open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Changzhou Benniu-alþjóðaflugvöllurinn

**Alþjóðaflugvöllur Changzhou Benniu** (IATA: **CZX**, ICAO: **ZSCG**) *([[Kínverska|kínverska:]] *常州奔牛国际机场*; [[Pinyin|rómönskun:]] Chángzhōu Bēnniú Guójì Jīchǎng)* er flughöfn Changzhou borgar í Jiangsu héraði íAlþýðulýðveldinu Kína. Hann er meginflughöfn borgarinnar sem býður upp á innlendar og alþjóðlegar tengingar. Hann er bæði flugvöllur fyrir borgaralegt flug sem og herflugvöllur.
 
Flugvöllurinn er staðsettur um 18 kílómetra norðvestur af miðborg Changzhou. Á honum er ein flugstöð fyrir borgaralegt flug bæði innanlandsflug og alþjóðlegt. Árið 2019 afgreiddi flugvöllurinn um 4.1 milljónir farþega og um 33.000 tonn af farmi.
 
## Saga

Grunnur að flugvellinum var upphaflega byggður 1961. Árið 1985 var samþykkt að flugvöllurinn yrði notaður bæði fyrir hernaðarflug og til borgaralegra nota. Árið síðar var hann opnaður formlega fyrir farþega.

Líkt og með flesta alþjóðaflugvelli í Kína hefur flugvöllurinn verið margoft stækkaður, enda kominn yfir getu hvað varðar farþegafjölda. Hann hefur gengið í gegnum þrjár stóra áfanga endurbóta og stækkunar. Á árunum 1985 til 1986 var flugstöðvarbyggingin endurbyggð ásamt 2.200 metra flugbraut og flugsvæði. Annar stækkunaráfanginn var frá 1995 til 1996, með verulegri endurbyggingu og stækkun. Sá þriðji, frá 2009 til 2011, fól í sér lengingu flugbrautar í 3.400 metra, stækkun og endurnýjun flugvallarvega, flugstöðvarsvæðis og flugsvæðis. Ný 38.000 fermetra flugstöðvarbygging var opnuð 2011.

Sem stendur er flugvöllurinn opinn fyrir 26 innlendum og erlendum borgum, í hverri viku. Fyrirhugað er að fjölga tengingum verulega. 
 
## Samgöngur við flugvöllinn
 
Strætisvagnar og gott vegakerfi tengja flughöfnina við miðborg Changzhou og nærliggjandi svæði. Í uppbyggingu er Snarlestartenging borgarinnar við flugvöllinn. 

## Flugfélög

Á flugvellinum eru flugfélögin *China Eastern Airlines*, *Shenzhen Airlines*, *Sichuan Airlines* og *China South Airlines* þar umsvifamest. Meðal erlendra flugfélaga eru: *Thai Lion Airlines*, *Vietjet Airlines*, *Vietnam Airlines*, *Nok flugfélagið* og „Lao Aviation“.
 
## Flugleiðir
 
Flugvöllurinn býður meira en 20 flugleiðir til innlendra borga og sex erlendra borga. Flestir áfangastaðir eru innan Kína, en einnig eru alþjóðaflug frá Bangkok, Vientiane, Taípei, Hong Kong, Makaó, Osaka og fleiri staða.
 
## Tenglar
 
* Changzhou borg.
* Jiangsu hérað.
* Kínverskur vefur alþjóðaflugvallarins Changzhou Benniu
* Vefsíða Travel China Guide um Changzhou Benniu flugvöllinn.. Almennar upplýsingar, kort af flugvellinum, samgöngur almenningsvagna á flugvöllinn o.fl.
 
## Heimildir
 
* 

## Tilvísanir
Forsætisráðherra Tékklands

**Forsætisráðherra Tékklands** er stjórnarleiðtogi ríkisstjórnar Tékklands sem fer með framkvæmdavald í landinu. Forsætisráðherrann er skipaður af forsetanum og situr í embætti meðan hann nýtur trausts meirihluta í fulltrúadeild tékkneska þingsins.

## Listi forsætisráðherra Tékklands
Forseti Tékklands

**Forseti Tékklands** er þjóðhöfðingi Tékklands og yfirmaður herafla Tékklandshers. Forsætisráðherra Tékklands er stjórnarleiðtogi landsins.

Mest af völdum forsetans eru táknræn þar sem framkvæmdavaldið er í höndum ríkisstjórnar Tékklands sem forsætisráðherrann fer fyrir. Forsetinn hefur meðal annars það hlutverk að skipa ráðherra og forsætisráðherra, stjórnarmenn Seðlabanka Tékklands og tilnefna dómara í Stjórnlagarétt Tékklands.

Forsetinn er kjörinn til 5 ára í senn. Til 2012 var forsetinn kosinn af tékkneska þinginu, en síðan þá hefur hann verið kosinn í almennum kosningum.

## Listi yfir forseta Tékklands

## Tilvísanir
Pokaúlfur

**Pokaúlfur** (fræðiheiti: Thylacinus cynocephalus) er útdautt kjötætu pokadýr sem átti heima á meginlandi Ástralíu og eyjunum Tasmaníu og Nýju-Gíneu. Síðasta þekkta lifandi dýrið var fangað árið 1930 í Tasmaníu.

Pokaúlfurinn var tiltölulega feiminn og ásamt því var hann næturdýr, með útlit meðalstórrar hunda, nema stíft skott og kviðpoka svipað og kengúra. Vegna samleitni þróun sýndi að líffærafræði og aðlögun svipað tígrisdýri (Panthera tigris) og úlfi (Canis lupus) á norðurhveli jarðar, eins og dökkar þverrendur sem geisluðu ofan af bakinu og höfuðkúpuform mjög svipað við hunda, þrátt fyrir að vera óskyldur þeim.

## Heimildir
Andrés 2. Ungverjakonungur

**Andrés 2. Ungverjakonungur**, einnig þekktur sem **Andrés af Jerúsalem**, var konungur Ungverjalands og Króatíu frá 1205 til 1235. Hann stjórnaði furstadæminu Galisíu frá 1188 til 1189/1190, og aftur frá 1208/1209 til 1235.
Klettahani

**Klettahani** (fræðiheiti: *Rupicola peruvianus*) er stór spörfugl af ætt skörtum sem er innfæddur í Andeskógum í Suður-Ameríku. Hann er almennt talinn þjóðarfugl Perú.

## Tenglar
Línudansari

**Línudansari** (fræðiheiti: *Pipra filicauda*) er litríkur spörfugl sem finnst í norðurhluta Suður-Ameríku.

## Tenglar
Flaumtittlingur

**Flaumtittlingur** (fræðiheiti: *Serpophaga cinerea*) er svartur og grár fugl ættaður víðsvegar um Mið-Ameríku og Suður-Ameríku.

## Tenglar
ClubDub

**ClubDub** er íslenskt raftónlistartvíeyki sem samanstendur af Aroni Kristni Jónassyni (Geitinni sjálfri) og Brynjari Barkasyni (Lil Binna). ClubDub varð formlega til árið 2018 þegar það gaf út *Juice Menu Vol 1.*

## Sagan
Brynjar og Aron kynntust þegar þeir voru saman í myndbandsnefndinni 12:00 í Verzlunarskóla Íslands. Félagarnir lögðu mikla vinnu í 12:00 og gerðu þar sketsaþætti en gáfu einnig út nokkur lög, til dæmis „Sama stelpa“, „Aðeins meira en bara vinir“ og „Ekki segja neinum“. Að lokum varð það svo að strákarnir lögðu of mikla vinnu í 12:00 og sinntu skólanum ekki nógu vel og var vísað úr honum.

Árið 2017 ákváðu þeir að byrja að semja tónlist sem varð að plötunni *Juice Menu Vol. 1* sem þeir gáfu út sumarið 2018. Bókanir voru þéttar fyrir veturinn sem fylgdi. Vinsældirnar döfnuðu ekki og fylgdu stuttskífurnar *Tónlist* árið 2019 og *clubdub ungir snillar* árið 2021.

