open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
305 f.Kr.

## Atburðir
* Demetríos 1. Makedóníukonungur hefur umsátur um Ródos.
* Landstjórinn Lýsimakkos frá Þrakíu lýsir sjálfan sig konung.
* Landstjórinn Ptolemajos lýsir sjálfan sig konung Egyptalands og stofnar Ptolemajaríkið.
* Landstjórinn Selevkos lýsir sjálfan sig konungur og stofnar Selevkídaríkið.

## Fædd

## Dáin
Kaupfélag Eyfirðinga

**Kaupfélag Eyfirðinga**, best þekkt undir skammstöfuninni **KEA**, er íslenskt fyrirtæki sem stofnað var 1886 sem kaupfélag. Félagið var á tímabili stærsti atvinnuveitandi á Norðurlandi en má muna sinn fífil fegurri. Í dag starfar KEA sem fjárfestingarfélag sem öðrum þræði vinnur í þágu eigenda sinna að eflingu atvinnulífs og búsetuskilyrða á starfssvæði sínu.

Kaupfélag Eyfirðinga var stofnað þann 19. júní 1886 á Grund í Eyjafirði. Kom þar saman hópur manna og stofnaði Pöntunarfélag Eyjafjarðar, en hálfu ári síðar var nafninu breytt í Kaupfélag Eyfirðinga. Upphaflegur tilgangur félagsins, líkt og annarra kaupfélaga, var að útvega félagsmönnum vörur á hagstæðu verði. Á árunum eftir heimsstyrjöldina fyrri byggði KEA verslunarhús, sláturhús, mjólkurvinnslustöðvar og frystihús til frystingar á kjöti til útflutnings.

Á fimmtíu ára afmæli KEA, 1936, voru félagsmenn um 2400, þar af var fjórðungur frá Akureyri. Þá sneri félagið sér að sjávarútvegi og stofnaði Útgerðarfélag KEA og gerði út skip. Kaupfélag Eyfirðinga tók þátt í að stofna ESSO á Íslandi, Olíufélagið hf. árið 1946. Upphaflegt hlutafé Olíufélagsins hf. var 850.000 kr en KEA lagði til 195.000 kr því og var næst stærsti stofnhluthafi á eftir SÍS.

KEA hefur breyst frá því að vera hefðbundið kaupfélag, yfir í að vera fjárfestingarfélag. Það er þó ennþá samvinnufélag og eru félagsmenn KEA í dag rúmlega 19 þúsund. Í samþykktum félagsins kemur fram að  félagið heitir KEA og starfar í samræmi við lög um samvinnufélög nr 22/1991 - með áorðnum breytingum. Heimili þess og varnarþing er á Akureyri. Félgassvæði KEA er frá og með Fjallabyggð í vestri til og með Langanesbyggðar í austri, tekið er mið af sveitarfélagamörkum eins og þau eru árið 2013. 
Tilgangur félagsins er að vinna að hagsmunum félagsmanna og efla búsetu á félagssvæði sínu. Félaginu er fyrst og fremst æltað að vera fjárfestingarfélag og hefur því ekki með höndum atvinnurekstur, en stofnar og rekur hlutafélög og fyrirtæki sem ýmist eru að fullu í eigu KEA eða í sameign með öðrum aðilum. Þá er félaginu heimilt að starfrækja innlánsdeild í samræmi við lög um samvinnufélög nr. 22/1991.

Á heimasíðu félagsins er stefna félagsins og þar kemur fram að KEA er fjárfestingarfélag sem vinnur í þágu eigenda sinna að eflingu félagsins og þar með atvinnulífs og búsetuskilyrða á starfsvæði sínu.
Framtíðarsýn félagsins er að KEA verði áfram fjárhagslega sterkt, rekið með ábyrgum hætti, byggt á arðsömum fjárfestingum sem samræmast hagsmunum eigenda félagsins. Með hagnaðarmyndun verði KEA öflugur þátttakandi og stuðningsaðili í samfélagslegum verkefnum. 
Gildi KEA eru ábyrgð, traust og þátttaka.
Í stefnu félagsins koma fram fjárfestingaráherslur, arðgreiðslustefna og jafnréttisstefna og hægt að lesa nánar um það á heimasíðu félagsins.

## Tengill
* Heimasíða KEA
Danny Elfman

**Daniel Robert Elfman** (fæddur 29. maí 1953), oftar kallaður **Danny Elfman**, er bandarískur tónlistarmaður. Hann var í hljómsveitinni Oingo Boingo á níunda áratuginum en er í dag eitt eftirsóttasta kvikmyndatónskáldið í Hollywood. Hann hóf feril sinn í kvikmyndatónlist þegar hann samdi tónlistina við fyrstu kvikmynd Tims Burton í fullri lengd, Pee-wee's Big Adventure. Síðan þá hefur hann samið tónlistina við allar myndir Burtons nema Ed Wood. Einnig hefur hann sungið nokkur hlutverk í myndum eftir Burton, meðal annars aðalpersónuna í The Nightmare Before Christmas, Jack Skellington og Úmpalúmpana í Kalla og sælgætisgerðinni. Þar að auki er hann einkum þekktur fyrir að hafa samið upphafslög ýmissa þátta, svo sem The Simpsons og Desperate Housewives. Þó er rétt að taka fram að hann hefur samið mun meira, bæði af kvikmyndatónlist og sjónvarpsþáttalögum.
Vestnorræna ráðið

**Vestnorræna ráðið** er samstarfsráð þinga og ríkisstjórna Færeyja, Grænlands og Ísland sem stofnað árið 1985. Ráðið skipa 6 fulltrúar frá hverju landi (18 alls) sem tilnefndir eru af viðkomandi þingum. Ráðið heldur árlega aðalfundi til skiptis í löndunum þremur sem fara með æðsta ákvörðunarvald í málum þess. Framkvæmd og skipulag samstarfsins á milli aðalfunda er í höndum þriggja manna forsætisnefndar sem skipuð er einum fulltrúa frá hverju landi, einn þeirra telst formaður ráðsins. Núverandi formaður er Bill Justinussen (september 2014 til august 2015)

Markmið ráðsins eru eftirfarandi:
* Að vinna saman að vestnorrænum hagsmunum og hugðarefnum.
* Að vernda auðlindir og menningu landanna í Norður-Atlantshafi og efla samráð ríkis- og landstjórna Vestur-Norðurlanda, einkum í viðkvæmum og alvarlegum málum sem snerta t.d. mengun, auðlindanýtingu o.fl.
* Að fylgja eftir samstarfi ríkis- og landstjórna vestnorrænu landanna.
* Að efla samstarf við Norðurlandaráð og koma á framfæri vestnorrænum áhersluatriðum í norrænu samstarfi.
* Að vera tengiliður milli þinga landanna, vestnorrænna stofnana og alþjóðlegra samtaka.

Meðlimir Vestnorræna ráðsins eru einnig í Norðurlandaráðinu en samtökin eru ótengd þrátt fyrir að þau eigi nokkuð samstarf sín á milli.

## Tengt efni
* Norðurlandaráð
* Hoyvíkursamningurinn

## Tengill
* Heimasíða Vestnorræna ráðsins
Ólafur Björnsson

**Ólafur Björnsson** (2. febrúar 1912 – 22. febrúar 1999) var prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands, alþingismaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn og höfundur fjöldamargra bóka og rita um hagfræði. Ólafur hneigðist sterklega að frjálshyggju og var lítt hrifinn af ríkisafskiptum.

## Ævi
Ólafur fæddist í Hjarðarholti í Dölum, faðir hans var séra Björn Stefánsson og móðir hans Guðrún Ólafsdóttir. Ólafur lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri 1931, nam lögfræði í eitt ár við Háskóla Íslands því næst en hélt síðan til Kaupmannahafnar þaðan sem hann lauk háskólanámi í hagfræði 1938. Hann kenndi við viðskipta- og lagadeild Háskóla Íslands sem dósent á árunum 1942-1948, þaðan af sem prófessor allt fram að 1982. Hann kenndi einnig stundakennslu við Verslunarskóla Íslands á árunum 1948—1967. Hann sat í bæjarstjórn Reykjavíkur árin 1950-58 og á Alþingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn á árunum 1956-71. Formaður BSRB 1948-1956. Formaður Íslandsdeildar norrænu menningarmálanefndarinnar frá 1953 og formaður nefndarinnar í heild 1961 auk þess sat hann á Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna 1967.

