open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gullinbursti

**Gullinbursti** er göltur Freys. Hann var "gerður" af Brokka og Sindra ásamt Mjölni og Draupni.

 *[Þ]á lagði Sindri svínskinn í aflinn ok bað blása Brokk ok létta eigi fyrr en hann tæki þat ór aflinum, er hann hafði í lagt. En þegar er hann var genginn ór smiðjunni, en hinn blés, þá settist fluga ein á hönd honum ok kroppaði, en hann blés sem áðr, þar til er smiðrinn tók ór aflinum, ok var þat göltr, ok var burstin ór gulli. ... Þá bar fram Brokkr sína gripi ... En Frey gaf hann göltinn ok sagði, at hann mátti renna loft ok lög nótt ok dag meira en hverr hestr ok aldri varð svá myrkt af nótt eða í myrkheimum, at eigi væri ærit ljós, þar er hann fór; svá lýsti af burstinni.*
Sula (sveitarfélag)

**Sula** er sveitarfélag í Mæri og Raumsdalur í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 9.547 (2022).

Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Langevåg.  Sveitarfélagið Sula er hluti af Álasundssvæðinu sem myndar samþætt búsetu- og vinnusvæði með u.þ.b. 90.000 íbúa.

Sveitarfélagið Sula er staðsett á eyjunni Sula og er umkringt sveitarfélögunum Álasund, Giske, Hareid og Ørsta.
Giske (sveitarfélag)

**Giske** er eyjasveitarfélag í Mæri og Raumsdalur í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 8.497 (2022).

Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Valderhaugstrand.. Til sveitarfélagsins fellur einnig þéttbýlisins  Giske og Roald. 

Sveitarfélagið samanstendur af tveimur flateyjum Giske og Vigra og tveimur hrikalegum eyjum til viðbótar Godøya og Valderøya, auk fjölda smærri eyja. Sveitarfélögin eru rétt norðan og vestan við Álasund.
Fjord (sveitarfélag)

**Fjord** er sveitarfélag í Mæri og Raumsdal í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 2.491 (2022).

Ráðhúsið og bæjarstjórnin eru staðsett í þorpinu Sylte. Í sveitarfélaginu er þéttbýli sem heitir Stordal.

Sveitarfélagið liggur að sveitarfélögunum Álasund í norðvestri, Vestnes í norðri, Rauma í norðri og austri, Skjåk (Innlandet) í suðaustri og Stranda í suðri.
Aukra (sveitarfélag)

**Aukra** er sveitarfélag í Mæri og Raumsdalur í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 3.518 (2022).

Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Aukra. Til sveitarfélagsins fellur einnig þéttbýlisins  Aukrasanden og Hollingen.

Sveitarfélagið á landamæri að sveitarfélögunum Hustadvika í austri og Molde í suðri.
Gjemnes (sveitarfélag)

**Gjemnes** er sveitarfélag í Mæri og Raumsdalur í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 2.669 (2022).

Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Batnfjordsøra, sem er eina þéttbýlið í sveitarfélaginu. 

Sveitarfélagið liggur að sveitarfélögunum Hustadvika í vestri og Molde í suðri og suðaustri.
Hustadvika (sveitarfélag)

**Hustadvika** er sveitarfélag í Mæri og Raumsdalur í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 13.287 (2022).

Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Elnesvågen. Til sveitarfélagsins fellur einnig þéttbýlisins  Tornes, Sylte, Malme, Eide og Bud. 

Sveitarfélagið liggur að sveitarfélögunum Molde í suðri, Gjemnes í suðaustri og Aukra í vestri.
Stríðsglæpir

**Stríðsglæpir** eru brot á alþjóðalögum í vopnuðum átökum svo sem manndráp af ásetningi, pyntingar eða ómannúðleg meðferð, umfangsmikil eyðilegging og upptaka eigna, gíslataka og notkun eiturs eða eiturvopna.

Hugtakið stríðsglæpur kom fyrst fram í skipulagsbindingu venjubundinna alþjóðalaga sem gilda um átök milli fullvalda ríkja, svo sem *Lieber Code* í þrælastríðinu og Haag-samningunum árin 1899 og 1907 fyrir alþjóðlegt stríð. Í kjölfar seinni heimsstyrjaldarinnar settu réttarhöldin yfir leiðtogum öxulveldanna Nürnberg-reglurnar, sem segja að alþjóðalög ákveði hvað teljist vera stríðsglæpur. Árið 1949 skilgreindu Genfarsáttmálarnir nýja stríðsglæpi og samþykktu að ríki gætu farið með allsherjarlögsögu yfir stríðsglæpamönnum. Í síðari tíð hafa alþjóðlegir dómstólar útvíkkað og skilgreint viðbótarflokka stríðsglæpa sem eiga við um borgarastyrjöld.

## Tilvísanir
Brísingamen

**Brísingamen** er skartgripur Freyju í norrænni goðafræði. Átti hún hafa fengið það hjá dvergum (Alfrigg, Dvalinn, Berlingur og Grerr) fyrir nótt hjá hverjum. Komst Loki að því og sagði Óðni, sem neyðir Loka til að stela meninu. Þegar Freyja heimtar menið af Óðni, gerir hann henni þá kröfu að koma af stað eilífu stríði á milli tveggja konunga. Urðu það Hjaðningavíg.

Þrymskviða:

: Reið varð þa Freyia
: oc fnasaþi,
: allr ása salr
: vndir bifðiz,
: sta/cc þat iþ micla
: **men Brisinga**
: Mic veiztv verþa
: vergiarnasta,
: ef ec ek meþ þer
: i iotvnheima.

Bjólfskviða 1195-1199
: Hrægl ond hringas, heals-beaga mæst
: þara þe ic on foldan gefrægen hæbbe,
: Nænigne ic under swegle Selran hyrde
: Hord-maððum hæleþa syþðan Hama ætwæg
: to þære byrthan byrig **BROSINGA MENE**
## Tilvísanir
Íþróttafélagið Hörður Hólmverji

**Íþróttafélagið Hörður Hólmverji** var fyrsta eiginlega íþróttafélagið sem stofnað var á Akranesi. Stofndagur félagsins er talinn 26. desember 1919 en félagið er þó talið hafa byrjað starfsemi eitthvað fyrr. Nafn félagsins vísar í Harðar sögu og Hólmverja sem er útlagasaga með Hvalfjörð sem sögusvið.

Félaginu var ætlað að stunda að hvers kyns íþróttaiðkun og stóð það m.a. fyrir hlaupakeppnum á Akranesi og gerði einhverjar tilraunir með kastíþróttir. Langmest áherslan var þó á glímuiðkun og var t.a.m. efnt til sveitaglímu milli keppenda úr félaginu og liðsmanna í Ármanni árið 1920.

Þótt knattspyrna væri ekki á dagskrá Harðar Hólmverja munu einstakir forystumenn félagsins hafa átt sinn þátt í útbreiðslu íþróttarinnar á Akranesi. Félagið lognaðist út af á árinu 1926 en um þær mundir höfðu nokkur knattspyrnufélög verið stofnuð í bænum.

## Heimildir
*Skipaskagi - Söguvefur ÍA
*
Fiðri frændi

**Fiðri frændi** er persóna í veröld Andrésar Andar. Fiðri klæðist oftast rauðri peysu með svartri rönd fyrir miðju og rauðri skotthúfu. Hann er sjúskaður og tuskulegur til fara en viðurnefni hans 'Fiðri' vísar til þess. Fiðri frændi er skemmtileg viðbót í persónuflóru Andabæjar að mati margra en hann skapar visst jafnvægi á móti Hábeini Heppna, öðrum vel kunnugum frænda Andrésar. Ef við ímyndum okkur róf þar sem Hábeinn og Fiðri eru á sitthvorum endanum væri Andrés Önd akkúrat í miðjunni enda er hann hin eina sanna meðalönd.
Ísak Harðarson

**Ísak Hörður Harðarson** (11. ágúst 1956 - 12. maí 2023) var íslenskt skáld, þýðandi og höfundur smásagna- og minningabóka. Ísak hlaut Rithöfundaverðlaun Ríkisútvarpsins árið 1994 og tilnefningu til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs árið 2011 fyrir bók sína *Rennur upp um nótt*.

