41 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Landið hefur verið fjarverandi í 6 skipti síðan þá (1975, 1982, 1984, 1986, 1999 og 2000). Fyrsti sigur Grikklands kom árið  þegar Helena Paparizou keppti með laginu „My Number One“. Gríska sjónvarpsstöðin Ellinikí Radiofonía Tileórasi (ERT) sér um val framlags hvert ár og um sýningu keppnanna. Grikkland hefur aldrei endað í seinasta sæti.

Yfir 20. öldina náði Grikkland aðeins tveimur topp-5 niðurstöðum, Paschalis, Marianna, Robert & Bessy () og Kleopatra () í fimmta sæti. Í byrjun 21. aldar var Grikkland eitt af árangursríkustu þjóðunum í keppninni, með 10 af 13 topp-10 niðurstöðum á milli  og , þar á meðal Antique (), Sakis Rouvas () og Kalomira () í þriðja sæti.

Á milli áranna  og  hafði Grikkland ekki hlotið topp-10 niðurstöðu og komst ekki áfram í 2 skipti ( og ) í úrslitakeppnina. Í fyrsta sinn frá árinu 2013, náði Stefania annari topp-10 niðurstöðu í keppninni árið  með laginu „Last Dance“ þar sem hún endaði í tíunda sæti.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Ísrael í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Ísrael hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 43 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Ísrael var leyft að taka þátt þar sem að Israel Broadcasting Authority (IBA) var virkur meðlimur í Sambandi evrópskra sjónvarpsstöðva (EBU). Ísrael hefur sigrað keppnina í fjögur skipti og hefur haldið keppnina tvisvar í Jerúsalem ( og ) og í einu sinni í Tel Avív ().

Fyrsta þátttaka Ísraels reyndist árangursrík þar sem Ilanit endaði í fjórða sæti. Þar á eftir sigraði landið árin  (Izhar Cohen & Alphabeta og lagið „A-Ba-Ni-Bi“) og  (Milk and Honey og lagið „Hallelujah“). Árið  hafnaði IBA að halda keppnina vegna fjárhagslegra ástæðna. Keppnin sem var svo haldin í Haag endaði á sömu dagsetningum og Yom HaZikaron (minningardagur Ísraels), og þar af leiðandi tók landið ekki þátt. Það er í eina skiptið sem að land sem sigrar, taki ekki þátt árið eftir. Besti árangur Ísraels á 9. áratugnum var annað sæti með Avi Toledano () og Ofra Haza (). Fyrrum sigurvegari Izhar Cohen tók aftur þátt árið  og endaði í fimmta sæti, áður en Duo Datz endaði í þriðja sæti árið . Þriðji sigur Ísraels kom árið  þegar Dana International vann með laginu „Diva“. Eden endaði svo í fimmta sæti árið .

Frá innleiðingu undankeppnanna árið  komst Ísrael ekki áfram í sex skipti. Árið  kom tíunda topp-5 niðurstaða landsins með Shiri Maimon sem endaði í fjórða sæti. Eftir að hafa ekki komist áfram fjögur ár í röð (2011 – 2014), komst Nadav Guedj áfram árið  og lenti í níunda sæti. Síðan þá hefur landið alltaf keppt í aðalkeppninni. Fjórði sigur Ísraels kom árið  þegar Netta sigraði með laginu „Toy“.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Írland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Írland hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 54 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Landið hefur aðeins verið fjarverandi tveim keppnum, árin  og . Írska sjónvarpsstöðin RTÉ One sér um sýningu keppnanna. Írland á metið í fjölda sigra, eða samtals sjö og er eina landið sem hefur unnið þrisvar í röð.

Sigrar Írlands voru náðir af Dana með laginu „All Kinds of Everything“ (), Johnny Logan með lögunum „What‘s Another Year“ () og „Hold Me Now“ (), Linda Martin með laginu „Why Me?“ (), Niamh Kavanagh með laginu „In Your Eyes“ (), Paul Harrington og Charlie McGettigan með laginu „Rock 'n' Roll Kids“ () og Eimear Quinn með laginu „The Voice“ (). Johnny Logan er eini þátttakandinn sem hefur sigrað tvisvar. Einnig var hann einn af höfundum lagsins árið 1992. Írland hefur endað í öðru sæti með Sean Dunphy (), Linda Martin (), Liam Reilly () og Marc Roberts (), og hefur endað í topp-5 í samtals átján skipti.

Frá innleiðingu undankeppnanna árið  hefur Írland ekki komist áfram í níu skipti, og endaði í seinasta sæti árin  og . Einu topp-10 niðurstöðurnar síðan 2004 eru Brian Kennedy í tíunda sæti () og Jedward í áttunda sæti (). 

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Júgóslavía í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Júgóslavía tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 27 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið .

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
:*Fyrir þátttöku eftir 1992, sjá , , ,  eða  í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva.*
Malta í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Malta hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 33 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Malta á enn eftir að vinna keppnina og er með flestu topp-3 niðurstöður án sigurs, eða samtals fjórar. Þar eftir fylgir  með næst besta árangur án sigurs.

Malta endaði í seinasta sæti í fyrstu tveim þátttökunum árin  og , og eftir  dró landið sig úr keppni. Eftir sextán ára fjarveru, tók Malta þátt í keppninni árið  og hefur verið með öll ár síðan þá. Endurkoma Möltu reyndist árangursrík þar sem að landið endaði í topp-10 sætunum í tólf af fimmtán keppnum á milli áranna 1991 og 2005. Þar á meðal voru það þriðja sæti fyrir Mary Spiteri () og Chiara (), og annað sæti fyrir Ira Losco () og Chiara (). Eftir að hafa lent í seinasta sæti árið , hefur Möltu ekki tekist að ná jafn góðum árangri og hefur síðan þá aðeins endað í topp-10 sætunum í tvö skipti: Gianluca Bezzina í áttunda sæti () og Destiny Chukunyere í sjöunda sæti ().

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Moldóva í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Moldóva hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 16 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið 2005. Besta niðurstaða landsins er þriðja sæti með SunStroke Project og laginu „Hey, Mamma!“ árið 2017.

Fyrsta þátttaka Moldóvu árið 2005 reyndist árangursrík þar sem að Zdob și Zdub endaði í sjötta sæti. Landið hefur einnig endað í topp-10 með Natalia Barbu (2007) og DoReDoS (2018) í tíunda sæti. Moldóva hefur keppt í aðalkeppninni í 11 skipti.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Mónakó í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Mónakó hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 24 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Eini sigur landsins kom árið  þegar Séverine söng lagið „Un banc, un arbre, une rue“. Mónakó afþakkaði að halda keppnina árið eftir og fór sú umsjón til s. Mónakó er eina smáríkið til að hafa unnið keppnina.

