open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moya Brennan

**Máire Ní Bhraonáin**, þekktust sem **Moya Brennan**, (fædd 4. ágúst 1952) er írsk þjóðlaga, popp- og nýaldarsöngkona. Moya hóf ferilinn með hljómsveitinni Clannad þar sem systkini og frændsystkini hennar spila. 
Systir hennar er Enya.

## Sólóplötur
*1992 – Máire
*1994 – Misty Eyed Adventures
*1998 – Perfect Time
*1999 – Whisper to the Wild Water
*2003 – Two Horizons
*2005 – An Irish Christmas
*2006 – Signature
*2010 – My Match Is A Makin' (með Cormac de Barra)
*2010 – T with the Maggies (með T with the Maggies)
*2011 – Voices & Harps (með Cormac de Barra)
*2013 – Affinity (með Cormac de Barra)
*2017 – Canvas
*2019 – Timeless (með Cormac de Barra)

## Tilvísanir


## Tenglar
* Opinber vefsíðan Moya Brennan
Ástríður (sjónvarpsþættir)

**Ástríður** voru íslenskir sjónvarpsþættir sýndir á Stöð 2 í tveimur þáttaröðum. Fyrri kom út haustið 2009 en sú seinni haustið 2013. Handritshöfundar voru Ilmur Kristjánsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, María Reyndal, Sigurjón Kjartansson og Silja Hauksdóttir með handritaráðgjöf Kristjáns B. Jónassonar. Leikstjóri var Silja Hauksdóttir og yfirumsjón handrits sá Sigurjón Kjartansson um. Höfundar sögu í annar þáttaröð voru Hannes Sasi Pálsson, Ilmur Kristjánsdóttir, María Reyndal og Sigurjón Kjartansson með yfirumsjón Sigurjóns Kjartanssonar. Handritið gerði Hannes Sasi Pálsson og leikstjóri Silja Hauksdóttir.

## Söguþráður
Sagan segir frá Ástríði (Ilmur Kristjánsdóttir) sem ræður sig á skrifstofu rétt fyrir bankahrunið á íslandi (vorið 2008). Nýju vinnufélagar Ástríðar eru skrautlegir með afbrigðum. Bjarni, frændi hennar, er með gráa fiðringinn og kann ekki að þegja yfir leyndarmálum. Eyjólfur, tölvumaður, fremur óviðeigandi tónlistargjörninga við hvert tækifæri og Fanney svífst einskis til þess að koma sér áfram, milli þess sem hún á í „haltu mér, slepptu mér“ sambandi við Davíð, sessunaut Ástríðar. Hann er stundum sá eini eðlilegi í lífi hennar og saman hlægja þau að furðuverunum í kringum sig. Ástríður kemst að því að fjármálaheimurinn á sér líka sínar rómantísku hliðar, þrátt fyrir að flestir sem á eftir henni ganga gætu varla verið vonlausari. Ástin gæti þó verið nær en hana grunar.

## Tilvísanir
Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Suður-Afríku  í knattspyrnu, og er stjórnað af Suður-afríska knattspyrnusambandinu.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Suður-Afríka úrslitagrunnur
Krasnojarsk

**Krasnojarsk** (rússneska: Красноя́рск) er borg í Rússlandi. Mannfjöldi var um það bil 1,083 milljónir árið 2017. 
Árið 2019 var haldið Vetrarháskólinn.
Múrmansk-fylki

**Múrmanskfylki** (rússneska: *Му́рманская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Múrmansk. Íbúafjöldi var 795,409 árið 2010.
Moskvufylki

**Moskvufylki** (rússneska: *Моско́вская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Moskva. Íbúafjöldi var 7,095,120 árið 2010.
Kostromafylki

**Kostrómafylki** (rússneska: *Костромска́я о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Kostróma. Íbúafjöldi var 667,562 árið 2010.
Proteaceae

**Silfurtrjáaætt** (fræðiheiti *Proteaceae*) eða **silfurtrjáaætt** er ættkvísl. Plöntufjölskylda í röð silfur trjálíkra (Proteales). Um það bil 77 ættkvíslir með um það bil 1600 tegundir koma fyrir á suðurhveli jarðar.

Fjölskyldan var nefnd af Antoine Laurent de Jussieu árið 1789 úr ættinni Protea, sem aftur kemur frá nafni guðsins Proteus. Hann gat breytt um lögun og rúllað um mismunandi dýr. Þetta nafn var valið vegna mikils fjölbreytni af blómum og laufum fjölskyldunnar.
Kristalina Georgieva

**Kristalina Ivanova Georgieva-Kinova** (13. ágúst 1953) er búlgarskur hagfræðingur sem hefur verið framkvæmdastjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins frá árinu 2019. Hún var framkvæmdastjóri Alþjóðabankastofnananna frá 2017 til 2019 og var starfandi forseti Alþjóðabankans frá 1. febrúar til 8. apríl 2019 eftir afsögn Jims Yong Kim. Hún var áður varaforseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins í forsetatíð Jean-Claude Junckers frá 2014 til 2016.

Georgieva gegndi ýmsum embættum hjá Alþjóðabankastofnununum frá 1993 til 2010 og varð varaforseti og fagritari þeirra í mars árið 2008. Hún hefur einnig verið meðlimur í fjárhaldsnefnd og dósent við hagfræðideild Þjóðar- og alþjóðahagfræðiháskólans í Sófíu. Þann 27. september árið 2016 tilnefndi ríkisstjórn Búlgaríu Kristalinu Georgievu í embætti aðalritara Sameinuðu þjóðanna. Þegar kosið var í embættið á öryggisráði Sameinuðu þjóðanna þann 5. október lenti Georgieva í áttunda sæti af tíu frambjóðendum. Í sömu atkvæðagreiðslu hlaut António Guterres stuðning öryggisráðsins í embætti aðalritara. Þann 28. október tilkynnti Alþjóðabankinn að Georgieva yrði fyrsti framkvæmdastjóri bankans frá 2. janúar 2017. Þann 29. september 2019 var Georgieva útnefnd næsti framkvæmdastjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Hún var sú eina sem var tilnefnd í starfið og er fyrsta manneskjan frá nýmarkaðslandi sem hefur gegnt því.

Georgieva var nefnd „Evrópumaður ársins“ árið 2010 og „ESB-framkvæmdastjóri ársins“ að launum fyrir störf hennar, sér í lagi fyrir hamfarahjálp hennar á Haítí og í Pakistan. 

Árið 2021 var Georgieva sökuð um að hafa hagrætt ársskýrslu Alþjóðabankans árið 2018 til þess að gefa Kína hærri einkunn á lista yfir lönd þar sem best væri að stunda viðskipti. Kína hafi hækkað um sjö sæti frá upphaflegum drögum skýrslunnar eftir að aðferðafræði við gerð hennar var breytt. Þá var Georgieva sökuð um að hagræða skýrslunni til þess að gefa Sádi-Arabíu, Sameinuðu arabísku furstadæmunum og Aserbaísjan hærri einkunn.

## Tilvísanir
Novosíbírskfylki

**Novosíbírskfylki** (rússneska: *Новосиби́рская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Novosíbírsk. Íbúafjöldi var 2,665,911 árið 2010.
Hvaleyrarvatn

**Hvaleyrarvatn** er stöðuvatn innan bæjarmarka Hafnarfjarðar. Það hefur enga stórar ár sem renna til eða frá því, en fær að mestu vatn frá úrkomu og grunnvatni.

Við vatnið er skógræktarsvæðið Höfðaskógur, sem er í umsjón Skógræktarfélags Hafnarfjarðar. Svæðið við Hvaleyrarvatn er vinsælt útivistarsvæði, og gönguleið liggur í kringum vatnið.

