open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Þurrkari

**Þurrkari** er heimilistæki sem ætlað er að þurrka föt og aðra textílhluti, oftast skömmu eftir að fötin hafa verið þvegin í þvottavél. Einnig er hægt að þurrka föt með að hengja þau upp á þvottasnúrur innan eða utanhúss eða á sérstakar þurrkslár. 

Þurrkarar geta verið ýmis konar. 
Þéttiþurrkari (e. condenser tumble drier) er þurrkari án barka. Þéttiþurrkari þéttir rakann í vatn sem þurrkarinn skilar frá sér, oftast í vatnstank undir þurrkaranum. Þennan vatnstank þarf að taka handvirkt úr eftir hverja þurrkun og tæma. Barkaþurrkari blæs röku lofti út í andrúmsloftið (út um glugga eða loftop.) 

Eftir notkun þarf að hreinsa ló úr lósíu í þurrkaranum og tæma vatn úr vatnstank á þéttiþurrkurum.
Taurulla

**Taurulla** er handsnúið eða rafknúið verkfæri ætlað til að vinda vatn úr blautum þvotti eða til að slétta þvott. Frá fornu fari hafa ýmsar aðferðir verið notaðar til að slétta og pressa efni. Víkingar  notuðu  rúnnað gleráhald til þess að strjúka yfir efni til að slétta þau. Einnig var notað  nokkurs konar kefli sem klæðinu var vafið um og svo strokið yfir og þrýst á með fjöl. Í taupressum voru svo stærri klæði og lín  pressað flöt á milli tveggja laga.

Á bakhlið 50 króna peningaseðli er mynd ask, straukefli og fleira.

## Heimildir
* Stór taurulla (Sarpur) 
*
Tryggðakrókus

**Tryggðakrókus** (fræðiheiti *Crocus chrysanthus*)  er blómplanta af ættkvísl krókusa, ættaður frá Balkanskaga og Tyrklandi. 

Hann er með skær appelsínugul skállaga blóm. Minni hnýði og blóm en en vorkrókus en myndar hann fleiri blóm á lauk en vorkrókusinn. Hæð um 3 til 4 sm. Á ensku hefur hann verið nefndur "snow crocus" vegna þess hve snemma hann blómstrar, eða um tvemur vikum á undan vorkrókusnum og oft upp í gegn um snjó síðvetrar  eða snemma vors. Blöðin eru mjó með silfraðri miðrönd.  Latneska heiti hanns, *chrysanthus,* þýðir *gullinblómstrandi*.

## Ræktunarafbrigði
Ræktunarafbrigði tryggðakrókus eru úrval af *Crocus chrysanthus* og bendinga þessarar tegundar við nokkrar undirtegundir af páskakrókus og *[[Crocus aerius]]*. Gul afbrigði eru úrval af *Crocus chrysanthus*. Blá og hvít afbrigði eru blendingar við *Crocus biflorus.*

* ‘Advance’: gulir að innan, að utan fjólubláir
* ‘Ard Schenk’: hvítir með bronslituðum hálsi 
* ‘Blue Pearl’: fölblár með bronsgulum hálsi og grunni; sterkblár að utan, fölari að innan og með gulum bletti neðst
* ‘Blue Peter’: miðnæturblár að utan, fölblár að innan
* ‘Cream Beauty’: rjómagulur með bronslituðum hálsi
* ‘Goldilocks’: smjörgulur með bronslituðu munstri (fjöður)
* ‘Ladykiller’: hvítt að innan og djúp purpurablár að utan með hvítum jaðri
* ‘Prince Claus’: hvítur, blue flash on exterior
* ‘Romance’: að innan rjómalitur, að utan bláleitur
* ‘Saturnus’: gulur að innan, dökk purpuralitur að utan
* ‘Skyline’: ljósblár að innan, skærblár að utan
* ‘Snow Bunting’: hvítur að innan, að utan rjómahvít með gulgrænum "fjöðrum"; bronslitaður háls
* ‘Zwanenburg Bronze’: gullgulur að innan, bronslitaður að utan

## Tilvísanir
Trafakefli

**Trafakefli** er áhald sem notað var til að strauja og slétta þvott (tröf). Trafakeflin voru tvö saman og var undirkeflið var sívalningur sem tröfin voru undin upp á, en með yfirkeflið sem var þjöl eða viðarstykki, slétt að neðan var velt fram og aftur á sléttu borði þangað til þvotturinn var orðinn sléttur.  Það tíðkaðist að menn gáfu heitkonum sínum trafakefli í tryggðapant og voru þau þá skrautleg, oft með miklum útskurði.

Trafakefli voru fyrst einföld að gerð. Á 17. öld var farið að útbúa skreytt trafakefli. Trafakefli varð eftir það ekki eingöngu tæki til að slétta þvott heldur einnig gjöf sem menn færðu tilvonandi brúðum, þau urðu vinsæl sem trúlofunargjafir.

## Heimildir
* trafakefli frá 1632 (Sarpur)
* Trafakefli
* Teikning af trafakefli eftir Ásmund Sveinsson 
* Mangle boards of Northern Europe 
* Mangle boards (Old and Interesting)
Bláfjall

**Bláfjall** er móbergsstapi við suðurjaðar Mývatnssveitar. Fjallið er áberandi þegar horft er til suðurs frá Mývatni, en toppur þess nær 1222 m.y.s.
Fagurlind

**Fagurlind** (fræðiheiti: *Tilia platyphyllos*) er lauffellandi tré eða runni af stokkrósaætt. Tréð verður um 30 m hátt og 20 m breitt í heimkynnum sínum (mið og suður Evrópu). Fagurlind myndar auðveldlega náttúrulega blendinga með hjartalind; garðalind (*Tilia × europaea),* sem er algengasta gerð linditrjáa í bæjum og borgum Evrópu.

## Tenglar

* Tilia platyphyllos (Lystigarður Akureyrar)
Linditré

**Linditré** einnig nefnd **Lind** (Fræðiheiti *Tilia*) er ættkvísl um 30 tegunda af trjám af stokkrósaætt sem útbreidd eru á tempraða hluta á norðurhelmingi jarðar.

## Tegundir
Eftirfarandi eru helstu samþykktar tegundir:
* *[[Tilia americana]]* L. – Svartlind
** *[[Tilia americana|Tilia americana v. heterophylla]] - Ljósalind
* *Tilia amurensis* –  [[Drekalind]]
* *Tilia caroliniana* –  
* *Tilia chinensis* –  
* *Tilia chingiana* <small>[[Hsen Hsu Hu|Hu]] & [[Wan Chun Cheng|W.C.Cheng]]</small>
* *Tilia cordata* <small>[[Philip Miller|Mill.]]</small> –  [[Hjartalind]]
* *Tilia dasystyla* <small>Steven</small>
* *Tilia henryana* <small>[[Ignaz von Szyszylowicz|Szyszyl.]]</small> –  
* *Tilia hupehensis* –  
* *Tilia insularis*
* *Tilia intonsa*
* *Tilia japonica* – [[Japanslind]]
* *Tilia kiusiana*
* *Tilia mandshurica* –  [[Grálind]]
* *Tilia maximowicziana*
* *Tilia miqueliana*
* *Tilia mongolica* <small>Maxim.</small> –  [[Bogalind]]
* *Tilia nasczokinii* –  
* *Tilia nobilis*
* *Tilia oliveri* –  
* *Tilia paucicostata*
* *Tilia platyphyllos* <small>[[Giovanni Antonio Scopoli|Scop.]]</small> –  [[Fagurlind]]
* *Tilia rubra* –   (syn. *T. platyphyllos* var. *rubra*)
* *Tilia sibirica - Rússalind
* *[[Tilia tomentosa]]* Moench –  Silfurlind
* *[[Tilia tuan]]* Szyszyl. - Dúnlind

### Útdauð eða forsöguleg
* †*[[Tilia johnsoni]]* Wolfe & Wehr Eocene; Washington og Breska Kólumbía

### Blendingar
* *[[Tilia × euchlora]]* (*T. dasystyla × T. cordata*)
* *[[Tilia × europaea]]* –  (*T. cordata × T. platyphyllos*; syn. *T. × vulgaris*) - Garðalind
* *[[Tilia × noziricola]]* (*T. japonica × T. maximowicziana*)
* *Tilia × petiolaris* (*T. tomentosa × T. ?*)
* *Tilia × moltkei* - Stjörnulind

## Tilvísanir
Stokkrósaætt

**Stokkrósaætt** (Fræðiheiti *Malvaceae*) er ætt blómplantna sem inniheldur 244 ættkvíslir með 4225 þekktum tegundum. Þekktar jurtir af stokkrósaætt eru okra, baðmull og kakó.