Mónakó endaði í seinasta sæti í sinni fyrstu þátttöku árið  áður en það náði þrem topp-3 niðurstöðum á 7. áratugnum; François Deguelt í þriðja sæti () og annað sæti (), og Romuald í þriðja sæti (). Sigur Séverine árið 1971 var í fyrsta sinn sem að landið komst í topp-3 í átta ár. Aðrar topp-5 niðurstöður landsins voru náðar af Romuald í fjórða sæti (), Mary Christy í þriðja sæti (), Michèle Torr () og Caline & Olivier Toussaint () í fjórða sæti. Eftir þátttökuna árið  dró landið sig úr keppni í 25 ár.

Mónakó snéri aftur árið  og tók einnig þátt í keppnunum árin  og , en komst ekki áfram í öll skiptin. Landið dró sig úr keppni aftur eftir að mónakóska sjónvarpsstöðin lýsti yfir að það ætti engan möguleika að komast upp úr undanúrslitunum þar sem kosning þjóða væri orðin of svæðisbundin.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Norður-Makedónía í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Norður-Makedónía, áður undir nafninu *Fyrrum júgóslavneska lýðveldið Makedónía*, hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 20 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Landið reyndi að taka þátt árið  en komst ekki upp úr undankeppninni það ár.

Fyrir  var besta niðurstaða Norður-Makedóníu tólfta sæti með Elena Risteska árið . Eftir að hafa ekki komist áfram í níu af tíu skiptum (2008–2018), náði landið sínum besta árangri árið 2019 þegar Tamara Todevska endaði í sjöunda sæti eftir að hafa sigrað stigagjöf dómnefndar.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
:*Fyrir þátttöku undan 1996, sjá .*



## Heimildir
Jazzhátíð Reykjavíkur

**Jazzhátíð Reykjavíkur** hefur verið haldin á hverju ári frá því árið 1990 (fyrst hét hún Norrænir útvarpsdjassdagar). Hátíðin er ein elsta tónlistarhátíð landsins en haldið var upp á 30 ára afmæli hátíðarinnar árið 2020 í skugga covid. Hátíðin er stærsti viðburður fyrir jazztónlist á Íslandi og margir innlendir tónlistarmenn koma þar fram. Markmið hátíðarinnar er að kynna jazztónlist og bjóða fólki að heyra í góðu umhverfi bestu jazztónlistina sem verið er að semja bæði á Íslandi og erlendis.
## Tilvísanir
Innipúkinn

**Innipúkinn** er tónleikahátíð í Reykjavík í byrjun ágúst. Hún var fyrst haldin um verslunarmannahelgi árið 2001 í Viðey. Hátíðin var stofnuð af Grími Atlasyni, Dr. Gunna og fleiri sem svar við þeim fjölda útihátíða sem almennt eru haldnar þessa helgi. Það sem gerir hátíðina sérstaka er að hún er ekki haldin í hagnaðarskyni eins og margar aðrar stórhátíðir heldur sinna stjórnendur henni í frítíma sínum. 

Hátíðin féll niður vegna covid árin 2020 og 2021.

## Tilvísanir
Zevenaar

**Zevenaar** (hollenskur framburður: [ˈzeːvənaːr] (hlusta)) er sveitarfélag og borg í Gelderland-héraði í austurhluta Hollands nærri landarmærum Þýskalands. Í borginni bjuggu 44.096 manns í upphafi árs 2021. Borgin er vinabær Reykjavíkur.

## Tilvísanir
Hvítur, hvítur dagur

***Hvítur, hvítur dagur*** er íslensk kvikmynd frá árinu 2019 í leikstjórn Hlyns Pálmasonar. Í myndinni fer dóttir Hlyns, Ída Mekkín Hlynsdóttir, með aðalhlutverk. Hvítur, hvítur dagur var valin sem framlag Íslands til 92. Óskarsverðlaunahátíðarinnar í flokki bestu kvikmyndar á erlendu tungumáli, en var ekki tilnefnd.

## Leikarar

* Ingvar Eggert Sigurðsson sem Ingimundur
* Ída Mekkín Hlynsdóttir sem Salka
* Hilmir Snær Guðnason sem Olgeir
* Sara Dögg Ásgeirsdóttir sem eiginkona Ingimundar

## Heimildir


## Tenglar

*
Serbía og Svartfjallaland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Serbía og Svartfjallaland tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið .

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
:*Fyrir þátttöku undan 2004, sjá . Fyrir þátttöku eftir 2006, sjá  eða  í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva.*
Slóvakía í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Slóvakía hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 7 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Landið reyndi að taka þátt árið , en komst ekki áfram úr undankeppninni. Í fyrstu þrem þátttökunum endaði Slóvakía aldrei í hærra en átjánda sæti, sem var árið . Vegna lélegrar niðurstöðu fékk landið ekki að taka þátt í keppnunum árin  og , og endaði með að það dró sig úr keppni árið 1999. Slóvakía snéri aftur árið  en dró sig aftur úr keppni fjórum árum seinna eftir að það komst aldrei áfram í úrslit.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
Úkraína í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Úkraína hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 16 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Landið hefur sigrað í tvö skipti; árið  með Ruslana og laginu „Wild Dances“ og árið  með Jamala og laginu „1944“, og var þar af leiðandi fyrsta austur-evrópska landið til að vinna tvisvar. Úkraína hélt keppnina árin  og  í Kænugarði (Kýiv).

Frá innleiðingu undankeppnanna árið , er Úkraína eina landið sem hefur alltaf komist áfram í aðalkeppnina. Úkraína er með samtals sjö topp-5 niðurstöður; Verka Serduchka () og Ani Lorak () í öðru sæti, Zlata Ognevich () í þriðja sæti, Mika Newton () í fjórða sæti og Go_A () í fimmta sæti.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Vancouver (Washington)

**Vancouver**  er borg í Washingtonfylki í Bandaríkjunum með um 191.000 íbúa (2020) og er fjórða stærsta borg fylkisins. Hún er hluti af stórborgarsvæði Portland í Oregon en borgin er norður af Columbia-fljóti sem skiptir upp borgunum. Borgin var stofnuð sem Fort Vancouver, skinnakaupstaður.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Tyrkland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva

Tyrkland hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 34 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið . Frá innleiðingu undankeppnanna árið , komst landið ekki áfram í eitt skipti, árið . Tyrkland hefur unnið keppnina einu sinni sem var árið  og þar af leiðandi hélt keppnina árið eftir í Istanbúl ().