## Útgefið efni
### Ljóðabækur
* Þriggja orða nafn - 1982
* Ræflatestamentið - (Reykjavík: Mál og menning, 1984)
* Veggfóðraður óendanleiki - (Reykjavík: Mál og menning, 1986)
* Útganga um augað læst - (Reykjavík: Svart á hvítu, 1987)
* Síðustu hugmyndir fiska um líf á þurru - (Reykjavík: Iðunn, 1989)
* Stokkseyri - (Reykjavík: Forlagið, 1994)
* Hvítur ísbjörn - (Reykjavík: Forlagið, 1995)
* Ský fyrir ský; ljóð 1982-1995. - (Reykjavík: Forlagið, 2000)
* Hjörturinn skiptir um dvalarstað - (Reykjavík: Forlagið, 2002)
* Rennur upp um nótt - (Akranes: Uppheimar, 2009)
* Ellefti snertur af yfirsýn - (Reykjavík: Forlagið, 2018)
Bankseyja

**Bankseyja** er eyja norðvestast í Kanada. Í manntalinu 2016 bjuggu þar 103, allir í þorpinu Sachs Harbour.

Árið 1820 var eftir henni tekið frá Melville Island af William Edward Parry og var hún nefnd á ensku ,,Banks Land" til heiðurs Joseph Banks.

## Tengt efni
*Aulavik-þjóðgarðurinn
Enron

**Enron Corporation** var bandarískt orku-, hrávöru- og þjónustufyrirtæki með aðsetur í Houston, Texas. Það var stofnað af Kenneth Lay árið 1985 við samruna fyrirtækjanna Lay's Houston Natural Gas og InterNorth, tveggja tiltölulega lítilla raforku- og gassölufyrirtækja. Fyrir gjaldþrot fyrirtækisins þann 2. desember 2001 störfuðu um 20.000 manns hjá Enron, sem var m.a stórtækt á sviði raforku- og jarðgassölu, fjarskipta og hrávörumiðlunar.

## Enron-hneykslið
Í lok árs 2001 kom í ljós að stjórnendur Enron höfðu stundað stórfelld bókhaldssvik í þeim tilgangi að blása upp hlutabréfaverð fyrirtækisins. Fyrirtækið fór að lokum fram á gjaldþrotaskipti, sem leiddi til þess að þúsundir starfa töpuðust ásamt því að fjöldi fjárfesta tapaði milljörðum dollara. Bókhaldssvikin voru með þeim stærstu í sögunni og hafa í seinni tíð verið nefnd Enron-hneykslið, en þau voru sögð hafa verið stofnanavædd, kerfisbundin og vel skipulögð.

## Tilvísanir
Morbid Angel

**Morbid Angel** er bandarísk dauðarokkshljómsveit frá Flórída sem stofnuð var árið 1983 og er ein sú áhrifamesta innan stefnunnar. Sveitin gaf sína fyrstu plötu, *Altars of Madness* árið 1989, en fylgjandi plötur eru með næsta staf í stafrófinu í titlinum. Gítarleikarinn Trey Azagthoth er eini upprunalegi meðlimur sveitarinnar í dag.

Sveitin náði nokkrum vinsældum á miðjum 10. áratugnum og voru myndbönd þeirra spiluð á MTV. Tónleikaferðalag með Black Sabbath og Motörhead hjálpaði einnig til með það. Einnig vakti Morbid Angel athygli þegar fréttamiðlar fjölluðu um texta sveitarinnar sem vísuðu í djöfulinn og dulspeki.

David Vincent sem lengi var söngvari og bassaleikari sveitarinnar stofnaði aðrar sveitir, I am Morbid (sem spilar Morbid Angel lög) með fyrrum trommara sveitarinnar Tim Yeung, og sveitina Vltimas þar sem eru frumsamin lög.

## Meðlimir
*Trey Azagthoth – gítar, hljómborð (1983–)
*Steve Tucker – bassi, söngur (1997–2001, 2003–2004, 2015–)
*Scott Fuller – trommur (2017–)
*Dan Vadim Von – gítar (2017–)

### Fyrrum meðlimir
*Mike Browning - trommur, söngur (1983–1986)
*Dallas Ward - bassi, söngur (1983–1985)	
*Richard Brunell- gítar	(1985–1992)
*David Vincent - söngur og bassi (1986–1996, 2004–2015)
*Pete Sandoval - trommur (1988–2010)	
*Erik Rutan	- gítar, hljómborð (1993–1996, 1998–2002, 2006 (á tónleikum))
*Thor "Destructhor" Myhren - gítar (2008–2015)
*Tim Yeung - trommur (2010–2015)	

## Breiðskífur
*Altars of Madness (1989)
*Blessed Are the Sick (1991)
*Covenant (1993)
*Domination (1995)
*Formulas Fatal to the Flesh (1998)
*Gateways to Annihilation (2000)
*Heretic (2003)
*Illud Divinum Insanus (2011)
*Kingdoms Disdained (2017)	

### Tónleikaplötur
*Entangled in Chaos (1996)
*Juvenilia (2015)
Kalífadæmi

**Kalífadæmi** (arabíska:  خِلَافَة) er embætti eða ríki þar sem æðsti valdsmaður og trúarleiðtogi er kalífi.
LinkedIn

**LinkedIn** (/lɪŋktˈɪn/) er atvinnumiðaður samfélagsmiðill sem er í boði á vefnum og sem smáforrit. Miðlinum var hleypt af stokkunum þann 5. maí 2003 og er í dag í eigu Microsoft. Miðillinn er aðallega notaður til faglegra samskipta og starfsþróunar, ásamt því að gera atvinnuleitendum kleift að birta ferilskrá sína og vinnuveitendum auglýsa störf. Frá árinu 2015 hefur meginhluti tekna fyrirtækisins komið frá sölu á aðgani að upplýsingum um meðlimi  til mannauðsstjóra og söluaðila. Frá og með mars 2023 voru meira en 900 milljón manns með skráðan aðgang á miðlinum.

LinkedIn gerir meðlimum (bæði starfsmönnum og vinnuveitendum) kleift að búa til aðgang í þeim tilgangi að búa til og viðhalda faglegu tengslaneti. Meðlimir geta boðið hverjum sem er að verða tengiliður. LinkedIn er einnig notað til að skipuleggja viðburði, taka þátt í hópumræðum, skrifa greinar, ásamt því a deila myndum, myndböndum og fréttum af starfsferli viðkomandi.

## Tilvísanir
Amber Heard

**Amber Laura Heard** (fædd 22. apríl 1986) er bandarísk leikkona. Hún lék sitt fyrsta aðalhlutverk í hryllingsmyndinni *All the Boys Love Mandy Lane* (2006), og lék í kvikmyndum eins og *The Ward* (2010), *Drive Angry* (2011) og *London Fields* (2018). Hún hefur einnig leikið aukahlutverk í kvikmyndum eins og *Pineapple Express* (2008), *Never Back Down* (2008), *The Joneses* (2009), *The Rum Diary* (2011), *Paranoia* (2013), *Machete Kills* (2013), *Magic Mike XXL* (2015), og *The Danish Girl* (2015). Heard hefur leikið í fjölda kvikmynda frá DC Studios eins og *Justice League* (2017), *Aquaman* (2018), og *Aquaman and the Lost Kingdom* (2023). Hún hefur einnig leikið í sjónvarpsþáttum eins og *Hidden Palms* (2007) *og The Stand* (2020).