## Heimildir
Sellandafjall

**Sellandafjall** er móbergsstapi í fjallahring við suðurjaðar Mývatnssveitar. Fjallið er áberandi þegar horft er til suðurs frá Mývatni. Það nær 988 m.y.s.
Skógarbeyki

**Skógarbeyki** einnig nefnt **beyki** (fræðiheiti: *Fagus sylvatica*) er lauftré af beykiætt með breiða krónu. Skógarbeyki getur náð 50 m hæð og 3 m ummáli stofns en er vanalega 25 til 30 m og 1,5 m að ummáli. Tréð verður vanalega 150 til 200 ára en getur náð 300 ára aldri. Ef það er ræktað til viðarframleiðslu þá er tréð nýtt 80-120 ára.

Blóðbeyki er afbrigði skógarbeykis. Einnig eru ræktuð súlulaga afbrigði af beyki.

## Reynsla á Íslandi
Á forsögulegum tíma uxu beykitegundir á Íslandi (fyrir 8-16 milljónum ára). Beyki er hægvaxta á Íslandi en það þyrfti hlýrra og lengra sumar til að geta vaxið betur.  Tréð hefur ekki verið ræktað mikið en þó finnast nokkur gömul beyki eins og á Laufásvegi í Reykjavík og í Hellisgerði í Hafnarfirði sem var valið tré ársins 2017.

## Tenglar
*Tré mánaðarins - Heiðmörk.is
*Hið feiknavæna beykitré -Hafsteinn Hafliðason, Bændablaðið
## Heimild

* Fagus sylvatica (Lystigarður Akureyrar) 
## Tilvísanir
Rauðölur

**Rauðölur** eða **Rauðelri**, einnig kallað **svartelri** (fræðiheiti *Alnus glutinosa*) er elritegund. Tegundin getur náð 30 metra hæð í heimkynnum sínum í Evrópu. Þar vex það aðallega í mýrum, við árbakka, vötn og við skógarjaðra. 

Á Íslandi nær það um 15 metrum. Tréð er beinvaxið með keilulaga krónu og þrífst helst sunnanlands. Frekar lítil reynsla er af því. Stæðileg rauðelri eru við Mógilsá undir Esju.

## Tenglar
Bændablaðið - Svartelri

## Heimild
*Alnus glutinosa (Lystigarður Akureyrar) 
*Skógur.is - Svartelri
Ryðölur

**Ryðelri** (fræðiheiti *Alnus rubra*) er stórvaxin og hraðvaxta elritegund sem myndar beinvaxin tré með keilulaga krónu. Útbreiðslusvæði eru strandhéruð NV-Bandaríkjanna og V-Kanada. Hæstu trén verða 20-30 metrar að hæð.

Tegundin er niturbindandi og vex í sambúð við geislasvepp af ættkvíslinni Frankia. Ryðelri er nýtt til viðarframleiðslu. Það er landnámstré sem getur vaxið þar sem jarðvegi hefur verið raskað svo sem við námugröft. 
Ryðelri er nýlegt á Íslandi. En það lofar mjög góðu. 

## Tengill
*Heiðmörk.is - Ryðelri

## Heimild
* Elritegundir (Skógræktin) 
## Tilvísanir
Hrökkvíðir

**Hrökkvíðir** (fræðiheiti *Salix fragilis*) er meðalstór eða stór víðitegund. Hrökkvíðir er hraðvaxta og verður 10-20 m hár með stofn sem er allt að 1 m að ummæli. Tréð er oft margstofna og óreglulega lagað með hallandi krónu. Trjábörkur er dökkgrábrúnn og grófur á eldri trjám. Laufin eru skærgræn og linsulaga um 9-15 sm löng og 1,5-3 sm breið.

## Tengill
* Salix fragilis bullata (Lystigarður Akureyrar)
Blómasafi

**Blómasafi** eða blómasykur er sykraður vökvi sem myndast í sérstökum kirtlum í krónublöðum blóma. Blómasafi  safnast oft í lítinn poka, sem gengur niður úr krónublöðum og nefnist spori. Blómsafi getur einnig myndast í bikarblöðum. Blómasafi laðar að skordýr sem frjóvga blómið. Býflugur búa til hunang úr blómasafa.

## Tenglar
*
Mýkingarefni

**Mýkingarefni** er efni sem sett er í þvott til að gera hann mýkri og koma í veg fyrir stöðurafmagn. Oftast er mýkingarefni sett í seinustu skolun í þvottavél. Mýkingarefni getur verið á föstu formi eða fljótandi eða sem blöð sem sett eru í þurrkara.

Mýkingarefni eru talin gagnslítil eða óþörf af umhverfisfræðingum. Efnasambönd þeirra geta verið skaðleg (t.d. formalín, bensýlasetat og klóróform), mengað umhverfið og valdið ofnæmisviðbrögðum. Mýkingarefni ku vera gagnslaus þegar bómullarefni eru þvegin en geta gert gagn þegar um gerviefni er að ræða. 

## Tilvísanir
Þvottablámi

**Þvottablámi** er blátt litarefni sem sett var í þvott svo hann virkaði hvítari. Hvítur þvottur sem hafði gulnað með aldri og af mörgum þvottum var gerður hvítur með að að setja blálitað þvottaefnisstykki í poka í skolvatnið. Innihald stykkisins var verksmiðjuframleidd  ultramarine-litarefni og matarsódi og voru hvert stykki  að þyngd. 

## Heimildir
* Laundry blue (Old and Interesting)
* The history of Mrs. Stewart's bluing
John Snorri Sigurjónsson

**John Snorri Sigurjónsson** (fæddur 20. júní 1973, látinn í febrúar 2021) var íslenskur fjallgöngumaður. 
Árið 2017 varð hann fyrsti Íslendingurinn til að klífa tindana Lhotse (fjórða hæsta fjalls heims) og K2 (næsthæsta fjalls heims).  
Hann lést árið 2021 á K2, en hann stefndi á að vera meðal þeirra fyrstu til að klífa K2 að vetrarlagi. 

## Fjallgönguferill

* Hvítfjall (Mont Blanc; 4.808 metrar) árið 2011
* Ama Dablam (6.812 metrar) árið 2015
* Elbrus (5.642 metrar) árið 2016
* Lhotse (8.516 metrar) árið 2017 (fyrsti Íslendingurinn á toppinn)
* K2 (8.611 metrar) árið 2017 (fyrsti Íslendingurinn á toppinn)
* Broad Peak (8.047 metrar) árið 2017
* Matterhorn (4.478 metrar) árið 2018
* Breithorn (4.164 metrar) árið 2018
* Pollúx (4.092 metrar) árið 2018
* Manaslu (8.156 metrar) árið 2019

### Veturganga á K2
Í janúar 2020 ætlaði John Snorri sér að verða fyrstur til að klífa K2 að vetrarlagi, en þurfti að hætta við.

Nepalskur hópur náði þessu markmiði í janúar 2021, en John Snorri hélt sig við áætlun sína og lagði af stað 21. janúar 2021 á K2.

Þann 5. febrúar 2021 slitnaði samband við hóp Johns Snorra og var lítil von að meðlimirnir fyndust á lífi. Hópurinn samanstóð af John Snorra, Juan Pablo Mohri frá Síle og feðgunum Ali Sadpara og Sajid Ali Sadpara frá Pakistan. 
Pakistönsk stjórnvöld töldu þá af þann 18. febrúar.

Lík Johns Snorra og félaga hans fannst í 7.800 metra hæð í lok júlí. Vísbendingar voru að þeir hefðu verið á niðurleið frá toppnum. 

## Ævi
John Snorri fæddist við Ölfus. Hann var kvæntur sex barna faðir.

Hann var framkvæmdastjóri fyrirtækisins Proxima sem seldi fasteignir í Búlgaríu.