Tyrkland endaði í seinasta sæti í sinni fyrstu þátttöku árið  og fékk núll stig árin  og . Fyrsta niðustaða innan topp-10 kom árið , með Klips ve Onlar í níunda sæti. Sebnem Paker náði fyrstu topp-5 niðurstöðu árið , í þriðja sæti með laginu „Dinle“.

Fyrsti sigur landsins kom árið  þegar Sertab Erener vann með laginu „Everyway That I Can“. Landið endaði aðeins 2 stigum fyrir ofan . Aðrar topp-5 niðurstöður voru með Athena (), Kenan Doğulu () og Hadise () í fjórða sæti, og nýþungarokkhljómsveitin maNga () í öðru sæti. Eftir árið 2012, dró landið sig úr keppni.

## Yfirlit þátttöku (niðurstöður)



## Heimildir
Norsk Kvinnesaksforening

**Norsk Kvinnesaksforening** (NKF; Kvenréttindafélag Noregs) er félag í Noregi sem vinnur að því að bæta réttindi kvenna. Félagið var stofnað árið 1884. Stofnendur voru Gina Krog og Hagbart Berner. Það er aðili að International Alliance of Women (IAW) og er systurfélag Kvenréttindafélags Íslands.

## Tilvísanir
Education City leikvangurinn

**Education City leikvangurinn** er knattspyrnuvöllur í borginni Al Rayyan í Katar. Hann var vígður í febrúar 2020 og tekur rétt rúmlega 45 þúsund áhorfendur.

Leikvangurinn var fyrst og fremst reistur fyrir HM 2022, þar sem hann mun hýsa fjölda leikja í riðlakeppninni og einn leik í 16-liða úrslitum og annan í fjórðungsúrslitunum. Að mótinu loknu verður leikvangnum breytt í frjálsíþróttavöll fyrir háskólamiðstöðina í Al Rayyan og mun þá taka 25 þúsund áhorfendur.

Úrslitaleikur heimsbikarkeppni félagsliða 2021 milli Bayern München og UANL frá Mexíkó fór fram á Education City leikvangnum.

Við byggingu Education City leikvangsins var sérstaklega reynt að notast við vistvæn byggingarefni.
Kvalifikacija za Millstreet

**Kvalifikacija za Millstreet** (íslenska: *Undankeppnin fyrir Millstreet*, franska: *Présélection pour Millstreet*) var undankeppnin fyrir Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1993. Sjö lönd frá Austurblokkinni tóku þátt í fyrsta sinn. Keppnin var haldin 3. apríl 1993 í Ljúbljana, Slóveníu. Efstu þrjú löndin fengu síðan að taka þátt í aðalkeppninni sem var haldin 15. maí 1993 í Millstreet, Írlandi.

## Þátttakendur og niðurstaða
Al Bayt leikvangurinn

**Al Bayt leikvangurinn** er knattspyrnuvöllur í borginni Al Khor í Katar. Hann var vígður 30. nóvember 2021 og tekur um 60 þúsund áhorfendur.

Leikvangurinn var fyrst og fremst reistur fyrir HM 2022, þar sem hann mun hýsa fjölda leikja, þar á meðal opnunarleikinn og seinni viðureignina í undanúrslitum.

Útlit leikvangsins minnir á tjöld innfæddra íbúa Arabíuskagans. Völlurinn er með þaki sem hægt er að opna og loka að vild, auk þess sem hluti vallarins er lúxushótel með útsýni yfir leikvöllinn úr fínni herbergjum og sölum. Að heimsmeistaramótinu loknu verður vellinum breytt og áhorfendaplássum fækkað um helming en þess í stað verður hótel- og verslunarrými aukið.

Vígsluleikur vallarins var opnunarleikur Arabamótsins sem haldið var í Katar í árslok 2021.
Hross í oss

***Hross í oss*** er íslensk kvikmynd frá 2013 eftir Benedikt Erlingsson. Benedikt skrifar og leikstýrir myndinni og er hún framleidd af Friðriki Þór Friðrikssyni.

## Leikarar

* Ingvar E. Sigurðsson
*Charlotte Bøving
*Helgi Björnsson
* Sigríður María Egilsdóttir
* María Ellingsen
* Juan Camillo Roman Estrada
* Halldóra Geirharðsdóttir
* Erlingur Gíslason
* Kristbjörg Kjeld
* Steinn Ármann Magnússon
* Kjartan Ragnarsson
* Atli Rafn Sigurðsson

## Tenglar

*   
* Hross í oss  á Kvikmyndavefnum
Hrútar

***Hrútar*** er íslensk kvikmynd frá 2015 skrifuð og leikstýrð af Grími Hákonarsyni. Hrútar hlaut Un Certain Regard-verðlaunin á kvikmyndahátíðinni í Cannes árið 2015. Hrútar var valin sem framlag Íslands til 88. Óskarsverðlaunahátíðarinnar sem besta kvikmyndin á erlendu tungumáli en var ekki tilnefnd.

## Leikarar

* Sigurður Sigurjónsson sem Gummi
* Theódór Júlíusson sem Kiddi
* Charlotte Bøving sem Katrín
* Jón Benónýsson sem Runólfur
* Gunnar Jónsson sem Grímur
* Þorleifur Einarsson sem Sindri
* Sveinn Ólafur Gunnarsson sem Bjarni

## Endurgerð
Áströlsk endurgerð, leikstýrð af Jeremy Sims og með Sam Neill og Michael Caton í aðalhlutverkum, kom út árið 2020.

