open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nikkelfjallið

***Nikkelfjallið*** (en: *Nickel Mountain*) er íslensk-bandarísk kvikmynd frá árinu 1984. Framleiðandi var Jakob Magnússon. Aðrir Íslendingar sem unnu við myndina voru Sigurjón Sighvatsson, Ragna Fossberg, Björn Emilsson, Guðmundur Kristjánsson, Ólafur Rögnvaldsson, Edda Sverrisdóttir og Vilborg Aradóttir.
Skarphéðinn Njálsson

Skarphéðinn Njálsson er persóna í Brennu-Njáls sögu. Skarphéðinn er sonur Njáls Þorgeirssonar og er einn af aðalpersónum sögunnar.
Hann bjó á Bergþórshvoli, og var elsti sonur Njáls og Bergþóru.  Hann var mikill maður vexti og styrkur, vígur vel og syndur sem selur.  Manna fóthvatastur, skjótráður, öruggur, gagnorður og skjótorður og löngum vel stilltur.  Hann var jarpur á hár og sveipur í hárinu, eygður vel, fölleitur og skarpleitur, liður á nefi og lá hátt tanngarðurinn, munnljótur nokkuð og þó manna hermannalegastur.  Hann var kvæntur Þórhildi Hrafnsdóttur. Hann var mesti vígamaður þeirra bræðra.
Besta deild kvenna

**Besta deild kvenna** er efsta deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi. Deildin er rekin af Íslenska knattspyrnusambandinu. 

Keppni meðal efstu liða kvenna hófst árið 1972, en ekki sem eiginleg deild. Í stað þess var riðlakeppni og það fyrirkomulag var við lýði á næstu þremur árum keppninar. Árið 1976 varð síðan fyrsta eiginlega úrvalsdeild kvenna, sem hét "1. deild kvenna". Það var þó ekki fyrr en 1995 sem að deildin var fyrst nefnd eftir styrktaraðilum. Síðar varð sameiginlegur styrktaraðili yfir úrvalsdeildir karla og kvenna, frá árinu 2000 og hefur haldist þannig síðan. Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild kvenna, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 4 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild.

## Núverandi lið (2023)
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Saga

### Meistarasaga

*Útskýringar: C19 = Tímabilið var flautað af eftir 16 umferðir vegna [[Covid-19 faraldurinn|COVID-19 faraldursins]]. Meðalstig réðu úrslitum.*

## Tölfræði
### Sigursælustu lið deildarinnar

### Gengi frá 1979
#### 1979-1999
:

#### 2000-2017
:

## Neðanmálsgreinar


## Tengt efni
* Pepsideild karla
* VISA-bikar kvenna
* Lengjubikarinn
Hans Küng

**Hans Küng** (f. 1928; d. 2021) var svissneskur guðfræðingur. Hann er einn af best þekktu guðfræðingum samtímans.

Küng fæddist 1928, sótti frjálslyndan menntaskóla í Luzern og fékk síðan stranga, kaþólska guðfræðimenntun í anda nýskólaspekinnar við Gregórshákólann í Róm (heimspeki 1948-51, guðfræði 1951-55, prestsvígsla 1954). Framhaldsnám í Sorbonne í París (1955-57), þar sem hann skrifaði um réttlætingarkenningu Karls Barths Rechtfertigung. Die Lehre Karl Barths und eine katholische Besinnung (1957). Bók sú vakti athygli fyrir tvennt. Karl Barth mælti með henni sem sannri umfjöllun um kenningar sínar. Hitt vakti undrun, að kaþólskur guðfræðingur gat haldið því fram, að friðþægingarkenningin hafi ekki átt að valda kirkjuklofningi á sextándu öldinni, og að kenningin geti sameinað kirkjudeildirnar í nútímanum. 

Frægð sína á hann starfi sínu við og kringum síðara Vatíkanþingið (1959-1965) að þakka, en þar var hann einn mótenda umbótastefnunnar, sem varð niðustaða þingsins. Eðlilegt framhald þessa starfs voru rit hans um kirkjuna, einkum Die Kirche (1967), þar sem hann dró upp kaþólska kirkjufræði, sem jafnframt getur talist samkirkjuleg. Á áttunda áratugnum skrifaði hann tvær bækur sem fóru sigurför um heiminn: Christ sein (1974) og Existiert Gott? Antwort auf die Gottesfrage der Neuzeit (1978). 

Einkenni þessara bóka er, að þær eru almennt skiljanlegar jafnframt því að vera vísindalegar og framsæknar. Jafnframt því var Küng einn háværasti gagnrýnandi afturhaldsstefnu í Páfagarði, sem leitaðist við að gera að engu umbótastefnu Vatíkanþingsins. Bók hans um óskeikulleika Páfans Unfehlbar? Eine Anfrage (1970), skrifuð í kjölfarið á páfabréfinu Humanae vitae (1968), sem endurtók hefðbundna kaþólska kynlífs-, hjónabands- og fjölskyldusiðfræði, í stað þess að kenna í anda Vatíkanþingsins, varð til þess að Hans Küng komst í alvarleg vandræði við Páfagarð. Árið 1979, eftir að Jóhannes Páll II. páfi komst til valda, var Hans Küng sviftur kennsluréttindum sínum við kaþólsku guðfræðideildina í Tübingen, en þar hafði hann gengt prófessorstöðu í trúfræði og samkirkjulegri guðfræði síðan 1960. 

Háskólinn kom Küng til hjálpar og í samvinnu við bókmenntafræðinginn Walter Jens kom Hans Küng á fót „Studium generale“, stofnun við háskólann þar sem almenningur hefur möguleika að hlýða á fyrirlestra úr öllum greinum raun- og hugvísinda. Hans Küng hélt prófessorstöðu sinni og stýrði (kaþólskri) deild samkirkjulegrar guðfræði, sem stofnuð var 1964 til 1998, þegar hann fór á eftirlaun. Hann var forseti Global Ethic Foundation, sem dregur nafn sitt af samnefndri bók hans, gefin út 1990. Jafnframt því að kenna guðfræði í Tübingen, hefur Hans Küng verið eftirsóttur fyrirlesari um allan heim.

## Ytri tenglar
* Global Ethic Foundation
Landsbankadeildin

**Landsbankadeildin** er efsta deild bæði í karla- og kvennaflokki í knattspyrnu á Íslandi. Deildirnar eru nefndar eftir aðalsyrktaraðila þeirra, Landsbanka Íslands.

## Sjá nánar
*Landsbankadeild karla
*Landsbankadeild kvenna
Vercingetorix

**Vercingetorix** (d. 46 f.Kr.) var leiðtogi Averna og annarra Galla í Gallastríðunum gegn Rómverjum. Vercingetorix beið ósigur fyrir Júlíusi Caesari í orrustunni við Alesiu. Hann var handsamaður og færður til Rómar þar sem hann var tekinn af lífi fimm árum síðar í hefðbundinni sigurhátíð.
15

Árið **15** (**XV** í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjaði á þriðjudegi.

## Atburðir

## Fædd
* 24. september Vitellius, rómverskur keisari

## Dáin
16

Árið **16** (**XVI** í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu hlaupár sem byrjaði á miðvikudegi.

## Atburðir

## Fædd

## Dáin
17

Árið **17** (**XVII** í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjaði á föstudegi.

## Atburðir

## Fædd

## Dáin
* Ovidius, rómverskt skáld
* Títus Lívíus, rómverskur sagnaritari
12

Árið **12** (**XII** í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu hlaupár sem byrjaði á föstudegi.

## Atburðir

## Fædd
* 31. ágúst - Caligula, rómverskur keisari

## Dáin
10

Árið **10** (**X** í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjaði á miðvikudegi.