Þann 3. júní 2025 tilkynnti Aron með stuttri færslu á Instagram að hann væri hættur í ClubDub skömmu eftir að Brynjar hafði tjáð sig á samfélagsmiðlum um útlendingamál og hælisleitendur á hispurslausan hátt. Brynjar hafði þá verið áberandi í umræðum um útlendingamál og tók þátt í umdeildum mótmælum helgina áður.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Juice Menu Vol. 1* (2018)
* *Risa Tilkynning* (2024)

### Stuttskífur
* *Tónlist* (2019)
* *clubdub ungir snillar* (2021)

### Smáskífur
* „Eina Sem Ég Vil“ (feat. Aron Can) (2018)
* „Ég Myndi Deyja Fyrir Stelpurnar Mínar“ (2020)
* „IKEA STELPAN“ (2022)

## Heimildir

## Tenglar
* Opinber vefsíða
Toppskaði

**Toppskaði** (fræðiheiti: *Cyanocitta cristata*) er spörfugl af hröfnungaætt, ættaður um austurhluta Norður-Ameríku. Það býr í flestum austur- og miðhluta Bandaríkjanna. Þeir eru einnig á Nýfundnalandi, Kanada; varpstofnar finnast um suðurhluta Kanada.

## Tenglar
Kardínálahunangsfugl

**Kardínálahungangsfugl** (fræðiheiti: *Myzomela cardinalis*) er hungangsfugl ættaður um Bandarísku Samóu, Nýju-Kaledóníu, Samóu, Salómonseyjum og Vanúatú ásamt nokkrum eyjum í Míkrónesíu.

## Tenglar
Konungslóri

**Konungslóri** (fræðiheiti: *Eclectus roratus*) er tegund páfagauka. Hann er upprunalegur í Mólúkkaeyjum.

## Tenglar
Rauðóni

**Rauðóni** (fræðiheiti: *Furnarius rufus*) er rauðbrúnn fugl ættaður frá austurhluta Suður-Ameríku.

## Tenglar
Glæsieðlur

**Glæsieðlur** (fræðiheiti: *Lambeosaurus*) er ættkvísl risaeðlna sem lifði fyrir um 75 milljón árum síðan.

## Tenglar
Rauðtoppasólfugl

**Rauðtoppasólfugl** (fræðiheiti: *Nectarinia johnstoni*) er grænn og rauður fugl ættaður um Lýðstjórnarlýðveldið Kongó, Keníu, Malaví, Rúanda, Tansaníu, Úganda og Sambíu.

## Tenglar
Konungsgrípur

**Konungsgrípur** (fræðiheiti: *Onychorhynchus coronatus*) er spörfugl sem finnst víðsvegar um Amasónfrumskóginn.

## Tenglar
Skartlýrufugl

**Skartlýrufugl** (fræðiheiti: Menura novaehollandiae) er ástralskur söngfugl, einn af tvem tegundum frá lýrufuglaætt.

## Tenglar
Meistarafugl

**Meistarafugl** (fræðiheiti: *Aethopyga siparaja*) er tegund sólfugla sem nærist að mestu á blómsafa.

## Tenglar
Tyrkjadúfa

**Tyrkjadúfa** (fræðiheiti: *Streptopelia decaocto*) er dúfutegund ættuð um Evrópu og Asíu.
## Tilvísanir
Drottningardúfa

**Drottningardúfa** (fræðiheiti: *Goura victoria*) er stór, gráblá dúfa ættuð um Nýju-Gíneu.

## Tenglar
Hettuspæta

**Hettuspæta** (fræðiheiti: *Dryocopus pileatus*) er svartur og rauður fugl ættaður um Norður-Ameríku.

## Tenglar
Bergtittlingur

**Bergtittlingur** (fræðiheiti: *Anthus spinoletta*) er lítill spörfugl sem verpir í fjöllum Suður-Evrópu og fornnorðurskautssvæðinu austur til Kína.

## Tenglar
Breiðnefjur

**Breiðnefjur** (fræðiheiti: *Eurylaimidae*) er ætt spörfugla af ættbálki harðstjórafugla. Þeir eru ættaðir á svæðinu frá Himalajafjöllum til Indónesíu og Filippseyja.

## Flokkun

Breiðnefjur skiptast í sjö ættkvíslir.

* Cymbirhynchus
** Cymbirhynchus macrorhynchos
* Glæsibreiðnefjur (*Psarisomus*)
** Glæsibreiðnefja (*Psarisomus dalhousiae*)
* Serilophus
** Serilophus lunatus
* Eurylaimus
** Rákabreiðnefja (*Eurylaimus javanicus*)
** Randabreiðnefja (*Eurylaimus ochromalus*)
* Sarcophanops
** Sarcophanops steerii
** Sarcophanops samarensis
* Sortabreiðnefjur (*Corydon*)
** Sortabreiðnefja (*Corydon sumatranus*)
* Flugubreiðnefjur (*Pseudocalyptomena*)
** Flugubreiðnefja (*Pseudocalyptomena graueri*)
Þuríður Pálsdóttir

**Þuríður Pálsdóttir** (11. mars, 1927, d. 12. ágúst, 2022) var íslensk óperusöngkona og tónlistarkennari.  Hún stundaði söng- og tónlistarnám á Ítalíu á sjötta áratugnum og lauk tónmenntakennaraprófi frá Tónlistarskólanum í Reykjavík 1967. Hún var yfirkennari Söngskólans frá stofnun hans 1973. Þuríður tók þátt í mörgum óperuuppfærslum á Íslandi og erlendis.

Þuríður var sæmd riddarakrossi fálkaorðunnar 1982 og hlaut heiðursverðlaun leiklistarsambands Íslands, Grímuna, árið 2008.

Þuríður var dóttir Páls Ísólfssonar tónskálds og orgelleikara og Kristínar Norðmann píanókennara. Afi Þuríðar var Ísólfur Pálsson, organisti og tónskáld. Eiginmaður Þuríðar var Örn Guðmundsson framkvæmdastjóri. Þau eignuðust þrjú börn.

## Tengt efni
*Þuríður Pálsdóttir, sópran. - Blítt er undir björkunum
*Ísólfur Pálsson tónskáld - Í birkilaut

## Tilvísanir
Skríkifuglar

**Skríkifuglar** (fræðiheiti: *Tyranni*) er undirættbálkur spörfugla. Í honum eru fleiri en 1.000 tegundir fugla, þar af er meirihluti frá Suður-Ameríku.

## Tilvísanir
Trjáfetar

**Trjáfetar** (fræðiheiti: *Dendrocolaptinae*), einnig kallaðir **trjádólar**, er undirætt ofnfugla. Þeir hafa yfirleitt verið ætt spörfugla, *Dendrocolaptidae*, en flestar heimildir telja þá nú sem undirætt ofnfugla (Furnariidae)

## Tenglar
Múmíurnar í Guanajuato

**Múmíurnar í Guanajuato** eru lík fólks sem létust í heimsfaraldri kóleru sem barst til Mexíkó árið 1833. Líkin varðveittust sem múmíur í gröfunum vegna þurrs loftlags.

## Saga
Í kringum árið 1870 tóku í gildi ný lög í Guanajuato fylki í Mexíkó um að fólk þurfti að greiða skatt fyrir að jarða látið fólk eða grafarskattur. Ef skatturinn var ekki greiddur voru líkin grafin upp og geymd í geymslu til að skipta út fyrir lík þar sem ættingjar greiddu skattinn. Þetta varð til þess að í ljós kom að líkin varðveittust vel sem náttúrulegar múmíur í líkkistunum sínum. Í lok 19. aldar fóru múmíurnar að laða að sér ferðamenn sem borguðu nokkur pesó til að skoða líkin. Geymslan varð svo síðar að safni.

