open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skagi (Skagafirði)

**Skagi** eða **Skaginn** er byggðarlag á austanverðum Skaga, Skagafjarðarmegin, en byggðin vestan á Skaga (Húnaflóamegin) kallast Skagaströnd. Skaginn nær frá Sævarlandsvík, við mynni Laxárdals, og út á Skagatá og er ströndin um 30 km á lengd, tiltölulega bein og láglend, að undanskildum Ketubjörgum.

Upp af ströndinni eru lágir ásar og fell og á milli þeirra mýrar, móar og fjöldi stöðuvatna. Í mörgum þeirra er ágæt silungsveiði. Innsti bærinn á Skaga heitir Skefilsstaðir og var þar áður þingstaður hreppsins, Skefilsstaðahrepps, en nú tilheyrir Skaginn Sveitarfélaginu Skagafirði. Allmargir bæir voru á Skaga en sumir þeirra eru nú komnir í eyði. Ysti bærinn, Hraun, er þó enn í byggð.

Helsta höfnin á Skaga er í Selvík. Þar var áður verstöð og má sjá þar rústir gamalla verbúða. Úr Selvík sigldi floti Kolbeins unga áleiðis til Vestfjarða um Jónsmessu 1244 en mætti skipum Þórðar kakala á miðjum Húnaflóa og hófst þá Flóabardagi, eina sjóorrusta Íslandssögunnar.

Margar jarðir á Skaga eru hlunnindajarðir og þar er reki, silungsveiði, selveiði, æðarvarp og fleiri hlunnindi en þar þykir næðingssamt og kalsalegt, enda liggur byggðin opin fyrir norðanvindinum og hvergi skjól af fjöllum. Landslagið er víðast hvar sviplítið en fallegt útsýni er yfir Skagafjörð.

Kirkja sveitarinnar er í Ketu, lítil timburkirkja og er hún friðuð.

## Heimildir
* Hallgrímur Jónasson: *Árbók Ferðafélags Íslands*. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.
* Hjalti Pálsson (ritstj.): *Byggðasaga Skagafjarðar* I. bindi. Skefilsstaðahreppur - Skarðshreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 1999. ISBN 978-9979-861-18-8
Innri-Hólmur

**Innri-Hólmur** er stórbýli, kirkjustaður og fornt höfuðból, skammt frá gangamunna Hvalfjarðarganga. Þar bjó fyrstur Þormóður Bresason er nam Akranes ásamt bróður sínum. Þeir bræður voru kristnir og talið að þeir hafi haft með sér presta eða munka til Íslands. Segir í Landnámu um Innra-Hólma að þar hafi verið reist kirkja nokkuð löngu fyrir kristnitöku. Um aldur kirkju á Innra-Hólmi er annars vitað að þar er sóknarkirkja þegar tíundarlög eru sett árið 1096. Þá er hennar einnig getið í kirknatali Páls biskups Jónssonar frá því um 1200 og þess getið að hún sé helguð Jóhannesi postula. Sú kirkja sem þar stendur enn var reist 1891 að undangengnum deilum eftir að eldri kirkja var þar aflögð og sóknin lögð til Garða. Olli það miklum deilum  og reistu íbúar í Innri-Hólmssókn nýja kirkju sem upphaflega var úr timbri, en hefur nú verið múrhúðuð. Í kirkjunni er að finna altaristöflu eftir Jóhannes Kjarval listmálara.

## Heimildir
* 
*
Hvítárbakki

**Hvítárbakki** er í Bæjarsveit, á milli Grímsár og Flókadalsár. Þar stofnaði Sigurður Þórólfsson (1869-1929) einn fyrsta lýðháskóla landsins árið 1905. Lýðháskólinn á Hvítárbakka var rekinn að norrænni fyrirmynd til 1920. Héraðsmót voru haldin á Hvítárbakka sem var vinsæll samkomustaður, þar til þau voru flutt að Þjóðólfsholti hjá Ferjukoti.
## Heimildir
* 
*
Skagi (aðgreining)

**Skagi** getur átt við:

* Skaga, stórt nes sem er umkringt vatni á þremur hliðum.

## Í landafræði
* Akranes (Skipaskaga), oft með ákveðnum greini (þ.e. Skaginn).
* Skaga, stórt nes á Norðurlandi, milli Húnaflóa og Skagafjarðar.
* Skaga, byggðarlag á austurströnd Skaga.
Fjármagnstekjuskattur

**Fjármagnstekjuskattur** er skattur sem leggst á eignatekjur, þ.e. vaxtatekjur, arð, söluhagnað og leigutekjur. Síðan 1.1.2018 er skatturinn er 22% tekjuskattur.  

Þróun fjármagnstekjuskatts:

* 10% frá 1. janúar 1997 til 30. júní 2009
* 15% frá 1. júlí til 31. desember 2009
* 18% frá 1. janúar 2010 til 31. desember 2010
* 20% frá 1. janúar 2011 til 31. desember 2017
* 22% frá 1. janúar 2018

## Tengt efni
* ''Hvað er fjármagnstekjuskattur?''; af Rsk.is
*Fjármagnstekjuskattur af Rsk.is
Kalmanstunga

**Kalmanstunga** er sveitabær í Hvítársíðu og efsti bær í Borgarbyggð. Að sögn Landnámu heitir bærinn svo eftir suðureyskum landnámsmanni sem flutti þangað bú sitt frá Katanesi eftir að synir hans drukknuðu í Hvalfirði. 

Kalmanstunga var á árum áður hvoru tveggja í senn, afskekkt sveitabýli umgirt torfærum ám og stórbýli í þjóðbraut þá er fjölfarinn reiðvegur lá norðan úr landi um Stórasand og Arnarvatnsheiði og áfram um Kaldadal suður á Þingvelli. Það var ekki fyrr en á sjötta tug síðustu aldar að Kalmanstunga komst í varanlegt og gott vegasamband, þegar brýr voru gerðar yfir Norðlingafljót og Hvítá. 

Kalmanstunguland er hvað víðáttumest landareign í Mýrasýslu og er þar undir meðal annars allt Hallmundarhraun inn að jöklum. Kirkja var í Kalmanstungu til 1812, en aðeins tveir aðrir bæir áttu þar kirkjusókn. Eftir það átti Kalmanstunga kirkjusókn til Gilsbakka til 1907 þegar sú sókn var sameinuð Reykholtsprestakalli.

## Heimildir
* 
*
Kvíahellan

**Kvíahellan** er aflraunasteinn Snorra prests og bónda á Húsafelli og er hann að finna við kvíarnar framan við gilkjaft ofan við heimatúnið á Húsafelli. Hella þessi, sem er rúmlega 180 kg og mjög óárennileg til átaks þykir vel tæk til þriggja miserfiðra þrauta. Auðveldast þykir þannig að lyfta henni upp á norðurkambinn á syðri kvíadyrunum. Þrautin þyngri er svo að forfæra kvíahelluna upp á stóran stein í miðju norðurveggjar, hvar nafn Snorra bónda mun vera klappað í steininn. Þrautin þyngsta og frækilegasta þótti að taka kvíahelluna upp á brjóst sér og ganga þannig með hana umhverfis kvíarnar og hafa nokkrir náð þeim árangri á síðustu áratugum, þar á meðal aflraunamaðurinn Jón Páll Sigmarsson (1960-1993). Kvíahellan hefur notið vinsælda á aflraunamótum og meðal annars verið notuð til keppni í Laugardalshöll og móti sem kennt er við sterkasta mann heims sem haldið var á Þingvöllum.
## Heimildir
*
Langá

**Langá** á Mýrum er lindá, sem rennur úr Langavatni í Langavatnsdal. 
Skammt fyrir neðan brúna á þjóðveginum er í ánni Sjávarfoss, þangað sem gætir sjávarfalla og nokkru ofar fossinn Skuggi. Í minni Grenjadals er mikill laxastigi við Sveðjufoss og annar hjá fossinum Skugga og nokkru neðar við brúna er Langárfoss, þekktur laxveiðistaður. Urriðaá fellur í Langá á leirum við ósinn og um 5 km frá upptökum rennur úr Langá Gljúfurá, sem síðan rennur í Norðurá, skammt frá ármótum hennar við Hvítá. Góð laxveiði er í ánni.