## Tenglar
* Höfðaskógur 
* Hvaleyrarvatn - hringgönguleið (ferlir.is)
* Uppland (hverfaskipulag Hafnarfjarðar)
Hvaleyri

**Hvaleyri** er eyri í Hafnarfirði. Nafnið Hvaleyri kemur frá frásögn sem segir að Flóki Vilgerðarson, Hrafna-Flóki, og félagar hafi fundu rekinn búrhval á eyri út frá Hafnarfirði. Á Hvaleyri  bjó Halldór Jónsson hertekni. Jörðin Hvaleyri var talin 36,6 að dýrleika eftir Jarðabókinni 1861 og voru hlunnindi beitutekja, þangskurður og mikil kolaveiði. Nokkur kot voru í landi jarðarinnar. Þau hafa nú farið undir golfvöll.
Hvaleyrarlón og Hvaleyrarhöfði voru friðlýst sem fólkvangur (Hvaleyrarfólksvangur) árið 2009. Mikið fuglalíf er á svæðinu og þar hafa sést sjaldséðir fuglar eins og gráhegrar.

Öldum saman hefur mikið landbrot hefur verið á Hvaleyri og bærinn verið færður oftar en einu sinni. Elsti verslunarstaður í Hafnarfirði Fornubúðir var á Hvaleyrargranda en var fluttur árið 1677 vegna landbrots af sjávargangi.

Á Hvaleyri er Flókaklöpp þar sem má finna rúnir ristaðar í nokkra steina. Í dag er Hvaleyri að mestunýttur undir golfvöll.

## Heimildir
* Íhugunarefni á Hvaleyri,Morgunblaðið - Morgunblaðið F (29.11.2004)
* Hvaleyri við Hafnarfjörð
* Hvaleyri, Hvaleyrarhöfði, Sveinskort og Vesturkot (ferlir.is)
* Jörðin Hvaleyri til sölu, Þjóðólfur - 10.-11. tölublað (05.01.1869)  
* Uppdráttur af Hvaleyrarfólksvangi 2009
* Gísli Sigurðsson, ''Fornubúðir'',Saga - 2. tölublað (01.01.1961)
Hvaleyrarhraun

**Hvaleyrarhraun** eða Hellnahraun er helluhraun í Hafnarfirði norðan Reykjanesbrautar. Á stórum hluta hraunsins er gólfvöllur. Hvaleyrarhraun er talið hafa runnið í kringum 950.

## Heimildir
* Jón Jónsson, Gígir í Hvaleyrarhrauni, Náttúrufræðingurinn  3. Tölublað (01.08.1990)
*  
* Selhraun og Selminjar
Brjanskfylki

**Brjanskfylki** (rússneska: *Бря́нская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Brjansk. Íbúafjöldi var 1,278,217 árið 2010.
Kalíníngradfylki

**Kaliníngradfylki** (rússneska: *Калинингра́дская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Kaliníngrad. Íbúafjöldi var rúmlega milljón árið 2021.

Litáen og Pólland umlykja Kaliníngradfylki og það á ekki landtengingu við önnur rússnesk svæði. Það tilheyrði Þýskalandi fram til loka síðari heimsstyrjaldar. Fylkið er neft eftir Míkhaíl Kalínín sovétleiðtoga.
Nízhníj-Novgorodfylki

**Nizhníj-Novgorodfylki** (rússneska: *Нижегородская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Nízhníj Novgorod. Íbúafjöldi var 3,310,597 árið 2010.
Kharkív

**Kharkív** (úkraínska: Ха́рків  (), einnig þekkt sem **Kharkov** (rússneska: Харькoв ) er borg í norðausturhluta Úkraínu. Hún er önnur stærsta borg landsins og höfuðstaður Kharkívfylkis. Íbúafjöldi borgarinnar var um 1,4 milljón árið 2021. Um tveir af þremur íbúum eru rússneskumælandi.

Í mars 2022 voru gerðar harðar árásir á borgina af hendi Rússa þegar þeir réðust inn í Úkraínu. Um helmingur íbúa flúði borgina og yfir 500 létust þá. Árásir héldu áfram út árið.

## Tengt efni
* Kharkívfylki
Dnípro

**Dnípro** (úkraínska: Дніпро, 1926-2016 nefnd Dnípropetrovsk (úkraínska: Дніпропетро́вськ)) er borg og stjórnsýslumiðstöð Dníprópetrovskfylkis í Úkraínu. Mannfjöldi var um það bil 1 milljón árið 2018. 

Í innrás Rússa í Úkraínu 2022 gerðu Rússar árásir á borgina. Flugvöllurinn var gereyðilagður. Fólk flúði frá austri, þar á meðal Maríúpol til Dnípro.
Lípetskfylki

**Lípetskfylki** (rússneska: *Липецкая о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Lípetsk. Íbúafjöldi var 1,173,513 árið 2010.
Tsjeljabínskfylki

**Tsjeljabinskfylki** (rússneska: *Челя́бинская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Tsjeljabinsk. Íbúafjöldi var 3,476,217 árið 2010.
Kemerovofylki

**Kemeróvofylki — Kusbass** (rússneska: *Ке́меровская о́бласть — Кузбасс*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Kemeróvo. Íbúafjöldi var 2,763,135 árið 2010.
Novgorodfylki

**Novgorodfylki** (rússneska: *Новгоро́дская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Novgorod. Íbúafjöldi var 634,111 árið 2010.
Tjúmenfylki

**Tjúmenfylki** (rússneska: *Тюме́нская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Tjúmen. Íbúafjöldi var 3,395,755 árið 2010.
Krasnojarskfylki

**Krasnojarskfylki** (rússnesku: Красноя́рский край, Krasnoyarsky kray) er landshluti (край) innan Rússneska sambandsríkisins og ein 83 eininga þess. Höfuðstaður fylkisins er Krasnojarsk. Íbúafjöldi var 2,828,187 árið 2010.
Kólus

**Kólus** (*coleus*) var áður notað yfir ættkvísl blómplantna af varablómaætt. Í nýrri flokkun er þessi ættkvísl ekki lengur notuð heldur eru tegundir sem áður flokkuðust sem kólusar taldir af ættkvíslinni Plectranthus. Kólus er oft notað sem algengt heiti af skrautjurtum sem áður voru flokkaðir sem innan coleus ættkvíslar, og þá sérstaklega álfamöttull (Coleus blumei eða Plectranthus scutellarioides) sem er vinsæl garðplanta og stofuplanta. Álfamöttull þarf mikla birtu en á ekki að vera í fullri sól því þá verða litir ekki eins skærir.

## Heimild
*
Lathrolestes luteolator

***Lathrolestes luteolator*** er tegund af vespum í ættinni Ichneumonidae.  Hún er upprunnin í Norður-Ameríku og snýkir lirfur af ýmsum tegundum sagvespna.  Á tíunda áratug síðustu aldar byrjaði hún að sníkja á lirfum ágengrar tegundar af blaðvespu, Profenusa thomsoni, í Alberta. Þegar þetta meindýr dreifðist til Alaska var vespan notaður við líffræðilega meindýraeyðingu. 

## Vistfræði
Eins og aðrar sníkjugeitungar í fjölskyldunni Ichneumonidae, notar fullorðna kvenkyns *L. luteolator* varppípu þess til að stinga eggi inni í líkama bráðar sinnar, venjulega lirfustigi sagvespna. Þegar eggin klekjast út éta þær lirfurnar upp innan frá. Ráðist er á ýmsar lirfur, þar á meðal *[[Profenusa alumna]]*. og *[[Caliroa cerasi]]*.  

Hún var samþykkt til notkunar sem lífræn vörn í Alberta 1990, gegn *Profenusa thomsoni,* en það hafði birst í héraðinu tuttugu  árum fyrr og verið mikil plága í birki (*[[Birki|Betula]]*). Mikið hrun varð í stofni meindýranna og virðist nú vera undir stjórn.  