Ólafur átti sæti í fjölmörgum opinberum nefndum og ráðum í gegnum tíðina, m.a. í undirbúningsnefndum mikilvægra lagafrumvarpa og í milliþinganefndum. Eftir hann liggja ótal ritverk í fræðigrein hans, þjóðhagfræði, og á tengdum sviðum auk þess sem hann hefur þýtt kunn fræðirit erlendra höfunda. Eitt þekktasta verk hans er &bdquo;Þjóðarbúskapur Íslendinga&ldquo;, sem hefur birst í tveim útgáfum, og er það grundvallarrit á sínu sviði. Ólafur hreifst sérstaklega af kenningum Friedrich von Hayeks og þýddi kafla úr bók hans *[[Leiðin til ánauðar]]*. Árið 1986 var hann sæmdur heiðursdoktorsnafnbót í tilefni 75 ára afmælishátíðar Háskóla Íslands.

Hann giftist Guðrúnu Aradóttur og eignaðist með henni þrjá syni: Ara Helga (1946), Björn Gunnar (1949) og Örnólf Jónas (1951).

## Verk
* *Hagfræði* (1951)
* *Þjóðarbúskapur Íslendinga* (1952)
* *Haftastefnu eða kjarabótastefnu* (1953)
* *Frjálshyggja og alræðishyggja* (1978)
* *Saga Íslandsbanka hf. og Útvegsbanka Íslands 1904-1980* (1981)

## Heimildir
* 
* 
*
Listasafn Reykjavíkur

**Listasafn Reykjavíkur** er listasafn í eigu Reykjavíkurborgar. Starfsemi safnsins fer fram á þremur stöðum í borginni; Ásmundarsafni við Sigtún, Hafnarhúsi við Tryggvagötu og Kjarvalsstöðum við Flókagötu. Listasafn Reykjavíkur varðveitir listaverkaeign Reykjavíkurborgar. Listaverkaeignin samanstendur af sérsöfnum listaverka sem eru merkt Ásmundi Sveinssyni, Erró og Jóhannesi S. Kjarval, byggingarlistarsafni og almennri listaverkaeign borgarinnar, þ.m.t. útilistaverkum. Þar að auki eru oft settar upp í því sérstakar sýningar á öðrum verkum.

Vísir að Listasafni Reykjavíkur varð til 9. febrúar 1954 þegar Ragnar í Smára gaf borginni sjö málverk og eina höggmynd, í tilefni af fimmtugsafmæli sínu. Jóhannes Sveinsson Kjarval ánafnaði borginni hluta safns síns árið 1968, og Kjarvalsstaðir voru opnaðir 1973. Ekki var þó almennt farið að nota heitið „Listasafn Reykjavíkur“ fyrr en á 9. áratug 20. aldar, sérstaklega eftir að myndlistarmaðurinn Ásmundur Sveinsson lést 1983, en hann ánafnaði borginni listaverkasafn sitt. Myndlistarmaðurinn Erró gaf borginni svo um 2000 verk árið 1989. Aðalskrifstofur Listasafns Reykjavíkur eru í Hafnarhúsinu sem var opnað árið 2000.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Listasafn Reykjavíkur
Læknisfræði

**Læknisfræði** er sú fræðigrein sem fjallar um lækningar og viðbrögð við sjúkdómum. Í víðum skilningi orðsins eru nokkrar starfsstéttir sem starfa að lækningum, svo sem læknar, hjúkrunarfræðingar, lyfjafræðingar og sjúkraþjálfar. Oft er orðið þó notað til að fjalla sérstaklega um þann þátt lækninga sem er á herðum lækna.

Elstu heimildir um lækningar fjalla um notkun á ýmsum plöntum og líffærum dýra til að lina þjáningar og bæta líðan. Oft á tíðum voru þessi not nátengd göldrum, eins og orðið galdralæknir gefur til kynna. Smátt og smátt þróaðist læknisfræðin og aðferðir lækna þróuðust í átt að hinni vísindalegu aðferð. Það olli kaflaskilum í þróun læknisfræðinnar þegar menn uppgötvuðu að gerlar orsökuðu sjúkdóma og tóku að nota sótthreinsun í skurðaðgerðum, við barnsburð og fleiri tilefni þar sem hætta á sýkingu er mikil.

Pensilín og fleiri sýklalyf gerðu síðan meðferð smitsjúkdóma miklum mun skilvirkari og björguðu mörgum mannslífum. Nýlegar framfarir í læknisfræði hafa í auknum mæli byggst á notkun erfðafræði.

## Tengt efni

* Uppskurður
Bandýmannafélagið Viktor

**Bandýmannafélagið Viktor** var stofnað 4. apríl 2004 sem bandýfélag með heimili og varnarþing í Reykjavík. Stofnfélagar voru fimm, allt þáverandi nemendur í MR. Stjórnkerfi þess er sérstakt og fara svokallaðir bandýmenn með öll völd innan félagsins. Leiðtogi þess ber titilinn kafteinn. Bandýmannafélagið Viktor vann Íslandsmeistaratitilinn í bandý 2004, 2005 og 2009.

## Heimildir
* Lög Bandýmannafélagsins Viktors.
* http://viktor.g.is 
*
Rómverska öldungaráðið

**Rómverska öldungaráðið** (latína: *Senatus*) var aðal þing Rómaveldis, bæði á lýðveldistímanum (sem hófst árið 513 f. Kr.) og í keisaradæminu (sem hætti að vera til á 6. öld). Sagt var að öldungaráðið hefði verið stofnað af Rómúlusi, stofnenda Rómarborgar í goðafræðinni, sem ráðgjafarráð með 100 höfuðum fjölskyldna í borginni, svokölluðum *patres* (feðrum). Þegar lýðveldið komst á var fjöldi öldungaráðsmanna aukinn upp í 300. Skýr greinarmunur var gerður á öldungarráðsmönnum, eins og sjá má af slagorði Rómaveldis, SPQR, þar sem S-ið stendur fyrir *senatus* (öldungaráð) en P-ið fyrir *populus* (fólk).

Þó svo að öldungaráðið hafi aldrei farið með löggjafarvald hafði það mikil áhrif í Rómaveldi. Það réð í ýmsar af helstu stöðum ríkisins og fór með mikið vald innan borgarinnar sjálfrar. Þar að auki var það öldungaráðið sem gat lýst yfir stríði. Líkt og önnur þing Rómverja fóru fundir þess alltaf fram í hofum. Vanalega var það Curia Hostilia en á nýársdag var fundað í hofi Júpíters Optimusar Maximus og fundir um málefni stríðs fóru fram í hofi Bellona. Trúarathafnir voru einnig nauðsynlegar áður en þingfundur gat átt sér stað.

Eftir rómverska öldungaráðinu eru efri deildir margra þinga kenndar. Þá er oftast notuð staðfærð útgáfa latneska heitisins senatus. Á íslensku er þó vaninn að þýða orðið og tala um öldungadeild. Orðið deild er þá notað þar sem um er að ræða þingdeild, ekki ráð, líkt og var í Róm. Dæmi um þetta eru efri deildir þinga Bandaríkjanna (senate), Ítalíu (senato) og Mexíkó (senado).
Hugræn sálfræði

**Hugræn sálfræði** fjallar um sálræna þætti hegðunar, hugsun, rökhugsun, ákvarðanatöku og að einhverju leyti hvatir og tilfinningalíf. Einkum er minni, athygli, upplifanir, sköpunargáfa, birting þekkingar og verkefnalausnir skoðað.

Hugrænir sálfræðingar nota vísindalegar aðferðir við rannsóknir sínar og hafna yfirleitt aðferðum eins og sjálfsskoðun.

## Heimild
*
Mannþáttafræði

**Mannþáttafræði** er samheiti yfir nokkur svið þar sem hugað er að vinnuumhverfi fólks, en aðallega notkun fólks á tækjum, tólum og ferlum.