Langá hefur líklega forðum haft afrennsli niður Hraundal áður en þar varð eldgos í Rauðukúlum (291 m) sem stíflaði afrennsli niður í dalinn. Ofan hraunsins myndaðist Sandvatn og Langá fékk afrennsli suðaustur úr Hraundal og út í Borgarfjörð fyrir vestan Borgarnes. 
## Heimildir
* 
*
Munaðarnes

**Munaðarnes** er bær við Norðurá, þar sem rekin er orlofshúsabyggð Bandalags starfsmanna ríkis og bæja. Í landi Munaðarness er einnig 32 hektara skógræktargirðing.

## Heimildir
* 
*
Rauðanes

**Rauðanes**, áður *Raufarnes*, er bær á Mýrum, skammt frá Borg á Mýrum. 

## Sögur og sagnir
Segir svo í Egils sögu að þar hafi Skallagrímur Kveldúlfsson haft smiðju og stundað þar rauðablástur. Enn fremur að þá er Skallagrím vanhagaði um hentugan stein, harðan og sléttan til að lýja á járnið, hafi hann róið út á fjörðinn og kafað þar eftir hentugum steini. Steininn þann fann hann fyrir utan Miðfjarðareyju ólíkan mjög öðru grjóti í nágrenni Rauðaness, hóf upp í bát sinn og reri með til lands og lagði fyrir utan smiðjuna. Ber sögum ekki saman um hvort hann sé þar enn, af sumum er talið að hann sé aftur kominn á sinn stað í sjónum, en aðrir telja sig hafa séð hann og segja á sínum stað, brimsorfinn og barinn mjög að ofan.

## Heimildir
* 
*
Langavatn (Mýrum)

**Langavatn** allstórt stöðuvatn í Langavatnsdal á Mýrum, um 214 m yfir sjávarmáli. Það er um 5 ferkílómetrar að stærð og allt að 36 m niður þar sem það er dýpst. Vatnið hefur orðið til fyrir hraun sem stíflað hefur afrennsli dalsins. Í Langavatn rennur Langadalsá að norðan og Beilá að suðaustanverðu. Silungsveiði er í Langavatni og við útfallið þar sem Langá fellur úr vatninu er stífla til vatnsmiðlunar vegna laxaræktar í ánni og vatnakerfi hennar.

## Þjóðtrú
Til er einkennileg saga um hjón ein fjölkunnug sem köstuðu lík menskra manna í Langavatn í Langavatnsdal, sem síðar hafi orðið að nykrum. Atburður þessi á að hafa gerst snemma á 15. öld, og er sögn þessi alveg einstök í íslenskri þjóðtrú. 

## Tilvísanir


## Heimildir
* 
*
Knappsstaðir

**Knappsstaðir** eru eyðibýli, kirkjustaður og áður prestssetur í Stíflu í Fljótum í Skagafirði, landnámsjörð Þórðar knapps og Æsu Ljótólfsdóttur frá Hofi í Svarfaðardal. Bærinn fór í eyði árið 1974. Hann stendur undir fjalli sem heitir Breiðarkollur og er 932 m á hæð.

Kirkja hefur verið á Knappsstöðum frá því mjög snemma á öldum og þar sátu prestar sóknarinnar. Knappsstaðabrauð þótti þó alltaf með rýrari brauðum, enda er Stífla snjóþung og þótti harðbýl þótt sumarfagurt hafi verið þar áður en Skeiðsfossvirkjun sökkti stórum hluta sveitarinnar undir vatn.

Þann 12. júní 1838 stórskemmdist Knappsstaðakirkja í jarðskjálfta. Ákveðið var að reisa nýja kirkju. Var hún vígð 1840 og er elsta timburkirkja landsins og ein hinna minnstu. Kirkjubyggingin var meðal annars fjármögnuð með því að selja Guðbrandsbiblíu, sem kirkjan átti, og barst hún til útlanda en var síðan gefin aftur til Íslands 1933 og er nú í Landsbókasafni.

Knappsstaðabrauð var lagt niður 1881 og kirkjan lögð undir Barð. Eftir að Stífla fór í eyði að mestu voru sóknirnar sameinaðar og eru síðan tvær kirkjur í Barðssókn. Messað er í kirkjunni einu sinni á ári og eru þær messur jafnan fjölsóttar.

## Tilvísanir
Leirá (Leirársveit)

**Leirá** er fornt höfuðból í í Leirársveit, kirkjustaður og fyrrum prestssetur, er stendur við samnefnda fengsæla laxveiðiá. Vegur liggur áfram frá Leirá til hringvegarins við Leirárvoga.

Að Leirá hefur verið útkirkja frá Saurbæ frá 1883, en áður lá Leirá til Mela. Þar var kirkja helguð Pétri postula í kaþólskum sið. Núverandi kirkja á Leirá var reist árið 1914 og á árunum 1973-1976 voru gerðar á henni verulegar endurbætur. Meðal kirkjugripa eru silfurkaleikur og patína sem smíðuð eru í Kaupmannahöfn af Sigurði Þorsteinssyni og gefin kirkjunni af Magnúsi Stephensen árið 1797. Altaristafla kirkjunnar er eftir Eggert Guðmundsson. 

## Sögur og sagnir
Leirár er fyrst getið í Landnámu sem aðsetur Oddgeirs er átti Hróðgeir hinn spaka fyrir bróður og bjó Hróðgeir fyrstur í Saurbæ. Oddgeir þessi flutti síðan að Oddgeirsstöðum í Flóa. Leirá hefur verið meðal mestu höfuðbóla og öndvegisjarða hérlendis og sátu þar margir höfðingjar og áhrifamenn í íslensku þjóðlífi. Meðal þeirra voru Árni lögmaður Oddsson (1592-1665), Jón Vigfússon (1643-1690) síðar biskup á Hólum, Oddur lögmaður Sigurðsson er andaðist með vofveiflegum hætti 1741 og Magnús amtmaður Gíslason (1704-1766) sem tók að sögn Leirá fram yfir Bessastaði þegar hann var amtmaður. Þá bjuggu á Leirá feðgarnir Ólafur Stefánsson (1731-1812) og Magnús Stephensen (1762-1833), er lét reisa þar prentsmiðju og prentaði meðal annars sálmabók 1801. Það sama ár flutti Magnús inn orgel í sóknarkirkjuna á Leirá, eitt það fyrsta í íslenskri kirkju. Þá sat Jón Thoroddsen sýslumaður og skáld, sá er samdi fyrstu skáldsöguna á íslensku í nútímalegum skilningi  á Leirá frá 1863 til dauðadags.