## Atburðir

## Fædd
* Heron frá Alexandríu, forngrískur verkfræðingur

## Dáin
Feidías

**Feidías** eða **Fidías** (forngrísku Φειδίας) (um 491 f.Kr. - 430 f.Kr.) var aþenskur myndhöggvari. Hann er almennt talinn hafa verið merkasti myndhöggvari fornaldar.

Feidías hannaði Meyjarhofið á Akrópólíshæð í Aþenu og Seifsstyttuna í Ólympíu. Í Aþenu var Feidías ráðinn til verka af Períklesi, sem greiddi honum laun úr sjóði Deleyska sjóbandalagsins.
23

Árið **23** (**XXIII** í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjaði á föstudegi.

## Atburðir

## Fædd
* Pliníus eldri, rómverskur vísindamaður og rithöfundur

## Dáin
26

Árið **26** (**XXVI** í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjaði á þriðjudegi.

## Atburðir
* Pontíus Pílatus skipaður fylkisstjóri í Júdeu.
* Rómverjar brjóta á bak aftur uppsteyt í Þrakíu.
* Tíberíus rómarkeisari lætur af embætti og sest í helgan stein og eftirlætur Sejanus embættið.

## Fædd

## Dáin
* Quintus Haterius, rómverskur stjórnmálamaður
Alexander frá Afrodísías

**Alexander frá Afrodísías** var forngrískur heimspekingur, uppi á 2. öld og 3. öld. Hann var nemandi Aristóklesar frá Messínu. Alexander var aristótelískur heimspekingur og er gjarnan talinn einn merkasti heimspekingur síðfornaldar. Alexander hlaut viðurnefnið *ho exegetes* („ritskýrandinn“).

Alexander kom til Aþenu undir lok 2. aldar. Hann varð skólastjóri Lýkeion, skólans sem Aristóteles stofnaði á 4. öld f.Kr. Þar kenndi hann heimspeki í anda Aristótelesar.

Eitt markmiða Alexanders var að hrekja kenningar Ammoníosar um aristótelíska heimspeki en hann hafði reynt að sameina kenningar Aristótelesar og Platons.

## Ritverk
Af varðveittum ritum eignuðum Alexandri eru eftirtalin rit jafnan talin ósvikin:
* *Gátur og lausnir*
* *Gátur í siðfræði*
* *Um örlögin*
* *Um sálina*
* *Um blöndur og aukningu*

Alexander samdi einnig skýringarrit við ýmis rita Aristótelesar. Sum þeirra eru varðveitt:
* *Skýringar við Fyrri rökgreiningar*
* *Skýringar við Almæli*
* *Skýringar við Háloftafræðina*
* *Skýringar við Um skynjun og skynjanlega hluti*
* *Skýringar við Frumspekina*, (varðveittar eru skýringar við bækur I-V; skýringar við bækur VI-XIV eru ranglega eignaðar Alexandri).

Ritið *Skýringar við Spekirök* er ranglega eignað Alexandri.

Meðal glataðra rita Alexanders má nefna:
* *Skýringar við Umsagnir*
* *Skýringar við Um túlkun*
* *Skýringar við Síðari rökgreiningar*
* *Skýringar við Eðlisfræðina*
* *Skýringar við Um himininn*
* *Skýringar við Um sálina*
* *Skýringar við Um minni*

Alexander samdi ekki skýringarrit við *Siðfræði Níkómakkosar*, *Stjórnspekina*, *Mælskufræðina* né *Um skáldskaparlistina*.

Skýringarrit Alexanders voru afar vinsæl meðal araba, sem þýddu mörg þeirra sem og önnur verk hans. Sumar af þýðingum þeirra eru enn varðveittar, svo sem *Um forsjón* og *Gegn Galenosi um hreyfingu*.

## Tenglar
*
Mýron

**Mýron frá Elevþeræ** (forngrísku Μύρων) var forngrískur myndhöggvari sem var uppi um miðja 5. öld f.Kr.

Mýron vann eingöngu með brons. Hann er einkum frægur fyrir styttur af íþróttarmönnum. Frægasta stytta Mýrons er Kringlukastarinn.
Telemakkos

**Telemakkos** (orðrétt „sá sem berst í fjarska“) er persóna í grískri goðafræði og í *[[Ódysseifskviða|Ódysseifskviðu]]* Hómers. Hann er sonur Ódysseifs og Penelópu. Hlutverk Telemakkosar er hvað mest í fyrstu fjórum bókum *Ódysseifskviðu*.
Peleifur

**Peleifur** (forngrísku: Πηλεύς) er persóna í grískri goðafræði. Hann var sonur Endeísar og Ajakosar, konungs á Ægínu, og faðir Akkillesar. Peleifur var bróðir Telamons, föður Ajasar.
Tyndareifur

**Tyndareifur** er persóna í grískri goðafræði. Hann var konungur í Spörtu, eiginmaður Ledu og faðir Klýtæmnestru, Helenu fögru, Pólýdevkesar (Polluxar), Kastors auk annarra.

Seifur tældi Ledu, eiginkonu Tyndareifs, í líki svans.  Leda verpti tveimur eggjum. Úr hvoru eggi um sig komu tvö börn, Pólýdevkes og Helena fagra úr öðru og voru þau Seifsbörn; Kastor og Klýtæmnestra úr hinu en þau voru börn Tyndareifs.
Bjarni Þorsteinsson

Séra **Bjarni Þorsteinsson** (f. 14. október 1861 – d. 2. ágúst 1938) var íslenskur prestur og tónskáld en er þekktastur fyrir að hafa safnað íslenskum þjóðlögum og fékk síðar prófessorstitil fyrir verk sitt. 

Bjarni varð stúdent 1883 frá Latínuskólanum í Reykjavík, lauk prófi í Prestaskólanum 1888 og vígðist sama ár til Siglufjarðarprestakalls, sem hann þjónaði samfleytt í 47 ár. Árið 1892 kvæntist hann *Sigríði* dóttur *Lárusar Blöndals* sýslumanns Húnvetninga. Þau eignuðust 5 börn. 

Veturinn 1903-1904 var séra Bjarni í Kaupmannahöfn að rannsaka og afrita sönglegar heimildir úr gömlum íslenskum handritum. Hann átti í miklu stríði við Bókmenntafélagið um útgáfu þjóðlagasafnsins, því að félaginu óx mjög í augum fyrirferð þess. Loks fékk hann Carlsbergssjóðinn til að gefa bókina út. Viðurkenningu verks síns fékk Bjarni mjög af skornum skammti fyrst í stað. Þingið vildi fyrst ekki styrkja hann neitt, enda höfðu menn lítinn skilning á þessu starfi hans. Það voru helst Danir sem greiddu götu hans, tónskáldið J.P.E. Hartmann og prófessor Angul Hammerich, danska kennslumálaráðuneytið og Carlsbergssjóðurinn, með því skilyrði að Alþingi sýndi einhvern lit, sem svo marðist í gegn. Íslensk þjóðlög kom svo út á árunum 1906-1909. Landstjórnin sæmdi síðan Bjarna prófessorsnafnbót, aðallega með tilliti til þessa verks. 

* Þursaflokkurinn, íslensk hljómsveit, sótti innblástur í þjóðlagabók Bjarna.

