open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eldgosið í Grímsvötnum 2011

**Eldgosið í Grímsvötnum 2011** var eldgos í Grímsvötnum sem hófst síðdegis 21. maí 2011 Strax við upphaf gosins sást gosmökkurinn frá Egilsstöðum og Selfoss. Gosmökkurinn náði hæst 20 km hæð og gjóskan var fínkorna. Fínkorna gjóska er létt og helst á lofti dögum saman. Gjóskan er mestmegnis basaltgler með litlu hlutfalli mengandi efna. Til samanburðar við Eyjafjallagosið 2010 er helmingi minna af fínu efni. 

Í Eldgosinu í Eyjafjallajökli 2010 kom í ljós að veðursjáin á Keflavíkurflugvelli fylgdist ágætlega með gosmekkinum. Eftir gosið var ákveðið var að setja upp færanlega veðursjá sem yrði staðsett nær eldgosinu. Ratsjá var fengin frá bresku veðurstofunni og staðsett 70 kílómetra frá Grímsvötnum. Hún veitti mikilvægar upplýsingar til flugfélaga og gerði það að verkum að mögulegt var að hefja flug mun fyrr.

## Afleiðingar eldgossins
### Röskun flugumferðar
Nokkur röskun varð á flugi á Íslandi vegna gossins. Sama dag og gosið hófst var öllu flugi innanlands á vegum flugfélaganna Flugfélags Íslands og Flugfélagsins Ernis lokað til 26. maí. Flugi frá Reykjavík til Grænlands var þó áfram aflýst á meðan lofthelgi landsins var lokuð.  Keflavíkurflugvelli var lokað 22. og 24. maí. Akureyrarflugvelli og Egilsstaðaflugvelli, sem eru vara alþjóðaflugvellir Íslands var jafnframt lokað 24. maí.

Erlendis var austurhluta loftrýmis Grænlands lokað 23. maí og hefur verið lokað síðan. Skoskum og Norð-Írskum flugvöllum var lokað 24. maí. Lággjaldaflugfélagið Ryanair mótmælti þessari lokun með þeirri fullyrðingu um að þeir hefðu flogið í gegnum svæðið og ekki fundið nein ummerki um gosösku. Forráðamenn flugeftirlits þarlendis fullyrtu hinsvegar að flugfélagið hafði ekki farið inn á gösöskusvæðið. Ákvörðunin um hvort flogið sé í gosmekki í Bretlandi var tekin alfarið af flugfélögunum sjálfum. Sama dag var loftrýmið yfir norðausturhluta Danmerkur lokað ásamt flugvellinum í Landvetter. Lokun loftrýmis Grænlands lengdi leiðina sem flogin er frá Danmörku og Svíþjóð til Norður-Ameríku. Degi síðar voru flugsamgöngur komnar í eðlilegt horf í Skandinavíu. Sama dags var flugvöllum í þýsku borgunum Hamborg, Bremen og Berlín lokað. 26. Maí voru engir flugvellir lokaðir á meginlandi Evrópu. Gosið var í rénun og engar horfur voru á frekari lokun flugvalla í álfunni.

### Áhrif á búsvæði

Þjóðvegi eitt yfir Skeiðarársand var lokað frá 21. til 24 maí og á sama tíma var gosmökkurinn yfir þjóðveginum. Lélegt skyggni var við opnun vegarins og unnið var að hreinsun sandskafla á veginum. Lokun vegarins lokaði á alla bílumferð til Skaftafells sem var lokað á sama tímabili og opnaði tveimur dögum síðar. Gosið hafði engin teljandi áhrif á afbókanir ferðamanna og tjón ferðaþjónustunnar á Íslandi er lítið. Í Skaftárhreppi drápust níu kindur og margar kindur fengu ösku í augun. Í hreppnum var grunnskóla og leikskóla Kirkjubæjarklausturs lokað til 26. maí. Kennslu í grunnskólum Vestmannaeyja og Hvolsvallar var jafnframt aflýst 23. maí.

## Tenglar
*http://jardvis.hi.is/grimsvotn_2011 
*https://www.vedur.is/skjalftar-og-eldgos/eldgos/grimsvotn-2011/

## Heimildir
Harmandir Sahib

**Harmandir Sahib** eða **Darbar Sahib** (betur þekkt sem **Gullna hofið** og stundum einnig sem **Gullna musterið**) er helgasti helgidómur Shíka í borginni Amritsar í Punjabhéraði á Indlandi. Byggingu þess lauk árið 1604.

## Tenglar
* „Kynþáttaátök á Indlandi fastur liður í rúma öld“; grein í Tímanum 1988
Edmond Halley

**Edmond Halley** (8. nóvember 1656 − 14. janúar 1742) var enskur stjörnufræðingur sem er einna þekktastur fyrir að hafa reiknað út sporbaug Halastjörnu Halleys sem nefnd er eftir honum. Á eynni Sankti Helenu gerði hann einnig athuganir á stjörnum á suðurhveli jarðar sem bætti miklu við stjörnukort þess tíma auk þess að gera athuganir á staðvindum og monsúnvindum þar sem hann færði rök fyrir því að hiti sólar hefði áhrif á veðurfar. Eftir að hann sneri aftur til Englands fékkst hann við ýmis viðfangsefni í raunvísindum. Hann kostaði útgáfu höfuðrits Newtons, *[[Principia Mathematica Philosophiae Naturalis]]*, árið 1687. Árið 1720 var hann skipaður konunglegur stjörnufræðingur og hélt þeirri stöðu til dauðadags. 

## Tenglar
Journal des sçavans

***Journal des sçavans*** (um stutt skeið kallað ***Journal des savants***) var franskt bókmennta- og vísindatímarit sem franski rithöfundurinn Denis de Sallo stofnaði árið 1665. Fyrsta tölublaðið kom út 5. janúar. Tímaritið er þannig elsta vísindatímarit Evrópu en enska vísindatímaritið *[[Philosophical Transactions of the Royal Society of London]]* kom fyrst út 6. mars þetta sama ár. 

Útgáfa tímaritsins lagðist af í Frönsku byltingunni 1792. Um stutt skeið árið 1797 kom það út með nýja titlinum *Journal des savants*. Regluleg útgáfa með þeim titli hófst hins vegar ekki fyrr en árið 1816 en þá var tímaritið orðið hreinræktað bókmenntatímarit fremur en vísindatímarit.

## Tenglar
* ''Journal des sçavans'' í Gallica
Laugarnesskóli

**Laugarnesskóli** er grunnskóli í Reykjavík fyrir nemendur í fyrsta til sjötta bekk.

## Skólahverfi
Skólahverfi Laugarnesskóla afmarkast af skólahverfi Háteigsskóla í suðri, Austurbæjarskóla í vestri og Langholtsskóla í austri. Skólinn er í útjaðri Laugardalsins og örstutt er í Laugardalslaug, Fjölskyldu- og húsdýragarðinn, Grasagarðinn, Laugardalshöll, Laugardalsvöll, Skautahöllina Laugardal og íþróttasvæði Þróttar/Ármanns. Laugarnes- og Laugalækjarskóli mynda saman grunnskóla Laugarneshverfis, annar starfar á barnastigi (1.-6. bekk) og hinn á unglingastigi (7. til 10. bekk)

## Saga
Laugarnesskóli er teiknaður af Einari Sveinssyni húsameistara og er einn af elstu skólum Reykjavíkur. Hann tók til starfa 19. október 1935 og fyrsta árið voru tíu kennarar við skólann. Skólann sóttu 214 börn á aldrinum átta til þrettán ára, eitt barn var eldra. Fjöldi nemenda í Laugarnesskóla hefur verið breytilegur á milli ára. Fjölmennastur var skólinn á árunum 1950 og 1954 en þá voru tæplega 1800 nemendur í skólanum. Frá 1969 var hann eingöngu barnaskóli og frá haustinu 2002 fyrir fyrsta til sjötta bekk. 