## Heimildir
* 
*
Hof í Hjaltadal

**Hof** er bær í Hjaltadal í Skagafirði, landnámsjörð Hjalta Þórðarsonar að sögn Landnámabókar, og þar segir líka að á Hofi hafi verið hin fjölmennasta og ágætasta erfidrykkja á landinu, sem synir Hjalta héldu eftir föður sinni.

Á Hofi er mikið af fornminjum sem ekki hafa verið rannsakaðar svo neinu nemi en svo virðist sem þar hafi verið stórbýli en búseta hafi lagst þar af á 11. öld og bærinn fluttur í Hóla, sem eru örskammt frá Hofi. Byggð virðist hafa verið stopul á Hofi allt til 1827 en þá var reist þar hjáleiga frá Hólum.

Bærinn stendur á háum hól og segir sagan að þar hafi virki Hjaltasona verið.

## Heimildir
*Landið þitt Ísland - Bindi H-K bls 86- Þorsteinn Jósepsson og Steindór Steindórsson

## Tilvísanir
Höfði á Höfðaströnd

**Höfði** er bær á Höfðaströnd í austanverðum Skagafirði, landnámsjörð Höfða-Þórðar Bjarnarsonar og áður kirkjustaður. Höfði er norðan við Höfðavatn, í hvammi suðvestan undir Höfðahólum, sem eru framhlaup úr fjallinu fyrir ofan. 

Höfði var ysti bær í Höfðahreppi hinum forna en þar utan við tók Fellshreppur við. Hálfur Þórðarhöfði tilheyrir Höfða en hinn helmingurinn Bæ. Höfði á einnig Höfðamöl milli Höfðavatns og sjávar og hlutdeild og veiðirétt í Höfðavatni.

Kirkja sem verið hafði á Höfða frá fornu fari var lögð af 1891.

Höfði kemur mjög við sögu í kvikmyndinni Bíódagar eftir Friðrik Þór Friðriksson. Friðrik er ættaður frá Höfða og þar var upphafsatriðið í kvikmynd hans Börn náttúrunnar einnig tekið upp.

## Tilvísanir
Hof í Vesturdal

**Hof** í Vesturdal í Skagafirði er nú í eyði en var áður gamalt stórbýli og kirkjustaður, landnámsjörð Eiríks Hróaldssonar í Goðdölum og líklega ættarsetur Goðdæla, sem voru niðjar Eiríks. Nýbýli sem reist voru í landi Hofs eru í byggð þótt heimajörðin hafi farið í eyði 1999.

Land Hofs var geysilega víðlent, náði yfir allt land á milli Hofsár í Vesturdal og Vestari-Jökulsár allt suður að Hofsjökli, sem er einmitt kenndur við Hof. Ennfremur fylgdi Hofsafrétt jörðinni og var hún einhver landmesta jörð á Íslandi. Frá Hofi eru um 20 kílómetrar fram að Hofsjökli en út að sjó við Sauðárkrók eru um 65 kílómetrar.

Jarðhiti er í landi Hofs og er vatn þaðan nýtt til upphitunar á tveimur bæjum.

## Tilvísanir

## Heimildir
* *Jarða- og búendatal Skagafjarðarsýslu*. Sögufélag Skagfirðinga, 1950.
Insane Clown Posse

**Insane Clown Posse** er bandarískt rapptvíeyki sem var stofnað árið 1989 af Joe Bruce og Joseph Utsler.
Hvammur í Laxárdal

**Hvammur í Laxárdal** er eyðibýli, kirkjustaður og áður prestssetur í Skagafjarðarsýslu. Hvammur er í Laxárdal, sem liggur vestan við Tindastól, og tilheyrði áður Skefilsstaðahreppi en er nú í Sveitarfélaginu Skagafirði og liggur undir Sauðárkróksprestakall eftir að prestakallið var lagt niður 1970, en í því var auk Hvamms kirkjan á Ketu á Skaga. Hvammur var alla tíð talið ákaflega rýrt brauð og prestar þar voru margir bláfátækir.

Kirkjan í Hvammi var til forna Ólafskirkja, helguð Ólafi helga. Núverandi kirkja er úr timbri og var byggð árið 1892.

Skammt frá Hvammi er gamalt eyðibýli sem heitir Atlastaðir og er sagt að Atli, sonur landnámsmannsins Eilífs arnar, hafi búið þar en líklegt er að Hvammur hafi verið landnámsjörð Eilífs.

## Heimildir
Síðumúli

**Síðumúli** er kirkjustaður á Hvítársíðu í Borgarbyggð. Þar er jarðhiti og eru sögur um mikinn hver sem þar var en hvarf eða færði sig til, suður yfir Hvítá og myndi þar geta verið Hurðarbakshver. Þar sem hverinn er talinn hafa verið áður er nú náttúruleg laug. Í Síðumúla var fyrrum útkirkja frá Gilsbakka en söfnuði þar er nú þjónað frá Reykholtsprestakalli. Núverandi kirkja í Síðumúla er steinsteypt og reist árið 1926. Í kirkjunni er altaristafla eftir Eyjólf Eyfells listmálara og skírnarfontur úr graníti eftir Jóhann Eyfells. 

## Heimildir
* 
*
Reyðarvatn

**Reyðarvatn** er stöðuvatn austan Þverfells. Það er rúmir 8 km2 að flatarmáli, tæpir 49 m þar sem það er dýpst og stendur 325 m yfir sjávarmáli. Úr vatninu norðanverðu fellur Grímsá í fossum og flúðum niður í Lundarreykjadal og í því veiðist silungur á stöng. Við árósinn má sjá votta fyrir fornum hleðslugarði, sem er talinn hafa verið hlaðinn til að auðvelda um fyrir meiri veiði í Grímsá.

## Heimildir
* 
*
Rauðsgil

**Rauðsgil** er bær sem stendur á bakka samnefnds gljúfragils sem skerst inn í suðurhlíðar Hálssveitar í Reykholtsdal í Borgarfirði.

Í Sturlubók Landnámabókar 21. kafla segir:

Úlfsstaðir eru 2 km í norð-vestur, handan Reykjadalsár. Kirkjustaðurinn og prestssetrið Reykholt, bær Snorra Sturlusonar, er 4 km í vest-norð-vestur.
Auðsstaðir eru 4 km í aust-norð-austur, sunnan Reykjadalsár og á milli er bærinn Búrfell, sem heitir eftir samnefndu felli í heiðinni sunnan við bæinn. Næsti bær austan Auðsstaða kallast Giljar.  Beint á móti Rauðsgili, norðan Reykjadalsár er bærinn Hofstaðir þar sem bjó á tuttugustu öld landsþekktur hestamaður *Höskuldur á Hofstöðum*. 

Eftir Rauðsgili rennur samnefnd á. Í henni er að finna fossa svo sem Bæjarfoss, Laxfoss, Einiberjafoss og svo Tröllafoss, sem er ofan gils. Þegar komið er niður úr gilinu rennur áin norður yfir sléttan dalsbotninn og fellur í Reykjadalsá. Hún kvíslaðist áður um sléttuna, en hefur verið beint í einn farveg með varnargarði. Áin Rauðsgil markar skilin á milli Hálsasveitar og Reykholtsdals, sem voru aðskildir hreppar áður en þeir sameinuðust í það sveitarfelag sem nú (árið 2020) heitir eftir fleiri sameiningar Borgarbyggð. Reykholtsdalshreppur var vestan ár, en Hálssveit austan ár og náði alla leið til Húsafells, Geitlands og Langjökuls.