## Sögur af líkum

Vegna heimsfaraldurs kóleru sem brast út í Mexíkó árið 1833 var fólk oft jarðað strax þegar það var talið vera látið til að minnka útbreiðslu og talið er að sumir höfðu verið grafnir lifandi á tímum faraldursins. Þekkt dæmi um það var lík Ignaciu Aguilar, en Ignacia hafði fengið hjartastopp og var hún grafin strax. Ignacia var ein þeirra sem var grafin upp vegna skattalaganna og var líkið í öðruvísi stellingu en venjulega. Andlitið sneri niður, og var mjög blóðugt, hendurnar voru undir andlitinu og var búið að borða hluta handarinnar. Talið er að Ignacia hafi verið grafin lifandi, vaknað í gröfinni og loks látist úr súrefnisskorti.

## Safn
Í Guanajuato er safn þar sem líkin sem voru grafin upp í grundvelli skattalaganna eru til sýningar, en líkin er meira en 100 talsins.

## Tilvísarnir
Fyndnustu mínar

**Fyndnustu mínar** er uppistandshópur sem samanstendur af þeim Heklu Elísabetu Aðalsteinsdóttur, Lóu Björk Björnsdóttur, Rebeccu Scott Lord og Salvöru Gullbrá Þórarinsdóttur (oft kölluð Salka). Rebecca kemur frá Bandaríkjunum.

Árið 2019 voru Lóa og Rebecca með sýninguna *The Rebecca & Lóa Show* í Tjarnarbíói. Árið 2021 var sýningin *Náttfatapartý* frumsýnd í Þjóðleikhúsinu. Árið 2022 sýndu Salka, Hekla og Rebecca sýninguna *Femcon* í Borgarleikhúsinu.

## Tilvísanir
Ghost (hljómsveit)

**Ghost** er sænsk rokk eða þungarokkssveit sem stofnuð var í Linköping árið 2006. Sveitin kemur fram í grímubúningum og hefur leiðtogi sveitarinnar, Tobias Forge, oftast verið karakterinn *Papa Emeritus* sem hefur verið lýst sem djöfullegum andpáfa.

Sveitið hefur aflað sér vinsælda og árið 2015 varð þriðja plata þeirra,* Meliora* í toppsætinu í Svíþjóð og í 8. sæti í Bandaríkjunum. Lagið *Cirice* af plötunni fékk Grammy-verðlaun fyrir *Best Metal Performance*. Platan *Impera* fékk sænsku Grammis-verðlaunin fyrir bestu þungarokksplötuna 2023.

## Breiðskífur
* Opus Eponymous (2010)
* Infestissumam (2013)
* Meliora (2015)
* Prequelle (2018)
* Impera (2022)
* Skeletá (2025)

## Tilvísanir
Kænugarðstorg

**Kænugarðstorg** er lítið torg í Vesturbæ Reykjavíkur á mótum Garðastrætis og Túngötu. Torgið var upphaflega búið til með minnismerki um samstarf Íslands og Eystrasaltslandanna.

Í kjölfar innrásar Rússa í Úkraínu árið 2022 ákvað Reykjavíkurborg að sýna Úkraínu samstöðu og nefna torgið eftir höfuðborg Úkraínu. Sendirráð Rússlands stendur nálægt torginu.

## Tengill
*Kænugarðstorgið fékk nafnið sitt í gær - RÚV
Gísli Einarsson (fréttamaður)

**Gísli Einarsson** (f. 26 janúar 1967) er íslenskur frétta- og dagskrárgerðarmaður, heimildarmyndargerðamaður og skemmtikraftur. Gísli er ritstjóri mannlífs- og þjóðlífsþáttarins Landans frá upphafi hans.

Gísli hóf störf í fjölmiðlum árið 1998 með stofnun héraðsfréttablaðs Vesturlands, Skessuhorns, sem hann ritstýrði til ársins 2004. Þá hefur hann unnið hjá Ríkisútvarpinu frá árinu 1999, fyrst sem fréttamaður og síðar sem dagskrárgerðarmaður. Gísli hefur tekið þátt í fjölmörgum verkefnum innan Ríkisútvarpsins, t.a.m. ritstýrði hann þáttunum Út og Suður á árunum 2003-2009, sem hlutu Edduverðlaunin. 

Árið 2008 var Gísli annar umsjónarmanna Laugardagslaganna, söngvakeppni sjónvarpsins. 

Gísli hefur gefið út nokkrar heimildarmyndar, til að mynda Flóttinn yfir Miðjarðarhafið, sem fallar um ferð flóttamanna yfir Miðjarðarhafið og alla leið til Íslands og hlaut hann Blaðamannverðlaunin fyrir þá umfjöllun. Árið 2023 gaf hann út heimildarmyndina . 

Árið 2025 komu svo út þættirnir Matarsaga Íslands sem Gísli skrifaði og var annar umsjónarmanna en þeir fjalla um matarvenju, siði og menningu Íslands frá landnámi til nútímans. 

Í dag ritstýrir Gísli Landanum sem hefur hlotið þrenn Edduverðlaun en þar að auki hefur hann hloti Edduverðlaun fyrir að vera sjónvarpsmaður ársins. Árið 2015 var Gísli valinn brautryðjandi ársins fyrir t.a.m. störf hans í Landanum. 

Auk starfa í sjónvarpi hefur Gísli verið þekktur veislustjóri um áratugaskeið, séð um ferðaleiðsagnir hérlendis sem og erlendis og samið og leikið í tveimur einleikjum sem hafa verið settir upp á Söguloftinu í Landnámssetri Íslands, fyrst Mýramanninn og svo síðast Ferðabók Gísla Einarsson (en hvorki Eggerts né Bjarna) en sú síðarnefnda verður sýnd á Ríkisútvarpinu árið 2025. 

## Tilvísanir
Gísli Einarsson

**Gísli Einarsson** getur átt við:
*Gísli Einarsson (fréttamaður)
*Gísli S. Einarsson, alþingismaður og bæjarstjóri Akraness
*Gísli Einarsson (skólameistari) í Skálholti.
*Gísli Einarsson (prestur í Vatnsfirði)
Lada

**Lada** (rússneska: Лада) er bílamerki framleitt af rússneska hlutabréfafyrirtækinu AutoVAZ. Lada vörumerkið kom fram árið 1973 og einbeitti sér upphaflega erlendis áður en það varð flaggskip AvtoVAZ fyrir alla markaði á tíunda áratugnum. Fyrstu bílarnir sem framleiddir voru af AvtoVAZ voru framleiddir með tækniaðstoð frá Fiat.

Renault tók við vörumerkinu árið 2016. Í dag eru Lada ökutæki staðsett á viðráðanlegu verði og bjóða upp á gott gildi fyrir peningana.

## Helstu módel
*Ath.: *'feitletruð** módel eru þau sem nú eru framleidd.''

* VAZ 2101 (1970)
* VAZ 2102 (1972)
* VAZ 2103 (1972)
* VAZ 2106 (1976)
* VAZ 2121 (1977)
* **Lada Niva** (1977)
* VAZ 2105 (1979)
* VAZ 2107 (1982)              
* Lada Samara (1984)
* VAZ 2104 (1984)
* VAZ 2108 (1984)
* VAZ 2109 (1987)
* **Lada Granta** (2011)
* **Lada Largus** (2012)
* **Lada Vesta** (2015)
* **Lada XRAY''' (2015)

## Tenglar

* Opinber vefsíða Lada
Yfirbreiðsla

**Yfirbreiðsla** er stór efnisstrangi eða dúkur úr sterku, sveigjanlegu og vatnsþéttu efni, oft úr striga eða pólýester sem húðað er með pólýúretan eða gert úr plastefnum eins og fjöletýlen (einnig kallað pólýetýlen eða PE) . Oft eru í hornum göt styrkt með málmi til að hægt sé að þræða þar í gegn reipi til að binda niður yfirbreiðslu. Yfirbreiðsla  er notuð til að skýla stórum hlutum fyrir veðri og vindi, sól eða öldugangi og er meðal annars notuð yfir báta, kerrur, vörubílspalla, sandkassa, sundlaugar, tjaldvagna. Yfirbreiðslur eru einnig notaðar til að skýla hlutum og fólki í náttúruhamförum og neyðartilvikum og til að skýla hlutum á byggingarstað eða vinnustað. 

