open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eiríkur Hákonarson

**Eiríkur Hákonarson Hlaðajarl** (957 — 1023/24) réði ríkjum í Noregi ásamt Sveini hálfbróður sínum frá því um 1000 til 1015, í umboði Sveins tjúguskeggs Danakonungs. Þeir báru þó ekki konungsnafnbót.

Eiríkur var óskilgetinn sonur Hákonar Sigurðssonar Hlaðajarls, sem hann eignaðist ungur með konu af lágum stigum. Hann var fóstraður af Þorleifi spaka í Meðaldal, vini Hákonar. Eftir því sem Snorri segir í Heimskringlu var Eiríkur „brátt mannvænn, hinn fríðasti sýnum, mikill og sterkur snemma“, en faðir hans sinnti honum lítið framan af. Það breyttist þó seinna, þegar Eiríkur fullorðnaðist og varð mikill höfðingi. Þeir feðgar stýrðu her Norðmanna í orrustunni við Jómsvíkinga í Hjörungavogi. Þar gaf Eiríkur Vagni Ákasyni og fleiri Jómsvíkingum grið en Hákoni jarli líkaði það stórilla.

Eiríkur og Sveinn flúðu til Svíþjóðar þegar faðir þeirra var drepinn árið 995 og kom þangað til þeirra fjöldi manna sem flúið höfðu ofríki Ólafs Tryggvasonar. Eiríkur herjaði í Austurvegi um fimm ára skeið en var oftast í Danmörku á vetrum því hann var þá kvæntur Gyðu, dóttur Sveins tjúguskeggs. Árið 1000 gengu þeir Eiríkur, Sveinn og Svíinn Ólafur skautkonungur í bandalag, gerðu Ólafi Tryggvasyni fyrirsát við eyna Svoldur og felldu hann þar.

Eftir fall Ólafs stýrðu bræðurnir Eiríkur og Sveinn Noregi og skiptu landinu á milli sín. Samkvæmt Heimskringlu hafði Eiríkur fjögur fylki í Þrándheimi, Hálogaland og Naumudal, Fjörðu og Fjalir, Sogn og Hörðaland og Rogaland og norðan Agðir allt til Líðandisness.

Árið 1014 hélt Eiríkur jarl til Englands í herför með Knúti syni Sveins tjúguskeggs (síðar Knúti ríka) og lét Hákoni syni sínum eftir að sjá um ríki sitt. En haustið 1015 kom Ólafur helgi til Noregs, tók Hákon til fanga en gaf honum grið gegn því að hann færi úr landi. Eiríkur hélt sig áfram í Englandi og Knútur ríki gerði hann að jarli af Norðymbralandi. Þeirri tign hélt hann til dauðadags og sneri ekki aftur til Noregs.

## Heimild
*
Úlfur víkingur

**Úlfur víkingur** var landnámsmaður sem nam land í Úlfsdölum, yst á Tröllaskaga, næst sýslumörkum Eyjafjarðarmegin, milli Fljóta og Siglufjarðar. 

Þetta er lítið landnám á útskaga og ekki sérlega búsældarlegt og er því líklegt að Úlfur hafi komið seint til landsins, þegar fáir staðir voru ónumdir. Í Landnámabók er sagt að hann hafi orðið samskipa Ólafi bekk, landnámsmanni í Ólafsfirði, til landsins. Landnám þeirra eru þó ekki hlið við hlið, Siglufjörður er á milli. Þar nam Þormóður rammi land og má vera að hann hafi komið fyrstur þeirra en hinir numið land sinn hvorum megin við hann. Engar ættir eru raktar til Úlfs og ekkert meira sagt frá honum.

## Tenglar
*
Magnús Björnsson á Syðra-Hóli

**Magnús Björnsson á Syðra-Hóli** (30. júlí 1889 – 20. júlí 1963) var íslenskur alþýðufræðimaður, rithöfundur og bóndi á Syðra-Hóli á Skagaströnd.

Magnús, sem var sjálfmenntaður að mestu, ritaði mest þætti og frásagnir og voru margar þeirra birtar í tímaritum. Voru þrjár bækur gefnar út með þáttum Magnúsar; *Mannaferðir og fornar slóðir* (1957), *Hrakhólar og höfuðból* (1959) og *Feðraspor og fjörusprek* (1965).  Alls 64 þættir. Ellefu þættir til viðbótar voru gefnir út í húnvetnska ritsafninu en 20 prentaðir þættir til viðbótar hafa komið út í ýmsum ritum. 

Minnisvarði um Magnús var afhjúpaður á Syðra-Hóli á aldarafmæli hans 30. júlí 1989.

## Heimildir
* Gunnar Árnason, Magnús Björnsson á Syðra-Hóli, *Feðra spor og fjöru sprek*, 1965.
* Bjarni Jónasson, Rit Magnúsar Björnssonar, *Feðraspor og fjörusprek*, 1965.*

== Tenglar ==
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1060455 *Minning: Magnús Björnsson Syðra-Hóli*; grei í Tímanum 1963]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2275416 *Í minningu Magnúsar Björnssonar á Syðra-Hóli*; grein í Alþýðublaðinu 1963]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3551972 *Kornsár-Gróa''; birtist í Sunnudagsblaði Tímans 1963]
Þormóður rammi Haraldsson

**Þormóður rammi Haraldsson** var landnámsmaður sem nam land í Siglufirði og Héðinsfirði. Kona hans er sögð hafa verið Arngerður, systir Skíða í Skíðadal.

Í Landnámabók er sagt að Þormóður hafi orðið landflótta úr Noregi fyrir að vega Gyrð, afa Skjálgs á Jaðri, og farið til Íslands. Þegar hann kom til Siglufjarðar sigldi hann inn að Þormóðseyri og lenti þar skipi sínu. Hann nam Siglufjörð og Héðinsfjörð, milli Úlfsdala og Hvanndala og bjó á Siglunesi. Sagt er að hann hafi deilt um Hvanndali við Ólaf bekk, landnámsmann í Ólafsfirði, og orðið sextán manna bani í þeim deilum. Að lokum sættust þeir Ólafur þó á að þeir skyldu hafa Hvanndali sitt sumarið hvor.

## Tenglar
*
Gerendanetskenningin

**Gerendanetskenningin** (e. *ANT* eða *Actor Network  Theory*) er aðferðafræðileg nálgun í félagsvísindum þar sem litið er á að hlutir og fyrirbæri séu gerendur og hafi áhrif til jafns við hinn mennska geranda. Gerendanetskenningin byggir á efnislegri tengslahyggju og leggur áherslu á að rekja hvernig tengsl skapa gerendur og móta einkenni þeirra og áhrif.
Bruno Latour

**Bruno Latour** (f. 22. júní 1947; d. 9. oktober 2022) var franskur félagsfræðingur og mannfræðingur. Hann er þekktur fyrir rannsóknir sínar á vísindum og tækni. Hann er þekktastur fyrir ritverkið *We Have Never Been Modern* sem kom út á frönsku 1991 og í enskri þýðingu 1993 og *Laboratory Life* sem hann ritaði með Steve Woolgar og kom út 1979 og bókina *Science in Action* frá árinu 1987. Latour er einn af frumkvöðlum í að þróun kenningarinnar um gerendanet (ANT) og var árið 2007 á lista  *The Times Higher Education Guide*yfir þá 10 fræðimenn á sviði hugvísinda og félagsfræða sem oftast var vitnað í.