Neðan við heimatúnið við árkvísl, sem nú er þurr, stendur falleg rétt sem kallast *Rauðsgilsrétt*. Þangað kemur fé úr Fljótstungurétt og af heiðunum sunnan Hálsasveitar.

Rauðsgil er fæðingastaður  Jóns Helgasonar (f. 1899), skálds og prófessors, en eitt af þekktari kvæðum hans nefnist *[[Á Rauðsgili]]*.

Fellaflói er mýri á heiðinni sunnan við bæinn á Rauðsgili og nágrannabæinn Búrfell. Um flóann þarf meðal annars að fara til þess að smala fé til rúnings á vorin og að koma því í réttir og hús á haustin.

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
*   ''Landnámabók (Sturlubók)'' á vefnum snerpa.is
Skallagrímsgarður

**Skallagrímsgarður** er lystigarður í Borgarnesi miðju, upp af Kveldúlfsvík. Íþróttafélagið Skallagrímur og Kvenfélag Borgarness keyptu túnblettinn þar sem garðurinn er árið 1930. 

Samkvæmt Egils sögu drukknaði Böðvar Egilsson, sonur Egils í Borgarfirði og er heygður í Skallagrímsgarði. Þar voru fyrir heygðir fyrir þeir Kveldúlfur og Skallagrímur sonur hans, faðir Egils Skallagrímssonar. Í garðinum er minnismerki um Egil Skallagrímsson með vísan í Sonatorrek, eftirmæli Egils um Böðvar og Gunnar syni sína, en Gunnar hafði dáið skömmu áður en Böðvar drukknaði.

## Heimildir
* 

## Tilvísanir
Stálpastaðaskógur

**Stálpastaðaskógur** er skógur á eyðibýlinu Stálpastöðum í Skorradal. Jörðin er um 160 hektarar og voru af þeim um 100 hektarar fallnir til skógræktar, sem nú eru fullnýttir. Margar erlendar trjátegundir hafa verið þar settar niður, en mest þó af rauðgreni, sitkagreni og stafafuru sem þykja dafna þar vel. Í skógræktinni eru nú merktir minningarlundir og göngustígar og  merkingar, þar á meðal trjásafn yfir ýmsar trjátegundir sem ræktaðar hafa verið upp í landi Stálpastaða. Frá árinu 1952 hafa verið gróðursettar á Stálpastöðum rúmlega 600.000 plöntur af 28 tegundum frá 70 stöðum úr veröldinni. Haukur og Soffía Thors ánöfnuðu Skógrækt ríkisins Stálpastaði 1951.

## Heimildir
*  
* 

## Tenglar
*Stálpastaðaskógur. Skógrækt ríkisins.
Stefánshellir

**Stefánshellir** er hellir í Hallmundarhrauni (3555 m) sem rannsóknir hafa leitt í ljós að er í raun sami hellir og Surtshellir.  Sennilega hafa þeir áður verið einn og sami hellirinn áður en að hrun hafi orðið í hellinum og þannig lokast á mili þeirra. Aðalop Stefánshellis er niðri í gjá, um 350 m frá nyrsta opi Surtshellis og sést opið ekki fyrr en komið er alveg að hellismunanum. Vegvísar vísa leið við slóð og benda á helstu niðurföll og op inn í hellinn og inni í honum eru ranghalar og hvelfingar er saman mynda flókið völundarhús.
## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
*  Björn Hróarsson, etal.: ''Lava caves in the Hallmundarhraun lava flow, West Iceland.'' Proceedings of the 6th International Symposium on Volcanospeleology. (1991) (á ensku)
Lovsamling for Island

**Lovsamling for Island** (**Lagasafn fyrir Ísland**) er útgáfuverk með safni lögfræðiheimilda sem snerta Ísland frá árabilinu 1096–1874. Það kom út á árunum 1853–1889 og er alls 21 bindi. 

Efni ritverksins verður best lýst með undirtitlinum sem er á titilblaði, en þar stendur: „Úrval af mikilvægustu eldri og yngri lögum og tilskipunum, úrskurðum, fyrimælum og reglugerðum, Alþingisdómum og samþykktum, bréfum stjórnardeilda, skipulagsskrám og gjafabréfum, ásamt öðrum skjölum sem varpa ljósi á réttarfar og stjórnarfar á Íslandi á fyrri og seinni tímum.“

Jón Sigurðsson forseti átti hugmyndina að útgáfunni og sá um hana að mestu, en fékk til liðs við sig sem lögfræðilegan ráðgjafa Oddgeir Stephensen stjórnardeildarforseta. Í ársbyrjun 1845 rituðu þeir kansellíinu bréf og óskuðu eftir styrk til að undirbúa verkið. Það var samþykkt haustið 1847 og komu fyrstu tvö bindin út árið 1853. 

Við afmörkun efnisins kom til greina að miða við upphaf einveldisins árið 1661, eða þegar Rentukammerið tók við málefnum Íslands um 1683, eða þegar farið var að nota Norsku lög um 1700 og Hæstiréttur Danmerkur varð æðsta dómsvald í íslenskum málum. Ákveðið var að byrja á tíundarlögum Gissurar biskups Ísleifssonar, 1096, en farið er fljótt yfir sögu í fyrsta bindinu sem nær til 1720. 

Um útgáfu einstakra binda sáu:
* 1.–15. bindi: Jón Sigurðsson og Oddgeir Stephensen.
* 16.–17. bindi: Jón Sigurðsson. 
* 18.–19. bindi: Oddgeir Stephensen. 
* 20.–21. bindi: Hilmar Stephensen og Ólafur Halldórsson.
Málið á flestum skjölunum er danska, en sum eru þó á íslensku. Sum skjölin hafa einnig birst í öðrum heimildasöfnum, t.d. *[[Íslenskt fornbréfasafn|Íslensku fornbréfasafni]]*. 

Á árunum 1855–1875 komu út hjá Hinu íslenska bókmenntafélagi árleg hefti nefnd *[[Tíðindi um stjórnarmálefni Íslands]]* sem síðan voru gefin út í þremur bindum (1864, 1870 og 1875) og er þar íslenskur texti flestra þeirra stjórnvaldsákvarðana sem birtar voru árin 1854–1874 en danski textinn er í *Lovsamling for Island*.

Ástæðan fyrir því að *Lovsamling for Island* endar á árinu 1874, er sú að þá fóru að koma út *[[Stjórnartíðindi fyrir Ísland]]*, sem hafa komið út samfellt til þessa dags. A-deildin kom út á íslensku og dönsku til 1918, en eftir það á íslensku. B-deildin aðeins á íslensku. 

Þó að *Lovsamling for Island* sé ekki tæmandi heimidasafn, er það mikilvægt sagnfræðilegt og lögfræðilegt heimildarrit, en er minna notað en skyldi vegna þess hversu fágætt það er.