Reynt hefur verið að koma upp  litakóða fyrir hve þéttofin  og þykk yfirbreiðsla er en því er ekki fylgt af öllum framleiðendum. Algengir litakóðar eru:

Á ensku heitir yfirbreiðsla Tarpaulin sem oft er stytt í tarp en það merkir  tjargaður segldúkur sem breiddur var yfir varning á þilfari skipa. Núna er algengt að  yfirbreiðslur séu úr pólýetýlen og eru slíkar yfirbreiðslur kallaðar á ensku polytarp.

## Heimild
* Greinin Tarpaulin á en.wikipedia.org
Siegen

**Siegen** er borg í þýska sambandslandinu Norðurrín-Vestfalía. Íbúar eru um 102.000 (2020). Siegen er háskólaborg.
Landsvæði borgarinnar er hæðótt og er meðalhæð 290 metrar. Hæsti punktur er við Pfannenberg í 499 metrum.

Árið 1975 sameinaðist Siegen bæjunum Hüttental og Eiserfeld og þá bættust 60.000 íbúar við borgina sem taldi þá yfir 100.000 íbúa.
Ukhnaagiin Khürelsükh

**Ukhnaagiin Khürelsükh** (mongólska: Ухнаагийн Хүрэлсүх; f. 14. júní 1968) er mongólskur stjórnmálamaður og núverandi forseti Mongólíu. Khürelsükh er meðlimur í Mongólska þjóðarflokknum. Hann hefur verið forseti frá júní 2021 og var áður forsætisráðherra Mongólíu frá október 2017 til janúar 2021.

## Æviágrip
Khürelsükh gekk í gagnfræðaskóla í Úlan Bator. Hann útskrifaðist frá Varnarháskóla Mongólíu árið 1989 með gráðu í stjórnmálafræði. Hann nam síðan opinbera stjórnsýslu við Þjóðarháskóla Mongólíu.

Khürelsükh hefur þrisvar sinnum (árin 2000, 2004 og 2012) verið kjörinn á mongólska Stór-Khúralið, þing mongólska lýðveldisins. Hann var ráðherra neyðarástandsmála frá 2004 til 2006, ráðherra faglegs eftirlits frá 2006 til 2008 og varaforsætisráðherra frá 2014 til 2015 og 2016 til 2017. Khürelsükh tók við embætti forsætisráðherra Mongólíu þann 4. október 2017. 

Í júní 2020 vann Mongólski þjóðarflokkurinn þingkosningar með 62 þingsætum af 76. Þetta var í fyrsta sinn sem flokkurinn vann tvær þingkosningar í röð. Árangurinn var að nokkru leyti rakinn til ánægju með störf Khürelsükhs við að sporna við loftmengun í Úlan Bator og viðbrögð stjórnar hans við kórónaveirufaraldrinum í landinu.

Þann 21. janúar 2021 bauð Khürelsükh Stór-Khúralinu afsögn sína eftir mótmæli sem upphófust vegna ómannúðlegrar meðferðar á konu sem hafði veikst af Covid-19 og nýfæddu barni hennar. Þingið samþykkti afsögn Khürelsükhs og ríkisstjórnar hans sama dag.

Afsögn Khürelsükh kom mörgum í opna skjöldu og stjórnmálagreinendur litu gjarnan á hana bæði sem skilaboð um að hann gæti axlað ábyrgð en einnig sem leið hans til þess að þurfa ekki að koma nálægt stjórn ríkisins á tíma Covid-kreppunnar og viðhalda þannig vinsældum í aðdraganda forsetakosninga Mongólíu í júní 2021. Khürelsükh bauð sig fram til forseta í kosningunum og náði kjöri með 67,76 % atkvæða.

## Tilvísanir
Jóhannes Kr. Jóhannesson

**Jóhannes Kr. Jóhannesson** (14. júní 1885 - 22. nóvember 1953) var trésmiður og skáld í Reykjavík. Hann bauð sig fram  til embættis Forseta Íslands. Jóhannes hugðist bjóða sig fram til forsetaembættis á Íslandi 1944 og 1952. Hann var stofnandi Friðarfrelsisflokksins sem hélt fundi 1943 og 1944 um sjálfstæðismálið og forsetaframboð Jóhannesar. Jóhannes stóð að útgáfu tímaritsins *Friðarboðinn og Vinarkveðjur* en það tímarit birti aðallega ýmis konar hól um Jóhannes sem og undirrituð bréf og vottorð sem áttu að sýna göfgi Jóhannesar og hæfileika. Einnig birti tímaritið kveðskap Jóhannesar. Í  tímaritinu birtir Jóhannes  undirrituð bréf frá ýmsum stórmennum m.a. þremum Bandaríkjaforsetum sem allir vitna um hæfileika Jóhannesar og hlaða á hann hóli og gjöfum.  Taldi hann sig vera kjörson Roosevelt forseta og hafa verið gerður að heiðursforseta Bandaríkjanna og  vera réttborinn forseti Íslands. Jóhannes hlaut dóm fyrir skjalafals árið 1919.  Árið 1952 fór fram rannsókn á vegum Dómsmálaráðuneytisins á Friðarboðanum en áður höfðu nokkur eintök verið gerð upptæk. Einnig fór fram rannsókn á meðmælendalista Jóhannesar vegna forsetakosninga 1952 en meðal meðmælenda hans voru ýmis stórmenni svo sem Jesús Kristur. Fékk Jóhannes ekki að bjóða sig fram.

Jóhannes var virkur í starfi Trésmíðafélags Reykjavíkur og kom að smíði margra húsa í Reykjavík. Hann var fyrsti eigandi hússins á Laugaveg 64 og einnig fyrsti eigandi hússins að Laugavegi 17 sem reist var 1908. Líklegt er talið að hann hafi reist húsið á Urðarstíg 12 sem byggt var 1921. 
## Tenglar
* Laugavegur 64 (Minjastofnun) 
## Tilvísanir
Expressen

**Expressen** er annað tveggja svokallaðra síðdegisblaða í Svíþjóð. Hitt er Aftonbladet. Expressen var stofnað árið 1944 og merki blaðsins er geitungur sem stingur. Fyrsta tölublaðið kom út þann 16. nóvember árið 1944. Blaðið er talið vera frjálslynt í skoðunum. Núverandi ritstjóri er Klas Granberg. Árið 2010 var dagleg dreifing þess og sala um 270.000 eintök.
Pólýúretan

**Pólýúretan** (oft skammstafað PUR og PU) vísar til flokks fjölliða  sem samanstanda af lífrænum einingum sem eru tengdar saman með carbamate (úrítan) tengslum. Ólíkt öðrum algengum fjölliðum eins og pólýeþýlín og pólíþýren er pólýúretani framleitt úr ýmsum upphafsefnum. Þessi efnafræðilega fjölbreytni þýðir að framleiða má  pólýúretan með mismunandi efnafræðileg uppbyggingu til margs konar mismunandi nota.   Þar á meðal eru stíf eða sveigjanleg frauð, lökk og hjúpunarefni, lím, efni í rafmagnspotta, efnasambönd og trefjar eins og spandex og PUL.  