## Tenglar
* ''Bjarni Þorsteinsson og þjóðlagasafnið''
* ''Ég vil elska mitt land''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1961
* *[https://glatkistan.com/2018/09/11/bjarni-thorsteinsson/ Glatkistan]*
Polýkleitos

**Polýkleitos** var grískur myndhöggvari sem uppi var á 5. öld f.Kr. 

Hann var einn markverðasti listamaður klassíska tímans og sérhæfði sig í gerð bronsmynda. Polýkleitos bjó til mælikvarða á hlutföll mannslíkamans sem hafði mikla þýðingu fyrir seinni tíma höggmyndalist. Hann skrifaði einnig fræga kennslubók í myndhöggvaralist sem nefndist *[[Kanon]]*. Meðal þekktustu verka Polýkleitosar er Doryforos *Spjótberinn* sem til er í rómverskum eftirmyndum úr marmara, m.a. í Museo Nazionale í Napólí og verk hans Diadumenos eða *Drengur með ennishlað*.
Veitur (Svíþjóð)

**Veitur** (sænska: Vättern) er annað stærsta stöðuvatn í Svíþjóð á eftir Væni. Helstu borgir sem liggja að strönd Veita eru Karlsborg, Motala og Jönköping. 

## Tilvísanir
Menelás

**Menelás** eða **Menelaos** (forngrísku *Μενέλαος*; Menélāos) er persóna í grískri goðafræði. Hann kemur fyrir í *[[Ilíonskviða|Ilíonskviðu]]* og *[[Ódysseifskviða|Ódysseifskviðu]]* Hómers, sem og í ýmsum forngrískum harmleikjum. Menelás var konungur í Spörtu. Hann var sonur Atreifs og Ærópu, yngri bróðir Agamemnons og eiginmaður Helenu fögru.
Grímsnes

**Grímsnes** er landsvæði á suðvestur-Íslandi þekkt fyrir eldstöðvar sínar. 

Grímsnes er á milli Sogsins í vestri, Hvítár í suðri og Brúarár í austri. Í norðri taka Laugardalur og Lyngdalsheiði við. Grímsnes tilheyrir nú Grímsness- og Grafningshreppi en var áður sér hreppur; Grímsneshreppur.

Um alla sveitina eru gróin hraun sem öll hafa runnið eftir ísöld. Þar eru því þekktar eldstöðvar á borð við Kerið og Seyðishóla en einnig eru þar aðrar minni. Í Grímsnesi eru stórar sumarhúsabyggðir þar sem víða leynist kjarr og þurrlendi.
Baldvin Belgíukonungur

**Baldvin** (*Baudouin Albert Charles Léopold Axel Marie Gustave*) (7. september 1930 – 31. júlí 1993) var konungur Belgíu. Hann var sonur Leópolds III konungs og Ástríðar prinsessu af Svíþjóð.

Baldvin var síðasti konungur Belgíu sem réð yfir Kongó. Þegar Kongó hlaut sjálfstæði sitt frá Belgíu árið 1960 hélt Baldvin ræðu í Léopoldville þar sem hann hrósaði belgískum nýlenduyfirráðum yfir landinu og hunsaði alfarið harðstjórnina og fjöldamorðin sem belgísk stjórnvöld frömdu á nýlendutímanum:

„Sjálfstæði Kongó er afrakstur starfsins sem hófst með snilligáfu konungsins Leópolds 2., starfs sem hann innti af hendi með ákafri hugprýði og Belgar héldu áfram með mikilli þrautsegju. Sjálfstæðið markar tímamót, ekki aðeins í sögu Kongó, heldur, leyfi ég mér að fullyrða, allrar Afríku. Í 80 ár hefur Belgía sent bestu syni sína til ættjarðar ykkar, í fyrstu til þess að bjarga ykkur frá hinni viðbjóðslegu þrælaverslun sem tröllreið þjóðum ykkar, en síðar til þess að koma á sáttum milli hinna ýmsu þjóðflokka landsins, sem áður voru óvinir en hafa síðan lært að mynda saman eitt stærsta sjálfstæða ríki í Afríku, og loks til þess að bæta líf hinna ýmsu héraða Kongó, sem þið standið hér saman fyrir, sameinaðir á einu þingi. […] Þegar Leópold 2. hóf hið mikla starf sem nú ber loks ávöxt kom hann ekki til ykkar sem innrásarmaður heldur sem siðmenntari. Vér erum ánægðir með að hafa þannig, þrátt fyrir mikla erfiðleika, gætt Kongó ýmsum ómissandi eiginleikum ríkis sem þokast í átt til þróunar.“

Patrice Lumumba, nýkjörinn forsætisráðherra Kongó, var ekki hrifinn af ræðu konungsins, og svaraði henni með eigin ræðu þar sem hann vandaði belgískum yfirráðum í landinu ekki kveðjurnar. Belgar og flestar aðrar þjóðir litu á ræðu Lumumba sem sára móðgun. Lumumba var síðar myrtur, líklega með hjálp belgísku leyniþjónustunnar. Árið 2001 komst rannsóknarnefnd belgíska þingsins að þeirri niðurstöðu að Baldvin hefði vitað af áætlunum um að myrða Lumumba en hefði ekkert aðhafst til að stöðva þær.

Árið 1990 neitaði Baldvin að skrifa undir lög sem afglæpavæddu fóstureyðingar í Belgíu og bað ríkisstjórn sína um að finna leið til að setja lögin án undirskriftar hans svo hann þyrfti ekki að fara gegn samvisku sinni. Ríkisstjórnin nýtti sér gloppu í lögunum með því að lýsa því yfir að konungurinn væri tímabundið ófær um að sinna störfum sínum og settu þannig lögin án aðkomu hans.

## Tilvísanir
Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006

**Landsbankadeild karla 2006** var 95. tímabil úrvalsdeildarinnar í karlaflokki í knattspyrnu á Íslandi. Sigurvegarar deildarinnar voru FH.

## Staðan í deildinni

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem luku með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

### Töfluyfirlit

|}
Laxdælir

**Laxdælir** voru afkomendur Unnar (Auðar) djúpúðgu í Hvammi í Dölum, sér í lagi þeir sem bjuggu í Laxárdal í Dalasýslu og þar í grennd. Margir þeirra voru höfðingjar og stórbændur, svo sem Höskuldur Dala-Kollsson, sem bjó á Höskuldsstöðum og sonur hans, Ólafur pái, sem bjó í Hjarðarholti.

Ættartré Laxdæla

 Unnur (Auður) djúpúðga, landnámskona í Hvammi í Dölum, kona Ólafs hvíta Ingjaldssonar. Hún var kristin.
 │
 ╰─Þorsteinn rauður Ólafsson, smákonungur í Skotlandi, drepinn af Skotum á Katanesi, k.h. Þuríður Eyvindardóttir
   │
   ├─Gró(a) Þorsteinsdóttir, gift í Orkneyjum, formóðir Orkneyingajarla
   │
   ├─Ólöf Þorsteinsdóttir, gift í Færeyjum, ættmóðir Götuskeggja
   │
   ├─Ólafur feilan Þorsteinsson, stórbóndi í Hvammi í Dölum
   │
   ╰─Þorgerður Þorsteinsdóttir, kona Dala-Kolls hersis
      │
      ╰─Höskuldur Dala-Kollsson, bóndi á Höskuldsstöðum í Laxárdal, k.h. Jórunn Bjarnardóttir, bm. Melkorka
        │
        ├─Þorleikur Höskuldsson, bóndi á Kambsnesi, k.h. Gjaflaug Arnbjarnardóttir
        │ │
        │ ╰─Bolli Þorleiksson, k.h. Guðrún Ósvífursdóttir
        │   │
        │   ╰─Bolli prúði Bollason
        │
        ├─Bárður Höskuldsson 
        │
        ├─Hallgerður langbrók Höskuldsdóttir, kona Þorvalds, Glúms og Gunnars á Hlíðarenda
        │ │
        │ ├─Þorgerður Glúmsdóttir, seinni kona Þráins Sigfússonar á Grjótá í Fljótshlíð (veginn af Skarphéðni)  
        │ │ │
        │ │ ╰─Höskuldur Þráinsson Hvítanessgoði, k.h. Hildigunnur Starkaðardóttir (bróðurdóttir Brennu-Flosa) 
        │ │
        │ ├─Högni Gunnarsson
        │ │
        │ ╰─Grani Gunnarsson
        │
        ├─Þuríður Höskuldsdóttir
        │
        ╰─Ólafur pái Höskuldsson (móðir: Melkorka), bóndi í Hjarðarholti, k.h. Þorgerður Egilsdóttir frá Borg 
          │
          ├─Kjartan Ólafsson, heitmaður Guðrúnar Ósvífursdóttur
          │
          ├─Steinþór
          │
          ├─Halldór
          │
          ├─Helgi 
          │
          ├─Höskuldur
          │
          ├─Bergþóra
          │
          ╰─Þorbjörg digra, kona Vermundar mjó(v)a í Vatnsfirði. Hún var bjargvættur Grettis.
Leókares