## Heimildir
* *Lovsamling for Island* I, Kbh. 1853, formáli. 

## Tengill
* ''Lovsamling for Island'' - öll bindi á Bækur.is
* Lovsamling for Island, 1. bindi — Tímabilið 1096–1720.
* Lovsamling for Island, 2. bindi — Tímabilið 1721–1748.
* Lovsamling for Island, 3. bindi — Tímabilið 1749–1772.
* Lovsamling for Island, 5. bindi — Tímabilið 1784–1791.
* Lovsamling for Island, 13. bindi — Tímabilið 1844–1847.
Langavatn

**Langavatn** getur átt við:

* Langavatn á Héraði.
* Langavatn í Langavatnsdal í Mýrasýslu.
* Langavatn í Refasveit í Austur-Húnavatnssýslu.
* Langavatn í Reykjahverfi.
* Langavatn á Reynisvatnsheiði.
* Langavatn á Skaga.
* Langavatn í Staðarsveit á Snæfellsnesi.
* Langavatn á Tvídægru.
* Langavatn í Veiðivötnum.
* Langavatn á mörkum Reykjavíkur og Mosfellsbæjar.
Benedikt Sveinsson (f. 1938)

**Benedikt Sveinsson** (31. júlí 1938 – 17. september 2024) var íslenskur fjárfestir og athafnamaður. Benedikt var faðir Bjarna Benediktssonar, fyrrverandi forsætisráðherra og formanns Sjálfstæðisflokksins, og barnabarn Benedikts Sveinssonar alþingismanns. Bjarni Benediktsson eldri, fyrrum forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, var föðurbróðir hans.

## Æviágrip
Benedikt var oddviti Sjálfstæðismanna í bæjarstjórn Garðabæjar og formaður bæjarráðs á 9. og 10. áratug 20. aldar. Hann starfaði einnig við lögmennsku og var áberandi í viðskiptalífinu á 10. áratugnum þar sem hann sat í stjórnum margra af stærstu fyrirtækjum Íslands á þeim tíma. Frá tíunda áratuginum var gjarnan talað um viðskiptatengsl Benedikts og ættingja hans sem „kolkrabbann“ og var þá vísað til þess að Benedikt, bróðir hans Einar og frændi þeirra, Benedikt Jóhannesson, stæðu saman í voldugri viðskiptablokk sem stýrði stórfyrirtækjum á borð við Sjóvá-Almennar, Marel, Skeljung, Eimskip og Haukþing.

Benedikt varð umtalaður í september 2017 vegna Hjaltamálsins svokallaða, þegar upplýst var um að hann hefði skrifað undir meðmælabréf fyrir dæmdan barnaníðing, Hjalta Sigurjón Hauksson, til þess að Hjalti gæti fengið uppreist æru hjá ríkisstjórn Íslands. Bjarni Benediktsson, sem var þá forsætisráðherra, hafði vitað frá í júlí sama ár að faðir hans væri meðal meðmælenda Hjalta. Málið leiddi til þess að ríkisstjórn Bjarna hrundi þegar Björt framtíð sleit stjórnarsamstarfinu við Sjálfstæðisflokkinn vegna „alvarlegs trúnaðarbrests“. 

Benedikt keypti 0,1042% hlut í Íslandsbanka á útboði á eignarhlutum ríkisins í bankanum í mars 2022. Þátttaka Benedikts í útboðinu var harðlega gagnrýnd þar sem sonur hans hafði pólitíska umsjón yfir því sem fjármálaráðherra. Í október 2023 gaf umboðsmaður Alþingis út álit þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að Bjarna hefði skort hæfi til að samþykkja sölu á eignarhluta í bankanum til föður síns. Álitið leiddi til þess að Bjarni sagði af sér sem fjármálaráðherra þann 10. október.

## Tilvísanir
Listi yfir helstu laxveiðiár á Íslandi

Þetta er **listi yfir helstu laxveiðiár á Íslandi**: 

* Fljótaá
* Flókadalsá
* Grímsá (í Borgarfirði)
* Haffjarðará
* Hítará
* Hofsá
* Húseyjarkvísl
* Langá á Mýrum
* Laxá á Ásum
* Laxá í Aðaldal
* Laxá í Dölum
* Laxá í Kjós
* Laxá í Leirársveit
* Laxá í Laxárdall 
* Miðfjarðará
* Norðurá
* Straumfjarðará
* Sæmundará
* Vatnsdalsá
* Víðidalsá
* Þverá (í Borgarfirði)
Langidalur (Húnaþingi)

**Langidalur** er dalur í Austur-Húnavatnssýslu og liggur frá Refasveit við Blönduós til suðausturs inn að mótum Blöndudals og Svartárdals. Raunar er það aðeins austurhluti dalsins, austan við Blöndu, sem kallast Langidalur, nafnið er ekki notað um svæðið vestan árinnar, að minnsta kosti ekki af heimamönnum.

Meðfram dalnum endilöngum er Langadalsfjall, um 25 km á lengd og 700-800 m hátt víðast hvar, en í það eru þrjú djúp skörð yfir í Laxárdal fremri, eyðidal austan fjallsins. Langidalur er grösugur og búsældarlegur og þar er fjöldi bæja. Kirkja sveitarinnar er á landnámsjörðinni Holtastöðum en af öðrum höfuðbólum má nefna Geitaskarð og Móberg.

## Bæir
### í byggð
*Geitaskarð
*Holtastaðir
*Auðólfsstaðir
*Breiðavað 
*Fremsta-Gil 
*Fagranes 
*Hvammur 
*Skriðuland 
*Móberg 
*Hólabær 

### í eyði
*Björnólfsstaðir
*Glaumbær
*Engihlíð
*Nýlenda
*Karlastaðir
*Mikilsstaðir
*Strjúgsstaðir
*Gunnsteinsstaðir
*Æsustaðir
*Yzta-Gil
*Mið-Gil
Laxá

**Laxá** getur átt við:

* Laxá á Ásum
* Laxá í Aðaldal
* Laxá í Hrútafirði
* Laxá í Kjós
* Laxá í Laxárdal (Dalasýslu)
* Laxá í Laxárdal (Skagafirði)
* Laxá í Laxárdal (Þingeyjarsýslu)
* Laxá í Leirársveit
* Laxá í Nesjum
* Laxá í Refasveit
* Litlu-Laxá í Hreppum
* Stóru-Laxá í Hreppum
Laxá í Refasveit

**Laxá í Refasveit** er dragá í Austur-Húnavatnssýslu. Hún á upptök á Laxárdal fremri, löngum, grösugum dal sem liggur samhliða Langadal, austan Langadalsfjalls. Þar voru áður um tuttugu bæir en nú er dalurinn nær allur kominn í eyði. 

Við Skrapatungurétt rennur Norðurá í Laxá ofan úr Norðurárdal og þar sveigir Laxá til vesturs og rennur út í Húnaflóa í Laxárvík í Refasveit. Vegurinn yfir Þverárfjall til Sauðárkróks liggur meðfram Laxá að ármótunum en síðan með Norðurá. Neðan við þjóðveginn sem liggur út á Skagaströnd rennur Laxá í gljúfri og þar var áður brú þar sem þrengst er. Heitir það Ámundahlaup. Þar er nú laxastigi.
Laxá (Skagafirði)

**Laxá í Laxárdal**, einnig kölluð **Laxá á Skaga**, er dragá sem rennur um Laxárdal í Skagafirði og til sjávar í Sævarlandsvík, norðan við Tindastól. Áin á upptök á Hryggjafjalli á Staðarfjöllum. Nokkur laxveiði er í ánni.