Árið 2003 hafði útbreiðsla *Profenusa thomsoni* náð til Alaska og þar sem það dreifðist fyrst um Anchorage vatnasvæðið og síðar í vatnasvið Eagle River og Matanuska-Susitna dalinn og suður til Bird Ridge, sem olli alvarlegri eyðingu af birkitrjám. Lífrænar varnir gegn plágunni með *Lathrolestes luteolator* var hafin árið 2004.  

## Tilvísanir
Miðjarðarhafslanga

**Miðjarðarhafslanga** (fræðiheiti: *Molva macrophthalma*) er fisktegund sem var fyrst lýst af Rafinesque, 1810. Engar undirtegundir er að finna.
Álfamöttull

**Álfamöttull** (fræðiheiti *Plectranthus scutellarioides*)er blómplanta af varablómaætt sem upprunnin er í suðaustur Asíu til Ástralíu. Jurtin er ræktuð sem skrautjurt vanalega allt að  60–75 sm  há,  umfangsmikil og runnkennd sígræn og fjölær jurt  sem ræktuð er vegna  skrautlegra og litskrúðugra laufblaða. Til eru margs konar afbrigði. Samheiti yfir þessa tegund eru *Coleus blumei* og *Solenostemon scutellarioides*.

Mynd:Coleus sp.3.jpg
Mynd:Solenostemon scutellarioides 001.jpg
Mynd:India Goa biodiversity.jpg
Mynd:Coleus sp.6.jpg
Mynd:Leaves 1.JPG
Mynd:Starr 070906-8695 Solenostemon scutellarioides.jpg
Mynd:SolenostemonCoeusMendel.jpg
Mynd:Starr 070906-8698 Solenostemon scutellarioides.jpg
Mynd:DSC 4138 - Solenostemon scutellarioides (Buntnessel).JPG
Mynd:Plectranthus scutellarioides NBG LR.jpg
Mynd:Coleus (71543).jpg
Penzafylki

**Penzafylki** (rússneska: *Пе́нзенская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Penza. Íbúafjöldi var 1,386,186 árið 2010.
Rjazanfylki

**Rjasanfylki** (rússneska: *Ряза́нская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Rjasan. Íbúafjöldi var 1,154,114 árið 2010.
Rostovfylki

**Rostovfylki** (rússneska: *Росто́вская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Rostov við Don. Íbúafjöldi var 4,277,976 árið 2010.
Permfylki

**Permfylki** (rússnesku: Пе́рмский край, Permsky kray) er landshluti (край, opinberlega frá 1. desember 2005) innan Rússneska sambandsríkisins og ein 83 eininga þess. Höfuðstaður fylkisins er Perm. Íbúafjöldi var 2,635,276 árið 2010.
Saratovfylki

**Saratovfylki** (rússneska: *Сара́товская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Saratov. Íbúafjöldi var 2,521,892 árið 2010.
Smolenskfylki

**Smolenskfylki** (rússneska: *Смоле́нская о́бласть*) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Smolensk. Íbúafjöldi var 985,537 árið 2010.
Altaífylki

**Altaífylki** (rússnesku: Алта́йский край, Altaysky kray) er landshluti (край) innan Rússneska sambandsríkisins og ein 83 eininga þess. Höfuðstaður fylkisins er Barnaul. Íbúafjöldi var 2,419,755 árið 2010.
Kamtsjatkafylki

**Kamtsjatkafylki** (rússnesku: Камча́тский край, Kamchatsky kray) er landshluti (край) innan Rússneska sambandsríkisins og ein 83 eininga þess. Höfuðstaður fylkisins er Petropavlovsk-Kamčatskij. Íbúafjöldi var 322,079 árið 2010.
Khabarovskfylki

**Khabarovskfylki** (rússnesku: Хаба́ровский край, Khabarovskíj kraj) er landshluti (край) innan Rússneska sambandsríkisins og ein 83 eininga þess. Höfuðstaður fylkisins er Khabarovsk. Íbúafjöldi var 1.343.869 árið 2010.
Stavropolfylki

**Stavropolfylki** (rússnesku: Ставропо́льский край, Stavropolskíj kraj) er landshluti (край) innan Rússneska sambandsríkisins og ein 83 eininga þess. Höfuðstaður fylkisins er Stavropol. Íbúafjöldi var 2,786,281 árið 2010.
Zabajkalfylki

**Zabajkalfylki** (rússnesku: Забайкальский край, Zabaikal'skii kray) er landshluti (край, opinberlega frá 1. mars 2008) innan Rússneska sambandsríkisins og ein 83 eininga þess. Höfuðstaður fylkisins er Tsjita. Íbúafjöldi var 1,107,107 árið 2010.
Voronezh

**Voronezh** (rússneska: Воронеж) er borg í Rússlandi. Mannfjöldi var um það bil 1,047 milljónir árið 2018.
Dongguan

**Dongguan** (kínverska: 东莞市) er borg í Guangdong-héraði í Kína.  

Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarkjarna Dongguan  9.644.871 en íbúafjöldi undir lögsögu borgarinnar var 10.466.625.

## Tilvísanir
SK Brann

**SK Brann** er norskt knattspyrnulið frá Björgvin. Heimavöllur félagsins heitir Brann Stadion. SK Brann hefur unnið norsku úrvalsdeildina 3 sinnum, síðast árið 2007. 

## Íslendingar með Brann
### Leikmenn
*Ólafur Örn Bjarnason
*Birkir Már Sævarsson
*Viðar Ari Jónsson
*Birkir Kristinsson 
*Eggert Aron Guðmundsson
*Sævar Atli Magnússon
*Jón Dagur Þorsteinsson

### Knattspyrnustjórar
*Teitur Þórðarson
*Freyr Alexandersson
Norrby IF

**Norrby IF** er knattspyrnulið staðsett í Borås í Svíþjóð. Liðið var stofnað 27. apríl 1927 og leikur í fyrstudeild í Svíþjóð, sem kölluð er Superettan.

## Tenglar

* Heimasíða félagsins
County Donegal

**Donegal-sýsla** (Írska: *Contae Dhún na nGall*, enska: *County Donegal*) er sýsla á vesturströnd Írlands. Hún er í Ulster-héraði.
Amedeo Modigliani

**Amedeo Clemente Modigliani** (12. júlí 1884 – 24. janúar 1920) var ítalskur myndlistarmaður af gyðingaættum sem vann aðallega í Frakklandi. Hann er þekktur fyrir portrett og nektarmyndir í módernískum stíl sem einkennist af því að teygja á andliti, hálsi og formum. Verk hans fengu dræmar viðtökur meðan hann lifði en hlutu viðurkenningu síðar. Modigliani ólst upp á Ítalíu, þar sem hann rannsakaði list fornaldar og endurreisnartímans. Árið 1906 flutti hann til Parísar þar sem hann komst í snertingu við listamenn eins og Picasso og Constantin Brâncuși. Um 1912 var Modigliani farinn að sýna höggmyndir ásamt kúbistunum í Section d'Or-hópnum í Salon d'Automne.

Æviverk Modiglianis inniheldur bæði málverk og teikningar. Frá 1909 til 1914 fékkst hann aðallega við höggmyndir. Helstu viðfangsefni hans voru andlitsmyndir og fólk í fullri stærð, bæði í myndum og í höggmyndum. Modigliani var lítt þekktur meðan hann lifði en eftir lát hans náðu verkin miklum vinsældum. Hann lést úr mengisberklum, 35 ára að aldri, í París.
Hvítur nashyrningur

**Hvítur Nashyrningur** (***ceratotherium simum***), er stærsta tegund nashyrninga, og stærsta landspendýrið, ásamt flóðhestum, á eftir fílum.

