open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Robbie Keane

**Robert David Keane** (fæddur 8. júlí 1980) er fyrrum knattspyrnumaður frá Dublin á Írlandi hefur spilað með félögum eins og Tottenham Hotspur og Liverpool F.C. í ensku úrvalsdeildinni.

## Ferill
Keane byrjaði atvinnumannaferil sinn hjá Wolverhampton Wanderers árið 1997, 17 ára gamall og var þar til árið 1999. hjá þeim lék hann 73 leiki og skoraði 24 mörk. Þaðan var hann seldur til Coventry City á sex miljónir punda sem var met fyrir breskan ungling, hjá þeim lék hann 31 leik og skoraði 12 mörk.

Árið 2000 fékk þjálfarinn Marcello Lippi hann til Inter Milan þar sem hann spilaði með mönnum eins og Ronaldo og Christian Vieri en Marcello Lippi var rekinn og Keane fékk fá tækifæri hjá nýja þjálfaranum og skoraði ekkert mark í þeim sex leikjum sem hann fékk og var á endanum lánaður til Leeds United. Árið 2006 sagði forseti Inter Massimo Moratti að hann sæi mikið eftir því að hafa látið hann fara.

Hjá Leeds byrjaði hann vel og skoraði níu mörk í 14 leikjum og fékk þá þjálfari Leeds David O'Leary hann keyptan í maí 2001 á 12 milljónir. Þá hófst erfiður tími hjá honum og hann féll neðar í röðina hjá þjálfaranum en hann skoraði aðeins tíu mörk í 36 leikjum. Leeds lentu þá í fjárhagskröggum og urðu að selja sína bestu leikmenn. 

Keane var seldur til Tottenham Hotspur fyrir leiktíðina 2002-2003 á sjö miljónir punda. Þar lék Keane undir stjórn Glenn Hoddle og á fyrsta tímabili sínu skoraði hann 13 mörk og þar á meðal þrennu. Leiktíðin 2003-2004 gekk illa hjá Tottenham en Keane skoraði þar þó 16 mörk. Á þriðju leiktíð sinni fyrir þá skoraði hann 17 mörk en hann var fyrir aftan þá Jermain Defoe, Freddy Kanoute og Mido í röðinni. Tímabilið 2005-06 kom þjálfarinn Martin Jol til sögunnar og þá fékk Keane loksins almennileg tækifæri og hann nýtti sér það og spilaði sinn allra besta fótbolta á ferlinum og þá leiktíðina náði hann 16 mörkum og var gerður að varafyrirliða liðsins. Á tímabilinu 2007–08 náði Keane 23 mörkum á tímabilinu. Í janúar 2008 náði hann þeim áfanga að verða sá 13. í sögu enskrar knattspyrnu til þess að skora 100 mörk í deildinni í heildina og á þeirri leiktíð skoraði hann 31 mark og var með 13 stoðsendingar í 40 leikjum. Keane var hjá Tottenham í nær 7 ár og skoraði 122 mörk í 306 leikjum.

Tímabilið 2008-2009 spilaði hann með Liverpool og hélt síðan til Tottenham aftur í tvö ár eftir það. Eftir 2011 hélt hann til ýmissa liða: Celtic í Skotlandi, West Ham United, LA Galaxy í Bandaríkjunum, Aston Villa og síðast til Indlands sem leikmaður og þjálfari fyrir ATK.

Keane spilaði með írska landsliðinu frá 1998-2016 og skoraði 68 mörk í 146 leikjum. Hann er markahæsti landsliðsmaður Írlands.

Hann lagði skóna á hilluna árið 2018, 38 ára gamall.

Keane á tvo syni með konu sinni, írskri fegurðardís. Náfrændi Keane er söngvarinn Morrissey sem er þekktastur sem söngvari The Smiths.

## Heimild

*
Geimfari

**Geimfari** er sá sem fer út í geim um borð í geimfari, og er meðlimur áhafnar. Skilgreining geimfara er breytileg, til dæmis í Bandaríkjum er geimfari sá sem hefur flogið í meiri hæð en 80 km, en FAI telur geimfari vera sá sem hefur flogið meira en 100 km.

Seinni helming 20. aldarinnar voru stóveldin Bandaríkin og Sovétríkin í nokkurs konar kapphlaupi um geiminn. Framan af voru Sovétríkin í forystu. Júrí Gagarín frá Sovétríkjunum var fyrsti maðurinn sem fór út í geiminn árið 1961 og Valentína Tereshkova var fyrst kvenna út í geim árið 1963. Síðar tóku Bandaríkjamenn forystuna, en Neil Armstrong steig fyrstur manna fæti á tunglið árið 1969.

## Tengt efni
*Æfingar tunglfara í Þingeyjarsýslum
Áttaviti

**Áttaviti** eða **kompás** er tæki með segulnál sem sýnir áttirnar á jörðinni. Áttavitar eru mikið notaðir á sjó, en einnig í óbyggðum og eru vinsælt amboð í ratleikjum. Í sumum áttavitum er spíritusbl nálin er lukt inn í spíra milli glerja, en sumar tegundir eru „þurrar“. Áttamerkin á skífu áttavitans nefnast *áttavitarós*. 

Á mörgum eldri gerðum skipa var áttavitinn hafður í uppháum trékassa, tvíhólfuðum, sem var á þilfarinu og nefndist *nátthús*. 

## Tengt efni
* Áttarós
* Leiðarsteinn (*járndragi*)
* Vindrós

## Tenglar
* 
* 
* „Segul-kompásinn“; grein úr Sjómannablaðinu Víkingur 1957
* ''Áttavitinn''; grein af Skátavefnum
Dýragarður

**Dýragarður** er svæði þar sem dýr í haldi eru til sýnis. Dýragarðar eru vinsæl afþreying og þeir stærri eru mikilvægir ferðamannastaðir. Að auki leggja margir dýragarðar stund á verkefni sem snúast um að fjölga sjaldgæfum dýrategundum, rannsóknir á varðveislu dýrategunda og fræðslu almennings. Dýragarðar eru oft umdeildir vegna þess aðbúnaðar sem dýrin lifa við, en það þrönga rými sem dýragarðar geta notað til að skapa villtum dýrum aðbúnað við hæfi er talið ófullnægjandi til að sumum dýrum líði vel. Eins eru ýmis siðferðileg álitamál sem snúast um nauðsyn eða tilgang þess að hafa dýr til sýnis yfirleitt.
Kompás

**Kompás** getur átt við eftirfarandi:
* Kompás, annað orð yfir áttavita,
* Kompás, íslenska sjónvarpsþætti.
* KOMPÁS, fræðslu- og þekkingarvefur.
Oddfellowreglan

**Oddfellowreglan** er bræðrafélag sem rekur rætur sínar til nokkura stúka sem stofnaðar voru í Bretlandi á 18. öld og höfðu þann tilgang að aðstoða félaga sína í neyð. 

Nafnið er dregið af nafni gilda sem félagar (*fellows*) stofnuðu þegar meistarar tóku að takmarka aðgang að hinum hefðbundnu iðnaðarmannagildum á 14. öld. *Odd Fellows* er dregið af því að félagar í þessum gildum komu úr ýmsum iðngreinum (*odd* í merkingunni „hinum og þessum“). Elísabet 1. hóf baráttu gegn leynifélögum í Bretlandi og undir lok ríkisára hennar höfðu flest gildin verið lögð niður.

Sumum þessara félaga tókst að lifa af með því að breyta um hlutverk og gerast góðgerðastofnanir. Reglurnar voru með aðalstöðvar í London en stofnuðu „stúkur“ (*lodges*) annars staðar. Elsta dæmið um reglur fyrir Oddfellowsstúku eru frá 1730

Óháða Oddfellowreglan var stofnuð í Bandaríkjunum árið 1819 og breiddist þaðan út um allan heim. Stórstúka Íslands (stofnuð 1897) er grein af bandarísku Óháðu Oddfellowreglunni.