## Tenglar

* johnsnorri.com 

## Tilvísanir
Steinbjörk

***Steinbjörk***, eða **Betula ermanii**, er tegund af trjám í birkiætt (Betulaceae). Þetta er mjög breytileg tegund og vex í norðvestur Kína, Kóreu, Japan, og austast í Rússlandi (Kúrileyjum, Sakhalin, Kamchatka). Hún getur orðið 20 metra há.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* Ohwi, J. *Flora of Japan*, 1984. 
* *Woody Plants of Japan*, Vol. 1, 2000.
Vetrareik

**Vetrareik** (fræðiheiti *Quercus petraea*) er eikartegund sem upprunnin er í Evrópu, Kákasus og í Anatólíu. Vetrareik er náskyld annarri eikartegund sumareik (Quercus robur) og vex á svipuðum svæðum. Sumareik þekkist frá vetrareik á því að lauf sumareikur hafa mjög stuttan stilk 3-8 mm langan. Einnig er akarn sumareikur öðruvísi en akarn vetrareikur. Sumareik og vetrareik blandast oft og er blendingur þeirra þekktur sem Quercus × rosacea.

## Heimildir
* Nú eiga eikur leikinn, Bændablaðið 17. mars 2016
* Quercus petraea, Lystigarður Akureyrar 

## Tilvísanir
Rauðíkorni

**Rauðíkorni** (fræðiheiti *Sciurus vulgaris*) er íkornategund sem algeng er í Evrópu.
Rauðíkorni er um 23 sm á lengd án skotts en heildarlengd  er um 45 sm. Rauðíkorni  leggst ekki í dvala á veturna, en hefur hægt um sig og borðar miklu minna en á sumrin. Rauðíkorni hefur hopað mjög á Bretlandseyjum fyrir innfluttri íkornategund, gráíkorna (*Sciurus carolinensis*).

## Heimildir
Skógviðarbróðir

**Skógviðarbróðir**  (Fræðiheiti: *Betula x intermedia*) er lágvaxinn runni eða tré af birkiætt. Hann er blendingur af fjalldrapa og birkis.
Dvergbjörk

***Betula humilis*** er tegund af birki sem vex á meginlandi Evrópu og Asíu. Tegundin er með egglaga blöð sem eru 1.2 - 3.5 sm löng og er skyld *[[Betula fruticosa]]*.

## Myndir


Betula-humilis-1020867.JPG
Betula humilis Fruchtstand.jpg


## Tilvísanir
Mýrahrís

***Betula pumila***  er lauffellandi runni ættaður frá Norður Ameríku. Það vex á stórum svæðum í norðurhluta Norður Ameríku, frá Yukon í vestri til Nýja Englands í austri og alla leið til Washington og Oregon, þar sem það vex í mýrum og árbökkum í kaldtempruðum skógum.

Tegundin verður 1-4 metrar að hæð. 

## Tilvísanir
Georg 1. Grikkjakonungur

**Georg 1.** (gríska: Γεώργιος A' της Ελλάδας; umritað **Geórgios I tis Elládas**; 24. desember 1845 – 18. mars 1913), fæddur undir nafninu **Kristján Vilhjálmur Ferdinand Adolf Georg af ættinni Schleswig-Holstein-Sonderbourg-Glücksbourg** í Danmörku var konungur Grikklands frá árinu 1863 þar til hann var ráðinn af dögum árið 1913.  Hann var annar einvaldur Grikklands sem nútímaríkis, stofnandi grísku konungsfjölskyldunnar og sá þeirra sem ríkti lengst, í um fimmtíu ár.

Árið 1863 var Vilhjálmur Danaprins, þá sautján ára, kjörinn konungur Grikkja undir nafninu Georg 1. eftir að gríska landsþingið hafði steypt hinum óvinsæla Ottó Grikkjakonungi af stóli. Georg vildi forðast mistök forvera síns og flýtti sér að aðlagast siðum Grikkja og blanda geði við nýju þegnana sína. Georg, sem enn var ungur og óreyndur, þurfti að glíma við afar erfitt innanríkisástand. Þegar hann komst til valda ríkti mikill ágreiningur á gríska stjórnmálasviðinu og landið var hrjáð af alvarlegum efnahagsvanda. Þjóðernissinnar höfðu mikil áhrif og ýttu á eftir „hugsjóninni miklu“ um eitt stórt land fyrir allt fólk af grískum uppruna.

Valdatíð Georgs 1. einkenndist því að miklu leyti af útþenslustefnu og innlimunar – stundum friðsællar og stundum ofbeldisfullrar – á héröðum þar sem meirihluti íbúa var grískumælandi: Jónaeyjum (1864), Þessalíu (1880) og ekki síst Makedóníu, Epírus og Krítar (1913). Georg og ríkisstjórnir hans unnu þó ekki tóma sigra á valdatíð hans og Grikkland fékk einnig að upplifa niðurlægingar líkt og verslunarbann stórveldanna gegn Grikklandi árið 1885 og ósigur gegn Tyrkjum í stríði árið 1897.

Georg er ættfaðir stórrar konungsfjölskyldu og sumir meðlimir hennar ríkja enn yfir Evrópuríkjum. Hann eignaðist nokkur börn með eiginkonu sinni, rússnesku stórhertogaynjunni Olgu Konstantínovnu, en samband hans við þau þótti nokkuð stormasamt.

Georg 1. Grikklandskonungur var drepinn í Þessalóníku árið 1913 og sonur hans, Konstantín 1. tók við sem konungur Grikklands.

## Heimild
*
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2018

**Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2018** var haldin í Lissabon í Portúgal eftir að Salvador Sobral vann keppnina  með lagið „Amar pelos dois“. Undankeppnirnar tvær voru haldnar 8. og 10. maí, og aðalkeppnin var haldin 12. maí. 43 lönd tóku þátt í keppninni, þar sem  sneri aftur.  tók ekki þátt í þessari keppni, en það er í annað skiptið í röð.

Sigurvegarinn var  með lagið „Toy“, sem var flutt af Netta. Þetta var fjórði sigur Ísraels, eftir sigur þeirra 1978, 1979 og 1998. Í fyrsta skptið síðan að undanúrslit voru kynnt 2004, komust ,  og  ekki í úrslit. Einnig náði ekkert Kákasus ríkjanna í úrslit, sem hefur ekki gerst síðan 2005.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Joe Wright

**Joseph Eugene "Joe" Wright** (fæddur 1. apríl 1963) er bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður. Wright setti stigamet í Úrvalsdeild karla í körfuknattleik er hann skoraði 46,6 stig að meðaltali í leik tímabilið 1992-1993. Mest skoraði hann 67 stig í einum leik en það er það næst mesta sem einn leikmaður hefur skorað í efstu deild karla á Íslandi.

Wright gekk til liðs við Breiðablik í janúar 1993 eftir að hafa spilað með Turun NMKY í hinni finnsku Korisliiga fram að jólum. Hann hafði verið með 44,7 stig að meðaltali í leik með Turun NMKY tímabilið 1991-1992 og mest skorað 79 stig í einum leik, sem er met í efstu deildinni í Finnlandi.

Wright var valinn í stjörnuleik KKÍ í febrúar 1993.

Í september 1994 gekk Wright til liðs við Grindavík og lék með þeim tvo leiki á móti M7 Basket í Evrópukeppni félagsliða. Í leikjunum tveimur skoraði hann 30 og 29 stig.

## Heimildir
*Leikmannasíða Joe Wright á korisliiga.fi
*Leikmannasíða Joe Wright á kki.is

## Tilvísanir
Stjörnubíó

**Stjörnubíó** var kvikmyndahús við Laugaveg 96 í Reykjavík. Kvikmyndahúsið var upphaflega með einum sýningarsal með sætum á tveimur hæðum sem tók rúmlega 500 manns í sæti. Það tók til starfa föstudaginn 30. september 1949. Fyrsta kvikmyndin sem sýnd var í húsinu var *[[Sagan af Karli Skotaprins]]* (*Bonnie Prince Charlie*) frá 1948 með David Niven í aðalhlutverki. Bygging hússins hófst 1946 en vegna tafa á leyfum fyrir byggingarefni tafðist byggingin um tvö ár. Hjalti Lýðsson, kjötkaupmaður í Reykjavík, var forstjóri kvikmyndahússins frá opnun fram á efri ár en hann lést 1976. Eftir það rak fjölskylda hans bíóið. Stjörnubíó var með dreifingarsamning við bandaríska kvikmyndaverið Columbia Pictures. 