## Almenn Lýsing

Hvítur Nashyrningur er ekki hvítur heldur ljósgrár. Hollenskir landnemar í Afríku kölluðu þessa tegund 'víðan nashyrning' (wyd) en ekki tókst Englendingum betur með þýðinguna en svo að hann varð hvítur. Lengd frá höfði til botns er um 320-370 cm, og hæð er 190-200 cm. Að vigt er fullvaxið karldýr um 2900 kg. Nokkur karldýr geta náð lengd uppá 5 metra og vigt uppá 3600 til 4000 kg.

## Undirtegundir

Af hvítum nashyrningum eru 2 undirtegundir nyrðri & syðri:
**[[ceratotherium simum simum]]* - latnest heiti syðri undirtegundarinnar.
**[[ceratotherium simum cottoni]]* - latnest heiti nyrðri undirtegundarinnar.

## Líffræði
Meðgöngutími hvítra nashyrninga er um 16 til 17 mánuðir, og fæðist þá 1 afkvæmi, en sárasjaldan 2. Hvítir nashyrningar verða 50-60 ára. 

## Varðveisla

Í gegnum tíðina hefur syðri undirtegundin verið í mikilli útrýmingarhættu sökum óheftrar veiði. Árið 1880 voru aðeins 25 - 30 einstaklingar eftir í *[[Parco di Hluhluwe-Imfolozi|Umfolozi]]*, í Suður-Afríku. Verndaraðgerðir eru enn strangari en fyrir aðrar tegundir hefur stofnin stækkað nokkuð. Á sjöunda áratuginum voru margir einstaklingar fangaðir og færðir í dýragarða og friðlýst svæði.
 
Nokkuð ólíkt er hlutskipti nyrðri undirtegundarinnar. Árið 1970 taldi stofninn um 500 dýr, en féll niður í aðeins 5-10 árið 2006 vegna ólöglegra veiða. Árið 2008 var hann skilgreindur útdauður í náttúrunni og aðeins að finna í dýragörðum.

## Tilvísanir


## Bibliografia
* (**ITA**) Daryl e Sharna Balfour (1992),  RINO. Caratteristiche e abitudini di vita di una specie minacciata di estinzione - Gruppo Editoriale Armenia, Pan, Geo S.p.A. Milano ISBN 88-7216-032-4
Fernand Léger

**Joseph Fernand Henri Léger** (4. febrúar 1881 - 17. ágúst 1955) var franskur myndlistarmaður og kvikmyndagerðarmaður. Í fyrstu verkum sínum þróaði hann persónulegt form kúbisma (sem hann kallaði „túbisma“) sem hann breytti smám saman í myndrænni, alþýðilegri stíl. Sterk og einfölduð meðferð hans á nútímalegum viðfangsefnum hefur orðið til þess að litið er á hann sem fyrirrennara popplistar.
Gulusóttarfaraldur í Buenos Aires

**Gulusóttarfaraldur í Buenos Aires** var röð af faröldrum af gulusótt  sem gengu yfir árin 1852, 1858, 1870 og 1871 í borginni Buenos Aires í Argentínu. Í síðasta og versta faraldrinum dó um 8% borgarabúa og dagleg dánartala í borginni sem var vanalega minni en 20 fór suma daga yfir 500. Gula barst til borgarinnar frá  Asunción í Paraguay með argentínskum hermönnum sem höfðu tekið þátt í stríðsátökum þar  þegar þeir sneru til baka. Áður hafði sóttin breiðst út í borginni Corrientes. Þegar sóttin var í hámarki þá fækkaði íbúum í Buenos Aires niður í þriðjung af því sem áður var vegna þess að mikill flótti brast á og margir yfirgáfu borgina.
Vinna (eðlisfræði)

**Vinna ([[eðlisfræði]])** er mæld júlum og táknar yfirleitt þá vinnu sem þarf til að færa eitthvað.

Formúlan fyrir vinnu er:

W=F*s

Þar sem W [J] táknar vinnu, F [N] kraft og s [m] táknar tilfærslu
Chagas-sjúkdómur

**Chagas-sjúkdómur** er smitsjúkdómur sem smitast með skordýrabiti en frumdýrið Trypanosoma cruzi veldur sjúkdóminum. Sjúkdómurinn einkennist af langvinnum hjartavöðvakvillum og maga- og garnasjúkdómum sem koma fram hjá um 30% smitaðra.

## Tilvísanir
Míkhaíl Prokhorov

**Mikhaíl Dmítríjevítsj Prokhorov** (rússneska: Михаил Дмитриевич Прохоров; f. 3. maí 1965) er rússneskur kaupsýslumaður og fyrrum eigandi Brooklyn Nets. Í maí 2020 voru eignir hans metnar á 11.3 milljarða dollara.

Árið 2012 tók hann þátt í forsetakosningunum í Rússlandi.

Prokorov er einhleypur og á engin börn.

## Tilvísanir
Amedeo Avogadro

**Lorenzo Romano Amedeo Carlo Avogadro**  (9. ágúst 1776 - 9. júlí 1856), greifi Quaregna and Cerreto, var ítalskur vísindamaður, mest þekktur fyrir framlag sitt til sameindafræði, nú þekkt sem lögmál Avogadro, sem segir að jafnt rúmmál lofttegunda við sömu aðstæður (hitastig og þrýstingur) muni innihalda jafnt fjölda sameindir. Til að þakka honum er fjöldi grunneininga (atóm, sameindir, jónir eða aðrar agnir) í 1 móli af efni, 6.022140 76 × 10 23, þekkt sem tala Avogadros, ein af sjö SI grunneiningum og er táknað með *N* A.
Sígella

**Sígella** er  ættkvísl staflaga gram neikvæðra iðrabaktería af ættinni Escherichea sem ráðast inn  þekjufrumur garnaslímu og valda blóðkreppusótt. Fjórar tegundir *Shigella* eru til en það eru *S. dysenteriae, S. flexneri, S. boydii og S. sonnei*. Sígellasýking er sjaldgæf á Vesturlöndum en í þróunarlöndum deyja árlega mörg hundruð þúsundir barna af slíkum sýkingum. Sérstaklega er hætta á sýkingu þar sem mikil mannmergð er og hreinlæti ábótavant. Aðeins þarf 10-100 bakteríur til að valda smiti. Meðgöngutími sýkingar er oftast 1-3 dagar.

## Heimild

* Sígella  (Embætti landlæknis)
Hand-, fót- og munnsjúkdómur

**Hand-, fót- og munnsjúkdómur** er algengur sjúkdómur í ungum börnum en fullorðnir geta einnig smitast. Sjúkdómurinn stafar af ýmsum veirum og oftast af veirunni Coxackieveiru A16. Algengt er að sjúkdómurinn valdi litlum faröldrum, sérstaklega á haustin. Sjúkdómurinn er mildur og nánast allir jafna sig á 7-10 dögum. Sjúkdómurinn getur valdið heilahimnubólgu en það er mjög sjaldgæft. Sjúkdómurinn byrjar vanalega með sótthita og slappleika. Einum til tveimur dögum seinna byrja að myndast sár í munni. Húðútbrot myndast á 1-2 dögum oftast í lófum og á iljum. Útbrot geta einnig komið á rasskinnar. Sumir fá eingöngu útbrot í munni eða einungis húðútbrot. 

## Sjá einnig

* Gin- og klaufaveiki, óskyldur sjúkdómur sem leggst á nautgripi og sauðfé

## Tilvísanir
Jövu-nashyrningur

**Jövu-Nashyrningur** (Rhinoceros sondaicus), er fágæt tegund nashyrninga. Tegundin er í útrýmingarhættu og stofnstærð 2018 var áætluð tæplega 70 einstaklingar, sem alla er að finna í þjóðgarðinum Ujung Kulan á Java. Enginn einstaklingur er í haldi í dýragörðum. Þar til 2011 mátti finna nokkra einstaklinga í Víetnam en þá dóu þeir út. Jövu-Nashyrningar eru minnsta tegundin nashyrninga, 3,1–3,2 m langir og 1,4-1,7 m háir. Aðeins karldýrið hefur horn á nefinu. Hann er fágætasta stóra spendýrið á jörðinni.