## Tenglar

* Glatkistan
Flotfræði

**Flotfræði** eða **seigjufræði** er sú fræðigrein sem fæst við breytingu forms efna, vegna álags eða þrýstings.

Enska heitið er *rheology* og var búið til af prófessor Eugene C. Bingham við Lafayette Háskólann árið 1920 eftir nafni kollega hans, Markus Reiner. 

## Seigjumælir
Seigjumælir mælir seigju og er til dæmis mikið notaður við þróun sérsteypu.

## Tengt efni
* Seigjumælir (en)
* Ó-Njútonskur vökvi (en)

## Tenglar
* Steinsteypufélag Íslands - Inngangur að flotfræði

## Heimildir
Hánorska

**Hánorska** kallast óopinber og lítið notuð útgáfa nýnorsku. Henni er ætlað að varðveita nýnorskt skrifmál óháð bókmáli. Helstu talsmenn hánorskunnar voru þeir Ivar Aasen, Aasmund Olavsson Vinje, Arne Garborg, Olav Nygard og Olaf H. Hauge. Hánorska er mjög lík landsmáli (*landsmål*).
Perlur Bailys

**Perlur Bailys** eru þeir geislar nefndir þar sem örlar fyrir sól við tunglröndina í sólmyrkva. Þær eru kenndar við enska stjörnuáhugamanninn Francis Baily (1774-1844).
Ordbog over det norrøne prosasprog

**Ordbog over det norrøne prosasprog** (skammstafað **ONP**) – enskur titill: **A Dictionary of Old Norse Prose** / eldra danskt heiti: **Den Arnamagnæanske kommissions ordbog** / á íslensku: **Orðabók Árnanefndar** – er fornmáls orðabók með útskýringum á dönsku og ensku. Orðabókin hefur að geyma heildarúttekt á orðaforða allra íslenskra og norskra miðaldatexta í lausu máli: frumsömdum og þýddum sögum, trúarritum, alfræði, lögum, skjölum og bréfum.  

Orðabókin er unnin á vegum Árnanefndar í Kaupmannahöfn fyrir fjárveitingar frá danska ríkinu, og hefur undirbúningur að útgáfu hennar staðið yfir frá árinu 1939. Orðabókin á að taka til óbundins máls norsks fram til 1370 og íslensks fram til 1540; frá því ári er Nýja testamenti Odds Gottskálkssonar, fyrsta íslenska prentbókin sem varðveist hefur, sem jafnframt er elsta ritið sem Orðabók Háskóla Íslands reisir sína orðtöku á. Viðmiðun við árið 1370 er valin fyrir norska texta því að þá hafði norskan breyst svo mjög að líta verður á íslensku og norsku sem tvö aðskilin tungumál. Verkið tekur ekki til bundins máls enda hafði Finnur Jónsson nýlokið endurskoðun sinni á Lexicon Poeticum sem nær yfir skáldamálið. 

Út eru komin þrjú bindi: *1: a-bam* (1995), *2: ban-da* (2000) og *3: de-em* (2004). Alls var áætlað að bindin yrðu ellefu talsins, en miðað við það hlutfall stafrófsins sem út er komið gætu bindin orðið rúmlega tuttugu. Útgáfa ONP í bókarformi er nú í biðstöðu. Í bréfi sem fylgdi 3. bindinu var sagt að næstu 8–10 árin yrðu notuð í að koma gagnasöfnum orðabókarinnar (um 900.000 seðlum) í stafrænt form, auk þess sem efni fyrstu þriggja bindanna verði gert aðgengilegt á netinu.

Árnið 1989 kom út lykilbók, þar sem er mjög nákvæmt yfirlit um handritaforðann sem orðabókin er byggð á, ítarleg heimildaskrá o.fl. Lykilbókin var síðast uppfærð 2004 með sérstöku hefti, þar sem einnig eru leiðbeiningar um notkun bókarinnar.

Ritstjórar orðabókarinnar eru Bent Chr. Jakobsen (aðalritstjóri), Christoper Sanders, Helle Degnbol, Eva Rode og Þorbjörg Helgadóttir (í október 2008). 

## Tengt efni
* Ordbog over det gamle norske Sprog eða Orðabók Fritzners
* Lexicon Poeticum
* Orðabók um rímur eftir Finn Jónsson.
* Orðabók Háskóla Íslands eða Orðabók Háskólans
* Gamalnorsk ordbog med nynorsk tyding, í ritstjórn Leiv Heggstad.

## Tenglar
* ''Ný fornmáls-orðabók''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1996
* Vefsíða Orðabókar Árnanefndar
Vopnahlé

**Vopnahlé** er þegar stríðandi fylkingar semja um að hætta átökum. Vopnahlé getur bundið enda á átökin eða verið tímabundið. Það getur byggst á formlegum samningi eða óformlegu samþykki beggja fylkinga. Vopnahlé er ekki það sama og friðarsamningur sem getur verið langan tíma í smíðum. Dæmi um vopnahlé sem ekki hefur verið fylgt eftir með friðarsamningum er vopnahléð sem batt endi á Kóreustríðið árið 1953.
Ljóssækni

**Ljóssækni** (e. *phototaxis*) er breyting (diurnal motion) á hlutum plöntu (blóma eða laufa) sem viðbragð við afstöðu sólar. Ljóssækin blóm elta hreyfingu sólar eftir himninum frá austri til vesturs. Um nætur er tilviljun hvernig blómin eru, um dögun snúa þau til austurs þar sem sólin rís. Dæmi um blóm er goðasóley (*ranunculus adoneus*), jurt sem lifir í ölpunum. Hreyfingin er framkvæmd af hreyfifrumum á sveiganlegum stað sem er rétt fyrir neðan blómið, kallað pulvinus. Þessar hreyfifrumum er sérfræðingar í að dæla jonir kalíums í nálæga vefi og breyta þannig turgor þrýstingnum. Svæðið er sveigjanlegt vegna þess að hreyfi frumurnar sem að eru á skuggahliðinni elongate doe to a turgor rise. Ljóssækni er viðbragð við bláu ljósi. Ef ljóssæknar plöntur eru huldar með gegnsæju efni sem hleypir ekki í gegn bláu ljósi, snúa þær sér ekki að sólinni næsta morgun. Ef blómið er þakið með efni sem hleypir í gegn um sig bláu ljósi eingöngu snúa þær sér að sólinni í dögun.
Leðurskjaldbaka

**Leðurskjaldbaka** (fræðiheiti: *Dermochelys coriacea*) er stærst allra sæskjaldbaka og um leið stærsta skjaldbakan í veröldinni. Leðurskjaldbakan lifir eins og aðrar sæskjaldbökur í heitum og heittempruðum höfum. Hún á sér heimkynni í höfunum kringum miðbaug, Indlandshafi, Kyrrahafi og Atlantshafi, en er einnig algeng við Suður-Kyrrahafseyjar. Leðurskjaldbakan er lagardýr og fer aldrei á land nema til að verpa eggjum. Leðurskjaldbakan er af einni frumstæðustu tegunda skjaldbaka. 

## Leðurskjaldbaka í Steingrímsfirði

Leðurskjaldbökur hafa átt það til að rekast norður með austurströnd Ameríku með Golfstrauminum allt norður um New York. Árið 1963, þann 1. október  , veiddist leðurskjaldbaka í Steingrímsfirði á Ströndum. Einar Hansen formaður á 7 tonna báti, sem gerði út frá Hólmavík og sonur hans Sigurður höfðu hana með sér í land. Þeir feðgar voru að koma úr róðri og höfðu lokið við að draga línuna kl. 11:30. Veður var eindæma gott, sléttur sjór og sólskin. Að öðrum kosti hefðu þeir ekki séð skjaldbökuna, því aðeins lítið af afturhluta skjaldarins stóð upp úr sjó. Þeir vissu ekki hvað þetta væri, og fóru því varlega að gripnum, héldu jafnvel að dýrið mókti í sjávarskorpunni. Fljótt komust þeir þó að raun um að hún var dauð eftir að hafa borið í hana ífæru. Síðan settu þeir feðgar hákarlakrók í kjaft skepnunnar og drógu hana á síðu bátsins á hægri ferð til Hólmavíkur. Skjaldbakan reyndist alveg óskemmd og var ekki einu sinni lykt af henni. Hún var þegar sett í frysti. 