**Leókares** var forngrískur myndhöggvari sem var uppi á 4. öld f.Kr. Hann var nemandi Skópasar. Meðal þekktustu verka Leókaresar er Apollon Belvedere. Hann er einnig talinn hafa tekið þátt í skreytingu grafhýsisins í Halikarnassos.
Lýsippos

**Lýsippos** var forngrískur myndhöggvari sem var uppi á 4. öld f.Kr. Hann var hirðmyndhöggvari Alexanders mikla. Bronsstyttur Lýsipposar af nöktum piltum höfðu mikil áhrif á stíl annarra listamanna. Af mörgum þeirra hafa varðveist rómverskar eftirlíkingar úr marmara, þ.á m. *Skafarinn* (gríska: Apoxyomenos) (þ.e. íþróttamaður að skafa af sér svita og olíu eftir keppni). Skafarinn fannst í Róm 1849. Frumeintak hennar (bronsstytta) var flutt til Rómar, þar sem hún var um tíma í svefnherbergi Tíberíusar keisara.
Skópas

**Skópas** var forngrískur myndhöggvari sem var uppi á 4. öld f.Kr. Skópas var einnig arkitekt. Hann vann einkum úr marmara og þykir afburða túlkandi tilfinninga. Hann stjórnaði endurbyggingu Aþenuhofsins í Tegeu og tók þátt í að prýða Másoleion í Halikarnassos með höggmyndum. Rómverskar eftirlíkingar af mörgum verka hans hafa varðveist.
Apollóníos frá Aþenu

**Apollóníos frá Aþenu** var forngrískur myndhöggvari sem var uppi 1. öld f.Kr. Þekktustu verk Apollóníosar eru *Belvederebolurinn*, marmarastytta í Páfagarði sem fannst í byrjun 16. aldar og hafði mikil áhrif á listamenn þeirra tíma og *Hnefaleikarinn*, bronsstytta, varðveitt í Museo delle Terme í Róm. Í fyrstu héldu menn að verk þessi væru frumverk, en nú er talið að þau séu frá fyrsta og öðru árhundraði okkar tímatals.
Kallímakkos (myndhöggvari)

**Kallímakkos** var forngrískur myndhöggvari sem var uppi á síðari hluta 5. aldar f.Kr. Hann er sagður hafa komið fram með korinþísku súluna. Engar frummyndir eru til eftir Kallímakkos en samtímamenn gagnrýndu hann fyrir að leggja of mikla áherlsu á smáatriði.
Hessen

**Hessen** er sjöunda stærsta sambandsland Þýskalands með rúmlega 21 þús km². Fyrir utan borgríkin er það eitt af þremur sambandslöndum sem umkringt er öðrum sambandslöndum og liggur Hessen því hvergi að sjó. Íbúar eru um 6,3 milljón talsins (2021), sem gerir Hessen að fjórða fjölmennasta sambandslandi Þýskalands. Höfuðborgin er Wiesbaden við Rínarfljót, en stærsta borgin er Frankfurt am Main.

## Lega
Hessen er suðvestan við landfræðilega miðju Þýskalands og tilheyrði áður Vestur-Þýskalandi. Fyrir norðvestan er Norðurrín-Vestfalía og Neðra-Saxland, fyrir austan er Þýringaland (Thüringen), fyrir suðaustan er Bæjaraland, fyrir sunnan er Baden-Württemberg og fyrir austan er Rínarland-Pfalz.

## Fáni og skjaldarmerki
Hessenljónið í skjaldarmerkinu er upprunnið úr Ludowinger-ættinni, en litir ættarinnar voru rauður og hvítur. Þessir litir voru því valdir í fánann sem var tekinn upp þegar Hessen var stofnað sem sambandsland á hernámsárunum eftir heimstyrjöldina síðari. 

## Orðsifjar
Nafnið *Hessen* er komið af germanska þjóðflokknum *chatten* (á latnesku: *Chatti*), sem bjuggu á svæði þar sem norðurhluti Hessen er í dag. Chatten og Frísar eru einu germönsku þjóðflokkarnir sem hafa haldið bæði heiti sínu og upprunahéraði í gegnum aldirnar. .

## Söguágrip
Germanir og keltar bjuggu upphaflega í héraðinu, þar til Rómverjar tóku suðurhluta þess sem nú er Hessen.
9. e.Kr. töpuðu Rómverjar orrustu gegn germönum í Teutoburger Wald. Eftir ósigurinn drógu þeir sig að mestu úr héraðinu og hófu að reisa Limes-varnargarðinn sem lá að einhverju leyti eftir suðurjaðri núverandi Hessen. Á 6. öld námu Frankar land í héraðinu og réðu landinu. Þar náðu greifadæmi ekki að myndast eins og í öðrum þýskum héruðum. 1292 verður Hessen að ríkisfurstadæmi að vilja keisarans (oft kallað Hessen-Kassel og Hessen-Darmstadt). Seinna myndaðist einnig héraðið Hessen-Nassau. 1806 klípa Frakkar Hessen-Darmstadt af Hessen og innlima það í Rínarsambandið meðan Napóleon ríkir. 1866 börðust Prússar gegn Austurríki í þýska stríðinu. Í því sigruðu Prússar. Þar sem Hessen-Kassel barðist með Austurríkismönnum, innlima Prússar allt norðurhérað Hessen. Tveimur árum síðar mynduðu Prússar héraðið Hessen-Nassau úr afgöngunum af Hessen. 1919 var Weimar-lýðveldið stofnað. Úr Hessen-Nassau verður Volksstaat Hessen (Grosshessen). 1945 lendir Volksstaat Hessen í hernámssvæði Bandaríkjamanna eftir heimstyrjöldina síðari. 1946 var sambandslandið Hessen stofnað úr Grosshessen og smáhéruðum í kring. Wiesbaden verður höfuðborg. Hessen var þar með fyrsta þýska héraðið sem fékk lýðveldisstjórn á ný. Ástæðan fyrir því að Wiesbaden varð að höfuðborg en ekki Frankfurt var sú að til álita kom að gera Frankfurt að höfuðborg Vestur-Þýskalands. Úr því varð hins vegar ekki, þar sem Bonn varð fyrir valinu. Hessen varð síðan hluti af Vestur-Þýskalandi þegar það var myndað 1949.