## Heimildir


## Tenglar

*
Grímur Hákonarson

**Grímur Hákonarson** (f. 8. mars 1977) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur. 

## Kvikmyndir

* *Varði Goes Europe* (2002) (Heimildarmynd)
* *Síðustu orð Hreggviðs* (2004) (Stuttmynd)
* *Slavek the Shit* (2005) (Stuttmynd)
* *Bræðrabylta* (2007) (Stuttmynd)
* *[[Sumarlandið]]* (2010)
* *Hreint hjarta* (2012) (Heimildarmynd)
* *[[Hrútar]]* (2015)
* *[[Héraðið]]* (2019)

## Tenglar
*
Héraðið

***Héraðið*** er íslensk kvikmynd frá árinu 2019 í leikstjórn Gríms Hákonarsonar.

## Leikarar

* Arndís Hrönn Egilsdóttir sem Inga
* Þorsteinn Bachmann sem Oddur lögreglumaður
* Þorsteinn Gunnar Bjarnason sem Gummi málari
* Daníel Hans Erlendsson sem Heiðar
* Hafdís Helga Helgadóttir sem Katla sjónvarpsfréttamaður

## Tenglar

*
Undir trénu

***Undir trénu*** er íslensk kvikmynd frá 2017 í leikstjórn Hafsteins Gunnars Sigurðssonar. Undir trénu var valin sem framlag Íslands til 90. Óskarsverðlaunahátíðarinnar í flokki bestu kvikmyndar á erlendu tungumáli, en var ekki tilnefnd.

## Leikarar

* Steinþór Hróar Steinþórsson sem Atli
* Edda Björgvinsdóttir sem Inga
* Sigurður Sigurjónsson sem Baldvin
* Þorsteinn Bachmann sem Konráð
* Lára Jóhanna Jónsdóttir sem Agnes
* Selma Björnsdóttir sem Eybjörg

## Heimildir


## Tenglar

*
Hafsteinn Gunnar Sigurðsson

**Hafsteinn Gunnar Sigurðsson** (f. 24. september 1978) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur.

## Kvikmyndaskrá

* *Skröltormar* (2007) (Stuttmynd)
* *Paradox* (2011) (Heimildarmynd)
* *[[Á annan veg]]* (2011)
* *Filma* (2012) (Heimildarmynd)
* *[[París norðursins]]* (2014)
* *[[Undir trénu]]* (2017)
* *Síðasta áminningin* (2018) (Heimildarmynd)
* *[[Northern Comfort (kvikmynd)|Northern Comfort]]* (2023)
* ''Afturelding'' (2023) (sjónvarpsþættir)

## Tenglar
*
Agnes Joy

***Agnes Joy*** er íslensk kvikmynd frá árinu 2019 í leikstjórn Silju Hauksdóttur. Agnes Joy var valin sem framlag Íslands til 93. Óskarsverðlaunahátíðarinnar í flokki bestu kvikmyndar á erlendu tungumáli, en var ekki tilnefnd.

## Leikarar

* Donna Cruz sem Agnes Joy Einarsdóttir
* Katla Margrét Þorgeirsdóttir sem Rannveig
* Þorsteinn Bachmann sem Einar
* Björn Hlynur Haraldsson sem Hreinn
* Arnmundur Ernst Björnsson sem Erlendur
* Ebba Katrín Finnsdóttir sem Þuríður læknir
* Pálmi Gestsson sem Sigurhjalti

## Heimildir


## Tenglar

*
Hjartasteinn

***Hjartasteinn*** er íslensk kvikmynd frá 2016 eftir Guðmund Arnar Guðmundsson.

## Leikarar
* Baldur Einarsson sem Þór
* Blær Hinriksson sem Kristján
* Diljá Valsdóttir sem Beta
* Katla Njálsdóttir sem Hanna
* Jónína Þórdís Karlsdóttir sem Rakel
* Rán Ragnarsdóttir sem Hafdís
* Søren Malling sem Sven
* Nína Dögg Filippusdóttir sem Hulda
* Gunnar Jónsson sem Ásgeir
* Sveinn Ólafur Gunnarsson sem Sigurður

## Tenglar
*
Guðmundur Arnar Guðmundsson

**Guðmundur Arnar Guðmundsson** (f. 25. febrúar 1982) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur.

## Kvikmyndir

* *Þröng sýn* (2005) (Stuttmynd)
* *Jeffrey & Beta* (2008) (Stuttmynd)
* *Hvalfjörður* (2013) (Stuttmynd)
* *Ártún* (2014) (Stuttmynd)
* *[[Hjartasteinn]]* (2016)
* *[[Berdreymi]]* (2022)

## Tenglar
*
Rúnar Rúnarsson

**Rúnar Eyjólfur Rúnarsson** (f. 20. janúar 1977) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur.

## Kvikmyndir

* *Klósettmenning* (1995) (Stuttmynd)
* *Lífsg(æði)* (1997) (Stuttmynd)
* *Oiko Logos* (1997) (Stuttmynd)
* *Rætur* (2000) (Heimildarmynd)
* *[[Leitin að Rajeev]]* (2002) (Heimildarmynd)
* *Bragur* (2000) (Stuttmynd)
* *[[Síðasti bærinn]]* (2004) (Stuttmynd)
* *Smáfuglar* (2008) (Stuttmynd)
* *Anna* (2009) (Stuttmynd)
* *[[Eldfjall (kvikmynd)|Eldfjall]]* (2011)
* *[[Þrestir (kvikmynd)|Þrestir]]* (2015)
* *[[Bergmál (kvikmynd)|Bergmál]]* (2019)
* *[[Ljósbrot (kvikmynd)|Ljósbrot]]* (2024)
* *[[O (kvikmynd)|O]]* (2024) (Stuttmynd)

## Tenglar
*
Litlaljón

**Litlaljón** (latína: *Leo Minor*) er lítið og dauft stjörnumerki á norðurhimni á milli Stjórabjörns í norðri og Ljónsins í suðri. Johannes Hevelius lýsti því fyrst árið 1687, en stjörnufræðingar fornaldar litu ekki á það sem sérstakt stjörnumerki.

## Tenglar
* Litlaljón á Stjörnufræðivefnum
Myndhöggvarinn

**Myndhöggvarinn** (latína: *Sculptor*) er lítið og dauft stjörnumerki á suðurhimni. Því var fyrst lýst af Nicolas Louis de Lacaille á 18. öld. Upphaflega hét það „vinnustofa myndhöggvarans“ (*Apparatus Sculptoris*) en það var síðar stytt í Sculptor.

## Tenglar
* Myndhöggvarinn á Stjörnufræðivefnum
Folinn

**Folinn** (latína: *Equuleus*) er mjög lítið og dauft stjörnumerki á norðurhimninum. Það er annað minnsta stjörnumerkið á eftir Suðurkrossinum. Folinn var eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíos Ptólemajos lýsti á 2. öld. 

## Tenglar
* Folinn á Stjörnufræðivefnum
Einhyrningurinn

**Einhyrningurinn** (gríska: Μονόκερως *Monokerós*) er dauft stjörnumerki á miðbaug himins á svæði milli Veiðimannsins, Stórahunds og Vatnaskrímslisins. Því var fyrst lýst af hollenska stjörnufræðingnum Petrus Plancius á 17. öld.