Náttúrugripasafn Íslands keypti leðurskjaldbökuna af Einari Hansen með það fyrir augum að varðveita hana. Það tókst ekki, en afsteypa af henni er á safninu, einnig skjöldurinn og hauskúpan. 

## Tilvísanir
Jóhann Jónsson

**Jóhann Jónsson** (fæddur 12. september 1896 á Staðarstað á Snæfellsnesi, dáinn 1. september 1932, Leipzig) var íslenskur rithöfundur og skáld. Ljóð hans Söknuður er talið hafa gert Jóhann að brautryðjanda í íslenskri ljóðagerð.

Jóhann ólst upp í Ólafsvík. Móðir hans var Steinunn Kristjánsdóttir f. 4. júlí 1869, d. 27.2.1944. Þau hvíla hlið við hlið í Ólafsvíkurkirkjugarði. Jóhann lauk stúdentsprófi frá  Menntaskólanum í Reykjavík árið 1920 og gegndi þar embætti forseta Framtíðarinnar, nemendafélags MR, árið 1919. Hann fór árið 1921 til Leipzig og kom aldrei aftur til Íslands. Á barnsaldri fékk Jóhann  berkla í annan fótinn  og hafði staurfót og gekk haltur. Hann veiktist seinna af lungnaberklum og lést 1. september 1932, aðeins 35 ára gamall. Jóhann ætlaði sér að verða rithöfundur. Halldór Laxness vinur hans safnaði ljóðum hans og ritgerðum saman og gaf út árið 1952 í bókinni *Kvæði og ritgerðir*. Bréf frá 1912-1925, sem Jóhann ritaði vini sínum, séra Friðriki A. Friðrikssyni presti á Húsavík voru gefin út 1992 í bókinni "Undarlegt er líf mitt". 

Eitt ljóð, Söknuður, er talið hafa sérstöðu meðal ritverka Jóhanns og það er út af því ljóði sem Jóhann er talinn brautryðjandi í íslenskri ljóðagerð. Ljóðin „Söknuður“ eftir Jóhann Jónsson og ljóðið „Sorg“ eftir Jóhann Sigurjónsson eru talin marka upphaf íslenskrar nútímaljóðlistar.

Kona Jóhanns hét Nikkólína Árnadóttir. Þau skildu. Í Þýskalandi bjó Jóhann lengst af með Elisabethu Goehlsdorf. 

## Tilvísanir


## Heimild

* Söknuður Jóhanns Jónssonar: Jóhann Jónsson (1896-1932)

## Tenglar
* ''Ljúflingurinn á skáldabekk samtíðar sinnar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1973
* ''Söknuður''; birtist í Vöku 1928
Bjarni Sívertsen

**Bjarni Sívertsen** (skírđur Bjarni Sigurðsson) (eða **Bjarni riddari**) (1763-1833)  var kaupmaður í Hafnarfirði og brautryðjandi í verslun og útgerð á Íslandi. Hann hefur verið nefndur *faðir Hafnarfjarðar*. Hann lét reisa íbúðarhús árið 1803-1805 og er það hús núna hluti af Byggðasafni Hafnarfjarðar. Bjarni hlaut viðurkenninguna riddari af Dannebrog frá Danakonungi.

## Tenglar
* Bjarni riddari Sívertsen; Vilhjálmur Þ. Gíslason, Frjáls verslun mars 1939, bls. 4&ndash;5 og 27&ndash;29.
* Bjarni riddari Sívertsen; Gils Guðmundsson, Alþýðublaðið - Jólablað 24. desember 1943, bls. 12&ndash;19.
* Bjarni riddari Sívertsen: 200 ára minning; Stefán Bjarnason, Vísir Blað II 8. apríl 1963, bls. 18&ndash;20 og 22.
* Bjarni riddari; Vikan 18. apríl 1963, bls. 6&ndash;8 og 37.
* Enskur "reifari" rændi íslenska landssjóðnum; Morgunblaðið 11. október 2009, bls. 16.
* Skútuöldin í Hafnarfirði; Sigurður Pétursson, Ægir ágúst 1986, bls. 460&ndash;468.
* Ævintýrið um vinnumanninn úr Selvogi; Björn Pétursson, Lesbók Morgunblaðsins 30. desember 2000, bls. 4&ndash;6.
* Var Bjarni bestur kaupmaður þar syðra...;  Björn Pétursson, Lesbók Morgunblaðsins 6. janúar 2001, bls. 8&ndash;9.
### Hús Bjarna
* Elsta hús Hafnarfjarðar: Hús Bjarna riddara Sívertsen frá fyrsta tug 19. aldar; G.A.J., Dagblaðið 5. desember 1978, bls. 16.
* Hús Bjarna riddara Sívertsen - elsta hús í Hafnarfirði; Fjarðarpósturinn 19. nóvember 2015, bls. 3.
* Litið inn til Bjarna og Rannveigar; Fréttablaðið 21. febrúar 2008, bls. 48.
* Sívertsens&ndash;hátíð Byggðasafns Hafnfirðinga; Fjarðarpósturinn 24. október 2013, bls. 7&ndash;10.
Ólafur Stefánsson

**Ólafur Stefánsson** getur átt við:

* Ólaf Stefánsson stiftamtmann f. 1731
* Ólaf Stefánsson handknattleiksmann f. 1973
Árni Helgason (f. 1777)

**Árni Helgason** (27. október 1777 – 14. desember 1869) var prestur, kennari og prófastur. Hann kenndi fjölda manna skólalærdóm og margir urðu stúdentar frá honum. 

Árni lauk stúdentsprófi  frá Hólavallarskóla 1799 og guðfræðiprófi frá Hafnarháskóla 1807.Hann var svo heimiliskennari í Skálholti og starfsmaður (stipendiarius) Stofnunar Árna Magnússonar og síðar prestur í Vatnsfirði frá 1809. Hann var heimiliskennari á Innra-Hólmi hjá Magnúsi Stephensen konferensráði 1809—1811 og varð prestur á Reynivöllum í Kjós 1810 og síðan dómkirkjuprestur í Reykjavík 1814 og hann sat þá í  Breiðholti. Hann var jafnframt kennari á Bessastöðum 1817—1819. Árið 1825 varð hann prestur á Görðum  á Álftanesi og fékk lausn frá því embætti árið 1858 en átti þar heima til æviloka. Árni var prófastur í Kjalarnesprófastsdæmi 1821—1856 og hann var settur biskup 21. september 1823 til 14. maí 1825 og aftur 14. júní 1845 til 2. september 1846.Hann varð stiftprófastur að nafnbót  1828 og biskup að nafnbót 1858.
   
Árni var einn  af aðalstofnendum Hins íslenska bókmenntafélags og forseti Reykjavíkurdeildar þess 1816—1848. Hann var einn  af aðalstofnendum Hins íslenska biblíufélags 1816. Hann var ritstjóri Sunnanpóstsins 1836 og 1838. Árni var alþingismaður Reykvíkinga 1845 - 1849. 

## Heimild
* á vef Alþingis: Árni Helgason

## Tenglar
* Árni stiftprófastur Helgason. Dr. Jón biskup Helgason, Skírnir 1. janúar 1927, bls. 1&ndash;47.
Forngripasafnið

**Forngripasafnið** var safn íslenskra forngripa sem síðar varð að Þjóðminjasafni Íslands. Það var stofnað árið 1863 til að íslenskir gripir yrðu varðveittir á Íslandi en ekki fluttir úr landi  í erlend söfn.

