open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jón Arnar Magnússon

**Jón Arnar Magnússon** (fæddur 28. júlí 1969 í Gnúpverjahreppi, Árnessýslu) er íslenskur fyrrverandi frjálsíþróttamaður. Hann er íslandsmethafi í 110 metra grindarhlaupi, langstökki, tugþraut og 300 metra hlaupi.

Hans fyrsta keppni var unglingakeppni Frjálsíþróttasambandsins 1985 þar sem vann til verðlauna í öllum greinum nema einni.

1988 hlaut hann 6975 stig á norðurlandameistaramótinu í Norrtälje í Svíþjóð og varð norðurlandameistari í tugþraut. Ári síðar fékk hann fimm gullverðlaun í flokki 15-22 ára á íslandsmeistaramótinu í Reykjavík og á Laugarvatni.

Hann keppti á meistaramótinu í frjálsum innanhúss í Reiðhöllinni 23. janúar 1989 en sat fastur deginum fyrir keppni á Hellisheiði vegna óveðurs. Hann sigraði í 50 metra hlaupi karla á mótinu.

Á Norðurlandamótinu í tugþraut unglinga í Tårnby, Danmörku neyddist hann til að hætta keppni eftir að hann meiddist á ökkla í stangastökki.

Hann fékk skólastyrk fyrir námi við háskólann í Monroe, Lusiana. Í janúar 1993 skrifaði hann undir samning við Tindastól um að hann myndi æfa með félaginu næsta vor þegar hann myndi ljúka námi.

Ólympíuleikarnir í Atlanta 1996 voru fyrstu ólympíuleikarnir sem hann tók þátt í. Þar fékk hann 8.274 stig og setti þarmeð íslandsmet í stigagjöf. Hann lenti í 12. sæti í tugþraut á mótinu. Í kjölfarið fékk hann 80 þúsund krónur á mánuði í styrk frá frjálsíþróttasambandinu og var kosinn íþróttamaður ársins í annað sinn í röð.

2007 hætti hann keppni í frjálsíþróttum.

## Tilvísanir
Sylwia Grzeszczak

**Sylwia Karolina Grzeszczak** (fædd árið 1989 í Poznań) er pólsk söngkona. Hún hefur gefið út tvær breiðskífur ásamt sex smáskífum frá þessum plötum. Fyrstu hjlómplötuna gaf hún út í samvinnu við pólska söngvarann Liber. Sólóplatan hennar sem kom út árið 2011 seldist mjög vel eftir að smáskífurnar „Małe rzeczy“ og „Sen o przyszłości“ náðu báðar fyrsta sæti á pólska topplistanum.

## Útgáfur
### Breiðskífur
* *[[Ona i On]]*, með Liber (2008)
* *[[Sen o przyszłości]]* (2011)

### Smáskífur
* „Nowe szanse“, með Liber (2008)
* „Co z nami będzie“, með Liber (2008)
* „Mijamy się“, með Liber (2009)
* „Nasza baśń“ , með Liber (2009)
* „Małe rzeczy“ (2011)
* „Sen o przyszłości“ (2011) 
* „Karuzela“ (2012)
* „Flirt“ (2013)

## Tenglar
* Opinber vefsíða
Svavar Lárusson og Monti-tríóið

**Svavar Lárusson og Monti-tríóið** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Svavar Lárusson tvö lög með Monti-tríóinu. Platan er hljóðrituð í Stuttgart í Þýskalandi. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Húmsins skip - *Lag - texti: Stan Jones - Loftur Guðmundsson* - 
# Gleym mér ei - *Lag - texti: Whitney, Kramer - Svavar Lárusson* - 

## Sérkenni
Plata þessi er sérstök því á henni er notað Hammond orgel í fyrsta sinn á íslenskri plötu ásamt því að notast er við bergmál og aðra hljóðeffekta.

 
## Heimildir
Alfreð Clausen með kvartett Aage Lorange

**Alfreð Clausen með kvartett Aage Lorange** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Alfreð Clausen lögin *Þú, þú, þú* og *Ég bið þín* við undirleik kvartetts Aage Lorange. Kvartettinn skipuðu auk Aage, Þorvaldur Steingrímsson sem spilaði á fiðlu, Ólafur Pétursson sem lék á harmoniku og Einar B. Waage bassaleikari. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Þú, þú, þú - *Lag - texti: Olias - Loftur Guðmundsson* - 
# Ég bið þín - *Lag - texti: Reid - Loftur Guðmundsson*


## Heimildir
Alfreð Clausen syngur með Carl Billich

**Alfreð Clausen syngur með Carl Billich** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Alfreð Clausen lögin *Góða nótt* og *Ég minnist þín* við undirleik Carl Billich. Plötumiðar voru grænir á plötunni sem gaf til kynna að um léttklassísk lög væri að ræða. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Góða nótt - *Lag - texti: Clutsam - Ólafur Björn Guðmundsson*  - 
# Ég minnist þín - *Lag - texti: Írskt þjóðlag - Ásmundur Jónsson frá Skúfsstöðum*

## Söngvarinn
Ingibjörg Þorbergs syngur með hljómsveit Carl Billich

**Ingibjörg Þorbergs syngur** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Ingibjörg Þorbergs lögin *Móðir mín* og *Pabbi minn* við undirleik hljómsveitar Carl Billich. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Móðir mín - *Lag - texti: Winkler - Þorsteinn Sveinsson* - 
# Pabbi minn - *Lag - texti: Burkhard - Þorsteinn Sveinsson*
Ingibjörg Þorbergs syngur á ensku

***Ingibjörg Þorbergs syngur*** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Ingibjörg Þorbergs lögin „Trying“ og „Oh, my papa“ við undirleik hljómsveitar Carls Billich. Í hljómsveitinni voru Vilhjálmur Guðjónsson, Trausti Thorberg og Einar B. Waage. Platan er hljóðrituð í mono. Upptökur fóru fram í Ríkisútvarpinu og platan var pressuð hjá AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Trying - Lag og texti: Billy Vaughn - 
# Oh, my papa - Lag - texti: Paul Burkhard - Geoffrey Parsons, John Turner
Marz-bræður syngja

**Marz-bræður syngja** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur söngkvartettinn Marz-bræður tvö lög ásamt tríói Eyþórs Þorlákssonar. Marz-bræður voru þeir Magnús Ingimarsson, Ásgeir Sigurðsson, Sigurður Sívertsen og Vilhjálmur B. Vilhjálmsson. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# (H)Anna litla (Anna mín með ljósa lokka) - *Lag - texti: Lincke - Theodór Einarsson*
# Segl bera hann til þín - *Lag - texti: Kennedy, Williams - Theodór Einarsson*
Sigurður Ólafsson og Sigurveig Hjaltested syngja

**Sigurður Ólafsson og Sigurveig Hjaltested syngja** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngur Sigurður Ólafsson lagið *Kvöldkyrrð* og Sigurður og Sigurveig Hjaltested syngja saman lagið *Blikandi haf*. Útsetning og hljómsveitarstjórn var í höndum Carl Billich. Hljómsveitina skipuðu auk Billich, Josef Felzmann, fíðla, Bragi Hlíðberg, harmonika, Trausti Thorberg, gítar og Einar B. Waage, bassi. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Kvöldkyrrð - *Lag - texti: Jónatan Ólafsson - Númi Þorbergsson*
# Blikandi haf - *Lag og texti: Freymóður Jóhannsson (Tólfti september)* - 

