open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Loðinn af Bakka

**Loðinn af Bakka** var norskur maður sem var lögmaður á Íslandi árið 1301. Honum má ekki rugla saman við Loðin lepp, sem kom til Íslands með Jónsbók árið 1280.

Loðinn var úr Þrændalögum og hefur verið af höfðingjaættum. Í annálum segir að hann hafi fallið í ónáð ásamt fleiri herramönnum í Þrándheimi 1293 og verið gerður útlægur til Íslands; „var sendur út Bakka-Loðinn til Íslands, vorðinn útlagi Noregs konúngs“, segir í Skálholtsannál. Ekkert er vitað um veru hans hér þá en hann hefur komist aftur í náðina þegar Hákon háleggur tók við konungdæmi 1299 og vorið 1301 birtist hann hér ásamt Bárði Högnasyni og Álfi úr Króki, sérlegum sendimanni konungs. Hafði Hákon útnefnt þá Loðin og Bárð lögmenn og kann að vera að þeir hafi verið valdir í það hlutverk vegna þess að báðir voru kunnugir á Íslandi. Var það í fyrsta skipti sem konungur tók sér vald til að skipa íslenska embættismenn og tók hann ekkert tillit til þess að fyrir voru lögmenn sem Íslendingar höfðu sjálfir kosið ári áður. 

Áttu lögmennirnir og sendimaðurinn meðal annars að sjá til þess að konungur yrði hylltur af Íslendingum. Ekkert varð þó af því, Íslendingar tóku sendingunni illa. Þremenningarnir fóru úr landi um haustið og Loðinn skilaði lögsagnarumboði sínu til konungs svo að hann var ekki lögmaður nema þetta eina ár. Snorri Markússon tók við af Loðni.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Louise Lombard

**Louise Lombard** (fædd 13. september 1970) er bresk leikkona og er þekktust fyrir að leika *Sofia Curtis* í bandarísku sjónvarpsseríunni **'.

== Einkalíf ==
Lombard fæddist sem Louise Maria Perkins í [[London]] á [[England]]i og er fimmta í röðinni af sjö systkinum og er af írskum ættum. Lombard byrjaði að taka leiklistar tíma þegar hún var átta ára. Stundaði hún nám við [[Trinity Catholic High Schoo]]l í [[Woodford Green]], [[Essex]] — sem er kaþólskur skóli. Síðan stundaði hún prentlist og ljósmyndyn við [[Central Saint Martins College of Art and Design]] í London. Frá [[1998]] til [[2000]] tók Lombard hlé frá leiklistinni til þess að læra enskar bókmenntir við St Edmund's College við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskólann]]. 

Lombard á eitt barn með sambýlismanni sínu, son að nafni Alejandro og býr hún í [[Los Angeles]].

== Ferill ==
Louise byrjaði snemma feril sinn í listum, er þjálfaður dansari og leikkona frá ungum aldri. Lombard byrjaði feril sinn í sjónvarpsauglýsinum þegar hún var 14 ára. Hefur hún leikið í þáttum á borð við: ''[[Casualty|Casualty]]'', ''[[Bergerac]]'' og ''[[Capital City]]''. Stóra tækifæri hennar var árið [[1991]] þegar hún kom fram í aðalhlutverkinu sem Evangeline Eliott í ''[[House of Eliott]]'' seríunni á [[BBC]]. Á árunum [[2000]]–[[2001]] kom hún fram í þýsku myndinni ''[[Claim]]'' (2000) og í ''[[My Kingdom]]'' (2001). Fyrsta hlutverk hennar í [[Hollywood]] var þegar hún lék á móti Viggo Mortensen í ''[[Hidalgo]]'' (2004) og síðan á móti [[Alec Baldwin]] í ''[[Second Nature]]'' (2003). Árið [[2004]] fékk Louise hlutverk sem Sophia Curtis í **' og var hún hluti af því til ársins 2008. Síðan þá hefur hún meðal annars komið fram í *[[NCIS]]* og *[[Stargate Universal]]*.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Verðlaun og tilnefningar
;Aftonbladet TV Prize, Svíþjóð
*1993: Verðlaun sem besta erlenda sjónvarpsleikkona

## Heimildir
* 

## Tenglar
*
Sigurður Guðmundsson (lögmaður á Svalbarði)

**Sigurður Guðmundsson** (d. 1378?) var íslenskur lögmaður á 14. öld. Hann bjó á Svalbarði á Svalbarðsströnd.

Sigurður var sonur Guðmundar Sigurðssonar lögmanns og líklega konu hans, Gróu Oddsdóttur. Hann var tvívegis lögmaður sunnan og austan, fyrst árið 1358 og síðan aftur 1376-1377. Árið 1377 fóru lögmennirnir, Sigurður og Þorsteinn Eyjólfsson, um landið og létu hylla Magnús konung og síðan var honum svarið land á Alþingi. Sigurður lagði niður lögsögn eftir þingið og hefur líklega dáið skömmu síðar.

Kona Sigurðar var Solveig Magnúsdóttir (d. 10. nóvember 1376), dóttir Magnúsar Brandssonar á Svalbarði og systir Eiríks auðga og Arnþrúðar konu Þorsteins Eyjólfssonar á Urðum.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
American Typewriter

**American Typewriter** er stafagerð frá árinu 1974 eftir Joel Kaden og Tony Stan. Letrið er byggt á hönnun ákveðins ritvélastíls. Fólk notar American Typewriter oft til þess að fá gamaldags og persónulega tilfinningu í verk sín.
Þórður Egilsson

**Þórður Egilsson** var íslenskur lögmaður á 14. öld. 

Þórður var launsonur Egils Sölmundarsonar í Reykholti, systursonar Snorra Sturlusonar, en móðir hans hét Þórunn Valgarðsdóttir. Hann varð lögmaður sunnan og austan 1341 en sagði af sér 1346. Hann varð svo aftur lögmaður 1352 og gegndi því embætti til 1357. Fátt er vitað um þórð og ekkert um kvonfang hans eða börn. Hann hefur líklega verið sá Þórður lögmaður sem annálar segja hafa farið til Grænlands 1343.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Jón Þorsteinsson (lögmaður)

**Jón Þorsteinsson** var íslenskur lögmaður á 14. öld. Hann var lögmaður sunnan og austan 1346-1351. Um hann er nánast ekkert vitað en Jón Sigurðsson getur þess til í Lögsögumannatali og lögmanna að hann kunni að hafa verið bróðir Gríms Þorsteinssonar, riddara, lögmanns og hirðstjóra í Stafholti og þá sonur Þorsteinn Hafurbjarnarsonar lögmanns, en það er þó einungis tilgáta.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Þorsteinn Hafurbjarnarson

**Þorsteinn Hafurbjarnarson** (d. 1325) var íslenskur höfðingi og líklega lögmaður á 13. og 14. öld. Hann var launsonur Hafur-Bjarnar Styrkárssonar, sem bjó á Seltjarnarnesi.

Í annálum segir aðeins að árið 1300 hafi Þórður (Narfason á Skarði) og Þorsteinn verið lögmenn. Jón Sigurðsson telur í *Lögsögumannatali og lögmanna*, að þetta hafi verið Þorsteinn Hafurbjarnarson en það er þó ekki fullvíst. Hver sem þetta var, þá var hann ekki lögmaður nema árið því að vorið 1301 sendi Hákon háleggur Noregskonungur hingað tvo lögmenn, þá Loðin af Bakka og Bárð Högnason. Sennilega hefur konungur ætlað að reyna að þvinga Íslendinga til að fallast á að hann veitti lögmansembættin í stað þess að lögmenn væru kosnir á Alþingi. Það vildu Íslendingar hins vegar ekki sætta sig við og voru norsku lögmennirnir ekki á landinu nema til haustsins. Þórður Narfason varð lögmaður norðan og vestan að nýju en Mela-Snorri tók við lögmennsku sunnan og austan.