Mannþáttafræðingar geta haft margs konar bakgrunn, t.d. sálfræði, tölvunarfræði eða verkfræði.

## Heimild
*
Líffræðileg sálfræði

**</noinclude>Líffræðileg sálfræði<noinclude>** fæst við rannsóknir á líffræðilegum undirstöðum hegðunar og hugarstarfs. Rannsóknir eru meðal annars gerðar með því að áreita taugakerfi mannslíkamanns á ákveðinn hátt og rannsaka viðbrögðin, en til þessarra rannsókna er notast við tækni sem mælir virkni taugakerfisins (t.d. fMRI, EEG og MEG). Einnig eru stundaðar rannsóknir á erfðum og áhrifum þeirra á líkindi þess að fá sjúkdóma. Menn stunda einnig rannsóknir á þeim sem hafa verið ættleiddir inn í aðra fjölskyldu til að finna hversu mikið erfðir annars vegar og umhverfi hins vegar hafa að segja í því að fá tiltekinn sjúkdóm.

Viðfangsefni líffræðilegrar sálfræði eru mjög svipuð viðfangsefnum taugavísinda, og því er erfitt að segja til um hvort um sömu grein er að ræða eða að lífræðileg sálfræði sé undirgrein taugavísinda.

## Heimild
*
Elgur

**Elgur** (fræðiheiti: *Alces alces*) er stórt hjartardýr sem lifir í skógum um allt norðurhvelið, frá Noregi til Kanada. Elgurinn er stærsta hjartardýrið og er einkennisdýr í mörgum norðlægum héruðum í Noregi, Svíþjóð, Rússlandi, Finnlandi, Bandaríkjunum (Alaska) og Kanada. Þeir lifa einkum á laufi birkis og víðis, smágreinum, könglum og trjáberki en geta ekki bitið gras eða mosa á jörðu niðri vegna þess hve þeir eru hálsstuttir.
Hjartardýr

**Hjartardýr** (fræðiheiti: *Cervidae*) eru ætt jórturdýra af ættbálki klaufdýra. Nokkur dýr, sem svipar til hjartardýra í útliti, en tilheyra öðrum skyldum ættum, eru stundum kölluð hirtir. Karldýrið er almennt kallað **hjörtur** eða **tarfur**, kvendýrið **hind** eða **kýr** og afkvæmin **kálfar**.
Taugasálfræði

Innan **</noinclude>taugasálfræði<noinclude>**  er rannsakað á vísindalegan hátt hvernig uppbygging og virkni mannsheilans tengjast ákveðnum ferlum í honum, t.d. ferlum tengdum minni, tungumálum og skynjun. Taugasálfræði hefur sterk tengsl við aðrar greinar, t.d. taugavísindi, heimspeki, geðlæknisfræði og tölvunarfræði.

Taugasálfræði er bæði fræðileg og hagnýtt. Fræðilegar rannsóknir eru gerðar á heilbrigðu fólki en einnig á fólki sem hefur orðið fyrir heilaskaða, og stundum eru gerðar rannsóknir á dýrum. Rannsóknir eru einnig gerðar í tölvu, þar sem eru búin til einföld módel af tauganetum og reynt að herma eftir ferlum sem eiga sér stað í heilanum. Hagnýtingin á sér stað m.a. með því að nýta fræðilega þekkingu í þágu þeirra sem hafa orðið fyrir heilaskaða.
Pompeius

**Gnæjus Pompeius mikli** (latína: CN·POMPEIVS·CN·F·SEX·N·MAGNVS, Gnaeus eða Cnaeus Pompeius Magnus) (29. september 106 f.Kr. – 29. september 48 f.Kr.) var rómverskur stjórnmálamaður og herforingi, sem í bandalagi við Júlíus Caesar og Marcus Licinius Crassus myndaði fyrra þremenningabandalagið.

Pompeius varð ungur herstjórnandi í liði Súllu gegn stuðningsmönnum Maríusar. Eftir mikla sigra fyrir Súllu á Sikiley og í Afríku hlaut hann viðurnefnið *Magnus* eða „hinn mikli“. Árið 70 f.Kr. varð hann ræðismaður ásamt helsta keppinauti sínum, Crassusi, þrátt fyrir að vera aðeins 35 ára, en samkvæmt lögum þurftu menn að vera orðnir 40 ára. Alls varð Pompeius ræðismaður þrisvar sinnum.

Eitt þekktasta hernaðarafrek Pompeiusar var að hreinsa Miðjarðarhafið af sjóræningjum. Sjóræningjar höfðu valdið Rómverjum hugarangri og margvíslegu tjóni um aldir en eftir að Pompeius, með stuðningi Caesars, stýrði rómverska flotanum gegn þeim var ógnin úr sögunni fyrir fullt og allt. Pompeius tók þátt í þriðja stríði Rómverja gegn einum lífsseigasta óvini heimsveldisins, Miþridatesi konungi í Pontus. Pompeiusi tókst ekki að sigra Miþridates endanlega en veikti stöðu hans mikið og stuttu síðar framdi konungurinn sjálfsmorð. Pompeius hertók einnig Sýrland og Júdeu í þessari herferð.

Pompeius gekk í stjórnmálabandalag með Caesari og Crassusi árið 60 f.Kr. Þetta bandalag, fyrra þremenningabandalagið, færði þeim félögum í raun öll völd í Rómaveldi. Eftir að Crassus féll í herleiðangri til Parþíu árið 53 f.Kr. var úti um bandalagið og á næstu árum tókust Pompeius og Caesar á um völdin. Þau átök enduðu með sigri Caesars, sem varð einvaldur yfir Rómaveldi, en Pompeius flúði til Egyptalands, þar sem hann var myrtur árið 48 f.Kr.
Beatrix Hollandsdrottning

**Beatrix Wilhelmina Armgard** (fædd 31. janúar 1938) var drottning Hollands og gegndi embættinu frá 30. apríl 1980, þegar móðir hennar, Júlíana drottning, eftirlét henni krúnuna, og til 30. apríl 2013, þegar elsti sonur hennar, Vilhjálmur Alexander, tók við. Þegar Beatrix var ung stúlka flúði hún land ásamt móður sinni og systur þegar Þjóðverjar tóku Holland í seinni heimsstyrjöldinni, fyrst til Bretlands árið 1940 og síðar til Ottawa í Kanada.

## Fjölskylda
Árið 1965 trúlofaðist Beatrix þýskum manni að nafni Claus van Amsberg (f. 6. september 1926, d. 6. október 2002). Val hennar á eiginmanni var umdeilt og olli miklum mótmælum þar sem van Amsberg hafði verið í Hitlersæskunni. Hann öðlaðist þó viðurkenningu þjóðarinnar þegar frá leið og varð einn vinsælasti meðlimur konungsfjölskyldunnar. Þau eignuðust þrjá syni: Vilhjálmur Alexander (f. 1967), Johan-Friso (f. 1968; d. 2013) og Constantijn (f. 1969).

## Tilvísanir
Gunnar Jónsson (tónlistarmaður)

**Gunnar Jónsson** (fæddur 17. júní 1985) er söngvari og gítarleikari hljómsveitarinnar Coral. Hann var einnig í hljómsveitinni 3G's sem átti vinsæl popplög á borð við „Dagbókin mín“. Gunnar var í ræðuliði Fjölbrautaskólans í Breiðholti frá 2002 til 2005 og keppti tvisvar til úrslita í Morfís, ræðukeppni framhaldsskólanna. Gunnar var einnig í sigurliði Þrasins, sem er ræðukeppni sem haldin var sumarið 2009.
Albert 2. Belgíukonungur

**Albert II** *(Albert Félix Humbert Théodore Chrétien Eugéne Marie)* (f. 6. júní 1934) var konungur Belgíu frá 9. ágúst 1993 til 21. júlí 2013. Hann er yngri sonur Leópolds III konungs og Ástríðar prinsessu af Svíþjóð. Hann tók við konungsveldinu af bróður sínum Baldvin sem lést árið 1993 og hélt þeirri stöðu fram að uppsögn hans 21. júlí 2013.