Eftir að heiðin dys fannst nálægt Baldursheimi við Mývatn skrifaði Sigurður málari  hugvekju  í Þjóðólf 24. apríl 1862 um mikilvægi slíks safns  til að skilja þjóðerni Íslendinga og sögu landsins. Hugvekja Sigurðar málara varð til þess að Helgi Sigurðsson sem síðar varð prestur á Setbergi við Grundarfjörð og Melum í Melasveit skrifaði bréf 8. janúar 1863 og gaf Íslandi 15 forngripi sem hann hafði safnað og sem hann vænti að gætu orðið fyrsti vísir til safns íslenskra fornminja.  Stiftsyfirvöld fólu Jóni Árnasyni bókaverði við Stiftsbókasafnið í fyrstu tilsjón með safninu og seinna þeim Jóni og Sigurði málara saman. Voru þeir svo báðir umsjónarmenn safnsins þangað til Sigurður lést árið 1874. 

Forngripasafnið var á lofti Dómkirkjunnar þangað til  viðgerð Dómkirkjunar hófst í apríl 1879 en þá var það  flutt til geymslu í  borgarastofu í Hegningarhúsinu. Þar var safnið geymt þar til það var flutt í Alþingishúsið 1881.

Sigurður skrifaði Jóni Sigurðssyni bréf 7. apríl 1870 þar sem hann lýsti aðstöðu safnsins á Dómkirkjuloftinu svona: 

::„ . . . nú erum við búnir að byggja herbergi fyrir það frammi á kirkjuloftinu, sem er 9 áln. á lengd, c. 8 áln. á breidd og c. 5-1/2 á hæð. Því er skipt í þrennt; í stærsta herberginu eru hengd upp gömul tjöld allt í kring að ofan(reflar) og tjald þar í niður frá; þar eru settar upp 2 gamlar stoðir, 5 álna langar, allar útskornar; þar er gamli stóllinn á milli; þar eru og gamlir skápar og margt inventarium, kirkjumerkið, útskorið dyratré og þar yfir tvö ljón, sem halda merki milli sín, hurð 3 áln. 16" á hæð, með fornum lömum, sem kvíslast um alla hurðina, hurðarhringurinn silfursmeltur og platan undir honum og kringum skráargatið. Þegar maður sér þetta sett upp í reglu, þá finnst mér, að maður hafi miklu glöggvari hugmynd um okkar gömlu húsakynni en ég hef áður haft. - Í næsta herbergi er sett upp gamalt rúm með rekkjurefli og ábreiðu yfir; þar hjá standa hillur, alls konar áhöld, kniplskrín, kistlar, treflastokkar, treflaöskjur, spónastokkar etc. Þar á að koma stór skápur með búningum frá 18. öld. - Í þriðja herberginu er mest af ýmsu smávegis, vopn og þess konar; ennþá hefi eg vegna plássleysis orðið að láta púltin standa hér og þar, sem ég hefi bezt getað.“

Sigurður Vigfússon gullsmiður (Sigurður fornfræðingur) kom til starfa við safnið 1878. Sigurður fornfræðingur annaðist svo Forngripasafnið einn frá 1882 til 1892.

## Tengt efni
* Þjóðminjasafn Íslands

## Heimild
* Saga Dómkirkjunnar
Ég var einu sinni nörd

**Ég var einu sinni nörd** er uppistand frá árinu 1998 með Jóni Gnarr. Pétur Jóhann hitaði salinn upp. 20 ára afmælisútgáfa uppistandsins kom út árið 2018.
Benedikt Gröndal eldri

**Benedikt Gröndal eldri**  (13. nóvember 1762 – 30. júlí 1825) eða **Benedikt Jónsson Gröndal** var síðasti lögmaðurinn sunnan og austan og síðan dómari við Landsyfirrétt (landsyfirréttar assessor). Hann var menntaður í klassískum fræðum og varð fyrstur manna á Íslandi svo vitað sé til að þýða ljóð úr grísku. Benedikt orti í æsku á árunum 1775 – 1777 rímur af Hrómundi Gripssyni.

Benedikt fæddist í Vogum við Mývatn. Hann var sonur séra Jóns Þórarinssonar í Vogum og konu hans Helgu Tómasdóttur frá Skriðu í Hörgárdal. Hann fór í Hólaskóla á 16. aldursári og útskrifaðist árið 1781. Næstu tvö sumur var hann á Hólum hjá stólhaldara Jóni Árnasyni og var skrifari hjá meistara Hálfdáni sem gegndi biskupsverkum á Hólum.
 
Haustið 1782 fór Benedikt að Innra-Hólmi á Akranesi til Ólafs Stefánssonar amtmanns og dvaldi þar á þriðja ár sem skrifari Ólafs. Árið 1785 sigldi hann til Kaupmannahafnar og tók skólalærdómspróf (examen artium) 1786. Árin 1787 – 1788 lagði hann stund á nám í latínu og grísku og „hinum fögru vísindum“ en tók þá ekki próf og iðraðist þess síðar. Benedikt lagði hins vegar kapp á þá vísindagrein sem helst þótti lífleg til atvinnu og árin 1789 til 1790 las hann lög. Hann var jaframt starfsmaður nefndar sem fjallaði um skipun kaupverslunar Íslands og Finnmerkur. Á árunum 1788 – 1791 var hann skrifari hins konunglega íslenska lærdómslistafélags. Hann tók embættispróf í lögum 21. júní 1791 og var sama ár skipaður varalögmaður og skyldi taka við þegar Magnús Ólafsson lögmaður sunnan og austan félli frá eða léti af embætti.

Benedikt sigldi til Íslands með skipinu Svalan sem lagði í haf 26. september 1791. Skipið kom til Íslands eftir 72 daga og brotnaði við Vatnsleysuströnd nálægt Breiðagerði þann 6. desember 1791 en fólk og fé komst í land. Benedikt og annar maður lögðu á stað yfir Vatnsleysuheiði en er þeir áttu stutt eftir til Óttarsstaða sofnaði Benedikt úr vosbúð og kulda en fylgarmaður hans náði til bæjar og var Benedikt naumlega bjargað.

Hann var á Lambastöðum á Seltjarnarnesi hjá séra Geir Vídalín um veturinn en fór aftur utan og sótti um stöðu amtmanns í suðuramtinu, sem hann fékk þó ekki. Hann kom þá aftur heim og var á Lambastöðum og Bessastöðum þar til hann kvæntist og fór að búa. Magnús lögmaður dó í janúar árið 1800 og varð Benedikt þá lögmaður. Það stóð þó skammt því sama ár var lögmannsembættið lagt niður en Benedikt varð fyrsti assessor í landsyfirrétti með 700 dala árslaun. Gegndi hann því embætti til 18. júní 1817, þegar hann fékk lausn vegna veikinda.

Kona Benedikts var Þuríður Ólafsdóttir frá Frostastöðum í Skagafirði, systir Ólafs Ólafssonar lektors í Túnsbergi í Noregi. Dætur þeirra voru Helga, kona Sveinbjarnar Egilssonar rektors, og Ragnhildur kona Stefáns Gunnlaugssonar landfógeta. Sonur Helgu og Sveinbjarnar var skáldið Benedikt Gröndal sem einnig er nefndur Benedikt Gröndal yngri til aðgreiningar frá afa sínum.

## Heimildir
* Kvædi landyfirréttar assessors Benedikts Grøndals, Útgefið 1833 
* Kristján Árnason: Ljóðaþýðingar úr latínu fyrir 1800 
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Hallgrímskirkja (Hvalfirði)

**Hallgrímskirkja í Saurbæ** (einnig þekkt sem **Saurbæjarkirkja**) er kirkja að Saurbæ á Hvalfjarðarströnd í Hvalfjarðarsveit. Kirkjan er helguð minningu Hallgríms Péturssonar en hann var sóknarprestur í Saurbæjarprestakalli á árunum 1651 til 1669. 