## Tenglar
* Einhyrningurinn á Stjörnufræðivefnum
Höfrungurinn

**Höfrungurinn** (latína: *Delphinus*) er lítið stjörnumerki á norðurhimni, nálægt miðbaug himins. Það er eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíos Ptólemajos lýsti á 2. öld. Fimm björtustu stjörnur Höfrungsins mynda stjörnuþyrpingu, þar sem fjórar þeirra mynda búkinn og ein sporðinn.

## Tenglar
* Höfrungurinn á Stjörnufræðivefnum
Kamelljónið

**Kamelljónið** er lítið stjörnumerki á suðurhimni sem Petrus Plancius lýsti fyrstur á 16. öld. 

## Tenglar
* Kamelljónið á Stjörnufræðivefnum.
Tókasveppur

**Tókasveppur**  (fræðiheiti *Lentinula edodes*) er tegund sældusveppa sem vex á viði dauðra trjáa í Austur-Asíu. Hann er með mest ræktuðu sveppum í heiminum, og með einna lengstu ræktunarsöguna.

Lengst af var tókasveppur ræktaður með því að höggva "shii" tré (þaðan nafnið: shii-take) og leggja bolina nálægt timbri smituðu af sveppnum. Flestar tegundir lauftrjáa hafa verið nýttar með sömu aðferð. Nú er sveppurinn ræktaður einnig í stórum stíl í sagi í plastpokum.

 
File:Shiitake mushroom in Vegetable store in Yuen Long.jpg|Ferskur tókasveppur á markaði í Hong Kong 
File:Wild Shiitake-Mushroom Japan.JPG|Villtur tókasveppur á trjábol í Hokkaido
File:2011-09-18 Lentinula edodes (Berk.) Pegler 196907.jpg|Hefðbundin stauraræktun
File:Large shiitake cluster.JPG|Heimaræktun í sagi


## Tilvísanir
Castanopsis cuspidata

**Castanopsis cuspidata** er lauftré af beykiætt. Það er ættað frá Suður-Kóreu og Suður-Japan. Það er getur orðið um 30m hátt. Viður þess er notaður til ræktunar á ýmsum sveppum, þar á meðal tókasvepp, en japanskt heiti hans (*shiitake*) er bókstaflega "sveppur (*take*) á Castanopsis cuspidata (*shii*)"

## Tilvísanir
Ísold Uggadóttir

**Ísold Uggadóttir** (f. 9. júní 1975) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur.

## Kvikmyndir

* 2006 - *Góðir gestir* (Stuttmynd)
* 2009 - *Njálsgata* (Stuttmynd)
* 2010 - *Clean* (Stuttmynd)
* 2011 - *Útrás Reykjavík* (Stuttmynd)
* 2018 - *[[Andið eðlilega]]*
* 2025 - *[[:en:Cornucopia_(film)|Cornucopia]]*

## Tenglar
*
Andið eðlilega

***Andið eðlilega*** er íslensk kvikmynd frá 2018 eftir Ísold Uggadóttur.

## Leikarar

* Kristín Þóra Haraldsdóttir sem Lára
* Babetida Sadjo sem Adja
* Patrik Nökkvi Pétursson sem Eldar
* Bragi Árnason
* Jakob S. Jónsson
* Sveinn Geirsson
* Helga Vala Helgadóttir
* Þorsteinn Bachmann
* Guðbjörg Thoroddsen
* Sólveig Guðmundsdóttir
* Gunnar Jónsson

## Tenglar

*
Þrestir (kvikmynd)

***Þrestir*** er íslensk kvikmynd frá 2015 eftir Rúnar Rúnarsson.

## Leikarar
* Atli Óskar Fjalarsson sem Ari
* Rakel Björk Björnsdóttir sem Lára
* Ingvar E. Sigurðsson sem Gunnar
* Kristbjörg Kjeld sem Amma
* Rade Šerbedžija sem Tomislav
* Valgeir Hrafn Skagfjörð sem Bassi

## Tenglar
*
Fúsi (kvikmynd)

***Fúsi*** er íslensk kvikmynd frá 2015 eftir Dag Kára.

## Leikarar
* Gunnar Jónsson sem Fúsi
* Ilmur Kristjánsdóttir sem Sjöfn
* Sigurjón Kjartansson sem Mörður
* Margrét Helga Jóhannsdóttir sem Fjóla
* Franziska Una Dagsdóttir sem Hera
* Arnar Jónsson sem Rolf
* Þórir Sæmundsson sem Elvar

## Tenglar
*
Suðurkórónan

**Suðurkórónan** er stjörnumerki á suðurhimni og eitt af 48 stjörnumerkjum sem Kládíos Ptólemajos lýsti á 2. öld. Forn-Grikkir sáu það fyrir sér sem krans fremur en kórónu og tengdu við Bogmanninn eða Mannfákinn. Björtustu stjörnur stjörnumerkisins mynda hring eða skeifu.

## Tenglar
* Suðurkórónan á Stjörnufræðivefnum.
Ingibjörg Ólöf Isaksen

**Ingibjörg Ólöf Isaksen** (f. 14. febrúar 1977) er þingmaður Framsóknarflokksins í Norðausturkjördæmi. Hún var kjörin sem oddviti Framsóknar í kjördæminu í Alþingiskosningunum 2021.

Ingibjörg útskrifaðist með stúdentspróf frá Fjölbrautaskólanum í Breiðholti árið 1997 og tók BS-próf í íþróttafræði frá Kennaraháskóla Íslands árið 2003.

Ingibjörg vann sem kennari við Rimaskóla frá 2003 til 2004, við Giljaskóla frá 2004 til 2005 og við Brekkuskóla frá 2005 til 2012. Hún sat í sveitarstjórn Eyjafjarðarsveitar frá 2012 til 2014 og í bæjarstjórn Akureyrar frá 2014 til 2021. Á þeim tíma var hún formaður íþróttaráðs Akureyrar frá 2014 til 2017. Hún sat jafnframt í stjórn Norðurorku frá 2014 til 2021 og var stjórnarformaður hennar síðustu tvö árin. Frá 2018 til 2021 var hún framkvæmdastjóri Læknastofa Akureyrar.