Meðal vinsælla kvikmynda sem sýndar voru í Stjörnubíói voru *[[Rock Around the Clock]]* (1956), *[[Brúin yfir Kwai]]* (1957), *[[Byssurnar í Navarone]]* (1961) og *[[Flåklypa Grand Prix]]* (1975). Flestar af kvikmyndum Óskars Gíslasonar voru frumsýndar í Stjörnubíói en *[[Björgunarafrekið við Látrabjarg]]* var þriðja kvikmyndin sem tekin var til sýninga þar 1949. Aðrar íslenskar kvikmyndir sem voru frumsýndar í Stjörnubíói voru meðal annars *[[Morðsaga]]* eftir Reyni Oddsson 1977, *[[Eins og skepnan deyr]]* eftir Hilmar Oddsson 1986, *[[Börn náttúrunnar]]* eftir Friðrik Þór Friðriksson 1991 og *[[Ingaló]]* eftir Ásdísi Thoroddsen 1992. 

Tvisvar kom upp eldur í húsinu. Fyrra skiptið var 18. janúar 1954 en bíóið hóf aftur sýningar eftir nokkurra vikna viðgerðir. Þann 18. desember 1973 gjöreyðilagðist sýningarsalur hússins í eldsvoða. Eftir það var salurinn endurbyggður á einni hæð. Bíóið var enduropnað 8. júní 1974. Árið 1982 voru enn gerðar breytingar á húsinu þegar öðrum sýningarsal, fyrir 115 áhorfendur var bætt við á efri hæð.

Síðustu kvikmyndasýningarnar í húsinu fóru fram 28. febrúar 2002. Það var rifið í október sama ár. Þar stendur nú bílastæðahúsið Stjörnuport.
Stríð Rússlands og Japans

**Stríð Rússlands og Japans** (rússneska: Русско-японская война; japanska: 日露戦争) var stríð á árunum 1904–05 á milli rússneska keisaradæmisins og japanska keisaradæmisins vegna hugmynda beggja ríkja um landvinninga í Mansjúríu og Kóreu. Helstu vígstöðvar í stríðinu voru Liaoningskaginn og Mukden í suðurhluta Mansjúríu, Japanshaf og Gulahaf.

Rússar sóttust eftir hlýrri höfn við Kyrrahafið til þess að geyma herflota sinn og til þess að efla vöruflutninga á sjó. Höfn þeirra við Vladívostok var aðeins nothæf á sumrin vegna hafíss en höfnin Artúrshöfn, flotastöð í Liaoning héraðs sem Rússar höfðu að láni frá Kína, var nothæf allt árið um kring. Frá lokum fyrra stríðs þeirra við Kínverja árið 1895 höfðu Japanir óttast að Rússar kynnu að skipta sér af áætlunum þeirra um að skapa sér áhrifasvæði í Kóreu og Mansjúríu. Rússar höfðu rekið útþenslustefnu í austurhluta Síberíu frá valdatíð Ívans grimma á 16. öld. Þar sem þeir litu á Rússa sem keppinauta buðust Japanir til að viðurkenna rússnesk yfirráð í Mansjúríu í skiptum fyrir viðurkenningu á Kóreu sem hluta af japönsku áhrifasvæði. Rússar neituðu og kröfðust þess að Kórea norðan við 39. breiddargráðu yrði hlutlaust svæði milli japanskra og rússneskra áhrifasvæða. Japanska ríkisstjórnin leit á þetta sem rússneska ógn við útþenslustefnu þeirra í Asíu og ákvað að hefja stríð. Eftir að samningaviðræður mistókust árið 1904 réðist japanski flotinn óvænt á austurhluta rússneska flotans í Artúrshöfn.

Í mars 1905 lögðu japanskir hermenn undir sig mansjúrísku höfuðborgina Mukden eftir hörð átök. Rússneski Eystrasaltsflotinn, sem hafði siglt 33.000 km langa leið á sjö mánuðum frá Eystrasalti til að veita Kyrrahafsflotanum liðsauka, kom á svæðið í maí en japanski flotinn sat fyrir honum og tortímdi honum í orrustunni við Tsushima.

Rússar töpuðu ítrekað gegn Japönum en Nikulás 2. Rússakeisari var sannfærður um að þeir gætu unnið stríðið og ákvað að láta ekki undan. Fyrst beið hann eftir útkomum ákveðinna sjóorrusta og síðan framlengdi hann stríðið til að bjarga sæmd Rússaveldis með því að forðast „auðmýkjandi frið.“ Stríðinu lauk með friðarsáttmálum í Portsmouth sem Theodore Roosevelt Bandaríkjaforseti stóð fyrir. Fullnaðarsigur japanska hersins kom áhorfendum um allan heim í opna skjöldu. Valdajafnvægi var umbylt í Austur-Asíu og innganga Japana á alþjóðasviðið var endurmetin. Stríðið var fyrsti stórsigur Asíuveldis á Evrópuveldi með nútímahernaði.

## Ítarefni
* 

## Tilvísanir
David Niven

**David Niven** (1. mars 1910 – 29. júlí 1983) var enskur leikari og rithöfundur. Hann hóf feril sinn á millistríðsárunum í kvikmyndum Samuel Goldwyn. Í Síðari heimsstyrjöld gekk hann aftur í breska herinn þar sem hann hafði gegnt stöðu liðþjálfa áður en hann hóf leikferil í Hollywood. Eftir stríðið tók hann aðeins að sér aðalhlutverk. Þekktustu hlutverk hans eru aðalhlutverkið í *[[Nýir sigrar Rauðu akurliljunnar]]* 1950, Phileas Fogg í *[[Umhverfis jörðina á 80 dögum (kvikmynd frá 1956)|Umhverfis jörðina á 80 dögum]]* 1956 og meistararæninginn sir Charles Lytton í kvikmyndunum um *[[Bleiki pardusinn|Bleika pardusinn]]* 1963, 1982 og 1983. Frá 1960 bjó hann í Château-d'Œx í Sviss til að forðast skatta í Bretlandi.
Delta Air Lines

**Delta Air Lines** er bandarískt flugfélag með höfuðstöðvar við Hartsfield-Jackson-alþjóðaflugvöllinn í Atlanta, Georgíu. Delta er elsta bandaríska flugfélagið sem enn starfar. Það var stofnað sem áburðarflugvélafyrirtæki árið 1924. Árið 1929 var fyrirtækið flutt til Monroe í Louisiana og hóf farþegaflutninga. Nafninu var breytt í Delta Air Lines eftir árósum Mississippifljóts. Árið 2013 var Delta stærsta flugfélag heims miðað við fjölda farþega (120,6 milljón) og það annað stærsta miðað við tekjur og flutningsgetu.
Stuðlabandið

**Stuðlabandið** er íslensk ballhljómsveit frá Selfossi. Hljómsveitin var stofnuð árið 2004 og æfði fyrst um sinn á bænum Stuðlum í Ölfusi og dregur nafn sitt þaðan. 

## Hljómsveitarmeðlimir
*Baldur Kristjánsson - Bassi
*Bjarni Rúnarsson - Slagverk
*Fannar Freyr Magnússon - Gítar
*Magnús Kjartan Eyjólfsson - Söngur og gítar
*Marinó Geir Lilliendahl - Trommur
*Sigþór Árnason - Hljómborð
*Stefán Ármann Þórðarson - Kassagítar

## Fyrrum hljómsveitarmeðlimir
*Gísli Guðjónsson - Bassi
*Ólafur Tryggvi Pálsson - Söngur og gítar
*Óskar Kúld Pétursson - Gítar
*Sigurgeir Skafti Flosason - Bassi
*Birgir Þórisson - Hljómborð
*Ágúst Þór Brynjarsson - Söngur (tímabundið vegna veikinda Magnúsar Kjartans)
*Diljá Pétursdóttir - Söngur (tímabundið vegna veikinda Magnúsar Kjartans)
The Getaway

**The Getaway** er ellefta hljóðversplata bandarísku rokksveitarinnar Red Hot Chili Peppers, gefin út af Warner Brothers 17. júní 2016.