Jövu-Nashyrningar verða 30–45 ára í náttúrunni. Þeir eru einfarar. Engin rándýr ógna fullorðnum einstaklingum í þjóðgarðinum nema þá helst maðurinn. Jövu-Nashyrningur er ennfremur minnst rannsakaður af þeim 5 tegundum nashyrninga einkum sökum þess hve fágætur hann er.
Andy Cole

**Andrew Alexander Cole** eða **Andy Cole** eins og hann er oftast kallaður (fæddur í 15. október 1971 í Nottingham) er Enskur fyrrum knattspyrnumaður, hann er þekktastur fyrir afrek sín með Manchester United og Newcastle, þó hann hafi spilað fyrir fleiri lið á ferlinum ásamt því að hafa  spilað 15 landsleiki fyrir Enska landsliðið.

## Ferill
### Newcastle 1993-1995
Andy Cole var keyptur til Newcastle af Kevin Keegan sem þá var knattspyrnustjóri félagsins. Þá var liðið í fyrstu deild og var honum ætlað að hjálpa félaginu að komast aftur í deild þeirra bestu. Það tókst, og á fyrsta ári í úrvalsdeild tókst þeim að ná 3.sæti. Hann var síðan seldur til Manchester United fyrir milljónir punda. Hann spilaði 70 leiki fyrir Newcastle og skoraði all 55 mörk á tíma sínum þar.

### Manchester United 1995-2001
Hjá Manchester United spilaði hann opnunarleik sinn í 1-0 sigri á Aston Villa á Old Trafford. Sama ár unnu þeir deildina á ævintýralegan hátt eftir kapphlaup við Newcastle. 1998/99 er þó hans frægasta ár með félaginu, það ár unnu þeir þrennuna þ.e Meistaradeild Evrópu, Bikarkeppnina og Premier League. Á tíma sínum hjá Manchester United lék Andy Cole 195 leiki og skoraði 93 mörk. Samstarf hans og Dwight Yorke í framlínunni var heimsþekkt, enda náðu þeir einstaklega vel saman.
 
## Félög
* Arsenal (1990–1991)
* Fulham (1991, á láni)
* Bristol City F.C. (1992–1993)
* Newcastle United (1993–1995)
* Manchester United (1995–2001)
* Blackburn (2001–2004)
* Fulham (2004–2005)
* Manchester City (2005–2006)
* Portsmouth (2006–2007)
* Birmingham (2007, á láni)
* Sunderland A.F.C. (2007–2008)
* Burnley (2008, á láni)
* Nottingham Forest(2008)

## Titlar
* Premier League 1996, 1997, 1999, 2000, 2001
* Bikarmeistari 1996, 1999
* UEFA Champions League 1999
* Charity Shield 1996, 1997
*  Deildarbikar 2002
* Enska meistaradeildin 1993

## Tilvísanir

* Andy Coles profil på united.no
Lyn

**Lyn** er norskt Knattspyrnu lið frá Oslo. Heimavöllur félagsnis heitir Bislett Stadion. 

Lyn er stórt félag í Noregi með mikla sögu, þó það sé núna í 3.deild. Liðið  hefur unnið Norsku úrvalsdeildina 2 sinnum, síðast árið 1968 og bikarkeppnina 8 sinnum, síðast árið 1968. 

Meðal Íslendinga sem hafa spilað með liðinu eru Indriði Sigurðsson, Stefán Gíslason og Theodór Elmar Bjarnason
Granit Xhaka

**Granit Xhaka**  (fæddur  27. september 1992 í Basel) er svissneskur knattspyrnumaður af albönskum ættum sem spilar með Bayer Leverkusen og Svissneska landsliðinu, hann spilaði stórt hlutverk í liðinu þegar þeim tókst að ná 4. sæti í þjóðadeildinni.

Xhaka var hjá Arsenal frá 2016 til 2023.
Lilleström SK

**Lillestrøm** er norskt knattspyrnulið frá Lillestrøm. Heimavöllur félagsins heitir Åråsen Stadion. 

Lillestrøm hefur unnið norsku úrvalsdeildina 5 sinnum, síðast árið 1989 og bikarkeppnina 6 sinnum, síðast árið 2017. 

Meðal Íslendinga sem hafa spilað með liðinu eru Rúnar Kristinsson, Heiðar Helguson, Arnór Smárason, Hólmbert Friðjónsson og Ríkharður Daðason. Teitur Þórðarson þjálfaði liðið um nokkurra ára skeið.

## Leikmenn

### Leikmannhópur
Miðað við 28. mars 2026
Vetrarólympíuleikarnir 2026

**Vetrarólympíuleikarnir 2026** eru 25. vetrarólympíuleikarnir og fara þeir fram í Mílanó—Cortina d'Ampezzo á Ítalíu frá 6. til 22. febrúar 2026. Þetta eru aðrir Ólympíuleikarnir í Cortina d'Ampezzo , áður voru haldnir Ólympíuleikar árið 1956 á Ítalíu.

Mílanó—Cortina d'Ampezzo var valin eftir kosningu Alþjóða ólympíunefndarinnar 24. júní 2019.
Sumarólympíuleikarnir 2028

**Sumarólympíuleikarnir 2028** eru 34. sumarólympíuleikarnir. Þeir fara fram í Los Angeles í Bandaríkjunum frá 21. júlí til 6. ágúst 2028. Þetta eru þriðju sumarólympíuleikarnir sem fara fram í Los Angeles, en borgin hefur áður hýst ólympíuleika 1932 og 1984. 

## Aðdragandi og skipulagning
Auk Los Angeles sóttust fjórar aðrar borgir eftir að halda ÓL 2024: Hamborg, Búdapest, Róm og París. Með tímanum heltust borgirnar úr lestinni ein af annarri. Hamborg dró umsókn sína til baka þann 29. nóvember 2015 í kjölfar íbúakosningar. Rómarborg fylgdi í kjölfarið þann 21. septmeber 2016 á grunni fjárhagserfiðleika. Þann 22. febrúar 2017 ákvað Búdapest að falla frá umsókn sinni eftir að andstæðingar mótshaldsins höfðu náð að safna nægum fjölda undirskrifta til að knýja fram íbúakosningu.

Þegar ljóst var að valið stæði bara milli tveggja borga ákvað Ólympíunefndin að ákveða gestgjafa fyrir leikana 2024 og 2028 um leið. Í lok júli 2017 var ákveðið að úthluta París fyrri leikunum en Los Angeles þeim síðari.
Grensáskirkja

**Grensáskirkja** er kirkja sem stendur við Háaleitisbraut í Reykjavík og tilheyrir Reykjavíkurprófastsdæmi vestra. Safnaðarheimili kirkjunnar var vígt árið 1972 og var notað sem kirkja safnaðarins allt fram að vígslu kirkjunnar þann 8. desember 1996. Kirkju og kapellu prýða gluggar sem myndlistarmaðurinn Leifur Breiðfjörð gerði, gjöf Kvenfélags Grensássókar á sínum tíma. 

Grensássókn var stofnuð í september 1963. Fóru guðsþjónustur fram í Breiðagerðisskóla til að byrja með en síðar í safnaðarsal í Miðbæ við Háaleitisbraut þar til safnaðarheimilið var vígt. Fyrsti sóknarpresturinn var séra Felix Ólafsson. Séra Jónas Gíslason tók við af honum, þá séra Halldór Gröndal og loks séra Ólafur Jóhannsson. 

