Rósroði

**Rósroði** (lat. *rosacea*) er langvinnt heilkenni með ólíkum birtingarmyndum . Roðinn birtist á nefi, höku, enni og kinnum.

## Einkenni
Algeng einkenni heilkennisins eru:

* Hörundsroði
* Háræðaslit 
* Roðaköst 
* Nabbar 
* Graftarbólur 
* Hnúskar svo sem brennivínsnef 
* Brunatilfinning 
* Sviða- og stungutilfinning 
* Bjúgur
* Þurrkur 
* Augneinkenni og teikn

## Flokkun
Ein flokkun skiptir rósroða í 4 undirgerðir og eitt afbrigði :

* Hörundsroðaháræðaslit
* Nabbar og graftarbólur
* Hnúskakvillar 
* Augu
* Afbrigði: Holdgunarhnúðar án bólgu

## Orsakir
Ekki er vitað hvað veldur sjúkdóminum en vissir þættir eru þekktir að því að geta framkallað hann og má þar nefna  :

* Sól
* Tilfinningalegt álag
* Heitt eða kalt veður
* Vind
* Áreynslu
* Áfengi
* Kryddaðan mat
* Sumar húðvörur
* Heita drykki
* Vissar snyrtivörur
* Sum lyf svo sem útvortis sterar, níacín og beta-blokkerar
* Mjólkurvörur

## Greining

Við læknisfræðilega greiningu og flokkun rósroða er hægt að styðjast við nálgun sem byggir á svipgerðum sjúkdómsins . 2 svipgerðir eru álitnar geta gefið beina greiningu rósroða:

# Viðvarandi miðlægur roði í andlitinu tengdur tímabundnum versnunum vegna mögulegra framkallandi þátta. Skyndileg roðaköst styðja greiningu á meðan brunatilfinning í húðinni gerir það síður.
# Hnúskakvillar. Styðjandi þættir greiningar eru nabbar og graftarbólur, háræðaslit og eftirfarandi birtingamyndir augneinkenna: æðaslit á brúnum augnloka, hvarmabólga, glærubólga, tárubólga og hvítu- og glærubólga. Stingandi tilfinning í húð, bjúgur og tilfinning um þurrk eru síður styðjandi greininguna.

Rósroði er algengari hjá konum að undanskylinni hnúskakvillagerðinni og fólk eftir þrítugt er líklegra að fá rósroða  .

**Helstu mismunagreiningar (e. differential diagnosis) eru:** 

* Þrymlabólur 
* Bráðir rauðir úlfar í húð
* Alnæmi
* Æðasarkmein
* Háþrýstingur
* Serótónínheilkenni
* Langvinn húðbólga vegna sólar
* Rosai–Dorfman sjúkdómur
* Demodex hárslíðursbólga
* Húðvöðvabólga
* Eósínfíkinn holdgunarhnúður
* Hárslíðursbólga
* Glúkagónæxli
* Andlitsholdgunarhnúður
* Haber's heilkenni
* Algengir rauðir úlfar
* Sogæðabjúgur
* Mastfrumnager
* Blönduð bandvefstruflun
* Blandað andlitshúðbólguástand
* Hörundskröm
* Perioral dermatitis
* Krómfíklaæxli
* Lyfjaljósviðkvæmni
* Blóðríki
* Margbreytileg ljósútþot
* Endurtekin heimakoma
* Sarklíki
* Flösuexem
* Svitakirtlaæxli
* Sveppasýking í andliti
* Hárhúðþekjuæxli
* Sink skortur

## Meðferð
**Ýmsar meðferðir hafa verið reyndar en lykilhlutverki þjónar eftirfarandi** **:**
* Mildir húðhreinsar og rakagjafar.
* Að aftra því að útfjólublátt ljós komist inn í húðina m.a. með sólarvörn.
* Fyrir mildan og meðalbólginn rósroða er fyrsta meðferð metrónídazól eða azelaic-sýra.
* Brímónídín gegn þrálátum roða.
* Útvortis ívermectín gegn nöbbum og graftarnöbbum.
* Doxýcýklín í skömmtum undir bakteríudrepandi virkni gegn nöbbum og graftarnöbbum. Slík meðferð með útvortis azelaic-sýru og metrónídazól gegn meðal mikilli eða mikilli bólgu eða gegn mildum bólgubreytingum sem hafa ekki svarað upphaflegri meðferð.
* Mildur augnrósroði krefst hreinlætis varðandi augnlok og útvortis sýklalyfja svo sem metrónídazóls eða erýtrómýcíns.
* Útvortis cýklósporíndropar fyrir augu hafa meiri virkni en gervitár gegn mildum augnrósroða.
# **Útvortis**  **:**
#* Metrónídazól
#* Azelaicsýra
#* Súlfacetamíd/brennisteinn
#* Brímónídín
#* Ivermectín
#* Permetrín
#* Benzoyl peroxíð
#* Klindamýcín
#* Erýtrómýcín
#* Pímecrólimus
#* Tretínoín
#* Oxymetazolín
#* Cyclósporín
# **Meðferð með ljósgjafa.** Laserljós er notað til að eyða æðum eða þá ljós sem kallast IPL (e. intense pulsed light) og veitt er með lampa. Lasermeðferð er meðmælt til að mehöndla háræðar og brennivínsnef . IPL ljós er áhrifaríkt og öruggt til meðferðar rósroða . Bylgjulengd er valin sem rauður litur dregur til sín og þannig dregur rauður litur rauðra blóðkorna sértækt til sín ljósið í æðum sem verið er að eyða með meðferðinni. IPL ljós af bylgjulengdum 540-950nm er öruggt og áhrifaríkt gegn roða vegna rósroða .
# **Innvortis** :  Doxýcýklín, tetracýklín, mínócýklín, metrónídazól, azitrómýcín, erýtrómýcín og ísótretínóín eru allt lyf sem notuð eru til meðferðar rósroða.

## Faraldsfræði
Rannsóknir hafa sýnt algengi vera 2-22% hjá fólki með ljósan hörundslit .

## Heimildir