Árið 2019 skipaði belgískur dómstóll Alberti að ganga undir faðernispróf til að ganga úr skugga hvort hann hafi feðrað dóttur í lausaleik á sjöunda áratugnum. Móðir meintrar dóttur, barónessan Sybille de Selys Longchamps, sagðist hafa átt í tveggja áratuga löngu leynilegu ástarsambandi við Albert. Albert neitaði í fyrstu að fara að skipun dómsins og leitaði sér lögfræðiaðstoðar til að láta áfrýja dómnum en féllst á að gefa lífsýni í lok maí sama ár. 

Niðurstaða erfðaprófsins var gerð opinber í janúar 2020. Hún staðfesti að Albert væri barnsfaðir barónessunnar. Dóttir þeirra er belgíski myndhöggvarinn Delphine Boël. 

Delphine hlaut rétt til að bera titil prinsessu og að bera aðalsættarnafnið Saxe-Cobourg-Gotha eftir dómsúrskurð í september 2020.

## Fjölskyldulíf
Þann 2. júlí 1959 giftist Albert ítalskri konu að nafni Dona Paola Ruffo di Calabria, sem hefur síðan 1993 verið þekkt sem Pála Belgíudrotting. Börn þeirra eru:
* **[[Filippus Belgíukonungur|Filippus]]**, (f. 15. apríl 1960). Kona hans er Matthildur (f. 1973). Matthildur og Filippus eiga svo fjögur börn:
** Elísabetu (f. 2001)
** Gabríel (f. 2003)
** Emanúel (f. 2005)
** Elenóru (f. 2008)

* **[[Ástríður Belgíuprinsessa|Ástríður]]** (f. 5. júní 1962). Er gift Lorenz erkihertoga af Austurríki (f. 1955). Þau eiga fimm börn:
** Amedeo (f. 1986)
** Maria Laura (f. 1988)
** Joachim Carl (f. 1991)
** Luisa Maria (f. 1995)
** Laetitia Maria (f. 2003)

* **[[Lárentíus Belgíuprins|Lárentíus]]** (f. 19. október 1963). Er giftur Claire Belgíuprinsessu (áður Claire Coombs), (f. 1974). Þau eiga þrjú börn:
** Louise (f. 2004)
** Nicolas (f. 2005)
** Aymeric (f. 2005)

Albert á eina dóttur utan hjónabands:
* **[[Delphine Belgíuprinsessa|Delphine]]** (f. 22. febrúar 1968). Er gift James O'Hare. Þau eiga tvö börn.

## Tilvísanir
Teknillinen korkeakoulu

**Teknillinen korkeakoulu** var tækniháskóli í Finnlandi. Hann var staðsettur í Espoo, þar sem að hann var stofnaður árið 1849, en hann fékk ekki opinbera stöðu sem háskóli fyrr en árið 1908. Við skólann voru starfræktar 12 deildir og 9 stofnanir, og kenndar voru 19 námsleiðir. Hann var sameinaður Aalto háskólanum árið 2010 og hét stuttlega nafnið Aalto háskólavísinda- og tækniskólinn áður en honum var skipt niður í fjóra skóla árið 2011.
Námssálfræði

**</noinclude>Námssálfræði<noinclude>** fæst við nám fólks í skólum eða öðrum sambærilegum aðstæðum, athuganir á hversu mikið breytingar á námshögum gagnast, og nám út frá sálfræðilegu sjónarhorni. Einnig eru skólar rannsakaðir út frá félagssálfræðilegu sjónarhorni.
Klínísk sálfræði

Í augum flestra er klínísk sálfræði hin dæmigerða sálfræði. **</noinclude>Klínískir sálfræðingar<noinclude>** fást við greiningu og meðferð tilfinninga- og hegðunarvandamála, svo sem geðsjúkdóma, geðraskana, unglingavandamála, missætti innan fjölskyldna og margra annarra vandamála.

Klínísk sálfræði byggist á að nýta lögmál sálfræðinnar við að greina og vinna á vandamálum; margar stefnur eru í gangi innan klínísku sálfræðinnar og er mismunandi hvaða aðferðum sálfræðingar beita við að leysa vandamál fólks. Oft vinna þeir í samstarfi við geðlækna og/eða aðra sálfræðinga við að finna lausnir að vandamálunum. En þó klínískir sálfræðingar læri mikið um lyf, þá mega þeir  í flestum löndum ekki skrifa uppá þau, það fellur í hlut geðlækna. 

Klínískir sálfræðingar vinna á mörgum vettvöngum, svo sem á geðsjúkrahúsum, í fangelsum og meðal unglinga en oft vinna þeir sjálfstætt.

Sjá einnig: Sálfræðimeðferð.
.mw

**.mw** er þjóðarlén Malaví. *Malawi Sustainable Development Network Programme* sér um úthlutun léna.

## Tenglar
* WHOIS-leit hjá IANA 
* .mw skráningarvefsíða
Regla Cramers

**Regla Cramers** er aðferð í línulegri algebru til þess að leysa línuleg jöfnuhneppi. Látum *A* vera *n×m* fylki og *b* vera vigur af stærðinni *n*. Þá segir regla Cramers að finna megi lausn jöfnuheppisins Ax = b með því að:
:x_i = \frac{\det{B_i}}{\det{A}}
þar sem að B_i er fylkið *A*, með *i*-ta dálkvigrinum skipt út fyrir vigurinn *b*.
Jóhann Hollandsprins

**Friso Hollandsprins** (fæddur *Johan Friso Bernhard Christiaan David*  25. september 1968, dáinn 12. ágúst 2013), var næstelsti sonur Beatrix Hollandsdrottningar og Claus prins. Hann var áður kallaður Jóhann Friso prins en árið 2004 var tilkynnt að samkvæmt ósk hans sjálfs yrði opinber titill hans Friso prins. Hann hefur frá verið búsettur í London og starfaði þar hjá fjármálafyrirtækjum. Einu og hálfu ári fyrir dauða sinn lenti hann í snjóflóði í svissnesku Ölpunum þar sem hann var á skíðum og komst aldrei til meðvitundar eftir það.

## Fjölskylda
Þann 25. apríl 2004 giftist Friso konu að nafni Mabel Wisse Smit (f. 11. ágúst 1968). Hún hafði áður átt í sambandi við Klaas Bruinsma, þekktan eiturlyfjabarón í Hollandi. og hafði ekki skýrt hreinskilnislega frá því sambandi. Af þeim sökum taldi hollenska ríkisstjórnin sig ekki geta gefið leyfi fyrir hjónabandinu eins og gera ber þegar um mögulegan erfingja krúnunnar er að ræða. Parið gifti sig samt sem áður, en Friso þurfti að segja af sér tilkalli til krúnunnar. Hann fékk að halda prinstitlinum fyrir sig en kona hans og afkomendur bera ekki konunglega titla. Friso og Mabel eiga tvær dætur:
* Emma Luana Ninette Sophie greifynja (f. 2005)
* Joanna Zaria Nicoline Milou greifynja (f. 2006)

Þann 17. febrúar 2012 varð prinsinn fyrir snjóflóði þar sem hann var á skíðum í Lech í Austurríki. Hann fannst og var bjargað með lífgunartilraunum en komst aldrei til fullrar meðvitundar. Hann lést í Haag þann 12. ágúst 2013.
Konstantínus Hollandsprins

**Konstantínus Hollandsprins** (fæddur *Constantijn Christof Frederik Aschwin* 11. október 1969) er yngsti sonur Beatrix drottningar og Claus prins. Hann á tvo bræður Willem-Alexander og Johan-Friso.

## Fjölskylda
Þann 17. maí 2001 giftist Konstantínus konu að nafni Petra '''Laurentien''' Brinkhorst (f. 25. maí 1966). Þau eiga þrjú börn:
* Eloise Beatrix Sophie Laurence (f. 2002)
* Claus-Casimir Bernhard Marius Max (f. 2004)
* Leonore Marie Irene Enrica (f. 2006)
Anthrax

:*Anthrax er einnig heiti yfir smitsjúkdóminn [[Miltisbrandur|miltisbrand]].*
**Anthrax** er þrasshljómsveit frá New York í Bandaríkjunum sem var stofnuð árið 1981. Sveitin  var meðal vinsælli þrasssveita á 9. áratugnum og var þekkt fyrir að blanda rappi og fleiru við þungarokkið. Anthrax er talin ein af fjórum höfuðsveitum þrassins ásamt Metallica, Megadeth, og Slayer .