## Nótnahefti

Mynd:Kvöldkyrrð forsíða nótur.jpg|Drangeyjarútgáfan gaf út nótur við lagið *Kvöldkyrrð*. Alþýðuprentsmiðjan prentaði. 
Mynd:Blikandi haf forsíða nótur.jpg|Nótur af *Blikandi hafi*. Alþýðuprentsmiðjan prentaði.
{...}
Soffía Karlsdóttir með tríói Aaage Lorange

**Soffía Karlsdóttir með tríói Aage Lorange** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Soffía Karlsdóttir lögin *Það er draumur að vera með dáta* og *Það sést ekki sætari mey* með tríói Aage Lorange. Aage leikur á píanóið, Þorvaldur Steingrímsson á fiðlu og Paul Bernburg á trommur. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Það er draumur að vera með dáta - *Lag - texti: Brink - Bjarni Guðmundsson* - 
# Það sést ekki sætari mey - *Lag - texti: Rodgers, Hammerstein - Loftur Guðmundsson*

## Umfjöllun um lagið "Það er draumur að vera með dáta"
Þó að lagið *Það er draumur að vera með dáta* hafi náð miklum vinsældum sýndist sitt hverjum um innihald ljóðsins, en lagið var fyrst sungið í revíunni *Hver maður sinn skammt* frá 1941.
## Heimildir
Bárðardalshraun

**Bárðardalshraun** þekur botn Bárðardals allt ofan frá svokölluðum Skafeyrum og niður að Ullarfossi. Flestir bæir í dalnum standa á hrauninu eða við jaðar þess. Eldvörp eða upptakagígar Bárðardalshrauns eru ekki þekktir með neinni vissu. Eitt sinn var talið að hraunið væru frá Trölladyngju en berggerðin sýnir að svo er ekki. Trölladyngja er yngri og hraun hennar hylja Bárðardalshraun á stóru svæði. Nú er talið að hraunið sé komið frá gígaröð við Jökulsá á Fjöllum austan við Trölladyngju sem Gígöldur nefnast. Lítt ber þó á gíglögun á eldvörpunum sem öll eru upp brotin, sundurtætt og sandblásin. Gígöldur tilheyra goskerfi Bárðarbungu líkt og Tungnárhraunin og þar með Þjórsárhraunið mikla. Dílasamsetning og útlitseinkenni Bárðardalshrauns eru áþekk því sem er í Tungnárhraunum. Uppi á hálendinu er Bárðardalshraun víðast hulið yngri hraunum og gosmyndunum. Það kemur í ljós þar sem það kemur út undan svokölluðu Fellsendahrauni sunnan við Suðurárbotna í Ódáðahrauni. Frá nyrstu tungum Fellsendahrauns má rekja Bárðardalshraunið niður með Suðurá og það er kennt við hana á þessum slóðum og nefnist Suðurárhraun. Víða er það úfið á yfirborði en helluhraunsflákar eru hér og hvar. Það hefur flætt niður í Bárðardal á tveimur stöðum, sitt hvoru megin Skafhóla. Aðalstraumurinn kom norðan Skafhóla og rann upp að Hrafnabjörgum vestan Skjálfandafljóts. Þá sveigði hraunið niður dalinn og fyllti hann hlíða á milli. Stuðlabergsumgjörðin í kring um Aldeyjarfoss er gerð úr hrauninu og Goðafoss fellur út af hraunjaðrinum. Hrauntota teygir sig inn í mynni Ljósavatnsskarðs og við Ljósavatn hafa myndast gervigígar í því. Utan við Fosshól dregst hraunið saman enda mjókkar dalurinn þar. Þingey í Skjálfandafljóti, sem Þingeyjarsýslur eru kenndar við, er í ysta hluta hraunsins. Eyjan endar í samfelldri hraunbrún sem liggur á ská yfir dalinn frá gljúfrinu neðan við Barnafoss, um Ullarfoss og að undirhlíðum Fljótsheiðar þar utan við. Hraunbrúnin er 10–30 m há og er öll meira og minna vatnssorfin eftir fljótið. Bárðardalshraun er í hópi 10 stærstu hrauna landsins. Það er talið 444 km² að flatarmáli og um 8 km³. Það er talið vera um 9000 ára.

## Heimildir
Raddað tvívaramælt önghljóð

**Raddað tvívaramælt önghljóð** er samhljóð sem er að finna í nokkrum tungumálum. Hljóðið er táknað af [β] í alþjóðlega hljóðstafrófinu.
Mini

**Mini** er lítill smábíll sem framleiddur var af British Motor Corporation (BMC) og arftökum þeirra frá 1959 til 2000. Bíllinn er talinn tákn um breska menningu frá sjöunda áratugnum. Hönnun hans hafði áhrif á heila kynslóð bílahönnuða. Mini er framdrifinn sem sparar pláss þannig að 80% flatarmáls gólfsins má nota fyrir farþega og farangur. Sumir telja bílinn breska útgáfu af Volkswagen Bjöllu sem var jafn vinsæl og Mini í Norður-Ameríku. Árið 1999 var Mini kosinn annar áhrifamesti bíll 20. aldar en í fyrsta sæti var Ford T.

Bílahönnuðurinn Alec Issigonis teiknaði bílinn fyrir BMC en hann var framleiddur í verksmiðjum í Longbridge og Cowley á Englandi og í Sydney í Ástralíu og seinna í öðrum löndum. Þrjár nýjar útgáfur af Mini voru framleiddar og seldar á Englandi og voru ýmsar gerðir af þessum útgáfum, þar á meðal skutbíll, pallbíll, vörubíll og jeppi. Auk þessara gerða voru Mini Cooper og Cooper „S“ útgáfurnar, sem báðar voru sportbílar og vinsælar í rallakstri. Í fyrstu var Mini seldur undir merkjunum Austin og Morris en síðar varð Mini sér merki. Hann var seldur aftur undir merkinu Austin á níunda áratugnum.
Rúsína

**Rúsínur** eru þurrkuð vínber. Rúsínur eru framleiddar víða um heiminn en þær má borða hráar eða nota í matreiðslu. Orðið „rúsína“ á rætur að rekja til franska orðsins *raisin* sem þýðir „vínber“, en á frönsku er rúsína kölluð *raisin sec* sem þýðir „þurrkað vínber“. Franska orðið á rætur að rekja til latneska orðsins *racemus* sem þýðir „vínberjaklasi“.

Oftast eru rúsínur sólþurrkaðar en stundum eru þær settar í vatn og svo er vatninu náð úr þeim. Rúsínur eru í flestum tilfellum framleiddar úr steinlausum vínberjum þannig að engir steinar verði í rúsínunum. Rúsínur innihalda 60–70% ávaxtasykur ásamt steinefnum og trefjum. Viðurkennt er að rúsínur valda vindgangi.

## Heimildir
* 
*
Hailemariam Desalegn

**Hailemariam Desalegn** (fæddur 19. júlí 1965) er eþíópískur stjórnmálamaður og var forsætisráðherra Eþíópíu frá 20. ágúst 2012 til 15. febrúar 2018. Hann hafði áður gengt stöðu staðgengils forsætisráðherra og utanríkisráðherra í ríkisstjórninni frá 2010. Hann er fyrsti forystumaður í ríkisstjórn Eþíópíu sem er mótmælendatrúar.