Frá því að hann hóf störf hafa ýmsar hefðir orðið til sem eru orðnar fastir liðir í skólastarfinu og margt er það sem skapar honum einstaka sérstöðu meðal grunnskóla Reykjavíkur. Má þar nefna listaverka- og náttúrugripasafn skólans, söng og leiklistarhefðir að ógleymdu Katlagili sem er sumarhús skólans í Mosfellsdal. Stefna skólans er að viðhalda grónum hefðum og þróa þær með það að leiðarljósi að nemendur skólans þroskist við að taka þátt í þeim.
Viking 1

**Viking 1** var annað tveggja geimfara sem sent var til Mars sem hluti af Viking geimferðaáætlunin NASA. Farið var samansett af lendingarfari og brautarfari. Markmið Viking verkefnisins voru að taka myndir af Mars í hárri upplausn, leita að ummerkjum lífs og greina lofthjúp og yfirborð plánetunnar.

Farið fór á loft þann 20. ágúst 1975, kom til Mars þann 19. júní 1976 og þann 20. júlí sama ár lenti lendingarfar Viking 1 heilu og höldnu á Mars.

## Neðanmálsgreinar
Þorleifur Árnason

**Þorleifur Árnason** (um 1370 – 1433) var íslenskur sýslumaður og höfðingi á 14. og 15. öld og bjó á Grenjaðarstað í Aðaldal, á Auðbrekku í Hörgárdal, í Glaumbæ í Skagafirði og í Vatnsfirði.

Faðir Þorleifs var Árni Einarsson (um 1340 – 1404), bóndi á Auðbrekku og síðar staðarhaldari á Grenjaðarstað, en alls óvíst er hver var kona hans og móðir Þorleifs þótt þess hafi verið getið til að það kunni að hafa verið Guðný Hákonardóttir frá Víðidalstungu en óvíst er hvort sú kona var yfirleitt til. Hún hefur þá verið systir Jóns Hákonarsonar í Víðidalstungu. Svo mikið er víst að Þorleifur keypti hálfa Víðidalstungu af Guðnýju dóttur Jóns skömmu fyrir 1416 og eignaðist síðar alla jörðina, sem afkomendur hans áttu síðan um langan aldur. Líklega hefur Flateyjarbók, sem Jón Hákonarson hafði látið skrifa, fylgt með í kaupunum því afkomendur Þorleifs áttu hana seinna, allt til 1647.

Þorleifur var um tíma staðarhaldari á Grenjaðarstað eins og faðir hans hafði verið og bjó þá þar en árið 1405 giftist hann Vatnsfjarðar-Kristínu Björnsdóttur, sem hafði misst fyrri mann sinn, Jón Guttormsson, í Svarta dauða, og bjuggu þau fyrst í Auðbrekku en síðar í Glaumbæ í Skagafirði og var Þorleifur orðinn sýslumaður í Hegranesþingi fyrir 1415. Þau hjónin voru stórauðug og áttu miklar jarðeignir víða um land. Þorleifur var líka einn helsti höfðingi landsins og var kjörinn af Alþingi til að fara á konungsfund og ganga erinda þingsins, líklega um 1420. Það ár segir *[[Nýi annáll]]*: „Sigldi héðan Þorleifur Árnason og slóst við enska í hafi; tók hann Noreg með heilbrigðu.“

Þau hjónin bjuggu seinast á föðurleifð Kristínar, Vatnsfirði, og mun Þorleifur þá hafa haft sýslur á Vestfjörðum. Hann dó 1433 en Kristín bjó áfram í Vatnsfirði til hárrar elli.

Synir þeirra Kristínar og Þorleifs voru Einar hirðstjóri í Vatnsfirði, Björn ríki hirðstjóri á Skarði, maður Ólafar ríku Loftsdóttur, og Árni, sem giftist Soffíu Loftsdóttur. Dæturnar voru Helga eldri, kona Guðmundar Arasonar ríka á Reykhólum, Solveig húsfreyja í Víðidalstungu og á Breiðabólstað, kona Orms Loftssonar, Helga yngri húsfreyja í Garpsdal, kona Skúla Loftssonar, og Guðný í Auðbrekku, kona Eiríks slógnefs Loftssonar.

## Heimildir
*
Kúmbríska

**Kúmbríska** eða **kumbríska** (enska: *Cumbric*) er dautt keltneskt tungumál sem talað var í Suðvestur-Skotlandi, á því svæði sem kallað er Kúmbría en þaðan fær málið nafn sitt. Það var talað fyrir um eitt þúsund árum.

## Neðanmálsgreinar
Jafnréttisstefna

**Jafnréttisstefna** er stefna eða trú að fólk sé jafnt, óháð kynþætti, trúarbrögðum, pólitískum skoðunum eða öðru.

## Tengt efni
* Feðraveldi
* Feminismi
* Jafnaðarstefna
Viking-geimferðaáætlunin

**Viking-geimferðaáætlunin** á við um tveggja geimflauga verkefni NASA að plánetunni Mars. Geimför áætlunarinnar hétu Viking 1 og Viking 2. Markmið verkefnisins voru að fá myndir af Mars, greina lofthjúp og yfirborð plánetunnar og að leita eftir ummerkjum lífs. Hvort farið um sig var útbúið gervihnetti og lendingarfari.

## Neðanmálsgreinar
Ismail Ibn Sharif

**Ismaïl Ibn Sharif** (1645 − 1727; arabíska: مولاي إسماعيل بن الشريف ابن النصر‎) var annar soldán Marokkó af ætt Alavíta. Hann tók við völdum eftir andlát hálfbróður síns Rashid af Marokkó árið 1672 og ríkti til dauðadags. Hans er minnst sem eins af mikilvægustu soldánum í sögu Marokkó. Honum tókst að verjast ásælni Tyrkja og sigraði þá í þremur orrustum 1679, 1682 og 1695-6. Hann vann líka aftur hafnarborgir sem Evrópubúar höfðu lagt undir sig: La Mamora af Spánverjum 1681, Tanger af Englendingum 1684 og Larache af Spánverjum 1689. Hann flutti höfuðborgina til Meknes og byggði þar svo íburðarmiklar hallir að Evrópubúar kölluðu borgina Versali Marokkó. Hann átti í miklum viðskiptum við Frakka. Hann var líka þekktur fyrir grimmd sína. Sagt er að hann hafi notað 25.000 þræla til að byggja höfuðborg sína og að hann hafi hengt 10.000 afhöggvin höfuð á borgarmúrana til að hræða burt óvini. Í valdatíð hans tífaldaðist Svarti vörðurinn, lífvarðasveit soldáns skipuð hermönnum frá Afríku sunnan Sahara, og taldi 150.000 hermenn þegar mest var.
CAR og CDR

**car** (***C'''ontents of the '''A'''ddress part of '''R'''egister number'') og '''cdr''' (***C**ontents of the **D**ecrement part of **R*'egister number*) eru frumaðgerðir á cons-hólf sem komu fyrst fram í Lisp-forritunarmálum þar sem *car* vísar í fyrri hluta cons-hólfs og *cdr* í þann síðari:


```lisp
(car (cons 'fyrra 'síðara))
⇒ fyrra
(cdr (cons 'fyrra 'síðara))
⇒ síðara
```


Þegar cons-hólfið hefur að geyma flóknari stök þá sækir *car* fyrsta stakið og *car* sækir afganginn; því eru aðgerðirnar einatt kallaðar *first* (‚fyrsti hluti‘) og *rest* (‚afgangur‘).

## Sjá einnig
* Lambda-reikningur
* Lisp
No Class

**No Class** er íslensk hljómsveit, stofnuð árið 2007, sem spilar electro-house með minimal og dubstep ívafi. Hún hefur komið fram á  íslensku Northernwave kvikmyndahátíðinni og tók þátt í Músíktilraunum árið 2011. Einnig hefur hljómsveitin spilað á fimmtudagsforleik Hins húsins, Bakkus, Sódóma og Grapevine Grassroots Concerto Electronico Opus 27.