## Borgir
Stærstu borgir Hessen.

## Tilvísanir


## Heimildir
Praxiteles

**Praxiteles** var forngrískur myndhöggvari sem talið er að hafi látist um 370 f.Kr. Hann var talinn einn ágætasti listamaður síns tíma og var þekktur fyrir snilldarlega meðhöndlun á marmara, en úr honum hjó hann þokkafullar myndir af guðum og gyðjum. Af þeim má nefna Afródítu frá Knídos, sem þekkt er af rómverskum eftirmyndum, m.a. í Vatíkaninu, og Hermes og Díonýsosbarnið sem fannst í Ólympíu 1877 og er talin frummynd. Fryne hét fræg hofgleðikona (hetaera) sem var þekkt fyrir fegurð sína og ríkidæmi í Aþenu. Hún er talin hafa setið fyrir hjá Praxiteles og Apelles sem fyrirmynd að Afródítu.
Leg (söngleikur)

***Leg*** er söngleikur eftir Hugleik Dagsson. *Leg* var frumsýnt í Þjóðleikhúsinu árið 2007. Verkið fjallar um unga stúlku, Kötu, sem þarf að þroskast ansi hratt þegar hún kemst að því að kærastinn er búinn að segja henni upp, hún er ólétt, foreldrarnir fráskildir og bróðir hennar kominn með fuglaflensuna. Verkið er allt á léttari nótunum og groddalegur neðanbeltishúmor Hugleiks áberandi.
Michael Carrick

**Michael Adrian Carrick** (fæddur 28. júlí 1981 í Wallsend á Englandi) er breskur fyrrum knattspyrnumaður og knattspyrnustjóri. Hann stýrir nú Manchester United.

Carrick spilaði sem miðjumaður með Manchester United. Hann þjálfaði aðallið United til bráðabirgða þegar Ole Gunnar Solskjær var rekinn. Carrick var hluti af þjálfarateymi liðsins síðan 2018. Hann stýrði sínum síðasta leik sem þjálfari þann 2. desember 2021, þegar Manchester United vann Arsenal 3-2. Þjóðverjinn Ralf Rangnick tók við liðinu sem þjálfari liðsins.
Carrick hætti þá í þjálfarateyminu. Hann sneri síðar aftur sem aðalþjálfari árið 2026 þegar Ruben Amorim var sagt upp sem stjóra liðsins

## Ferill
Carrick hóf ferilinn í neðri deildunum og byrjaði hjá smáliði sem heitir Wallsend Boys Club. Hann er frá Tyne and Wear og studdi Newcastle United sem barn. Þar var hann þangað til hann skrifaði undir atvinnumannasamning við West Ham United árið 1998 ásamt Joe Cole. Hann var lykilmaður í skólaliði West Ham en liðið vann hinn eftirsótta FA Youth Cup-bikar ári seinna. 

Carrick lék sinn fyrsta leik í byrjun tímabilsins 1999-2000. Hann varð síðan fljótt fastamaður í liði West Ham og lék seinna meir stórt hlutverk í liði þess. Carrick komst í U-21-lið Englands og var í hópnum sem fór á Evrópumótið í Slóvakíu árið 2000. Tímabilið 2002-03 átti hann við meiðsli að stríða en var stöku sinnum inni á vellinum. Þá átti hann fína leiki í efstu deild, en liðið féll í 1. fyrstu deild eftir tímabilið. Þá var talið að Carrick yrði látinn fara eins og menn á borð við Freddie Kanoute, Jermaine Defoe og Joe Cole, en hann ákvað að leika áfram með liðinu. Það varði þó bara eitt tímabil því sumarið 2004 var hann seldur til Tottenham fyrir tæpar 3 milljónir punda. Hann var einn af fastamönnum í landsliði Englands og var meðal annars valinn í heimsmeistaramótshópinn árið 2006.

Á meðan á Heimsmeistaramótinu stóð staðfesti Tottenham að Manchester United hefði gert tilboð í Carrick, upp á 11 milljónir punda sem var hafnað umsvifalaust. Liðið vildi að minnsta kosti helmingi hærri upphæð. Eftir það var talið að minnsta kosti tveim öðrum tilboðum hefði verið hafnað, og var einnig talið að Ferguson væri hættur að eltast við hann. En Ferguson var ákveðinn í að ná í hann, enda hafði hann ekki enn fengið neinn til viðbótar við leikmannahóp sinn og eftir HM, þann 31. júlí barst mörgum að óvörum tilkynning frá Tottenham að félögin tvö hefðu komist að samkomulagi um kaup Manchester á Michael Carrick.

## Tilvísanir
Kallímakkos

**Kallímakkos** getur átt við

* Kallímakkos, forngrískt skáld og fræðimann
* Kallímakkos, forngrískan myndhöggvara
Forsetakjör á Íslandi 1952

**Forsetakjör 1952** á Íslandi fór fram þann 29. júní og var það fyrsta þar sem allt kosningabært fólk á Íslandi gat kosið sér forseta en Sveinn Björnsson fyrsti forseti Íslands var kjörinn af Alþingi á lýðveldishátíðinni á Þingvöllum árið 1944. 

Þrír menn voru í framboði, þeir Ásgeir Ásgeirsson alþingismaður og fyrrverandi forsætisráðherra, sr. Bjarni Jónsson dómkirkjuprestur og vígslubiskup og Gísli Sveinsson forseti sameinaðs Alþingis. Niðurstaðan varð sú að Ásgeir var kosinn forseti með 46,7% atkvæða.

## Kosningaúrslit
Bolton Wanderers

**Bolton Wanderers** er knattspyrnulið frá Bolton sem spilar í League One. Liðið hefur áður verið í ensku úrvalsdeildinni og ensku efstu deildinni og náð bestum árangri í 3. sæti. Liðið hefur unnið FA-bikarinn fjórum sinnum. Síðast vann það Papa Johns-bikarinn 2023 í keppni liða í 3. og 4. deild.

## Íslendingar með Bolton
*Guðni Bergsson
*Eiður Smári Guðjohnsen
*Grétar Rafn Steinsson 
*Jón Daði Böðvarsson
Charlton Athletic

**Charlton Athletic** er knattspyrnulið frá suðaustur-London á Englandi. Það var stofnað árið 1905.
Blackburn Rovers

**Blackburn Rovers** er knattspyrnulið frá Blackburn í Lancashire. Liðið spilar nú í ensku meistaradeildinni. 

Alan Shearer er þekktasti fyrrum leikmaður liðsins en hann leiddi liðið til sigurs í ensku úrvalsdeildinni tímabilið 1994-1995.

### Íslenskir leikmenn
Arnór Sigurðsson spilaði með félaginu  2023 til 2025. Andri Lucas Guðjohnsen gerði samning við félagið síðsumars 2025.
Hvannir

: *Líka er til íslenska [[Hvönn (mannsnafn)|mannsnafnið Hvönn]]. Hvönn getur einnig vísað til [[Ætihvönn|ætihvannar]].*

**Hvönn** (fræðiheiti: *Angelica*) er ættkvísl jurta af sveipjurtaætt sem lifa á norðurhveli jarðar. Hvannir verða um 1-2 metrar á hæð með stór lauf og stóran blómsveip með hvítum eða grænleitum blómum.

## Um hvönnina í Látrabjargi
Hvönn var mikið notuð til manneldis hér áður fyrr. Eggert Ólafsson skrifar um hvönnina í Látrabjargi og segir: 

:*Í Látrabjargi eru jurtastóð, því að jarðvegur er þar rakur og frjór á skeiðum og í sprungum, en sólarhitinn knýr plönturnar til mikils vaxtar. Hvönn vex þar alls staðar og verður þar sums staðar svo stórvaxin, að fullorðinn karlmaður getur stungið handleggnum inn í stöngulholið. Hvönn er árlega skorin til heimilisnota þar úr nágrenninu. Til sönnunar því að jurt þessi hafi verið notuð mikið fyrr á tímum og verið eftirsótt, er gjafabréf á skinni í eign Sauðlauksdalskirkju, þar sem kirkjunni er gefinn árlegur hvannskurður í Látrabjargi, svo mikið sem 6 menn skera (vafalaust) á einum degi og einn maður á sex dögum*. 