## Upphafsár
Hailemariam fæddist árið 1965 í Boloso Sore héraði Suður-Eþíópíu. Hann er af þjóðflokki Welayta sem aðallega byggja Suður-Eþíópíu. Þar lærði hann og varði stærstum hluta æsku sinnar. Árið 1988 útskrifaðist hann í byggingarverkfræði frá Háskólanum í Addis Ababa. Hann starfaði síðan í tvö ár sem aðstoðarmaður við Arba Minch rannsóknarháskólann. Hann hlaut námsstyrk til að sækja meistaranám í verkfræði við Tækniháskólann í Tampere í Finnlandi. Að námi loknu snéri hann aftur til Eþíópíu og starfaði við ýmis fræðileg verkefni og stjórnunarleg. Hann var forseti Vatnstæknistofnunarinnar við Araba Minch í 13 ár. Þá sótti hann einnig leiðtoganám í Azusa Pacific University, í Kaliforníu, Bandaríkjunum.

## Stjórnmálaþátttaka
Í lok síðustu aldar hóf hann þátttöku í stjórnmálum sem aðili að Lýðræðis- og byltingarhreyfingu eþíópísku þjóðarinnar (EPRDF) sem er stjórnarflokkurinn. Hann varð varaforseti SNNPR sem er eitt sambandslýðvelda Eþíópíu (2000–2002); og forseti þess frá 2002 til 2006. Árið 2010 var hann gerður að staðgengli forsætisráðherra og utanríkisráðherra   

Hann var kjörinn á eþíópíska þingið árið 2005. Hann gegndi síðan ýmsum trúnaðarstörfum fyrir forsætisráðherrann, meðal annars í félagsmálum. Hann veitti aganefnd stjórnarflokksins forstöðu. Þá var hann í framkvæmdastjórn EPRDF og varaformaður frá 2010.

## Afsögn
Desalegn sagði af sér sem forsætisráðherra í byrjun ársins 2018 í kjölfar nærri tveggja ára stöðugra mótmæla. Þar höfðu þjóðarbrotin Orómó og Amhara verið í fararbroddi. Hundruð höfðu látið lífið í óeirðunum og þúsundir verið teknar höndum. Desalegn er fyrsti leiðtogi í nútímasögu Eþíópíu sem hefur viljugur látið af völdum; forverar hans hafa ýmist dáið í embætti eða verið steypt af stóli.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* "A New Leader in Office" , Viðtal *Ethiopia News* við Hailemariam Desalegn frá 9. nóvember 2010 - á ensku.
* Hailemariam Desalegn stýrir Eþíópíu til 2015 Frétt á vef Guardian 22. ágúst 2012 - á ensku.
*Hailemariam Desalegn heimsækir TUT Tækniháskólann í Tampere í Finnlandi, 20. mars 2012 - á ensku.
Alfreð Clausen syngur með Hljóma-tríóinu

**Alfreð Clausen syngur með Hljóma-tríóinu** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Alfreð Clausen lögin *Blítt og létt* og *Hreyfilsvalsinn* með Hljóma-tríóinu. Tríóið skipuðu þeir Jenni Jónsson sem lék á trommur og harmonikkuleikararnir Ágúst Pétursson og Jóhann Eymundsson. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Hreyfilsvalsinn - *Lag og texti: Jenni Jónsson*
# Blítt og létt - *Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson - Árni úr Eyjum* -
Alfreð Clausen syngur með hljómsveit Josef Felzmann

**Alfreð Clausen syngur ** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Alfreð Clausen lögin *Minning* og *Lindin hvíslar* með hljómsveit Josef Felzmann. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Minning - *Lag og texti: Guðmundur Jóhannsson - Guðjón Halldórsson* - 
# Lindin hvíslar - *Lag - texti: Þórður G. Halldórsson - Loftur Guðmundsson* -
Pund (mælieining)

**Pund** (stytting **lb**) er massaeining sem notuð er í Bandaríkjunum, Bretlandi og ýmsum öðrum löndum. Nokkrar skilgreiningar á pundinu hafa verið notaðar í gegnum tíðina en helsta skilgreiningin sem notuð er í dag er svokallaða *avoirdupois*-pundið sem jafngildir 0,45359237 kg. Þessi skilgreining á pundinu hefur verið í gildi alþjóðlega síðan 1. júlí 1959.

Pundið á rætur að rekja til rómversku mælieiningarinnar *[[Rómverskar mæileiningar#Þyngd|libra]]* (þess vegna er styttingin *lb*) en orðið „pund“ er komið af latneska orðasambandinu *libra pondo* sem þýðir „eins punds lóð“.

Pundið var einu sinni í notkun á Norðurlöndunum, til dæmis jafngilti norska pundið 498 grömmum en sænska pundið 425 grömmum (svokallaða *skálpundið*). Í Danmörku jafngilti pundið 471 grammi en skilgreiningunni var breytt á 19. öld þannig að pundið var jafngilt 500 grömmum í kjölfar slíkrar breytingar í Þýskalandi. Eitt pund skiptist í tvær merkur (1 mörk = 250g). Á Íslandi er þyngd nýbura oft gefin upp í mörkum enn í dag þó að metrakerfið sé notað á öllum öðrum sviðum. Þessi hefð er arfur gamla mælieiningakerfisins.

## Heimildir
*
Pund

**Pund** á við um ýmsa gjaldmiðla og mælieiningar:

## Gjaldmiðlar
### Núverandi
* Breskt pund, einnig þekkt sem *sterlingspund*
* Egypskt pund
* Líbanskt pund
* Suður-súdanskt pund
* Súdanskt pund
* Sýrlenskt pund

## Mælieiningar
* Pund (mælieining), mælieining fyrir massa sem notuð er í sumum löndum
* Pund (kraftur), mælieining fyrir kraft sem notuð er í sumum löndum

## Tengt efni
* Pundsmerki
Volkswagen-bjalla

**Volkswagen-bjalla** (*VW Typ 1* eða *Käfer*) er smábíll sem var framleiddur af þýska bílaframleiðandanum Volkswagen frá 1938 til 2003. Yfir 21 milljónir eintaka hafa verið framleiddar á þessum tíma. Bjallan er afturdrifin og vélin er loftkæld. Hún er mest framleidda bílategundin í heimi en smá breytingar hafa verið gerðar á hönnun hennar. Ný tegund af bílnum kom út árið 1997 en hún hét Volkswagen New Beetle og var seld til ársins 2011. Árið 2011 kom önnur ný tegund út sem byggð var á upprunalegu hönnun Bjöllunnar.

Þegar bíllinn var fyrst framleiddur var hann seldur sem „Volkswagen“ en bráðum varð hann þekktur sem *Käfer* „bjalla“ í Þýskalandi. Svo var byrjað að selja hann undir þessu nafni. Í mörgum löndum er hann þekktur sem *Beetle* „bjalla“ eða þýðing á þessu orði á tungumáli sem talað er í landinu. Undantekning er í Bandaríkjunum þar sem hann heitir *Bug* „skordýr“
Pundsmerki

**Pundsmerki** (**£** eða **₤**) er táknið sem notað er fyrir sterlingspundið, gjaldmiðil Bretlands. Sama táknið er (eða var) notað til að tákna aðra gjaldmiðla sem heita *pund* eða slíkum nöfnum í öðrum löndum, svo sem írskt pund, Gíbraltarpund, ástralskt pund og ítalska líru. Nokkur lönd sem nota gjaldmiðil sem heitir *pund* nota ekki þetta tákn, eins og Egyptaland og Líbanon.
 
Pundsmerkið á rætur að rekja til latneska orðsins *libra* sem var massaeining (sjá líka greinina um mælieininguna). Þetta orð var oft skammstafað með bókstafnum L og einu eða tveimur strikum og þannig myndaðist táknið. 

Pundsmerkið er alltaf skrifað á undan upphæðinni (t.d. £12,000) en ekkert bil er haft á milli merkisins og talnanna.