Ingibjörg bauð sig fram í prófkjöri Framsóknarflokksins í Norðausturkjördæmi fyrir alþingiskosningarnar 2021 og hafði betur í baráttu um oddvitasæti flokksins á móti sitjandi alþingismanninum Líneik Önnu Sævarsdóttur. Hún varð þingflokksformaður flokksins árið 2021 og hún bauð sig fram sem formaður Framsóknarflokksins í febrúar 2026 en tapaði á móti varaformanninum Lilju Alfreðsdóttur, með 42% á móti 58%.

## Tilvísanir
Norðurkórónan

**Norðurkórónan** er lítið stjörnumerki á norðurhimni. Hún er eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíos Ptólemajos lýsti á 2. öld. Björtustu stjörnurnar í stjörnumerkinu mynda hálfhring. Hún er sögð vera kórónan sem guðinn Díonýsos gaf krítversku prinsessunni Aríadne. 

## Tenglar
* Norðurkórónan á Stjörnufræðivefnum
Matblína

**Matblína** (fræðiheiti *Stropharia rugosoannulata*) er tegund matsveppa sem eru ræktaðir víða um heim til matar. Aðal ræktunarefnið er viðarkurl og hálmur.

Hann myndar sérstakar frumur sem stinga og lama þráðorma sem hann svo nærist á.

 
File:2011-05-19 Stropharia rugosoannulata Farl. ex Murrill 183479.jpg
File:Kulturträuschling Stropharia rugosoannulata.jpg
File:Stropharia Rugosoannulata 2.jpg
File:Stropharia Rugosoannulata 3.jpg
File:Stropharia Rugosoannulata 4.jpg
File:Stropharia Rugosoannulata 5.jpg


## Útbreiðsla
Stropharia rugosoannulata var upphaflega lýst í Norður-Ameríku 1922, en hefur breiðst út með ræktun og viðarkurli víða um heim. Hann finnst nú einnig í Skandinavíu.

## Tilvísanir
Sidney Poitier

**Sidney Poitier** (20. febrúar 1927 – 6. janúar 2022) var bahamsk-bandarískur leikari, leikstjóri og sendiherra. Poitier varð árið 1963 fyrstur svartra karlmanna til að vinna Óskarsverðlaun sem besti leikarinn, en hann vann fyrir hlutverk sitt í kvikmyndinni *Liljur vallarins* (e. *Lilies of the Field*).

## Æviágrip
Sidney Poitier fæddist í Miami í Flórída árið 1927 og var sonur innflytjenda frá Bahamaeyjum. Faðir hans var eigandi tóbaksræktunarbúgarðs í Nassá. Sidney Poitier gekk í skóla í Nassá en flutti aftur til Miami þegar hann var fimmtán ára gamall. Hann flutti þaðan til New York-borgar og vann þar sem uppvaskari.

Þegar Poitier var sautján ára gamall laug hann um aldur sinn og skráði sig í landgöngulið Bandaríkjahers. Hann gegndi tveggja ára þjónustu í hernum en tók síðan að sér ýmis borgaraleg störf, meðal annars sem öryggisvörður á bílastæðum, byggingarverkamaður, vörubílstjóri og hafnarverkamaður. Eftir þessi störf ákvað Poitier að svara auglýsingu eftir leikara hjá blökkumannaleikfélaginu American Negro Theater í New York en eftir prufur var honum hafnað þar sem hann talaði með Kyrrahafseyjahreim sem var New York-búum illskiljanlegur.

Á næstu árum vann Poitier að því að losna við bahamska hreiminn með því að hlusta á útvarp og endurtaka það sem sagt var. Hann var á endanum ráðinn sem dyravörður og sviðsmaður hjá American Negro Theater en hann vann sig fljótt upp í að leika aukahlutverk í sýningum leikhússins og fór síðan að taka að sér aðalhlutverk. Árið 1948 birtist Poitier í aðalhlutverki á Broadway í uppsetningu á *[[Lýsistrata|Lýsiströtu]]*.

Poitier birtist árið 1950 í fyrstu kvikmynd sinni, *[[No Way Out]]*. Hann varð á næstu árum fyrstur bandarískra blökkumanna til að hasla sér völl sem eiginleg kvikmyndastjarna, en svartir leikarar höfðu áður aðallega birst í aukahlutverkum sem undirsátar hvítra aðalleikara. Allt fram á áttunda áratuginn var Poitier svo til eini blökkumaðurinn sem hlaut aðalhlutverk sem leikari í Hollywood-kvikmyndum. Ímynd Poitiers í þessum myndum var gjarnan sem friðelskandi og geðþekk persóna sem fórnar sjálfum sér í þágu hvítra og leiðir hjá sér kynþáttafordóma þeirra í sinn garð.

Árið 1963 birtist Poitier í kvikmyndinni *[[Liljur vallarins]]* (e. *Lilies of the Field*) sem Homer Smith, þúsundþjalasmiður sem fellst á að hjálpa fimm nunnum sem hafa flúið frá Austur-Þýskalandi að byggja kapellu í eyðimörkinni í Arizona. Með hlutverki sínu í myndinni hlaut Poitier Óskarsverðlaun sem besti karlleikari í aðalhlutverki og varð þar með fyrstur svartra leikara til að vinna verðlaun í þessum flokki. Árið 1968 mældist Poitier vinsælasti leikari Bandaríkjanna í skoðanakönnun Gallup.
 
Í byrjun áttunda áratugarins flutti Poitier til Bahamaeyja, þar sem hann kom sér upp glæsiheimili í Nassá. Hann hafði þá nýlega skilið við fyrstu eiginkonu sína, Juanitu Hardy, sem hann hafði kynnst þegar hún vann sem dansari í leikhúsinu í New York.

Poitier var virkur sem leikari fram á efri ár. Eftir að hann hætti að birtast í kvikmyndum vann hann sem sendiherra Bahamaeyja í Japan frá 1997 til 2007. Poitier lést þann 6. janúar 2022, þá 94 ára að aldri.

## Tilvísanir
Staðarákvörðun

**Staðarákvörðun** er sú aðgerð að finna út stöðu hlutar á Jörðinni, sem yfirleitt felst í því að ákvarða staðsetningu miðað við bauganet jarðar, sett fram í breiddargráðum og lengdargráðum. Staðarákvörðun getur líka miðast við fjarlægð og miðun frá þekktum stað,

Staðarákvörðun er til dæmis notuð í dýrasendum, staðsetningarkerfum (eins og GPS), netstaðsetningarkerfum og rakningu farsíma.
Birkihraukur

**Birkihraukur** (fræðiheiti *Inonotus obliquus* er tegund hófsveppa sem sníkir á trjám í barrskógarbeltinu, aðallega birki og elri. Hann hefur verið nýttur síðan frá miðöldum að minnsta kosti til litunar og lækninga. Nýlega hefur verið endurvakning á notkun hans undir rússneska heitinu  **tjaga/chaga** (*чага* (*tja:ga*)).