## Nokkrar tegundir
* Beruhvönn (*[[Angelica ursina]]*)
* Bjarnarhvönn, bjarnarkló (*[[Heracleum stevenii]]*, *[[Heracleum giganteum]]*, *[[Heracleum laciniatum]]*, *[[Heracleum villosum]]*)
* Fjaðurhvönn (*[[Hercleum austriacum]]*)
* Geithvönn, geitla, skollahvönn, snókahvönn (*[[Angelica sylvestris]]*, *[[Angelica silvestris]]*)
* Gljáhvönn (*[[Angelica lucida]]*)
* Hrossahvönn, hestahvönn (*[[Heracleum sphondylium]]*)
* Hrútahvönn (*[[Heracleum lehmannianum]]*)
* Kínahvönn (*[[Angelica sinensis]]*)
* Kúahvönn (*[[Heracleum sphondylium ssp. montanum]]*, *[[Heracleum lanatum]]*, *[[Heracleum maximum]]*)
* Meyjahvönn (*[[Angelica decurrens]]*)
* Risahvönn (*[[Heracleum sphondylium ssp. sibiricum]]*, *[[Heracleum sibiricum]]*)
* Roðahvönn, roðasmáhvönn (*[[Heracleum roseum]]*)
* Sæhvönn (*[[Ligusticum scoticum]]*)
* Silfurhvönn (*[[Heracleum platytaenium]]*)
* Smáhvönn (*[[Heracleum minimum]]*)
* Sóthvönn (*[[Angelica atropurpurea]]*)
* Strandhvönn (*[[Angelica archangelica ssp. litoralis]]*, *[[Angelica litoralis]]*)
* Tröllahvönn, tröllajurt (*[[Heracleum mantegazzianum]]*)
* Uxahvönn (*[[Heracleum pubescens]]*)
* Ætihvönn, englarót, erkihvönn, höfuðhvönn, hvönn (*[[Angelica archangelica]]*, *[[Angelica officinalis]]*)

## Tenglar
* 
* ''Um hvannir og hvannaneyslu''; grein í Ársriti Rækturnarfélagi Norðurlands 1962
Fulham F.C.

**Fulham** er knattspyrnulið í ensku meistaradeildinni og er frá Fulham í vestur-London. Félagið er það elsta í borginni sem keppir í knattspyrnu.

## Nágrannalið
Stuðningsmenn Fulham álíta Chelsea F.C. sinn helsta andstæðing en heimavellir félaganna eru í göngufjarlægð hvor frá öðrum. Viðureignir þeirra á milli voru fáar á seinni hluta 20. aldar eða þegar Fulham var í basli í neðri deildum Englands. Þegar liðið komst upp í úrvalsdeildina árið 2001 mættust þessi nágrannalið og má segja að þá hafi nágrannaerjurnar hafist fyrir alvöru. Heimavöllur Chelsea, Stamford Bridge, er staðsettur á Fulham Road. Þótt stuðningsmenn Fulham álíti Chelsea sína erkifjendur er ekki sömu sögu að segja af áhangendum Chelsea. Af öðrum nágrannaliðum Fulham má nefna QPR og Brentford FC. 

## Leikmenn sem hafa spilað fyrir Fulham F.C.
*Mark Schwarzer
*Peter Beardsley
*Andrew Cole
*Louis Saha
*Edwin van der Sar
*Heiðar Helguson
*Damien Duff
*George Best
*Neil Etheridge
*Clint Dempsey

## Besti árangur
* **[[Enska úrvalsdeildin]]**
** 7. sæti - 2008-09
* **[[Enska önnur deildin]]**
** Meistarar - 1949, 2001
* **[[Enska þriðja deilin]]**
** Meistarar - 1932, 1999
* **[[Enski bikarinn]] **
** Úrslit - 1975
* **[[Enski deildabikarinn|Deildabikarinn]]**
** Fjórðungsúrslit - 1968, 1971, 2000, 2001, 2005
* **[[Getraunabikarinn]]**
** Meistarar - 2002
* **[[Evrópukeppni félagsliða]]**
** Úrslit - 2009-10
Hofgleðikona

**Hofgleðikona** (gríska: *hetaera*) var í Grikklandi hinu forna dýrasta og fágaðasta tegund af vændiskonum. Hofgleðikona hafði venjulega ekki aðeins útlitið til að bera, heldur þroskaðan smekk og anda og voru í alla staði vel menntaðar. Venjulega bjuggu þær einar sér, eða tvær eða þrjár saman, og lifðu við mikil efni, enda dýrar vændiskonur. Þær voru auk þess verndaðar og skattlagðar af ríkinu. Hofgleðikonur voru venjulega útlendar konur, ambáttir eða frelsingjar. Að undanskildum spartverskum konum var frjálsræði þeirra kvenna mest, og öllu meira en attískra kvenna. Hofgleðikonur voru efstar í virðingarstiga vændiskvenna, voru vel virtar af þjóðfélaginu og voru ósjaldan fengnar til að vera skemmtikraftar í samdrykkjum. Í Kórinþu og Aþenu voru hofgleðikonurnar sérstaklega myndarlegar, tignarlegar í fasi og menningarlega sinnaðar. Fryne, Þeodota og Þais voru mjög frægar hofgleðikonur.
Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens

**Ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens** var samsteypustjórn nokkurra þingmanna Sjálfstæðisflokksins og þingflokka Framsóknarflokksins og Alþýðubandalagsins. Ríkisstjórnin starfaði frá 8. febrúar 1980 til 26. maí 1983.

Stjórnin var ein óvæntasta og umdeildasta ríkisstjórn sögunnar og var mynduð í kjölfar fjögurra mánaða langrar stjórnarkreppu. Kristján Eldjárn þáverandi forseti Íslands var kominn á fremsta hlunn með myndun utanþingsstjórnar þegar Gunnari Thoroddsen varaformanni Sjálfstæðisflokksins tókst að mynda stjórn með Framsóknarflokki, Alþýðubandalagi og nokkrum þingmönnum Sjálfstæðisflokksins. Stjórnin var mynduð í andstöðu við meirihluta þingflokks Sjálfstæðisflokksins og varð Geir Hallgrímsson formaður flokksins leiðtogi stjórnarandstöðunnar á þingi. 

## Ráðherrar í ríkisstjórn Gunnars Thoroddsen

*Gunnar Thoroddsen (D), Forsætisráðherra og ráðherra Hagstofu Íslands.
*Ólafur Jóhannesson (B), Utanríkisráðherra
*Friðjón Þórðarson (D), Dóms- kirkju - og samstarfsráðherra Norðurlandanna
*Hjörleifur Guttormsson (G), Iðnaðarráðherra
*Ingvar Gíslason (B),  Menntamálaráðherra
*Pálmi Jónsson (D), Landbúnaðarráðherra
*Ragnar Arnalds (G), Fjármálaráðherra
*Steingrímur Hermannsson (B), Sjávarútvegs og Samgönguráðherra
*Svavar Gestsson (G), Heilbrigðisráðherra og Félagsmálaráðherra
*Tómas Árnason (B), Viðskiptaráðherra

## Tilvísanir
Ban Ki-moon

**Ban Ki-moon** (f. 13. júní 1944) er suður-kóreskur stjórnmálamaður og ríkiserindreki sem var aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna frá 1. janúar 2007 til ársins 2017. Ban var utanríkisráðherra Suður-Kóreu frá janúar 2004 til nóvember 2006.

