Einar Benediktsson

**Einar Benediktsson** (oft nefndur **Einar Ben**) (31. október 1864 – 12. janúar 1940) var skáld, ritstjóri, lögfræðingur, embættis- og mikill athafnamaður. Einar er talinn í hópi nýrómantískra skálda og samdi mikil ljóð með hátimbruðu yfirbragði. Orðin: „*Aðgát skal höfð í nærveru sálar*“ eru úr ljóði hans *Einræður Starkaðar, III*.

## Ævi og ferill
Faðir Einars var Benedikt Sveinsson, alþingismaður og sýslumaður og móðir hans hét Katrín Einarsdóttir, húsmóðir. Einar gekk í Lærða Skólann í Reykjavík þaðan sem hann varð stúdent 1884. Hann fór því næst til Kaupmannahafnar og útskrifaðist sem lögfræðingur úr Hafnarháskóla 1892.

Einar stofnaði fyrsta dagblað Íslands, *[[Dagskrá]]*, árið 1896, sem studdi Heimastjórnarflokkinn, og var sjálfur ritstjóri þess í tvö ár. Hann átti þátt í stofnun Landvarnarflokksins árið 1902 og gaf út blaðið *[[Landvörn]]* samhliða því. Einar átti þátt í því að koma á laggirnar fyrstu loftskeytastöð landsins árið 1905. Hann kom einnig að útgáfu blaðanna *[[Þjóðin]]* (1914–15), *[[Þjóðstefna]]* (1916–17) og *[[Höfuðstaðurinn]]* (1916–17).

Einar var mikill áhugamaður um virkjun fallvatna og stofnaði ásamt öðrum Fossafélagið Títan 1914 til athugunar á því hvort arðbært væri að byggja virkjanir við Þjórsá. Ekkert varð úr þeim fyrirætlunum fyrr en um hálfri öld seinna þegar Búrfellsvirkjun var byggð.

Á árunum 1907–21 ferðaðist Einar mikið. Hann fór til Noregs, Edinborgar í Skotlandi, sneri aftur til Kaupmannahafnar (1908-10) en eyddi svo sjö árum í London (1910–17) áður en hann fór enn aftur til Kaupmannahafnar (1917–21), þess í milli hafði hann stuttar viðkomur á Íslandi.

Hann sneri endanlega aftur heim til Íslands 1921 og bjó í Reykjavík næstu árin, þó svo að hann hafi oft verið langdvölum erlendis, meðal annars í Þýskalandi, á Spáni og í Norður-Afríku. Þá lét hann fara fram rannsóknir á námum í Miðdal, til þess að skoða möguleikana á málmvinnslu og sementsframleiðslu. Síðustu átta árum ævi sinnar eyddi Einar í Herdísarvík á Reykjanesskaga. 

Einar lést í Herdísarvík 1940 og var grafinn í þjóðargrafreit á Þingvöllum. Þegar hann lést var enginn vegur í Herdísarvík og þurfti að bera kistuna þangað úr Selvogi. Var hún þung, smíðuð úr eik og hafði verið smíðuð fyrir hann nokkru áður. Var Einar svo borinn í kistunni til baka í Selvog um 14 km.

## Eitt og annað
* Stytta af Einari eftir Ásmund Sveinsson stendur við Höfða í Reykjavík, en Einar bjó í húsinu um árabil.
* Við Héðinshöfða á Tjörnesi er minnisvarði um Einar, sem reistur var árið 1972. Þar var heimili Einars frá 1876 og fram á fullorðinsár, en faðir hans, Benedikt Sveinsson, gegndi starfi sýslumanns í Þingeyjarsýslum frá 1874 til 1897.
* Einar bar fram hugmyndina að Hvítbláni, hugmynd að íslenskum fána, árið 1897.
* Einar var um skamma hríð eigandi jarðarinnar Þorvaldseyrar en seldi hana fyrir 9 þúsund krónur sem talið var metfé fyrir bújörð.
* Guðjón Friðriksson, sagnfræðingur, gaf út ævisögu Einars í þremur bindum á árunum 1997–2000.

## Helstu verk
* *Sögur og kvæði* (1897)
* *Pétur Gautur* (1901) (Þýðing á leikriti Henrik Ibsen)
* *Hafblik* (1906) (Kvæði)
* *Hrannir* (1913) (Kvæði)
* *Vogar* (1921) (Kvæði)
* *Hvammar* (1930) (Kvæði)

## Heimildir
* Ofurhuginn
* Ofurhuginn Einar Benediktsson 

## Tenglar

* ''Einar Benediktsson''; greinar í Lesbók Morgunblaðsins 1964
* ''Hjá Einari Benediktssyni í Herdísarvík''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1971
* ''Kvæðin hans eru engum torskilin, sem hlusta vilja á hann''; viðtal við Valgerði Benediktsson; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1941
* ''Um Katrínu Einarsdóttur – móður Einars skálds Benediktssonar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1938 
* ''Davíð konungur''; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1929
* ''Hvammar''; birtist í Lögbergi 1928 
* Grein í Morgunblaðinu 5. nóvember 2006: " Um afann Einar " eftir Einar Benediktsson fv. sendiherra
* Einar Benediktsson skáld. Jónas Þorbergsson, Tímarit Máls og menningar 1. apríl 1940, bls. 7&ndash;16.

## Tilvísanir