## Saga
Gítarleikarinn Scott Ian og bassaleikarinn Dan Lilker stofnuðu Anthrax árið 1981, en stuttu síðar gengu trommuleikarinn Charlie Benante, gítarleikarinn Dan Spitz og söngvarinn Neil Turbin til liðs við þá Scott og Dan, og þar með var búið að manna sveitina. Þeir félagar fengu síðan samning hjá plötufyrirtækinu Megaforce Records. Fyrsta platan kom út 1984 og hlaut nafnið *Fistful of Metal*. Ári síðar urðu miklar mannabreytingar. Dan Lilker hætti og fór í hljómsveitina Nuclear Assault en við hlutverki hans tók Frank Bello, frændi Charlies Benante. Sömuleiðis hætti söngvarinn Turbin, og Joey Belladonna var fenginn í hans stað. Belladonna þykir hafa haft mikil áhrif á sveitina, sér í lagi með víðara tónsviði en Turbin.

Snemma var eftir því tekið að Anthrax-menn höfðu gaman af því að gera tilraunir með ímynd sveitarinnar og gera tilraunir við aðrar tegundir tónlistar í bland við þungarokkið t.d. rapp. Einnig þóttu þeir duglegri en kollegar sínir í þrassmetal að koma húmornum að í tónlist sinni .

1987 kom þriðja plata sveitarinnar út, en hún hét *Among the Living* og er eitt þeirra þekktasta og virtasta verk. Árið 1991 vann Anthrax með rapphljómsveitinni Public Enemy og fór í tónleikaferðalag með þeim. Lagið *Bring the Noise* var smellur af því samstarfi.

Belladonna var rekinn úr Anthrax vegna deilna um stíl árið 1992. Dan Spitz hætti skömmu eftir og varð úrsmiður. Söngvarinn John Bush tók við sem var með rámari og dimmri rödd en Belladonna. Hann starfaði til 2005 og gerði fimm breiðskífur með Anthrax. Raunar kom hann aftur 2009-2010 til að fylla í söngvaraskarðið á tónleikum.

Árið 2010 kom Belladonna aftur í hljómsveitina. Sveitin spilaði á *The Big Four* tónleikaferðalaginu með Metallica, Slayer og Megadeth árið 2010. 

Nýjasta skífa Anthrax, *Cursum Perficio*, kemur út í september 2026 og eru þá 10 ár liðin frá síðustu breiðskífu.

## Meðlimir
Scott Ian – gítar og söngur (1981–)
Charlie Benante – trommur (1983–)
Frank Bello – bassi, bakraddir (1984–2004, 2005–)
Joey Belladonna – söngur (1984–1992, 2005–2007, 2010–)
Jonathan Donais – gítar (2013–)

## Hljómplötur
### Breiðskífur
* *[[Fistful of Metal]]* (1984)		
* *[[Spreading the Disease]]* (1985)
* *[[Among the Living]]* (1987)
* *[[State of Euphoria]]* (1988)
* *[[Persistence of Time]]* (1990)
* *[[Sound of White Noise]]* (1993)
* *[[Stomp 442]]* (1995)
* *[[Volume 8: The Threat Is Real]]* (1998)
* *[[We've Come for You All]]* (2003)
* *[[Worship Music]]* (2011)
* *[[For All Kings]]* (2016)
* *[[Cursum Perficio]]* (2026)

## Hlekkir
* Opinber heimasíða

## Tilvísanir
Heard- og McDonaldseyjar

**Heard- og McDonaldseyjar** eru óbyggðar eyjar í Suðurhafi, í suðaustlægri stefnu frá Madagaskar að Suðurskautslandinu. Þær eru um 1700 kílómetra norðan við Suðurskautslandið og 4100 kílómetra suðvestur af Perth í Vestur-Ástralíu. Eyjarnar hafa tilheyrt Ástralíu síðan 1947. Á Heardeyju eru tvö virk eldfjöll, Big Ben og Anzactindur. Þetta eru einu virku eldfjöllin á áströlsku landsvæði. Big Ben er hæsta fjall Ástralíu, 2745 metra hátt og er hæsti tindur þess Mawsontindur. Hins vegar eru engin fjöll á McDonaldseyjum. Eyjarnar hafa verið á heimsminjaskrá síðan 1997. 

Árið 2025 komust eyjurnar í heimsfréttir þar sem Donald Trump setti 10% innflutningsskatt á vörur frá Heard- og McDonaldseyjum. Þetta þótti markvert þar sem enginn býr á eyjunum. 

Staðsetning: Heardeyja:  og McDonaldseyjar: .

## Heimildir
Kárahnjúkar

**Kárahnjúkar** eru móbergstindar á austurhluta miðhálendi Íslands, austan Jökulsár á Dal á móti Hafrahvammagljúfrum. Tindarnir eru Fremri-Kárahnjúkur og Ytri-Kárahnjúkur og er sá síðari hærri eða 836 metra hár. Auðvelt aðgengi er að hnjúkunum þar sem malbikaður vegur er frá Héraði, tilkominn vegna Kárahnjúkavirkjunnar.

## Tenglar
*VisitEgilsstaðir - Kárahnjúkar 
*East.is - Kárahnjúkar
*Nat.is - Kárahnjúkar
Nútímalíf Rikka

**Nútímalíf Rikka** (Rocko's Modern Life) eru teiknimyndaþættir á bandarísku sjónvarpsstöðinni Nickelodeon. Þættirnir voru gerðir af Joe Murray og komu fyrst út árið 1993, en hættu árið 1996. Þeir voru önnur serían á Nickelodeon sem naut einnig vinsælda fullorðinna. Sú fyrri var Ren and Stimpy. Mörgum árum eftir að þættirnir hættu hóf Joe Murray framleiðslu á þættinum Camp Lazlo á Cartoon Network.

## Persónur
*Rikki er aðalpersóna þáttarins. Hann er vallabía og á ættir sínar að rekja til Ástralíu. Hann vinnur í myndasögubúðinni „Kind of a lot o' comics“.
*Haffi er vinur Rikka og mikið átvagl. Hann er naut og ýtir Rikka oft út í eitthvað sem endar með ósköpum. Hann kynntist Rikka í háskóla.
*Friðbert er annar vinur Rikka og skjaldbaka. Hann virðist vera nokkurn veginn nörd og býr í hjólhýsi.
*Stórthöfuð hjónin eru körtunágrannar Rikka. Ed er fýlupúki sem vinnur hjá Conglom-o samsteypunni og þolir ekki Rikka. Bev, konan hans, er mun léttari í skapi og hefur ekkert á móti nágrönnum sínum.
Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur

**Vilhjálmur Alexander** eða **Willem-Alexander** (*Willem-Alexander Claus George Ferdinand*) (fæddur 27. apríl 1967) er konungur Hollands. Hann er sonur Beatrix Hollandsdrottningar og Claus prins og tók við konungdæmi 30. apríl 2013, þegar móðir hans sagði af sér. Hann varð þar með fyrsti konungur Hollands frá því að Vilhjálmur 3. lést 1890 og hafði þá verið krónprins Hollands frá 1980.

## Fjölskylda
Þann 2. febrúar 2002 giftist Vilhjálmur Alexander argentínskri konu að nafni Máxima Zorreguieta Cerruti (f.17. maí 1971). Val hans á eiginkonu vakti í fyrstu hörð viðbrögð landsmanna, þar sem faðir Máximu hafði verið landbúnaðarráðherra í stjórnartíð argentínska forsetans Jorge Rafael Videla, einræðisherra. Út af því var föður hennar ráðlagt að mæta ekki í brúðkaupið. Maxima og Vilhjálmur Alexander eiga þrjár dætur:
* Katrín Amalía (f. 2003)
* Alexía (f. 2005)
* Aríanna (f. 2007)

## Tilvísanir
Rainier 3. fursti af Mónakó

**Rainier 3.** fursti af Mónakó eða fullu nafni **Rainier Louis Henri Maxence Bertrand** (f. 31. maí 1923, d. 6. apríl 2005), var fursti í Mónakó frá árinu 1949 til dauðadags. Hann var sonur Pierre de Polignac greifa og Charlotte prinsessu, hertogaynju af Valentinois. Hann á systur, Antoinette prinsessu, barónessu af Massy.