## Helstu ritverk
* með Steve Woolgar, *Laboratory Life: the Social Construction of Scientific Facts*, Sage, Los Angeles, USA, 1979.
* *Science In Action|Science In Action: How to Follow Scientists and Engineers Through Society*, Harvard University Press, Cambridge Mass., USA, 1987.
*  "Where are the Missing Masses? The Sociology of a Few Mundane Artifacts", in *Shaping Technology/Building Society: Studies in Sociotechnical Change*, ritstýrt af Wiebe E. Bijker & John Law, MIT Press, USA, 1992, pp. 225–258.
* *We have never been modern* (tr. by Catherine Porter), Harvard University Press, Cambridge Mass., USA, 1993.
* *Aramis, or the love of technology*, Harvard University Press, Cambridge Mass., USA, 1996.
* *Pandora's hope: essays on the reality of science studies*, Harvard University Press, Cambridge Mass., USA, 1999.
* *Politics of Nature|Politics of Nature: How to Bring the Sciences into Democracy* (tr. by Catherine Porter), Harvard University Press, Cambridge, Mass., USA, 2004.
* með Peter Weibel (ritstj.) *Making Things Public: Atmospheres of Democracy*, Cambridge, MA: MIT Press. ISBN 0262122790.
* *Reassembling the social: an introduction to Actor-network theory*, Oxford ; New York, Oxford: University Press, 2005. 

## Tenglar
* Frieze piece on Bruno Latour 
* Vefsetur Bruno Latour
* Sciences Po Research
* Latour and Sloterdijk: Networks and Spheres at Harvard GSD (Satyre)
Skáleyjar

**Skáleyjar** eru innsti hluti svonefndra Inneyja sem aftur teljast til Vestureyja Breiðafjarðar og Flateyjarhrepps. Nú í dag eru eyjarnar hluti af Reykhólahreppi. Auk Skáleyja teljast til Inneyja, Hvallátur, Sviðnum og Svefneyjar. Af þessum eyjum eru Skáleyjar innstar og næst landi. Skáleyjum tilheyra um 160 eyjur og þegar sem flest var fólkið í eyjunni voru þar fimm ábúendur. Upphaflega voru ábúðarpartarnir fjórir og báru nöfnin Norðurbær, Ytribær, Efribær og Innribær en voru svo sameinaðir í tvo jafn stóra jarðarparta. Auk þessarar skiptingar á jörðinni sjálfri voru heimili gamals fólk sem lifði af eignum sínum og svokallaðar þurrabúðir þar sem heimilismenn stunduðu sjósókn og höfðu lifibrauð af því meðan fiskimiðin gáfu af sér.                                                                            

Skáleyjar hafa að öllum líkindum verið byggðar frá fyrstu tíð en ekki er minnst á þær í neinum fornritum nema Sturlungu. Þar kemur þó ekki fram að Skáleyjar séu í byggð heldur eru þær bara nefndar sem eign stórhöfðingja og í raun ekki vitað hvenær þær byggðust fyrst þó menn telji að það hafi verið fljótlega eftir landnám. 

Í Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns frá 1703 kemur fram að verðgildi jarðarinnar hafi þá verið 40 hundruð, en verðgildi eða dýrleiki eins og það var nefnt var mælt í hundruðum. Meðalbújörð á Íslandi var 20 hundruð en óðalsjörð 60 hundruð eða meira. Jörðin Skáleyjar var leigujörð, eigendur hennar voru börn Þorsteins Þórðarsonar frá Skarði. Ábúendur í Skáleyjum á þessum tíma voru fjórir. Leigukúgildi voru í heild átta og var leigan borguð í æðardún. Heildarleigan átti að vera 30 fjórðungar af æðardún sem samsvarar 150 kg en hver fjórðungur er um 5 kg.. 

Mynd:Skaleyjar-fjara.jpg            |Fjaran í Skáleyjum
Mynd:Skaleyjar6.jpg                 |Gamla íbúðarhúsið í Skáleyjum
Mynd:Ohreinsadur-aedardunn.jpg      |óhreinsaður æðardúnn
Mynd:Skáleyjar2007.jpg              |Heimaeyja í Skáleyjum séð frá bryggjunni
Mynd:Skáleyjar2007-bátur.jpg        |Báturinn Svanur í Skáleyjum sem var smíðaður um aldarmótin 1900


## Tilvísanir


## Heimildir
* Árni Magnússon og Páll Vídalín, *Jarðabók* 6. og 13. bindi. (Kaupmannahöfn: Hið Íslenska fræðafjelag í Kaupmannahöfn, 1938).
* Eysteinn Gíslason. „Eyjar í Barðarstrandarsýslu.“ Hjá Hjalta Kristgeirssyni (ritstj.), *Ferðafélag Íslands Árbók 1989: Breiðafjarðareyjar*. árg 41. (Reykjavík: Prentsmiðjan ODDI hf, 1989): bls. 135-217.
* Þorsteinn Jónsson (ritstj.). *Eylenda I:  Ábúendur í Flateyjarhreppi og þjóðlífsþættir*. (Reykjavík: Byggðir og bú ehf, 1996).
Ólafur bekkur Karlsson

**Ólafur bekkur Karlsson** var landnámsmaður og nam land í Ólafsfirði. Í Landnámabók segir að hann hafi orðið samskipa Úlfi víkingi, landnámsmanni í Úlfsdölum, til Íslands.

Ólafur var sonur Karls úr Bjarkey á Hálogalandi. Hann varð útlægur úr Noregi fyrir að vega Þóri hinn svarta og fór þá til Íslands. Í Landnámu segir að hann hafi numið alla dali fyrir vestan, og Ólafsfjörð sunnan til móts við Þormóð ramma. Er þá væntanlega átt við að hann hafi numið allan vestanverðan Ólafsfjarðardalinn, svo og smádali sem ganga vestur úr honum, en Gunnólfur nam fjörðinn utanverðan, báðum megin. Ólafur bekkur bjó á Kvíabekk.

## Tenglar
*
Hreyfiorka

**Hreyfiorka** er orka sem hlutur býr yfir sökum hreyfingar sinnar. Hún er skilgreind sem *sú [[vinna (aflfræði)|vinna]] sem þarf til að koma kyrrstæðum hlut af ákveðnum massa á tiltekna hreyfingu.* Til að hluturinn geti staðnæmist aftur þarf að beita hann sömu vinnu í neikvæða stefnu. SI-mælieining hreyfiorku er júl [J] þar sem júl er: \rm J  = {}\rm \frac{kg \cdot m^2}{s^2} = N \cdot m = \rm Pa \cdot m^3={}\rm W \cdot s = C \cdot V 

Í sígildri aflfræði er hreyfiorka hlutar af massa *m* á hraðanum *v* gefin með formúlunni:
E_{k} = \frac{1}{2} \cdot m \cdot v^2
Joe Sacco

**Joe Sacco** er maltneskur blaðamaður og myndasöguhöfundur. Sacco fæddist á Möltu árið 1960 en flutti
síðan til Ástralíu og seinna til Bandaríkjanna þar sem hann útskrifaðist með B.A. gráðu í blaðamennsku frá Oregon Háskóla árið 1981.
 
Sacco er þekktastur fyrir bækur sínar *Palestine* og *Safe Area Goražde* sem báðar fjalla um fólk sem býr á átakasvæðum.
 
*Palestine* fjallar um líf fólks sem býr á Heimastjórnarsvæðum Palestínumanna og átökin á milli Ísraela og Palestínumanna. Sacco dvaldi mánuðum saman bæði á Gasaströndinni og á Vesturbakkanum í upphafi tíunda áratugarins til að viða að sér efni fyrir bókina
 
*Safe Area Goražde* fjallar um fólk sem býr í bosníska bænum Goražde á tímum Bosníustríðsins. Sacco ferðaðist til Bosníu árið 1996 þegar stríðinu var lokið og dvaldi í Goražde í fimm mánuði til þess að taka viðtöl við íbúa bæjarins og skrásetja sögur þeirra.
 