Heard giftist leikaranum Johnny Depp árið 2015. Skilnaður þeirra í maí 2016 vakti mikla athygli þegar Heard sótti um nálgunarbann gegn Depp ásamt því að saka hann um heimilisofbeldi. Depp kærði síðar breska dagblaðið The Sun fyrir rógburð vegna útgáfu þeirra á ásökunum Heard um umrætt heimilisofbeldi. Kröfu Depps gegn *The Sun* var hafnað og þar sem úrskurðað var að sannað teldist að hann hefði ráðist á Heard í 12 af 14 meintum atvikum sem blaðið hafði fjallað um; áfrýjunarkröfu Depp í málinu var síðar hafnað. Depp höfðaði annað mál gegn Heard sjálfri fyrir skoðanagrein sem birtist í hennar nafni í *[[The Washington Post|Washington Post]]* þar sem hún fjallaði um að mikilvægi þess að tala gegn "kynferðislegu ofbeldi" ásamt því að hafa upplifað að „af eigin raun hvernig stofnanir vernda karlmenn sem sakaðir eru um misnotkun.“. Málarekstrarnir fönguðu athygli fjölmiðla og almennings, en réttarhöldunum var m.a. sjónvarpað. Kviðdómur í málinu komst að þeirri niðurstöðu að allar þrjár yfirlýsingar Heard í *Washington Post*-greininni hefðu verið ærumeiðandi. Dómarinn úrskurðaði að Heard skyldi greiða Depp 10,3 milljónir dollara ásamt því að Depp skyldi greiða Heard 2 milljónir dollara. Heard var harðlega gagnrýnd fyrir vitnisburð sinn í málinu, þar á meðal á samfélagsmiðlum. Heard og Depp áfrýjuðu bæði í málinu. Heard komst síðar að samkomulagi við Depp og lögfræðingar þeirra tilkynntu að Depp myndi fá 1 milljón dollara í skaðabætur, en greiðslan kom frá tryggingafélagi Heard.

## Tilvísanir
Leiðtogafundur Evrópuráðsins 2023

**Fundur [[Evrópuráðið|Evrópuráðsins]] árið 2023** var haldinn í Reykjavík dagana 16.-17. maí í Hörpu. Helstu leiðtogar Evrópu mættu á fundinn og var öryggisgæsla sú mesta sem hefur verið á Íslandi. Miðborgin var lokuð fyrir bílaumferð og umhverfi nálæg Hörpu var lokað og voru menn þar vopnum búnir. 

Um 40 leiðtogar Evrópuríkja komu á fundinn, þar á meðal Emmanuel Macron, forseti Frakklands, Rishi Sunak, forsætisráðherra Bretlands, Olaf Scholz, kanslari Þýskalands og Denys Sjmyhal, forsætisráðherra Úkraínu. 

Fundurinn snerist að miklu leyti um stríð Rússa og Úkraínu og að Rússar yrðu látnir sæta ábyrgð fyrir tjón sem þeir hafa valdið. Viljayfirlýsing var rituð um að koma á sérstökum stríðsglæpadómstól og tjónaskýrslu vegna innrásarinnar. Fulltrúar sex aðildarríkja að Evrópuráðinu, Serbía, Armenía, Aserbaísjan, Tyrkland, Bosnía og Hersegóvína og Ungverjaland, skrifuðu þó ekki undir yfirlýsinguna um tjónaskýrsluna. 

Helstu niðurstöður fundarins voru:
Yfirlýsing um stuðning við Úkraínu, lýðræðisleg gildi (Reykjavík Principle for Democracy), efling vinnu Evrópuráðsins á sviði umhverfismála og mikilvægi þess að aðildarríki Evrópuráðsins virði niðurstöður dóma Mannréttindadómstólsins.

## Tilvísanir
Lögmál um minnkandi jaðarframleiðslu

Í hagfræði er **Lögmálið um minnkandi afrakstur** (einnig kallað lögmálið um minnkandi jaðarframleiðslu) lækkun á jaðarframleiðslu  þegar magn eins framleiðsluþáttar er aukið smám saman, á meðan öllum öðrum framleiðsluþættum er haldið föstum. Lögmálið um minnkandi jaðarfremleiðslu segir að í framleiðsluferli muni aukning í framleiðsluþætti (t.d. vél eða vinnuafl) um eina einingu, á meðan öllum öðrum framleiðsluþáttum er haldið föstum, á einhverjum tímapunkti skila lægri framleiðslu á hverja einingu framleiðsluþátta. Lögmálið um minnkandi jaðarframleiðslu veldur ekki lækkun á heildarframleiðslu, heldur skilgreinir það punkt á framleiðsluferlinum þar sem framleiðsla viðbótar einingar af vöru mun leiða til taps og er þekkt sem neikvæð jaðarframleiðsla. Við minnkandi jaðarframleiðslu er framleiðslumagn jákvætt, en framleiðni og skilvirkni minnkar.

Þegar jaðartekjur eru jafnar jaðarkostnaði er hagstæðast að hætta að auka við framleiðsluþátt eða hætta eftirspurninni eftir framleiðsluþætti.

## Tilvísanir
Viðskiptaháskólinn í Kaupmannahöfn

** Viðskiptaháskólinn í Kaupmannahöfn** (enska: *Copenhagen Business School*; danska: *Handelshøjskolen i København*) oft skammstafaður og kallaður **CBS** (líka á dönsku), er opinber háskóli staðsettur í Kaupmannahöfn í Danmörku. Hann er talinn með virtustu viðskiptaskólum í Vestur-Evrópu og í heiminum.

CBS var stofnaður árið 1917, en í dag hefur skólinn rúmlega 20.000 nemendur og 2.000 starfsmenn og býður upp á fjölbreytt úrval grunn- og meistaranámskeiða, iðulega með áherslu á þverfaglegar og alþjóðlegar rannsóknir. CBS er viðurkenndur af EQUIS (European Quality Improvement System), AMBA (Association of MBAs), sem og AACSB (Associate to Advance Collegiate Schools of Business).

Háskólasvæði CBS er staðsett í Frederiksberg, í nálægð við miðbæ Kaupmannahafnar, en hjarta skólasvæðisins er að finna við Solbjerg Plads, skólabyggingu sem lokið var við árið 2000. Flest námskeið við skólann eru kennd á ensku og er meira en helmingur fastráðinna kennara erlendis frá.

## Tilvísanir
Dean Smith

**Dean Smith** getur átt við:
*Dean Smith, knattspyrnuþjálfara
*Dean Smith, körfuknattleiksþjálfara.
AS Nera

**AS Nera**, stofnað 11. janúar 1947, var norskt fjarskipta og plötufyrirtæki. Fyrirtækið hét áður *Norsk Telefunken Radioaktieselskap* (NTR) og starfaði undir því nafni frá 1919.

Plötudeildin gaf út plötur fyrir þýska hljómplötufyrirtækið Telefunken, RCA Records og framleiddi plötur fyrir Íslenzka tóna. Plötufyrirtækið var fært í dótturfyrirtækið AS Disco 1972.

Fjarskiptadeildin lagði útvarpsturna á milli Ósló og Björgvinar. 2011 var deildin keypt upp af Ceragon Networks.

## Heimildir
Dean Smith (körfubolti)

**Dean Edwards Smith** (fæddur 28. febrúar 1931 – dáinn 7. febrúar 2015) var bandarískur körfuknattleiksþjálfari. Hann var kallaður „þjálfaragoðsögn“ af Naismith frægðarhöll körfuboltans og þjálfaði í 36 ár við háskólann í Norður-Karólínu í Chapel Hill. Smith þjálfaði í bandaríska háskólakörfuboltanum frá 1961 til 1997 og hætti með 879 sigra, sem var met 1. deild karla í NCAA sem stóð til 2007 þegar það var slegið af Bob Knight. Smith var með níunda hæsta vinningshlutfall allra háskólakörfuboltaþjálfara karla (77,6%). Á meðan hann var þjálfari vann Norður-Karólína tvo NCAA meistaratitla og lék 11 sinnum í undanúrslitum (NCAA Final Four). Árið 1976 þjálfaði Smith lið Bandaríkjanna sem vann gullverðlaun á sumarólympíuleikunum í Montreal. Áður en Smith hóf þjálfun þá lék hann körfubolta við háskólann í Kansas þar sem hann vann NCAA titilinn árið 1952 undir stjórn þjálfarans Phog Allen.