Þann 1. júní 2019 var Grensásprestakall sameinað Bústaðaprestakalli í einu Fossvogsprestakalli Grensássóknar og Bústaðasóknar. Fjölbreytt starf er í báðum kirkjum, Grensáskirkju og Bústaðakirkju, undir forystu sóknarprestsins séra Pálma Matthíassonar. Kjörnar til starfa sem prestar í nýju prestakalli frá 1. október 2019 eru þær séra Eva Björk Valdimarsdóttir og séra María Guðrúnardóttir Ágústsdóttir, dr. theol. Daníel Ágúst Gautason var vígður til djáknaþjónustu í Grensássókn þann 15. september 2019 og sinnir hann einkum barna- og æskulýðsstarfi. Í Bústaðasókn var fyrir djákninn Hólmfríður Ólafsdóttir sem hefur umsjón með eldriborgarastarfi beggja sókna. Organisti Grensáskirkju er Ásta Haraldsdóttir.  

## Tengill
*Heimasíða Grensáskirkju
Fossvogsprestakall

**Fossvogsprestakall** var stofnað 1. júní 2019 við niðurlagningu Bústaðaprestakalls og Grensásprestakalls. Í sameinuðu prestakalli eru tvær sóknir, Bústaðasókn og Grensássókn. Séra Pálmi Matthíasson var fyrsti sóknarprestur sameinaðs prestakalls. Frá 1. október 2019 þjónuðu með honum prestarnir séra Eva Björk Valdimarsdóttir og séra María Guðrúnardóttir Ágústsdóttir, dr. theol. sem áður var settur sóknarprestur í Grensásprestakalli. Við starfslok sr. Pálma 1. október 2021 tók sr Þorvaldur Víðisson við sóknarprestskeflinu. Samkvæmt nýju fyrirkomulagi róterar þjónusta sóknarprests á milli prestanna þriggja í tveggja ára hringrás, þannig að sr. María tekur við sem sóknarprestur 1. október 2023 og sr. Eva Björk 1. október 2025.

Hólmfríður Ólafsdóttir, djákni, starfar við Bústaðakirkju og annast einkum starf með eldriborgurum í báðum sóknum, og Daníel Ágúst Gautason er djákni Grensássóknar og hefur umsjón með barna- og æskulýðsstarfi í báðum sóknum. Organistar eru Ásta Haraldsdóttir í Grensáskirkju og Jónas Þórir í Bústaðakirkju. 

## Ytri tenglar
*Fossvogsprestakall á Facebook
*Bústadakirkja á Facebook

## Heimildir
Skapti Skaptason

**Skapti Skaptason** (1. júlí 1805 - 14. ágúst 1869) var smáskammtalæknir og tómthúsmaður í Reykjavík. Skapti fæddist á Sandi í Kjós en foreldrar hans fluttu þangað frá Seltjarnarnesi þegar bær þeirra eyddist í Básendaflóðinu. Þau fluttu svo til Reykjavíkur og bjuggu í Götuhúsum. og ólst Skapti þar upp. Skapti og fyrri kona hans Guðný bjuggu í Stöðlakoti þar til þau reistu sér bæ um 1840 sem kallaður var Skaptabær en sá bær stóð í Bakarabrekkunni milli Ingólfsstrætis og Skólavörðustígs, sunnan megin. 
Skapti vann við járnsmíðar, sótti sjóinn og stundaði lækningar og var stundum titlaður aðstoðarmaður landlæknis. Hann naut álits fyrir lækningar eins og sjá má í þessu bréfi sem Jón Hjaltalín læknir skrifar til Jóns Sigurðssonar og birtust í Nýjum Félagsritum árið 1853:

„Mér var sagt í Reykjavík, að Skapti Skaptason léti fólk fyrir austan fjall drekka ölkelduvatn nokkuð frá Ölkelduhálsi fyrir ofan Reykjakot; ég sendi þá boð eptir Skapta, og töluðum við saman um þennan hlut hjá Jósep Skaptasyni, og kom okkur báðum saman um, Skapti talaði bæði greinilega og skynsamlega um þetta efni. Skapti sagði mér, að á Ölkelduhálsi væri ein góð Ölkelda og hefði hann látið ýmsa fyrir austan fjall drekka vatnið úr henni sem læknismeðal; hann kvaðst jafnan hafa látið fólk byrja með lítinn skamt af vatninu í senn, en þá lét hann drekka meira þegar frammí sótti og menn voru farnir að venjast við það. Hann talaði eins greinilega og skilmerkilega um allt, sem þetta áhrærði, svo að báðum okkur læknunum fannst um, hversu nærgætnislega hann skýrði frá ymsum hlutum þetta efni áhrærandi.“ 

Seinni kona Skapta var Þórdís Eyjólfsdóttir og lést hún árið 1867 en þá voru þrjú  börn hennar og Skapta kornung. Þá kom Guðrún Klængsdóttir sem var syskinabarn við Þórdísi sem ráðskona á heimilið. Skapti dó stuttu seinna og þá fluttist móðir Þórdísar einnig á heimilið. Guðrún var ömmusystir Halldór Laxness og bjó síðar í Melkoti. Melkot og klukka sem þar var er sögusvið og leikmunur í Brekkukotsannál. Klukkan kemur úr búi Skapta Skaptasonar og Þórdísar.  Klukkan er núna á Gljúfrasteini.

## Heimild
* Fréttabréf Ættfræðifélagsins - 1. tölublað (01.02.2014) 

## Tilvísanir
Chandrika Kumaratunga

**Chandrika Kumaratunga** (f. 29. júní 1945) er srílanskur stjórnmálamaður. Hún var forsætisráðherra Srí Lanka árið 1994 og síðan forseti Srí Lanka frá 1994 til 2005. Kumaratunga er dóttir tveggja fyrrum forsætisráðherra Srí Lanka; Solomons og Sirimavo Bandaranaike. Hún er eina konan sem hefur verið forseti landsins og var leiðtogi srílanska Frelsisflokksins frá 1994 til 2006.

## Æviágrip
Chandrika Kumaratunga nam við klausturskóla Heilagrar Birgittu í Kólombó og síðan við Akvínasarháskólann í borginni. Hún gekk síðan í Sciences Po í París og í Aix-en-Provence. Hún hóf síðan doktorsnám við skólann École pratique des hautes études í París á árunum 1968 til 1970. Þegar Kumaratunga sneri aftur til Srí Lanka árið 1972 hóf hún ekki strax bein afskipti af stjórnmálum en tók þó við ýmsum stöðum hjá ríkisstjórninni. Hún var framkvæmdastjóri nefndar sem fjallaði um landeignarumbætur á árunum 1972 til 1976 og varð síðan forseti Janawasa-nefndarinnar, sem sá um skipulagningu samyrkjubúa, frá 1976 til 1977. Frá 1976 til 1979 var hún jafnframt meðlimur í sérfræðingaráði Matvæla- og landbúnaðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna

Á námsárum sínum í Frakklandi fékk Kumaratunga reynslu af pólitískri blaðamennsku sem starfsmaður hjá blaðinu *[[Le Monde]]*. Eftir heimkomuna til Srí Lanka varð hún ritstjóri dagblaðsins *Dinakara Sinhala* frá 1977 til 1985.

### Einkahagir
Chandrika giftist kvikmyndastjörnunni og stjórnmálamanninum Vijaya Kumaratunga árið 1978 en hann var myrtur tíu árum síðar þann 16. febrúar árið 1988, beint fyrir framan Chandriku og börn þeirra, sem þá voru fimm og sjö ára. Morðinginn var úr marxíska öfgahópnum Janatha Vimukthi Peramuna.

Dóttir þeirra, Yasodhara Kumaratunga (f. 1980), nam við Corpus Christi-skólann við Cambridge, við Læknisfræðiskóla Heilags Georgs og við Lundúnaháskóla, og gerðist læknir. Hún giftist Roger Walker, læknisfræðiráðgjafa í Dorset. 

Sonur þeirra, Vimukthi Kumaratunga (f. 1982), nam við Bristol-háskóla og gerðist dýralæknir.