Sonur Þorsteins var Grímur Þorsteinsson, lögmaður, hirðstjóri og riddari. Hugsanlegt er að Jón Þorsteinsson lögmaður hafi einnig verið sonur hans.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Macrinus

**Marcus Opellius Macrinus** (um 165 – júní 218) var keisari Rómaveldis á árunum 217 – 218. Hann var frá Mauretaniu í Norður-Afríku og var fyrsti keisarinn sem ekki kom úr röðum aðalsmanna eða öldungaráðsmanna.

Macrinus var yfirmaður lífvarðasveitar Caracalla, þegar sá síðarnefndi var myrtur, og var því í góðri stöðu til þess að ná völdum. Caracalla var hins vegar vinsæll á meðal hermanna og Macrinus beið í þrjá daga áður en hann leitaði eftir stuðningi þeirra. Hann fékk þó nægan stuðning og var lýstur keisari af hernum og öldungaráðinu í Róm. Rómverjar voru í stríði við Parþa á þessum tíma og Macrinus þurfti fljótlega að verjast innrás þeirra. Herir ríkjanna mættust í hörðum bardaga þar sem útkoman var tvíræð en Macrinus samþykkti að borga Pörþunum háar fjárhæðir fyrir vopnahlé. Þessi niðurstaða var hermönnunum ekki að skapi og því var staða hans ótrygg. 

Orðrómur fór af stað árið 218 að Elagabalus, frændi Caracalla og Geta, væri í raun sonur Caracalla og því hinn rétti erfingi keisaratitilsins. Elagabalus fékk fljótlega talsverðan stuðning á meðal hermanna og var hylltur sem keisari þann 15. maí 218, nálægt borginni Emesu í Syriu (Sýrlandi). Macrinus reyndi að styrkja stöðu sína með því að gera níu ára son sinn, Diadumenianus, að með-keisara (*augustus*) og lofaði af því tilefni að borga hermönnunum háar fjárhæðir. Engu að síður yfirgáfu hann sífellt fleiri hermenn og gengu til liðs við Elagabalus. Að lokum var hann sigraður í bardaga, af uppreisnarmönnum, nálægt borginni Antiokkíu. Macrinus flúði en náðist stuttu síðar og var tekinn af lífi. Diadumenianus var einnig tekinn af lífi.

## Heimildir
* Scarre, Chris, *Chronicle of the Roman Emperors, the Reign–by–Reign Record of the Rulers of Imperial Rome* (London: Thames & Hudson, 1995).
Velleius Paterculus

**Gaius Velleius Paterculus** (um 19 f.Kr. – um 31 e.Kr.) var rómverskur sagnaritari.

Velleius samdi ágrip af sögu Rómaveldis í tveimur bókum og tileinkaði Marcusi Viniciusi. Ritið fer yfir sögu (og forsögu) Rómverja frá falli Tróju til dauða Liviu árið 29 e.Kr. Í fyrstu bók er fjallað um tímann fram að falli Karþagó árið 146 f.Kr. en hluta vantar úr fyrstu bók, þar á meðal upphaf hennar. Í seinni bókinni, einkum þar sem segir frá dauða Caesars árið 44 f.Kr. og fram að dauða Augustusar árið 14 e.Kr., er umfjöllun Velleiusar miklu ýtarlegri.

Velleius fjallar í stuttu máli á grískar og latneskar bókmenntir en minnist þó hvergi á Plautus, Horatius eða Propertius. Hann þykir almennt áreiðanlegur en virðist þó ekki hafa haft djúpa sagnfræðilega skarpskyggni. Helstu heimildir hans voru Cato eldri, Quintus Hortensius, Pompeius Trogus, Cornelius Nepos og Livius. Stíll Velleiusar ber keim af mælskulist.

## Neðanmálsgreinar
Tvígild áhrifssögn

**Tvígild áhrifssögn** eða **tveggja andlaga sögn** er hugtak í málfræði sem á við áhrifssögn sem tekur með sér frumlag og tvö andlög, beint andlag og óbeint andlag. Beint andlag er ætíð í þolfalli en óbeint andlag í þágufalli.

## Dæmi
* Í íslensku
*: *Baldur gaf *'hundinum** **bein**.'' (þar sem „Baldur“ er frumlagið, „hundinum“ er fyrsta andlagið og „bein“ annað andlagið)
*: ''Gestgjafinn bauð **gestunum** **mat**.'' (þar sem „gestgjafinn“ er frumlagið, „gestunum“ er fyrsta andlagið og „mat“ annað andlagið)
*: ''Kennararnir reyndu að kenna **nemendunum** **námsefnið**.'' (þar sem „kennararnir“ er frumlagið, „nemendunum“ er fyrsta andlagið og „námsefnið“ annað andlagið)
* Í [[enska|ensku]]
*: ''Jane gave her **sister** a **dollar*'.* (þar sem „Jane“ er frumlagið, „sister“ er fyrsta andlagið og „dollar“ annað andlagið)

## Heimildir


## Tenglar
* Málfræði í íslenskri orðabók: Hvernig og til hvers?
Andrew Fire

**Andrew Zachary Fire** (fæddur 27. apríl 1959) er bandarískur líffræðingur og prófessor í meinafræði og erfðafræði við Stanford-háskóla. Hann er þekktastur fyrir að hafa uppgötvað RNA-inngrip við genatjáningu ásamt Craig C. Mello, en fyrir þær rannsóknir deildu þeir nóbelsverðlaununum í lífeðlis- og læknisfræði árið 2006.

## Heimildir
Snorri Markússon

**Snorri Markússon** (d. 1313) var íslenskur lögmaður á 14. öld. Hann bjó á Melum í Melasveit og er í sumum heimildum kallaður **Mela-Snorri**. 

Snorri var sonur Markúsar Böðvarssonar á Melum, Þórðarsonar í Bæ, og voru Markús og Snorri Sturluson systkinasynir og þeir Þorleifur í Görðum og Böðvar í Bæ voru bræður hans. Kona Markúsar var Hallbera Snorradóttir frá Melum. Snorri og Guðmundur Sigurðsson urðu lögmenn 1302, eftir að Hákon háleggur hafði gefist upp á tilraun sinni til að skipa Íslendingum erlenda lögmenn, og var konungi svarið land og þegnar á Alþingi það ár. Snorri var lögmaður sunnan og austan til 1306.

Kona Snorra var Helga, óskilgetin dóttir Ketils Þorlákssonar lögsögumanns. Sonur þeirra var Þorsteinn Snorrason ábóti á Helgafelli (d. 1351).

## Heimild
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Guttormur Bjarnason

**Guttormur Bjarnason** var íslenskur lögmaður á 14. öld. Ekkert er vitað með vissu um ætt hans, búsetu eða fjölskyldu þótt ýmsar tilgátur hafi komið fram.