Ban byrjaði að sækjast eftir embætti aðalframkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna í febrúar árið 2006. Fyrst um sinn áttu fáir von á því að hann myndi hljóta kjör í embættið en sem utanríkisráðherra Suður-Kóreu gat hann ferðast um öll ríkin í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna í aðdraganda kosninganna til að vekja athygli á sér. Þann 13. október 2006 kaus allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna Ban áttunda aðalframkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna. Hann tók við embættinu af Kofi Annan í byrjun næsta árs. Sem aðalframkvæmdastjóri stóð Ban fyrir ýmsum umbótum á friðargæslu og á atvinnusiðum Sameinuðu þjóðanna. Ban beitti sér sérstaklega fyrir baráttu gegn hlýnun jarðar og ýtti oft á eftir frekari aðgerðum gegn loftslagsbreytingum við George W. Bush Bandaríkjaforseta. Ban beitti sér einnig gegn stríðinu í Darfúr og tók þátt í að telja Omar al-Bashir forseta Súdan á að hleypa friðargæslusveitum Sameinuðu þjóðanna inn í landið. Ban átti einnig þátt í því að gera Parísarsamkomulagið lagalega bindandi.

Ban lét af embættinu í lok ársins 2016 eftir að allsherjarþingið hafði kjörið António Guterres sem aðalframkvæmdastjóra þann 13. október. Margir bjuggust við því að Ban myndi gefa kost á sér í forsetakosningum Suður-Kóreu árið 2017 en hann ákvað að bjóða sig ekki fram. Þann 14. september 2017 var Ban kjörinn formaður siðanefndar Ólympíuleikanna. 

## Tilvísanir
Handverk

**Handverk** kallast sú framleiðsla sem fer fram í höndunum eða með hjálp einfaldra verkfæra og getur bæði átt við um gjörninginn eða afurðina. Handverk var notað þar til fjöldaframleiðslubylgjan hófst með tilkomu stórra véla og sérhæfðra tækja. Í dag telst handverk gjarnan til listsköpunar, en einnig sem tómstundargaman og hafa margir atvinnu af því.
Gísli S. Einarsson

**Gísli S. Einarsson** (f. 12. desember 1945) er fv. bæjarstjóri Akraness og sat á Alþingi frá 1993-2003 fyrir Alþýðuflokkinn og seinna Samfylkinguna. Hann varð bæjarstjóri á Akranesi í júní 2006 í meirihlutasamstarfi Sjálfstæðisflokks og Frjálslyndra. Gekk í Sjálfstæðisflokkinn í maí 2008.
Everton

**Everton** er knattspyrnulið í ensku úrvalsdeildinni. 

Frá 2017-2021 spilaði íslenski landsliðsmaðurinn Gylfi Þór Sigurðsson með félaginu.

## Titlar
* Enska úrvalsdeildin (áður, Gamla enska fyrsta deildin) **9**
** 1890–91, 1914–15, 1927–28, 1931–32, 1938–39, 1962–63, 1969–70, 1984–85, 1986–87

* Enska önnur deildin **1**
** 1930-31

* Enski bikarinn **5**
** 1906, 1933, 1966, 1984, 1995

* Evrópukeppni bikarhafa **1**
** 1985
	
* Góðgerðaskjöldurinn **9**
** 1928, 1932, 1963, 1970, 1984, 1985, 1986*, 1987, 1995
(* sameiginlegir sigurvegarar)

## Met
* **Flestir leikir:** - N.Southall (750)
* **Flest mörk skoruð:** - W.R. Dean (383)
* **Metaðsókn:** - 78,299 gegn Liverpool, 18. september 1948
* **Stærsti sigur:** - 11-2 gegn Derby County, 18. janúar 1890
* **Metfé greitt fyrir leikmann:** - £45m i milljónir punda fyrir Gylfa Sigurðsson frá Swansea City

## Tenglar
* Opinber heimasíða
* Spjall á heimasíðu þeirra, NSNO
* ToffeeBlue
Reykjavíkurlistinn

**Reykjavíkurlistinn**, R-listinn, var sameiginlegur framboðslisti félagshyggjuflokkanna í Reykjavík í þrennum borgarstjórnarkosningum 1994, 1998 og 2002. Upprunalega stóðu að honum Alþýðuflokkur, Alþýðubandalag, Framsóknarflokkur, Samtök um kvennalista og Nýr vettvangur. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir var borgarstjóraefni R-listans árið 1994, og varð borgarstjóri í kjölfar sigurs listans í kosningunum það ár. R-listinn hélt meirihluta í borgarstjórn í þrjú kjörtímabil, en á þeim tíma höfðu allir flokkarnir sem stóðu að listanum hætt störfum utan Framsóknarflokksins. Fyrir borgarstjórnarkosningarnar 2006 ákváðu flokkarnir sem þá stóðu að listanum, Samfylking, Vinstrihreyfingin – grænt framboð og Framsóknarflokkur, að bjóða fram hver í sínu lagi, og varð þá aftur Sjálfstæðisflokkurinn stærsta aflið í borgarstjórn Reykjavíkur.

Samanlagður árangur mið- og vinstriflokkanna:
* 1990: 37,5% (5 af 15 borgarfulltrúum)

Árangur Reykjavíkurlistans í borgarstjórnarkosningum:
* 1994: 53,0% (8 af 15 borgarfulltrúum)
* 1998: 53,6% (8 af 15 borgarfulltrúum)
* 2002: 52,6% (8 af 15 borgarfulltrúum)

Samanlagður árangur mið- og vinstriflokkanna:
* 2006: 46,2% (7 af 15 borgarfulltrúum)
* 2010: 63,7% (10 af 15 borgarfulltrúum)
* 2014: 72,8% (11 af 15 borgarfulltrúum)
Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu

**Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu** eða **Evrópubikarinn** (enska: *UEFA Europa League*) er keppni í knattspyrnu. Núverandi bikarmeistarar eru Tottenham Hotspur.

## Úrslitaleikir
### Inter-Cities Fairs Cup

### UEFA Cup

### Evrópukeppni félagsliða

## Neðanmálsgreinar
Evrópukeppni bikarhafa

**Evrópukeppni bikarhafa** (e. *UEFA Cup Winners' Cup*) var keppni í knattspyrnu. Fyrsta keppnin var haldin 1960-61 sú síðasta 1998-99. Eins og nafnið gefur til kynna var keppnin ætluð sigurvegurum í bikarkeppnum landa Evrópu. Í dag öðlast bikarmeistarar hins vegar þátttökurétt í Evrópudeild UEFA. Spænska stórliðið FC Barcelona var sigursælasta liðið í sögu keppninnar með fjóra meistaratitla.

## Keppnisfyrirkomulag
Í nærri fjörutíu ára sögu keppninnar var alla tíð notast við sama keppnisfyrirkomulag: útsláttarkeppni þar sem félög mættust bæði heima og heiman. Undantekning frá þessu var úrslitaleikurinn sem haldinn var á hlutlausum velli, nema fyrsta árið þar sem leikinn var tvöfaldur úrslitaleikur. Keppnin hófst yfirleitt í september ár hvert og lauk í maímánuði.

Þátttökuliðin voru bikarmeistararnir frá hverju landi, en að auki gafst ríkjandi meisturum færi á að verja titil sinn, svo fremi að viðkomandi lið hefði ekki tryggt sér sæti í Evrópukeppni meistaraliða. Engu liði í sögu keppninnar tókst þó að verja titilinn.

## Saga
Vinsældir Evrópukeppni meistaraliða sem og Borgakeppni Evrópu, forvera Evrópukeppni félagsliða sýndu fram á að eftirspurn væri eftir keppnum milli félagsliða víðsvegar að úr Evrópu. Út frá því spratt sú hugmynd að stofna sérstaka keppni fyrir sigurlið í bikarkeppnum álfunnar. Ekki voru þó allir sannfærðir um ágæti hugmyndinnar, meðal annars þar sem að bikarkeppnir voru í mörgum löndum í frekar litlum metum, öfugt við t.d. það sem tíðkaðist í Englandi og Skotlandi, þar sem úrslitaleikur bikarsins var talinn einn af hápunktum hvers knattspyrnuárs. Tilkoma mótsins varð því til þess að lyfta bikarkeppnum víða um lönd, enda þátttaka í Evrópukeppni talin eftirsóknarverð.