## Hjónaband & fjölskylda
Þann 19. apríl 1956 giftist Rainier Hollywood-leikkonunni Grace Kelly. Þau eignuðust þrjú börn:
* **[[Caroline Louise Marguerite, prinsessa af Mónakó]]** (f. 1957). Hún á fjögur börn með öðrum og þriðja eiginmanni sínum.
Með Stefano Casiraghi:
** Andrea Albert Pierre Casiraghi (f. 1984)
** Charlotte Marie Pomeline Casiraghi (f. 1986)
** Pierre Rainier Stefano Casiraghi (f. 1987).
Með Ernst August, prins af Hanover:
** Alexandra Charlotte Ulrike Maryam Virginia, prinsessa af Hanover (f. 1999)
* **[[Albert Alexandre Louis Pierre]]** (f. 1958), núverandi fursti
* **[[Stéphanie Marie Elisabeth, prinsessa af Mónakó]]** (f. 1965). Hún á þrjú börn með tveimur mönnum:
** Louis Robert Paul Ducruet (f. 1992)
** Pauline Grace Maguy Ducruet (f. 1994)
** Camille Marie Kelly Gottlieb (f. 1998)
Skjaldarmerki Ástralíu

**Skjaldarmerki Ástralíu** er hið opinbera merki Ástralíu. Fyrsta skjaldarmerkið veitti Játvarður VII 7. maí 1908 en núverandi útgáfa er frá 19. september 1912 og var veitt af Georgi V. Eldri útgáfan var þó notuð mun lengur að einhverju leyti, meðal annars var það á sex pensa mynt allt til ársins 1966, þegar skipt var um gjaldmiðil og Ástralíudalur tók við af áströlsku pundi.

Skjaldamerkið er mun meira en skjöldurinn, en hann er þó aðalatriði merkisins. Á honum er merki hvers fylkis, í tveimur röðum. Í efri röðinni eru (frá vinstri til hægri) tákn Nýja-Suður-Wales, Victoriu og Queenslands og í þeirri neðri Suður-Ástralíu, Vestur-Ástralíu og Tasmaníu. Fyrir ofan skjöldinn er sjöarma samveldisstjarnan á gylltum og bláum kransi. Sex armanna tákna stofnfylkin sex en sá sjöundi svæðin og samveldið. Í heildina tákna skjöldurinn og stjarnan Samveldið Ástralíu. 

Skjöldurinn er studdur af rauðri kengúru og emúa en það eru óopinber þjóðardýr Ástralíu. Þá stöðu hafa tegundirnar því þær finnast báðar aðeins í Ástralíu. Í bakgrunninum er svo opinbert þjóðarblóm Ástralíu, Gyllt wattle. Fyrir neðan blómið er svo bókrulla sem á er letrað Ástralía. Rétt er þó að taka fram að hvorki blóm né orð eru á opinberri lýsingu skjaldarmerkisins.
Íþróttafélagið Gerpla

**Íþróttafélagið Gerpla** er íþróttafélag í Kópavogi og var stofnað 25. apríl 1971. Gerpla er með sterka fimleikadeild. Félagið varð Evrópumeistari í fimleikum 24. október 2010 sem er jafnframt í fyrsta skipti sem íslenskt félag hefur náð þeim árangri.

## Tengill
* gerpla.is

## Heimildir
Ástralskur dalur

**Ástralskur dalur** (enska: *Australian dollar*) hefur verið gjaldmiðill Ástralíu frá því árið 1966. Hann gildir þar að auki á eyríkjunum Kíribatí, Nárú og Túvalú. Hann er vanalega táknaður með merkinu $. Stundum eru þó notuð A$, $A, AU$, $AU eða AUD til aðgreiningar frá öðrum gjaldmiðlum kölluðum dalir. Einn ástralskur dalur skiptist í 100 sent, táknað með c. 

Allar eldri ástralskar myntir og peningaseðlar, meðal annars pund, skildingar og pens (sem áður voru notuð), gilda enn sem gjaldmiðlar í Ástralíu. Ástralskur dalur notar bæði seðla og myntir. Seðlarnir eru allir úr sérstakri gerð af plasti $5, $10, $20, $50 og $100 að virði. Myntirnar gilda 1c, 2c, 5c, 10c, 20c, 50c, $1 og $2 og eru slegnar af Konunglegu áströlsku myntsláttunni. Það er Seðlabanki Ástralíu sem gefur þá út.

## Tenglar
* Ástralskur dalur (á enska) (á þýska)
Dalur (gjaldmiðill)

**Dalur** (táknað með $) nefnist gjaldmiðill ýmissa landa. Nafnið er oft nokkuð misjafnt milli tungumála, þó rótin sé sú sama, til dæmis nota enskumælandi þjóðir orðið dollar. Á íslensku er orðið dalur þó oftast notað en stundum er einnig notað orðið dollar eða dollari. Bandaríkjadalur er útbreiddasti gjaldmiðill heims.

## Tilvísanir
Geilo

**Geilo** er bær í sveitarfélaginu Hol í Buskerud í Noregi. Íbúar bæjarins eru um 2.500 og helsti atvinnuvegur er ferðaþjónusta, s.s. þjónusta í kringum vetraríþróttir og minni iðnaður. Þar er meðal annars NTG; Norges Toppidrettsgymnas.

Bærinn er í 800-1.200 metra hæð og fer lestin frá Ósló til Björgvinar um hann, *Bergensbanen*.
Karl 16. Gústaf

**Karl 16. Gústaf** (**Carl Gustaf Folke Hubertus**, fæddur 30. apríl 1946) er konungur Svíþjóðar og sjöundi sænski konungurinn af Bernadotte-ætt.

Hann tók við krúnunni eftir lát afa síns, Gústafs 6. Adólfs, árið 1973, en faðir hans, Gústaf Adólf erfðaprins, fórst í flugslysi þegar Karl Gústaf var aðeins níu mánaða gamall. Hann varð svo krónprins árið 1950 við lát langafa síns, Gústafs 5. Kona Gústafs erfðaprins og móðir Karls Gústafs var Sibylla af Sachsen-Coburg-Gotha. 

Karl Gústaf er áhugamaður um bíla og veiðar og tekur mikinn þátt í starfi skátahreyfingarinnar í Svíþjóð. Hann er lesblindur og átti þess vegna í námserfiðleikum en lauk þó stúdentsprófi og stundaði nám við Uppsalaháskóla og Stokkhólmsháskóla.

## Fjölskylda
Hann kynntist konu sinni, Silviu Sommerlath frá Heidelberg í Þýskalandi, á Ólympíuleikunum í München 1972 en þar starfaði hún sem túlkur. Þau giftust 19. júní 1976 og nefnist hún eftir það Silvía Svíadrottning. Þau eiga þrjú börn:
* Viktoría krónprinsessa (f.&nbsp;1977)
* Karl Filippus prins (f.&nbsp;1979)
* Magdalena prinsessa (f.&nbsp;1982)
Strengjakvartett

**Strengjakvartett** er lítil kammerhljómsveit sem oftast samanstendur af tveimur fiðlum (fyrstu fiðlu og annarri fiðlu), lágfiðlu og sellói. Orðið er einnig notað um tónverk sem er skrifað fyrir slíka sveit. Strengjakvartettar hafa verið vinsælir síðan á 18. öld og eru löngu orðnir rótgróinn hluti klassískrar vestrænnar tónlistar.
Andrew Rogers

**Andrew Rogers** er ástralskur nútímalistamaður sem býr til skúlptúra og umhverfislistaverk.  Hann hefur unnið frá árinu 1998 því að setja upp stór (allt að 40.000 fm að flatarmáli) umhverfislistaverk á stöðum víða um heim og hefur lokið uppsetningu 51 þeirra í 16 löndum á sjö heimsálfum, m.a. Ástralíu, Bólivíu, Chile, Ísrael og Sri Lanka.  Hann vann að uppsetningu slíkra listaverka í Eyjafirði.  Á hverjum stað eru um þrjár uppsetningar, eitt verk er sameiginlegt með öllum stöðum og heitir það *Rhythm of Life* en hin verkin eru mismunandi og sækir hann hugmyndirnar fyrir þeim í menningu landsins þar sem verkin eru. Yfir 7.500 manns hafa komið að gerð þeirra.