Stærstur hluti af pólýúretan framleiðslu er frauð  en það var 67% af öllu pólýúretani sem framleitt var árið 2016. Heimsframleiðsla á pólýúretan var um 25.78 milljón tonn árið  2022.
Costa del Sol

**Costa del Sol** er um 150 km strandsvæði í Andalúsíu á Suður-Spáni. Er heitið yfirleitt notað sem samheiti yfir strandlengjuna frá Cádiz í vestri (nærri Gíbraltar) og til Nerja í austri, þ.e. í héraðinu Malaga, og tekur þannig m.a. til bæjanna Torremolinos, Benalmadena, Fuengirola og Marbella auk borgarinnar Malaga. Hefur svæðið um áratugaskeið verið mjög vinsæll áfangastaður ferðamanna. Hraðbrautin A7 fer um svæðið og næsti flugvöllur er Malaga-Costa del Sol flugvöllurinn.
Ragnheiður Brynjólfsdóttir

**Ragnheiður Brynjólfsdóttir** (8. september 1641 - 23. mars 1663) var dóttir Brynjólfs Sveinssonar biskups í Skálholti. Ragnheiður sór bókareið (11. maí 1661) að hún væri "óspillt mey af öllum karlmannsvöldum og holdlegum saurlífisverkum" vegna sögusagna um samdrátt hennar og Daða Halldórssonar, en eignaðist síðan barn með honum (15. feb. 1662), sem nefndist Þórður. Út af þessu varð mikil saga í Skálholti og varð Brynjólfi föður hennar að miklu heimilisböli. 

## Tenglar
* ''Daði Halldórsson og Ragnheiður Brynjólfsdóttir'', eftir Guðmund Kamban; Skírnir 1929
Jurmala

**Jurmala** er borg í Lettlandi við strönd Eystrasalts, um 25 kílómetra frá höfuðborginni Riga. Íbúafjöldinn er tæplega 50 þúsund manns og er borgin sú fimmta stærsta í Lettlandi. Borgin státar af yfir 30 kílómetra hvítri sandströnd og er vinsæll sumarleyfisstaður. Á tímum Sovétríkjanna var Jurmala eftirsótt sumarparadís hjá ýmsum háttsettum leiðtogum kommúnistaflokksins, eins og Leoníd Brezhnev og Níkíta Khrústsjov. Jurmala var áður talin hluti af höfuðborginni Riga, en það breyttist á árinu 1959 er Jurmala varð sjálfstætt hérað.
Tvíburi

**Tvíburar** kallast tvö afkvæmi sem koma úr sömu meðgöngu. Tvíburar geta verið eineggja eða tvíeggja. Eineggja tvíburar verða til þegar eitt egg og ein sáðfruma myna okfrumu sem skiptir sér og býr til tvö fóstur. Eineggja tvíburar deila því sama erfðaefni, eru alltaf af sama kyni og því mjög líkir. Tvíeggja tvíburar, sem eru mun algengari en eineggja, verða til úr tveimur eggjum og tveimur sáðfrumum og eru því ekki líkari erfðafræðilega en venjuleg systkini. Tvíeggja tvíburar geta verið af sama eða sitthvoru kyninu. Í sjaldgæfum tilfellum eiga tvíeggja tvíburar sömu móður en sitthvorn föðurinn. 

Þegar eitt fóstur þroskast í móðurkviði er það kallað einburi.

Það að eignast tvíeggja tvíbura er arfgengt, enda tvíeggja tvíburar algengari í sumum fjölskyldum. Eineggja tvíburar virðast aftur á móti vera háðir tilviljunum og hefur tíðni eineggja tvíburafæðinga haldist eins í heiminum, á meðan tíðni tvíeggja tvíburafæðinga hefur aukist með tilkomu frjósemisaðgerða. Annað sem eykur líkur á tvíeggja tvíburum er: aldur móður, fjöldi fyrri fæðinga, hæð móður og næring. 

Tvíburameðganga kemur oftast í ljós við ómskoðun. Mæðrum eru boðnar fleiri skoðanir á tvíburameðgöngu, en fer fjöldi þeirra eftir því hvort fylgjurnar eru ein eða tvær og svo hvort fósturbelgirnir eru einn eða tveir. Ef fylgjurnar eru tvær er oftast um tvíeggja tvíbura að ræða, þó í 30% tilfella séu það eineggja tvíburar. Ef fylgjurnar eru tvær, eru fósturbelgirnir einnig tveir. Slík meðganga er áhættuminnsta tvíburameðgangan. Ef aðeins ein fylgja er til staðar fyrir tvö fóstur er alltaf um eineggja tvíbura að ræða. Oftast eru fóstrin í sínum fósturbelgnum hvor, en í einstaka tilfellum deila fóstrin einum belg. Slík meðganga er hááhættu meðganga þar sem naflastrengirnir eiga það til að flækjast saman og loka fyrir blóðflæði til fóstranna. 

Á Íslandi er meðallengd tvíburameðgöngu 36 vikur. Flestir tvíburar fæðast heilbrigðir og flestar tvíburamæður eru heilbrigðar alla meðgönguna, en þó er aukin áhætta á fyrirburafæðingum og ýmsum meðgöngukvillum, svo sem meðgöngueitrun og e.t.v. meðgöngusykursýki þegar gengið er með tvíbura.  Hjá eineggja tvíburum sem deila fylgju getur komið upp blóðflæðisjúkdómur sem kallast tvíbura-tvíbura blóðrennslissjúkdómur (e. Twin-Twin Transfusion Syndrome, TTTS). Einnig getur vaxtarmisræmi orðið vegna galla í fylgju og fleira.
Lérins eyjar

**Lérins-eyjar** eru lítill eyjaklasi í Miðjarðarhafi, skammt frá Cannes á frönsku rívíerunni. Eyjarnar eru alls fjórar og einungis er búið á þeim tveimur stærstu, Sainte-Marguerite og Saint-Honorat. Um 15 mínútna sigling er til eyjanna frá Cannes og þær eru vinsælt útivistarsvæði. Talið er að byggð hafi verið á eyjunum allt frá tímum Rómarveldis. Stærsta eyjan, Sainte-Marguerite, er einkum þekkt fyrir fyrrum ríkisfangelsi (Fort Royal) sem þar stendur og hýsti um árabil einn þekktasta fanga Frakklands, Manninn með járngrímuna. Varast skyldi að rugla Sainte-Marguerite saman við eyjuna Martinique í Vestur-Indíum (Karabíska hafinu) sem er eitt af handanhafssvæðum Frakklands. Í dag er Sainte-Marguerite aðallega byggð fiskimönnum. Saint-Honorat er sunnar og nokkru minni og er byggð munkum sem hafast þar við í klaustri sem rekur sögu sína allt til 5. aldar e.kr.
Smáþörungar

**Smáþörungar** eru smásæir þörungar. Þeir eru, ásamt blágerlum, hluti af plöntusvifi í hafi og vötnum og finnast bæði í hafsvæðinu og botnseti. Smáþörungar eru einfruma lífverur, en geta myndað keðjur eða klasa. Stærð þessara klasa nær frá nokkrum míkronum að nokkur hundruð kílómetrum. Ólíkt stærri þörungum hafa smáþörungar hvorki rætur, stilka eða lauf. Talið er að til séu 200 til 800.000 tegundir smáþörunga, en aðeins um 50.000 tegundum hefur verið lýst.
Maðurinn með járngrímuna

**Maðurinn með járngrímuna** (franska: L´Homme au Masque de Fer) var óþekktur fangi sem var í haldi frönsku krúnunnar á valdatíma Loðvíks 14. frakklandskonungs á 17. öld. Fanginn var í haldi í samfleytt 34 ár, m. a. í Bastillunni í París og í fangelsi á Sainte-Marguerite eyju, allt þar til hann lést árið 1703. Nafni hans var haldið leyndu og enn er ráðgáta hver hann var og fyrir hvaða sakir hann var fangelsaður þrátt fyrir miklar rannsóknir sagnfræðinga. Það litla sem vitað er um fangann er byggt á samtímaskjölum sem komu í leitirnar á 19. öld, þ.e. bréfaskiptum fangelsisyfirvalda. 