## Meðlimir
Hljómsveitina skipa:
* Jón Reginbald Ívarsson
* Ómar Egill Ragnarsson

## Um
Hljómsveitin var stofnuð árið 2007 í Árbæjarskóla eftir að kennari þar efndi til lagakeppni þar sem nemendur fengu það verkefni að semja lag fyrir hugtakabanka í samfélagsfræði.  Eftir það héldu þeir áfram að semja lög og byrjaði ferill þeirra fyrir alvöru veturinn 2011 þegar þeir spiluðu á NorthernWave kvikmyndahátíðinni við mikið lof gesta.

## Útgefið efni
Demoútgáfu er að finna á heimasíðu gogoyoko hér. 

## Tónlist

No Class

## Tónleikar
*Northern Wave Film Festival 2010 
*Músíktilraunir 2011
*Grapevine Grassroots 2011 
*Raftónleikar á Barböru 
*Menningarnótt 2011
*MH-Busaball 2011
*Rafmögnuð Unglist 2011

## Heimildir
Háaleitisvegur

**Háaleitisvegur** var gata í Reykjavík sem var undanfari núverandi Háaleitisbrautar. Gatan lá frá gamla Múlahverfi, um það bil þar sem nú er Fellsmúli, suður yfir Háaleitis- og Bústaðahverfi og niður í Fossvog, þar sem Stóragerði liggur nú.

Háaleitisvegur hvarf úr gatnakerfi Reykjavíkur um 1965, þegar Miklabraut var lögð austur frá Grensási.

## Heimildir
* Gamlar loftmyndir af Reykjavík á www.borgarvefsja.is.
Viking 2

***Viking 2*** var annað tveggja geimfara sem sent var til Mars sem hluti af Viking-geimferðaáætluninni í umsjá NASA. Farið var samansett af lendingarfari og brautarfari. Markmið Viking-verkefnisins voru að taka myndir af Mars í hárri upplausn, leita að ummerkjum lífs og greina lofthjúp og yfirborð plánetunnar. Farið starfaði í þrjú ár.

*Viking 2* var skotið á loft þann 9. september 1975 og fór á sporbaug um Mars þann 7. ágúst 1976. Þann 3. september 1976 lenti lendingarfar *Viking 2* á Mars. Lendingin var því önnur heppnaða marslendingin en þá fyrstu átti lendingarfar Viking 1.

Slökkt var á brautarfari Viking 2 þann 25. júlí 1978 en lendingarfarið hélt samskiptum áfram fram að 11. apríl 1980.

## Neðanmálsgreinar
Cuneo

**Cuneo** er borg í Piedmont á Ítalíu. 

Borgin er stærsta borgin í Cuneo-hluta héraðsins með 55.714 (2010) íbúa.
Novara

**Novara** er borg í Fjallalandi á Ítalíu. 

Borgin er stærsta borgin í Novara-hluta héraðsins með 105.024 (2010) íbúa.
Vercelli

**Vercelli** er borg í Fjallalandi á Ítalíu. 

Borgin er stærsta borgin í Vercelli-hluta héraðsins með 46.552 (2017) íbúa. Borgin er ein sú elsta á Norður-Ítalíu, talin frá því um 600 f.Kr. Hún stendur við *Sesiu*, sem er hliðará Pó og stendur á milli Mílanó og Tórínó.
Ólafur Briem

**Ólafur Briem** (28. janúar 1851 – 19. maí 1925) var íslenskur bóndi, alþingismaður og settur sýslumaður í Skagafjarðarsýslu nokkrum sinnum.

Ólafur var fæddur á Espihóli í Eyjafirði, sonur Eggerts Briem sýslumanns þar og konu hans Ingibjargar Eiríksdóttur. Hann ólst upp í Eyjafirði og síðan Skagafirði frá árinu 1861, þegar faðir hans varð sýslumaður þar. Á meðal fjölmargra systkina Páls voru alþingismennirnir Eiríkur Briem, Gunnlaugur Briem og Páll Briem amtmaður og ein systra hans var Elín Briem, stofnandi Hússtjórnarskóla Reykjavíkur.

Ólafur stundaði nám við Lærða skólann og varð stúdent þaðan árið 1870. Hann var síðan skrifari hjá föður sínum allt til 1884, er Eggert lét af sýslumannsembætti, og var stundum settur sýslumaður í forföllum föður síns, auk þess sem hann veitti búi hans forstöðu. Árið 1885 hóf hann búskap á Frostastöðum í Blönduhlíð en fluttist 1887 að Álfgeirsvöllum á Efribyggð og bjó þar allt til 1920, þegar hann flutti til Reykjavíkur. Þar varð hann aðstoðarmaður í fjármálaráðuneytinu og gegndi því starfi til æviloka. Hann var einnig umboðsmaður Reynistaðarklaustursjarða frá 1888 og þar til hann flutti úr Skagafirði, amtsráðsmaður frá 1881-1907 og gegndi ýmsum öðrum trúnaðarstörfum. Hann var formaður Sambands íslenskra samvinnufélaga frá 1920 til dauðadags.

Árið 1886 var Ólafur kjörinn alþingismaður Skagfirðinga og sat á þingi allt til 1919 fyrir ýmsa flokka, seinast fyrir Framsóknarflokkinn. Hann var forseti sameinaðs þings 1895 og forseti neðri deildar 1914-1919.

Kona Ólafs var Halldóra Pétursdóttir. Á meðal barna þeirra voru Þorsteinn Briem, prófastur, alþingismaður og ráðherra, og Ingibjörg, kona Björns Þórðarsonar forsætisráðherra.

## Tenglar
* Æviágrip á Alþingisvefnum

## Heimildir
* 
*
Geimrannsóknastofnun Indlands

**Geimrannsóknastofnun Indlands** (enska: *Indian Space Research Organisation* eða *ISRO*, hindí: भारतीय अन्तरिक्ष अनुसंधान संगठन, kannada: ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಸಂಸ್ಥೆ) er geimferðastofnun sem stofnuð var 15. ágúst 1969. Ríkisstjórn Indlands hefur umsjón með stofnuninni.

## Tenglar
* Vefsíða Geimrannsóknastofnun Indlands
Eiríkur Briem

**Eiríkur Briem** (17. júlí 1846 – 27. nóvember 1929) var íslenskur prestur, kennari, kennslubókahöfundur og stjórnmálamaður. Hann var alþingismaður um árabil og forseti Sameinaðs þings um skeið.

Eiríkur var fæddur á Melgraseyri við Ísafjarðardjúp, sonur Eggerts Briem, sem þá var sýslumaður Ísfirðinga, og konu hans Ingibjargar Eiríksdóttur, og var elstur nítján barna þeirra, en þrettán náðu fullorðisaldri. Þar á meðal voru alþingismennirnir Ólafur Briem, Gunnlaugur Briem og Páll Briem amtmaður og ein systra hans var Elín Briem, stofnandi Hússtjórnarskóla Reykjavíkur. Eggert Briem varð sýslumaður Eyfirðinga 1848 og settist þá að á Espihóli og 1861 fékk hann Skagafjarðarsýslu og fluttist fjölskyldan þá að Viðvík.

Eiríkur fór í Lærða skólann og lauk stúdentsprófi þaðan 1864. Síðan lagði hann stund á guðfræðinám í Prestaskólanum og útskrifaðist þaðan 1867. Hann varð svo biskupsritari hjá Pétri Péturssyni biskupi og gegndi því starfi til 1874, þegar hann fékk Þingeyraprestakall og settist að í Steinnesi. Hann gegndi prestsembætti þar til 1880 og var prófastur í Húnavatnsprófastsdæmi frá 1876. Síðasta veturinn var hann þó í framhaldsnámi við Kaupmannahafnarháskóla. Árið 1880 lét hann af prestsskap en fékk stöðu kennara við Prestaskólann og gegndi henni til 1911. Hann fékk prófessorsnafnbót þegar skólinn var lagður niður við stofnun Háskóla Íslands. Hann kenndi jafnframt við Lærða skólann, bæði guðfræði og stærðfræði. Hann var mikill stærðfræðingur og samdi kennslubækur í reikningi, sem lengi voru notaðar, óg ýmsar aðrar kennslubækur.