Guttormur tók við lögmennsku á Alþingi 1307 af Snorra Markússyni og gegndi embættinu til 1318. Þá (eða líklega öllu heldur á þinginu 1319) sögðu þeir Guðmundur Sigurðsson lögmaður norðan og vestan báðir af sér. Þá hafði Magnús konungur, eða þeir sem stýrðu ríkinu í umboði hans, því konungur var barn að aldri (f. 1316), stefnt lögmönnum og öðrum helstu forsvarsmönnum Íslendinga utan, bæði vegna ágreiningsmála við Auðun rauða Hólabiskup og eins til að vinna þá til að fá landsmenn til að hylla Magnús sem konung. Það höfðu Íslendingar tregðast við að gera nema þeir fengju ákveðna úrlausn sinna mála.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Max Keiser

**Max Keiser** (f. 23. janúar 1960) er kvikmyndagerðarmaður, útvarpsmaður og fyrrum verðbréfasali. Hann stjórnar sjónvarpsþættinum *On the Edge* á fréttastöðinni Press TV og fjármálafréttaþættinum Keiser Report á Russia Today. Einnig skrifar hann í Huffington Post.

## Tenglar
* Heimasíða Max Keiser 
* Max Keiser: Predicting the collapse of Iceland
* Max í viðtali í Silfri Egils
Félagsleg mótunarhyggja

**Félagsleg mótunarhyggja** er stefna í félagsvísindum sem leggur áherslu á smíði og viðhald félagslegra fyrirbæra fremur en líta á þau sem þversöguleg og óháð gjörðum einstaklinga. Rannsóknir í anda félagslegrar mótunarhyggju fjalla gjarnan um það hvernig félagslegur veruleiki; venjur, hefðir og stofnanir, er búinn til og hvernig atferli, viðhorf og túlkanir fólks halda honum við. 

Félagslegri mótunarhyggju er gjarnan stillt upp sem andstæðu við eðlishyggju. Hún á sér rætur í fyrirbærafræði Alfred Schütz í gegnum áhrifamikið verk Peters L. Bergers og Thomas Luckmann *The Social Construction of Reality* frá 1966 en þeir voru báðir nemendur Schütz í The New School í New York-borg.
Hetjukvæði

**Hetjukvæði** eru þau kvæði Eddu sem fjalla um mannlegar hetjur en ekki um goðin (a.m.k. ekki á beinan hátt). Flest þeirra fjalla um gullið sem Sigurður Fáfnisbani fann á Gnitaheiði og bölvunina sem fylgdi því. Hetjukvæðin eru 18 talsins, þau *Helgakviða Hundingsbana I* og *II*, *Helgakviða Hjörvarðssonar*, *Grípisspá*, *Reginsmál*, *Fáfnismál*, *Sigurdrífumál*, *Brot af Sigurðarkviðu*, *[[Guðrúnarkviða]] I*, *II* og *III*, *Sigurðarkviða in skamma*, *Helreið Brynhildar*, *Oddrúnargrátur*, *Atlakviða*, *Atlamál in grænlensku*, *Guðrúnarhvöt* og *Hamdismál*.  Á mörkum hetjukvæða og goðakvæða liggja síðan *Völundarkviða* og *Alvíssmál* þar sem að efni þeirra og heimur er mitt á milli goðheima og mannheima.  

## Heimild
* Gísli Sigurðsson. *Eddukvæði* (Reykjavík: Mál og menning, 1998).
Einar Gilsson

**Einar Gilsson** (d. 1369) var íslenskur lögmaður og skáld á 14. öld. Ætt hans er ekki þekkt en hann bjó á Reykjum í Tungusveit í Skagafirði og seinna í Húnaþingi.

Einar mun hafa orðið lögmaður norðan og vestan 1367, þegar Þorsteinn Eyjólfsson fór utan, og haft embættið til 1368, þegar hann kom aftur. Hann var skáld og af kveðskap hans hafa varðveist *Selkolluvísur*, kvæði um Guðmund Arason biskup og *[[Ólafs ríma Haraldssonar]]*, sem talin hefur verið elst íslenskra rímna, ort um eða upp úr miðri 14. öld. Hún er varðveitt í Flateyjarbók.

Kona Einars var Arnfríður Helgadóttir, bróðurdóttir Þórðar Egilssonar lögmanns. Sonur þeirra var Dálkur Einarsson bóndi í Bólstaðarhlíð.

## Heimildir
* 
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Magnús Jónsson (lögmaður)

**Magnús Jónsson** (d. 1371) var íslenskur lögmaður á 14. öld. Ekkert er vitað um ætt hans en hann hefur líklega verið norðlenskur. 

Sagt er frá því í annálum að Magnús fór utan 1365 og kom aftur ári síðar með einhver konungsbréf og bréf frá erkibiskupi, þar sem þeim var hótað sektum sem ekki samþykktu Jón skalla Eiríksson sem réttan Hólabiskup, en það bréf höfðu Íslendingar að engu. Magnús kom svo til landsins árið 1371 og hafði fengið lögsögu norðan lands og vestan en dó litlu síðar og er ekki ljóst hvort hann var á Alþingi 1371 eða ekki.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
American Association for the Advancement of Science

**The American Association for the Advancement of Science** eru alþjóðleg samtök vísindamanna og vísindastofnana sem vilja efla vísindalegt samstarf, standa vörð um vísindalegt frelsi, hvetja til vísindalegrar ábyrgðar og auka vísindamenntun og útbreiðslu vísinda um allan heim. Samtökin voru stofnuð 1848. Þau eru stærsta vísindafélag heims með yfir 120.000 félaga. Samtökin gefa út vísindatímaritið *[[Science]]*.
Grímur Jónsson (lögmaður)

**Grímur Jónsson** (um 1480 – fyrir 1554) var íslenskur lögmaður á 16. öld. Ætt hans er óþekkt en hann bjó á Stóru-Ökrum í Blönduhlíð í Skagafirði og fékk þá jörð með konu sinni.

Grímur er nefndur í Leiðarhólmssamþykkt 1513 og var þá lögréttumaður í Hegranesþingi. Á Alþingi 1519 skrifaði hann ásamt fleirum undir kosningarbréf Ögmundar Pálssonar biskupsefnis og var þá orðinn lögmaður. Hann var á Sveinsstaðafundi með Jóni Arasyni biskupi. Þar skaut hann ör í handlegg Teits Þorleifssonar og hélt Teitur því fram að biskup hefði haldið sér föstum. Grímur hélt því á móti fram að Teitur hefði ráðist á biskup og menn hans „með hótan og herskap, hjó, stakk og særði, með stórum orðum og steinshöggum“. 

Grímur lét af lögmennsku skömmu síðar en lifði þó lengi enn og bjó á Ökrum. Kona hans var Guðný Þorleifsdóttir, kölluð Akra-Guðný, dóttir Þorleifs Björnssonar hirðstjóra og Ingveldar Helgadóttur Guðnasonar lögmanns.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Listi yfir CSI: Crime Scene Investigation (2. þáttaröð)

Önnur þáttaröðin af  var frumsýnd 27.september 2001 og sýndir voru 23 þættir. 