Guðjón Samúelsson teiknaði fyrstu gerð að kirkjunni og voru undirstöður steyptar eftir hans teikningu. Árið 1953 teiknuðu Sigurður Guðmundsson og Eiríkur Einarsson nýja kirkju. Kirkjan er steinsteypt og klædd múrsteini að innan. Þakið er koparklætt. Turninn er 20 metra hár. Gerður Helgadóttir gerði glerlistaverk kirkjunnar en verk hennar eru sótt í Passíusálmana. Finnski listamaðurinn Lennart Segerstråle gerði fresku sem er í stað altaristöflu. Á altari er róðukross sem talinn er frá því um 1500. Róðukrossinn var í kirkju Hallgríms á 17. öld. 

## Sjá einnig
* Hallgrímskirkja í Reykjavík.

## Heimild
* Hallgrímskirkja í Saurbæ 

## Tenglar
*Hallgrímskirkja á kirkjukort.net
Eldvarp

**Eldvarp** (**rauðakúla** eða **kerhóll**) er hæð eða hraukur (gíghóll) úr gosefnum sem hlaðist hafa upp umhverfis gosop. Eldvörp eru mismunandi að gerð, allt eftir því hvers eðlis gosið er og hversu kraftmikið. Helstu gerðir eru: *Klepragígur* og *gjallgígur* (líka nefndur *gjallhóll*).
Jón Borgfirðingur

**Jón Borgfirðingur** (Jón Jónsson, 30. september 1826 – 20. október 1912) var íslenskur fræðimaður, rithöfundur og lögregluþjónn. Hann safnaði handritum og hélt dagbók.

## Vinnumaður og bókbindari
Jón var fæddur á Hvanneyri í Andakíl, sonur Guðríðar Jónsdóttur, ógiftrar vinnukonu þar, en uppfóstraður af fátækum hjónum í Svíra, koti hjá Hvanneyri. Vegna fátæktar höfðu þau engin tök á að senda hann í skóla en hann lærði þó að lesa og skrifa. Eftir að hann komst upp var hann vinnumaður á Hvanneyri og víðar í Borgarfirði en var mjög bókhneigður, las allt sem hann náði í og lærði dönsku án tilsagnar. Hann var líka áhugasamur um stjórnmál og fékk leyfi þáverandi húsbónda síns til að sækja Þingvallafundinn 1848. 

Hann var þó aldrei hneigður fyrir sveitavinnu og flutti til Reykjavíkur haustið 1852 og stundaði þar ýmsa vinnu, einkum þó farandbóksölu. Hann fluttist svo til Akureyrar 1854 og lærði þar bókband. Hann kvæntist Önnu Guðrúnu Eiríksdóttur 1856 og lifði næstu árin á bókbandsiðn, bókaútgáfu og bóksölu á Akureyri, auk þess sem hann fór í bóksöluferðir.

## Lögregluþjónn og bókamaður
Jón flutti aftur til Reykjavíkur með fjölskyldu sína 1865 og fékk fljótlega stöðu lögregluþjóns, sem hann gegndi svo í 23 ár. Jafnframt fór hann að sinna ritstörfum og var meðal annars fenginn til þess af bókaverði British Museum að skrifa lista yfir allar bækur sem prentaðar höfðu verið í Reykjavík og á Akureyri frá upphafi og í framhaldi af því sneru aðrir erlendir fræðimenn og bókaverðir sér til hans og báðu hann um lista yfir íslensk bókverk. Einnig var hann um tíma umboðsmaður British Museum og útvegaði safninu ýmsar íslenskar bækur. Hann var ástríðufullur bóka- og handritasafnari en gat þó oft ekki sökum fátæktar keypt það sem hugurinn stóð til. Hann lét Bókmenntafélagið fá allt það sem hann eignaðist af handritum, sumt af því mjög merka gripi, enda var hann gerður að heiðursfélaga þess.

## Fjölskylda
Í bréfum Jóns Borgfirðings má sjá þess glögg merki að honum svíður menntunarskortur sinn; hann kallar sig á einum stað „minnstan allra utanveltubesefa Minervumusteris“ og á öðrum stað segir hann „Mér hefði verið miklu nær að rorra í Borgarfjarðarmyrkrinu sem garðmaður og fjósa, aldrei lært að lesa á bók og því síður að mynda staf með krít og koli“. En þrátt fyrir fátækt og menntunarleysi tókst þeim hjónum að koma öllum fjórum sonum sínum til mennta og eldri synirnir tveir urðu landskunnir fræðimenn. Elstur var Finnur Jónsson prófessor, þá Klemens Jónsson landritari og ráðherra, Vilhjálmur cand. phil., sem dó ungur, og Ingólfur stúdent og verslunarmaður. Systurnar fengu einnig menntun að þeirrar tíðar hætti; Guðný giftist Birni Bjarnarsyni sýslumanni í Dalasýslu en Guðrún giftist ekki en var lengst af með Klemens bróður sínum. Hjá honum var Jón Borgfirðingur líka eftir að Anna kona hans lést 10. apríl 1881.

## Ritverk
*Jón Borgfirðingur:Söguágrip um prentsmiðjur og prentara á Íslandi (útg. 1867)
 
## Heimildir
* 
*
Freska

**Freska** (**freskómynd**, **freskómálverk**, **veggmálverk** eða **kalkvatnsmynd**) er vatnslitamynd sem máluð er með sérstakri tækni á blautt kalk, sem dregið er á vegg eins og múrhúðun. Þessi tækni hefur þann kost að ekki er hætta á að málningin flagni af eða springi og liturinn heldur sér vel þótt aldir líði, nema hvað myndirnar kunna að dökkna af sóti frá reykelsi og kertum. Freskan er algeng í kirkjulist fyrri alda og þær freskur sem frægastar hafa orðið eru þær sem Michelangelo málaði á loft Sinxtinsku kapellunnar í páfagarði.

## Eitt og annað
* Ernest Hemingway segir í bók sinni *[[Vopnin kvödd]]*: Það eru allar freskur góðar þegar fer að detta upp úr þeim og þær byrja að flaka frá. (Þýðing: Halldór Laxness).
Petrozavodsk

**Petrozavodsk** (rússneska: Петрозаводск, karelska og finnska: *Petroskoi*) er borg í Rússlandi og höfuðborg Lýðveldisins Karelíu. Fólksfjöldi er um 280.000 (2018).
## Tenglar

* www.petrozavodsk-mo.ru
Úmbertó 1.

**Úmbertó 1.** (fullt nafn: Umberto Ranieri Carlo Emanuele Giovanni Maria Ferdinando Eugenio af Savoja; 14. mars 1844 – 29. júlí 1900) var konungur Ítalíu frá 9. janúar 1878 til dauðadags.  Vinstrimenn lögðu á hann hatur þar sem hann var harðlínuíhaldsmaður og var auk þess talinn bera ábyrgð á Bava-Beccaris-blóðbaðinu í Mílanó árið 1898 þar sem herinn beitti fallbyssum gegn mótmælendum. Anarkistinn Gaetano Bresci myrti hann tveimur árum eftir blóðbaðið.
Alþýðuskýring

**Alþýðuskýring** (eða **þjóðskýring**) nefnast þær orðsifjar orða sem hafa ummyndast við það að málnotendur leitast við að tengja utanaðkomandi og framandi orð við kunnuglega orðliði. Við það skapast fölsk tengsl við kunnugleg orð, en sem eru oft alls óskyld erlenda orðinu.

## Þjóðskýring
Helgi Hálfdanarson, þýðandi, var á móti heitinu alþýðuskýring, taldi það vera geigandi. Hann segir í riti sínu: *[[Skynsamleg orð og skætingur]]* sem kom út árið 1985:
:Ósköp er það ógeðfellt orð „alþýðuskýring“, sem almennt mun notað fyrir „folkeetymologi“; það getur að óþörfu verið villandi. Betra væri þjóðskýring, sem væri af sama toga og þjóðsaga, þjóðtrú o.s.frv. 