## Stjórnmálaferill
### Valdataka
Eftir morðið á eiginmanni sínum flúði Chandrika Kumaratunga í tvö ár til London. Hún hóf þátttöku í stjórnmálum eftir heimkomuna til Srí Lanka og var kjörin forsætisráðherra Vesturhéraðs Srí Lanka. 

Eftir þingkosningar í ágúst árið 1994 var Kumaratunga útnefnd forsætiráðherra Srí Lanka. Hún var kjörin forseti landsins síðar sama ár með  62,2 % atkvæða. Hún útnefndi móður sína, Sirimavo Bandaranaike, til að taka við af sér í embætti forsætisráðherra.

Hún var endurkjörin þann 21. desember árið 1999 til annars sex ára kjörtímabils með 51,12 % atkvæða gegn Ranil Wickremesinga úr Sameinaða þjóðernisflokknum og tólf öðrum frambjóðendum. Árið 2005 tók forsætisráðherrann Mahinda Rajapakse við af henni á forsetastól eftir að hafa unnið 50,33 % atkvæða í forsetakosningum.

### Að liðinni forsetatíð
Í forsetakosningum Srí Lanka árið 2010 lýsti Kumaratunga yfir stuðningi við frambjóðandann Sarath Fonseka, sem bað ósigur.

## Tilvísanir
María Guðrúnardóttir Ágústsdóttir

**María Guðrúnar Ágústsdóttir** er prestur í Fossvogsprestakalli með aðstöðu í Grensáskirkju. Hún vígðist til prestsþjónustu í Dómkirkjunni í Reykjavík 3. janúar 1993 og starfaði þar til 1996. Næstu árin vann María við þýðingar og námskrárgerð fyrir Biskupsstofu ásamt því að sinna prestsþjónustu í afleysingum í Háteigskirkju og sem sjúkrahúsprestur á Landspítalanum við Hringbraut. Í nóvember 2000 var María sett inn í embætti héraðsprest í Reykjavíkurprófastsdæmi vestra með aðstöðu og þjónustu við söfnuð prófasts í Hallgrímskirkju. Veturinn 2012-2013 hafði María vistaskipti við verkefnisstjóra á fræðslu- og þjónustusviði Biskupsstofu. Í apríl 2015 flutti prófastsskrifsstofan í Háteigskirkju og þar með héraðsprestembættið. Veturinn 2016-2017 hafði María vistaskipti við prófast og gengdi embætti prest við Háteigskirkju. Frá september 2017 þjónaði María Grensásprestakalli í leyfi sóknarprests. Þann 1. október 2019 var hún skipuð prestur í sameinuðu prestakalli Bústaða- og Grensássókna, Fossvogsprestakalli.

María hefur gengt margvíslegum trúnaðar- og félagsstörfum á kirkjulegum vettvangi. Hún var formaður Nýrrar dögunar, samtaka um sorg og sorgarviðbrögð, á árunum 2000-2003, og hefur verið formaður Samstarfsnefndar kristinna trúfélaga á Íslandi frá árinu 2001, auk sjálfboðastarfa fyrir Alþjóðlegan bænadag kvenna á Íslandi frá árinu 1993-2019, svo nokkuð sé nefnt. Fjölmargar greinar og prédikanir Maríu hafa birst í tímaritum, dagblöðum og á netinu.

Í nóvember 2016 varði María doktorsrannsókn sína frá Háskóla Íslands á sviði samstæðilegrar guðfræði (trúfræði). Rannsóknin skoðar tengsl á milli kristinna trúfélaga út frá eigindlegri aðferðafræði. María lauk embættisprófi í guðfræði frá Háskóla Íslands haustið 1992 og prófi frá sama skóla í uppeldis- og kennslufræði vorið 1994. María er fædd á Egilsstöðum 20. febrúar 1968 og er fimm barna móðir. Foreldrar hennar eru Guðrún Lára Ásgeirsdóttir (f. 1940) og séra Ágúst M. Sigurðsson (1938-2010).
Öskjuhlíðarskóli

**Öskjuhlíðarskóli** er sérskóli og hóf fyrst starfsemi haustið 1975 og leysti þar með af hólmi Höfðaskóla sem hafði starfað frá árinu 1961. Skólinn var stofnaður með það hlutverk að komast til móts við þarfir nemenda sem voru í Höfðaskóla en hann þótti ekki nógu góður. Til að svara margbreytilegu þörfum var starfsfólkið mjög menntað og þá sérstaklega í sérkennslufræðum. Auk þess störfuðu við skólann þroskaþjálfar, leikskólakennarar, stuðningsfulltrúar, sálfræðingar og félagsráðgjafar  Árið 2011 tilkynnti Reykjavíkurborg að Öskjuhlíðarskóli og Safamýraskóli myndu sameinast og nýr sérskóli stofnaður. Haustið 2011 hóf Klettaskóli störf í sama húsnæði og Öskjuhlíðarskóli hafði áður verið. Þegar skólarnir tveir sameinuðust voru 80 nemendur í Öskjuhlíðaskóla og 10 í Safamýraskóla.. Skólaárið 2013-2014 voru 109 nemendur sem stunduðu nám í Klettaskóla.

## Tilvísanir
Sérskóli

**Sérskóli** er sérhæfður skóli á grunnskólastigi og tekur á móti nemendum sem eru talin þurfa sérúrræði. Sérskólar eru í boði þegar þarfir og hagir einstaklinga eru ekki uppfylltar innan veggja almennra grunnskóla. Nemendur sérskóla þurfa oft sérstakan stuðning í námi þar sem þeir eiga yfirleitt í erfiðleikum með lærdóm vegna fötlunar, félagslegra eða tilfinningalegra erfiðleika. Dæmi um sérþarfir sem nemendur lifa með eru langtímabundin veikindi, þroskahömlun, leshömlun og geðröskun. Í sérskólum starfa fagaðilar eins og sérkennarar, þroskaþjálfar, náms- og starfsráðgjafar. Markmið sérskóla er að veita nemendum jöfn tækifæri til náms og virkrar þáttöku. Þeir eiga rétt á að fá fjölbreytt nám innan um hvetjandi námsumhverfi í samræmi við þarfir og styrkleika til að tryggja áframhaldandi þroska á líkamlegri og andlegri getu.

Á Íslandi byrjaði menntun fatlaðra barna inni á stofnunum og var sú fyrsta sett á laggirnar árið 1930 undir nafninu Sólheimar í Grímsnesi. Stofnandi Sólheima hét Sesselja Sigmundsdóttir og var fyrsti Íslendingurinn sem sérhæfði sig í aðhlynningu þroskaskertra. Fleiri stofnanir áttu eftir að verða reistar á næstu áratugum vegna mikils úrræðaleysis í samfélaginu. Kennarar í almennum grunnskólum gáfust fljótlega upp á að leiðbeina börnum með fatlanir og þá voru þessar stofnanir eina úrlausnin. Á þessum tíma voru foreldrar oft sterklega hvattir til að setja börnin sín inn á þessar stofnanir og hafa sem minnst afskipti af þeim. Það var ekki fyrr enn upp úr miðri 20. öld að viðhorf fóru að taka umskiptum. Fyrsti sérskóli landsins hét Höfðaskóli og var komið á fót árið 1961. Starfsemi Höfðaskóla var seinna meir lögð niður og Öskjuhlíðaskóli var stofnaður til að fylla í skarðið. Hann starfaði til ársins 2011 þegar Klettaskóli tók við ummönnun barna með fatlanir.

Árið 2020 störfuðu þrír sérskólar á höfuðborgarsvæðinu og eru þeir Arnarskóli, Klettaskóli og Brúarskóli. Þá er Arnarskóli sjálfstætt starfandi og sjálfseignarstofnun á meðan Klettaskóli og Brúarskóli eru í eigu Reykjavíkurborgar. Af þessum þremur er Arnarskóli sá nýjasti þar sem hann var stofnaður árið 2017.