## Aðalleikarar
*William Petersen sem Gil Grissom
*Marg Helgenberger sem Catherine Willows
*Gary Dourdan sem Warrick Brown
*George Eads sem Nick Stokes
*Jorja Fox sem Sara Sidle
*Paul Guilfoyle sem Jim Brass

## Listi yfir þætti

## Heimildir
* 

## Tenglar
http://www.cbs.com/primetime/csi/
Fredrik Barth

**Thomas Fredrik Weybye Barth** (f. 22. desember 1928; d. 24. januar 2016) var norskur félagsmannfræðingur sem er þekktur fyrir formalískar greiningar í etnógrafíum sem byggja á vettvangsrannsóknum hans í Pakistan, Nýju Gíneu, Balí, Darfúr meðal annars. Hann ritstýrði verkinu *Ethnic Groups and Boundaries* 1969 þar sem hann lagði áherslu á að þjóðerni væri ekki gefið fyrirfram heldur væri það stöðugt verkefni sem gengi út á samsömun og útilokun í samskiptum milli fólks.
Alan Dundes

**Alan Dundes** (8. september 1934 – 30. mars 2005) var bandarískur þjóðfræðingur sem kenndi lengst af við Berkeley-háskóla í Kaliforníu. Hann fjallaði mikið um hefðbundið þjóðfræðiefni á borð við brandara, þjóðlög, þjóðsögur og goðsagnir í nútímasamfélögum. Hann var vinsæll kennari og fyrirlesari og hafði mikil áhrif á þróun greinarinnar í Bandaríkjunum. Verk hans voru undir áhrifum frá formgerðarhyggju og sálgreiningu.
Listi yfir Numb3rs-þætti (6. þáttaröð)

**Sjötta þáttaröð** Numb3rs var frumsýnd 25. september og sýndir voru 16 þættir.

## Aðalleikarar
* David Krumholtz sem Charlie Epps
* Rob Morrow sem Don Epps
* Judd Hirsch sem Alan Epps
* Alimi Ballard sem David Sinclair
* Navi Rawat sem Amita Ramanujan
* Peter MacNicol sem Dr. Larry Fleinhardt
* Dylan Bruno sem Colby Granger
* Aya Sumika sem Liz Warner
* Sophina Brown sem Nikki Betancourt

## Þættir
Frúarkirkjan í Ágsborg

**Frúarkirkjan í Ágsborg** er dómkirkja í lúterskum sið í borginni Ágsborg í Þýskalandi. Hún er óvenjuleg í laginu, enda er kór hennar stærri en skipið.

## Saga Frúarkirkjunnar
Fyrirrennari kirkjunnar er frá 4. öld, er kristni varð að ríkistrú í Rómaveldi. Önnur kirkja reis á staðnum á 8. öld og var hún þá dómkirkja. Kirkja sú skemmdist hins vegar talsvert í árás Ungverja og hrundi hún 994. Núverandi kirkja var hins vegar reist á 11. öld og vígð 1065. Hér var um miðhlutann að ræða, kirkjuskipið. Á 14. öld var austurkórinn bættur við og strax á eftir hinn stóri vesturkór, sem var vígður 1431. Við það fékk kirkjan ákaflega einkennilegt útlit, með kirkjuskip fyrir miðju og kór á sitthvorn endann. Vesturkórinn er ívið hærri í loftinu en skipið, sem er ákaflega óvenjulegt. Tveir turnar eru fyrir miðju skipinu og eru þeir 62 metra háir. Kirkjan öll er hins vegar 113 metra löng. Í siðaskiptunum ruddist múgur manna inn í kirkjuna og eyðilagði listaverk og myndir. Í kjölfarið var hún lútersk og svo er enn. Eftir það var hún skreytt með nokkrum listaverkum á ný. Frúarkirkjan slapp nánast við allar eyðileggar í loftárásum heimstyrjaldarinnar síðari. Hún var gerð upp á síðustu árum 20. aldar og fékk þá nýjar bronsdyr þar sem gengið er inn í kórinn.

## Listaverk
Mörg listaverk eru í Frúarkirkjunni, t.d. stór freska af heilögum Kristófórusi. Flest listaverk og myndir voru eyðilögð í siðaskiptunum, þannig að þau sem í kirkjunni eru í dag eru mörg hver ný af nálinni. 

### Bronsdyrnar
Aðaldyr kirkjunnar eru úr bronsi og eru meðal merkustu bronsdyra í rómönskum stíl í Evrópu. Hurðarvængirnir eru tveir og eru þeir misstórir. Þeir voru búnir til 1065 og eru næstelstu bronshurðir Þýskalands. Hvor um sig eru þær bræddar saman úr rúmlega 30 minni plötum með kristilegu myndefni. Dyrnar voru teknar af árið 2002 og hreinsaðar, enda orðnar sótugar eftir tæp 1000 ár. Þær voru settar á aftur 2004.

### Maríukapellan
Maríukapellan í Frúarkirkjunni var ekki smíðuð fyrr en 1720-21, sem er óvenjulegt, þar sem lúterska kirkjan er varla með nokkura Maríudýrkun. Altarið er frá 11. öld, frá því er kirkjan sjálf var byggð. Hjarta kapellunnar er hin mikla altaristafla sem stendur á súlum. Hún skartar styttu af Maríu mey og ýmsu öðru skrauti. Styttan af Maríu er úr sandsteini. Maríukapellan er eini hluti kirkjunnar sem varð fyrir skemmdum í loftárásum 1944. Lokað var fyrir rýmið í nokkra áratugi, en 1987-88 var Maríukapellan loks gerð upp. Veggmyndirnar eru því eftirlíkingar.

## Heimildir

*
Þorkell hái

**Þorkell hái** eða **Þorkell hinn hávi** var landnámsmaður í Þingeyjarsýslu. Í Landnámabók segir að hann hafi komið ungur til Íslands og gert sér bú að Grænavatni, sem er rétt við Mývatn.

Börn Þorkels segir Landnáma að hafi verið Sigmundur, Arndís (Hallfríður í Víga-Glúms sögu), kona Vigfúsar bróður Víga-Glúms, og Dagur, sem Þorkell gat í elli sinni. 

Samkvæmt Víga-Glúms sögu fluttu feðgarnir Þorkell og Sigmundur síðar að Þverá í Eyjafirði, sem Arndís/Hallfríður hafði þá erft hálfa eftir mann sinn en Glúmur bjó á hinum helmingnum. Fjandskapur varð með þeim Glúmi og Sigmundi sem lauk með því að Glúmur vó Sigmund á akrinum Vitaðsgjafa. Kona Sigmundar var Vigdís, dóttir Þóris á Espihóli, Hámundarsonar heljarskinns, og var hún móðursystir Brennu-Flosa.

## Tenglar
* 
*
Reistur Ketilsson

**Reistur Ketilsson** var íslenskur landnámsmaður. Hann nam land í Norður-Þingeyjarsýslu og segir í Landnámabók að landnám hans hafi verið á milli Reistargnúps og Rauðanúps og hann hafi búið í Leirhöfn á Melrakkasléttu. 

Hann er sagður hafa verið sonur Bjarneyja-Ketils og Hildar, systur Ketils þistils, sem nam Þistilfjörð. Sonur hans var Arnsteinn goði, sem bjó á Ærlæk í Öxarfirði og kemur við Ljósvetninga sögu.

## Tenglar
* 
*
Oddný G. Harðardóttir

**Oddný Guðbjörg Harðardóttir** (f. 9. apríl 1957) var alþingismaður frá 2009 til 2024 fyrir Samfylkinguna. Hún var fjármálaráðherra frá 2011 til 2012 og var formaður Samfylkingarinnar árið 2016. Oddný var formaður menntamálanefndar 2009 - 2010 og formaður fjárveitinganefndar Alþingis 2010 - 2011. Hún er þingmaður og fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar.

Oddný starfaði sem stærðfræðikennari við Fjölbrautaskóla Suðurnesja og einn vetur við Menntaskólann á Akureyri. Hún varð aðstoðarskólameistari Fjölbrautaskóla Suðurnesja 1994 og gegndi stöðu skólameistara árið 2005. Hún var verkefnisstjóri á vegum menntamálaráðuneytisins 2001 - 2003 og bæjarstjóri í Garði 2006 - 2009 áður en hún bauð sig fram til þings fyrir kosningarnar 2009.