 
File:Inonotus obliquus 141813 cropped.jpg
File:Inonotus obliquus 141813.jpg
File:Inonotus obliquus, Finland.jpg
File:Inonotus obliquus2.jpg


## Tilvísanir
Stropharia

**Blína** (fræðiheiti *Stropharia*) er tegund fansveppa sem vaxa aðallega í Evrópu. Yfirleitt ekki taldir matsveppir, jafnvel eitraðir, þó með einni undantekningu: matblína. Nokkrar tegundir hafa fundist á Íslandi: S. semiglobata, S. luteonitens, S. alpina, S. coronilla, S. pseudocyanea, S. caeurlea, S. albonitens og tvær nýjar tegundir: S. arctica og S. islandica (Ilkka Kytövuori 1999).

Enn er ekki full eining um flokkun ættkvíslarinnar og hvaða tegundir falla undir hana. Eru gjarnan fluttar í og úr t.d. Protostropharia, Psilocybe og Leratiomyces.

Image:Docs019.jpg| *[[Stropharia aeruginosa]]*
Image:Stropharia ambigua 4.JPG | *[[Stropharia ambigua]]*
File:Stropharia inuncta 77505.jpg | *[[Stropharia inuncta]]*
File:2011-05-19 Stropharia rugosoannulata Farl. ex Murrill 183478.jpg | *[[Stropharia rugosoannulata]]*


## Tegundir
**[[Stropharia acanthocystis]]*
**[[Stropharia aeruginosa]]* - Mosablína
**[[Stropharia agaricoides]]*
**[[Stropharia agrocyboides]]*
**[[Stropharia albivelata]]*
**[[Stropharia albonitens]]* - Haustblína
**[[Stropharia albosulphurea]]*
**[[Stropharia alpina]]* - Mosablína
**[[Stropharia ambigua]]*
**[[Stropharia araucariae]]*
**[[Stropharia aurantiaca]]*
*&nbsp;*[[Stropharia caerulea]]* - Bláblína
**[[Stropharia chrysocystidia]]* – Kína
**[[Stropharia cifuentesii]]* – Mexíkó
**[[Stropharia coronilla]]* - Krónublína
**[[Stropharia farlowiana]]*
**[[Stropharia formosa]]*
**[[Stropharia halophila]]*
*&nbsp;*[[Stropharia hornemannii]]*
**[[Stropharia inuncta]]*
**[[Stropharia kauffmanii]]*
**[[Stropharia lepiotiformis]]*
**[[Stropharia luteonitens]]* 
**[[Stropharia mammillata]]*
**[[Stropharia melanosperma]]*
**[[Stropharia pseudocyanea]]* - Túnblína
**[[Stropharia rubrobrunnea]]* – Indlandi
*&nbsp;*[[Stropharia rugosoannulata]]* - Matblína
**[[Protostropharia semiglobata|Stropharia semiglobata]]* - Taðblína (nú skráð sem Protostropharia semiglobata) 
**[[Stropharia squamulosa]]*
**[[Stropharia variicolor]]*
**[[Stropharia venusta]]*

## Tilvísanir
Bláblína

**Bláblína** (fræðiheiti *Stropharia caerulea*) er tegund blínusveppa sem finnst í Evrópu og Norður-Ameríku. 

Hatturinn er fyrst bláleitur, en upplitast og verður gulleitur með tímanum. Tegundin er ekki talin æt.

Sumsstaðar er gengur bláblina undir heitinu S. cyanea Tuom..

 
File:Blaue Träuschling Stropharia caerulea.jpg
File:Psilocybe caerulea a1 (1).JPG
File:Psilocybe caerulea a1.JPG
File:Stropharia caerulea - Podkomorské lesy.jpg
File:Stropharia caerulea 01.JPG
File:Stropharia caerulea 02.jpg


## Tilvísanir
Protostropharia islandica

**Protostropharia islandica**  er tegund blínusveppa sem er einlend á Íslandi og fannst fyrst 1999.

## Tilvísanir
Túnblína

**Túnblína** (fræðiheiti *Stropharia pseudocyanea*) er tegund blínusveppa sem finnst í Evrópu og Norður-Ameríku. Tegundin er ekki talin æt.

 
Fairy ring and fairy clubs at Hopetoun House - geograph.org.uk - 1568127.jpg
Stropharia pseudocyanea (Desm.) Morgan 177742.jpg
Stropharia pseudocyanea 128409.jpg
Stropharia pseudocyanea 380028.jpg
Stropharia pseudocyanea 563711.jpg
Verdigris agaric - geograph.org.uk - 578039.jpg


## Tilvísanir
Bob Saget

**Robert Lane** "**Bob** "**Saget** (17. maí 1956 – 9. janúar 2022) var bandarískur leikari og uppistandari.

Frá 1989 til 1997 var hann kynnir þáttarins *America's Funniest Home Videos*.
Al Thumama leikvangurinn

**Al Thumama leikvangurinn** er knattspyrnuvöllur í borginni Doha í Katar. Hann var vígður 21. október 2021 og tekur um 40 þúsund áhorfendur.

Leikvangurinn var fyrst og fremst reistur fyrir HM 2022, þar sem hann mun hýsa fjölda leikja, þar á meðal eina viðureign í 16-liða úrslitum og aðra í fjórðungsúrslitum.

Útlit leikvangsins minnir á hefðbundna vefjarhetti karla og drengja í Miðausturlöndum. Að heimsmeistaramótinu loknu verður sætum á leikvangnum fækkað um helming og umframsætin gefin til efnaminni samfélaga.

Leikvangurinn hýsti allnokkrar viðureignir í Arabamótinu í knattspyrnu í árslok 2021, þar á meðal undanúrslitaviðureign heimamanna og Alsír.
Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu kvenna

**Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu kvenna** eða **Afríkukeppni kvenna** er meistaramót kvennalandsliða á vegum Knattspyrnusambands Afríku sem fyrst var haldið árið 1991, en hefur verið að jafnaði annað hvort ár frá 1998. Nígería er langsigursælasta lið keppninnar með ellefu af þrettán meistaratitlum (síðast árið 2018), en einnig hefur Miðbaugs-Gínea farið tvívegis með sigur af hólmi og ríkjandi meistarar Suður-Afríka einu sinni.