Fyrsta keppnin var haldin veturinn 1960-1 með þátttöku tíu liða. Mótið hafði ekki fulla formlega stöðu sem Evrópukeppni á vegum UEFA, en hefð er þó fyrir því að telja sigurvegara hennar, ítalska liðið Fiorentina fyrstu sigurvegarana í sögu keppninnar. Þetta fyrsta ár var leikið heima og heiman í úrslitunum og voru mótherjarnir Rangers. Þegar á öðru ári keppninnar áttu velflest aðildarlönd UEFA sinn fulltrúa.

Eftir að Evrópukeppni félagsliða kom til, var goggunarröð Evrópumótanna skilgreind á þá leið að Evrópukeppni meistaraliða væri æðst, þá kæmi Evrópukeppni bikarhafa og því næst Evrópukeppni félagsliða. Var þessi röðun látin ráða því í hvaða röð félagslið veldust í keppnirnar, t.d. kepptu lið sem urðu bæði bikarmeistarar og höfnuðu í öðru sæti í landsdeild sinni í Evrópukeppni bikarhafa. Engu að síður var Evrópukeppni félagsliða í hugum margra knattspyrnuáhugamanna talin sterkari og þar með merkari keppni, einkum eftir að þátttökuliðum frá sterkari þjóðunum var fjölgað í þeirri keppni. Þrátt fyrir það hróflaði UEFA ekki við goggunarröð sinni og voru sigurliðin í Evrópukeppni meistaraliða og Evrópukeppni bikarhafa látin mætast á hverju hausti til að berjast um titilinn Evrópumeistari meistaranna.

## Úrslitaviðureignir
Juventus FC

**Juventus Football Club S.p. A** einnig þekkt sem **Juventus Torino**, **Juventus F.C.**, **Juventus** eða einfaldlega **Juve**, er knattspyrnulið frá Tórínó á Ítalíu, stofnað árið 1897. Liðið hefur unnið til 36 meistaratitla og 13 bikara í heimalandinu og er sigursælasta liðið þar. Juventus varð sigurvegari Meistaradeildar Evrópu tímabilin 1984–85 og 1995–96. Árin 2012-2020 vann liðið 9 meistaratitla í röð og síðustu 2 árin einnig ítalska bikarinn. Árið 2006 var liðið dæmt niður um deild vegna spillingarmála.

Gianluigi Buffon, Alessandro Del Piero, Andrea Pirlo og Cristiano Ronaldo eru nú meðal þekktustu leikmanna liðsins. 

Hlutfallslega hefur liðið lagt mest til ítalska landsliðsins í knattspyrnu í gegnum árin. 

## Titlar

## Litir og gælunöfn

Litirnir á búningum *Juventus* eru svartar hvítar rendur. þeir hafa notað þessa liti síðan árið 1903, fyrstu árin spiluðu þeir í bleikum treyjum og svörtum stuttbuxum. Juventus hefur ýmis gælunöfn m.a : *la Vecchia Signora* (gamla daman) og *la Fidanzata d'Italia* (kærasta ítalíu), *i bianconeri* (þeir svört og hvítu), *le zebre* (sebra-hestarnir), það er tilvísun í treyjur félagsins sem eru svart-hvít röndóttar.
### Þekktir leikmenn
* Roberto Baggio
* Andrea Barzagli
* Roberto Bettega
* Giampiero Boniperti
* Gianluigi Buffon
* Antonio Cabrini
* Umberto Caligaris
* Mauro Camoranesi
* Fabio Cannavaro
* Alessandro Del Piero
* Andrea Pirlo
* Jürgen Kohler
* Carlos Tévez
* Michael Laudrup
* Zlatan Ibrahimović
* Olof Mellberg

## Tilvísanir
Tómas Árnason

**Tómas Árnason** ( 21. júlí 1923 - 24. desember 2014) var íslenskur stjórnmálamaður og lögfræðingur. Hann var alþingismaður frá 1974 til 1984 og sat hann fyrir Framsóknarflokkinn. Hann var fjármálaráðherra og viðskiptaráðherra en árið 1985 var hann skipaður seðlabankastjóri.

## Nám og störf
Tómas lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1945, lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1949 og stundaði framhaldsnám við Harvard Law School í Bandaríkjunum 1951-1952 og lauk þar prófi í alþjóðaverslunarrétti.

Tómas rak lögmannsstofu á Akureyri frá 1949-1951 og 1952-1953 og var einnig stundakennari við Gagnfræðaskóla Akureyrar, erindreki framsóknarfélaganna og blaðamaður á Degi. Hann starfaði í utanríkisráðuneytinu frá 1953-1960, var forstöðumaður og deildarstjóri varnarmáladeildar frá 1953 til 1960. Rak lögmannsstofu í Reykjavík ásamt Vilhjálmi Árnasyni bróður sínum frá 1960-1972. Hann var framkvæmdastjóri Tímans frá 1960-1964. Framkvæmdastjóri Framkvæmdastofnunar ríkisins frá 1972-1978 og 1983-1984. Hann gegndi embætti fjármálaráðherra frá 1978-1979, var viðskiptaráðherra frá 1980-1983 og bankastjóri við Seðlabanka Íslands frá 1985-1993.
Hjörleifur Guttormsson

**Hjörleifur Guttormsson** (f. 31. október 1935) á Hallormsstað er fyrrum alþingismaður og náttúrufræðingur. Foreldrar hans voru Guttormur Pálsson (1884 - 1964) skógarvörður þar og kona hans Guðrún Margrét Pálsdóttir (1904 - 1968) vefnaðar- og hannyrðakona. 

Hjörleifur var Alþingismaður fyrir Alþýðubandalagið frá 1978 til 1999.  Hann starfaði sem Iðnaðarráðherra frá 1978 til 1979 og svo aftur 1980 til 1983.  Hjörleifur er þekktur fyrir baráttu sína fyrir náttúruvernd. Hann hefur ritað um málefnið og einnig ferðahandbækur, t.d. fyrir Ferðafélag Íslands.

Hann var einn af stofnendum Vinstrihreyfingarinnar - Græns framboðs árið 1998.

*Hjörl* er hugtak sem er notað á Alþingi þegar þingmaður fer fram settan ræðutíma. Hugtakið er stytting á nafni Hjörleifs  sem átti til að fara ítrekað yfir leyfðan ræðutíma.  

## Tenglar
*Um Hjörleif á vef Alþingis
*Vefur Hjörleifs - Grænn vettvangur

## Tengt efni
* Ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens
* Önnur ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar

## Tilvísanir
Ingvar Gíslason

**Ingvar Gíslason** (f. 28. mars 1926, d. 17. ágúst 2022) var Alþingismaður fyrir Framsóknarflokkinn á árunum 1961 til 1987. Hann starfaði sem Menntamálaráðherra í Ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens og var formaður þingflokks Framsóknarflokksins 1979 til 1980.

## Sjá nánar
* Ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens
* Framsóknarflokkurinn
Pálmi Jónsson

**Pálmi Jónsson** (f. 11. nóvember 1929 í torfalækjahrepp látinn 9. október 2017) var Alþingismaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn frá 1967 til 1995. Þar af var hann landbúnaðarráðherra á árunum 1980-3.

## Tengill
* Æviágrip á vef Alþingis
Friðjón Þórðarson

**Friðjón Þórðarson** (fæddur 5. febrúar 1923, látinn 14. desember 2009) var alþingismaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn á árunum 1956 – 1959 og svo aftur 1967 – 1991. Hann var dómsmálaráðherra í ríkisstjórn dr. Gunnars Thoroddsens á árunum 1980 – 1983.