Sagan segir að enginn hafi getað séð andlit fangans þar sem það hafi ávallt verið hulið dökku klæði, en síðari tíma rannsakendur draga þetta þó í efa og telja að fanganum hafi aðeins verið gert að hylja andlit sitt við flutning á milli staða. Ýmsar kenningar hafa komið fram um það hver fanginn var. Einna þekktust er kenning heimspekingsins Voltaire sem hélt því fram í ritinu *Questions sur l´Encyclopédie* árið 1771 að fanginn hefði verið eldri bróðir Loðvíks 14. Mikið hefur verið ritað um Manninn með járngrímuna í gegnum tíðina, m.a. í nokkrum bókum franska rithöfundarins Alexandre Dumas, og hann hefur verið efniviður í kvikmyndir og sjónvarpsþætti. Einna þekktust er þar samnefnd kvikmynd frá árinu 1998 með Leonardo DiCaprio í aðalhlutverki og sjónvarpsþættirnir Versalir.
Haukar (ættkvísl)

**Haukar** (fræðiheiti: *Accipiter*) er ættkvísl ránfugla af ætt hauka (Accipitridae). Hún er fjölbreyttasta ættkvíslin í ætt sinni með 49 til 51 viðurkennda tegund.

## Heimild
Fagradalsfjallseldar

**Fagradalsfjallseldar** á við um eldvirkni á Reykjanesskaga á 21. öld:
*Eldgosið við Fagradalsfjall 2021
*Eldgosið við Meradali 2022
*Eldgosið við Litla-Hrút 2023
*Eldgosin við Sundhnúksgíga 2023–
Apis mellifera capensis

**Apis mellifera capensis** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar var upphaflega í Suður-Afríku. Þernurnar geta komið upp drottningu án frjóvgunar, ólíkt öðrum býflugum. Þetta getur verið grunnur að sníkjulífi, sérstaklega á búum ''A.m.&nbsp;scutellata''

## Tilvísanir

* ''Apis mellifera capensis''. In: Atlas Hymenoptera, abgerufen am 6. Januar 2019.
* Featured Creatures Website: Cape honey bee (''Apis mellifera capensis'') — *on the [[UF]] / [[Institute of Food and Agricultural Sciences|IFAS]] website*.
* H. R. Hepburn, R. M. Crewe: *Portrait of the Cape honeybee, Apis mellifera capensis.* In: *Apidologie.* 22. Jahrgang (1991), S. 567–580.
* A method for estimating variation in the phenotypic expression of morphological characters by thelytokous parthenogenesis in Apis mellifera capensis. PDF 65 Kb. Sarah E. Radloff, Randall Hepburn, Peter Neumann, Robin F.A. Moritz, Per Kryger. Apidologie 33 (2002) 129–137.
* Apis mellifera capensis: an essay on the subspecific classification of honeybees. PDF 952 Kb. Randall Hepburn, Sarah E. Radloff. Apidologie 33 (2002) 105–127
* A single locus determines thelytokous parthenogenesis of laying honeybee workers (Apis mellifera capensis). PDF 92 Kb. H.M.G.. Lattorff, R.F.A. Moritz; S. Fuchs. Heredity (2005), 1–5
Apis mellifera cypria

**Apis mellifera cypria** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er á Kýpur. Er hún talin skyldust *A.m. anatoliaca* og *A. m. meda* og tilheyrir O línu (Oriental deild) *[[Apis mellifera]]*.

## Tilvísanir

* ''Apis mellifera cypria''. In: Atlas Hymenoptera, abgerufen am 6. Januar 2019.
* Friedrich Ruttner: *Naturgeschichte der Honigbienen.* Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
Apis mellifera jemenitica

**Apis mellifera jemenitica** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í suðurhluta Arabíuskaga, Súdan og Sómalíu. Hún er fremur smá og myndar lítil bú. 

## Tilvísanir

* ''Apis mellifera jemenitica''. In: Atlas Hymenoptera, abgerufen am 6. Januar 2019.
* Friedrich Ruttner: *Naturgeschichte der Honigbienen.* Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.
Reykjavík, Reykjavík

***Reykjavík, Reykjavík*** er íslensk leikin heimildamynd eftir Hrafn Gunnlaugsson frá 1986 sem fjallar um Reykjavík.

Með aðalhlutverk í myndinni eru Katrín Hall, Edda Björgvinsdóttir og Sigurður Sigurjónsson.

## Tenglar
Reykjavík, Reykjavík á Kvikmyndavefnum
Vilko

**Vilko ehf.** er íslenskt matvælafyrirtæki sem starfar á Blönduósi. Fyrirtækið framleiðir margskonar vörur fyrir íslenskan markað, s.s. sultur, grauta, súpur, vöfflur, krydd o.s.frv. Fyrirtækið var stofnað í Kópavogi 1969 af Jóni Ingimarssyni og framleiddi þá þurrsúpur. Nafnið Vilko var þó eldra því að bróðir Jóns, Lárus Ingimarsson, hafði rekið efnagerð undir þessu nafni frá árinu 1949. Kaupfélag Húnvetninga keypti fyrirtækið 1985 og var framleiðslan flutt til Blönduóss 1986. 

Verksmiðjuhús fyrirtækisins við Efstubraut 2 eyðilagðist í miklum bruna 28. september 2004 en starfsemin hófst á nýjan leik í nýju húsnæði í nóvember sama ár.

## Heimildir


## Tenglar
* Heimasíða Vilko
Ameríkín

**Ameríkín** er tilbúið geislavirkt frumefni með táknið **Am** og sætistöluna 95. Það dregur nafn sitt af heimsálfunni Ameríku, þar sem það er undir lantaníðinu evrópíni í staðlaða lotukerfinu.

Ameríkín var fyrst búið til af rannsóknarhópi Glenn T. Seaborg við Chicago-háskóla árið 1944, sem hluti af Manhattanverkefninu. Þótt það sé þriðja frumefnið handan úrans í lotukerfinu, var það uppgötvað á eftir kúríni. Uppgötvuninni var haldið leyndri fram yfir lok síðari heimsstyrjaldar. Ameríkín er oftast búið til með því að skjóta nifteindum á úran eða plútóníum í kjarnaofnum. Eitt tonn af notuðu kjarnorkueldsneyti inniheldur um 100 grömm af ameríkíni. Ameríkín er notað í reykskynjurum í jónunarhylkjum, sem nifteindauppspretta og í iðnaðarkvörðum. Stungið hefur verið upp á því að nota samsætuna 242mAm í kjarnorkurafhlöður eða sem eldsneyti fyrir geimskip, en til þessa hefur efnið reynst of sjaldgæft til slíkra nota.

## Tilvísanir
Hjálpræðiseyjar

**Hjálpræðiseyjar** (franska: *Iles du Salut*) eru þrjár litlar eyjar undan strönd Franska Gvæjana í Atlantshafi. Eyjarnar tilheyra sveitarfélaginu Cayenne á Frönsku Gvæjana. Um langt árabil var starfrækt fanganýlenda á Hjálpræðiseyjum þar sem hættulegustu afbrotamenn Frakklands voru sendir. 

Af eyjunum þremur er Djöflaeyja þekktust, en þar var Alfred Dreyfus í haldi á árunum 1895-1899 eftir að hafa hlotið dóm fyrir landráð í Frakklandi. Fanganýlendan var endanlega lögð niður árið 1953 og í dag eru Hjálpræðiseyjar vinsæll áfangastaður ferðamanna. 

Árið 1969 kom út bókin Papillon eftir franska rithöfundinn Henri Charriére sem fjallar um fangelsun og flótta aðalpersónunnar frá Hjálpræðiseyjum.
Factorio

**Factorio** er tölvuleikur sem gengur út á að byggja upp og stýra verksmiðjum. Leikurinn var þróaður af tékkneska leikjasmiðjunni  Wube Software og auglýstur gegnum Indiegogo crowdfunding átak árið 2013. Leikurinn var gefinn út fyrir Microsoft Windows, macOS og  Linux 14. ágúst 2020 eftir að hafa verið fjögur ár í þróunarútgáfu. Í leiknum er sögupersónan verkfræðingur sem brotlendir á fjarlægri reikistjörnu og verður að safna aðföngum og búa til iðnað til að byggja eldflaug. Þetta er þó sandkassaleikur/opinn leikheimur og getur haldið áfram eftir að byrjunarsagan endar. Leikinn er hægt að spila í bæði einstaklingsham og fjölnotendaham.