Eiríkur var alþingismaður Húnvetninga frá 1880 til 1892 og síðan konungkjörinn alþingismaður frá 1901 til 1915. Hann var forseti Sameinaðs þings 1891 og aftur 1901-1907. Bæjarfulltrúi í Reykjavík var hann 1883-1888 og aftur 1894-1900 og gegndi ýmsum trúnaðarstörfum. Hann var forseti Hins íslenska fornleifafélags 1893-1917 og forseti Bókmenntafélagsins 1900-1904.

Kona Eiríks var Guðrún Gísladóttir (28. janúar 1848 – 2. mars 1893) og komust tvö af börnum þeirra upp, Ingibjörg og Eggert.

## Heimildir
* 
* 
* 
* Síra Eiríkur Briem prófessor.,Andvari, 1. Tölublað (01.01.1931)
* Eiríkur Briem
Þorsteinn Briem

**Þorsteinn Briem** (3. júlí 1885 – 16. ágúst 1949) var íslenskur prestur, stjórnmálamaður, alþingismaður og ráðherra. Hann var formaður Bændaflokksins frá 1935-1942.

Þorsteinn var fæddur á Frostastöðum í Blönduhlíð í Skagafirði, sonur Ólafs Briem alþingismanns og konu hans Halldóru Pétursdóttur. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1905 og guðfræðiprófi frá Prestaskólanum 1908. Árið 1909 varð hann aðstoðarprestur í Görðum á Álftanesi en fékk Grundarþing í Eyjafirði 1911 og sat á Hrafnagili. Árið 1918 varð hann prestur á Mosfelli í Grímsnesi en árið 1921 var honum veitt Akranesprestakall og gegndi hann því þar til hann lét af embætti vegna veikinda 1946, nema á meðan hann gegndi ráðherraembætti. Hann var prófastur í Borgarfjarðarprófastsdæmi frá 1931. Hann þótti mikill kennimaður og mjög góður ræðumaður.

Hann varð atvinnu- og samgöngumálaráðherra og jafnaframt kirkju- og kennslumálaráðherra í ríkisstjórn Ásgeirs Ásgeirssonar 1932 þótt hann ætti þá ekki sæti á þingi en hefði starfað innan Framsóknarflokksins. Hann fékk lausn 16. nóvember 1933, sagði sig úr Framsóknarflokknum og tók þátt í stofnun Bændaflokksins, en gegndi þó ráðherrastörfum áfram til 28. júlí 1934. Þá hafði hann verið kjörinn á þing sem landskjörinn þingmaður í Dalasýslu, einn af þremur þingmönnum Bændaflokksins. Hann tók við formennsku í Bændaflokknum 1935, þegar Tryggvi Þórhallsson lést. Í kosningunum 1937 var Þorsteinn eini þingmaður Bændaflokksins sem náði kjördæmakjöri. Hann var þingmaður til kosninganna 1942.

Þorsteinn var tvíkvæntur. Fyrri kona hans var Valgerður Lárusdóttir (12. október 1885 – 26. apríl 1924), dóttir Lárusar Halldórssonar alþingismanns og Kristínar Pétursdóttur Guðjohnesen, og áttu þau fimm dætur. Seinni kona Þorsteins var Oktavía Emilía Pétursdóttir Guðjohnsen (25. apríl 1886 – 21. maí 1967) og voru þau barnlaus.

## Heimildir
* 
*
Hannes Stephensen

**Hannes Stephensen** (12. október 1799 – 29. september 1856) var íslenskur prestur og alþingismaður. Hann bjó á Innra-Hólmi og síðar Ytra-Hólmi á Akranesi og var prestur í Görðum.

Hannes var fæddur á Hvanneyri í Andakíl, sonur Stefáns Ólafssonar Stephensen amtmanns og fyrri konu hans, Mörtu Maríu Diðriksdóttur Hölter. Hann varð stúdent frá Bessastaðaskóla 1818, sigldi síðan til náms við Kaupmannahafnarháskóla og lauk guðfræðiprófi þaðan 1824. Hann varð prestur í Görðum á Akranesi 1825 og gegndi því embætti til æviloka. Prófastur í Borgarfjarðarprófastsdæmi var hann frá 1832.

Hannes var alþingismaður Borgfirðinga frá 1845-1856 og var forseti Alþingis 1855 og varaforseti 1849 og 1853. Hann var fulltrúi á Þjóðfundinum 1851 og lét þar mikið til sín taka; þær sögur gengu á eftir að dönsku hermönnunum sem Trampe greifi hafði til taks hefði verið sagt að ef fundinum yrði hleypt upp ætti að skjóta þrjá þingmenn fyrst: „Den hvide“ (þ. e. Jón Sigurðsson), „Den halte“ (Jón Guðmundsson) Og „Den tykke“ (séra Hannes Stephensen), og voru það mestu skörungar fundarins.

Kona Hannesar var Þórunn, dóttir Magnúsar Stephensen, og voru þau bræðrabörn. Þau áttu þrjú börn.

## Tilvísanir

## Heimildir
*
Höskuldsstaðir

**Höskuldsstaðir** getur átt við:

* Höskuldsstaði í Blönduhlíð í Skagafirði.
* Höskuldsstaði í Breiðdal.
* Höskuldsstaði í Laxárdal, Dalasýslu.
* Höskuldsstaði á Skagaströnd.
Breiðdalur

**Breiðdalur** er dalur í Suður-Múlasýslu, upp af Breiðdalsvík, og er landmestur dala á Austfjörðum. Um hann rennur Breiðdalsá, allgóð veiðiá. Dalurinn skiptist um fjallið Kleifarháls í tvo dali, Norðurdal, sem er þrengri, og Suðurdal, en um hann liggur Þjóðvegur 1 upp á Breiðdalsheiði. Umhverfis Breiðdal eru há og tignarleg fjöll og eru þau hæstu yfir 1100 metrar á hæð, mörg litauðug af líparíti, einkum fjöllin sunnan dalsins, milli Berufjarðar og Breiðdals. 

Breiðdalur er grösug sveit og víða má sjá skógarkjarr. Sauðfjárrækt er einn helsti atvinnuvegur hreppsbúa, auk þess sem fiskvinnsla er stunduð í þorpinu Breiðdalsvík. Þekktasti bærinn í Breiðdal er kirkjustaðurinn Heydalir eða Eydalir. Þekktastur presta þar var Einar Sigurðsson í Eydölum.

Stefán Einarsson prófessor fæddist á Höskuldsstöðum í Breiðdal.

## Tengill
* Í Breiðdal fyrir 50 árum,Lögberg, 3. tölublað (18.01.1912), Blaðsíða 2
Vinnufatabúðin

**Vinnufatabúðin** var fataverslun við Laugaveg í Reykjavík. Búðin var stofnuð árið 1941 og starfaði til 2023.

Vinnufatabúðin hóf rekstur að Laugavegi 76 árið 1941 og starfaði þar óslitið síðan. Hún var lengi meðal elstu starfandi verslana í Reykjavík. Þórarinn Kjartansson opnaði Vinnufatabúðina, en hann hafði um árabil rekið fyrirtækið Gúmmívinnustofuna í sama húsi. Eins og nafnið gaf til kynna sérhæfði verslunin sig í grófgerðum fatnaði og vinnufötum.

Búðinni var lokað árið 2023.

## Tilvísanir
Gljúfurá (Húnaþingi)

**Gljúfurá** í Húnaþingi er mitt á milli Víðidals og Vatnsdals.  Áin er dragá, 28 km. að lengd og fellur í Hópið milli Miðhóps og Hólabaks. Um Gljúfurá eru mörkin milli Vestur- og Austur-Húnavatnssýslu.

## Heimildir
*
Ágúst Jósefsson

**Ágúst Jósefsson** (f. á Belgsstöðum í Innri-Akraneshreppi14. ágúst 1874, d. 30. janúar 1968) var íslenskur prentari, heilbrigðisulltrúi, stjórnmálamaður og verkalýðsforingi.