## Dæmi
* Sumir halda að orðið „stígvél“ sé dregið af sögninni „að stíga“ og nafnorðinu „vél“ en það var upprunalega ritað: „stýfill“ í forníslensku. En orðið er komið af miðlágþýska orðinu *stevel* eða danska orðinu *støvle* sem aftur eiga rætur að rekja til ítalska orðsins: *stivale*, sem merkir sumarskór. 
* Síðari orðliður orðsins „öræfi*“* hefur engin tengsl við „*ævi“* (líftími), líkt og sumir halda, heldur á hann rætur sínar að rekja til „*hæfi“* (hófsemi, það að vera mátulegur, falla að.)

## Tilvísanir
Heimir Eyvindarson

**Heimir Eyvindarson** (fæddur 14. apríl árið 1968) er íslenskur hljómborðsleikari og meðlimur í hljómsveitinni Á móti sól og helsti laga- og textahöfundur hljómsveitarinnar. Á til að mynda lag og texta laganna „Hvar sem ég fer", „Árin“, „Sæt“, „Mínútur",  ,,Þegar jólin koma", ,,Verst að ég er viss", ,,Ég verð að komast aftur heim", ,,Djöfull er ég flottur", ,,Vertu hjá mér", ,,Á þig“ og "Afmæli" svo fáein séu nefnd. 

Heimir er skólastjóri Kvíslarskóla í Mosfellsbæ.

Hann bauð sig fram í 3. sæti suðurkjördæmis í Alþingiskosningum 2013 fyrir Bjarta framtíð.
Randy Pausch

**Randolph Frederick Pausch** (fæddur 23. október 1960, látinn 25. júlí 2008) var bandarískur prófessor. Pausch lést úr briskrabba 47 ára gamall. Hann var þekktur fyrirlesari og gaf út bókina sem heitir *[[The Last Lecture]]*.
Sogblettur

:*Sjá einnig hina íslensku hljómsveit [[Sogblettir]] og semnefnda [[Sogblettir (stuttskífa)|plötu þeirra]].*

**Sogblettur** er marblettur eða tímabundið far á húð eftir nógu harkalegan koss, sog eða bit til að gera gat á æðarnar sem eru undir húðinni.

Sogblettir geta varið í 4 til 12 daga, og fer sá tími eftir manneskjunni.

## Tenglar
* Umfjöllun um sogbletti
Torfmoldarsteypa

**Torfmoldarsteypa** er tilbúin steypa sem gerð er úr lífrænum trefjum, sandi eða möl, sementi og vatni. Lífrænar trefjar geta t.d. verið fínmulinn barnamosi. Efnunum er hrært saman í þykka leðju sem síðan er sett í eða utan um mót og oft látið harðna á þeim stað sem steypti gripurinn á að standa á. Torfmoldarsteypa er vinsæl í skreytingar í görðum og í ker eða trog undir jurtir. Gjarnan er reynt að hafa yfirborð steypunnar sem úfnast og sem fornlegast og má gera það með því að ýfa yfirborðið með vírbusta og pensla með lífrænni lausn eins og kalíumpermanganat eða mykjuvatni. 

## Tilvitnanir



## Tenglar
*Gardenweb forum discussing Hypertufa techniques
*Making hypertufa garden ornaments tutorial
*Hypertufa Trough (Planter) Project   Leiðbeiningar um hvernig á að steypa jurtapott úr torfmold.
*Fjórar uppskriftir af torfmoldarsteypu með leiðbeiningum
Flöguberg

**Flöguberg** er berg sem hefur myndast þannig að deigt berg eða seigfljótandi bergkvika aflagast í spennusviði þannig að efnið skríður til eftir ákveðnum skriðflötum og klofnar niður í flögur.

Eiginlegt flöguberg er setberg sem hefur umkristallast og klofnað eftir flötum sem venjulega er þakið glimmer kristöllum. Slíkt berg er t.d. notað í þakplötur. Flöguberg sem hefur myndast á þannig hátt finnst ekki á Íslandi.

Flögótt berg á Íslandi er yfirleitt líparít (rýólít) en bráð þess er svo seigfljótandi að það myndar flæðimynstur sem klofna í flögur. Mikið af slíku bergi er í Drápuhlíðarfjalli á Snæfellsnesi og Hellnum á Snæfellsnesi. Sumar tegundir af blágrýti brotna í flögur þegar í berginu er flæðimynstur sem myndaðist þegar hálfstorkin bráð var á hreyfingu.

Eiginlegt flöguberg og flögótt rýólít eru þannig að skriðfletirnir sem bergið klofnar um eru vatnsríkari en aðrir hlutar bergsins. Þar myndast glimmer sem er  mjög lint og kleyft og inniheldur vatn.

Íslenska flögubergið var fyrrum notað í þök torfbæja í sumum landshlutum og í seinni til að klæða veggi og arna í húsum.

## Heimild
* 

## Tenglar
* AditNow -  Photographic database of mines
*History of the Welsh slate industry 
*John T F Turner - A Familiar Description of the Old Delabole Slate Quarries, 1864 
*History of the Scottish Slate Islands 
*Granville Slate Museum http://www.slatevalleymuseum.org/
Sjóveiki

**Sjóveiki** (eða **sjósótt**) er eitt afbrigði ferðaveiki sem stafar af veltingi á sjó. Henni fylgir flökurleikatilfinning og svimi, og heldur í sumum tilfellum áfram þó í land sé komið. Margir kasta upp og liggja fyrir, en öðrum er aðeins ómótt og nefnist það **launsótt** þ.e. ef maður er með ógleði á sjó en getur ekki kastað upp.

Veltingur bátsins truflar þá tilhneigingu mannsins að reyna halda þyngdarpunktinum við fætur sér. Til að halda honum sem í landi nota flestir föst viðmið í kringum sig, en þegar báturinn og aðrar einingar hans (s.s. stýrishús, möstur, borðstokkur o.s.frv.) velta einnig til og frá verður erfiðara að stilla þyngdarpunkt líkamans. Um leið verða hreyfingar líkamans til þess að maginn þrýstist upp að þindinni. 

Fólk er misnæmt fyrir sjóveiki; sumir finna til sjóveiki við það eitt að stíga á skipsfjöl, jafnvel þótt legið sé við bryggju, meðan aðrir eru nánast ónæmir eða verða smámsaman ónæmir við að eyða miklum tíma á sjó. 

## Ráð við sjóveiki
Til eru ýmis lyf við sjóveiki, s.s. dímenhýdrínat (dramamín) og skópólamín, sem valda syfju og geta í stórum skömmtum einnig valdið ofskynjunum. Þau henta því ekki þar sem viðkomandi þarf að halda vöku sinni, t.d. kafarar. Margar rannsóknir hafa sýnt að engifer (oftast tekið inn sem duft í pillum) minnkar ógleðina og er án aukaverkana. Einnig eru til sérstök armbönd með kúlum sem þrýsta á púlsinn sem sumir vilja meina að verki á sjóveiki.

## Ýmis [[húsráð]] gegn sjóveiki
* Setja fingur í annað eyrað og loka því þannig að vökvinn í því hætti að hreyfast.
* Hafa eitthvað fyrir stafni.
* Horfa stöðugt á sjóndeildarhringinn eða eitthvað annað óbreytanlegt viðmið.
* Leggjast á bakið og loka augunum.
* Taka inn eitthvað sem sljóvgar skilningarvitin (t.d. áfengi).
* Hafa vindinn í andlitið.
* Standa sem næst þyngdarpunkti bátsins til að minnka áhrifin af veltum.
* Halda um stýrishjólið, þar sem þannig fær viðkomandi eitthvað að gera og hefur sjálfur stjórn á hreyfingum bátsins.

## Tengt efni
* Ferðaveiki
* Sísjóriða
Ýmsir - Við djúkboxið

**Ýmsir - Við djúkboxið**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1982. Á henni flytja ýmsir nokkur dægurlög frá sjötta áratugnum valin af Björgvini Halldórssyni.