## Heimildir
Nýhefðbundinn arkitektúr

**Nýhefðbundinn arkitektúr** (**nýtradisjónalismi**) (enska: *neotraditional architecture*) er stefna í arkitektúr og hönnun. Nýhefðbundinn arkitektúr er ekki ákveðinn byggingarstíll, heldur hugmynd um nýtingu staðbundinna byggingarhefða og klassískra hlutfalla í nýrri hönnun.
Þróunarbanki Asíu

**Þróunarbanki Asíu** (enska: *Asian Developement Bank*, **ADB**) er þróunarbanki sem var stofnaður 19. desember 1966. Höfuðstöðvar bankans eru í Mandaluyong á höfuðborgarsvæði Filippseyja.
Þjóðrekur mikli

**Þjóðrekur mikli** (gotneska:  𐌸𐌹𐌿𐌳𐌰𐍂𐌴𐌹𐌺𐍃, *Þiudareiks*) var konungur austgota.
Þjóðrekur 1.

**Þjóðrekur 1.** (gotneska: *Þiundarīks*) var konungur vestgota frá 418 til 451. Hann er frægur fyrir þátt sinn í stöðva Atla Húnakonung í orrustunni við Chalons, þar sem hann var drepinn.
Fosnavåg

**Fosnavåg** er bær og stjórnsýslumiðstöð í sveitarfélaginu Herøy í Mæri og Raumsdal í Noregi með 3.466 íbúa frá og með 1. janúar 2022.  Í sveitarfélaginu eru 8.765 íbúar (2022).

Fosnavåg er staðsett á norðurhluta eyjunnar Bergsøya og tengist Ulsteinvik og Álasund um Fv61, og tengist aðalvegakerfinu og E39 um FV653 sem liggur til Ørsta.  Frá Fosnavåg eru reglulegar strætótengingar til Ørsta/Volda, Ulsteinvik, Hareid og Álasund. Torvíkurhöfn, sem er sameiginlegt höfn Hurtigruten fyrir Fosnavåg og Ulsteinvik, er 7,5 km austur af bænum.

Fosnavåg er verslunar- og þjónustumiðstöð á svæðinu. Atvinnulífið í Fosnavåg byggist á  fiskveiðum og siglingum. Skipafélög eins og *Havila Shipping,* *Havila Kystruten*, *Olympic Subsea*, *Rem Offshore*, *Bourbon Offshore Norway*, *Remøy Shipping*, *VOLT Service* og *Remøy Management* eru með skrifstofur í Fosnavåg. Skipatæknifyrirtækið *Havyard Group* er einnig með aðalskrifstofu sína í Fosnavåg.  á

Staðarblaðið *Vestlandsnytt* er með skrifstofu sína í Fosnavåg.  

Herøy Videregående skole (menntaskóla) er staðsettur í Fosnavåg og hefur um 330 nemendur. Fosnavåg er einnig heimili Ytre Herøy framhaldsskóla og Bergsøy skóla (grunnskóli).

*Fosnavåg Konserthus* er staðsett í Fosnavåg, við hliðina á *Thon Hotel Fosnavåg*. Í tónleikasalnum er tónleikasalur með plássi fyrir 490 og bíósalur með plássi fyrir 91 gesti. 

Í Fosnavåg er Herøy kirkjan, sem er frá 2003. Herøy kirkjan er kirkja með rými fyrir 700 manns. Kirkjan er fjórða kirkjan í Herøy og var reist eftir að þriðja kirkjan brann til kaldra kola 26. desember 1998.

Rétt vestan við Fosnavåg er eyjan Runde með fuglafjallinu sem er þekktur ferðamannastaður.
Guðrún Björk Bjarnadóttir

Guðrún Björk Bjarnadóttir er framkvæmdastjóri STEFs. STEF eru innheimtusamtök tón- og textahöfunda á Íslandi. 

Guðrún Björk er hæstaréttarlögmaður með cand.jur gráðu frá Háskóla Íslands og viðbótar mastersgráðu í Evrópurétti frá Stokkhólmsháskóla svo og gráðu á meistarastigi í mannauðsstjórnun og vinnusálfræði frá Háskólanum í Reykjavík. 

Guðrún Björk  á að baki farsælan feril sem lögmaður hjá LOGOS lögmannsþjónustu og Samtökum atvinnulífsins. Guðrún Björk hefur einnig sinnt kennslu í lögfræði bæði við Háskóla Íslands og Háskóla Reykjavíkur og haldið fjölda erinda og fyrirlestra hjá ýmsum aðilum, hin síðustu ár aðallega á sviði höfundaréttar. Guðrún Björk situr í stjórn NCB (Nordisk Copyright Bureau) sem annast hagsmunagæslu fyrir höfunda á Norðurlöndunum vegna hljóðsetningar og eintakagerðar verka þeirra. Þá situr hún einnig í stjórn Listaháskóla Íslands.
Gleymið ekki bílstjóranum

**Gleymið ekki bílstjóranum** (*Don't forget the driver*) er bresk grínþáttaröð gefin út af BBC Two árið 2019. Höfundar þáttanna voru Tim Crouch og Toby Jones.
Hið rauða tákn hugprýðinnar

**Hið rauða tákn hugprýðinnar** (*The Red Badge of Courage*) er skáldsaga eftir Stephen Crane. Atli Magnússon þýddi og íslenskaði árið 2007.
Tattoo (lag)

„**Tattoo**“ er lag eftir sænsku söngkonuna Loreen. Lagið var gefið út sem smáskífa þann 25. febrúar 2023 og var samið af Loreen, ásamt Jimmy „Joker“ Thörnfeldt, Jimmy Jansson, Cazzi Opeia, Peter Boström og Thomas G:son. „Tattoo“ vann Melodifestivalen 2023 og varð framlag Svíþjóðar til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2023, þar sem það endaði í fyrsta sæti með 583 stig.

Eftir flutning lagsins á undanúrslitakvöldi Melodifestivalen komst það efst á smáskífulistann í Svíþjóð. „Tattoo“ var mest spilaða lag ársins 2023 á Íslandi.

## Vinsældalistar

## Tilvísanir
Vinsældir og áhrif

***Vinsældir og áhrif*** (*How to Win Friends and Influence People*) er sjálfshjálparbók frá árinu 1936 eftir Dale Carnegie. Þóra Sigríður Ingólfsdóttir þýddi og íslenskaði en bókin var gefin út árið 2004.
Helena Stefánsdóttir

**Helena Guðrún Stefánsdóttir Magneudóttir** (f. 16. janúar 1967) er íslenskur leikstjóri og handritshöfundur. Helena hefur leikstýrt sex stuttmyndum, *Brot* (2001), *Don't worry be Happy* (2003), *Gjöf* (2006), *Anna* (2007), *Bon Appétit* (2011) og *Pas de Trois*, (2013) og tveimur heimildamyndum: Baráttan um landið (2007) og Systur (2016). Fyrsta kvikmynd Helenu í fullri lengd er *Natatorium* (2023).

## Kvikmyndir

* *Brot* (2001) (Stuttmynd)
* *Don't worry be Happy* (2003) (Stuttmynd) 
* *Gjöf* (2006) (Stuttmynd)
* *Anna* (2007) (Stuttmynd)
* *Bon Appétit* (2011) (Stuttmynd)
* *Baráttan um landið* (2012) (Heimildamynd)
* *Pas de Trois, A choreography for the camera* (2013) (Stuttmynd)
* *Systur* (2016) (Heimildamynd
* *Natatorium* (2023)

## Tilvísanir


## Tenglar

*
Voyager (hljómsveit)

**Voyager** er framsækin þungarokkssveit frá Perth, Vestur-Ástralíu sem stofnuð var árið 1999.
Sveitin tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2023 með lagið *Promise* og lenti í 9. sæti.
Í kjölfar frumraunarinnar *Element* árið hitaði sveitin upp fyrir Steve Vai í Ástralíutúr hans árið 2004 og varð vinsælli.