Oddný var fyrsta konan sem gegndi embætti fjármálaráðherra í ríkisstjórn Íslands.

Þann 17. mars 2016 bárust fréttir þess efnis að Oddný hefði lýst yfir framboði sínu til formanns Samfylkingarinnar gegn sitjandi formanni, Árna Páli Árnasyni. Hún var kjörin formaður flokksins 3. júní sama ár. 

Í ljósi höfnunar kjósenda á Samfylkingunni í alþingiskosningum 29. október 2016 þar sem fylgið var eingöngu 5,7% og þingmenn þrír talsins sagði Oddný af sér embætti formanns Samfylkingarinnar eftir fund með Forseta Íslands. Logi Einarsson, þá varaformaður flokksins, tók við formennskunni.

Hún gaf ekki kost á sér í alþingiskosningunum 2024.

## Tilvísanir
Unnur Brá Konráðsdóttir

**Unnur Brá Konráðsdóttir** (fædd 6. apríl 1974) er fyrrum alþingismaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Suðurkjördæmi. Hún var áður sveitarstjóri Rangárþings eystra frá 2006 þar til hún fór á þing 2009. Árið 2017 var hún kjörin forseti Alþingis og gegndi því embætti þar til eftir þingkosningarnar það ár.

Unnur Brá lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum að Laugarvatni árið 1994 og embættisprófi í lögfræði frá Háskóla Íslands árið 2000.

Hún starfaði sem fulltrúi sýslumanns á Ísafirði 2000–2002 og á Selfossi frá 2002-2004, jafnframt var hún aðstoðarmaður við Héraðsdóm Suðurlands frá 2002–2004. Hún var lögfræðingur hjá Fasteignamati ríkisins 2004–2006 og sveitarstjóri Rangárþings eystra frá 2006–2009. Hún var þingmaður Sjálfstæðisflokksins í Suðurkjördæmi frá 2009-2017 og var forseti Alþingis árið 2017.

Eftir að Unnur Brá lét af þingmennsku hefur hún starfað í forsætisráðuneytinu, fyrst sem aðstoðarmaður ríkisstjórnar en síðar sem fulltrúi ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum og sem verkefnisstjóri stjórnarskrárendurskoðunar.

Árið 2016 vakti það mikla athygli þegar Unnur Brá mætti í með mánaðargamalt barn sitt í ræðustól Alþingis og gaf því brjóst á meðan hún ræddi atkvæðagreiðslu um útlendingamál sem þar var til umræðu.

## Tilvísanir
Björn Þorbjarnarson

**Björn Þorbjarnarson** var íslenskur lögmaður á 14. öld. Hann bjó í Klofa í Landsveit í Rangárvallasýslu og er nefndur **Klofa-Björn** í ýmsum heimildum. 

Raunar er ekki fullvíst að Björn hafi verið Þorbjarnarson en þó er vitað að Þorbjörn nokkur, kallaður Klofa-Þorbjörn, bjó í Klofa um og eftir 1332 og dó 1373 og er ekki ólíklegt að Björn hafi verið sonur hans. Hann var lögmaður sunnan og austan 1378-1386. Kona hans kann að vera Katla sú sem var búandi í Klofa 1387 og hefur Björn þá verið látinn. Sonur hans var Jón, kallaður Klofa-Jón, sem dó 1393.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Oddur Þórðarson leppur

**Oddur leppur Þórðarson** (d. 1443) var íslenskur lögmaður á 15. öld. Hann bjó á Ósi í Bolungarvík, að minnsta kosti síðari hluta ævinnar.

Faðir Odds var Flosi Þórðarson sýslumaður í Snæfellsnessýslu. Skúli bróðir Odds var með Magnúsi konungi Eiríkssyni og fékk hjá honum sýslu og jarðir; hann drukknaði á leið til landsins 1375 og erfði Oddur eignir hans. Oddur hefur vafalaust einnig siglt og telur Jón Sigurðsson að hann hafi haft viðurnefni sitt af Leppinum í Björgvin en einnig er sagt að hann hafi verið kallaður svo af því að hann hafði hvítan lokk í hári. 

Odds er fyrst getið á Íslandi 1394. Hann hefur orðið lögmaður sunnan og austan 1406 og gegndi þvi embætti til 1420. Hann þótti harður í lögsögn sinni og er sagt að hann hafi látið taka 28 manns af lífi á lögmannsferli sínum. Árið 1415 gaf Oddur Árna biskupi milda í próventu með sér allar þær jarðir sem hann hafði erft eftir Skúla bróður sinn og hefur líklega hugsað sér að eyða ellinni á biskupsstólnum en þegar Árni fór úr landi 1419 hefur próventugjöfin líklega gengið til baka. Oddur varð háaldraður.

Kona Odds var Þórdís, dóttir Sigurðar Þórðarsonar bónda í Ögri, sem kominn var í beinan karllegg af Sturlu Þórðarsyni sagnaritara. Á meðal barna þeirra voru Guðni bóndi á Hóli í Bolungarvík og Kristín, frilla Lofts Guttormssonar ríka.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Narfi Sveinsson

**Narfi Sveinsson** var íslenskur lögmaður á 14. og 15. öld. Ætt hans er óþekkt en ekki ólíklegt að hann hafi verið skyldur Skarðverjum og Kolbeinsstaðamönnum.

Í annálum segir að árið 1387 hafi komið út þeir Eiríkur Guðmundsson með hirðstjórn og Narfi Sveinsson með lögsögn yfir hálft land, skipaðir af Ögmundi Finnssyni dróttseta „og þótti það nýlunda“. Er hugsanlegt að þar sé átt við að Ögmundur, sem þá stýrði Noregi fyrir hönd hins barnunga Ólafs konungs, hafi undirritað bréfin fyrir sína eigin hönd en ekki fyrir hönd konungs. Landsmenn snerust öfugir við Eiríki hirðstjóra og var hann drepinn árið eftir en öðru máli virðist hafa gegnt með Narfa, sem gegndi lögmannsembætti sunnan og austan allt til 1405.

Narfi var í Dölum og á Snæfellsnesi fyrst eftir embættistökuna, bjó síðar á Melum í Melasveit og seinast í Saurbæ á Kjalarnesi. Sama ár og hann lét af lögsögn sigldi hann utan með Vilchin Skálholtsbiskupi og Birni Jórsalafara og fór síðan í suðurgöngu. Kona hans er óþekkt en synir hans voru Jón umboðsmaður, faðir Narfa Jónssonar, fyrsta príors á Skriðuklaustri og Guðmundur prestur á Gilsbakka og Hrepphólum.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Finnur Hallsson

**Finnur Hallsson** (d. 1145) var íslenskur lögsögumaður og prestur á 12. öld og gegndi embættinu frá 1139 til dauðadags.

Finnur var sonur Halls Órækjusonar, sem var einn heimildarmanna Ara fróða, og bjó í Hofteigi á Jökuldal. Kona hans var Halldís Bergþórsdóttir, bróðurdóttir Hafliða Mássonar á Breiðabólstað í Vesturhópi.
Halldór Helgason

**Halldór Helgason** er íslenskur snjóbrettamaður. 16 ára fór til Svíþjóðar í snjóbrettamenntaskóla og fékk þar samning við DC Shoes. Fór hann síðan að taka upp myndir fyrir Factor Films. Halldór vann gullverðlaun í Big Air á Vetrar X leikunum árið 2010 og er hann fyrsti Íslendingurinn sem vinnur til verðlauna á þessum leikum. Eftir þann sigur fékk hann samning hjá Nike Snowboard. Nú býr Halldór Helgason í Mónakó.
Guðmundur Þorgeirsson

**Guðmundur Þorgeirsson** var íslenskur lögsögumaður á 12. öld og gegndi embættinu á árunum 1123 - 1134. Lögsögumannatal Ara fróða í Íslendingabók endar á Guðmundi.