## Heimildir

## Tengill
* Laxá í Laxárdal á Openstreetmap.org
Straumfjörður

**Straumfjörður** er fjörður á Mýrum í Borgarbyggð. Þar var verslunarstaður og nú eyðibýli. Þaðan var stundað útræði og er talið að Hamborgarkaupmenn hafi siglt þangað fyrr á öldum. Einokunarkaupmenn sigldu þangað um hríð, eða frá 1669 til 1672, en skip sigldu þangað tíðum að afléttri einokun á verslun og 1863 varð Straumfjörður löggiltur verslunarstaður. Eftri að Borgarnes varð einnig löggiltur verslunastaður fjórum árum síðar, tók verslun í Straumfirði hins vegar að hnigna og lagðist hún alveg af um aldamótin 1900. Síðastur til að versla þar var Ásgeir Eyþórsson (1869-1942), faðir Ásgeirs Ásgeirssonar fyrrum forseta Íslands, frá 1896-1901. Eftir að Ásgeir Eyþórsson lét af verslun var stórt verslunarhús, sem þar hafði verið reist skömmu fyrir aldamót tekið í sundur og flutt að Borg á Mýrum og endurreist til afnota sem prestssetur 1902.

Siglingin inn Straumfjörð var ávalt varasöm og fórust þar kaupskip í gegn um tíðina. Þá varð þar eftirminnilegt sjóslys, er steytti á skerinu Hnokka og brotnaði í spón, franska rannsóknaskipið Pourquoi pas? í miklu fárviðri haustið 1936. Allir þeir sem með skipinu voru, 39 alls fórust, utan einn skipverja er tókst að komast lífs af.
## Heimildir
* 
*
Laxá (Þingeyjarsýslu)

**Laxá** er lindá í Suður-Þingeyjarsýslu sem rennur úr Mývatni og niður Laxárdal. Ofan Brúarfossa og Laxárvirkjunar nefnist áin Laxá í Mývatnssveit, en neðri hluti árinnar kallast Laxá í Aðaldal. Laxá er önnur vatnsmesta bergvatnsá landsins og ein þekktasta laxveiðiáin. Árið 1970 stóð Laxárdeilan um virkjun efst í Laxá.

Efri hluti Laxár er um 33 kílómetrar að lengd frá Brúarfossum að upptökum í Mývatni, en heildarlengd árinnar er 58 km. Hún er að mestu leyti hrein lindá, nema hvað Kráká fellur í hana efst. Vatnsmagnið er því nokkuð stöðugt. Allt umhverfi árinnar er vel gróið og þykir einstaklega fagurt og þar er mikið og fjölbreytt fuglalíf. Margir góðir veiðistaðir eru í Laxá og þar hafa oft veiðst miklir stórlaxar. Laxá í Laxárdal er líka þekkt fyrir að vera ein besta urriðaveiðiá landsins og veiðast þar oft stórir og vænir urriðar. Náttúrufegurð þykir mikil við Laxá en áin rennur á hrauni allan Aðaldal að Æðarfossum neðan við Laxamýri, um 1 km frá sjó, en þar fellur hún fram af hraunbrúninni. Brúarfossar eru þó ekki svipur hjá sjón eftir að Laxá var virkjuð þar um 1950. 

## Tenglar
* Openstreetmap Laxá í Laxárdal (Þingeyjarsýslu)
* Laxá í Laxárdal (Þingeyjarsýslu) - Laxá úr Mývatni er virkjuð á 3 stöðum en þar sem Kráká er óttaleg drullutuðra veldur framburður hennar truflunum á virkjununum, ritgerðin skoðar dípkanir á botninum til að safna framburðinum sem lausn
Þjófakrókur

**Þjófakrókur** er kriki milli Hádegisfells, Kaldadals og Langjökuls. Talið er að Þjófakrókur heiti svo eftir útilegumanninum Fjalla-Eyvindi og að hann hafi hafst þar við um hríð með vitneskju Húsafellsprests. Er jafnvel talið að Fjalla-Evindur, sem talinn er hafa verið hagleikssmiður, hafi dvalið með óreglulegum hætti á Húsafelli og smíðað þar ýmsa húsmuni fyrir prest.

Frá Þjófakrók er auðvelt að komast á Langjökul og hafa Borgfirðingar sameinast um að  þróa þar margvíslega aðstöðu til skíða- og frístundaiðkunar sem sérstakt aðdráttarafl fyrir ferðamenn sem þangað koma og vilja fara á jökulinn.
## Heimildir
* 
*
Stóra-Holt

**Stóra-Holt** er bær og áður kirkjustaður í Fljótum í Skagafirði. Þar var löngum stórbýli og var Holt ein af stærstu jörðum í Fljótum. Jörðin átti allt land frá Fljótaá til fjalls, milli Brúnastaða og Saurbæjar, þar á meðal allan Holtsdal. Fjallið fyrir ofan bæinn heitir Holtshyrna.

Í Holti var kirkja allt til ársins 1906 en þá fauk þáverandi kirkja í ofviðri og varð úr að byggja hana ekki upp aftur. Holt var aldrei prestssetur eftir siðaskipti, heldur þjónaði presturinn á Barði Stóra-Holtskirkju.

## Heimildir
* *Jarða- og búendatal í Skagafjarðarsýslu 1781-1958*. 4. hefti. Reykjavík 1959.
* Hallgrímur Jónasson: *Árbók Ferðafélags Íslands. Skagafjörður*. Ferðafélag Íslands, Reykjavík 1946.
Kourtney Kardashian

**Kourtney Mary Kardashian** (fædd 18. apríl 1979) er bandarískur frumkvöðull, félagsvera og raunveruleikaþáttastjarna sem varð fræg fyrir að vera í þáttunum *Filthy Rich: Cattle Drive*, *[[Keeping Up with the Kardashians]]* og *[[Kourtney and Khloé Take Miami]]*. 

Hún er elsta barn Kris Jenner og lögfræðingsins Roberts Kardashian, systir Kim og Khloé Kardashian, og stjúpdóttir fyrrverandi íþróttamannsins Caitlyn Jenner.

## Æska
Kourtney Kardashian fæddist í Los Angeles og er elsta barn látna lögfræðingsins Roberts Kardashian og Kris Jenner (áður Houghton) og er systir Kim, Khloé og Rob Kardashian. Hún er af armönskum ættum (faðir) og af hollenskum-, skoskum- og bandarískum uppruna í móðurætt. Robert Kardashian sem er best þekkur fyrir að vera lögfræðingur O. J. Simpson við réttarhöld í morðmáli hans, lést þann 30. september 2003. Móðir hennar skildi við Robert árið 1989 og giftist fyrrum Ólympíu-íþróttamanninum Caitlyn Jenner árið 1991. 

Kardashian gekk í rómansk-kaþólskan stúlknaskóla í Marymount. Eftir útskrift yfirgaf hún Kaliforníu og flutti til Dallas þar sem hún gekk í Southern Methodist háskólann í tvö ár. Síðan flutti hún til Tucson, Arizona og gekk í háskólann þar og útskrifaðist þaðan með gráðu í leiklist með spænsku sem aukagrein. Bekkjarfélagar hennar voru m.a. Nicole Richie og Luke Walton.

Kardashian á þrjá stjúpbræður, (frá elsta til yngsta) þá Burt Jenner, Brandon Jenner og Brody Jenner, stjúpsysturina Casey Jenner og hálfsysturnar Kendall og Kylie Jenner.

## Ferill
Kourtney og móðir hennar opnuðu fatabúðir bæði í Los Angeles og New York borg sem báru nafnið „Smooch“. Kourtney er einnig meðeigandi og rekur D-A-S-H, fatabúð í Los Angeles, Miami og New York með systrum sínum Kim og Khloé. 