Árið 2007 var sýning á verkum Rogers í Listasafninu á Akureyri (Rhythms of Life I-VII).

## Tenglar
* Heimasíða Andrew Rogers
* Gögn vegna framkvæmdaleyfis fyrir umhverfislistaverkum í Eyjafirði
Borgarastríð

**Borgarastríð** eða **borgarastyrjöld ** er stríð innan eins lands þar sem ekki ríkir landamæraágreiningur. Trúarbragðastríð, uppreisnir og valdarán flokkast stundum til borgarastríða.

Borgarastríð voru algeng á miðöldum þar sem höfðingjar börðust innbyrðis um völd. Dæmi um slíkt borgarastríð er Sturlungaöld á Íslandi. 

## Dæmi um þekkt borgarastríð

* Borgarastyrjöldin í Júgóslavíu
* Borgarastyrjöldin í Líbanon
* Rósastríðin
* Rússneska borgarastyrjöldin
* Spænska borgarastyrjöldin
Plebeiar

**Plebeiar** (latína et.: *plebeius*) voru stétt almennra borgara í Rómaveldi sem var á milli aðalsstéttarinnar, patrisía, og réttlausra þræla. Plebeiar höfðu full borgaraleg réttindi og gátu orðið ríkir og valdamiklir. Á síðustu tímum lýðveldisins og keisaradæmisins gátu plebeiar orðið meðlimir í öldungaráðinu. Samkvæmt rómverskum sögnum voru plebeiarnir afkomendur þeirra þjóða sem Rómverjar höfðu lagt undir sig og innlimað í Rómaveldi en sú söguskoðun er ekki rétt.

Orðið er uppruni orðsins „plebbi“ í íslensku, sem þýðir lágkúrulegur maður.
Illyría

**Illyría** (forngríska: *Ἰλλυρία*; latína: *Illyricum*) er fornt heiti á norðvesturhluta Balkanskagans frá strönd Albaníu að norðvesturlandamærum Slóveníu. Þetta svæði var byggt Illýrum sem meðal annars stunduðu sjórán á Adríahafi. Rómverjar lögðu hluta landsins, sem þá var Illyríska konungsríkið, undir sig 168 f.Kr. en suðurhlutinn var áfram sjálfstæður. Illyría varð rómverskt skattland á tímum Ágústusar. 

Í Pannónastríðunum 12 - 9 f.Kr. treystu Rómverjar völd sín á svæðinu. Eftir árið 10 var skattlandinu skipt í tvennt: Dalmatíu (norður) og Pannóníu (suður).
Hinrik af Lúxemborg

**Hinrik stórhertogi** (f. 16. apríl 1955) er fyrrverandi þjóðhöfðingi Lúxemborgar og tók við þeirri stjórn af föður sínum Jóhanni stórhertoga árið 2000. Hinrik afsalaði sér krúnunni þann 3. október 2025 og sonur hans, Vilhjálmur, tók við.

Móðir Hinriks er Jósefína Karlotta, prinsessa frá Belgíu. Hann á fjögur systkini.

## Fjölskylda
Hinrik giftist þann 14. febrúar 1981 kúbverskri konu að nafni Maria Teresa Mestre y Batista. Þau eiga fimm börn:
*Vilhjálmur 5. af Lúxemborg (f. 1981)
*Felix prins af Lúxemborg (f. 1984)
*Loðvík prins af Lúxemborg (f. 1986)
*Alexandra prinsessa af Lúxemborg (f. 1991)
*Sebastían prins af Lúxemborg (f. 1992)

## Tilvísanir
Spagettívestri

**Spagettívestri** er undirtegund vestrans sem kom fram um miðjan 7. áratug 20. aldar. Vestrar af þessari gerð voru fyrst framleiddir af ítölskum kvikmyndaverum fyrir lítið fé, og því voru þeir kenndir við það sem Ítalir voru frægastir fyrir, spagettíið. Vestrar þessir voru einnig með öðru sniði en þeir bandarísku. Þeir umbreyttu t.d. mörgum af vestraklisjum þess tíma og hefðum sem ríkt höfðu í vestrum fram að því. Spagettívestrinn tefldi fram knöppu myndmáli, einfaldri frásögn sem byggðist gjarnan á klassískum sagnaminnum, og lítt fegruðu ofbeldi. Margar þessara mynda voru teknar upp á Sardiníu og Almería í Andalúsíu á Spáni.

Þekktustu spagettívestrarnir eru kvikmyndir Sergio Leones með Clint Eastwood og Charles Bronson í aðalhlutverkum. Meðal þekktustu spagettívestranna má nefna *[[Hnefafylli af dollurum]]* (*Per un pugno di dollari* - 1964), *[[Hefnd fyrir dollara]]* (*Per qualche dollaro in più* - 1965), *[[Django]]* (1966), *[[Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur]]* (*Il buono, il brutto, il cattivo* - 1966) *[[Blóðhefnd]]* (*L'uomo, l'orgoglio, la vendetta* - 1967), *[[La vendetta è un piatto che si serve freddo]]* (1971) og *[[Blóðdrifnir bófar]]* (*Diamante Lobo* - 1976). Flestar þessara mynda voru framleiddar í samstarfi milli landa eins og Ítalíu, Spánar, Frakklands, Þýskalands, Ísraels og Bandaríkjanna. Yfir 600 vestrar voru framleiddir í Evrópu frá 1960 til 1978.
Ísbjarnarblús

***Ísbjarnarblús*** er fyrsta breiðskífa Bubba Morthens en hún kom út 17. júní 1980 hjá Iðunni. Bubbi hafði sjálfur annast upptökukostnað en Iðunn tók að sér umsjón með pressun og dreifingu plötunnar. Eftir að Bubbi og Utangarðsmenn höfðu samið við útgáfufyrirtækið Steinar hf í júní 1980 eignaðist sú útgáfa rétt plötunnar.

## Lagalisti

# Ísbjarnarblús
# Hrognin eru að koma
# MB Rosinn
# Grettir og Glámur 
# Færeyjarblús
# Jón Pönkari
# Hollywood
# Agnes og Friðrik
# Hve þungt er fyrir bænum
# Þorskacharleston
# Mr. Dylan
# Masi
# Stál og hnífur

Á afmælisúgáfu Ísbjarnarblússins sem kom út 18. október  2005 bættust eftirfarandi lög við

# Ísbjarnarblús (Upptaka frá Norræna Húsinu 1979)
# Hve þungt er yfir bænum (Upptaka frá Vísnakvöldi 20. nóvember 1979)
# Bryndísarblús (Upptaka frá Vísnakvöldi 20. nóvember 1979)
# Hrognin eru að koma (Upptaka frá Vísnakvöldi 20. nóvember 1979)
# Stál og hnífur (Upptaka frá Vísnakvöldi 20. nóvember 1979)
# Barnið sefur (Upptaka frá Vísnakvöldi 20. janúar 1980)
# Spánskur dúett í Breiðholti (Ónotuð upptaka frá Ísbjarnarblús)
# Hollywood (Ónotuð upptaka frá Ísbjarnarblús)
# Færeyjarblús (Ónotuð upptaka frá Ísbjarnarblús)
Pontifex Maximus

***Pontifex Maximus*** var æðstiprestur prestaráðsins í Rómaveldi, sem var mikilvægasta staða rómverskra trúarbragða. Titillinn er enn í dag latneskur titill páfans í Róm.