Meðal áhrifavalda Saccos má telja Robert Crumb, Pieter Brueghel eldri, George Orwell, Michael Herr og Hunter S. Thompson.

## Tilvísanir


## Tenglar

* Æviágrip á vef Fantagraphics
American Gothic

**American Gothic** er málverk eftir Bandaríkjamanninn Grant Wood málað árið 1930. Málverkið er eitt þekktasta bandaríska málverk 20. aldarinnar.

Málverkið er gott dæmi um Regionalisma eða átthagaást en það var hreyfing sem setti sig á móti abstrakt í listum og vildi frekar leggja áherslu á sérkenni, siði og venjur tiltekinna landshluta.  

Málverkið er af bónda og dóttur hans sem eru ógift. Fyrirsæturnar á myndinni eru tannlæknir listamannsins og systir hans. Konan er klædd í svuntu með mynstri sem táknar nýlendutíma Bandaríkjana og þau eru í venjubundnum hlutverkum karls og konu. Gafall mansins táknar erfiðisvinnu og blómin fyrir aftan konuna benda til heimilislífs.  

Húsið er til í raun og veru í smábænum Eldon í Iowa. Húsið er byggt í ný gotneskum stíl Gothic Revival. Efri glugginn á húsinu er í gotneskum stíl en uppstilling fyrirsætanna er í norður evrópskum endurreisnarstíl (Northern Renaissance).

Þegar málverkið var frumsýnt árið 1930 í Listasafni Chicago varð það strax umtalað og vann til þriðju verðlauna og 300 dollara. Grant Wood fékk mikla umfjöllun viðsvegar í landi sínu.

## Parodía
Málverkið er hluti af poppmenningu Bandaríkjana og hefur verkið verið notað sem  parodía lengi. Einnig hefur verkið verið notað hér af þeim Tvíhöfðabræðrum, Sigurjóni Kjartanssýni og Jóni Gnarr.  

## Heimildir
* http://www.artic.edu/artaccess/AA_Modern/pages/MOD_5.shtml
Kosningakerfi

**Kosningakerfi** samanstendur af reglum sem skilgreina hvernig kjósendur geta kosið á milli tveggja eða fleiri valkosta. Kosningar eru notaðar víða til að velja þingmenn á löggjafarþing en þær eru einnig notaðar með mun hversdaglegri hætti, óformlega milli fólks. Kosningar eru taldar lýðræðislegar samanborið við stigveldisskipulag, valdboðsstefnu eða samróma ákvörðunartöku. Kosningakerfi ákvarða þannig hvernig kjósa eigi og hvernig telja eigi atkvæðin. Fjölmörg kosningakerfi hafa verið hönnuð, sem dæmi um þekkt kosningakerfi má nefna hreinan meirihluta, hlutfallskosningu og einfaldan meirihluta sem gæti falist í raðaðri kosningu.

## Tengill
*
Bersi goðlaus Bálkason

**Bersi Bálkason goðlaus** var landnámsmaður sem byggði fyrstur Langavatndal í Mýrasýslu. Í Landnámabók segir að hann hafi fyrst búið á Bersastöðum (Bessastöðum) í Hrútafirði, en hann var sonur Bálka Blængssonar, sem nam Hrútafjörð allan. Síðan flutti hann sig um set og nam Langavatnsdal. Í Hauksbók Landnámu segir að landnámsjörð hans hafi heitið Torfhvalastaðir. Sagnir eru um byggð og jafnvel kirkjustað í dalnum fyrr á öldum en hann hefur þó yfirleitt legið í eyði.

Kona Bersa er sögð hafa verið dóttir Þórhadds landnámsmanns í Hítardal en sonur þeirra var Arngeirr faðir Bjarnar Hítdælakappa sem saga er um.

## Tenglar
*
Sorturák

**Sorturák** (latína *līnea nigra* eða „svarta línan“) kallast dökk eða brúnleit rák sem sést á maga margra óléttra kvenna. Rákin liggur lóðrétt frá klyftabeininu (*os pubis*, einnig lífbein) upp kvið þeirra og að flagbrjóskinu.

Rákinni veldur oflitunen sem orsakast af aukinni framleiðslu á litkorninu melanín (sem nefnist einnig sortuefni). Talið er að estrógen orsaki þessa auknu framleiðslu sortuefnis, en sú aukna framleiðsla veldur einnig dökknun vörtubauganna.

## Tengt efni
* Fæðingarfræði
* Hvítalína (*linea alba*)
* Meðganga
* Þungun

## Heimildir
Cree

**Cree** er heiti yfir fjölda nátengdra algonkískra mállýskna sem talaðar eru í Kanada af um það bil 117,000 manns allt frá norð-vestur hluta landsins að Labrador í austri en Cree er þar með mest talað allra frumbyggjatungumála í Kanada. Þrátt fyrir fjölda talenda á stóru og dreyfðu svæði er Cree aðeins opinbert tungumál í norð-vestur hlutanum ásamt átta örðum frumtungumálum.

Cree mállýskur fyrir utan þær sem talaðar eru í austur hluta Quebec og Labrador eru eftir hefð skrifaðar með Cree atkvæðastafrófinu sem er frábrugðið Kanadíska frumbyggjaatkvæðastafrófinu en það er einnig hægt að rita þær með latneska stafrófinu. Eystri mállýskurnar eru ritaðar eingöngu með latneska stafrófinu.

Cree hefur 5 mismunandi mállýskur. Tungumálið á sér langa sögu og ritmál þess á uppruna sinn til ársins 1840. Samhljóðar í tungumálinu voru þróaðir af James Evans og eru níu talsins.
Snær

**Snær** getur átt við:
* Snjó
* Snær, íslenskt karlmannsnafn

## Sjá einnig
* Snæland
* Snæljós, snæleiftur
Mongólskt ritmál

Hefðbundna **mongólska ritmálið** var það fyrsta af mörgum sem hönnuð voru fyrir mongólska tungu. Það var vinsælasta ritmálið þar til kýrillíska stafrófið kom til sögunnar.
Með minniháttar breytingum, er hið hefðbundna lóðrétta ritmál notað enn í dag í Innri-Mongólíu til þess að skrifa bæði mongólsku og Evenkí mál sem talað er í Kína.

## Saga

Mongólska ritmálið þróaðist þegar svokallað Uyghur ritmál var aðlagað að mongólskri tungu. Það var maður að nafni Tatar-Tonga, Uyghur ritari, sem kynnti ritmálið en hann var fangi í haldi Mongóla í kjölfar stríðs í kringum árið 1204. Í upphafi voru afar litlar breytingar gerðar frá Uyghur stafrófinu yfir í það mongólska en það olli vandamálum, sem dæmi var eitt rittákn notað fyrir tvö ólík hljóð í málinu og erfitt að skilja á milli, einnig vantaði tákn fyrir sum hljóð. Gallarnir voru síðar lagfærðir með smávægilegum breytingum á 17., 18., og 19. öld.

Frá 13. öld og fram á þá 15. var mongólska einnig skrifuð með kínverskum táknum, arabíska stafrófinu og letri sem kallast Phags-pa en það var tekið úr tíbetsku.

Vegna mikils þrýstings frá Sovétríkjunum var latneska stafrófið tekið til notkunar í Mongólíu árið 1931 og árið 1937 var svo skipt yfir í lkýrillíska. Mongólska ríkisstjórnin gekk svo langt að setja lög um upprætingu hins hefðbundna ritmáls árið 1941 en síðan 1994 hefur hún reynt að endurvekja það.