## Ævi og störf
Ágúst Jósefsson missti föður sinn barnungur og fluttist með móður sinni til Reykjavíkur árið 1880. Hann var lærður prentari og starfaði sem slíkur til 1918. Hann var meðal stofnenda *Alþýðublaðsins* (fyrra) árið 1906 og gegndi ýmsum embættum fyrir hreyfingu jafnaðarmanna. Hann sat í bæjarstjórn Reykjavíkur frá 1916 til 1922 og aftur 1924 til 1934.

Árið 1926 hafði hann forgöngu um stofnun Starfsmannafélags Reykjavíkurbæjar og var fyrsti formaður þess. Hann var jafnframt heilbrigðisfulltrúi bæjarins frá 1918 til 1950.

## Heimild
*
Hinrik 4.

**Hinrik 4.** getur átt við:

* Hinrik 4. Englandskonung.
* Hinrik 4. Frakkakonung.
* Hinrik 4. Kastilíukonung.
* Hinrik 4. keisara hins Heilaga rómverska ríkis.
Fever (breiðskífa)

***Fever*** er áttunda breiðskífa áströlsku söngkonunnar Kylie Minogue. Hún var gefin út 1. október 2001. Minogue byrjaði að vinna að plötunni árið 2001 með frægum lagasmiðum og framleiðendum.

## Upplýsingar á breiðskífan
Breiðskífan náði fyrsta sæti í Ástralíu, Austurríki, Þýskalandi, Írlandi og Bretlandi. Hún náði fyrsta sæti í heimalandi sínu Ástralíu, og sjöfaldri  platínusölu. Hún náði þriðja sæti á Nýja-Sjálandi, þar sem hún fór í gullsölu í fyrstu viku og síðan í tvöfalda platínu.

Breiðskífunni vegnaði einnig vel annars staðar. Hún hélt fyrsta sæti í Bretlandi í tvær vikur. Hún var staðfest fimmföld platína og seldist í yfir 1,9 milljónum eintaka. Hún náði þriðja sæti á Billboard 200 og varð frægasta breiðskífa hennar í Bandaríkjunum. Breiðskífan hefur selst í 8 milljónum eintaka um allan heim, sem gerir hana mest seldu plötu til þessa.

## Smáskífur
Fyrsta lagið "Can't Get You Out of My Head" náði fyrsta sæti í fimmtán löndum. Annað lagið "In Your Eyes" náði fyrsta sæti í Ástralíu og þriðja sæti í Bretlandi. Næsta lagið "Love at First Sight" náði 23. sæti í Bandaríkjunum, öðru sæti í Bretlandi, og þriðja sæti í Ástralíu. Lokalagið "Come into My World" náði fjórða sæti í Ástralíu og áttunda sæti í Bretlandi.

## Lagalisti

## Tilvísanir

## Tenglar
* Opinber vefsíða Kylie Minogue
Hinrik 5.

Hinrik 5. getur átt við:

* Hinrik 5. Englandskonung.
* Hinrik 5., keisara hins Heilaga rómverska ríkis.
* Hinrik 5., leikrit eftir William Shakespeare.
Laugavegur 11

**Laugavegur 11** er stórt timburhús við Laugaveg í Reykjavík sem hýsir margs konar starfsemi. Þar var reist timburhús árið 1868, sem komst í eigu bræðranna og athafnamannanna Friðriks og Sturlu Jónssonar árið 1913. Reistu þeir núverandi hús á lóðinni um árið 1920.

## Saga
Í húsinu við Laugaveg 11 hefur verið verslunar- og veitingarekstur alla tíð. Má þar nefna veitingastaðinn Fjallkonuna og um 1930 var þar kaffihús sem hét Kaffilindin. Á fjórða áratugnum var þar starfrækt veitingastofan White Star sem hafði á sér illt orð.

Árið 1936, skömmu eftir að White Star var lokað, birtist eftirfarandi lýsing á andrúmsloftinu þar: „Ófínast allra kaffihúsanna þótti White Star [...] Þangað komu innlendir og útlendir sjóarar sem þykja ófínir hjá betri borguruum. Og þangað komu illa launaðar vinnukonur úr fínu húsunum og formiddagsstúlkur af lakara tagi. Þar dönsuðu þær við sjóara í svælu og reyk, - og gerðu sig ánægðar með lífið ...“

Eftir að White Star var lokað var verslunin Stálhúsgögn í húsnæðinu um langt skeið en um 1950 var innréttaður þar veitingastaður sem þekktur hefur orðið fyrir það að á 6. áratugnum var þar helsti samkomustaður ungra listamanna, skálda og menntamanna í Reykjavík. Staðurinn hét Adlon eins og fleiri veitingastaðir í eigu Silla og Valda en var aldrei kallaður annað en Laugavegur 11. Á meðal fastagesta þar má nefna Ástu Sigurðardóttur, Thor Vilhjálmsson, Geir Kristjánsson, Elías Mar, Alfreð Flóka, Jökul Jakobsson, Dag Sigurðarson, Þorstein frá Hamri og marga fleiri.

Veitingastofan hætti störfum upp úr 1960 og vefnaðarvörubúðin Vogue var opnuð í húsnæði hennar. Nokkru síðar, í maí 1963, skemmdist húsið mjög mikið í eldi. Þá voru alls 10 fyrirtæki starfandi í húsinu, þar á meðal Vogue, Skrifstofuvélar (síðar IBM á Íslandi) og ljósmyndastofa Jóns Kaldal, auk þess sem Jóhannes Geir listmálari hafði vinnustofu í húsinu. Í fyrstu var talið að húsið væri jafnvel ónýtt eftir brunann en síðar var ákveðið að endurbyggja það og var verslunin Vogue áfram í húsnæðinu þar sem veitingastaðurinn hafði verið fram eftir áttunda áratugnum.

Árið 1976 hófst veitingarekstur að nýju á Laugavegi 11 þegar þar var opnaður hamborgarastaðurinn *Bixið* en árið 1986 breyttist hann í  veitingastað sem hét Greifinn af Monte Cristo. Í ársbyrjun 1988 var svo veitingastaðurinn Ítalía opnaður í húsnæðinu og var þar til 2024.

## Tilvitnanir

## Heimildir
* 
* 
*
Joe Spano

**Joe Spano** (fæddur Joseph Peter Spano, 7. júlí 1946) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Hill Street Blues, NCIS, Apollo 13 og Primal Fear.

## Einkalíf
Spano fæddist í San Francisco í Kaliforníu í Bandaríkjunum. Stundaði nám við Kaliforníuháskólann í Berkeley. Futtist til Hollywood á seinni hluta áttunda áratugarins.

### Leikhús
Spano var meðlimur að San Francisco hópnum *The Wing*. Kom fram árið 1967 í leikritinum *Rómeó & Júlíu*. Var einn af stofnendum Berkeley Repertory leikhúsins árið 1968 og var meðlimur þess næstu 10 árin. Kom aftur til leikhúsins eftir 25 ár þar sem hann lék á móti Sharon Lawrence í *The Guys* árið 2003. Spano kom fram nakinn í San Francisco uppfærslunni af *Oh, Calcutta*.

## Ferill
Fyrsta hlutverk Spano var í kvikmyndinni One Is a Lonely Number frá 1972. Kom hann síðan fram í smáhlutverkum í myndum á borð við American Graffiti, The Enforcer og Northern Lights. Fyrsta hlutverk Spano í sjónvarpi var í The Streets of San Francisco og kom síðan fram í sjónvarpsþáttum á borð við : L.A. Law, The X-Files, JAG, NYPD Blue, Boomtown, The Closer og Shark. Spano var árið 1981 boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum Hill Street Blues sem rannsóknarfulltrúinn Henry Goldblume og var hluti af honum til ársins 1987. Hefur verið með reglulegt gestahlutverk í sjónvarpsþættinum NCIS sem alríkisfulltrúinn Tobias Fornell. Spano hefur leikið í kvikmyndum á borð við Apollo 13, Primal Fear, Texas Rangers, Hollywoodland og Frost/Nixon.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
*
Nanna Ólafsdóttir

**Nanna  Ólafsdóttir** (28. janúar 1915 – 30. janúar 1992) var íslenskur sagnfræðingur og stjórnmálamaður.

## Ævi og störf
Nanna fæddist í Reykjavík og útskrifaðist frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1934. Árið 1958 lauk hún Mag.art.-prófi í íslenskum fræðum frá Háskóla Íslands. Lokaritgerð hennar fjallaði um Baldvin Einarsson og árið 1961 gaf hún út ævisögu hans, sem er lykilheimild um sögu þessa frumkvöðuls íslenskrar sjálfstæðishreyfingar. Á löngum fræðaferli ritaði Nanna fjölda greina og var ötul á sviði heimildaútgáfu. Nanna starfaði lengst á handritadeild Landsbókasafns Íslands. 