## Lagalisti
Mehmed 6.

**Mehmed 6.** (محمد السادس, *Meḥmed-i sâdis*, وحيد الدين, **Vahideddin** á Ottómantyrknesku) (14. janúar 1861 – 16. maí 1926) var 36. og síðasti soldán Tyrkjaveldis. Hann ríkti í fjögur ár, frá 1918 til 1922. Sem bróðir Mehmeds 5. og elsti karlmeðlimur Osmanættarinnar varð Vahideddin erfingi að krúnunni eftir að fyrri erfinginn framdi sjálfsmorð árið 1916. Hann steig á valdastól þann 4. júlí 1918 eftir dauða bróður síns, soldánsins. Mehmed var sonur Abdúl Mejid 1. soldáns og 
Gülüstü Hanım, abkasískrar aðalskonu. Mehmed var steypt af stóli þegar tyrkneska soldánadæmið var leyst upp árið 1922.

## Æviágrip
Vahideddin fæddist í Dolmabahçehöll í Konstantínópel.

### Valdatíð
Fyrri heimsstyrjöldin var reiðarslag fyrir Tyrkjaveldi. Bretar og aðrir Bandamenn höfðu hertekið Bagdad, Damaskus og Jerúsalem í stríðinu og meirihluta Tyrkjaveldis var skipt upp á milli evrópsku Bandamannanna. Á ráðstefnu í San Remo í apríl 1920 var Frökkum veitt verndarsvæði í Sýrlandi og Bretum í Palestínu og Mesópótamíu. Þann 10. ágúst 1920 skrifuðu fulltrúar Mehmeds undir Sèvres-samninginn, sem viðurkenndi verndarsvæðin og sjálfstæði konungsríkisins Hejaz.

Tyrkneskir þjóðernissinnar höfnuðu friðarsáttmálunum sem fulltrúar soldánsins höfðu samþykkt. Ný ríkisstjórn, tyrkneska þjóðþingið undir stjórn Mústafa Kemal, var stofnuð í Ankara þann 23. apríl 1920. Nýja ríkisstjórnin fordæmdi stjórn Mehmeds 6. og forystu Süleyman Şefik Pasja á soldánshernum. Fyrir vikið var bráðabirgðastjórnarskrá samin.

### Útlegð og dauði
Tyrkneska þjóðþingið leysti upp soldánadæmið þann 1. nóvember 1922 og rak Mehmed 6. frá Konstantínópel. Mehmed yfirgaf Tyrkland á bresku herskipi þann 17. nóvember og fór í útlegð til Möltu. Hann bjó seinna á ítölsku rivíerunni.

Þann 19. nóvember 1922 var frændi Mehmeds og erfingi Abdülmecid Efendi kjörinn kalífi og varð þar með nýtt höfuð Osmanættarinnar sem Abdúl Mejid 2. þar til kalífadæmið var einnig leyst upp af þjóðþinginu árið 1924.

Mehmed lést þann 16. maí árið 1926 í Sanremo á Ítalíu og var grafinn í Tekkiye-mosku Súleimans mikla í Damaskus.


Image:Sultanvahideddin.jpg|Mehmed 6. yfirgefur Dolmabahçe-höll eftir að soldánadæmið er leyst upp.
File:Mehmet Vahdeddin.jpg|Mehmed 6.


## Tilvísanir
Æsingsóráðsheilkenni

**Æsingsóráðsheilkenni** er meint sjúkdómsástand sem kemur fram þegar að aðili er að veita mikið viðnám eða mótspyrnu. Ef reynt er að leggja hömlur á viðkomandi aðila, til að mynda með handjárnum eða böndum, magnast ástandið svo líkamshiti hækkar sem getur endað með öndunarstoppi, hjartastoppi og í einhverjum tilvikum, dauða.

Flestir læknar og læknasamtök, þar á meðal Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin, Bandaríska geðlækningafélagið og Bandaríska læknafélagið, viðurkenna ekki að æsingsóráðsheilkenni sé raunverulegt sjúkdómsástand. Gagnrýnendur hugtaksins halda því gjarnan fram að aðallega sé vísað til meints æsingsóráðsheilkennis til þess að útskýra dauðsföll af völdum lögregluofbeldis og að hugmyndin um heilkennið sé þannig notuð til að réttlæta óhóflega valdbeitingu lögreglumanna. 

Árið 2020 skrifaði hópur taugalækna grein fyrir Brookings-stofnunina um það hvernig löggæsla hefði misnotað læknisfræðihugtakið æsingsóráðsheilkenni til þess að réttlæta lögregluofbeldi og útskýra eftir á dauðsföll fólks í haldi lögreglu.

## Tilvísanir
Fuji

**Fuji-fjall** er hæsta og frægasta fjall Japans. Það er eldkeila sem er staðsett á eyjunni Honshu, um 100 kílómetra suðvestur af Tókýó og er 3776 metra hátt. Síðasta gos í fjallinu var frá 1707-1708.

Fjallið hefur verið álitið heilagt og var fyrrum talið bústaður guðanna. Allt frá 12.öld trúðu búddistar því, að það væri inngangur í annan heim og allt fram til 1868 var konum bannað að stíga þar niður fæti. Yfir hásumartímann gengur meira en milljón manns á fjallið.

File:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg
File:Chuurei-tou Fujiyoshida 17025277650 c59733d6ba o.jpg
File:Torii near the summit of mount Fuji 2015.jpg
File:Mount Fuji from Mount Ogochi 2000-10-22.jpg
File:Mt Fuji Summit.jpg
File:Fujikaiyu e353.jpg
File:「富嶽三十六景 凱風快晴」-South Wind, Clear Sky (Gaifū kaisei), also known as Red Fuji, from the series Thirty-six Views of Mount Fuji (Fugaku sanjūrokkei) MET DP141062.jpg|Katsushika Hokusai
File:富士山頂御来光 Go-raikou(The sunrise) at summit of Mt.Fuji HDR-CX560V.webm|Sólarupprás séð frá Fujifjalli

## Tilvísanir
Boxarauppreisnin

**Boxarauppreisnin** eða **Yihetuan-hreyfingin** var uppreisn sem átti sér stað í Kína á milli 1899 og 1901, undir lok Tjingveldisins, og var drifin áfram af útlendingahatri og andstöðu við útbreiðslu kristinnar trúar. Yihetuan-hópurinn („Skæruliðar sameinaðir í réttsýni“), sem fékk gælunafnið „boxararnir“ á vestrænum tungumálum, átti frumkvæði að uppreisninni og einkenndist mjög af kínverskri þjóðernishyggju og andstöðu við vestræna nýlenduvæðingu.

Uppreisnin átti sér stað samhliða alvarlegu þurrkatímabili og óreiðu vegna sívaxandi erlendra áhrifa í Kína. Eftir að ofbeldi gegn útlendingum og kristnum Kínverjum færðist í aukana í Shandong og Norður-Kína í júní árið 1900 komu boxararnir, sem héldu að þeir væru ónæmir fyrir erlendum vopnum, af stað uppþoti í Peking með slagorðinu „Styðjið Tjingstjórnina og útrýmið útlendingunum“. Útlendingar og kristnir Kínverjar leituðu skjóls í sendiráðahverfi borgarinnar. Þegar fréttir bárust af því vesturveldin hygðust gera innrás til að binda enda á umsátrið um sendiráðahverfið lýsti Cixi keisaraekkja yfir stuðningi við boxarana og gaf auk þess út keisaralega stríðsyfirlýsingu á hendur erlendum veldum. Erindrekar, erlendir borgarar, hermenn og annað kristið fólk var umsetið í sendiráðahverfinu af kínverska keisarahernum og boxurunum í 55 daga.