## Heimildir
*
Alfreð Clausen og Konni

**Alfreð Clausen og Konni** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Alfreð Clausen tvö lög með Baldri Georgs Takács í gervi trébrúðunnar Konna. Kvartett Jan Morávek leikur undir. Í honum voru auk Jan, Gunnar Sveinsson, Eyþór Þorláksson og Pétur Urbancic. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.

## Lagalisti
# Elsku mey, ég dey - *Lag - texti: NN - Loftur Guðmundsson*
# Segðu mér sögu - *Lag - texti: NN - Loftur Guðmundsson* - 

## Baldur og Konni
Baldur Georgs Takács þýðandi, kennari, töframaður og búktalari hóf samstarf við brúðuna Konna árið 1945. Þeir skemmtu víða við góðar undirtektir, meðal annars í Tívolíinu í Vatnsmýrinni á árunum 1947-1960, á miðnæturskemmtunum Hljómplötunýjunga í Austurbæjarbíói, í Tívolí í Kaupmannahöfn og á Dyrehavsbakken. Einnig skemmtu þeir í sjónvarpi á upphafsárum þess og birtust eftirminnilega eftir langt hlé í kvikmyndinni *Með allt á hreinu*. Þeir félagar komu við sögu á fimm hljómplötum. Konni er varðveittur á Þjóðminjasafninu. 

## Alfreð og Konni í Austurbæjarbíói

## Heimildir
Busun

Orðið **busun** eða **busavíglsa** er haft um eins konar vígslu nýnema, s.k. „busa“, inn í samfélag nemenda og kennara framhaldsskóla. 

Busun er nokkurskonar manndómsvígsla eða leið eldri nemenda til að sýna þeim yngri hvar þeir standa, en um leið er þeir boðnir velkomnir í viðkomandi samfélag sem annars er lokað. Busun hefur verið órjúfanlegur hluti inngöngu nema í framhaldsskóla undanfarna áratugi. Þær eru með mismunandi yfirbragði eftir framhaldsskólum.

Samkvæmt vísindavef Háskóla Íslands er orðið „busi“ hugsanlega myndað af latneska lýsingarorðinu „novus“ eða nýr. Þágufall fleirtölu er „novis“ en „busi“ er mögulega myndað af síðari lið orðmyndarinnar „novibus“ sem er ranglega myndað þágufall fleirtölu.

Ýmsar skoðanir hafa verið uppi um ágæti þessa siðar. Hér eru nokkrar ívitnanir:

Í framhaldi af dómi Héraðsdóms Reykjavíkur vorið 2012, þar sem starfsfólk Menntaskólans í Reykjavík var dæmt fyrir vítavert gáleysi þegar alvarlegt slys varð í hefðbundnum gangaslag, er líklegt að busun í framhaldsskólunum taki breytingum. Íslenska ríkinu var þar gert að greiða tæpar 9 milljónir kr. í bætur. 

## Tilvísanir


## Heimildir
*„Hvaðan kemur orðið busi?“, Prófessor Guðrún Kvaran: Vísindavefurinn 20. júlí 2009. (Skoðað 27.8.2012).
* „Busun“ Grein Hildigunnar Þórsdóttur, Muninn 1. tölublað Nemendafélags Menntaskólans á Akureyri, 1. nóvember 2004, Bls. 26-7.
*„Hin árlega busavígsla - til hvers?“ Grein eftir Cilia Marianne Úlfsdóttur þjóðfræðingi, í Fréttablaðinu, 26. ágúst 2012.
*„Illa þefjaðir eftir busavígsluna“  Frétt í Morgunblaðinu 19. september 1987, 211. tölublaði, bls. 36.
*Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. E-2939/2011  þann 25. april 2012.
*Busun „eða Tollering“ í Menntaskólanum í Reykjavík þann 4. september 2008.
*Busun í Menntaskólanum á Akureyri þann 16. september 2008. 
*Busun á Menntaskólanum á Ísafirði í ágúst 2007.
*Busun í Fjölbrautarskólanum Breiðholti þann 7. september 2011.
*Busun í Flensborg Hafnarfirði þann 7.september 2010.
*Busun í Verkmenntaskólanum á Akureyri þann 30. ágúst 2007.
Pund (gjaldmiðill)

**Pund** er gjaldmiðill í sumum löndum. Pundið á uppruna sinn á Bretlandi og jafngildi virði eins punds silfurs.

## Núverandi gjaldmiðlar
* Breskt pund, einnig þekkt sem *sterlingspund*
* Egypskt pund
* Líbanskt pund
* Suður-súdanskt pund
* Súdanskt pund
* Sýrlenskt pund

## Fyrrverandi gjaldmiðlar
* Ástralskt pund (til 1966, ástralskur dalur tók við af pundinu)
* Írskt pund (til 2002, evran tók við af pundinu) 
* Kanadískt pund (til 1859, kanadískur dalur tók við af pundinu)
* Kýpverskt pund (til 2008, evran tók við af pundinu)
Sigfús Halldórsson syngur „Dagný“ og leikur undir

**Sigfús Halldórsson syngur og leikur** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngur Sigfús Halldórsson tvö laga sinna *Dagný* og *Íslenzkt ástarljóð* og leikur undir á píanó. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Dagný - *Lag - texti: Sigfús Halldórsson - Tómas Guðmundsson* - 
# Íslenskt ástarljóð - *Lag - texti: Sigfús Halldórsson - Vilhjálmur frá Skáholti* - 


Mynd:Íslenzkt ástarljóð forsíða.jpg|Forsíða nótnaheftis við Íslenskt ástarljóð. Höfundarréttur: Sigfús Halldórsson.
Mynd:Sigfus auglýsing.jpg|Á bakhlið nótnaheftis er auglýsing fyrir plötuna svo og eldri plötur Sigfúsar.
Pavel Lisitsian syngur

**Pavel Lisitsian syngur** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngur Pavel Lisitsian tvö lög við píanóundirleik Tatjönu Kravtsenko. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Armenskt lag - *Lag - texti: Dolucanjan*
# Rósin - *Lag - texti: Árni Thorsteinsson - Guðmundur Guðmundsson* - 

## Tilurð plötunnar
Armenski bariton-söngvarinn Pavel Lisitsian og píanóleikarinn Tatjana Kravsenko héldu nokkra tónleika á Íslandi á vegum MÍR í maí 1953. Þau fengu lofsamlega dóma fyrir flutning sinn og var upptöku af tónleikum útvarpað 31. maí 1953.  Tage Ammendrup fór þess á leit við listamennina að leika inn á plötu í þessari ferð og var talið viðeigandi að flutt yrði eitt lag frá Armeníu og eitt íslenskt lag. *Rósin* eftir Árna Þorsteinsson varð fyrir valinu sem fulltrúi íslenskra sönglaga. Pavel starfaði í Bolshoi leikhúsinu í Moskvu frá 1940-1966. 