Kardashian varð fyrst þekkt fyrir að vera í raunveruleikaþættinum *Filthy Rich: Cattle Drive* árið 2005 þar sem hún safnaði peningum til góðgerðarmála. Hún varð síðan ein af aðalpersónum þáttanna *[[Keeping Up with the Kardashians]]* þar sem fylgst er með lífi fjölskyldu hennar. Hún systir hennar, Khloé, byrjuðu síðan með sinn eigin þátt út frá því, *[[Kourtney and Khloé Take Miami]]*, og fylgdist fyrsta þáttaröðin með því þegar þær opnuðu D-A-S-H útibú í Miami árið 2009.

Kardashian stefnir að því að skrifa bók, Kardashian Konfidential, með systrum sínum Kim og Khloe og kemur bókin út í nóvember 2010.

Hún mun leika í 3. þáttaröð 90210 með Kim og Khloé Kardashian. Þær munu leika sig.

## Einkalíf
Kourtney á synina Mason Dash (f. 14. desember 2009) og Reign Aston Disick (f. 14. desember 2014) og dótturinna Penelope Scotland Disick með fyrrverandi kærastanum Scott Disick.

Kourtney á stjúpdæturnar Atiana Cecelia De La Hoya (f. 29. mars 1999) og Alabama Luella Barker (f. 24. desember 2005) og stjúpsoninn Landon Asher Barker (f. 9. október 2003) frá eiginmanni Travis Barker. 

## Heimildir
Svignaskarð

**Svignaskarð** er fornt stórbýli og höfuðból í Norðurárdal í Borgarbyggð. Samkvæmt Sturlungu mun Svignaskarð hafa verið eitt af búum Snorra Sturlusonar og þar bjó um tíma Torfi Erlendsson (1598-1665), sýslumaður og umboðsmaður konungsjarða í Borgarfirði. 1903-1939 bjó þar athafnamaðurinn Guðmundur Daníelsson (1873-1939). Hafði hann keypt jörðina og tekið við í mikilli niðurníðslu, en byggt hana upp og gert aftur að miklu stórbýli. Svignaskarð var á þessum árum í alfaraleið norður í land og þar þróaðist með Guðmundi mikil fyrirgreiðsla við ferðamenn og taldi fjöldi þeirra sem stöldruðu við á Svignaskarði árið 1914 til að mynda 3434 ferðamenn. Að sumri til dvöldu margir þar í um lengri eða skemmri tíma við útivist og stangveiði í Norðurá og var gistingu haldið þar úti allt til ársins 1952. Svignaskarð var síðan selt til Iðju, félags verksmiðjufólks í Reykjavík árið 1968 og hefur félagið þar síðan reist orlofshúsabyggð í kjarrlendinu norður af eldri bæjarhúsum.

Skammt austan við bæinn í túninu hjá Svignaskarði er klettaborg sem nefnist Kastali og er þaðan gott útsýni yfir Borgarfjarðarhérað. Sökum þess að þar var gott vígi frá náttúrunnar hendi, var bærinn fluttur þar upp á Sturlungaöld, þar sem að fyrir utan víðsýni var þar nánast sjálfgert vígi að kalla. Á milli bæjarhúsa og Kastalans er heimagrafreitur hvar hvíla Guðmundur Daníelsson, fyrrum bóndi og ábúandi á Svignaskarði og kona hans, Guðbjörg Sæmundsdóttir.
## Heimildir
* 
*
Bær (Höfðaströnd)

**Bær** er sveitabær í austanverðum Skagafirði, skammt norðan við Hofsós. Bær á land við ströndina milli Hofs og Höfðavatns og á hálfan Þórðarhöfða á móti Höfða og einnig Bæjarmöl, syðri grandann sem tengir höfðann við land, og veiðirétt í Höfðavatni með öðrum jörðum við vatnið.

Neðan við túnið í Bæ eru Bæjarklettar og Bæjarvík. Þar var fyrr á tíð ágæt lending og var þaðan töluvert útræði. Þar voru löngum nokkrar þurrabúðir og bjó þar fólk sem lifði fyrst og fremst af sjósókn. Skömmu fyrir miðja 19. öld risu líka fáein hús við Höfðavatn í landi Bæjar og lifðu íbúar þar einnig á veiðiskap. Var því Bær lengi vel ein mesta útgerðarstöð við Skagafjörð. Þessi byggð fór svo í eyði þegar hafnarmannvirki voru gerð á Hofsósi og fólk fluttist þangað.

## Heimildir
* Jarða- og búendatal í Skagafjarðarsýslu 1781-1958. 4. hefti. Reykjavík 1959.

## Tilvísanir
Laxá (Dalasýslu)

**Laxá** (stundum kölluð **Laxá í Laxárdal** eða **Laxá í Dölum**) er bergvatnsá í Dalasýslu og ein af bestu laxveiðiám landsins. Áin kemur að hluta úr Laxárvatni á Laxárdalsheiði, sem er milli Hvammsfjarðar og Hrútafjarðar, og rennur um Laxárdal og til sjávar í Hvammsfirði, skammt sunnan við Búðardal. Margar litlar þverár og lækir falla í ána en hún er þó oft mjög vatnslítil.

Um 36 veiðistaðir eru í ánni og er hinn efsti við Sólheimafoss en af þekktum veiðistöðum má nefna hylinn Papa. Veiðifélag var stofnað um ána 1935 og er í hópi elstu veiðifélaga landsins. Síðan hefur áin verið leigð út. Bandarískir auðmenn voru lengi með hana á leigu, meðal annars forstjóri Pepsi-gosdrykkjafyrirtækisins, og komu margir heimskunnir menn að veiða í ánni, svo sem geimfarinn Neil Armstrong og kylfingurinn Jack Nicklaus.

Einhver fyrsta tilraun til laxaklaks á Íslandi var gerð við Laxá þegar Guttormur Jónsson í Hjarðarholti byggði klakhús í landi jarðar sinnar. Seinna var byggt klakhús í landi jarðarinnar Leiðólfsstaða, þar sem heitir Þrándargil. Þar hjá er nú veiðihús veiðifélagsins og heitir það einnig Þrándargil.

## Heimildir
* 

## Tengill
* Openstreetmap Laxá í Laxárdal (Dalasýslu)
Laxá (Hrútafirði)

**Laxá** er dragá í Hrútafirði í sunnanverðri Strandasýslu. Hún á upptök á Laxárdalsheiði eins og Laxá í Dölum, sem fellur til vesturs í Hvammsfjörð, en Laxá i Hrútafirði fellur aftur á móti til austurs og í Hrútafjörð skammt utan við Borðeyri. Áin er um 14 kílómetrar að lengd. Hún er mjög vatnslítil á sumrin.

## Tengill
* Openstreetmap Laxá í Hrútafirði
Laxá á Ásum

**Laxá á Ásum**, stundum kölluð **Neðri-Laxá**, er bergvatnsá á Ásum í Austur-Húnavatnssýslu, um 14 km að lengd. Hún var lengi gjöfulasta og dýrasta laxveiðiá landsins þótt dregið hafi úr veiðinni á síðari árum. Áin fellur úr Laxárvatni en í það fellur aftur Fremri-Laxá úr Svínavatni. Laxá á Ásum rennur svo í Húnavatn, sem Vatnsdalsá fellur einnig í, og síðan um Húnaós í Húnaflóa.

Áin er fremur vatnslítil en í hana hefur oftast gengið mjög mikið af laxi og gat áin áður fyrr gefið gífurlega mikla veiði, allt að 1800 laxa á þriggja mánaða tímabili. Hefur jafnvel verið fullyrt að hún hafi verið besta laxveiðiá í heimi en á árunum fyrir 1990 var áin ofveidd og stofninn lét verulega á sjá. Þar er nú aðeins leyfð fluguveiði og er veiðin á uppleið að nýju. Margir heimsfrægir menn hafa í áranna rás veitt í Laxá og sumir koma ár eftir ár.