Hún var virkur þátttakandi í starfi Sósíalistaflokksins og skrifaði mikið í *[[Melkorka (tímarit)|Melkorku]]*, tímarit kvenna sem fylgdu Sósíalistum að málum og ritstýrði því um tíma. Fjölluðu skrif hennar einkum um jafnréttismál kynjanna. Nanna átti sæti á framboðslista Sósíalista fyrir bæjarstjórnarkosningarnar í Reykjavík árið 1950. Þegar Sigfús Sigurhjartarson lést tveimur árum síðar varð hún bæjarfulltrúi til loka kjörtímabilsins.

## Heimildir
* Páll Líndal og Torfi Jónsson: Reykavík. Bæjar- og borgarfulltrúatal 1836-1986. Reykjavík 1986.
* Íslenskir sagnfræðingar: fyrra bindi. Reykjavík 2006.
Katrín af Valois, Englandsdrottning

**Katrín af Valois** eða **Katrín af Frakklandi** (27. október 1401 – 3. janúar 1437) var frönsk konungsdóttir sem var drottning Englands frá 1420 til 1422 sem eiginkona Hinriks 5. og móðir Hinriks 6. Englandskonungs.

## Drottning Englands
Katrín var yngsta dóttir Karls 6. Frakkakonungs og konu hans Ísabellu af Bæjaralandi. Þegar faðir hennar og Hinrik 5. Englandskonungur sömdu frið 1420 var meðal annars samið um að Hinrik fengi Katrínu fyrir konu og þar sem einnig var samið um að Hinrik skyldi erfa krúnu Karls að honum látnum var gert ráð fyrir að Katrín yrði drottning bæði Englands og Frakklands. Hinrik dó hins vegar 31. ágúst 1422, tveimur mánuðum á undan tengdaföður sínum, og þótt Katrín hefði alið son, Hinrik 6., átta mánuðum áður, féll franska krúnan ekki honum í hendur, heldur Karli 7., syni Karls 6. og bróður Katrínar, enda var hann réttborinn erfingi. Hinrik 6. réði þó yfir hluta Frakklands og kallaði sig konung Frakklands og gerði kröfu til krúnunnar allt til 1453.

Katrín er sögð hafa verið bráðfalleg og Hinrik 5. varð mjög hrifinn af henni. Hún var átján ára þegar þau giftust en hann 33 ára. Þau giftust í Frakklandi 2. júní 1420 og fóru síðan til Englands, þar sem Katrín var krýnd í Westminster Abbey 23. febrúar 1421. Um sumarið hélt Hinrik til Frakklands í frekari herfarir en Katrín var þá barnshafandi og ól son sinn 6. desember. Hinrik konungur sá aldrei son sinn því hann dó úr blóðkreppusótt um haustið og Hinrik litli varð konungur. Og þegar afi hans dó tveimur mánuðum síðar varð hann einnig konungur yfir þeim hluta Frakklands sem Englendingar réðu.

## Ekkjudrottning
Bróðir Hinriks 5., Humphrey, hertogi af Gloucester, stýrði Englandi og hafði miklar áhyggjur af því að ekkjudrottningin unga giftist aftur og þá einhverjum sem mundi seilast til valda. Hann lét því þingið setja lög um að ef ekkjudrottningar vildu giftast aftur þyrftu þær samþykki konungsins, ella yrðu allar eignir nýja eiginmannsins gerðar upptækar. Slíkt samþykki gat konungur því aðeins veitt að hann væri lögráða en þegar lögin voru sett var Hinrik 6. aðeins sex ára.

Þrátt fyrir þetta hóf Katrín samband við Walesbúann Owen ap Maredudd ap Tudor, eða Owen Tudor. Líklega hafa þau gifst leynilega en þó er það ekki fullvíst. Þau áttu að minnsta kosti fimm börn saman og þau voru seinna talin skilgetin. Það var þó ekki skjalfest fyrr en löngu síðar, þegar þörf var á að styrkja erfðatilkall Tudor-ættar. Synir þeirra, Jasper og Edmund, komust upp auk tveggja dætra. Katrín var veik þegar hún gekk með yngsta barnið, leitaði sér lækninga í Bermondsey-klaustri og dó þar 3. janúar 1437, nokkrum dögum eftir að hún ól barnið.

Eftir lát Katrínar lögsóttu óvinir þeirra Owens hann fyrir að brjóta lögin um endurgiftingu drottningar en honum tókst að hreinsa sig af öllum sökum. Þrátt fyrir það var hann handtekinn skömmu síðar, eignir hans gerðar upptækar og hann hafður í haldi í tvö ár. Konungurinn, sem þá var orðinn lögráða, var velviljaður bæði honum og hálfbræðrum sínum og Owen var áfram við hirðina.

## Heimildir
*
Geoffrey 2. hertogi af Bretagne

**Geoffrey 2. hergtogi af Bretagne** (23. september 1158 – 19. ágúst 1186) var jarl af Richmond og síðan hertogi af Bretagne frá 1181 til dauðadags.

Geoffrey var fjórði sonur Hinriks 2. Englandskonungs og Elinóru af Akvitaníu, bróðir konunganna Hinriks unga, Ríkharðs ljónshjarta og Jóhanns landlausa og drottninganna Elinóru af Kastilíu og Jóhönnu af Sikiley. 

Hann átti eins og bræður hans í stöðugri togstreitu við Hinrik konung og tók þátt í uppreisnum gegn honum, ýmist við hlið bræðra sinna eða gegn þeim. Þeir Geoffrey og Filippus 2. Ágústus Frakkakonungur voru mjög góðir vinir og stundum í bandalagi gegn Hinrik. Geoffrey dvaldist langdvölum við hirð Filippusar í París og heimildir benda til þess að þeir hafi verið að leggja á ráðin um nýja uppreisn sumarið 1186. En þá dó Geoffrey óvænt og er ýmist sagður hafa verið traðkaður til bana á burtreiðum eða dáið úr skyndilegri magakveisu.

Hinrik hafði samið um giftingu Geoffreys og Konstönsu, einkadóttur og erfingja Conans 4., hertoga af Bretagne. Þau giftust í júlí 1181 og varð Geoffrey þá hertogi af Bretagne við hlið konu sinnar. Þau áttu tvær ungar dætur þegar Geoffrey dó og lifði önnur þeirra til fullorðinsára, Elinóra, mærin fagra af Bretagne. Konstansa var þunguð þegar Geoffrey dó og ól 29. mars 1187 soninn Arthúr, sem varð hertogi af Bretagne.

## Heimildir
*
Greifadæmið Maine

**Greifadæmið Maine**, var hérað og áður greifadæmi í norðvesturhluta Frakklands. Helsta borgin þar er Le Mans.

Maine liggur að héruðunum Normandí að norðan, og Anjou að sunnan, sem voru fyrrum mun öflugri stjórnsýslusvæði. 

## Tengt efni
* Listi yfir héruð Frakklands
Ísabella af Bæjaralandi

**Ísabella af Bæjaralandi** (um 1370 – 24. september 1435) (franska: *Isabeau*) var drottning Frakklands frá 1385-1422 sem kona Karls 6. Frakkakonungs og lék töluvert hlutverk í stjórn ríkisins á síðari árum hans á konungsstóli, enda var hann þá löngum ófær um að stjórna vegna geðveiki.