## Pavel Lisitsian
Soffía Karlsdóttir og Sigurður Ólafsson syngja saman

**Soffía Karlsdóttir og Sigurður Ólafsson syngja** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1955. Á henni syngur Soffía Karlsdóttir lagið *Ég veit ei hvað skal segja* og Soffía og Sigurður Ólafsson syngja lagið *Maður og kona*. Tríó Jan Morávek leikur undir. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Ég veit ei hvað skal segja - *Lag - texti: Coleman, Darion, Gimble - Loftur Guðmundsson* - 
# Maður og kona - *Lag - texti: Burch - Jenni Jónsson*
Jan Moravék og hljómsveit flytja Austurstrætis-stomp

**Jan Moravék og hljómsveit** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1955. Á henni leikur tríó og kvartett Jan Morávek lögin *Tóna-boogie* og *Austurstrætis-stomp* eftir Jan sjálfan. Hljómsveitina skipa auk Jan, þeir Stefán Edelstein, píanó, Pétur Urbancic, bassi, og Axel Kristjánsson gítar. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Austurstrætis-stomp - *Lag: Jan Morávek* - 
# Tóna-Boogie - *Lag: Jan Morávek* - 

## Jan Morávek
Sódavatn

**Sódavatn** eða **kolsýrt vatn** er gosdrykkur sem samanstendur af vatni og kolsýru. Kolsýran gerir drykkinn freyðandi. Sódavatn fæst í nokkrum bragðtegundum, svo sem sítrónu.
Auður Ava Ólafsdóttir

**Auður Ava Ólafsdóttir** (f. 1958) er íslenskur rithöfundur. Hún starfar sem lektor í listfræði við Háskóla Íslands og var um tíma forstöðumaður Listasafns Háskóla Íslands.

Auður Ava fæddist í Reykjavík og foreldrar hennar eru Sigríður Ingimundardóttir (1922-2017) húsmóðir og Ólafur Tryggvason (1913-2003) rafmagnsverkfræðingur og var Auður fjórða í röð fimm systkina.

Auður lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Sund, stundaði nám í ítölskum bókmenntum við háskólann í Bologna 1978-1979, lauk BA-prófi í sagnfræði og bókmenntum frá Háskóla Íslands og stundaði nám í listasögu við Sorbonne háskóla í París á árunum 1982-1988.

Fyrsta bók Auðar, skáldsagan *Upphækkuð jörð* kom úr árið 1998. Auður hlaut Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar árið 2004 fyrir verkið *Rigning í nóvember.* Árið 2008 hlaut hún Fjöruverðlaunin og Menningarverðlaun DV fyrir skáldsöguna *Afleggjarinn* en sama verk hlaut einnig tilnefningu til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs árið 2009.  

Auður hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2016 fyrir skáldsöguna *Ör* og Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs árið 2018 einnig fyrir *Ör*. 

Verk Auðar Övu hafa verið þýdd á fjölda tungumála og vakti skáldsagan *Afleggjarinn* mikla athygli í Frakklandi árið 2010. 

## Myndir

File:Audur-ava-olafsdottir DSC08489.jpg|Danmörk 2019
File:Audur-ava-olafsdottir DSC08599.jpg|LiteratureXchange Festival i Árósum 2019


## Verk
### Skáldsögur
* 1998 *- Upphækkuð jörð*
* 2004 *- Rigning í nóvember*
* 2007 *- Afleggjarinn*
* 2012 *- Undantekningin*
* 2016 *- Ör*
* 2018 *- Ungfrú Ísland*
* 2020 - *Dýralíf*
* 2022 - *Eden*
* 2023 - *DJ Bambi*

### Ljóð
* 2010 *- Sálmurinn um glimmer*

### Leikrit
* 2012 - *Svartur hundur prestsins*
* 2013 - *Lán til góðverka*
* 2014 - *Svanir skilja ekki*
* 2015 - *Ekki hætta að anda*
 
### Smásögur
* 2009 - *Smáskilaboð frá Katalóníu*

## Tilvísanir
Jakob Hafstein - Söngur villiandarinnar

**Jakob Hafstein syngur Söng villiandarinnar** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Jakob Hafstein tvö lög við undirleik Carl Billich. Annað lagið, *Fyrir sunnan Fríkirkjuna*, samdi Jakob við ljóð Tómasar Guðmundssonar en hitt lagið er *Söngur villiandarinnar* sem varð eitt þekktasta lag á Íslandi á sjötta áratug síðustu aldar. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.

## Lagalisti
# Fyrir sunnan Fríkirkjuna - *Lag - texti: Jakob Hafstein - Tómas Guðmundsson* - 
# Söngur villiandarinnar - *Lag - texti: Þjóðlag - Jakob Hafstein* - 

## Söngur villiandarinnar
Lagið *Söngur villiandarinnar* eða *Vildandens sång* eins og það  hét upprunalega er eftir ókunnan höfund, en sænski hljómsveitarstjórinn  Leonard Landgren skrifaði það upp og útsetti. Eiginkona hans Thory Bernhards söng sænsku útgáfuna 1952. Í Danmörku söng Valdemar Davids danska þýðingu með Elo Magnussen og hljómsveit sama ár. Upprunalegur sænskur texti er eignaður Jóhan Bernhard Gauffin en dönsku þýðinguna gerði Knud Pheiffer. Eins og kunnugt er gerði Jakob Hafstein afar vel heppnaða þýðingu og staðfæringu af textanum auk þess sem hann fór sérlega vel með lagið. 

Lagið varð vinsælt á Norðurlöndunum en sló rækilega í gegn á Íslandi þegar það kom út haustið 1954. Platan er ein mest selda plata Íslenzkra tóna. Óhætt er að segja að hvert mannsbarn hafi þekkt hið ljúfsára ljóð sem er ógleymanlegt þeim sem á hlýða. Lagið var spilað í óskalagaþáttum útvarps árum saman eftir útkomu plötunnar og virðist enn lifa með þjóðinni þó það heyrist sjaldan í útvarpi á nýrri öld. Heiti lagsins varð titill útvarpsþáttar um lög frá liðinni tíð á Rás 2 og heiti á smásagnasafni Einars Kárasonar sem gefið var út 1987. Í samnefndri smásögu kom lagið sjálft við sögu á eftirminnilegan hátt.  

Fáir hafa reynt að endurgera lagið, hugsanlega vegna þess hve vel það er flutt af Jakobi og hve ljóðið er tilfinningahlaðið. Rúnar Júlíusson söng lagið reyndar inn á plötuna Nostalgíu sem gefin var út af Geimsteini 2006. 

Jakob Hafstein gaf út fallegt nótnahefti með laginu árið 1956. Carl Billich skrifaði nóturnar en teikningar eru eftir Halldór Pétursson. Harmrænar teikningar Halldórs auka enn á þá átakanlegu atburðarrás sem lýst er í ljóðinu.  

## Nótnabókin

Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-01-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-04-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-05-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-06-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-07-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-08-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-09-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-10-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-11-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-12-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-13-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-14-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-15-.jpg
Mynd:S%C3%B6ngur_villiandarinnar-16-.jpg


## Heimildir
Wikimedia Foundation

**Wikimedia** (enska *Wikimedia Foundation*) eru bandarísk almannaheillasamtök með höfuðstöðvar í San Francisco í Bandaríkjunum. Hlutverk samtakanna er að halda utan um rekstur fjölmargra wiki-verkefna eins og Wikipediu, Wiktionary, Wikiquote, Wikibooks, Wikisource, Wikimedia Commons, Wikispecies, Wikinews, Wikiversity, ,  og samtökin eiga réttinn að Nupedia-verkefninu, fyrirrennara Wikipediu.

Þekktasta verkefni samtakanna er Wikipedia sem er einn af tíu vinsælustu vefunum í heiminum. Jimmy Wales tilkynnti um stofnun Wikimedia þann 20. júní 2003, hann hefur setið í stjórn samtakanna síðan þá.