Spilun á Factorio gengur út á að safna aðföngum í rauntíma og komast af. Leikurinn sækir innblástur til  BuildCraft og IndustrialCraft sem eru eftirlíkingar af Minecraft.  Spilarinn kemst af með að safna, finna og rækta ýmis aðföng sem svo má nota til að búa til verkfæri og vélar sem geta svo búið til flóknari efni og flóknari tækni og vélar. Leikjaframvindan er þegar spilari vinnur að því að byggja verksmiðjukerfi og gera ferli eins og námugröft, flutninga, vinnslu og samsetningu sjálfvirkt. Spilarar rannsaka flókna tækni til að búa til nýja strúktura, hluti og viðbætur og byrja á einfaldri sjálfvirkni og þróast í ferli eins og olíuhreinsun, vélmenni og aflknúnar stoðgrindur (exoskeleton).  Í leiknum er kerfi til að gera uppdrátt (blueprint) af kerfum sem svo má endurnýta.

Spilarar þurfa að verjast lífríki reikistjörnunnar en þar eru verur sem kallars Biters, Spitters og Worms. Þær verur verða árásargjarnari eftir því sem mengun frá verksmiðju sem spilari reisir eykst. Eftir því sem líður á leikinn koma fleiri óvinir og erfiðara verður að sigra þá. Einnig er hægt að stilla leikinn þannig að verur séu ekki árásargjarnar.

Hægt að er breyta leiknum (modding) og til staðar er kerfi svo auðvelt er að hlaða niður breytingum (ingame mod manager). Breytingar eru skrifaðar í Lua forritunarmálinu.

## Heimildir
* Greinin Factorio á en.wikipedia.org
* Vefsetur Factorio
Apis mellifera pomonella

**Apis mellifera pomonella** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í suðurhluta Tian Shan-fjöllum. Upphaflega var talið að þær væru alibýflugur sem hefðu sloppið úr ræktun, en reyndust við nánari skoðun vera önnur undirtegund. Þær eru skyldastar A. m. caucasica, en nokkuð minni og með styttri tungu.

## Tilvísanir

* Walter S. Sheppard, Marina D. Meixner: Apis mellifera pomonella, a new honey bee subspecies from Central Asia. Apidologie, (2003) Volume 34, Number 4, July-August 2003.
* Friedrich Ruttner: *Naturgeschichte der Honigbienen.* Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.
Apis mellifera scutellata

**Apis mellifera scutellata** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er á hálendi mið og suðurhluta Afríku (Kenía, Tansanía og Suður-Afríku, í 600 til 2000m hæð). Hún er önnur formóðir svonefndra drápsbýflugna sem hafa breiðst út í Suður- og Mið- Ameríku og oft valdið verulegum vandræðum.

Þrátt fyrir verulega árásargirni er undirtegundin vel metin í hunangsframleiðslu vegna sjúkdómaþols og hraða uppbyggingar búa og sérstaklega mikillar hunangsframleiðslu. Á síðari tímum hefur komið upp afbrigði af A. m. capensis (skyld og lík undirtegund) sem er með þernur sem geta verpt drottningum (meyæxlun). Vegna skyldleikans virðast þær geta komist inn í búið án vandkvæða, og með fjölda drottninga svelta þær á endanum búið sem þær setjast að í.

## Tilvísanir

* ''Apis mellifera scutellata''. In: Atlas Hymenoptera, sótt 23. ágúst 2022.
* Friedrich Ruttner: *Naturgeschichte der Honigbienen.* Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.
Rube Goldberg vél

**Rube Goldberg vél** er útbúnaður þar sem keðjuverkun er notuð til að framkvæma einfalt verk og þannig að einfalt verk er framkvæmt á mjög flókinn hátt. Slík vél  er kennd við bandaríska skopmyndateiknarann Rube Goldberg  sem teiknaði margar myndir af slíkum vélum. Hann var verkfræðingur sem eftir nám vann við að teikna upp holræsakerfi og vatnsbrunna í San Francisco en gerðist seinna skopmyndateiknari dagblaða. Hann nýtti verkfræðibakgrunn sinn til að teikna skopmyndir af uppfinningum þar sem einfaldur hlutur var framkvæmdur í mörgum þrepum. Þessar myndir urðu vinsælar og þekktar og árið 1931 var lýsingarorðinu Rube Goldberg bætt við Merriam-Webster orðasafnið með merkinguna að gera á flókinn hátt það sem virðist hægt að gera á einfaldan hátt.

## Heimild

* What Is a Rube Goldberg Machine?
Apis mellifera syriaca

**Apis mellifera syriaca** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í Miðausturlondum. Mörk útbreiðslunnar eru óviss, en hún er nytjuð í Sýrlandi, suður Írakog Jórdaníu.

## Tilvísanir

* ''Apis mellifera syriaca''. In: Atlas Hymenoptera, abgerufen am 26. November 2018.
* Friedrich Ruttner: *Naturgeschichte der Honigbienen.* Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.
Bergisch Gladbach

**Bergisch Gladbach** er borg í vestur-Þýskalandi í sambandsríkinu Norðurrín-Vestfalía nálægt Köln/Bonn svæðinu. Íbúar eru um 112.000 (2020).
Remscheid

**Remscheid** er borg í vestur-Þýskalandi í sambandsríkinu Norðurrín-Vestfalía nálægt Ruhr-svæðinu. Íbúar eru um 112.000 (2021). Borgin var nær gereyðilögð árið 1943 í seinni heimsstyrjöld.

Müngstener-lestarbrúin sem tengir Remscheid við Solingen er hæsta lestarbrú landsins eða 107 metrar.
Elgonbý

**Apis mellifera Elgon** er blendingur út frá Buckfaststofni, við austurafríska undirtegund alibýflugna (A. m. monticola, frá Elgon-fjalli í um 2000m hæð). Var hann gerður í Svíþjóð um 1980 af Erik Österlund og er meiningin að stofninn verði ónæmur fyrir Varroa.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Elgon Bees homepage
Hrafnhildur Haraldsdóttir

**Hrafnhildur Haraldsdóttir** (f. 7. apríl 2004 í Reykjavík) er íslensk fegurðardrottning og tískumódel. Hún vann Miss Universe Iceland 2022 keppnina þann 24. ágúst 2022.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Hrafnhildur Haraldsdóttir á Instagram
Salzgitter

**Salzgitter** er borg í Neðra-Saxlandi. Íbúar eru um 104.000 (2020). Nálægar borgir eru Braunschweig, 23 kílómetrum fyrir norðaustan og Hannover, um 51 km til norðvestur. Borgin er ein fárra þýskra borga sem var stofnuð á 20. öld en nasistar ákváðu að byggja þéttbýli í kringum járniðnað.
Moers

**Moers** er borg í Þýskalandi við vesturbakka Rínar, nálægt Duisburg, í sambandsríkinu Norðurrín-Vestfalía. Íbúar eru um 104.000 (2021).
Claudio Caniggia

**Claudio Paul Caniggia** (fæddur 9. janúar 1967), er fyrrverandi knattspyrnumaður frá Argentínu sem gerði garðinn frægan á 9. og 10. áratug síðustu aldar. Hann lék samtals 50 leiki með landsliði Argentínu, þar með talið á tveimur heimsmeistaramótum, þ.e. á Ítalíu árið 1990 og í Bandaríkjunum árið 1994 og skoraði þar fjögur mörk í átta leikjum. 

Hann lék með ýmsum félagsliðum í Argentínu, á Ítalíu, í Portúgal og Skotlandi á ferli sínum, svo sem River Plate, Boca Juniors, Roma, Benfica og Rangers. Caniggia varð stórstjarna eftir frækilega frammistöðu með Argentínu á heimsmeistaramótinu á Ítalíu árið 1990 þar sem hann skoraði sigurmark Argentínu í 1-0 sigri gegn Brasilíu í 16. liða úrslitum mótsins. Hann lét hafa eftir sér síðar að þetta mark, sem hann skoraði í uppbótartíma eftir sendingu frá Diego Maradona, væri það mikilvægasta á knattspyrnuferlinum. Í undanúrslitunum mætti Argentína gestgjöfunum Ítölum og þar jafnaði Caniggia með marki í seinni hálfleik en Argentína vann síðan leikinn í vítaspyrnukeppni eftir framlengingu. Caniggia fékk gult spjald í leiknum og var því í banni í úrslitaleiknum gegn Þýskalandi sem Argentína tapaði 1-0. Á heimsmeistaramótinu í Bandaríkjunum árið 1994 skoraði Caniggia tvö mörk, bæði í opnunarleik Argentínu gegn Nígeríu.