## Breiðskífur
*Element V (2003)
*UniVers (2007)
*I Am the Revolution (2009)
*The Meaning of I (2011)
*V  (2013)
*Ghost Mile	(2017)
*Colours in the Sun (2019)
*Fearless in Love (2023)	

## Tengill
Heimasíða
Kardináli (fugl)

**Kardináli** (fræðiheiti: *Cardinalis cardinalis*), einnig kallaður hinn **rauði kardináli**, er tegund kardinála. Búsvæði hans er í N-Ameríku.

## Heimildaskrá
Bellóna

**Bellóna** (frá latínu *bellum* „stríð“), einnig kölluð **Dúellóna** (frá eldri latínu *duellum „*stríð“), var gyðja stríðs í trúarbrögðum Rómveldis.
Issi

**Ísleifur Atli Matthíasson** (f. 10. ágúst 2001), betur þekktur sem **Issi** (venjulega ritað með hástöfum sem **ISSI**), er íslenskur tónlistarmaður og rappari úr Hafnarfirði. 

## Tónlistaferill
ISSI kom á Íslensku rappsenuna árið 2021 með laginu *Keyra* sem náði til mikillar vinsældar en áður hafði hann gert tónlist og hlaðið henni upp á SoundCloud. Fyrsta smáskífa ISSA *ISSI DEPOSIT* kom út árið 2021 en sú smáskífa innihélt lagið *Svart Hár* sem er eitt vinsælasta lag ISSA enþá daginn í dag. Árið 2022 gaf ISSI út stórslagarann *Vakta svæðið* sem hann gerði ásamt Gísla Pálma og Yung Nigo Drippin' og er það vinsælasta lag tónlistarmannsins. Fyrsta plata Issa *21* kom út 2024. Platan inniheldur lögum með Gísla Pálma og gugusar en er að mestu leiti ISSI sjálfur.

## Hljóðritaskrá

### Plötur

* *21* (2024)

### Smáskífur
* *ISSI DEPOSIT* (2021)
* *D3POSIT2* (2022)
* *Rauð viðvörun* (2023)

### Stökur
* *Keyra* (2021)
* *Vakta svæðið* (2022) ásamt Izleifi, Gísla Pálma, Yung Nigo Drippin'
* *Bízt* (2022)
* *Geridda* (2023) ásamt Izleifi
* *Anda smá* (2023)
* *Áður Fyrr* (2023)
* *Götum* (2024)
* *Fræg Gella* (2024) ásamt Izleifi

## Tilvísanir


## Tenglar
* ISSI á Instagram
* ISSI á Spotify
* ISSI á TikTok
Valdís Eiríksdóttir

**Valdís Eiríksdóttir** er útvarpskona á Bylgjunni. Hún er meðlimur morgunþáttarins Bítið, ásamt Heimi Karls og Gulla Helga og svo stýrir hún óskalagaþættinum *Með kærri kveðju*.

Valdís, gjarnan kölluð Vala Eiríks, sigraði 2. þáttaröð Allir Geta Dansað, àsamt Sigurði Má.

Vala hefur sent frá sér 4 plötur; Ró, Værð, Jólaró og Dream a little dream.
Þróunarbanki Afríku

**Þróunarbanki Afríku** (enska: *African Developement Bank*, skammstafað **AfDB**, franska: *Banque Africaine de Développement*, skammstafað **BAD**) er afrískur þróunarbanki. Höfuðstöðvar bankans eru í Abidjan á Fílabeinsströndinni. Megin markmið bankans er að örva sjálfbæra efnahagsþróun og félagslegar framfarir aðildarríkja og drag með þeim hætti úr fátækt. Þessum markmiðum er náð með því að: virkja bjargir og úthluta fjármagni til aðildarríkja og veita ráðgjöf og aðstoð til að styðja þróunarviðleitni.

## Tilvísanir
Oxalis

**Smærur** (fræðiheiti: *Oxalis*) er ættkvísl jurta af súrsmæruætt sem finnast víðast nema á heimsskautunum. Jurtirnar er súrar á bragðið eins og súrur (*[[Rumex]]*) og hafa verið nýttar í þúsundir ára um allann heim. Blöðin minna á blöð hvítsmára. 

## Valdar tegundir

* *[[Oxalis acetosella]]* - Súrsmæra
* *[[Oxalis adenophylla]]* - Fagursmæra
* *[[Oxalis argentina]]*  
* *[[Oxalis articulata]]* Savign. - Gaukasmæra
* *[[Oxalis barrelieri]]* 
* *[[Oxalis boliviana]]* 
* *[[Oxalis fruticosa|Oxalis bupleurifolia]]* - Skúfsmæra
* *[[Oxalis corniculata]]* - Hornsmæra
* *[[Oxalis corniculata]] ssp. atropurpurea* - Purpurasmæra
* *[[Oxalis debilis]]* Kunth
* *[[Oxalis decaphylla]]* 
* *[[Oxalis dehradunensis]]*
* *[[Oxalis dillenii]]* Jacquin  
* *[[Oxalis enneaphylla]]* - Mjallarsmæra
* *[[Oxalis enneaphylla]] cv. Rosea* - Rósasmæra
* *[[Oxalis exilis]]* - Dvergsmæra
* *[[Oxalis frutescens]]*  
* *[[Oxalis gigantea]]*
* *[[Oxalis grandis]]*  
* *[[Oxalis griffithii]]* Edgew. & Hook.f.
* *[[Oxalis hirta]]*  
* *[[Oxalis illinoensis]]* 
* *[[Oxalis incarnata]]* L. - Röðulsmæra
* *[[Oxalis lasiandra]]*  
* *[[Oxalis latifolia]]* Kunth  
* *[[Oxalis laxa]]* 
* *[[Oxalis luteola]]* Jacq.
* *[[Oxalis magellanica]]* G.Forst. - Hvítsmæra
* *[[Oxalis magnifica]]* Kunth  
* *[[Oxalis melanosticta]]*
* *[[Oxalis montana]]*  
* *[[Oxalis nipponica]]*  
* *[[Oxalis oregana]]*  
* *[[Oxalis ortgiesii]]* Regel - Fuglasmæra
* *[[Oxalis pachyrrhiza]]*
* *[[Oxalis pennelliana]]*
* *[[Oxalis pes-caprae]]* - Kornsmæra
* *[[Oxalis pulchella]]*
* *[[Oxalis purpurea]]* L. 
* *[[Oxalis rosea]]* Feuillée ex Jacq. 
* *[[Oxalis rubra]]* A.St.-Hil. 
* *[[Oxalis schaeferi]]*
* *[[Oxalis spiralis]]* 
* *[[Oxalis stricta]]* - Akursmæra
* *[[Oxalis suksdorfii]]* 
* *[[Oxalis tetraphylla]]* - Gæfusmæra
* *[[Oxalis triangularis]]* - Hyrnusmæra
* *[[Oxalis triangularis]] ssp papilionacea* - Fiðrildasmæra
* *[[Oxalis trilliifolia]]* 
* *[[Oxalis tuberosa]]* 
* *[[Oxalis valdiviensis]]* - Gullsmæra
* *[[Oxalis virginea]]* 
* *[[Oxalis versicolor]]* 
* *[[Oxalis violacea]]* 
* *[[Oxalis vulcanicola]]*
* *[[Oxalis yacutulensis]]*

## Tilvísanir
Listi yfir hlaupakeppnir á Íslandi

**Listi yfir hlaupakeppnir á Íslandi** er upptalning á helstu hlaupum sem keppt hefur verið í eða er keppt í á Íslandi í stafrófsröð:

## Ytri tenglar
* hlaup.is 
* netskraning.is
* hlaupadagskra.is 

## Tilvísanir
Hornsmæra

**Hornsmæra** (fræðiheiti: *Oxalis corniculata*) er jurt af smæruættkvísl sem er ættuð frá Asíu It was first described by Linnaeus in 1753 og hefur breiðst út til Evrópu fyrir 1500 og þaðan um allan heim. Á Íslandi finnst hún sem slæðingur í eða við gróðurhús.

Tegundin er vel æt eins og flestar aðrar smærur, en vegna mikils magns af oxalsýrum er ráðlagt að neyta hannar í hófi.

