Hannes Hafstein

**Hannes Þórður Hafstein** (f. 4. desember 1861, d. 13. desember 1922) var íslenskt skáld, sýslumaður og fyrsti ráðherra Íslands.

## Ævi
Hannes var sonur Péturs Havsteens amtmanns á Möðruvöllum í Hörgárdal og Kristjönu Gunnarsdóttur Havsteen. Hann varð fyrsti inspector scholae Lærða skólans skólaárið 1879-1880. Hannes lauk námi við Lærða skólann 1880 og hélt í laganám til Kaupmannahafnar. Hann dundaði sér við skriftir á námsárum sínum og gat sér gott orð á Íslandi fyrir skáldskapargáfu. Hann lauk lögfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla árið 1886. Þegar hann kom heim varð hann settur sýslumaður í Dalasýslu og sat að Staðarfelli í eitt ár uns hann gerðist málafærslumaður við landsyfirréttinn. Tveimur árum síðar varð Hannes ritari  hjá Magnúsi Stephensen landshöfðingja.

Árið 1895 var hann skipaður sýslumaður á Ísafirði, í kjölfar Skúlamála - Skúla Thoroddsen og fór til Ísafjarðar árið eftir. Árið 1899 fór Hannes  á landhelgisbátnum Ingjaldi út í breska togarann *Royalist*, sem var að ólöglegum veiðum í íslenskri landhelgi í Dýrafirði. Togarinn kafsigldi bátinn með þeim afleiðingum að þrír af þeim fjórum ósyndu mönnum sem voru með Hannesi í för drukknuðu. Bretarnir björguðu Hannesi um borð og hættu veiðunum.

Hannes sat á Alþingi fyrir Ísfirðinga 1900-1901 og fyrir Eyfirðinga 1903-1915. Loks var hann kjörinn af konungi til setu á Alþingi 1916-1922 en hann sat síðast á Alþingi 1917. Hann varð foringi Heimastjórnarmanna á Alþingi þegar dönsk ríkisstjórn Venstre féllst á hugmyndir Heimastjórnarmanna um ráðherra á Íslandi, og bauð Íslendingum heimastjórn að fyrra bragði, eftir að Valtýr Guðmundsson hafði fengið frumvarp sitt samþykkt á Alþingi 1901, árið 1903.

## Ráðherra

Hannes varð fyrsti ráðherra Íslands frá og með 1. febrúar 1904. Meðan Hannes var ráðherra var sími lagður til landsins (sjá *[[Símamálið]]*). Deilur risu um uppkast að nýrri stjórnarskrá og var kosið um „*[[Uppkastið]]*“ árið 1908. Andstæðingar *Uppkastsins* unnu sigur og Björn Jónsson varð ráðherra 31. mars 1909. Þá varð Hannes bankastjóri Íslandsbanka. 

Hannes varð ráðherra í annað sinn 24. júlí 1912, þá fyrir Sambandsflokk, þegar Kristján Jónsson lét af embætti, og sat til 21. júlí 1914. Á því tímabili var fánamálið mjög til umræðu, og tapaði Hannes atkvæðagreiðslu um skipan nefndar um tilhögun og tillögugerð í fánamálinu. Tók Sigurður Eggerz við ráðherraembætti af Hannesi. Hannes settist þá aftur í bankastjórastól Íslandsbanka og sat þar til 1917 er hann sagði af sér vegna heilsubrests.

## Tilvitnanir


## Tenglar

* Hannesarholt | Menningarsetur | Grundarstígur 10 
* Hannes Hafstein, Óðinn, 1.-6. tölublað (01.01.1923), Blaðsíða 1
* Æviágrip á heimasíðu Alþingis
* Fánamálið hjá forsætisráðuneytinu
* Heimastjórn.is - Erindi Guðjóns Friðrikssonar um Hannes Hafstein
* Hannes Hafstein með erlendum augum: Encyclopaedia Britannica http://www.britannica.com/EBchecked/topic/251442/Hannes-Hafstein
* Gagnrýni Þorvalds Gylfasonar á aðdáun fólks á Hannesi Hafstein I
* ''Aldarfjórðungsafmæli innlendrar stjórnar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929
* ''Hannes drap mig með glæsimennskunni''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994
* ''Klingjum nú og kætum oss''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989
* Hannes Hafstein og hús skáldsins, Lesbók Morgunblaðsins, 39. tölublað (15.10.1988), Bls.8-11

### Sögur og kvæði
*Ljóð eftir Hannes Hafstein 
*Brennivínshatturinn