## Tenglar
* Opinber vefur Wikimedia
* Opinbert blogg Wikimedia
Ingibjörg Þorbergs - Nú ertu þriggja ára

**Ingibjörg Þorbergs syngur með hljómsveit Carl Billich** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Ingibjörg Þorbergs lögin *Nú ertu þriggja ára* og *Rósin mín*, með hljómsveit Carl Billich. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Nú ertu þriggja ára - *Lag og texti: Jón Kjerúlf*- 
# Rósin mín - *Lag og texti: Ásta Sveinsdóttir*
Verðlaunasjóður Guðmundar P. Bjarnasonar

**Guðmundur P. Bjarnason**, sem kenndur er við bæinn Sýrupart á Akranesi, gaf í ársbyrjun 2000 um 35 milljónir króna til stofnunar sjóðs sem nota á til að verðlauna efnilega útskriftarnemendur í eðlis- og efnafræði við Háskóla Íslands.

Guðmundur P. Bjarnason fæddist 23. febrúar 1909 á Sýruparti og bjó þar lengstaf. Síðast bjó hann á Höfða, dvalarheimili aldraðra á Akranesi. Foreldrar hans voru Bjarni Jóhannesson útvegsbóndi á Sýruparti og kona hans Sólveig Freysteinsdóttir. Guðmundur átti þess ekki kost að stunda háskólanám en starfaði sem netagerðarmaður og fiskmatsmaður á Akranesi auk þess sem hann gerði út bátinn Bjarna Jóhannesson í félagi við bróður sinn. Hann var einn af stofnendum Knattspyrnufélagsins Kára árið 1922 og Taflfélags Akraness 1933. Guðmundur hefur einnig stofnað sjóði til stuðnings við efnilega nemendur úr Brekkubæjarskóla, Grundarskóla og Fjölbrautaskóla Vesturlands. Ennfremur gaf hann Byggðasafninu í Görðum Neðri Sýrupartinn 1989. Guðmundur lést 23. febrúar 2006.

## Styrkþegar
2018: Bergþór Traustason (verkfræðileg eðlisfræði) og Sigríður Stefanía Hlynsdóttir (efnafræði)

2017: Pétur Rafn Bryde (eðlisfræði) og Sigtryggur Bjarki Sigtryggsson (efnafræði)

2016: Stefán Alexis Sigurðsson (eðlisfræði) og Anna Bergljót Gunnarsdóttir (efnafræði)

2013: Árni Johnsen (eðlisfræði), Guðmundur Kári Stefánsson (eðlisfræði), Eyjólfur Guðmundsson (eðlisfræði), Lilja Kristinsdóttir (efnafræði), Tinna Pálmadóttir (lífefnafræði) og María Lind Sigurðardóttir (lífefnafræði).

2012: Tómas Örn Rosdahl (eðlisfræði), Kristinn Kristinsson (eðlisfræði), Sveinbjörn Finnsson (eðlisfræði), Rikke Poulsen (lífefnafræði) og Sara Björk Sigurðardóttir (efnafræði).

2009-2011: Styrkjunum þessi ár var úthlutað samtímis. Styrkina hlutu: Þórey María Maríusdóttir (eðlisfræði 2009), Inga Rún Helgadóttir (eðlisfræði 2010), Katla Kristjánsdóttir (lífefnafræði 2010), Elvar Karl Bjarkason (eðlisfræð 2011), Kristín Björg Arnardóttir (eðlisfræði 2011) og Katrín Lilja Sigurðardóttir (efnafræði 2010).

2008: Ásgeir Birkisson (eðlisfræði), Hlynur Grétarsson (eðlisfræði), Jón Emil Guðmundsson (eðlisfræði), Líney Halla Kristinsdóttir (eðlisfræði), Pétur Gordon Hermannson (eðlisfræði) og Elvar Örn Jónsson (efnafræði).

2006 og 2007: Styrkjunum þessi ár var úthlutað samtímis. Styrkina hlutu: Ómar Valsson (eðlisfræði 2006), Elfa Ásdís Ólafsdóttir (lífefnafræði 2007), Sigurður Ægir Jónsson (eðlisfræði 2007) og Gunnar Sigurðsson (eðlisfræði 2007)

2005: Kristján Friðrik Alexandersson (efnafræði) og Sigurður Örn Stefánsson (eðlisfræði)

2004: Anna Valborg Guðmundsdóttir (lífefnafræði), Anna Guðný Sigurðardóttir (lífefnafræði), Guðrún Eiríksdóttir (lífefnafræði), Bergur Einarsson (jarðeðlisfræði) og Erling Jóhann Brynjólfsson (eðlisfræði)
 
2003: Jóel Karl Friðriksson (eðlisfræði) og Unnur Unnsteinsdóttir (lífefnafræði)

2002: Jens Hjörleifur Bárðarson (eðlisfræði)

2001: Árdís Elíasdóttir eðlisfræðingur og Soffía Sveinsdóttir efnafræðingur.

2000: Kristján Kristjánsson eðlisfræðingur, Kristín Ingvarsdóttir efnafræðingur, Andri Arnaldsson efnafræðingur og Snævar Sigurðsson efnafræðingur.

## Heimildir
*
Lundúnabruninn mikli

**Lundúnabruninn mikli** (þekkt sem **The Great Fire of London** á ensku) var stórbruni sem varð í miðborg Lundúna sunnudaginn 2. september 1666 og stóð yfir í þrjá daga til miðvikudagsins 5. september 1666. Bruninn eyddi gömlu Lundúnaborg innan rómverska borgarmúrsins. Eldurinn kom nálægt Westminsterborg en snerti hana ekki né úthverfin. 13.200 hús eyddust í brunanum ásamt 87 kirkjum, gömlu dómkirkju heilags Páls og mörgum byggingum í eigu stjórnvalda.

Heimili 70.000 Lundúnabúa eyddust en 80.000 manns bjuggu í borginni á þeim tíma. Ekki er vitað hversu margir fórust í brunanum en talið er að mannfall hafi verið lítið. Einungis sex dauðsföll voru skráð. Nýlega hefur þessi ályktun verið véfengd af því að haldið er að fátækt fólk og millistéttar, sem fórst, hafi ekki verið skráð. Einnig er haldið að eldurinn hafi eytt þeim líkum sem eftir voru.

Eldurinn kom upp í bakaríi Thomas Farriner á Pudding Lane skömmu eftir miðnætti sunnudaginn 2. september og breiddist fljótt út í vesturátt. Þáverandi borgarstjóri, Thomas Bloodworth, var mjög óákveðinn og í vafa um hvort ætti að rífa byggingar niður til þess að koma í veg fyrir að eldurinn breiddist meira út. Skipun var gefin um að rífa skyldi byggingar niður um kvöldið en þá magnaðist eldurinn í bakaríinu og það var orðið of seint. Á mánudeginum breiddist bruninn út í norðurátt að hjarta borgarinnar. Stjórnleysi varð á götunum og orðrómur var um að útlendingar væru að kveikja í húsum. Á þriðjudeginum náði eldurinn dómkirkjunni en tilraunir til að slökkva eldinn byrjuðu að bera árangur. Loksins minnkaði vindurinn og byssupúður var notað til þess að sprengja byggingar og stöðva með því útbreiðslu eldsins.