Foreldrar Ísabellu voru Stefán 3. af Bæjaralandi-Ingolstadt og Taddea Visconti. Föðurafi hennar var Stefán 2. hertogi af Bæjaralandi, sonur Lúðvíks 4. keisara. Ísabella giftist Karli, konungi Frakklands, árið 1385 þegar bæði voru um 15 ára gömul, og fæddi fyrsta barn sitt ári síðar. Síðan eignaðist hún ellefu börn til viðbótar. Fimm dætur náðu fullorðinsaldri og urðu tvær þeirra, Ísabella og Katrín, drottningar Englands. 

Þrír synir hennar komust á legg en tveir þeirra dóu innan við tvítugt, kvæntir en barnlausir. Karl, sem var fimmti í röðinni af sonum hennar, var sá eini sem lifði. Upp úr 1420 komust á kreik miklar sögur um lauslæti drottningar og framhjáhöld en líklegt er að þeim hafi verið komið á kreik til að varpa vafa á faðerni Karls eftir að faðir hans svipti hann arfi með Troyes-sáttmálanum 1420 og samþykkti að Hinrik 5. Englandskonungur skyldi erfa frönsku krúnuna.

Geðveiki Karls 6. kom fyrst fram þegar hann var hálfþrítugur og eftir það fékk hann tíð köst og var þá ekki mönnum sinnandi og þekkti iðulega ekki konu sína og börn. Hann var þá að sjálfsögðu ófær um að stjórna ríkinu og var hart barist um völdin af ættmennum hans. Ísabella drottning lék þar stórt hlutverk, enda þurfti hún að gæta hagsmuna sinna og sona sinna, en enginn þeirra náði að verða fullveðja nema Karl. Hann varð krónprins fjórtán ára að aldri þegar Jóhann bróðir hans dó 1417. 

Tveimur árum síðar fékk Karl frænda sinn og einn helsta andstæðing konungsfjölskyldunnar, Jóhann óttalausa, hertoga af Búrgund, til að koma til samningaviðræðna en menn krónprinsins réðust að hertoganum og drápu hann. Sonur Jóhanns, Filippus góði, gekk þá í bandalag við Englendinga en fram að því höfðu Búrgundarmenn verið hlutlausir að mestu. Þetta varð til þess að Karl konungur - eða í raun Ísabella drottning - neyddist til að samþykkja Troyes-sáttmálann árið 1420. Konungshjónin voru líka mjög reið við son sinn vegna valdabrölts hans og morðsins á Búrgundarhertoga og hann hafði óhlýðnast foreldrum sínum og neitað að snúa heim til Parísar, heldur leitaði athvarfs í Suður-Frakklandi hjá Jólöndu Navarradrottningu.

Karl 6. dó í október 1422. Ísabella drottning var um kyrrt á yfirráðasvæði Englendinga og hafði engin áhrif á frönsk stjórnmál eftir lát manns síns. Hún dó í París 1435.

## Heimildir
*
Dannii Minogue

**Danielle Jane Minogue** (f. 20. október 1971), betur þekkt sem **Dannii Minogue**, er áströlsk söngkona, lagahöfundur, leikkona, sjónvarps persónuleiki, fatahönnuður og fyrirsæta. Hún er yngri systir Kylie Minogue.

Dannii Minogue hóf feril sinn sem söngvari 1990, og náði snemma árangri með lögum eins og „Love and Kisses“ og „This is It“. Eftir að hún gaf út aðra breiðskífuna sína, minnkuðu vinsældir hennar. Það gaf henni tíma til að einbeita sér að sjónvarpsþáttum.

Árið 1997 jókust vinsældir hennar sem söngkonu á ný með smáskífununni „All I Wanna Do“ og breiðskífunni *Girl*.

Vinsælasta breiðskífa hennar var *Neon Nights* sem kom út í mars 2003.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Dannii* (1990)
* *Love & Kisses* (1991)
* *Get Into You* (1993)
* *Girl* (1997)
* *Neon Nights* (2003)
* *The Hits & Beyond* (2006)
* *Unleashed* (2007)
* *Club Disco* (2007)
* *The Early Years* (2008)
* *The 1995 Sessions* (2009)

## Tenglar

* 
*
Mercury-geimferðaáætlunin

**Mercury-geimferðaáætlunin** á við um aðra mönnuðu geimferðaáætlunina og fyrstu mönnuðu geimferðaáætlun NASA. Verkefnið tók fjögur ár og markmið þess var að koma manni á sporbaug um jörðina, koma honum heilu og höldnu til baka og rannsaka áhrif þyngarleysis á mannslíkamann.

Verkefnið samanstóð af tuttugu ómönnuðum geimferðum auk sex mannaðra.

## Neðanmálsgreinar
Gemini-geimferðaáætlunin

**Gemini-geimferðaáætlunin** var önnur mannaða geimferðaáætlun Geimferðastofnunar Bandaríkjanna. Tekin var ákvörðun um gerð verkefnisins þann 7. desember 1961 en tilkynnt var um það opinberlega þann 3. janúar 1962. Verkefnið stóð svo yfir til 1966 og samanstóð af tíu mönnuðum geimferðum auk tveggja ómannaðra. Markmið verkefnisins voru þrenn:

* Að framkvæma tveggja vikna dvöl í geimnum.
* Að tengja saman geimför á sporbaug og stýra tengdum geimförunum.
* Að fullkomna innkomu í lofthjúp jarðarinnar og lendingu á landi.

Nafn verkefnisins *Gemini* vísar til stjörnumerkisins Tvíburanna. Þar er vísað til geimfaranna tveggja sem mönnuðu hverja ferð og stjarnanna Kastor og Pollux sem mynda Tvíburana.

## Neðanmálsgreinar
Ólífræn efnafræði

**Ólífræn efnafræði** er sú grein efnafræðinnar sem fjallar um ólífræn efnasambönd, það er öll efnasambönd sem innihalda ekki kolefni og nokkur efni til viðbótar eins og koltvísýring.

## Nafnið
Áður fyrr var talið að ómögulegt væri að mynda lífræn efnasambönd úr ólífrænum. Því var efnafræði skipt í lífræna og ólífræna efnafræði. Árið 1828 tókst Friedrich Wöhler að búa til þvagefni sem finnst í mörgum lífverum úr ólífræna efninu ammóníumsýanati og kollvarpaði þar með fyrri hugmyndum. Skiptingin er samt sem áður rökrétt þar sem bygging og efnahvörf þessara tveggja flokka eru ólík.

## Ólífræn efnasambönd

Öll efnasambönd sem innihalda ekki kolefni eru ólífræn. Auk þess eru nokkur sambönd kolefnis sem teljast ólífræn. Þar á meðal eru efnasambönd kolefnis sem innihalda ekki vetni, til dæmis koltvísýringur og kolmónoxíð. Auk þess má nefna kolsýru, karbónöt og karbíð. Blásýra telst til beggja flokka.
La Chaux-de-Fonds

**La Chaux-de-Fonds** er stærsta borgin í kantónunni Neuchatel í Sviss með 37 þúsund íbúa. Hún var lengi vel ein helsta úrsmíðaborgin í Sviss og er úrsmíðahverfið þar í borg á heimsminjaskrá UNESCO.

## Lega og lýsing
La Chaux-de-Fonds liggur í Júrafjöllum rétt vestan við frönsku landamærin, mjög vestarlega í Sviss. Borgin liggur í tæplega 1.000 metra hæð og er því með hæstu borgum Evrópu. 85% íbúanna eru frönskumælandi. Sökum skorts á yfirborðsvatni í og við borgina hefur landbúnaður verið lítt stundaður þar. La Chaux-de-Fonds er fyrst og fremst iðnaðarborg.

## Orðsifjar
Elsta heiti borgarinnar er Chaz de Fonz. Það er dregið af latnesku orðunum *calvus*, sem merkir *ófrjósamur*, og *fundus*, sem merkir *grund*. Þar sem ekkert yfirborðsvatn finnst í La Chaux-de-Fonds, er jörðin þar ekki heppileg fyrir landbúnað.