Mikill ágreiningur var milli kínverskra ráðamanna um hvort rétt væri að styðja boxarana eða ná fram sáttum. Yfirmaður kínverska hersins, Ronglu hershöfðingi, kvaðst seinna hafa reynt að halda hlífiskildi yfir umsetnu útlendingunum. Kína varð nú fyrir innrás átta þjóða bandalags Bretlands, Frakklands, Bandaríkjanna, Japans, Þýskalands, Rússlands, Ítalíu og Austurríki-Ungverjalands. Kínverjum tókst í fyrstu að hrekja her bandalagsins á bak aftur en voru fljótt sigraðir þegar 20.000 vopnaðir hermenn komu til Kína. Her bandalagsins kom til Peking þann 14. ágúst og rauf umsátrið um sendiráðahverfið. Herir vesturveldanna létu síðan greipar sópa um höfuðborgina og sveitina í kring og tóku af lífi alla þá sem grunaðir voru um að vera boxarar.

Árið 1901 voru sett lög sem kváðu á um að embættismenn sem hefðu stutt boxarana skyldu aflífaðir, erlendir hermenn skyldu staðsettir í Peking og Kína skyldi greiða þjóðunum í bandalaginu himinháar skaðabætur næstu 39 árin. Keisaraekkjan lýsti í kjölfarið yfir stuðningi við ýmsar kerfis- og efnahagsumbætur til þess að reyna að bjarga Tjingveldinu. Allt kom þó fyrir ekki og Tjingveldið hrundi árið 1912.

## Heimild
* 
* 

## Tilvísanir
Króatíuher

**Króatíuher** er her Króatíu. Herinn skiptist í landher Króatíu, sjóher Króatíu og flugher Króatíu. Forseti Króatíu er yfirmaður heraflans en stjórn hersins heyrir undir varnarmálaráðuneyti Króatíu.

Fjöldi hermanna í Króatíuher er um 14.000 manns auk 6.000 manna varaliðs. Herskylda var afnumin 2008.

Herinn þróaðist út frá Króatíska þjóðverðinum sem var stofnaður í upphafi Borgarastyrjaldarinnar í Júgóslavíu 1991. Í september það ár, eftir Herskálaorrustuna, náði þjóðvörðurinn á sitt vald vopnageymslum Júgóslavneska alþýðuhersins. Í nóvember var hann gerður að Króatíuher en þá var þriggja mánaða töf á gildistöku sjálfstæðis Króatíu sem Króatíuþing samþykkti í júní liðin.
Muhammad Ali Jinnah

**Muhammad Ali Jinnah** (fæddur undir nafninu **Mahomedali Jinnahbai**; 25. desember 1876 – 11. september 1948) var lögfræðingur og stjórnmálamaður sem er minnst sem stofnanda Pakistans. Jinnah var leiðtogi indverska Múslimabandalagsins frá árinu 1913 til sjálfstæðis Pakistans þann 14. ágúst 1947 og síðan fyrsti landstjóri Pakistans til dauðadags. Hann er hylltur í Pakistan sem *Quaid-i-Azam* (قائد اعظم á úrdú; leiðtoginn mikli) og *Baba-i-Qaum* (بابائے قوم; faðir þjóðarinnar). Afmælisdagur hans er almennur frídagur í Pakistan.

## Æviágrip
Jinnah fæddist í Wazir-setri í Karachi og nam lögfræði í Lincoln's Inn í London. Þegar hann sneri aftur til Indlands varð hann meðlimur í hæstarétti Bombay og fékk áhuga á stjórnmálum landsins, sem hann sneri sér brátt alfarið að í stað lögfræðistarfa. Jinnah komst til metorða í indverska þjóðarráðsflokknum á fyrstu tveimur áratugum 20. aldarinnar. Snemma á stjórnmálaferli sínum mælti Jinnah með samstöðu indverskra hindúa og múslima og stóð árið 1916 að gerð Lucknow-sáttmálans á milli indverska þjóðarráðsins og Múslimabandalagsins, sem miðaði við að flokkarnir skyldu vinna saman að því að setja þrýsting á Breta að gefa Indverjum aukið sjálfstæði. Jinnah varð einn helsti leiðtogi indverska Heimastjórnarbandalagsins og lagði til fjórtán punkta stjórnarskrárumbætur til að vernda pólitísk réttindi múslima. Árið 1920 sagði Jinnah sig hins vegar úr þjóðarráðsflokknum þegar flokkurinn féllst á að fylgja aðferðafræði „satyagraha“, sem Jinnah taldi líkast pólitísku stjórnleysi.

Árið 1940 var Jinnah kominn á þá skoðun að múslimar Indlandsskaga ættu að stofna eigið þjóðríki. Það ár gaf Múslimabandalagið, undir stjórn Jinnah, út Lahore-tilkynninguna þar sem þeir kröfðust eigin ríkis. Í seinni heimsstyrjöldinni óx bandalaginu ásmegin þegar leiðtogar indverska þjóðarráðsflokksins voru fangelsaðir í kjölfar „Út úr Indlandi“-hreyfingarinnar sem Mohandas Gandhi hafði staðið fyrir. Jinnah fordæmdi hreyfinguna og hvatti þess í stað til þess að sjálfstæði Indlands yrði frestað þar til eftir stríðslok. Auk þess hvatti hann indverska múslima til þess að skrá sig í Bretaher og berjast ásamt Bretum gegn Öxulveldunum. Með þessu styrkti Jinnah mjög samningsstöðu sína gagnvart Bretum eftir stríð og í kosningum stuttu eftir stríðslok vann bandalagið undir hans stjórn flest þingsæti sem ætluð voru múslimum. Þjóðarráðsflokknum og Múslimabandalaginu tókst ekki að komast að samkomulagi um stjórn sameinaðs Indlands og því sammældust allir flokkarnir um að stefna skyldi að sjálfstæði tveggja ríkja; Indlands þar sem hindúar yrðu í meirihluta og Pakistan fyrir múslima.

Sem fyrsti landstjóri Pakistans vann Jinnah að því að setja á fót ríkisstjórn og stefnumál nýju þjóðarinnar. Eitt helsta verkefnið var að aðstoða þær milljónir múslima sem höfðu flust búferlum frá Indlandi til Pakistans eftir sjálfstæði beggja þjóðana. Jinnah skipulagði sjálfur stofnun flóttamannabúða fyrir innflytjendurna. Jinnah lést í september 1948, þá 71 árs að aldri, rúmu ári eftir að Pakistan hlaut sjálfstæði frá Bretlandi. Hann er enn mjög virtur meðal Pakistana og fjöldi gatna, bygginga og háskóla bera enn nafn hans.

## Tilvísanir
Drumbabót

**Drumbabót** er um 100 hektara landssvæði með birkiskógarleifum við eyrar Þverár í Fljótshlíð um 9 km frá Hvolsvelli. Skógarleifarnar koma  smám saman úr sandinum og eru samkvæmt aldursgreiningum frá árunum 755-830.  Á fjölda árhringja má ráða  að trén hafi flest verið 70-100 ára gömul. Talið er að trén hafi öll drepist samtímis í jökulhlaupi sem líklega kom úr Mýrdalsjökli af völdum Kötlugoss. Geislakolsmæling bendir til að  jökulhlaupið sem grandaði  skóginum á Markarfljótsaurum átti sér  stað veturinn 822-23. 
Drumbabót er í um 45 km fjarlægð frá jaðri Mýrdalsjökuls.

Trén eru öll ilmbjörk og eru 500-600 tré á hverjum hektara. Uppgröftur á nokkrum lurkum sýnir að rót þeirra situr í sendnum 40-70 cm þykkum móajarðvegi en ofan á honum um 50 cm þykkt sandlag. Undir móajarðvegnum er malarlag.  

Nokkrir fornir munir hafa fundist í Drumbabót.