Frá upphafi hefur Afríkukeppnin einnig gegnt hlutverki forkeppni fyrir HM kvenna. Næsta keppni verður haldin í Marokkó á árinu 2024.

## Sigurvegarar
Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla

**Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla** eða **Afríkukeppnin** er meistaramót karlalandsliða á vegum Knattspyrnusambands Afríku. Þar var fyrst haldið árið 1957 og fer að jafnaði fram annað hvort ár. Egyptar eru sigursælasta liðið í sögu keppninnar en Fílabeinsströndin er ríkjandi meistari.

Afríkukeppnin fór síðast fram á Fílabeinsströndinni í ársbyrjun 2024, hún er þó talin keppni ársins 2023, þar sem til hafði staðið að halda hana þá um sumarið en hætt var við það vegna veðráttu. Næsta mót verður haldið í Marokkó um áramótin 2025-26.

## Keppnir

## Árangur einstakra landsliða
Guilded

**Guilded** er hugbúnaður sem er að notaður til að eiga samskipti yfir netið og kemur frá fyrirtækinu **Guilded Inc.** (Núverandi Eigandi: Roblox Corporation) í San Francisco. Hægt er að hringja og senda skilaboð í Guilded. Hugbúnaðurinn er hannaður fyrir rafíþróttir og almenna spilun tölvuleikja.

Hægt er að fá Guilded á Windows, MacOS, Linux, Android og iOS.

= Saga: =
Á 16. Ágúst 2021 Keypti Roblox Corporation Guilded fyrir *90 milljónir bandaríkjadala.*

## Tilvísanir
Edda Falak

**Edda Falak Yamak** (f. 1991) er íslenskur, hlaðvarpsstjórnandi, íþróttakona og áhrifavaldur. Hún hafði frá mars 2021 til 2023 stýrt hlaðvarpsþáttunum *Eigin konum*.

Edda er fædd á Ítalíu en á íslenska móður og líbanskan föður. Hún gekk í Háskóla Íslands en flutti síðan til Danmerkur og segist hafa útskrifast með mastersgráðu frá Viðskiptaháskólanum í Kaupmannahöfn.

Á svipuðu tímabili hóf Edda að æfa CrossFit og lenti á verðlaunapalli á fyrsta CrossFit-móti sínu. Hún sneri heim til Íslands árið 2020 og fékk brátt mikið fylgi á samfélagsmiðlum sem CrossFit-iðkandi, auk þess sem hún birti margar færslur um mataræði og reyndi að stuðla að jákvæðri líkamsímynd kvenna og stúlkna.

Edda hætti störfum hjá fjölmiðlinum *[[Heimildin]]ni* í mars árið 2023 eftir ábendingar um að hún hefði logið um starfsferil sinn hjá fjármálafyrirtækjum í Danmörku tveimur árum fyrr. 

Málsókn var höfðað gegn Eddu af móður viðmælanda í þættinum **Eigin konur** vegna birtingar á hljóðupptöku af viðkvæmu samtali þeirra. Héraðsdómur dæmdi í hennar óhag, varðandi brot á friðhelgi einkalífsins, og hún þarf að greiða 400.000 krónur í miskabætur og 900.000 krónur í málskostnað. 

Upp kom að meðstofnendur hlaðvarpsins Eigin konur (Fjóla Sigurðardóttir og Davíð Goði Þorvarðarson) höfðu ekki fengið greitt fyrir vinnu sína við þáttinn. Sögðu þau að Edda hafi lokað fyrir aðgengi þeirra að miðlum tengdum hlaðvarpinu svo sem Patreon, YouTube, Spotify o.fl.  og að þau hafi aldrei fengið greiðslur fyrir vinnu sína. Höfðuðu þau mál á hendur Eddu vegna málsins sem ekki hefur verið leyst. 

Hafði hlaðvarpsþátturinn mikil áhrif á samfélagsumræðuna og gerði Edda samstarfssamning við fjölmiðilinn Stundina, sem síðar varð Heimildin þar sem hún starfaði á ritsjórn blaðsins meðfram hlaðvarpsstörfum. 

## Tilvísanir
Lækjarskóli

**Lækjarskóli** er grunnskóli í Hafnarfirði. Það eru tæplega 500 nemendur og 90 starfsmenn í skólanum með 21 bekkjardeildum, ásamt sérdeildum.

Lækjarskóli hét Barnaskóli Hafnarfjarðar þangað haustið 1961 þá tók Öldutúnsskóli til starfa í Hafnarfirði.

## Tilvísanir
Á annan veg

***Á annan veg*** er íslensk kvikmynd frá 2011 eftir Hafstein Gunnar Sigurðsson. Bandarísk endurgerð af myndinni (*[[Prince Avalanche]]*) eftir David Gordon Green kom út árið 2013 þ.s. með aðalhlutverk fóru Paul Rudd og Emile Hirsch.

## Leikarar

* Hilmar Guðjónsson sem Alfreð
* Sveinn Ólafur Gunnarsson sem Finnbogi
* Þorsteinn Bachmann sem vörubílstjóri

## Tenglar

*
Upplausn Tékkóslóvakíu

**Upplausn Tékkóslóvakíu** varð í kjölfar friðsamlegrar ákvörðunar um að skipta Tékkóslóvakíu í tvö ríki, Tékkland og Slóvakíu. Skiptingin tók gildi 1. janúar 1993. Hún tók mið af mörkum sem gilt höfðu milli alþýðulýðveldisins Tékklands og alþýðulýðveldisins Slóvakíu frá 1969, en þetta voru aðildarlönd sambandslýðveldisins Tékkóslóvakíu. Stundum var þessi atburður kallaður „flauelsskilnaðurinn“, með vísun í Flauelsbyltinguna árið 1989, þegar Kommúnistaflokkur Tékkóslóvakíu missti völdin í landinu. Ákvörðunin var samt tekin af ráðamönnum vegna deilna um meiri samstjórn frá Prag eins og Tékkar vildu, eða meiri valddreifingu eins og Slóvakar vildu. Íbúar fengu ekki að segja sitt álit með þjóðaratkvæðagreiðslu og töluverð andstaða var við skiptinguna meðal almennings. Aðeins 36% Tékka og 37% Slóvaka studdu skiptinguna árið 1992, en stuðningurinn hefur aukist lítillega síðan.