## Tilvísanir
Akursmæra

**Akursmæra** (fræðiheiti: *Oxalis stricta*) er jurt af smæruættkvísl sem er ættuð frá austur Asíu og N-Ameríku, en hefur breiðst út um mið-Evrópu og víðar. Hún er sjaldgæfur slæðingur á Íslandi. Blómin eru lítil og gul á lit. Jurtin er súr á bragðið. Blöðin minna á blöð hvítsmára. 

## Tilvísanir
Andrej Kúrkov

**Andrej Júrjevítsj Kúrkov** (rússneska: Андре́й Ю́рьевич Курко́в; úkraínska: Андрій Юрійович Курков; *Andríj Júríjovytsj Kúrkov*; f. 23. apríl 1961) er úkraínskur rithöfundur sem skrifar á rússnesku. Hann hefur gefið út nítján skáldsögur, þar á meðal metsölubókina *Dauðann og mörgæsina*.

## Æviágrip
Andrej Kúrkov er fæddur í Leníngrad (nú Sankti Pétursborg) í Sovétríkjunum en ólst upp í Kænugarði í Úkraínu og stundaði þar nám. Á meðan Kúrkov gegndi herþjónustu í sovéska hernum vann hann sem fangavörður í fangelsi í Odessa. Hann öðlaðist jafnframt reynslu í blaðamennsku og kvikmyndatöku. Kúrkov skrifaði meðal annars greinar af fremstu víglínu frá Króatíu í Júgóslavíustríðunum á tíunda áratugnum.

Kúrkov hóf að skrifa bækur, bæði fyrir börn og fullorðið fólk, og náði nokkurri velgengni. Hrun Sovétríkjanna árið 1991 hafði hins vegar slæm áhrif á bókaútgáfu í fyrrum sovétlýðveldum, sem lagðist víða nánast af vegna hvarfs opinberra sjóða sem studdu við útgáfu og listsköpun. Kúrkov sneri sér því skrifa kvikmyndahandrit til að framfleyta sér. Árið 1997 var hann tilnefndur til evrópsku kvikmyndaverðlaunanna fyrir handrit sitt að kvikmyndinni *Vinur hins látna*. Sú kvikmynd var fyrsta úkraínska myndin sem náði heimsdreifingu og hún átti þátt í því að auka áhuga á fyrri verkum Kúrkovs.

Skáldsagan *Lautarferð á ís* eftir Kúrkov sló í gegn árið 1999 og var gefin út víða um Evrópu. Bókin *Dauðinn og mörgæsin*, sem Kúrkov skrifaði á árunum 1994 til 1996, varð vinsælasta bók hans á Vesturlöndum og sú fyrsta sem var þýdd á ensku. Bókin fjallar um rithöfund að nafni Viktor sem tekur að sér mörgæs sem dýragarðurinn í Kænugarði hefur ekki lengur ráð á að fóðra. Mörgæsirnar eru þar táknrænar fyrir fyrrum aðildarríki Sovétríkjanna sem reynast nánast ófærar um að sjá um sig sjálfar.

Um skeið átti Kúrkov erfitt með að öðlast viðurkenningu sem úkraínskur rithöfundur þar sem hann skrifar verk sín á móðurmáli sínu, rússnesku. Kúrkov segist aðeins hafa verið tekinn í sátt af úkraínskum þjóðernissinnum eftir aldamótin. Að sögn Kúrkovs voru bækur hans fjarlægðar úr mörgum helstu bókaverslunum Rússlands eftir aldamótin vegna gagnrýni hans á Vladímír Pútín, forseta Rússlands.

Kúrkov var búsettur í Kænugarði til ársins 2022 en varð að flýja þaðan til vesturhluta landsins þegar innrás Rússa í Úkraínu hófst í febrúar það ár. Kúrkov hefur ferðast milli landa til að upplýsa heimsbyggðina um innrásina, meðal annars með útgáfu bókar sem hann skrifaði á ensku upp úr dagbókarfærslum sínum um innrásina undir titlinum *Diary of an Invasion*. Kúrkov hætti að skrifa skáldskap eftir upphaf innrásarinnar þar sem hann telur hættulegt að leyfa skáldverkum að taka sig frá raunveruleikanum í stríðsástandinu sem nú er við lýði.

Árið 2022 hlaut Kúrkov Alþjóðleg bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness. Hann kom til Íslands í september það ár og tók við verðlaununum frá Katrínu Jakobsdóttur, forsætisráðherra Íslands.

## Tilvísanir
Gíslaháfur

**Gíslaháfur** (fræðiheiti: *Apristurus laurussonii*) er hákarlategund á greininni *Scyliorhinidae*. Alþjóðlegu náttúruverndarsamtökin skilgreina tegundina sem „ekki fullrannsakaða“. Árið 1927 var aðeins skráð eitt eintak af tegundinni (67 cm kvk) veidd á línu á 560 m dýpi suður af Vestmannaeyjum árið 1915.

Íslendingurinn Bjarni Sæmundsson nefndi tegundina á íslensku og latínu eftir kunningja sínum gullsmiðnum Gísla Lárussyni sem var kappsamur áhugamaður um fiska.

## Tilvísanir
Málsóknarumboð

Um málsóknarumboð eru engin almenn lög, heldur fáein lagaákvæði, þar sem ráðgert er að því megi eða skuli beita við ákveðnar aðstæður, en að öðru leyti helgast heimildir til notkunar málsóknarumboðs af fremur þröngum venjum, sem eru yfirleitt bundnar við ákveðin svið. Þá eru engar almennra reglur í löggjöf um heimildir málsóknarumboðsmanns til aðgerða fyrir umbjóðanda sinn.

Dæmi um tilvik, þar sem málsóknarumboð styðst beinlínis við fyrirmæli laga, verða einkum fundin á vettvangi vinnulöggjafar, en af því sviði má benda á reglur umboð stéttarfélaga og félag atvinnurekanda til að reka mál aðildarfélaga sinna eða félagsmanna fyrir Félagsdómi, sbr. 45. gr. laga nr. 80/1938, svo og sambærilegar reglur í 26. og 27. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna. Í þessum tilvikum verður að ætla að tilgangur umboðsins sé að tryggja að viðkomandi samtök gæti hagsmuna allra félagsmanna sinna í senn. Fáein önnur dæmi eru til af lagaákvæðum, þar sem kveðið er á um málsóknarumboð, en lítið reynir á þau í framkvæmd. Í því sambandi má benda á reglur í 13. gr. siglingalaga nr. 34/1985, þar sem mælt er fyrir um málsóknarumboð skipstjóra til að gæta hagsmuna útgerðar skips í málum út af atriðum, sem varða það.

Engar almennar takmarkanir eru á því hverjum verði veitt málsóknarumboð, svigrúm er til þess háð sakarefninu hverju sinni. Í sumum tilvikum er lögákveðið að málsóknarumboð verði veitt tilteknum umboðsmanni í vissum tegundum mála, en þegar heimildir til að beita málsóknarumboði helgast af venjum virðist misjafnt hvort þær eru bundnar við ákveðna umboðsmenn eða ekki.

Sá grundvallarmunur er á málflutninsumboði og málsóknarumboði að málflutningsumboðsmaður kemur fram af hálfu aðila, sem er nafngreindur í máli og er ekki kenndur við umboðsmann sinn í heiti máls eða á annan hátt, en á hinn bóginn ríkir sú venja að annaðhvort komi málsóknarumboðsmaður fram í eigin nafni í máli án þess að umbjóðandi hans sé nokkru sinni nafngreindur eða mál hefur heiti, sem ber með sér að málsóknarumboðsmaður reki það "fyrir hönd" eða "vegna" nafngreinds umbjóðanda síns. Í tilfelli málsóknarumboða er því staðan sú að umboðsmaðurinn er samkenndur við umjóðanda sinn í ríkara mæli en þegar málflutningsumboði er beitt.