Hefðbundna ritmálið er skrifað lóðrétt. Uyghur og afkomendur þess; mongólska, Oirat Clear, Manchu og Buryat, eru einu lóðréttu ritmálin sem skrifuð eru frá vinstri til hægri.

## Bókstafir

Bókstafir hafa þrennskonar mismunandi lögun eftir því hvar þeir standa í orði, sem upphafsstafur, inní orði eða síðasti stafur. Í sumum tilfellum eru til fleiri útgáfur af stöfum sem eru notaðar til þess að skapa betri sjónrænan samhljóm með næsta bókstaf á eftir.

## Mongólska í Unicode

Staðsetning mongólsku í Unicode kerfinu er U+1800 - U+18AF. Þar eru bókstafir, tölustafir og ýmis greinamerki mongólsku, Todo ritmáls, Xibe og Manchu.



### Vandamál

Þó svo mongólskt ritmál hafi verið til í Unicode kerfinu síðan 1999 studdi enginn af helstu hugbúnaðar/stýrikerfaframleiðendum ritmálið þar til árið 2007, þegar Windows Vista kom út og hefur það því ekki hlotið mikla útbreiðslu. Eftir að mögulegt varð velja mongólskt letur og lyklaborðsskipan í Windows Vista hafa vinsældir letursins farið vaxandi en flókin framsetning Unicode mongólsku er enn steinn í vegi útbreiðslu hennar.

## Heimildir

* 
* www.omniglot.com
Benedikt Þorsteinsson (lögmaður)

**Benedikt Þorsteinsson** (12. júlí 1688 – 1733) var íslenskur lögmaður og sýslumaður á 18. öld. Hann bjó í Rauðuskriðu í Reykjadal.

Foreldrar Benedikts voru Þorsteinn Benediktsson sýslumaður í Bólstaðarhlíð í Húnaþingi og kona hans Halldóra Erlendsdóttir. Benedikt var við nám í Kaupmannahafnarháskóla veturinn 1707-1708 en þá kom hann heim og varð sýslumaður í Þingeyjarsýslu tvítugur að aldri. Því embætti gegndi hann allt til dauðadags.

Þegar Oddur Sigurðsson lögmaður kom ekki til þings 1716 var Benedikt skipaður til að sitja í lögmannssæti og árið eftir varð hann varalögmaður norðan og vestan. Oddur var settur af embætti 1726 og varð Benedikt þá lögmaður en hafði þó ekki nema hálf laun fyrr en búið var að dæma í máli Odds í hæstarétti. Benedikt var veikur vorið 1733, treysti sér ekki til að ríða til þings og bað Magnús Gíslason lögmann að gegna störfum fyrir sig á þinginu. Hann dó svo sama ár.

Árið 1726 fékk Benedikt leyfi hjá konungi til að mega reisa kirkju í Rauðuskriðu á eigin kostnað, en þar hafði áður verið kirkja en var löngu aflögð. Honum entist þó ekki aldur til og lauk Jón sonur hans verkinu.

Kona Benedikts var Þórunn Björnsdóttir (1690 – 28. janúar 1748), dóttir Björns Péturssonar sýslumanns á Bustarfelli í Vopnafirði og Guðrúnar Marteinsdóttur konu hans. 

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Alexander Christian Smith

**Alexander Christian Smith** var lögmaður norðan og vestan á Íslandi á 18. öld. Hann sat á Bessastöðum.

Hann hafði verið átta ár í þjónustu hjá sendiherrum Dana í París og kynntist þar Lafrentz amtmanni. Þegar hann sótti um lögmannsembætti á Íslandi 1734 lagði hann fram vitnisburð frá Lafrentz um að hann þekkti lög og rétt, kynni tungu landsmanna og hefði ætíð verið guðhræddur og skikkanlegur maður. Smith var veitt embættið 26. mars 1734 og kom hann til landsins um vorið og var á Alþingi það ár og næsta. Hann fór svo utan og sagði af sér embætti í apríl 1736. Það ár gegndi Magnús Gíslason lögmannsembættinu um allt land.

Um embættisferil Smiths segir Jón Sigurðsson: „Smith lögmaðr sýndi enga framkvæmd í lögmennsku sinni; hann dæmdi einsamall einn dóm á Íslandi, sem um er getið; ekki tók hann heldr neinn þátt í lögbókarstörfum. Þegar hann kom til Danmerkr varð hann umsjónarmaðr á Hlöðugarðinum hjá Kaupmannahöfn.“

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Ítalíuskrift

**Ítalíuskrift** er skriftarstíll sem var fundinn upp af Niccolò Niccoli (1364 – 1437) á 15. öld.

## Saga
Niccolò Niccoli var fræðimaður við Medicihirðina í Flórens, hann var mjög góður skrifari og afritaði og las forn handrit, fór yfir texta og leiðrétti þá, kaflaskipti þeim og gerði efnisyfirlit. Ítalíuskrift er næstum eins og mercantesa, fljótaskrift (gotneskri skjalahönd) frá lok miðalda og hefur líklegast rætur sínar að rekja þaðan, hástafir hennar er sóttir frá Rómaveldi til forna og nokkrir stafir eru sóttir í karlungaletur. Ítalíuskrift er handskrift, einkenni hennar eru meðal annars að hún er tengiskrift, hún hallast  oft um nokkrar gráður (7-8), hún er hærri en hún er breiðari (í hlutföllum 3:4) og hún er stundum með skrautdráttum.

## Kennsla ítalíuskriftar á Íslandi
Árið 1985 stofnuðu hópur af kennurum leiddur af Hildu Torfadóttir samtök til að kenna Ítalska handskrift í íslenskum barnaskólum, hópurinn var óánægur með skriftina sem var þá kennd í skólum. Hópurinn bað Gunnlaug Briem að setja saman kennslubók. Bókin var sett saman af Gunnlaugi sem vann verkefnið launalaust. Fyrstu hefti bókarinar voru keypt af kennurunum sjálfum en Menntamálaráðuneytið studdi verkefnið að lokum. 

Ítalíuskrift var kennd með verkefnabókum, kennarar fengu leiðbeiningarbók. Það voru líka gerð tölvukennsluforrit, glærur og hljóðupptökur til að kenna ítalíuskrift. Kennslan var skipulögð þannig að nemendur lærðu smátt og smátt að beita pennanum til að getað náð vald á stöfunum. Meðal verkefna voru endurtekningar á pennastrokum, teikningar á skrípókörlum og að lokum mótun á stöfunum.

## Heimildir
* Gunnlaugur Briem, 1985, „Cursive Italic News“.
* Gunnlaugur Briem, 2003, 1. september „Sjö sýni af Ítalíuskrift“.
Mo-Do

**Fabio Frittelli** (24. júlí 1966 - 6. febrúar 2013), betur þekktur undir listamannaafninu **Mo-Do**, var ítalskur tónlistarmaður. Mo-Do semur teknótónlist á þýsku. Hann er þekktastur fyrir lagið *Eins, Zwei, Polizei* sem náði fyrsta sæti á þýskum, austurrískum og ítölskum vinsældarlistum.

## Tilvísanir
David Seaman

**David Andrew Seaman**, stundum nefndur „Safe Hands“, (fæddur 19. september 1963 í Rotherham, South Yorkshire) er enskur fyrrverandi knattspyrnumarkvörður sem spilaði fyrir nokkur lið, ekki síst Arsenal og síðast með Manchester City. Hann lagði hanskana á hilluna 13. janúar 2004 eftir farsælan feril. Hann var þekktur fyrir sítt tagl og afar þykkt yfirvaraskegg sem hann var með hluta ferilsins.