Ætt Guðmundar er óþekkt en Jón Sigurðsson segir í *Lögsögumannatali og lögmanna* að hann hafi að öllum líkindum verið norðlenskur. Hans er víða getið í Grágás og talað um ýmis nýmæli sem tekin voru upp í lögsögumannstíð hans. Á fyrsta embættisári hans var Kristniréttur hinn forni lögtekinn en ekki er víst að Guðmundur hafi komið að því.

Börn Guðmundar voru Þuríður, móðir Guðmundar dýra Þorvaldssonar, og Þorgeir, sem var prestur norðanlands.
Viðtækjaverslun ríkisins

**Viðtækjaverslun ríkisins** var heildsala í Reykjavík sem hafði einkasölu á útvörpum á Íslandi. Viðtækjaverslunin var stofnsett árið 1930, samhliða tilkomu Ríkisútvarpsins. Viðtækjaverslunin var aðeins með útibú í Reykjavík, en samdi við menn eða félög út á landi um að hafa á hendi smásölu á tækjunum. Verslunin hafði fyrst tvær tegundir útvarpa á boðstólnum: Philips og Telefunken. Hún var lögð niður árið 1967. 

Árið 1925 stofnuðu þrír menn félagið *Hjalti Björnsson & Co* í Reykjavík. Það voru þeir Hjalti Björnsson kaupmaður og konsúll, Sighvatur Blondahl heildsali og Gísli Finsen kaupmaður. Þessir menn fluttu fyrstir inn útvarpstæki á Íslandi árið 1924 og nokkru síðar útvarpsgrammafóna. Þetta voru Telefunkentæki, sem náðu erlendum stöðvum. Næsti innflytjandi útvarpstækja var *Snorri B.P. Arnar*, hann flutti inn Philipstæki. En þegar Viðtækjaverslun ríkisins komst á laggirnar misstu tækjasalarnir umboð sitt. Gísli Finsen hafði kynnt sér viðgerðir á Telefunkentækjum í Þýskalandi svo hann var skipaður fulltrúi og sölumaður hjá Viðtækjaversluninni og starfaði þar þangað til að einkasalan var lögð niður og hafði hún þá starfað í 37 ár. Aðrir, sem störfuðu þarna allan tímann, voru Filippus Gunnlaugsson verslunarmaður, Jóhann Ólafsson bókari og Kristján Kristjánsson söngvari.

Viðtækjaverslunin hafði einnig með að gera bifreiða-og hjólbarðaeinkasölu. Innflutningur á bifreiðum hjá bifreiðaeinkasölunni var ekki mikill. Eitthvað var flutt inn af Fiat bílum frá Ítalíu, smávegis af notuðum eða nýjum bílum frá Bretlandi og frá Bandaríkjunum. Þeir sem bílana fengu voru læknar, atvinnubílstjórar, sérstakir gæðingar, eða pólitíkusar. 

Ráðunautur einkasölunnar var Gunnlaugur Briem verkfræðingur. Framkvæmdastjóri hennar var Sveinn Ingvarsson, lögfræðingur, sonur Ingvars Pálmasonar alþingismanns. 

Viðtækjaverslun ríkisins var til húsa að Lækjargötu 10B. 

## Tilvísanir
Rögnvaldur Eysteinsson

**Rögnvaldur Eysteinsson Mærajarl** var norskur höfðingi á 9. öld, sonur Eysteins glumru Ívarssonar Upplendingajarls og Ástríðar Rögnvaldsdóttur. Hann var mikill vinur og bandamaður Haraldar hárfagra og konungur virti hann mikils.

Kona Rögnvaldar var Ragnhildur Hrólfsdóttir nefju og voru synir þeirra Ívar, sem féll í Suðureyjum í herferð Haraldar konungs þangað, Göngu-Hrólfur, sem sagður er hafa verið fyrsti hertogi í Normandí og forfaðir Englandskonunga, og Þórir, sem kallaður var þegjandi. Með Gróu frillu sinni átti Rögnvaldur synina Torf-Einar, jarl í Orkneyjum, Hallað jarl í Orkneyjum og Hrollaug, landnámsmann á Íslandi og afa Síðu-Halls, og voru þeir mun eldri en skilgetnu synirnir.

Þegar Ívar sonur Rögnvaldar féll gaf Haraldur konungur Rögnvaldi jarlsnafn í Orkneyjum í sonarbætur, en Rögnvaldur vildi ekki setjast að í eyjunum, gaf Sigurði bróður sínum jarlsdæmið sama dag og var áfram á Mæri. Rögnvaldur telst þó fyrsti Orkneyjajarlinn þótt hann væri aðeins jarl einn dag. Afkomendur þeirra bræðra urðu síðan Orkneyjajarlar.

Haraldur konungur átti marga syni og þegar þeir uxu upp voru þeir ósáttir við að faðir þeirra setti þá ekki til metorða en hafði jarl í hverju fylki. Tveir synir konungs, Hálfdan háleggur og Guðröður ljómi, fóru því eitt vorið með mikla sveit manna, gerðu Rögnvaldi Mærajarli aðför og brenndu hann inni ásamt sextíu öðrum. Þórir þegjandi tók þá við jarldæmi föður síns og gifti Haraldur konungur honum Ólöfu árbót dóttur sína.

## Tenglar

*
Oddur Ásmundsson

**Oddur Ásmundsson** (d. 1477) var íslenskur lögmaður á 15. öld. Hann bjó fyrst á Víðivöllum í Skagafirði en síðar á Stóruvöllum í Rangárþingi og var drepinn þar.

Ætt Odds er ekki þekkt en hann var orðinn sveinn Lofts ríka Guttormssonar árið 1427. Jón Sigurðsson telur hann hafa verið lögmann frá 1451 en hann var að minnsta kosti örugglega orðin lögmaður 1556 því það ár lætur hann Torfa Arason hirðstjóra fá tuttugu hundruð í Þorleifsstöðum í Blönduhlíð, sem líklega höfðu verið eign konu hans, vegna kostnaðar og armæðu sem hann hafði haft af að sækja og leysa út lögmamnnsbréf fyrir Odd. Hann var lögmaður sunnan og austan í um tvo áratugi en virðist hafa látið af störfum um 1475.

Samkvæmt því sem Jón Egilsson segir í Biskupaannálum gerðist það (líklega árið 1477) að erlendir menn sem höfðu haft vetursetu á Stokkseyri drápu Skálholtsráðsmann og „riðu síðan austur að Stóruvöllum og og hjuggu þar höfuðið af lögmanninum við dyraþverskjöldinn, og riðu Þjórsá fyrir ofan Krók. Með það sigldu þeir í burtu“. Sé þetta rétt gerðist þetta þegar Oddur var orðinn aldraður og hættur lögmannsstörfum.

Kona Helga var Guðlaug, dóttir Finnboga gamla Jónssonar í Ási í Kelduhverfi. Á meðal barna þeirra var Helgi Oddsson lögmaður.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Þorleifur Pálsson (lögmaður)

**Þorleifur Pálsson** (d. 1558) var íslenskur lögmaður á 16. öld. Hann var af ætt Skarðverja og bjó á Skarði á Skarðsströnd.