Caniggia var ekki valinn í lið Argentínu fyrir heimsmeistaramótið í Frakklandi árið 1998, að sögn vegna þess að hann neitaði að láta skerða sítt hár sitt í samræmi við reglur þjálfara liðsins. Hann var valinn í liðið fyrir heimsmeistaramótið í Suður-Kóreu árið 2002 þrátt fyrir að vera orðinn 35 ára gamall, en sat á varamannabekknum allt mótið. Hann fékk rautt spjald fyrir að blóta dómaranum af varamannabekknum í síðasta leik Argentínu gegn Svíþjóð og varð þar með fyrsti leikmaður á heimsmeistaramóti til að sæta brottrekstri af varamannabekk.

Caniggia var góðvinur knattspyrnugoðsagnarinnar Diego Maradona. Lífsstíll þeirra félaga þótti ekki til fyrirmyndar fyrir atvinnuknattspyrnumenn, en Caniggia bæði reykti og neytti ólöglegra vímuefna. Hann var á árinu 1993 dæmdur í 13 mánaða keppnisbann á Ítalíu eftir að leifar af kókaíni fundust í blóði hans eftir óvænt lyfjapróf. Þetta orðspor varð Bjarna Felixsyni, íþróttafréttamanni á Ríkissjónvarpinu, tilefni til að nefna þá félaga Maradona og Caniggia "kókaínbræður" í lýsingu við leik Argentínu á heimsmeistaramótinu árið 1994. Þegar Caniggia var tekinn af velli í leiknum sagði Bjarni "Og þá eru þeir báðir komnir af velli, *kókaínbræðurnir*”, en Maradona var þá farinn heim af mótinu eftir að hafa fallið á lyfjaprófi.

## Tenglar

https://thesefootballtimes.co/2018/11/15/the-speed-flair-and-drugs-of-claudio-caniggia-an-icon-who-lived-on-the-edge-of-greatness/
Letifuglar

**Letifuglar** (fræðiheiti: *Bucconidae*) eru skordýraætandi fuglar sem finnast frá Suður-Brasilíu norður í Mexíkó.

## Tilvísanir
Aleksandr Dúgín

**Aleksander Geljevítsj Dúgín** (rússneska: Александр Гельевич Дугин; fæddur 7. janúar 1962) er rússneskur stjórnspekingur og stjórnmálaskýrandi sem þekktur fyrir fasískar skoðanir sínar.

Dúgín er fæddur inn í leyniþjónustufjölskyldu í Sovétríkjunum en var andstæðingur kommúnista á níunda áratugnum. Eftir upplausn Sovétríkjanna stofnaði Dúgín stjórnmálaflokk ásamt Eduard Limonov út frá hugmyndafræði þjóðernisbolsévíka, en Dúgín gekk síðar úr honum og starfsemi flokksins var bönnuð. Árið 1997 gaf hann út bókina *Основы геополитики: геополитическое будущее России* („Grundvöllur landfræðistjórnmála: Geópólitísk framtíð Rússlands“), þar sem hann lýsti heimsmynd sinni og kallaði eftir því að Rússland endurheimti fyrri áhrif sín með bandalögum og hernaði til að stemma stigu við áhrifum Vesturlanda í heiminum og þá sérstaklega Bandaríkjanna. Dúgín hélt áfram að þróa hugmyndafræði sína um Evrasíuisma, stofnaði Evrasíuflokkinn árið 2002 og skrifaði fleiri bækur, þar á meðal *Четвёртая политическая теория* („Fjórða stjórnmálakenningin“, 2009).

Umdeilt er hversu mikil áhrif Dúgín og kenningar hans hafa í rússneska stjórnkerfinu eða á Vladímír Pútín forseta. Hann hefur engin opinber tengsl við stjórnvöld, en hefur verið nefndur „heili Pútíns“ eða „Raspútín Pútíns“ af fjölmiðlum og sagður hafa mikil áhrif á mótun rússneskrar utanríkisstefnu. Aðrir halda því fram að raunveruleg áhrif Dúgíns séu verulega ýkt og að lítil tengsl séu á milli verka hans og rússneskrar utanríkisstefnu í framkvæmd.

Dóttir Dúgíns, sjónvarpskonan Darja Dúgína, var myrt fyrir framan hann þegar bílsprengja sprakk í bíl hennar nærri Moskvu þann 20. ágúst 2022. Talið er að Dúgín hafi verið skotmark árásarinnar. Rússneska leynilögreglan FSB sakaði úkraínsk stjórnvöld um að standa fyrir morðinu vegna stuðnings Dúgín-feðginanna við innrás Rússa í Úkraínu. Úkraínumenn hafa neitað sök.

## Heimildir

## Tenglar
* Öfgaheimur miðalda réttlæting innrásar Rússlands - RUV.is
Reinhardtius

***Reinhardtius*** er ættkvísl af flyðruætt sem inniber einungis eina tegund, það er, grálúðu sem ennfremur er nefnd svartaspraka.

Kvíslinni var valið nafn af Walbaum eftir danska líffræðingnum Johannes Christopher H. Reinhardt.
Savanna-tríóið

**Savanna tríóið** var íslensk hljómsveit sem spilaði íslensk þjóðlög. Tríóið var stofnað árið 1962. Voru það nemendur úr Verslunarskólanum og spiluðu þeir allir á gítar og sungu. Sveitin starfaði til 1967 en kom nokkrum sinnum saman frá 1988-1991 og gáfu út nýja plötu.

## Meðlimir
*Björn G. Björnsson
*Troels Bendtsen
*Þórir Baldursson

## Útgefið efni
*Savanna-tríóið (1963)
*Savanna tríóið - Folksongs from Iceland (1964)
*Savanna tríóið - Havah nageela (1964)
*Savanna tríóið - Icelandic Folk Songs and Minstrelsy (1965)
*Savanna tríóið - Ég ætla heim (1967)
*Savanna tríóið - Savanna tríóið 1968 (1968)
*Savanna tríóið - more folksongs from Iceland (1971)
*Savanna tríóið - Skemmtilegustu lög Savanna tríósins (1974 -Safnplata)
* Savanna tríóið 25 ára: 1963-1988 (1988)
* Eins og þá (1991)
* Mættum við fá meira að heyra: 25 þjóðlög og gamanvísur  (1996 - Safnplata) 
* Það er svo margt (2009 - Safnplata)

## Tengill
*Glatkistan - Savanna tríóið
Nú skal segja

**Nú skal segja** er íslensk útgáfa af erlendu þjóðlagi sem er oft spilað um jólin. Höfundurinn er óþekktur.

## Texti

Nú skal segja, nú skal segja
hvernig litlar telpur gera:
Vagga brúðu, vagga brúðu
-og svo snúa þær sér í hring.

Nú skal segja, nú skal segja
hvernig litlir drengir gera:
Sparka bolta, sparka bolta
-og svo snúa þeir sér í hring.

Nú skal segja, nú skal segja
hvernig ungar stúlkur gera:
Þær sig hneigja, þær sig hneigja
-og svo snúa þær sér í hring.

Nú skal segja, nú skal segja
hvernig ungir piltar gera:
Taka ofan, taka ofan
-og svo snúa þeir sér í hring.

Nú skal segja, nú skal segja
hvernig gamlar konur gera:
Prjóna sokka, prjóna sokka
-og svo snúa þær sér í hring.

Nú skal segja, nú skal segja
hvernig gamlir karlar gera:
Taka í nefið, taka í nefið
-og svo snúa þeir sér í hring.