## Titlar
* Enskur meistari: 1991, 1998, 2002
* Enskur bikarmeistari: 1993, 1998, 2002, 2003
* Evrópukeppni bikarhafa: 1994
USC Annenberg School for Communication

**USC Annenberg School for Communication & Journalism** er háskólastofnun við University of Southern California sem sérhæfir sig í kennslu og rannsóknum í samskiptum og fjölmiðlun. USC Annenberg var sett á stofn árið 1971. Félagsfræðingurinn Manuel Castells hefur starfað við skólann frá árinu 2003. í október 2009 breyttist nafn skólans úr *Annenberg School for Communication* í *Annenberg School for Communication & Journalism.*

## Tenglar
* USC Annenberg School for Communication 
* Online Journalism Review
* USC Annenberg TV News
Alain Touraine

**Alain Touraine**  (3. ágúst 1925 – 9. júní 2023) var franskur félagsfræðingur. Hann er þekktur fyrir félagsfræði athafna. Touraine skiptir fræðaferli sínum í þrjú tímabil. Í fyrstu fjallaði hann um félagsfræði vinnunnar og skrifaði bók hans um síðiðnaðarsamfélagið (The Post-Industrial Society, 1971). Um og upp úr 1968 þróaði hann aðferð í félagsfræði sem byggir á þátttöku félagsfræðinga í þjóðfélagshræringum og dvaldi í Chile og Póllandi.

Touraine hefur skrifað mikil um möguleg áhrif hnattvæðingar. Hann hefur þróað hugtök til að reyna að skilja samfélagsbreytingar og þróun lýðræðis. Eitt meginhugtak hans er „sjálfsveran“ sem verður til þegar einstaklingurinn skilgreinir sjálfan sig í samfélagsbaráttunni. Kenningar Touraine njóta vinsælda í Suður-Ameríku og á meginlandi Evrópu en hann er minna þekktur í hinum enskumælandi heimi.

## Helstu ritverk
* Touraine, A. (1971). *The Post-Industrial Society. Tomorrow's Social History: Classes, Conflicts and Culture in the Programmed Society*. New York: Random House.
* Touraine, A. (1977). The self-production of society. Chicago: The University of Chicago Press.
* Touraine, A. (1981). *The voice and the eye: An analysis of social movements*. Cambridge: Cambridge University Press.
* “A Social Movement: Solidarity”. ''Telos'' 53 (Fall 1982). New York: Telos Press.
* "Chapter 9: Society Turns Back Upon Itself." The Blackwell Reader in Contemporary Social Theory. Ed. Anthony Elliott. New York: John Wiley & Sons, Incorporated, 1999.
* Touraine, A. (2000). *Can we live together?: Equality and difference*. Stanford, Calif.: Stanford University Press.
* Touraine, A. (2006). *Le monde des femmes*. Paris: Fayard.

## Tenglar
* Answers.com on Alain Touraine 
* Jacques Hamel compares aspects of Pierre Bourdieu and Alain Touraine .\
* Comments of Touraine at Forum Barcelona 2004
Hrosskell Þorsteinsson

**Hrosskell Þorsteinsson** var landnámsmaður í Hvítársíðu í Borgarfirði og bjó á Hallkelsstöðum.

Samkvæmt Landnámabók var Hrosskell sonur Þorsteinsson Þrándarsonar nefju en móðir hans var Lofthæna dóttir Arinbjarnar hersis úr Fjörðum og Ástríðar slækidrengs, dóttur Braga skálds og Lofthænu Erpsdóttur konu hans. Hrosskell fór til Íslands, lenti skipi sínu í Grunnafirði og bjó fyrst á Akranesi en Ketill og Þormóður gamli Bresasynir hröktu hann burt þaðan. Þá fór hann upp í Hvítársíðu og nam þar land milli Kjarrár og Fljóta. Hann gaf land Þorgauti skipverja sínum og Þorvarði.

Kona hans var Jóreiður, dóttir Ölvis sonar Möttuls Finnakonungs. Sonur þeirra hét Hallkell og bjó hann eftir föður sinn á Hallkelsstöðum. 

## Tenglar
*
Manuel Castells

**Manuel Castells** (f. 1942) er spænskur félagsfræðingur. Hann hefur sérstaklega rannsakað upplýsingasamfélagið og samskipti.

Castells er alinn upp í Barcelona en þar tók hann þátt í stjórnmálastarfi og varð vegna þess að flýja til Frakklands. Hann tók fyrsta háskólapróf tvítugur að aldri en lauk síðan doktorsprófi í félagsfræði frá Parísarháskóla og varð kennari við þann skóla 1967 - 1979. Árið 1979 varð hann prófessor í félagsfræði og borgarskipulagi við Berkeley háskólann í Kaliforníu. Árið 2001 var hann rannsóknarprófessor við UOC í Barcelona. Árið 2003 fór hann til University of Southern California (USC) Annenberg School for Communication. 

Castell þróaði áfram það afbrigði af marxískri borgarfélagsfræði sem leggur áherslu á þátt félagshreyfinga í að breyta borgum. Hann var þar undir áhrifum frá Alain Touraine. Castell gaf út mikið verk í þremur bindum og var fyrsta bindið *The Rise of the Network Society* (1996) en síðar komu út ritin *The Power of Identity* (1997) og *End of Millennium* (1998).
Walhalla

**Walhalla** er þekktasta frægðarhöll Þýskalands og stendur við borgina Regensburg í Bæjaralandi. Þar hefur verið komið fyrir brjóstmyndum og minnistöflum til heiðurs þýskumælandi afreksfólki.

## Saga Walhalla

Það var Lúðvík I, krónprins Bæjaralands, sem fékk hugmyndina að því að reisa frægðarhöll fyrir Þjóðverja (fólk þýskrar tungu) árið 1807. Bæjaraland var þá nýorðið að konungsríki. Lúðvík þótti miður að Þýsk-rómverska ríkið skyldi nú vera úr sögunni og hversu mikil áhrif Napoleons voru orðin í þýsku löndunum. Hann tók saman lista yfir 50 nafntogaða einstaklinga sem þóttu hafa skarað framúr og lét gera brjóstmyndir af þeim. Bygging frægðarhallarinnar dróst þó um nokkra áratugi. Árið 1823 var Lúðvík krýndur konungur og komst þá hreyfing á málið. Í samráði við byggingameistarann Leo von Klenze varð hæð ein við Regensburg fyrir valinu. Framkvæmdir hófust 1830 og var frægðarhöllin vígð af Lúðvík sjálfum 1842. Hún er í formi grísks musteris, 20 metra há og 66 metra löng. Stallurinn er 125 metrar að lengd. Það var von Klenze sem lagði til nafnið Walhalla og byggingin heitir þannig eftir Valhöll, bústað Óðins í norrænni goðafræði. 

## Þekktir einstaklingar

Við opnun frægðarhallarinnar voru 96 brjóstmyndir komnar upp, en þær urðu fljótlega 160. Í dag eru 192 Þjóðverjar heiðraðir í henni, ýmist með brjóstmynd eða minnistöflu. Meðal þeirra má nefna (í stafrófsröð) Konrad Adenauer, Johann Sebastian Bach, Ludwig van Beethoven, Otto von Bismarck, Albrecht Dürer, Albert Einstein, Friðrik Barbarossa keisara, Jakob Fugger, Johann Gutenberg, Goethe, Georg Friedrich Händel, Joseph Haydn, Immanuel Kant, Karl V. keisara, Johannes Kepler, Nikolaus Kópernikus, Martein Lúther, Wolfgang Amadeus Mozart, Wilhelm Conrad Röntgen, Peter Paul Rubens, Franz Schubert, Richard Wagner, Albrecht von Wallenstein og marga fleiri.