## Söguágrip

* 1350 kemur La Chaux-de-Fonds fyrst við skjöl. Þar sem ekkert yfirborðsvatn er til staðar þar, óx bærinn mjög hægt.
* 1530 urðu siðaskiptin í bænum, sem varla var meira nokkur hús.
* Það var ekki fyrr en í 30 ára stríðinu sem bærinn tók mikinn vaxtarkipp. 1656 hlaut La Chaux-de-Fonds fyrstu bæjarréttindi.
* Hinn eiginlegi vöxtur bæjarins hófst á 18. öld. Margar verksmiðjur risu, en úrsmíðin þar var framúrskarandi.
* 1794 eyddi stórbruni þrjá fjórðu allra húsa í bænum. Uppbyggingin hófst þegar með nútímahætti, þ.e. með beinum og hornréttum götum.
* Eftir Napoleontímann varð La Chaux-de-Fonds að einni mestu úrsmíðamiðstöð Sviss. Hún varð einnig að stærstu iðnaðar- og efnahagsborg kantónunnar. Frá 1850 til 1900 fór íbúafjöldinn úr 12 þúsundum í 35 þúsund og hefur haldist stöðugur síðan.
* Á síðustu árum hefur úrsmíðin minnkað að vægi, en önnur fínsmíði, svo sem rafeindatækni, tekið við.
* Árið 2009 var úrsmíðahverfið í La Chaux-de-Fonds sett á heimsminjaskrá UNESCO.

## Frægustu börn borgarinnar

* (1878) Louis Chevrolet bílasmiður og stofnandi Chevrolet bílasmiðjunnar 
* (1887) Le Corbusier, arkítekt, borgahönnuður, málari, húsgagnahönnuður 
* Lenín bjó um tíma í La Chaux-de-Fonds meðan hann var í útlegð í Sviss 1914-17.

## Byggingar og kennileiti
Turnklukkan í Grand Temple var smíðuð 1860 og þjónaði lengi vel sem viðmiðunartími fyrir úrsmíðaverksmiðjurnar í borginni. Turninn og klukkan eru á heimsminjaskrá UNESCO.

## Heimildir
*
Stjörnumerki

**Stjörnumerki** er hugtak innan stjörnufræðinnar sem vísar til afmarkaðra svæða á himinhvelfingunni, þá sérstaklega stjörnuhópa. Dæmi um stjörnumerki eru Gaupan, Naðurvaldi eða Veiðihundarnir. Dýrahringurinn er hópur tólf stjörnumerkja, sem eru notuð til að flokka afmælisdaga eftir tímabilum samkvæmt stjörnuspeki.

## Tengt efni
* Listi yfir stjörnumerki
Geir Björklund

**Geir Björklund** (f. 20. apríl 1969 í Mo i Rana) er norskur læknaritstjóri og blaðamaður. Hann er meðlimur í Heimssamtökum læknaritstjóra (WAME).

Björklund er þekktastur sem talsmaður óhefðbundinna lyfja og kvikasilfurslausra tannlækninga. Margar af greinum hans um áhrif efnisins *amalgam* í tannlækningum hafa fengið umfjöllun í norskum dagblöðum. Björklund er stofnandi og fyrrverandi ritstjóri læknatímaritanna *Tenner & Helse* (tímarit tannverndar Noregs) og *Nordisk Tidsskift for Biologisk Medisin*. Hann hefur jafnframt verið ráðgjafi fyrir Lýðheilsustofnun Noregs (Statens helsetilsyn).

## Tilvísanir


## Tenglar
* Sumir greinar eftir Geir Björklund
* Björklund Nutrition er fréttamiðill um næringu, heilsu og umhverfisvæn lyf. Fréttamiðillinn var stofnaður af Geir Björklund.
Júra (fylki)

**Júra** er ein 26 kantóna í Sviss. Hún er yngsta kantónan og var ekki stofnuð fyrr en 1979 sem afsplittun úr kantónunni Bern. Íbúar eru flestir frönskumælandi.

## Lega og lýsing
Júra er norðvestasta kantónan í Sviss og er 839 km2 að stærð. Hún liggur í Júrafjöllum og afmarkast öll vesturhliðin að Frakklandi. Auk þess eru kantónurnar Basel-Landschaft fyrir norðaustan, Solothurn fyrir austan og Bern fyrir suðaustan. Íbúar eru aðeins 71 þúsund (2013), sem gerir Júra að mjög fámennri kantónu. Höfuðborgin heitir Delémont.

## Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Júra er tvískiptur. Til vinstri er rauður bagall á hvítum grunni. Til hægri eru sjö rauðar og hvítar rendur. Rendurnar standa fyrir héruðin sjö í Júra fyrr á tímum. Þegar Júra var stofnuð sem kantóna 1979, kusu hins vegar aðeins þrjú þessara héraða að stofna kantónuna. Bagallinn er tákn um yfirráð furstabiskupsins í Basel í héraðinu.

## Söguágrip
Júra tilheyrði lengi vel furstabiskupunum í Basel. Við siðaskiptin á 16. öld tók suðurhluti Júra við reformeruðu kirkjunni, en norðurhlutinn hélst kaþólskur. 1792 hertóku Frakkar Júra og innlimuðu það Frakklandi. Eftir fall Napoleons úrskurðaði Vínarfundurinn 1815 að Júra skyldi tilheyra kantónunni Bern. Þetta skapaði spennu og óróa hjá íbúunum, bæði trúarlega og menningarlega. Íbúar Júra voru að mestu leyti kaþólskir og töluðu frönsku. Íbúar Bernar voru reformeraðir og töluðu þýsku. Órói þessi hélst óbreyttur inn í 20. öldina. Á 7. og 8. áratugnum kom endurtekið til óeirða og uppþota í Júra. 1978 fór fram þjóðaratkvæðagreiðsla um sköpun nýrrar kantónu, þar sem 71% sögðu já. Innan héraðsins Júra kaus suðurhlutinn hins vegar að vera áfram í Bern, meðan norðurhlutinn vildi aðskilnað. Nýja kantónan var því mynduð af norðurhlutanum eingöngu og fékk heitið Júra. Hún var formlega stofnuð 1. janúar 1979. Á hinn bóginn var mikil óánægja bæði í nýju kantónunni, sem og í suðurhlutanum (Bernar hlutanum) um aðskilnað héraðsins. Síðan 2004 er verkefni í gangi til að sameina báða hlutana á ný í eina nýja kantónu, en enn sem komið er er verkefnið skammt á veg komið.

## Borgir
Stærstu borgir/bæir í Júra:

## Heimildir
*
Hrafnhildur Lúthersdóttir

**Hrafnhildur Lúthersdóttir** (f. 2. ágúst 1991) er íslensk landsliðskona í sundi úr Sundfélagi Hafnarfjarðar. Hún hefur sett fjölda meta og á meðal annars átján Hafnarfjarðarmet, tíu Íslandsmet í 25 metra laug og fimm Íslandsmet í 50 metra laug Einnig hefur hún unnið til gullverðlauna á Smáþjóðaleikunum 2011 sem haldnir voru í Liechtenstein. Hún var valin sundkona ársins 2010 af Sundsambandi Íslands og íþróttakona Hafnarfjarðar 2010 en það ár setti hún fjölda meta auk þess að hafna í tólfta sæti í bringusundi á heimsmeistaramótinu í sundi í Dubai.
Hrafnhildur vann þrenn verðlaun á Evrópumótinu í London árið 2016: Tvö silfur og eitt brons. Á Ólympíuleikunum í Ríó 2016 varð hún í 6. sæti í úrslitum í 100m bringusundi, næst á undan heimsmethafanum.
## Námsferill
Hrafnhildur er stúdent frá Flensborgarskólanum í Hafnarfirði og stundar nú nám við Flórídaháskóla á fullum námsstyrk.

## Neðanmálsgreinar
Júra (aðgreining)

**Júra** getur átt við um eftirfarandi:
* Júra, jarðsögulegt tímabil á milli Tríastímabilsins og Krítartímabilsins.
* Júra, fylki í Sviss
* Júragarðinn eða *Jurassic Park*, bandaríska kvikmynd frá 1993.