## Lagalisti
# Rabbabara-Rúna - *Lag - texti: B. L. Jones/W. Young - Þorsteinn Eggertsson* - Söngur: Sigurður Dagbjartsson
# Farðu ekki frá mér - *Lag - texti: Wayne Bickerton - Jón Sigurðsson* - Söngur: Erna Gunnarsdóttir og Ólafur Þórarinsson
# Við Djúkboxið - *Lag - texti: M. Harris/R. Harris - Þorsteinn Eggertsson* - Söngur: Haraldur Sigurðsson
# Bara í kvöld - *Lag - texti: E. Maresca/L Zerato - Þorsteinn Eggertsson* - Söngur: Helga Möller
# Í nótt - *Lag - texti: Wayne Bickerton - Jón Sigurðsson * - Söngur: Ólafur Þórarinsson
# Lína - *Lag - texti: Dimucci/Brandt - Þorsteinn Eggertsson* - Söngur: Björgvin Halldórsson
# Páll og Pála - *Lag - texti: Hildebrand - Jón Sigurðsson* - Söngur: Jóhann Helgason og Erna Gunnarsd
# Uns ég verð - Tuttugu og eins - *Lag - texti: Doc Pomus/Mort Shuman - Þorsteinn Eggertsson* - Söngur: Sigurður Dagbjartsson
# Hvað sérð þú við mig - *Lag - texti: Levenson - Þorsteinn Eggertsson * - Söngur: Jóhann Helgason
# Sussu-bí - *Lag - texti: Doc Pomus/Mort Shuman/Þorsteinn Eggertsson* - Söngur: Haraldur Sigurðsson
# Allt upp í topp - *Lag - texti: Lagahöfundur ókunnur - Þorsteinn Eggertsson* - Söngur: Björgvin Halldórsson

## Björgvin Halldórsson
Framhlaupsjökull

**Framhlaupsjökull** er skriðjökull sem hleypur fram með margföldum hraða (10-1000 sinnum hraðar en venjulega). Í framhlaupum flyst mikill ís frá efri hluta jökulsins að jökulsporði. Einkenni framhlaupsjökla er að milli hlaupa hreyfast jaðar og jökulsporðar jöklana lítil sem ekkert. Þekktasti framhlaupsjökull á Íslandi er Brúarjökull sem gengur norður úr Vatnajökli. Framhlaupsjöklar móta umhverfið, þeir bera fram mikið set og aflaga setlög og búa til krákustígsása. Hraukarnir í Kringilsárrana mynduðust við framhlaup Brúarjökuls árið 1890. Talið er að Eyjabakkajökull muni hlaupa fram á næstu árum.

## Tilvitnanir
Tvískipting

**Tvískipting**, **tvígreining** eða **tvíflokkun** kallast sú skipting heildar í nákvæmlega tvo hluta sem ekki skarast saman.

## Tenglar
* Greining á tvískiptingu
Katla og Pálmi - Katla og Pálmi

**Katla og Pálmi - Katla og Pálmi**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1982. Á henni syngja Katla María og Pálmi Gunnarsson nokkur þekkt barnalög. Gunnar Þórðarson útsetti og stjórnaði undirleik og hljóðritun. Hljóðritun undirleiks fór fram í Tapestry Studio, London en hljóðritun söngs í Hljóðrita. Tæknimaður: Sigurður Bjóla. Ljósmyndir á umslagi: Studio 28 Filmuvinna og prentun: Prisma

## Lagalisti
# Snjókarlinn - *Lag - texti: Árni Ísleifs — Númi Þorbergs*
# Töfraorðið - *Lag - texti: Richard M. & Robert B. Sherman — Baldur Pálmason*
# Eniga Meniga - *Lag - texti: Ólafur Haukur Símonarson* 
# Róbert bangsi - *Lag - texti: Mike McNaught/Ken Martyne — Böðvar Guðmundsson*
# Lína Langsokkur - *Lag - texti: Jan Johannsson — Kristján frá Djúpalæk*
# Nú er úti veður vott - *Lag - texti: Gunnar Þórðarson — Íslenskar þjóðvísur* 
# Hvar er húfan mín - *Lag - texti: Thorbjörn Egner — Kristján frá Djúpalæk*
# Komdu niður - *Lag - texti: Jón Sigurðsson*
# Piparkökusöngurinn - *Lag - texti: Christian Hartmann/Thorbjörn Egner — Kristján frá Djúpalæk*
# Emil í Kattholti - *Lag - texti: George Riedel — Böðvar Guðmundsson*
# Við læðumst hægt... - *Lag - texti: Thorbjörn Egner — Kristján frá Djúpalæk*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Guðmundur Ingólfsson - Nafnakall

**Guðmundur Ingólfsson - Nafnakall**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1982. Á henni flytur Guðmundur Ingólfsson og hljómsveit jazz og blúslög. Hljóðritað í Studio Nemi í júní 1982. Tæknimaður: Helgi E. Kristjánsson. Plötuumslag: Prentun: Prisma.

## Lagalisti
# Blús fyrir Birnu - *Lag: Guðmundur Ingólfsson* - Guðmundur Ingólfsson, píanó; Guðmundur Steingrímsson, trommur; Pálmi Gunnarsson, kontrabassi; og  Björn Thoroddsen, gítar. 
# Some Of These Days - *Lag: Shelton Brooks* - Guðmundur Ingólfsson, píanó; Guðmundur Steingrímsson, trommur og Pálmi Gunnarsson, kontrabassi. 
# Lover Man - *Lag: Davis/Sherman/Ramirez* - Guðmundur Ingólfsson, píanó; Guðmundur Steingrímsson, trommur og Pálmi Gunnarsson, kontrabassi. 
# Nafnakall II - *Lag: Guðmundur Ingólfsson/Guðmundur Steingrímsson* - Guðmundarnir góla og garga. 
# Round About Midnight - *Lag: Williams/Monk* - Guðmundur Ingólfsson, píanó. 
# Nafnakall I - *Lag: Guðmundur Ingólfsson* - Guðmundur Ingólfsson, Fender rhodes píanó, Guðmundur Steingrímsson, trommur, Pálmi Gunnarsson, rafmagnsbassi og Björn Thoroddsen, gítar. 
# Máfaskelfir - *Lag: Björn Thoroddsen* - Guðmundur Ingólfsson, píanó; Guðmundur Steingrímsson, trommur, Pálmi Gunnarsson, kontrabassi og Björn Thoroddsen, gítar. 
# Vem kan segla förutan vind? - *Lag: Þjóðlag frá Álandseyjum* - Guðmundur Ingólfsson, harmonika og píanó; Guðmundur Steingrímsson, trommur og Pálmi Gunnarsson, kontrabassi. 
# Glórey - *Lag: Guðmundur Ingólfsson/Pálmi Gunnarsson* - Guðmundur Ingólfsson, píanó, Guðmundur Steingrímsson, trommur og Pálmi Gunnarsson, kontrabassi. 
# Þey þey og ró ró - *Lag: Björgvin Guðmundsson* - Gumundur Ingólfsson, harmonika og Fender Rhodes píanó; Guðmundur Steingrímsson, trommur og Pálmi Gunnarsson, kontrabassi.
Maurice Ravel

**Joseph-Maurice Ravel** (fæddur 7. mars 1875 í Ciboure, Frakklandi; látinn 28. desember 1937 í París) var franskt tónskáld og píanóleikari á impressjónismatímabilinu, þekktur fyir slægð, kraft og biturleika í tónlist sinni. Ravel er best þekktur fyrir tónverkin *[[Boléro]]* og *[[La Valse]]*.
Daniel Kehlmann

**Daniel Kehlmann** (fæddur  13. janúar 1975 í München) er þýskur rithöfundur. Hann er þekktastur fyrir að hafa gefið út bókina *[[Mæling heimsins]]* (upphaflega *Die Vermessung der Welt*).
Hleri

**Hleri** er notaður við að halda veiðarfæri opnu svo hægt sé að fá fisk inn í það. Til eru tvær gerðir af hlerum; botnhlerar og flothlerar. 