## Konur
Meðal þeirra sem heiðruð eru í Walhalla eru aðeins 12 konur, þeirra þekktastar e.t.v. Amalía greifynja af Hessen-Kassel, nunnan og heimspekingurinn Edith Stein, nunnan Karolina Gerhardinger, Katrín II keisaraynja af Rússlandi (þýsk að uppruna), María Teresa keisaraynja í Austurríki og Sophie Scholl, andspyrnukona gegn nasisma.

## Heimildir

*
Norðurlandaráðsþing

**Norðurlandaráðsþing** er þing sem Norðurlandaráð heldur á hverju hausti. Þingmenn frá Norðurlöndunum koma þar saman og ræða hluti er varða norrænt samstarf á einn eða annan hátt. Fulltrúar ríkisstjórna Norðurlandanna eru einnig viðstaddir ásamt ráðherrum frá Eystrasaltslöndunum. Fulltrúar frá Norðvestur-Rússlandi hafa einnig sótt samkomuna. 

Danmörk, Finnland, Ísland, Noregur og Svíþjóð skiptast á að halda Norðurlandaráðsþing. Þingstaðurinn er þjóðþing viðkomandi lands, nema á Íslandi þar sem þingsalur Alþingis er ekki nógu stór til að hýsa samkomuna. 

Á þinginu eru forseti og varaforseti Norðurlandaráðs kosnir til eins árs í senn.

Verðlaun Norðurlandaráðs eru afhent á meðan þingið stendur yfir. 

## Tenglar
* Um Norðurlandaráðsþing á norden.org (á íslensku)
Hans Becker

**Hans Becker** (d. 3. mars 1746) var danskur maður sem varð lögmaður á Íslandi en hafði áður verið skrifari og aðstoðarmaður Árna Magnússonar.

Becker kom með Árna til Íslands, ferðaðist um landið með honum í fjögur ár þegar Árni var við gerð jarðabókarinnar og lærði íslensku nægilega vel til að þýða íslenskar guðsorðabækur á dönsku. Hann varð seinna timburkaupmaður í Danmörku og þegar hús Árna brann í eldsvoðanum í Kaupmannahöfn 1728 kom Árni þeim hluta bókasafnsins sem bjargaðist í geymslu hjá Becker.

Becker hélt vinskap við Árna og fleiri Íslendinga, hafði áhuga á landinu og skrifaði meðal annars bækling árið 1736, sem ekki var þó prentaður fyrr en löngu síðar, þar sem hann lagði fram ýmsar tillögur sem hann taldi að gætu orðið til framfara. Meðal annars vildi hann fækka kaupstöðum í fimm og efla þá síðan og styrkja þar með þéttbýlismyndun. Hann lagði til að Hafnarfjörður yrði höfuðstaður landsins og aðsetur helstu embættismanna. Einnig vildi hann koma á akuryrkju og trjárækt, múrsteinsgerð og kalkbrennslu.

Árið 1737 sótti Hans Becker um lögmannsembætti norðan lands og vestan og fékk það. Hann kom til landsins um vorið og var á Alþingi, fór svo út um haustið og sótti fjölskyldu sína og kom aftur næsta vor. Hann stóð fyrir því að láta byggja lögréttuhús úr timbri á Þingvöllum en þar hafði ekkert slíkt hús verið.

Þrátt fyrir einlægan Íslandsáhuga varð Becker ekki tilþrifamikill lögmaður, enda farinn að eldast og heilsan ekki góð. Hann fékk aðstoðarmann 1741, Orm Daðason sýslumann, sem var frændi Árna Magnússonar og hafði verið skrifari hjá honum eins og Becker, og gengdi hann lögmannsstarfinu á Alþingi þá um sumarið og einnig næsta sumar þótt þá væri búið að skipa Svein Sölvason varalögmann, en hvorugur þeirra Beckers kom til þings. Árið 1743 gegndu Ormur og Sveinn báðir lögmannsstörfum norðan og vestan á Alþingi en síðan var ákveðið að Sveinn skyldi gegna lögmannsstarfinu í forföllum Beckers. Hann tók líka við þegar Becker dó 1746.

Becker bjó síðustu árin í Brokey og dó þar. 

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Verðlaun Norðurlandaráðs

**Verðlaun Norðurlandaráðs** eru veitt af Norðurlandaráði ár hvert. Verðlaunin eru afhent á Norðurlandaráðsþingi. 

Verðlaunin eru kennd við ráðið og eru veitt fyrir bókmenntir, tónlist, kvikmyndir, barna- og unglingabókmenntir og náttúru- og umhverfisstarf. Hvert Norðurland sér um tilefningar til verðlaunanna og sérstakar dómnefndir, skipaðar fulltrúum frá Norðurlöndunum, velja svo vinningshafa.

Verðlaunaféð er 350.000 danskar krónur í hverjum flokki fyrir sig.

## Tengt efni:

* Tónlistarverðlaun Norðurlandaráðs
* Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs
* Náttúru- og umhverfisverðlaun Norðurlandaráðs
* Kvikmyndaverðlaun Norðurlandaráðs
* Barna- og unglingabókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs

## Tenglar
* Norðurlandaráð
Menningarkimi

**Menningarkimi** er hópur fólks innan ákveðins samfélags sem sker sig úr með klæðaburði, háttalagi, tungumáli og/eða öðru.
Péturskirkjan í Regensburg

**Péturskirkjan í Regensburg** (þýska: *Der Regensburger Dom* eða *Kathedrale St. Peter*) er dómkirkja borgarinnar Regensburg í Þýskalandi og helsta kennileiti borgarinnar.

## Saga Péturskirkjunnar
Fyrirrennari Péturskirkjunnar var reistur um 700 og þar hvíldi heilagur Erhard. Annar fyrirrennari var reistur í kringum aldamótin 800, en hann brann fyrst 1156 og síðan 1172. Framkvæmdir við núverandi kirkju hófust 1237 og var hún í smíðum allar götur til 1520, með hléum. Eftir það voru gerðar breytingar á henni þannig að hún fékk gotneskan stíl, að tilskipan Lúðvíks I konungs Bæjaralands. Á árunum 1859-69 voru turnarnir hækkaðir og eru þeir nú 105 metra háir. Þar með er Péturskirkjan hæsta bygging Regensburg. Árið 1872 var lokið við aðrar framkvæmdir við kirkjuna og var lýst yfir að hún væri í fyrsta sinn fullkláruð eftir 600 ára byggingatíma. Flestir núverandi gluggar eru frá 13. og 14. öld. Í grafhvelfingu hvíla margir biskupar sem þjónað hafa í borginni. 2006 sótti Benedikt XVI páfi kirkjuna heim.