## Heimildir
* Drumbabót (Katla Geopark) 
* Drumbabót fornskógur í Fljótshlíð sem varð Kötlu að bráð? (Veggspjald á Fræðaþing landbúnaðarins	2004 
* Ný aldursgreining fornskógar (Skógræktin) 
* Ragnheiður Gló Gylfadóttir (ritstj.),Selstaða í Drumbabót - könnunarskurðir, Fornminjastjofnun 2016
* Sturla Friðriksson, Járnhólkar í Drumbabót – Náttúrufræðingurinn, 3.-4. Tölublað (01.10.2006), Bls. 118-119
* Drumbabót (landakort)
Ló

**Ló** er samheiti yfir sjáanlegar agnir af textíltrefjum  og öðrum efnum sem vanalega finnast á eða kringum fatnað. Sum efni sem notuð eru til fatagerðar svo sem bómull, hör og ull eru með mjög stuttar trefjar sem eru vafðar saman. Slíkar trefjar geta losnað með tímanum og hnökrast saman í ló. Þannig verða skyrtur og handklæði þynnri með tímanum en ló safnast fyrir í þurrkara sem flíkurnar eru þurrkaðar í.
Trifolium albopurpureum

***Trifolium albopurpureum*** er tegund blómstrandi plantna ertublómaætt. 

Hann er ættaður frá vesturströnd Norður Ameríku frá British Columbia, Kalifornía og Sierra Nevada, til Baja California. Hann finnst í margskonar búsvæðum, þar á meðal "Kaliforníu chaparral og skóglendi", graslendi, skóglendi, og fjalllendi. 

## Lýsing
*Trifolium albopurpureum* er einær jurt, ýmist jarðlægur eða uppréttur. Smáblöðin eru 1 til 3 sm löng, og hærð. Blómskipunin er ax, 0.5 til 2 sentimetra breitt, purpurarautt og hvítt að lit.

### Undirtegundir
*Trifolium albopurpureum* er oft talinn samanstanda af þremur afbrigðum.  Þau eru:

**Trifolium albopurpureum* var. albopurpureum 
**Trifolium albopurpureum* var. dichotomum
**Trifolium albopurpureum* var. olivaceum 

## Tilvísanir

* 
*

## Ytri tenglar
*''Trifolium albopurpureum'' - Myndasafn
Trifolium andersonii

***Trifolium andersonii*** er tegund blómstrandi plantna ertublómaætt. Hann er ættaður frá vesturhluta Bandaríkjanna, sérstaklega í Great Basin og nærliggjandi háfjallakeðjum, þar á meðal Sierra Nevada. 

## Búsvæði
Hann vex í skógum, fjallaengjum, og skriðum. Hann virðist vera ríkjandi tegund á þurrum svæðum í "Alpa-steppu" í White Mountains í Kaliforníu. 

## Lýsing
*Trifolium andersonii* er fjölær jurt sem vex í þúfum, og vantar stöngul. Langhærð eða ullarkennd, silfurgrá blöðin eru með 3 til 7 smáblöð að 2 sm löng. Blómskipunin er kúlulaga, 1,5 til 2,5 sm breið. Hvert blóm er með bikar af krónublöðum með mjóum þétthærðum bleðlum. Innan bikarsins er blómkróna sem er bleik-fjólublá eða tvílit.

## Undirtegundir
Undirtegundirnar eru oft taldar tegundir eða afbrigði af ýmsum höfundum.
En þær eru:
* *T. a. andersonii*
* *T. a. beatleyae*
* *T. a. monoense*
* *T. a. friscanum*

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Jepson Manual Treatment - Trifolium andersonii
*Photo gallery: Trifolium andersonii
*Photo gallery: Trifolium andersonii var. ''beatleyae''
Breiðdalsheiði

**Breiðdalsheiði** er heiði og fjallvegur  á milli Suðurdals og Breiðdals. Heiðin er 470 m há. Vegur 95 liggur um heiðina og er hann brattur niður af heiðinni í Breiðdal. Á heiðinni er lítið vatn, Heiðarvatn.

## Tenglar
* Breiðdalsheiði (Vegahandbókin)
Trifolium trichocalyx

***Trifolium trichocalyx*** er tegund blómstrandi plantna ertublómaætt.  

## Útbreiðsla
*Trifolium trichocalyx* er einlendur í Monterey County, Kaliforníu, þar sem hann hefur eingöngu fundist á Monterey skaga, í "closed-cone pine forest" búsvæði. 

Í Del Monte skógi er hann með *[[Potentilla hickmanii]]* og *[[Piperia yadonii]]*. Þessi tegund er skráð í útrýmingarhættu af U.S. Federal Government og Kaliforníuríki.

## Sjá einnig
* *[[Trifolium dubium]]*

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Calflora Database: ''Trifolium trichocalyx'' (Monterey clover)
*The Nature Conservancy: ''Trifolium trichocalyx''
Halla Jónsdóttir

**Halla Jónsdóttir** var íslenskur útilegumaður. Hún var eiginkona Fjalla-Eyvindar.

## Tenglar
* Ógeðsleg kona ögrar valdinu
Erieskurður

**Erieskurður** er skipaskurður í New York fylki. Skurðurinn er vatnaleið frá New York City við Atlantshafið að Vötnunum miklu.  Skurðurinn var upprunalega 584 km og liggur frá Hudsonfljóti við Albany að Buffalo við Erie-vatn. Lokið var við skurðinn árið 1825 og var hann þá annar stærsti skipaskurður í heimi. Erieskurðurinn hafði mikil áhrif á uppgang og velmegun í New York City og  Bandaríkjunum.
Háskaþrennan

**Háskaþrennan** *(franska: Brelan de dames)* er heiti á belgískum teiknimyndasögum sem litu dagsins ljós á níunda áratug síðustu aldar. Sögurnar voru skrifaðar af Jean-Luc Vernal, stundum í samstarfi með Jean Dufaux, og teiknaðar af Renaud Denauw. Fyrsta bókin kom út árið 1983. Alls urðu bækurnar í röðinni sjö talsins, en sú sjöunda og síðasta kom út árið 1988. Bækurnar segja frá ævintýrum þriggja föngulegra stúlkna, Jaimie, Amöndu og Laurence, sem starfa við njósnir hjá Bandarísku leyniþjónustunni CIA og síðar (frá og með bók 2 í seríunni) sem einkaspæjarar. Myndasögurnar voru innblásnar af bandarísku sjónvarpsþáttunum um Charlie's Angels sem sýndir voru á áttunda áratuginum. Eitt ævintýri í seríunni hefur komið út á íslensku, Ógnir í undirdjúpum (f. L'Oeil du Barracuda), sem var gefið út af Iðunni árið 1988 í íslenskri þýðingu Bjarna Fr. Karlssonar. Var það jafnframt sjöunda og síðasta ævintýrið sem kom út á frummálinu og varð ekkert framhald á útgáfu bókanna hér á landi. Í íslensku útgáfunni fengu stöllurnar þrjár nöfnin Eygló, Kolbrún og Tinna.
Trifolium thompsonii

***Trifolium thompsonii*** er tegund blómstrandi plantna af ertublómaætt. Hann er einlendur í Washington ríki í Bandaríkjunum, þar sem hann kemur fyrir í tvemur sýslum.

Þetta er stór smári með gildum stöngli, að 60 sm hár. Blöðin eru skift í þrjú til átta smáblöð. Blómskipunin er kúlulaga hvirfing af skær bleikum blómum. Blómgun er frá maí út júlí. Frjóvgarar eru meðal annars humlur og fiðrildategundin Plebejus saepiolus.

Tegundin vex í ýmsum gerðum búsvæða.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Washington Burke Museum
Trifolium pignantii

***Trifolium pignantii*** er tegund blómstrandi plantna af ertublómaætt, ættaður frá Albaníu, Búlgaríu, fyrrverandi Júgóslavíu, og Grikklandi. 

## Heimildir
* J. B. G. M. Bory de Saint-Vincent et al., Exp. sci. Morée, Bot. 3(2):219. 1832.
* Fauche,M. & Chaubard,L.A., 1832 *Exped.Sci.Moree Vol.3(2)*
* Gillett, J. M. & N. L. Taylor (M. Collins ed.). 2001. The world of clovers.
* Heywood,V.H. & Ball,P.W., 1968 *Leguminosae.In:Flora Europaea Vol.2.ed.Tutin,T.G.et al.*
* Tutin, T. G. et al., eds. 1964–1980. Flora europaea.
* Zohary, M. & D. Heller. 1984. The genus Trifolium.

## Tilvísanir


## Tenglar
* GBIF entry
* ILDIS World Database of Legumes 
* USDA Germplasm Resources Information Network (GRIN) entry
Trifolium nigrescens

***Trifolium nigrescens***, er einær tegund blómstrandi plantna af ertublómaætt, sem er útbreidd kring um Miðjarðarhaf, einnig norður Afríku, og Miðausturlönd. Honum var lýst af Domenico Viviani.