## Botnhlerar
Botnhlerar eru notaðir til veiða á fiskum sem eru botnlægir og eru algengustu hlerarnir á Íslandsmiðum. Þeir eru þannig úr garði gerðir að þeir eiga að sitja á botninum og haldast sem mest og best við hann, og yfirleitt alltaf eru hlerarnir í botni á meðan verið er að draga trollið, þó ekki alltaf eins og t.d þegar verið er að veiða á miklu dýpi. 

## Flothlerar
Flothlerar eru að sama skapi gerðir til að halda trollinu opnu, en eru aftur á móti þannig gerðir að þeir eiga að svífa um sjóinn og eiga að geta stjórnað því á hvaða dýpi veiðarfæri eru. Þessir hlerar dragast því ekki eftir botninum. Flothlerar eru notaðir við veiðar á uppsjávarfiski, svo sem loðnu og síld.
Limousin

**Limousin** getur átt við eftirfarandi:
* Limousinhérað, sögulegt hérað í Frakklandi
* Limousin, svæðið (*région*) Limousin í Frakklandi (stærra en hið fyrrnefnda)
* Limousinmál
* Limousinnautgripi, nautgripakyn
Jón Kr. Ólafsson - Ljúfþýtt lag

**Jón Kr. Ólafsson - Ljúfþýtt lag**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1983. Á henni syngur Jón Kr. Ólafsson íslensk söng og dægurlög. Ólafur Vignir Albertsson leikur undir á píanó í öllum lögunum nema lögum nr. 6 og 12. Þau lög eru af plötu Facon. Filmuvinna og prentun: Prisma

## Lagalisti
# Myndin þín  - *Lag - texti: Eyþór Stefánsson - Gísli Ólafsson*
# Litli vin - *Lag - texti: Jolson/DaSilva/Brown/Henderson - Freysteinn Gunnarsson*
# Taktu sorg mína - *Lag - texti: Bjarni Þorsteinsson - Guðmundur Guðmundsson* 
# Dagný - *Lag - texti: Sigfús Halldórsson - Tómas Guðmundsson*
# Heimir - *Lag - texti: Sigvaldi Kaldalóns - Grímur Thomsen*
# Ljúfþýtt lag - *Lag - texti: Jón Ástvaldur Jónsson - Hafliði Magnússon* 
# Það vorar - *Lag - texti: Sigvaldi Kaldalóns - Jón Magnússon*
# Til Unu - *Lag - texti: Sigfús Halldórsson - Davíð Stefánsson*
# Ég lít í anda liðna tíð - *Lag - texti: Sigvaldi Kaldalóns - Halla Eyjólfsdóttir*
# Tondeleyó - *Lag - texti: Sigfús Halldórsson - Tómas Guðmundsson*  
# Fjallið eina - *Lag - texti: Sigvaldi Kaldalóns - Grétar Ó. Fells*
# Unaðsbjarta æskutíð - *Lag - texti: Jón Ástvaldur Jónsson - Hafliði Magnússon*

## Jón Kr. Ólafsson
 

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Páll Kr. Pálsson - Leikur á orgel

**Páll Kr. Pálsson - Leikur á orgel**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1983. Á henni leikur Páll Kr. Pálsson orgelverk. Málverk á framhlið: Eiríkur Smith. Filmuvinna og prentun: Prisma

## Lagalisti
# Þrjú kóral forspil  - *Lag: J.S.Bach*
# Preludia og Fúga  - *Lag: J.S.Bach*
# Ydil - *Lag: Friðrik Bjarnason* 
# Preludia - *Lag: Friðrik Bjarnason*
# Preludia og Fúga í A-moll - *Lag: Björgvin Guðmundsson*
# Kóral og Fúgetta í D-moll - *Lag: Björgvin Guðmundsson* 
# Andante - Spurn  - *Lag: Steingrímur Sigfússon* 
# Pastorale - Hjarðpípur  - *Lag: Steingrímur Sigfússon*
# Marcia Fúnebre - *Lag: Þórarinn Jónsson*
# Ostanio E Fughetta  - *Lag: Páll Ísólfsson*
# Stef með tilbrigðum í B-moll - *Lag: Sigursveinn D. Kristinsson*
# Tockata - *Lag: Hallgrímur Helgason*
# Ricercare - *Lag: Hallgrímur Helgason*
# Sálmalög fyrir orgel - *Lag: Leifur Þórarinsson*
Limousin (nautgripakyn)

**Limousin** er nautgripakyn upprunalega ræktað í Limousin-héraði í Frakklandi. Kynið þekkist á rauðum lit einstaklinganna og eru hreinræktaðir gripir hyrndir. Með blöndun við önnur kyn hafa fengist erfðavísar fyrir svartan lit og kollótt inn í stofninn.

## Saga
Fyrsta ættbók Limousinkynsins var stofnuð árið 1886 til að bæta það með náttúrulegu vali. Þó eru uppi kenningar um að kynið gæti verið allt að 20 þúsund ára gamalt sé byggt á hellaristum nálægt Montignac sem sýna nautgripi sem líkjast mjög Limousin.

## Einkenni
Kálfar af Limousinkyni eru stórir og fljótvaxta. Gripirnir hafa góða fóðurnýtingu og hafa þannig mikinn vaxtahraða. Hinsvegar er mjólkurlagni ekki góð en góðir kjötsöfnunareiginleikar bæta það upp. Geðslag er gott og burðarvandamál fátíðari en hjá öðrum kynjum.
Vilhjálmur Vilhjálmsson - Fundnar hljóðritanir

**Vilhjálmur Vilhjálmsson - Fundnar hljóðritanir**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1984. Á henni syngur Vilhjálmur Vilhjálmsson íslensk dægurlög. Endurvinnsla á hljóðritunum fór fram hjá Ríkisútvarpinu og var steríó-hljómi bætt inn á. Tæknimaður: Þórir Steingrímsson. Óli Páll Kristjánsson ljósmyndari tók allar myndir á umslagi. Filmuvinna og prentun: Prisma.

## Lagalisti
# Þú ert það eina sem ég á  - *Lag - texti: Reed/J.Raye - Magnús Ingimarsson*
# Þú verður alltaf stúlkan mín - *Lag - texti: D.CIark/D.Payton - Ólafur Gaukur*
# Við komum og förum - *Lag - texti: Lagahöf. ókunnur - Egill Bjarnason* - Anna Vilhjálms syngur með Vilhjálmi 
# Farið frá - *Lag - texti: Magnús Ingimarsson*
# Síðasti valsinn - *Lag - texti: Reed/Mason - Óskar Ingimarsson*
# Bang - *Lag - texti: Árni Ísleifsson - Magnús Ingimarsson* 
# Skíðapolkinn - *Lag - texti: Árni Ísleifsson - Magnús Ingimarsson*
# Hér uppi í sveit - *Lag - texti: B.Hilliard/D.Miles - Ómar Ragnarsson/Magnús Ingimarsson* 
# Bíddu mín - *Lag - texti: Lagahöf. ókunnur- Egill Bjarnason* - Þuríður Sigurðardóttir syngur með Vilhjálmi
# Nei, nei, aldrei - *Lag - texti: Lagahöf. ókunnur- Egill Bjarnason* - Þuríður Sigurðardóttir syngur með Vilhjálmi
# Kveðja förumannsins - *Lag - texti: Gunnar Páll Ingólfsson*
# Sumarnótt í Reykjavík - *Lag - texti: Lagahöf. ókunnur - Jón Sigurðsson*
# Flækist ég um fjarlægt land - *Lag - texti: Lagahöf. ókunnur- Egill Bjarnason*
# Fyrr og nú - *Lag - texti: T.Roland/B.Grizzle - Egill Bjarnason*

## Um lögin
 

## Um plötuna