## Heimildir

*
Steinbrúin í Regensburg

**Steinbrúin í Regensburg** var reist á 12. öld og var eina brúin yfir Dóná í borginni Regensburg í Þýskalandi í 800 ár.

## Saga brúarinnar

Steinbrúin var aðeins 11 ár í smíðum, frá 1135-1146, og þótti það ganga með eindæmum hratt fyrir sig. Smíðin þótti einnig afar vönduð og var brúin notuð sem fyrirmynd annarra steinbrúa frá 12. og 13. öld, s.s. brúna yfir Saxelfi í Dresden, brúna yfir Moldau í Prag og brúna yfir Rón í Avignon. Lengd brúarinnar eru 336 metrar. Steinbogarnir eru 14 talsins, en á 17. öld hvarf einn boginn í jarðvegsvinnu. Hann er enn til neðanjarðar. Upphaflega voru tvö brúarhlið við sitthvorn enda brúarinnar og eitt fyrir miðju þar sem brúin hvíldi á lítilli eyju, en í dag stendur bara suðurturninn (*Brückturm*). Loðvík VII, konungur Frakklands, fór yfir brúna árið 1146 í krossferð til landsins helga (2. krossferðin), en það var sama ár og brúin var vígð. 1633 stóð sænskur her við borgardyrnar í 30 ára stríðinu. Borgarbúar tóku þá til bragðs að sprengja brúargólfið milli tveggja steinboga til að hindra að Svíar kæmust yfir. Það kom þó ekki að sök, því Svíar hertóku borgina þrátt fyrir það. Eftir stríðið var bráðabirgðabrú úr viði sett yfir gatið og var það í notkun allt til 1790-91 er nýtt steingólf var lagt á aftur. 23. apríl 1945 sprengdu nasistar brúna á nýjan leik á tveimur mismunandi stöðum til að hindra að bandarískur her kæmist yfir. Þær skemmdir voru ekki lagfærðar fyrr en 1967.

## Ástand í dag
Brúin er komin vel til ára sinna. Hún var opin allri umferð í gegnum aldirnar, þ.á.m. bílaumferð og um tíma gengu sporvagnar yfir brúna. Sprovagnarnir hafa verið fjarlægðir og í upphafi nýs árþúsunds var bílaumferð um hana bönnuð. Aðeins strætisvagnar og leigubílar fengu að fara yfir. 2008 var allri umferð um brúna bönnuð og er hún nú eingöngu opin fyrir gangandi vegfarendur. 2010 var byrjað að taka hana í gegn og til stendur að því ljúki 2017. Þegar er búið að gera við stóran hluta hennar.

## Þjóðsaga
Þegar brúin var í smíðum á 12. öld ákváðu byggingameistari brúarinnar og byggingameistari Péturskirkjunnar að veðja um það hver þeirra gæti klárað sína byggingu fyrr. Þegar veðmálið var afráðið þótti byggingameistara brúarinnar brúarsmíðin ganga allt of hægt fyrir sig og óttaðist að tapa veðmálinu. Hann kallaði því á kölska og bað hann um aðstoð. Kölski sagðist aðeins mundu hjálpa til ef hann fengi fyrstu þrjár sálir sem yfir brúna gengju þegar hún væri tilbúinn. Þessu játti brúarsmiðurinn og nú gekk verkið miklu hraðar. Það tók aðeins 11 ár að fullsmíða brúna og þótti mönnum það með ólíkindum. Þegar smíðinni lauk krafðist kölski launa sinna. Byggingameistarinn lét þá hana, hænu og hund ganga fyrst yfir. Yfir þessu reiddist kölski svo að hann lamdi í brúna af öllu afli. Því er brúin enn í dag með hnúð eða upphækkun fyrir miðju. Reyndar er þessi þjóðsaga síðari tíma tilbúningur, enda var brúin þegar tilbúin þegar kirkjusmíðin hófst.

## Tilvísanir


## Heimildir

*
Sveinn Sölvason

**Sveinn Sölvason** (6. september 1722 – 6. ágúst 1782) var íslenskur lögmaður, klausturhaldari og skáld á 18. öld. Hann bjó á Munkaþverá í Eyjafirði. 

Sveinn var sonur Sölva Tómassonar klausturhaldara á Munkaþverá og konu hans Halldóru Jónsdóttur frá Tungu í Fljótum. Hann fór utan til náms og var skráður í Kaupmannahafnarháskóla haustið 1740. Þann 30. mars 1742 fékk hann konungsbréf fyrir varalögmannsdæmi norðan og vestan, tæplega tvítugur að aldri, og loforð um lögmannsembættið þegar Hans Becker léti af því. Hann gegndi lögmannsstörfunum tvö seinustu starfsár Beckers og tók svo við eftir lát hans 1746.

Á lögmannstíma Sveins dró enn úr virðingu og áhrifum Alþingis og til að mynda var lögréttumönnum fækkað, fyrst í 10 og síðan í 5, og dómendum í yfirrétti sem lengst af höfðu verið 24 var fækkað í 12 og síðan í 6. Frá 1756 voru skipaðir varalögmenn með Sveini. Fyrstur var Ólafur Stefánsson, síðar stiftamtmaður. 1764 tók Jón Ólafsson frá Eyri í Seyðisfirði við en hann dó 1778 og ári síðar var Stefán Þórarinsson skipaður varalögmaður. Það ár (1779) var síðasta ár Sveins lögmanns á þingi. Björn Markússon gegndi einn lögmannsstörfum á þinginu 1780 en Stefán varalögmaður 1781 og 1782.

Sveinn þótti að mörgu leyti merkismaður, greindur og vel að sér í lögum og skrifaði meðal annars bók um íslensk lög, *Tyro juris* eða *[[Barn í lögum]]*. Einnig skrifaði hann annálinn *[[Íslands árbók]]*, sem nær yfir árin 1740-1781, og orti töluvert, bæði rímur, eftirmæli og fleira, meðal annars Rímur af Gissuri jarli Þorvaldssyni, sem prentaðar voru í Leirárgörðum árið 1800.

Kona Sveins var **Málfríður Jónsdóttir**, Jónssonar sýslumanns í Grenivík, og voru þau systkinabörn því Jón sýslumaður var móðurbróðir Sveins. Á meðal barna þeirra voru Jón Sveinsson landlæknir og Jón Sveinsson sýslumaður í Suður-Múlasýslu.

Jón Jakobsson sýslumaður á Espihóli skrifaði ævisögu Sveins lögmanns, sem út kom 1791, og nefnist hún *Fáord æruminning at grøf virdugligs og ágæts høfdíngia herra Sveins Sølvasonar : sem var konúngligrar hátignar løgmadr nordan og vestan á Islandi, samt klaustrhaldari at Múnkaþverá*.

## Viðhorf Sveins til íslensku
Sveinn Sölvason hafði sprokverskt viðhorf til íslenskunar, taldi að málið ætti samkvæmt stjórnarfarinu (þáverandi) að draga dám af dönsku og vildi meina að fásinna væri að halda við fornyrðum. Sveinn segir til dæmis svo í formálanum að bók sinni *Tyro juris*: „Þar næst meðkenne eg, að hier finnast ógjarnan gömul gullaldarorð, sem nú eru komen úr móð, og að eg þarímót hefe stundum hiálpast við þau orð, sem dregenn eður samsett eru af Dönskunni, hvað eg helld eingen spiöll . . . . og so sem vor Efne í flestum Greinum dependera af þeim Dönsku; því má þá ecke einnen vort Tungumál vera sömu Forlögum undirorpeð.“ Í tímaritinu Skírni 1908 var vitnað til þessara orða, og tekið svo til orða að þjóðin hafi þegar þetta var glatað trú á mátt sinn og megin, þegar menn höfðu ekki meiri virðingu fyrir móðurmálinu en svo, að bæri vott um þjóðarhnignun. 