## Heimild
*
Alfreð Clausen - Litla stúlkan

**Alfreð Clausen með kvartett Josef Felzmann** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngur Alfreð Clausen lögin *Kveðja* og *Litla stúlkan*, við undirleik kvartetts Josef Felzmann. Kvartettinn skipuðu auk Josef sem lék á fiðlu, Carl Billich, píanó, Trausti Thorberg, gítar og Einar B. Waage, bassi. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Kveðja - *Lag - texti: Robinson (I went to your wedding) - Kristín Engilbertsdóttir*
# Litla stúlkan - *Lag og texti: Steingrímur Sigfússon* -
Ingibjörg Þorbergs og Alfreð Clausen - Á morgun

**Ingibjörg Þorbergs og Alfreð Clausen** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngja Alfreð Clausen og Ingibjörg Þorbergs lögin *Á morgun* og *Stefnumótið*, við undirleik tríós Carl Billich. Í tríóinu voru auk Billich, Josef Felzmann og Einar B. Waage. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Á morgun - *Lag og texti: Ingibjörg Þorbergs* - 
# Stefnumótið - *Lag - texti: Ásta Sveinsdóttir - Númi Þorbergsson* - 

## Lagið Á morgun
Lag Ingibjargar Þorbergs *Á morgun* vakti verðskuldaða athygli þegar það kom fyrst út 1953. Gæði lagsins, útsetning og flutningur alllur hefur fært lagið í öndvegisflokk sígildra íslenskra dægurlaga, sem yngri kynslóðir sækja innblástur í og leitast við að endurvekja. Í leikriti Ólafs Hauks Símonarsonar, *Þrek og tár*, sem sýnt var í Þjóðleikhúsinu 1995 var lagið sungið af Eddu Heiðrúnu Backman og Agli Ólafssyni. Síðan tóku Megas og senuþjófarnir lagið á samnefndri plötu sinni 2008. Árið 2011 sungu svo Sigurður Guðmundsson og Sigríður Thorlacius það inn á plötu með Sinfóníuhljómsveitinni. Lagið er fyrsta íslenska dægurlagið sem kona semur og syngur sjálf inn á hljómplötu.

## Forsíða nótnaheftis
Fangelsið Kvíabryggja

**Fangelsið Kvíabryggja** er fangelsi á Snæfellsnesi.

Frá árinu 1955 voru vistaðir á Kvíabryggju menn, sem ekki greiddu meðlagsskuldir eða barnalífeyri. Árið 1963 voru fyrstu refsifangarnir sendir þangað til afplánunar. Fyrst í stað voru þeir vistaðir með meðlagsföngunum en þeim síðarnefndu fækkaði í áranna rás. Aðalfangelsisbyggingin var tekin í notkun 1963. Árið 2007 var byggt við og nú rúmast 21 fangi í fangelsinu. Aðstaðan á Kvíabryggju er með viðtalsherbergi, setustofu, eldhús og borðstofu, verkstæði, æfingasal og tómstundarrými. Fangelsið er staðsett á jörðinni Kvíabryggju, sem er um 35 hektarar að stærð. Sauðfjárbúskapur er stundaður á Kvíabryggju sem fangar sjá að megninu um, ásamt fiðurfé.  Segja má að fangelsið sé opið að því leyti að þar eru hvorki rimlar fyrir gluggum né heldur er svæðið öðru vísi afgirt en venjuleg sveitabýli. Einkum er því reynt að vista þar menn, sem hafa lítinn sakaferil eða þá að ætla má að þeim sé treystandi til þess að afplána við slíkar aðstæður. Fangelsið er almennt aðeins ætlað körlum vegna húsakynna, en þar til nýlega gátu konur afplánað fangelsisvist sína þar.

## Heimildir


## Tengt efni
* Fangelsismálastofnun ríkisins
* Listi yfir fangelsi á Íslandi
Alfreð Clausen - Manstu gamla daga

** Alfreð Clausen - Manstu gamla daga** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni flytur Alfreð Clausen lögin *Æskuminning* og *Manstu gamla daga* með hljómsveit Carl Billich. Hljómsveitina skipuðu auk Billich þeir Josef Felzmann, Bragi Hlíðberg, Ólafur Gaukur og Einar B. Waage. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Æskuminning - *Lag - texti: Ágúst Pétursson - Jenni Jónsson* - 
# Manstu gamla daga - *Lag - texti: Alfreð Clausen - Kristín Engilbertsdóttir* -  

## Manstu gamla daga
Þetta er fyrsta platan sem Alfreð Clausen syngur inn fyrir Íslenzka tóna og óhætt er að segja að bæði lögin hafi slegið í gegn. Lagið *Æskuminning* var nokkuð þekkt áður en platan kom út, en *Manstu gamla daga* eftir Alfreð sjálfan vann á og er enn í hávegum haft. Nokkrir hafa glímt við lagið á seinni árum og má þar nefna Ragnar Bjarnason og Megas. Lagið var notað sem upphafslag og yfirskrift tónleika Sinfóníuhljómsveitar Íslands 2006, þar sem Ragnheiður Gröndal og Eivör Pálsdóttir sungu lög gömlu meistaranna og heiti lagsins notað við endurútgáfu laga frá eldri tíma á nokkrum safnplötum. Yfirskrift safnplötu með lögum Alfreðs Clausen sem kom út hjá Steinum 1996 var *Manstu gamla daga* og vönduð sjónvarpsþáttaröð frá 1991 í umsjón Helga Péturssonar um dægurlög fyrri ára bar sama heiti.   

## Æskuminning
Lagið *Æskuminning* lenti í öðru sæti í danslagakeppni SKT árið 1952, en bar sigur úr býtum í vali áhorfenda. Höfundurinn Ágúst Pétursson samdi lagið nokkru fyrir þann tíma, en það kemur fyrst út á þessari plötu í minnisstæðum flutningi Alfreðs. 

*Æskuminning* naut mikilla vinsælda og kom einnig út á Norðurlöndunum. Carl Billich útsetti lagið. Ágúst átti fleiri lög sem Íslenzkir tónar gáfu út, lögin *Hittumst heil* og *Ég mætti þér* sem Tígulkvartettinn söng, *Harpan ómar* sem Alfreð og Ingibjörg Þorbergs sungu saman og *Þórður sjóari* sem Alfreð söng. 

Í takt við vinsældir *Æskuminningar* gaf Drangeyjarútgáfan út nótur af laginu. Forsíðuna teiknaði Þorleifur Þorleifsson sem hannaði flest plötuumslög Íslenzkra tóna.  
Mynd:Æskuminning nótnahefti.jpg


## Tenglar
* http://www.tonlist.is/Music/Song/24496/manstu_gamla_daga/manstu_gamla_daga/ - Brot úr laginu Manstu gamla daga á Tónlist.is
* http://www.tonlist.is/Music/Song/78956/aeskuminning/manstu_gamla_daga_vinsael_log_fra_1952-1959/ - Brot úr laginu Æskuminning á Tónlist.is
* http://www.tonlist.is/Music/Artist/2606/alfred_clausen/ - Nánari umfjöllun um Alfreð Clausen eftir Bárð Örn Bárðarson og Jónatan Garðarsson
Jan Moravek og tríó - Við syngjum og dönsum 1 og 2

**Við syngjum og dönsum 1 og 2 með tríói Jan Morávek** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni flytur tríó Jan Morávek syrpu af 8 lögum í Foxtrott og Slow Foxtrott, takti. Jan leikur á harmoniku, Eyþór Þorláksson á gítar og Erwin Koeppen á bassa. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.