Staðan var aðeins opin patrisíum til ársins 254 f.Kr. þegar plebeii fékk hana í fyrsta skipti. Smátt og smátt varð þessi titill mikilvægari í rómverskum stjórnmálum þar til henni var breytt í einn af titlum Rómarkeisara á tímum Ágústusar. Þessi skipan hélst til ársins 376 þegar titillinn varð einn af titlum Rómarbiskups.
Apollonia (Illyríu)

**Apollonia** (forngríska: *κατ' Εριδαμνον* eða *προς Εριδαμνω*) var hafnarborg í Illyríu á bakka árinnar Aous nálægt þeim stað þar sem nú stendur borgin Fier í Albaníu. Borgin var stofnuð 588 f.Kr. af grískum landnemum frá Kerkýru (nú Korfú) og Kórinþu. Borgin var nefnd eftir guðinum Apollóni.

Borgin hagnaðist á þrælaverslun og vegna stórrar hafnaraðstöðu.

Um tíma var borgin hluti af ríki Pyrrosar frá Epírus en þegar árið 229 f.Kr. komst hún undir vald Rómverska lýðveldisins. 148 f.Kr. varð hún hluti af rómverska skattlandinu Makedóníu og síðar Epírus. Ágústus keisari lærði í Apolloniu hjá Aþenódórusi frá Tarsus árið 44 f.Kr.
Dimmalætting

**Dimmalætting** var elsta og stærsta dagblað Færeyja. Það kom út frá árinu 1878 til 2013. Það var gefið út í Þórshöfn. Dimmalætting þýðir Afturelding.

## Tenglar
* Dimmalætting
Flotbrú

**Flotbrú** er brú sem hvílir á flotkerjum eða prömmum ofaná vatninu. Flotbrýr eru venjulega byggðar sem bráðabirgðalausn, t.d. á stríðstímum, þótt þær séu stundum notaðar um lengri tíma á skjólgóðum stöðum sem bátar þurfa ekki að komast um.
Flotholt

**Flotholt** eða **flotker** eru stór og hörð, hol ílát sem fyllt eru með lofti eða frauði. Flotholt eru nýtt til að halda einhverju á floti, t.d. flugvélum, prömmum, flotbryggjum, flotbrúm og fleiru. Flotholt eru smíðuð úr tré, áli, stáli, glertrefjum, steypu eða gúmmíi. Þau geta verið með eitt eða fleiri aðskilin lofthólf. Flotholt eru einnig notuð í brynningartæki þar sem þau skammta vatni með því að ýmist opna eða loka fyrir vatnsrennsli.
Tamíl Ílam

***Tamíl Ílam*** (tamílska: தமிழ் ஈழம், *tamiḻ īḻam*) er það nafn sem tamílar á Srí Lanka gáfu því sjálfstæða ríki sem þeir hugðust stofna á eyjunni Srí Lanka. Bæði orðin *Ilaṅkai* (இலங்கை) og *Īḻam* (ஈழம்) eru tamílsk heiti yfir eyjuna í heild. 

Tamíl Ílam var ekki viðurkennt sem ríki af neinni ríkisstjórn. Tamíltígrar stjórnuðu um 40-50% þeirra svæða sem þeir vildu að tilheyrði hinu nýja ríki lengst af á 1. áratug 21. aldar.
Náttúruleg landamæri

**Náttúruleg landamæri** eru landamæri milli ríkja sem liggja eftir náttúrulegum hindrunum eins og ám, fjallgörðum, hafi eða eyðimörkum.

Náttúruleg landamæri geta verið mikilvæg í hernaðarlegu tilliti þar sem innrásarherir eiga erfitt með að komast yfir slíkar hindranir. 

Útþensla ríkisins þangað til náttúrulegum landamærum er náð var áberandi í utanríkisstefnu ýmissa ríkja og markmið með stríði. Sem dæmi má nefna að Rómaveldi þandist út í nokkrum skrefum að náttúrulegum landamærum eins og Alpafjöllum, Rínarfljóti, Dóná og Sahara. Yfirráð yfir landsvæðum handan þessara landamæra voru yfirleitt veikari en yfirráð yfir svæðum innan þeirra. Styrjaldirnar milli Danmerkur og Svíþjóðar á 17. öld voru að hluta afleiðing tilrauna Svía til að ná náttúrulegum landamærum við Skagerrak og Kattegat, Kjölinn (fjallgarðinn á miðjum Skandinavíuskaganum) og Eystrasalt.
Einræði

**Einræðisríki**, ólíkt lýðræðisríkjum, byggja ekki á grundvallargildum líkt og umburðarlyndi, viðurkenningu grundvallarréttinda og jöfnum rétt allra fyrir lögum. Í slíkum ríkjum er tiltekin valhópur í stað kjósendahóps, sem veitir valdhafa umboð til að stjórna. Því myndast umboðskeðja milli valdhópsins og valdhafans en fólkið, almenningur, heyrir undir beint boðvald valdahafans og hefur því ekkert að gera með stjórn landsins, það veitir engum umboð en er samt undir valdsviði hans. Einræðisríki eru flokkuð eftir gerð valdhópsins. Dæmi um einræðislegt stjórnarform eru:

* Konungsríki þar sem fjölskyldan er valdhópurinn 
* Theokratía þar sem stigveldi kirkjunnar er valdhópurinn (Íran)
* Eins flokks ríki þar sem flokksstrúktúrinn er valdhópurinn (Kína)
* Persónustjórn þar sem fjölskylda valdahafa er valdhópurinn 
* Herstjórn þar sem formgerð hersins er valdhópurinn (Egyptalandi)

Valdhafar einræðisríkja eru einungis ábyrgir gagnvart valdhóp sínum svo almenningur hefur ekkert að segja um stjórn ríkisins og hefur valdhafi því vald yfir almenningi sem ekki er lögmætt af honum sjálfum. 

Alræðisríki hafa einræðislegt stjórnarform en eru ekki einræðis ríka af því að:
* Þau beita mikilli hugmyndafræði og beina henni með öflugum hætti að almenningi
* Þau reyna ítrekað að stjórna háttsemi almennings og nýta það sem kúga hann til að þjóna ríkinu
* Þau banna algjörlega alla samfélagslega margræðni, það er tilvist hagsmuna samtaka sem dæmi.

## Tilvísanir

## Tengt efni
* Einveldi

## Tenglar
*
Karlstad

**Karlstad** er borg í Svíþjóð, við norðurenda Vänern. Íbúar Karlstad eru rúmlega 61 þúsund (2015). Árið 2015 bjuggu um 91.000 manns í sveitarfélaginu.

## Tilvísanir
Viðmótshönnun

**Viðmótshönnun** er grein innan tölvunarfræði sem fjallar um hönnun á notendaviðmóti tölvukerfa.

## Heimildir
* Shneiderman, Ben   Designing the user interface : strategies for effective human-computer interaction / Boston : Addison-Wesley, c2005..
Chichewa

**Chichewa** (eða **Cinyanja**) er tungumál í Bantúmálafjölskyldunni og jafnframt opinbert tungumál í Malaví. Málið er einnig talað í Sambíu, Mósambík og Simbabve. Forskeytið *chi-* (einnig skrifað *ci-*) merkir *tungumál* og er því oft talað um **Chewa** eða **Nyanja**. **Chingoni** (*Ngoni*) og **Chikunda** (*Kunda*) eru mállýskur þess.

## Dreifing
Chichewa er opinbert tungumál í Malaví ásamt því að það er talað í nokkrum ættbálkum í austurhluta Sambíu. Í Mósambík er málið talað í Tété og Niassa-héröðunum og í Simbabve er tungan þriðja útbreiddust í landinu, á eftir Shona og Ndebele.

Bæði Biblían og Kóraninn hafa verið þýdd á Chichewa.

## Saga
Málið kemur frá veldi Marava, sem var uppi á 15. til 18. öld og náði yfir allt Malaví og hluta Mósambík og Sambíu. Eftir að veldið splundraðist hélt tungumálið velli og kristnir trúboðar tóku m.a. tunguna þegar þeir komu inn á svæðið. Fyrsta málfræðibókin á Chewa var skrifuð uppúr 1880 af Alexander nokkrum.

## Tengill
* Wikipedia á Chichewa