## Tilvísanir


## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Koppur

**Koppur** (**næturgagn** eða **náttpottur**) er ílát sem minnir á pott og er notað í stað salernis, núorðið aðallega af börnum sem eru ekki nógu stór til að notast við venjulegt salerni. Foreldrar/forráðamenn venja börn sín á að nota kopp og eru notaðar til þess hinar ýmsu aðferðir. Hér áður fyrr var næturgagn eða náttpottur undir rúmum fullorðins fólks, og var notað á nóttunni til að kasta af sér vatni, og var þannig brúkaður til að þurfa ekki að fara út á kamarinn eða ef langt var á salernið í óupphituðum híbýlum.
Hugsvinnsmál

**Hugsvinnsmál** eru frjálsleg forníslensk þýðing á hinu latneska spekiriti *Catonis Disticha* frá þriðju öld. Hið latneska spekirit var skólabók hérlendis frá því á 11. öld og langt fram yfir siðaskipti. Hermann Pálsson hefur bent á hin skýru tengsl Hugsvinnsmála við Hávamál. 

## Tenglar
* Hugsvinnsmál; af Lexis.hi.is
Stefán Þórarinsson

**Stefán Þórarinsson** (24. ágúst 1754 – 12. mars 1823) var íslenskur lögmaður og síðar amtmaður, konferensráð og riddari af Dannebrog. Hann var ásamt bræðrum sínum ættfaðir Thorarensen-ættar.

Stefán var sonur Þórarins Jónssonar sýslumanns á Grund í Eyjafirði, sem var sonur Jóns Jónssonar sýslumanns í Grenivík og var Stefán því bróðursonur Málfríðar konu Sveins Sölvasonar lögmanns. Kona Þórarins og móðir Stefáns var Sigríður Stefánsdóttir, systir Ólafs stiftamtmanns. Þórarinn dó 1767, þegar Stefán var 13 ára, og fór hann þá til Ólafs móðurbróður síns en var í skóla í Skálholti hjá Hannesi Finnssyni. Móðir Stefáns giftist aftur Jóni Jakobssyni sýslumanni á Espihóli og var Jón Espólín sýslumaður og sagnaritari hálfbróðir Stefáns.

Stefán fór utan 1770 og naut kennslu hjá Hannesi, sem þá var kominn til Kaupmannahafnar, og ári síðar var hann tekinn í Kaupmannahafnarháskóla. Hann lauk embættisprófi í lögfræði 1777 og fór að vinna í rentukammerinu. 3. febrúar 1779 var hann skipaður varalögmaður en fór þó ekki strax til Íslands, heldur ferðaðist um Noreg til að kynna sér bústjórn og jarðyrkju. Hann tók svo við varalögmannsembættinu 1780. Sveinn lögmaður andaðist 1782 og tók Stefán þá við lögmannsembættinu norðan og vestan.

Hann var fyrst á Innrahólmi hjá Ólafi móðurbróður sínum en 1783 fékk hann skipun í amtmannsembættið norðan og austan og því fylgdi Möðruvallaklaustursumboð og bústaður á Möðruvöllum í Hörgárdal. Hann fékk lausn frá lögmannsembættinu 1789 en raunar gegndi Vigfús bróðir hans lögmannsstörfum á þinginu 1786 og 1787 og Magnús Stephensen frændi hans 1788.

Stefán var amtmaður í norður- og austurumdæminu til dauðadags 1823 og þótti duglegur og framkvæmdasamur. „Hann hefir haft einna mesta gáfu til allra framkvæmda og ráðdeildar í atvinnu og búskapar efnum af öllum þeim, er voru honum samtíða á Íslandi, og hefir Norðurland borið menjar eftir stjórn hans fram til þessa dags,“ segir Jón Sigurðsson í *Lögsögumannatali og lögréttumanna*.

Kona Stefáns var Ragnheiður, dóttir Vigfúsar Schevings sýslumanns Skagfirðinga, en móðir hennar var Anna Stefánsdóttir, móðursystir Stefán, og þau hjónin því systrabörn.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Halldór Ólafsson (lögmaður)

**Halldór Ólafsson** (um 1580 – 8. júlí 1638) var íslenskur lögmaður, sýslumaður og klausturhaldari á 17. öld. Hann bjó á Grund í Eyjafirði. 

Foreldrar Halldórs voru Ólafur Jónsson klausturhaldari á Möðruvöllum, sonur Jóns rebba Sigurðssonar í Búðardal, og kona hans Þórunn eldri, dóttir Benedikts ríka Halldórssonar sýslumanns á Möðruvöllum. Halldór fékk Möðruvallaklaustursumboð eftir föður sinn. 

Jón Sigurðsson lögmaður norðan og vestan var sviptur embætti 1618 og árið eftir var kosið um lögmann á Alþingi. Þeir voru í kjöri Halldór, Ari í Ögri, bróðir hans Jón eldri Magnússon í Haga og Magnús Björnsson, síðar lögmaður. Var kastað hlutkesti, sem Halldór vann. Enginn höfuðsmaður var á þingi þetta ár því að Friðrik Friis hafði komið til landsins skömmu fyrir þing en dáið þremur dögum seinna. Sór Halldór því ekki embættiseið sinn fyrr en árið eftir, þegar Holgeir Rosenkrantz var kominn til landsins.

Um leið fékk Halldór sýsluvöld í Skagafjarðarsýslu, sem Jón Sigurðsson hafði misst, en sýslan var þó tekin af honum aftur 1628 og fengin Jóni og um leið fékk Halldóra kona Halldórs Möðruvallaklaustursumboð. Það var nærri einsdæmi að kona fengi slíkt umboð en þetta mun hafa verið vegna skulda Halldórs, sem var enginn fésýslumaður. Skagafjarðarsýslu fékk hann þó aftur árið eftir en hún var enn tekin af honum 1636 og veitt Benedikt syni hans.

Halldór veiktist eftir Alþingi 1637 og náði sér ekki aftur. Hann fór þó til þings 1638 en þaðan var hann fluttur aðframkominn í Skálholt, á sömu kviktrjám og lík Gísla Oddssonar biskups hafði verið flutt tveimur dögum áður, og dó þar daginn eftir (8. júlí).

Kona hans var Halldóra Jónsdóttir eldri (um 1585 – 1661), dóttir Jóns sýslumanns á Holtastöðum og Grund, Björnssonar prests á Melstað, Jónssonar Arasonar, og konu hans Guðrúnar Árnadóttur frá Hlíðarenda. Á meðal barna þeirra voru Benedikt sýslumaður í Skagafjarðarsýslu, Helga kona séra Páls Björnssonar í Selárdal, en þau hjónin koma mjög við sögu íslenskra galdraofsókna, og Margrét kona Brynjólfs Sveinssonar biskups, og dó Halldóra í Skálholti hjá dóttur sinni.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Taílenskt letur

**Taílenskt letur** (tælenska: อักษรไทย, *àksǒn thai*), einnig kallað **taílenska stafrófið**, er notað til þess að skrifa taílensku og önnur minni tungumál í Taílandi. Tungumálið er ein abúgída sem hefur að geyma 44 samhljóða (พยัญชนะ, phayanchaná), 15 sérhljóða tákn (สระ, sàrà) sem sameina yfir 28 sérhljóða og loks eru fjórar tón-áherslur (วรรณยุกต์ eða วรรณยุต, wannayúk eða wannayút). 

## Saga
Taílenska stafrófið á rætur sínar að rekja til hinnar fornu Khmer-leturgerðar (อักขระเขมร, akchara khamen), og flokkast hún undir suðrænan Brahmic rithátt sem kallast Vatteluttu.

## Staffræði
Taílenskir stafir mynda ekki há- og lágstafi líkt og í latneska stafrófinu, bil milli orða eru ekki notuð, nema í undartekningartilvikum. Stutt stopp í setningum eru merkt með kommu og löng með punkti, þó eru þau oft gefin til kynna með auðu svæði.