## Lagalisti
# Litla flugan
# Ágústnótt
# Litla stúlkan
# Vökudraumur
# Selja litla
# Lindin hvíslar
# Réttarsamba - 
# Manstu gamla daga
Alfreð Clausen - Ágústnótt

** Alfreð Clausen - Ágústnótt** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngur Alfreð Clausen lögin *Ágústnótt* og *Vökudraumur* með hljómsveit Josef Felzmann. Í hljómsveitinni voru auk Josef, Carl Billich, Ólafur Gaukur Þórhallsson og Jóhannes Eggertsson. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Ágústnótt - *Lag - texti: Oddgeir Kristjánsson - Árni úr Eyjum*  - 
# Vökudraumur - *Lag og texti: Jenni Jónsson* - 

## Lögin
Lag Oddgeirs Kristjánssonar *Ágústnótt* er samið árið 1937. Það náði strax vinsældum sem þjóðhátíðarlag, en það var ekki fyrr en 1952, að lagið var gefið út á prenti. Í ritgerð Hafsteins Þórólfssonar um tónsmíðar Oddgeirs segir að lagið sé elsta þjóðhátíðarlagið sem reglulega sé sungið enn í dag. Líklegt má telja að flutningur Alfreðs Clausen og hljómsveitar Josef Felzmann hafi aukið enn á vinsældir og útbreiðslu lagsins á sínum tíma.  

Lag Jenna Jónssonar *Vökudraumur* fékk góðar undirtektir, þó það yrði ekki eins langlíft og *Ágústnótt*. Lagið fékk viðurkenningu í danslagakeppni SKT 1953 í flokknum „Nýju dansarnir”.   

## Heimildir
Ingibjörg Þorbergs og Alfreð Clausen syngja lög Sigfúsar Halldórssonar

**Ingibjörg Þorbergs og Alfreð Clausen syngja lög Sigfúsar Halldórssonar** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Ingibjörg Þorbergs lagið *Ég vildi að ung ég væri rós* og Alfreð Clausen syngur *Þín hvíta mynd*. Bæði eru lögin eftir Sigfús Halldórsson og leikur höfundur sjálfur undir á píanó. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Þín hvíta mynd - *Lag og texti: Sigfús Halldórsson - Tómas Guðmundsson*
# Ég vildi að ung ég væri rós - *Lag - texti: Sigfús Halldórsson - Þorsteinn Ö. Stephensen* -
Þuríður Pálsdóttir, sópran. - Blítt er undir björkunum

**Þuríður Pálsdóttir syngur** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngur Þuríður Pálsdóttir tvö lög úr *Gullna hliðinu* og þjóðlagið *Sofðu unga ástin mín*, við undirleik Róberts A. Ottóssonar. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Blítt er undir björkunum / Hrosshár í strengjum - *Lag - texti: Páll Ísólfsson - Davíð Stefánsson* - 
# Sofðu unga ástin mín - *Lag - texti: Íslenskt þjóðlag - Jóhann Sigurjónsson* - Útsetning: Sveinbjörn Sveinbjörnsson'' -
Evrabía

**Evrabía** er hugtak, sett saman úr orðunum Evrópa og Arabía. Sumir Evrópubúar lýsa með því ótta sínum við fjölgun múslima í Evrópu síðustu árin, sem þeir halda að hafi í för með sér aukin innflytjendavandamál í álfunni, og af ótta við að íslam taki yfir Evrópu. Margir fræðimenn hafa lýst hugtakinu og orðræðunni í kringum það sem samsæriskenningu.

## Saga

Félagsfræðingar hafa bent á að múslimahatur gegni lykilhlutverki meðal öfga-hægrihópa í Evrópu. Meðal annars hafa verið gerðar rannsóknir á þróun hugtaksins *Evrabía* innan þeirra hópa. Hugtakið er upprunnið í skrifum höfundarins Gisele Littman um árið 2000. Norski hryðjuverkamaðurinn Anders Behring Breivik notaði hugtakið víða í yfirlýsingunni sem fylgdi hryðjuverkunum í Noregi 2011 og náði hugtakið nokkurri útbreiðslu í kjölfarið. Í dómnum yfir Breivik var meðal annars tekið fram að „margir virðast deila samsæriskenningu Breiviks, að meðtalinni Evrabíu-kenningunni. Dómstólnum virðist hins vegar fátt fólk deila þeirri hugmynd Breiviks að meintri Íslam-væðingu skuli svara með hryðjuverkum.“

## Tengt efni
* Íslam
* Íslam í Evrópu

## Heimildir
Alfreð Clausen syngur lög eftir Jenna Jónsson

**
**Alfreð Clausen syngur lög eftir Jenna Jónsson*' er 78-snúninga [[hljómplata]] gefin út af [[Íslenzkir tónar|Íslenzkum tónum]] árið 1954. Á henni flytur [[Alfreð Clausen]] tvö lög eftir [[Jenna Jónsson]], *Brúnaljósin brúnu* með tríói [[Carl Billich]] og *Sólarlag í Reykjavík* með hljómsveit og kór undir stjórn Carl Billich. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: [[AS Nera]] í [[Osló]].


== Lagalisti ==
# Brúnaljósin brúnu - *Lag og texti: Jenni Jónsson* - 
# Sólarlag í Reykjavík - *Lag og texti: Jenni Jónsson* 


== S.K.T. keppnin ==
Lagið *Brúnaljósin brúnu'' sigraði í S.K.T. keppninni 1954 í flokknum „Nýju dansarnir”. Þegar lagið kom út á plötu var hún rifin út, enda Alfreð vinsæll og hafði nýverið verið kosinn besti íslenski dægurlagasöngvarinn í skoðanakönnun Hljómplötunýjunga. Platan var í fyrsta sæti metsölulista Drangeyjar í nóvember 1954. 
Margir hafa sungið eða leikið lagið inn á plötur í kjölfar Alfreðs og má þar nefna Hauk Morthens, Ragnar Bjarnason, Megas, Bubba Morthens, KK og Magnús Eiríksson, Pál Óskar Hjálmtýsson, Einar Júlíusson, hljómsveitina Flís og Guðrúnu Gunnarsdóttur.   

## Heimildir
Tígulkvartettinn - Ég bið að heilsa og Sólsetursljóð

**Tígulkvartettinn** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni flytur Tígulkvartettinn lögin *Ég bið að heilsa* og *Sólsetursljóð* við undirleik Jan Morávek. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Ég bið að heilsa - *Lag - texti: Ingi T. Lárusson - Jónas Hallgrímsson* - 
# Sólsetursljóð - *Lag - texti: Bjarni Þorsteinsson - Guðmundur Guðmundsson* 

## Tígulkvartettinn
Karlakórinn Vísir - Alfaðir ræður

**Karlakórinn Vísir - Alfaðir ræður** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur karlakórinn Vísir frá Siglufirði tónverkið *Alfaðir ræður* eftir Sigvalda Kaldalóns við ljóð Sigurðar Eggerz. Stjórnandi er Þormóður Eyjólfsson, einsöngvari Daníel Þórhallsson og undirleikari er Emil Thoroddsen. Platan er hljóðrituð í mono. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Alfaðir ræður - *Lag - texti: Sigvaldi Kaldalóns - Sigurður Eggerz* - 

Ljóðið *Alfaðir ræður* samdi Sigurður Eggerz eftir sjóslys sem varð við Vík í Mýrdal 26. maí 1910, þar sem fimm menn drukknuðu. Sigurður var sýslumaður Skaftfellinga þegar þessi atburður átti sér stað og staðsettur í Vík.  

## Heimildir
Sigurður Ólafsson - Svanurinn minn syngur

**Sigurður Ólafsson syngur íslensk sönglög** er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Sigurður Ólafsson þrjú sönglög eftir Sigvalda Kaldalóns við píanóundirleik Carl Billich. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló. 

## Lagalisti
# Á Sprengisandi - *Lag - texti: Sigvaldi Kaldalóns - Grímur Thomsen*
# Kveldriður - *Lag - texti: Sigvaldi Kaldalóns - Grímur Thomsen* - 
# Svanurinn minn syngur - *Lag - texti: Sigvaldi Kaldalóns - Halla Eyjólfsdóttir*