## Tilvísanir
Safamýrarskóli

**Safamýrarskóli** var sérskóli í Reykjavík stofnaður árið 1982 og starfaði til ársins 2011 þegar hann sameinaðist Öskjuhlíðarskóla (nú Klettaskóli) Sameining var samþykkt af Menntaráði Reykjavíkur og var ástæðan sú að báðir skólarnir höfðu verið stofnaðir með aðra nemendahópa í huga. Þar af leiðandi var þörfum þáverandi nemenda ekki fullnægt.
## Tilvísanir
Lýðræðislegi framfaraflokkurinn

**Lýðræðislegi framfaraflokkurinn** er stjórnmálaflokkur á Taívan. Flokkurinn er annar af tveimur stærstu flokkum landsins ásamt kínverska þjóðernisflokknum Kuomintang. Ólíkt Kuomintang styður Lýðræðislegi framfaraflokkurinn ekki samruna Taívans við meginland Kína, þar sem Alþýðulýðveldið Kína fer með völd, heldur styður hann stofnun sjálfstæðs lýðveldis og viðurkenningu á sérstöku þjóðerni Taívana. Um þessar mundir er Lýðræðislegi framfaraflokkurinn stærsti flokkurinn á löggjafarþingi Taívans og núverandi forseti Taívans, Lai Ching-te, er meðlimur í flokknum. Lai er þriðji forseti Taívans úr Lýðræðislega framfaraflokknum.

Flokkurinn rekur uppruna sinn til breiðfylkingar stjórnarandstöðuhópa sem mynduðu bandalag gegn flokksræði Kuomintangs á Taívan á níunda áratugnum. Miðað við Kuomintang er flokkurinn í dag talinn vinstri- eða miðvinstrisinnaður í félags- og efnahagsmálum og er þekktur fyrir áherslu á vernd mannréttinda og á andkommúnisma.

Fyrsti forseti Taívans úr Lýðræðislega framfaraflokknum var Chen Shui-bian, sem var kjörinn forseti árið 2000 og rauf þannig áratuga langa stjórnartíð Kuomintang. Fyrir framboð sitt hafði hann þó mildað nokkuð afstöðu sína og fallið frá stefnunni um aðdráttarlausan aðskilnað frá meginlandi Kína. Tsai Ing-wen, frambjóðandi flokksins, vann forsetakosningar Taívans árin 2016 og 2020.

Frambjóðandi flokksins, Lai Ching-te, vann forsetakosningar Taívans árið 2024. Þetta var þriðji sigur flokksins í röð í forsetakosningum, sem hefur ekki gerst áður.

## Gengi í kosningum
### Forsetakosningar

### Þingkosningar

## Tilvísanir
Sundmannakláði

**Sundmannakláði** eða  *cercarial dermatitis* eru ofnæmisviðbrögð  í húð manna sem hafa sýkst af sundlirfum fuglablóðagða. Lirfur ná að smjúga í gegnum húðina og myndast kláðabóla eftir hverja lirfu sem nær að smjúga í gegnum húðina. Sundmannakláði er algengur í ferskvatni og í sjávarvistkerfum um allan heim. Þessi sýking virðist ekki hafa varanleg áhrif á fólk og eru gefin ofnæmislyf við einkennum. 

## Sundmannakláði á Íslandi
Fimm tegundir slíkra sundlirfa hafa fundist á Íslandi. Þær lifa allar á lirfustigi í vatnabobba en fullorðnar í andfuglum. Síðsumars 2003 fengu þúsundir baðgesta í Landmannalaugum sundmannakláða. Sundmannakláði hefur einnig komið fram hjá þeim sem vaðið hafa í tjörninni Sýkið fyrir neðan Deildartunguhver og Botnsvatni við Húsavík.
Sundmannakláði var fyrst staðfestur á Íslandi 1997  en þá fengu börn kláðabólur eftir að hafa vaðið í tjörn Fjölskyldugarðsins í Laugardal. 

## Heimildir
* Karl Skírnisson, Um fuglablóðögður og sundmannakláða, Náttúrufræðingurinn - 1.-4. hefti (01.03.2010)
* Sundmannakláði í Landmannalaugum,Læknablaðið 2005; 91 bls. 729-369
* Sundmannakláði staðfestur á Íslandi, Læknablaðið : fylgirit - 37. fylgirit (01.12.1998)
* Karl Skírnisson og Libusa Kolarova, Stafar mönnum hætta af lirfum fuglablóðagða?, Læknablaðið 2002

## Tengill
* Mjög óþægilegur kláði en með öllu hættulaus, Morgunblaðið - 174. tölublað (06.08.1998)
Fuglablóðögður

**Fuglablóðögður** (*Schistosomatidae*) eða blóðögður eru sníkjuormar með flókinn lífsferil. Á fullorðinstigi lifa fuglablóðögður inn í bláæðum fugla annað hvort við aftasta hluta meltingarvegar (iðraögður) eða í nefholi (nasaögður). Á lirfustigi er dýrið bifhærð lirfa (*miracidia*) sem borar sig inn í vatnasnigill og umbreytist í móðurgróhirslu sem framleiða mikið af dótturgróhirslum en í þeim verða til sundlirfur (*ceracaria*). Sundlirfurnar geta synt í einn til tvo daga og leitað um fugl sem er lokahýsill og komist inn í hann og umbreytast þá í ormlaga flökkustig (*schistosomulae*). Flatormurinn þroskast svo á nokkrum vikum í kynþroska blóðögðu.

Blóðögður sem lifa í fólki geta valdið alvarlegum sjúkdómum. Blóðögður spendýra tilheyra ættkvíslinni Schistotoma en fuglablóðögður eru flokkaðar í nokkrar ættkvíslir. Stærst þeirra er Trichobilharzia og eru tegundir innan hennar algengar í vatnafuglum eins og öndum, gæsum og álftum.

## Tengt efni
* Blóðögðuveiki

## Tengill
*Fuglablóðögður og sundmannakláði - Keldur
Selormur

**Selormur** (fræðiheiti *Pseudoterranova decipiens*) eða **þorskormur** eru hringormur sem eru sníkjudýr í selum og fiskum. Lokahýslar selorms eru selir. Selormslirfur eru ljósbrúnar og um 2-4 sm langar. Ormurinn finnst oft upprúllaður í fiskholdi í bandvefshylki sem fiskar mynda til að einangra sníkjudýrið. 

## Heimildir
* 
* Pseudoterranova decipiens
Hvalormur

**Hvalormur** eða **síldarormur** (fræðiheiti *Anisakis simplex*) er  hringormur sem eru sníkjudýr í hvölum og fiskum. Hvalormur getur valdið bráðaofnæmi og er Ansakiasis sýking sem stafar af hvalormi en fyrsta tilvik slíkrar sýkingar kom fram í Hollandi 1955 hjá fólki sem hafði borðað hráa síld. Hvalormur (einnig kallaður síldarormur) heldur sig mest í innyflum og þunnildum fisksins en getur farið í fiskflök ef fiskur er ekki slægður strax. Hvalormur er afar harðger og þolir seltu og hita en drepst við mikinn hita og einnig drepast lirfur ef síld er fryst í tvo sólarhringa fyrir verkun. 
Fyrsti millihýsill hvalorms er krabbadýr eins og ljósáta  sem síðan er étin af uppsjávarfiskum. Stærri ránfiskar éta uppsjávarfiskana og þeir eru síðan étnir af hvölum. Hvalormslirfa finnst oftast í þunnildum og við gotrauf.

## Heimildir
* Erlingur Hauksson, Hringormar 
*  Anasakis, hrár sannleikur um hráan fisk, Morgunblaðið (28.04.1989)