## Undirtegundir

Tegundin skiftust í eftirfarandi undirtegundir:

* *T. n. nigrescens*
* *T. n. petrisavii*

## Myndir


Trifolium nigrescens Corse2.jpg
Trifolium_nigrescens_Monacia_Corse.JPG


## Tilvísanir

* Dyntaxa Trifolium nigrescens
* Zohary,M. & Heller,D., 1984 *The Genus Trifolium. Jerusalem.*
* Heywood,V.H. & Ball,P.W., 1968 *Leguminosae.In:Flora Europaea Vol.2.ed.Tutin,T.G.et al.*
* Roskov Yu.R., 2005 *Editorial scrutiny: Northern Eurasia data Import (unpubl.)*
* Viviani,D., 1808 *Fl.Ital.Fragm.*
* Roskov,Yu.R., 1993 *Bot.Zhurn.(Leningrad) 78(6):76-79. Amoria nigrescens...*
* ILDIS World Database of Legumes
Íþróttafélagið Vestri

**Íþróttafélagið Vestri** er fjölgreina íþróttafélag í Ísafjarðarbæ. Það heldur úti deildum í blaki, knattspyrnu, körfuknattleik og sundi. Félagið var stofnað 15. janúar 2016 með sameiningu blakfélagsins Skellur, BÍ/Bolungarvíkur, Körfuknattleiksfélags Ísafjarðar og sundfélagsins Vestra.

## Knattspyrnudeild
::*Fyrir nánari upplýsingar um meistaraflokk karla sjá greinina [[Vestri (knattspyrna karla)]]*
::*Fyrir nánari upplýsingar um meistaraflokk kvenna sjá greinina [[Vestri (knattspyrna kvenna)]]*
Knattspyrnudeild Vestra var stofnuð árið 1986 sem Boltafélag Ísafjarðar. Árið 2025 vann deildin sinn fyrsta stóra titil er hún vann Bikarkeppni karla í knattspyrnu.

## Körfuknattleiksdeild
::*Fyrir nánari upplýsingar um körfuknattleiksdeild Vestra sjá greinina [[Körfuknattleiksdeild Vestra]]*
Körfuknattleiksdeild Vestra var stofnuð árið 1965 sem Körfuknattleiksfélag Ísafjarðar.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Vestri.is
Trifolium siskiyouense

***Trifolium siskiyouense***, er jurt af ertublómaætt, einlend í Klamathfjöllum í vesturhluta Bandaríkjanna.

## Útbreiðsla
Tegundin vex í norðvestur Kaliforníu og suðvestur Oregon, í Klamath fjöllum. Hún finnst í 5 sýslum: Shasta og Siskiyou Kaliforníu; og Josephine, Douglas og Jackson í Oregon.

Einkennis eintakinu var safnað 1904 nálægt Grants Pass í Josephine County, Oregon. Hluti af útbreiðslusvæðinu er friðaður innan Klamath National Forest.

Tegundin vex í rökum fjallaengjum í 800 til 1400 m. hæð yfir sjávarmáli.

## Lýsing
*Trifolium siskiyouense* er hárlaus, fjölær jurt með gildum rótum en engum jarðstönglum. Blöðin eru með þremur smáblöðum, 3sm löng. Blómin eru hvít til rjómalit.

## Tilvísanir
Trifolium reflexum

***Buffalósmári***, eða **Trifolium reflexum**, er einær eða tvíær jurt af ertublómaætt, ættuð úr austurhluta Bandaríkjanna. Hann finnst á náttúrulega opnum svæðum svo sem rjóðrum í skóglendi og á sléttum, oft í súrum jarðvegi. Blómin eru hvít eða dökkbleik og koma síðla vors.

Eins op margir upprunalegir smárar í austurhluta Bandaríkjanna, hefur fjöldi **Trifolium reflexum** minnkað verulega síðustu 200 ár. Fyrir þessa tegund er talið að skortur á gresju og skógareldum sé aðalástæða hnignunarinnar.

## Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

* *T. r. glabrum*
* *T. r. reflexum*

## Myndir


File:Trifolium reflexum illustration.tif
File:Trifolium reflexum seeds.jpg


## Tilvísanir
Ásdís Hjálmsdóttir

**Ásdís Hjálmsdóttir** (fædd 28. október 1985) er íslensk fyrrum frjálsíþróttakona og spjótkastari.

Hún hefur keppt á Ólympíuleikunum árin 2008, 2012 og 2016. Ennfremur árin 2006, 2010, 2012, 2014 og 2016 á Evrópumóti í frjálsum íþróttum og árin 2009, 2011, 2013, 2015 og 2017 á heimsmeistaramóti í frjálsum íþróttum. Ásdís á íslandsmetið í spjótkasti; 63,43 metrar, sem hún setti 12. júlí 2017 í Óssbæ, Austur-Finnlandi. Sama ár lenti hún í 11. sæti á Heimsmeistaramótinu í London. 

Ásdís útskrifaðist í lyfjafræði úr Háskóla Íslands árið 2012 með hæstu einkunn sem gefin hefur verið í því fagi. 

Hún ákvað að segja skilið við íþróttakeppnir eftir sumarið 2020. Hún býr nú í Svíþjóð.

## Heimild

## Tilvísanir
Tré ársins

Skógræktarfélag Íslands útnefnir árlega **Tré ársins** og hefur gert svo síðan 1989.

## Tenglar
* Kort

## Tilvísanir


## Heimildir
*
Andri Rúnar Bjarnason

**Andri Rúnar Bjarnason** (f. 12. nóvember 1990) er íslenskur knattspyrnumaður fæddur á Ísafirði á Vestfjörðum og uppalinn í Bolungarvík. Andri spilar nú með Stjörnunni í Garðabæ.

## Grindavík
Andri kom á láni til Grindavíkur í Inkasso deildinni frá Víking Reykjavík og hjálpaði liðinu upp í Úrvalsdeildina. Eftir tímabilið sagði hann upp samningi sínum við Víking og samdi við Grindavík. Hann tók Úrvalsdeildina með stormi sumarið 2017 og skoraði 19 mörk.Hann hirti gullskóinn eftirsóttarverða og jafnaði markamet í efstu deild og deilir því nú með Tryggva Guðmundssyni, Þórði Guðjónssyni, Pétri Péturssyni og Guðmundi Torfasyni.

## Tenglar
*Andri Rúnar Bjarnason  á ksi.is

## Tilvísanir
Spandau-fangelsið

**Spandau-fangelsið** var fangelsi í hverfinu Spandau í Berlín. Það var reist árið 1876 og rifið 1987 eftir að síðasti fanginn þar, Rudolf Hess, lést. Fangelsið var rifið til að koma í veg fyrir að það yrði að helgistað nýnasista. Árið 1990 var verslunarmiðstöð fyrir breska hermenn í Þýskalandi reist þar sem fangelsið stóð áður.

Eftir þinghúsbrunann í Berlín 1933 voru andstæðingar Hitlers, eins og Egon Kisch og Carl von Ossietzky, fangelsaðir í Spandau-fangelsinu. Undir lok ársins voru fyrstu fangabúðir nasista opnaðar og allir öryggisfangar fluttir þangað úr ríkisfangelsum. Eftir Síðari heimsstyrjöld hýsti fangelsið þá sem dæmdir höfðu verið til fangavistar í Nurembergréttarhöldunum. Að lokum voru þar aðeins sjö fangar: Konstantin von Neurath, Erich Raeder, Karl Dönitz, Walther Funk, Albert Speer, Baldur von Schirach og Rudolf Hess. Þeir voru kallaðir „sjömenningarnir í Spandau“. Þrír þeirra luku afplánun sinni í fangelsinu og þremur var sleppt fyrr af heilsufarsástæðum. Frá 1966 til 1987 var Hess einn eftir. 

Breska hljómsveitin Spandau Ballet eða „Spandau-dansinn“ dregur nafn sitt af gálgahúmor sem vísar til þess að þegar fangar voru hengdir í fangelsinu kipptust þeir til í snörunni.