Þorleifur var sonur Páls Jónssonar á Skarði og konu hans Solveigar, dóttur Ólafar Loftsdóttur ríku og Björns Þorleifssonar hirðstjóra. Páll faðir Björns var veginn 1496 og móðir hans hafði dáið ári fyrr. Þorleifur var þá barn að aldri og flutti þá föðurbróðir hans, Ormur Jónsson í Klofa, að Skarði ásamt Ingibjörgu Eiríksdóttur konu sinni og ólu þau Þorleif upp.

Þorleifur erfði stórfé eftir foreldra sína og var í hópi helstu höfðingja. Hann þótti maður friðsemdar og sátta. Þegar Hrafn Brandsson lést sviplega vildu margir fá hann fyrir lögmann norðan og vestan en Jón Arason biskup vildi Ara son sinn og fékk Norðlendinga til að kjósa hann. Vestfirðingar kusu Þorleif og hann naut líka stuðnings Sunnlendinga. Voru útbúin tvö kjörbréf og send konungi en hann fékk kjörbréf Þorleifs ekki eða of seint, svo að Ari varð lögmaður.

Þorleifur var kosinn lögmaður þegar Ari sagði af sér 1541, gegndi lögmannsstörfum á Alþingi það sumar og fékk konungsbréf um það árið eftir. Vorið 1547 kom svo Ormur Sturluson til landsins með konungsbréf um að hann skyldi vera lögmaður og fór Þorleifur þá frá ef hann hefur ekki verið búinn að segja af sér áður.

Kona Þorleifs var Steinunn Eiríksdóttir, dóttir Eiríks Helgasonar á Keldum á Rangárvöllum, sem var sonarsonur Helga Guðnasonar lögmanns. Dætur þeirra voru Guðrún kona Egils Jónssonar bónda á Geitaskarði og Sigríður húsfreyja á Skarði, kona Bjarna Oddsonar bónda þar. Þorleifur átti líka allmörg launbörn.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Páll Jónsson

**Páll Jónsson** getur átt við um:
* Pál Jónsson Skálholtsbiskup.
* Pál Jónsson sýslumann á Skarði á Skarðsströnd.
* Pál Jónsson skáld á Staðarhóli (Staðarhóls-Pál).
* Pál Jónsson prest og sálmaskáld í Viðvík.
Ivano Balić

**Ivano Balić** (fæddur 1. apríl 1979 í Split) er króatískur handknattleiksmaður sem nú spilar fyrir félagsliðið Króatía-Zagreb, þar sem hann spilar meðal annars með ungverska landsliðsmanninum, línumanninum Gyula Gál og króatíska landsliðsmanninum, skyttunni Tonci Valcic.

Ivano Balić er króatískur landsliðsmaður til margra ára.

Hann byrjaði að spila handbolta þegar hann var sex ára í klúbb sem kallast RK Skipta. Þar voru Balić og fleiri ungmenni að spila, hann var ekki einu sinni í b-liðinu í klúbbnum og ekki heldur c-liðinu. Það voru ekki margir sem trúðu á Balić þá en nú er hann einn af bestu handknattleiksmönnum heims. Seinna fór hann til R.K. Metkovic. Í R.K. Metkovic sáu margir hæfileika hans. Það líka í liðinu Portland San Antonio á Spáni, þar sem hann lék áður en hann skiptir yfir í Króatíu-Zagreb.

Balić hefur verið nefndur sem verðmætasti leikmaður bæði Evrópumeistaramótsins og Heimsmeistaramótsins. Hann var sex sinnum í röð kjörinn verðmætasti leikmaður Evrópumeistaramótsins og Heimsmeistaramótsins. Á Evrópumeistaramótinu 2008 var hann stoðsendingakóngurinn. Árið 2003 og 2006 var Ivano Balić kjörinn besti handboltaleikmaður heims. Árið 2010 lenti Króatía í 2. sæti á EM í Austuríki og átti hann stóran þátt í því. 

Ivano Balic var kosinn besti handknattleiksmaður heims árið 2003 og 2006. Hann var kjörinn mikilvægasti maðurinn á stórmóti sex sinnum í röð.

Liðin sem Ivano Balic hefur leikið með:
* –2001 RK Split (Króatíu),
* 2001–2004 RK Metković (Króatíu),
* 2004–2008 Portland San Antonio (Spáni),
* 2008– RK Zagreb (Króatíu),
Félag ferðaþjónustubænda

**Félag ferðaþjónustubænda** eru hagsmunasamtök ferðaþjónustubænda á Íslandi. Félagið á aðild að Bændasamtökum Íslands.

## Tenglar

* Heimasíða Ferðaþjónustu bænda
Bændasamtök Íslands

**Bændasamtök Íslands** eru hagsmunasamtök bænda á Íslandi. Samtökin vinna að framförum og hagsæld í landbúnaði. Bændasamtökin voru stofuð árið 1995 við sameiningu Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda. Ellefu búnaðarsambönd eiga aðild að samtökunum, auk þriggja annarra félaga. Höfuðstöðvar samtakanna voru lengi vel í Bændahöllinni við Hagatorg í Vesturbæ Reykjavíkur, sem Búnaðarfélagið reisti 1961-1963. Núverandi skrifstofur samtakanna eru í Borgartúni.

Samtökin eru deildarskipt eftir búgreinum, með deild alifuglabænda, eggjabænda, garðyrkjubænda, geitfjárbænda, hrossabænda, landeldisbænda, loðdýrabænda, nautgripabænda, sauðfjárbænda, skógarbænda og svínabænda. Samtökin halda árlegt Búnaðarþing og gefa út *[[Bændablaðið]]*. Samtökin reka auk þess Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins.

Aðildarfélög Bændasamtakanna eru staðbundin búnaðarsambönd og þrjú félög: VOR - verndun og ræktun (samtök bænda í lífrænni ræktun), Samtök ungra bænda og Beint frá býli.

## Búnaðarsambönd
* Búnaðarsamband Kjalarnesþings
* Búnaðarsamtök Vesturlands
* Búnaðarsamband Vestfjarða
* Búnaðarsamband Húnaþings og Stranda
* Búnaðarsamband Skagfirðinga
* Búnaðarsamband Eyjafjarðar
* Búnaðarsamband Suður-Þingeyinga
* Búnaðarsamband Norður-Þingeyinga
* Búnaðarsamband Austurlands
* Búnaðarsamband Austur-Skaftafellssýslu
* Búnaðarsamband Suðurlands

## Tenglar
* Bændasamtök Íslands
Francesco Totti

**Francesco Totti** (fæddur 27. september 1976) er ítalskur knattspyrnumaður sem spilaði með AS Roma.
Talcott Parsons

**Talcott Parsons** (13. desember 1902 – 8. maí 1979) var bandarískur félagsfræðingur sem starfaði við Harvard-háskóla frá 1927 til 1973.
Virknihyggja

**Virknihyggja**, **verkhyggja**, **hlutverkastefna**, **fúnksjónalismi** eða **nýtistefna** er víðtæk kenning á mörgum sviðum. Virkni hluta eða kerfa er þannig lykill í virknihyggju. Oft er talað um strúktúralisma sem mótvægi virknihyggju. En struktúralisti myndi heldur vilja skoða uppbyggingu frekar en virkni.