## Sögulegt samhengi
Í réttarsögulegu samhengi má benda á að málsóknarumboð fór að tíðkast erlensi á fyrri öldum til að koma fram hjá reglum um málflutningsumboð og þeim takmörkunum, sem leiddu af þeim reglum um hverjum yrði veitt umboð til að flytja mál. Málsóknarumboð hefur þannig lengi haft á sér þann blæ að það sé óvelkomin leið til að víkjast undan reglum um einkarétt lögmanna til að taka að sér málflutning fyrir aðra. Hér á landi hefur ekki verið amast við málsóknarumboði í sama mæli og í sumum öðrum löndum, en í einhverjum tilfellum hefur verið reynt að koma í veg fyrir notkun þess erlendis með lögum. Hérlendis hefur málsóknarumboð verið umborið í framkvæmd í nokkrum mæli, utan lögboðinna tilvika. Þessi bakgrunnur málsóknarumboða veldur þó þeirri tilhneigingu í framkvæmd að heimildir til að beita málsóknarumboði verði skýrðar þröngt.

## Heimildir
Fagursmæra

**Fagursmæra** (fræðiheiti: *Oxalis adenophylla*) er jurt af smæruættkvísl sem er ættuð frá suðurhluta S-Ameríku (Argentína og Síle).

Hún er harðgerð garðplanta hérlendis.

## Tilvísanir
Karl Janotta

**Karl Janotta** fæddist 15. maí 1880 í Vínarborg (Austurríki) og lést árið 1966, var austurrískur stjórnmálamaður og vestræni.

## Braut
Hann var sonur prófessors August Janotta. Hann stundaði nám við Teresiano framhaldsskólann, stofnun Maríu Teresu I keisaraynju af Austurríki, sem aðeins ungir aðalsmenn höfðu aðgang að.

Þrátt fyrir þetta umhverfi gerðist Janotta sósíalisti á sínum tíma í framhaldsskólanum eftir að hafa lesið framúrstefnulega skáldsögu Eduard Bellamy, *Flashback to the Year 2000*. Eftir fyrri heimsstyrjöldina starfaði hann sem borgarstjóri í Kaltenleutgeben
, nálægt Vínarborg.

Fyrir utan sósíalismann var hann upptekinn af baráttunni gegn alkóhólisma og spurningunni um alþjóðamálið, sem hann helgaði stóran hluta ævi sinnar.

## Rit
### Ido
* Wörterbuch Ido-Deutsch Linguo internaciona di la delegitaro (sistemo ido)
* Ido, die Weltsprache der Zukunft : systematische Grammatik nebst Lesestücken und Wurzelverzeichnis
* Linguo internaciona di la delegitaro Ido die Weltsprache der Zukunft ; systematische Grammatik nebst Lesestücken und Wurzelverzeichnis
* Þýðing á *La libro del 100 marveli by Artur Fürst*

### Interlingue
* Occidental Die Weltsprache ; Einführg samt Lehrkursus, Lesestücken, Häufigkeitswörterverzeichnis u. a. Beiträge
* Leitfaden der Weltsprache Occidental
* Interlinguist Julius Lott
* Leitfaden der Weltsprache Occidental ; Lehrgang in 7 Kapiteln, Lesestücke und ausführliches Wörterverzeichnis Occidental-Deutsch. Mit einem Bilde des Schöpfers der Occidentalsprache
* Repetitorie del grammatica
* Litt manuale de Occidental
* Complet grammatica

## Tilvísanir
Kýríakos Mítsotakís

**Kýríakos Mítsotakís** (grískt letur: Κυριάκος Μητσοτάκης; f. 4. mars 1968) er grískur stjórnmálamaður og núverandi forsætisráðherra Grikklands. Hann hefur gegnt embættinu frá árinu 2019. Mítsotakís er leiðtogi mið-hægriflokksins Nýs lýðræðis, sem vann afgerandi sigra í þingkosningum árin 2019 og 2023. Faðir Kýríakosar Mítsotakís var Konstantínos Mítsotakís, sem var forsætisráðherra Grikklands frá 1990 til 1993.

## Æviágrip
Kýríakos Mítsotakís er af gömlum grískum valdaættum. Hann er sonur fyrrum forsætisráðherrans Konstantínos Mítsotakís, bróðir fyrrum utanríkisráðherrans Doru Bakojanní og frændi fyrrum forsætisráðherranna Elevþeríos Venízelos og Sofoklís Venízelos. Mítsotakís og fjölskylda hans hafa löngum verið talin til hinnar frjálslyndu miðju í grískum stjórnmálum og nokkuð vinstra megin við hörðustu fylgismenn stjórnmálaflokks þeirra, Nýs lýðræðis.

Mítsotakís nam meðal annars við Harvard-háskóla og vann fyrir fjármálastofnanir og banka áður en hann hóf feril í stjórnmálum. Hann tók við forystu Nýs lýðræðis árið 2016 og lagði þá áherslu á að nútímavæða flokkinn. Í efnahagsmálum reyndi Nýtt lýðræði undir stjórn Mítsotakís að höfða til miðjufylgis í efnahagsmálum en hefur reynt að höfða til kjósenda öfgahægriflokksins Gullinnar dögunnar í þjóðernismálum. Þetta var meðal annars gert með því að marka harðari stefnu í útlendingamálum og andmæla samningi þáverandi grísku stjórnarinnar við nágrannaríkið Lýðveldið Makedóníu sem leiddi til þess að nafni síðarnefnda ríkisins var breytt í Norður-Makedóníu árið 2019.

Mítsotakís leiddi Nýtt lýðræði til stórsigurs í þingkosningum Grikklands árið 2019. Flokkurinn hlaut tæp fjörutíu prósent atkvæðanna, sem skilaði honum hreinum meirihluta á gríska þinginu. Mítsotakís tók í kjölfarið við af Alexís Tsípras sem forsætisráðherra Grikklands.

Í stjórnartíð Mítsotakís hefur verið efnahagslegur uppgangur á Grikklandi sem meðal annars leiddi til þess að matsfyrirtækið S&P hækkaði árið 2023 lánshæfismat Grikklands úr ruslflokki í fjárfestingaflokk. Skuldabréf Grikklands höfðu verið í ruslflokki frá árinu 2010.
 
Nýtt lýðræði vann aftur góðan sigur í þingkosningum árið 2023. Flokkurinn vann rúm fjörutíu prósent atkvæða en hlaut ekki hreinan meirihluta þingsæta. Mítsotakís sagðist ekki vilja mynda samsteypustjórn og að því yrði að líkindum efnt til annarrar kosningaumferðar til að treysta stjórnarmeirihlutann á þingi. Flokkur Mítsotakís vann hreinan meirihluta þegar kosningarnar voru endurteknar þann 25. júní. 

Mannréttindasamtök á borð við Blaðamenn án landamæra hafa varað við því að vegið hafi verið að fjölmiðlafrelsi í Grikklandi í stjórnartíð Mítsotakís. Grikkir lentu í 107. sæti af 180 á alþjóðlegum lista samtakanna yfir fjölmiðlafrelsi árið 2023 og voru neðstir af aðildarríkjum Evrópusambandsins. Í skýrslu með listanum var meðal annars vísað til þess að leyniþjónusta stjórnarinnar hefði njósnað um blaðamenn með njósnahugbúnaði og til hótana gegn blaðamönnum. Fulltrúanefnd um mannréttindi á Evrópuþinginu hefur lýst yfir áhyggjum af því að vegið sé gegn löggjöf og grundvallarréttindum í Grikklandi.