Greining virknihyggjumanna í félagsvísindum lýsa virkni samfélagsins og segja að kerfi stofnana sé notað til þess að varðveita og viðhalda samfélaginu sem það er hluti af.
Virknihyggja er einnig til í arkitektúr og kallast funkismi komið af fúnksjónalismi. Þar er stefnan að notagildi húsa sé sem mest og taki mið af því sem þar á að gera.
Virknihyggja í hugarheimspeki segir að ástand huga sé eingöngu það hlutverk sem það sinnir. Á sama hátt má skilgreina öll hugtök út frá virkni og segja t.d. að tæki sem veiðir mýs sé músagildra. Virkni skilgreinir hugtakið. 

## Heimild
*
Páskadagur

**Páskadagur** (latína: *Dominica Resurrectionis Domini*) er sunnudagur í páskum, en páskar eru haldnir fyrsta sunnudag eftir að tungl verður fullt næst eftir vorjafndægur.

Samkvæmt trúarhefð kristinna manna var það á sunnudeginum á páskum gyðinga sem María Magdalena og María móðir Jakobs (Markúsarguðspjallið 16. kafla) sáu að Jesús var ekki lengur í gröfinni því að hann hafði risið upp frá dauðum. Kristnir menn halda þess vegna páskadaginn sem gleði og fagnaðardag. Jesús lifði þrátt fyrir að hafa verið tekinn af lífi á krossinum og það gerir páskana að mestu hátíð kristinna manna og forsendu kristinnar trúar.

Varast ber að rugla páskadeginum saman við pálmasunnudag (*dominica de palmis*) sem er næsti sunnudagur fyrir páska og er helgidagur í minningu innreiðar Jesús í Jerúsalem. Páskadagur er stundum kallaður *páskasunnudagur* af misgáningi, en á íslensku er löng hefð fyrir því að tala eingöngu um páskadag.

## Hvenær er páskadagur
Allt frá árinu 325 ber páskadaginn ætíð upp á fyrsta sunnudag eftir fyrsta fulla tungl eftir jafndægri á vori. Tunglfyllingardagur þessi er þó ekki raunveruleg tunglfylling heldur er hann reiknaður út samkvæmt ákveðinni reglu en fylgir þó oftast raunverulegri tunglfyllingu nokkuð náið. Í vestrænni kristni geta páskar allra fyrst verið 22. mars og seinast 25. apríl.

## Annar í páskum
**Annar í páskum,** mánudagurinn eftir páskadag, er á Íslandi helgi- og frídagur. Áður fyrr var páskadagur nefndur *fyrsti páskadagur* og annar í páskum *annar páskadagur*.

## Tengt efni
* Páskar

## Tilvísanir
Uppstigningardagur

**Uppstigningardagur** (**upprisudagur** eða **uppstigudagur**) er fimmtudagur 40 dögum eftir páska. Hann er helgidagur kristinna til minningar um himnaför Jesú. Á ári aldraðra 1982 var uppstigningardagurinn valinn kirkjudagur aldraðra á Íslandi í samráði við Ellimálanefnd þjóðkirkjunnar. 

Á uppstigningardag, tíu dögum fyrir hvítasunnu samkvæmt Biblíunni, var Drottinn „upp numinn til himins" að lærisveinunum ásjáandi og „ský huldi hann sjónum þeirra“. Síðan stendur:
:„Er þeir störðu til himins á eftir honum, þegar hann hvarf, þá stóðu hjá þeim allt í einu tveir menn í hvítum klæðum og sögðu: „Galíleumenn, hví standið þér og horfið til himins? Þessi Jesús, sem varð upp numinn frá yður til himins, mun koma á sama hátt og þér sáuð hann fara til himins.“

## Uppstigningardagur á næstu árum
*2023 - 18. maí
*2024 - 9. maí
*2025 -  

## Tengt efni
* Hræranlegar hátíðir

## Tenglar
* 
* ''Uppstigning''; grein í Morgunblaðinu 1961
* ''Uppstigning Krists og mannkynssagan''; grein í Alþýðublaðinu 1959
* ''Dagur aldraðra''; grein í Morgunblaðinu 2002
Niklas Luhmann

**Niklas Luhmann** (8. desember 1927 – 6. nóvember 1998) var áhrifamikill þýskur félagsfræðingur.

Samskipti eru kjarni í kenningum Luhmanns þar sem félagskerfum er lýst sem samskiptum og kerfi er skilgreint sem mörkin milli kerfisins og umheimsins. Þessi mörk liggja utan um óendanlega flókinn og óskipulagðan ytri heim, en það sem einkennir innri hluti kerfisins er að þar er flókið kerfi einfaldað. Samskipti innan kerfis virka með því að velja takmarkað magn af upplýsingum til að nota utan kerfisins. 

Luhmann notar hugtakið kerfi yfir nánast allt; kerfi með starfsemi eins og markaðskerfi, heilbrigðiskerfi, stjórnmálakerfi. Hann vinnur með þrjár tegundir kerfa en það eru lífræn kerfi, sálræn kerfi og félagskerfi; þar sem sálræn kerfi byggja á meðvitund en félagskerfi á samskiptum. 

## Helstu verk
* 1982: *Liebe als Passion: Zur Codierung von Intimität* (ensk þýðing 1984: *Love as Passion*)
* 1984: *Soziale Systeme* / *Social Systems*
* 1988-1997: Bókaröðin *Die ... der Gesellschaft* (*The ... of Society*, t.d. Politics, Religion, Science, ...)
* 1997: *Die Gesellschaft der Gesellschaft* / *The Society of Society*
Mjólkursafi

**Mjólkursafi** (líka nefnt **latex**) er kvoðulausn sem inniheldur fjölliður. Þennan mjólkurkennda vökva má finna í um 10% dulfrævinga, m.a. í túnfíflum.

Vinna má mjólkursafa úr  og framleiða úr því gúmmí.
Nikola Karabatić

**Nikola Karabatić** (f. 11. apríl 1984 í Nis í Serbíu) er franskur handknattleiksmaður af króatískum og serbneskum uppruna. Hann leikur í dag í frönsku deildinni í Montpellier HB

Eftir fimm ár í Montpellier HB fór hann í þýsku deildina árið 2005 í strórliðið THW Kiel. Sumarið 2009 sneri hann aftur til heimalands síns og spilar þar með Montpellier HB.

Karabatić var hluti af franska landsliðinu, sem árið 2006 varð Evrópumeistari eftir sigur á Spáni. Á Evrópumeistaramótinu 2008 sem hann vann brons var hann efstur í markaskorun á mótinu ásamt hinum danska leikmanni Lars Christiansen og eftir keppnina var hann nefndur mikilvægasti leikmaður keppninar aðeins 24 ára gamall. Hann var einnig í gullliði meistara Frakka á Ólympíuleikunum í Peking 2008 og heimsmeistari í Króatíu á Heimstaramótinu 2009. Árið 2010 vann hann til annarra gullverðlauna eftir EM í Austurríki. Hann komst einnig í stjörnu liðið sem besti leikstjórnandi mótsins. Frakkar eru nú eina landslið fyrr og síðar til vinna Heimsmeistaramótið, Ólympíuleikana og Evrópumeistaramótið allt saman í röð
Michel de Certeau

**Michel de Certeau** (17. maí 1925 – 9. janúar 1986) var franskur sagnfræðingur og jesúíti. Verk hans fjölluðu gjarnan um samtímatrúarbragðasögu undir áhrifum frá sálgreiningunni. Hann var einn af stofnfélögum hópsins *[[École Freudienne de Paris]]* ásamt Jacques Lacan. Þekktasta verk hans er *L'invention du quotidien. Vol. 1, Arts de faire* eða „Uppfinning hversdagslífsins“ sem kom út 1980.