## Tilvísanir
Rudolf Steiner

**Rudolf Steiner** (1861 – 1925) austurríkiskur dulspekingur sem 1913 grundaði mannspekihreyfinguna (Anthroposophischen Gesellschaft).
Valmar Väljaots

**Valmar Väljaots** er fjölhæfur tónlistarmaður, fæddur í Eistlandi 22. apríl 1967, en hefur verið búsettur á Íslandi frá árinu 1994.
Listi yfir markahæstu og leikjahæstu knattspyrnumenn

Eftirfarandi eru listar yfir marka- og leikjahæstu leikmenn karlaknattspyrnunnar og markahæstu konur knattspyrnunnar:

## Markahæstu menn
### Markahæstu menn karlaknattspyrnunnar
*Uppfært 6/8 2025.*

### Markahæstu menn hjá einu liði í karlaknattspyrnu

### Markahæstu menn karlaknattspyrnunnar eftir landi

## Leikjahæstu menn
### Leikjahæstu menn karlaknattspyrnunnar
Uppfært 14/8/2025

### Leikjahæstu menn hjá einu liði

### Leikjahæstu menn eftir landi

## Markahæstu konur
*Þann 16. september 2023 skoraði Daniela Sabatino *500* mörk. 
*Þann 3. mars 2024 skoðaði Ada Hegerberg *400* mörk. 
### Markahæstu konur knattspyrnunnar

### Markahæstu konur hjá einu liði

### Markahæstu konur eftir landi

## Heimildir
* 
*
Half-Life 2

**Half-Life 2** er fyrstu persónu skotleikur sem var hannaður og gefinn út af Valve Corporation árið 2004. Hann var fyrst gefinn út af Valve fyrir Windows-stýrikerfið í gegnum leikjaveituna Steam. Eins og í fyrri leiknum, Half-Life, sameinar Half-Life 2 skotbardaga, þrautir og sögu og bætir við eiginleikum svo sem ökutækjum og hreyfingu hluta. Leikmaðurinn tekur að sér hlutverk Gordon Freeman sem tekur þátt í andspyrnuhreyfingu með það að markmiði að frelsa jörðina frá stjórn geimveraveldisins *Combine*.

Half-Life 2 var hannaður með Source-leikjavél Valve, sem var þróuð á sama tíma. Þróunin stóð yfir í fimm ár og kostaði 40 milljónir Bandaríkjadala. Forstjóri Valve, Gabe Newell, setti lið sitt það markmið að brjóta blað í FPS-leikjategundinni. Það samþætti Havok-eðlisfræðivélina, sem líkist raunverulegum eðlisfræðilegum ferlum, til að styrkja upplifunina um viðveru leikmannsins og skapa nýjan leikmáta. Einnig þróaði liðið leikinn með nákvæmari persónulíkönum og raunhæfum mannlegum hreyfingum. 

Valve kunngerði Half-Life 2 á E3 árið 2003, með útgáfudag í september. Leikurinn var frestaður um meira en ár, sem var mikið gagnrýnt. Ári áður en útgáfan var gefin út var ókláruð útgáfa af leiknum stolin af tölvuþrjóti og henni var lekið á netið, sem skaðaði siðferði liðsins og hægði á þróun.

Half-Life 2 var gefinn út á Steam þann 16. nóvember 2004. Hann hlaut 39 verðlaun fyrir leik ársins og hefur verið nefndur sem einn besti leikur sem hefur verið gerður. Leikurinn kom einnig út á Xbox, Xbox 360, PlayStation 3, macOS og Linux. Árið 2011 hafði hann selst í 12 milljónum eintaka. Með leiknum fylgdi ókeypis aukaleikur, *Lost Coast (2005),* og framhaldið *Episode One* (2006) og framhaldið *Episode Two* (2007). Árið 2020, eftir að hafa aflýst *Episode Three* og nokkrum öðrum verkefnum sem tengdust Half-Life, gaf Valve loks út Half-Life: Alyx.
Valve Corporation

**Valve Corporation**, einnig þekkt sem **Valve Software**, er bandarískur tölvuleikjaframleiðandi, útgefandi og dreifingarfyrirtæki með höfuðstöðvar í Bellevue, Washington. Það er eigandi leikjaveitunnar Steam og leikjanna *Half-Life*, *Counter-Strike*, *Portal*, *Day of Defeat*, *Team Fortress*, *Left 4 Dead* og *Dota*. Það var stofnað árið 1996 af fyrrverandi starfsmönnum Microsoft, Gabe Newell og Mike Harrington.
Half-Life

**Half-Life** er fyrstu persónu skotleikur hannaður af Valve Corporation og gefinn út af Sierra Studios fyrir Windows-stýrikerfið árið 1998. Þetta var fyrsti leikur Valve Corporation og fyrsti leikurinn í Half-Life-leikjaseríunni. Leikmaðurinn tekur á sig hlutverk Gordon Freeman, vísindamanns sem verður að flýja tilraunastofu *Black Mesa* eftir að hún var ráðist inn af geimverum í tilraun sem fór úrskeiðis. Leikurinn samanstendur af bardaga, könnun og þrautir.
Andrew Robertson

**Andrew Henry Robertson** (fæddur 11. mars 1994) er skoskur knattspyrnumaður sem spilar sem vinstri bakvörður með Liverpool í ensku úrvalsdeildinni og er fyrirliði skoska landsliðsins. Robertson er talinn vera einn besti bakvörður heims.

## Tilvísanir
Trifolium ambiguum

**Trifolium ambiguum** er blómstrandi plöntu tegund í ertublómaætt Fabaceae. Hann er  mjög líkur hvítsmára *(Trifolium repens)*, en smáblöðin eru stærri og hann myndar neðanjarðarrenglur. Tegundin vex villt í Austur-Evrópu, frá Úkraínu til Kákasus og Íran.

Hann er ræktaður til beitar þar sem hvítsmári á erfitt vegna mikillar beitar (neðanjarðarrenglurnar gera meira þol gegn nauðbeit) og til hunangs eins og flestir aðrir smárar. Blendingur hans og hvítsmára lofar góðu þar sem T: ambiguum þarf aðra gerð af rhizobium-smiti og er viðkvæmur fyrsta árið fyrir beit og samkeppni, en blendingurinn síður.

## Tilvísun
Gabe Newell

**Gabe Logan Newell** (fæddur 3. nóvember 1962), kallaður **Gaben**, er bandarískur kaupsýslumaður og forstjóri tölvuleikjafyrirtækisins Valve Corporation.

Newell fæddist í Colorado og ólst upp í Davis í Kaliforníu. Hann stundaði nám í Harvard-háskóla snemma á níunda áratugnum en hætti til þess að ganga til liðs við Microsoft, þar sem hann hjálpaði til við að búa til fyrstu útgáfur af Windows-stýrikerfinu. Hann og annar starfsmaður, Mike Harrington, yfirgáfu Microsoft árið 1996 til þess að stofna fyrirtækið *Valve Corporation* og fjármögnuðu þróun fyrsta leiks þeirra, Half-Life (1998). Harrington hætti árið 2000 sem gerði Newell að einum eiganda fyrirtækisins.

Newell leiddi þróun Steam, leikjaveitu Valve, sem var hleypt af stokkunum árið 2003 og stjórnaði meirihluta markaðarins fyrir að sækja tölvuleiki á einkatölvum árið 2011. Frá og með 2021 átti hann að minnsta kosti einn fjórðung af Valve. Hann hefur verið talinn einn auðugasti einstaklingur í Bandaríkjunum og sá auðugasti í tölvuleikjaiðnaðinum, með summu hreinna eigna upp á um 3,9 milljarða Bandaríkjadala frá og með 2021.

## Tilvísanir
One Love Manchester

**One Love Manchester** voru góðgerðartónleikar haldnir þann 4. júní 2017 af bandarísku söngkonunni Ariana Grande. Þeir voru haldnir til styrktar fórnarlamba sem urðu fyrir áhrifum hryðjuverkaárásarinnar í Manchester eftir tónleika Grande tveimur vikum áður. Um 55.000 manns sóttu tónleikana sem fóru fram á Old Trafford Cricket Ground í Manchester. Margir þekktir listamenn komu fram, þar með talið Justin Bieber, the Black Eyed Peas, Coldplay, Miley Cyrus, Mac Miller, Marcus Mumford, Niall Horan, Little Mix, Katy Perry, Take That, Imogen Heap, Pharrell Williams, Robbie Williams og Liam Gallagher.

Ágóði tónleikanna fór til We Love Manchester neyðarsjóðsins og til breska Rauða krossins til hjálpar þeirra særðu. Tónleikarnir voru sýndir í um 50 löndum í beinni útsendingu.

## Lagalisti

## Tilvísanir