Laxá var virkjuð um 1930 til að afla rafmagns fyrir Blönduós og nærliggjandi sveitir og var þá gerð stífla sem myndaði uppistöðu (Laxárvatn). Þar var gerður laxastigi svo að laxinn kæmist áfram upp í Fremri-Laxá. 

## Tengill
* Openstreetmap Laxá á Ásum
Grenjuður Hermundarson

**Grenjuður Hermundarson** var landnámsmaður í innanverðum Hrútafirði að vestan. Hann nam land með Þresti bróður sínum inn frá Borðeyri og bjuggu þeir á Melum að því er segir í Landnámabók. Þeir hafa því numið land í landnámi Bálka Blængssonar, en það var mjög stórt.

Landnáma segir ekkert hvaðan þeir bræður voru en rekur nokkra afkomendur þeirra beggja.
Björn (landnámsmaður á Ströndum)

**Björn** eða **Þorbjörn** var landnámsmaður í Bjarnarfirði á Ströndum. 

Landnáma hefur ekkert um ætt hans og uppruna að segja en afkomendur hans og Ljúfu konu hans voru nafnkunnir. Sonur þeirra var Svanur á Svanshóli, fyrsti nafnkunni galdramaðurinn á ströndum, en dóttir þeirra var Hallfríður, kona Höskuldar Dala-Kollssonar og móðir Hallgerðar langbrókar.
Eiríkur snara

**Eiríkur snara** var landnámsmaður í Strandasýslu. Hann nam land frá Ingólfsfirði til Ófæru, sunnanvert við miðja Veiðileysu. Reykjarfjörður og Trékyllisvík voru í landnámi hans og bjó hann í Trékyllisvík. Síðar gaf hann Önundi tréfæti hluta af landnámi sínu, Veiðileysu alla, Reykjarfjörð og Reykjanesið sunnanvert.

Kona Eiríks var Álöf, dóttir Ingólfs landnámsmanns í Ingólfsfirði. Sonur þeirra var Flosi. Hann bjó í Trékyllisvík þegar skip frá Noregi strandaði þar. Úr flakinu gerðu Norðmennirnir nýtt skip sem þeir kölluðu *Trékylli*. Flosi sigldi með þeim þegar þeir héldu til Noregs en varð afturreka í Öxarfjörð.  „Þaðan af gerðist saga Böðmóðs gerpis og Grímólfs,“ segir í Landnámabók.
Bandarísk stjórnmál

**Bandarísk stjórnmál** lúta að almennri opinberri stjórnun Bandaríkjanna, í heild sinni eða í einstökum fylkjum. Bandaríkin eru stjórnarskrárbundið sambandsríki með sterka þrískiptingu ríkisvaldsins. Enn fremur eru Bandaríkin lýðveldi sem býr við forsetaræði. Þjóðhöfðingi Bandaríkjanna er forsetinn, en forsetinn er einnig höfuð framkvæmdavaldsins. Núverandi forseti Bandaríkjanna er Joe Biden. Aðrar greinar ríkisvaldsins eru þingið, sem situr í tveimur deildum, öldungadeild og fulltrúadeild. Dómskerfið dæmir eftir lögum sem sett eru af Bandaríkjaþingi. Hæstiréttur Bandaríkjanna er æðsta dómsstig landsins. 

Hvert af 50 ríkjum Bandaríkjanna hefur sitt eigið þing og ríkisstjóra, auk síns eigin dómkerfis og hæstarétt.

Í Bandaríkjunum er tveggja flokka kerfi, þar sem demókrataflokkurinn (til vinstri) og repúblíkanaflokkurinn (til hægri) keppa um völd. Auk þessara tveggja flokka starfar fjöldinn allur af smærri stjórnmálaflokkum, en sögulega hafa þeir átt erfitt með að koma mönnum á þing. Það er helst á ríkisþingum sem flokkum utan tvíflokkakerfisins hefur tekist að fá menn kjörna.

Algengt er að vinsælir stjórnmálamenn bjóði sig fram utan flokka, sem sjálfstæðir þingmenn. 

Þó spurningin um rétt ríkja til að segja sig úr lögum við Bandaríkin hafi verið útkljáð í Bandaríska borgarastríðinu hafa spurningar um valdssvið alríkisstjórnarinnar komið upp margsinnis (e. states rights).

## Sérkenni stjórnkerfis Bandaríkjanna

Stjórnkerfi Bandaríkjanna er um margt mjög ólíkt stjórnkerfum annarra þróaðra ríkja. Eitt þeirra er hversu margir synjunarvaldsleikendur (e. veto player) eru í löggjafarferlinu. Á sama tíma er nánast ógerlegt að kalla til þjóðaratkvæðagreiðslu í Bandaríkjunum. Þjóðaratkvæðagreiðslur er í raun aðeins hægt að halda um breytingar á stjórnarskrá Bandaríkjanna, en í þeim ræður þó ekki meirihluti þjóðarinnar, heldur meirihluti ríkjanna. Annar mikilvægur munur er vald öldungadeildar þingsins. Þá er valdssvið hæstaréttar óvanalega mikið. Forsetinn skipar hæstaréttardómara, en þeir eru skipaðir til lífstíðar og eru með öllu óháðir framkvæmda- eða löggjafarvaldinu.

Þá er mikilvægur munur á stjórnmálum Bandaríkjanna og annarra Vesturlanda hversu stórt hlutverk stjórnarskráin leikur í öllum stjórnmálum og stjórnmálaumræðu í Bandaríkjunum.

## Tengt efni
* Forseti Bandaríkjanna
** Listi yfir forseta Bandaríkjanna

* Bandaríkjaþing
** Öldungadeild Bandaríkjaþings
** Fulltrúadeild Bandaríkjaþings

* Hæstiréttur Bandaríkjanna
* Ríkisstjóraembættið

* Repúblikanaflokkurinn
* Demókrataflokkurinn

* Stjórnmálahreyfingar í Bandaríkjunum
** Teboðshreyfingin
* Bandarískir þrýstihópar
* Bandarískar hugveitur

* Kosningarnar 2010

### Bandarísk stjórnmálasaga
* Teboðið í Boston
* Fyrsta meginlandsþingið
* Annað meginlandsþing Bandaríkjanna
* Sambandsþing Bandaríkjanna

* Sambandsskráin
* Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna
* Stjórnarskrá Bandaríkjanna

* Sambandssinnaflokkurinn

* Landsfeður Bandaríkjanna
** Benjamin Franklin
** George Washington
** John Adams
** Thomas Jefferson
** John Jay
** James Madison
** Alexander Hamilton
** Samuel Adams
** John Hancock
Laxá (Nesjum)

**Laxá** er bergvatnsá í sveitinni Nesjum í Hornafirði í Austur-Skaftafellssýslu, skammt vestan við Höfn. Hún rennur milli bæjanna Akurness og Meðalfells ofan við þjóðveginn en neðan við hann rennur hún milli Árnaness og Borga. Um 1960 var grafinn farvegur fyrir ána frá Borgum vestur í Hoffellsá við Skógey og lagður flugvöllur þar sem áin rann áður. Fyrri flugvöllur í Hornafirði var á Suðurfjörutanga og varð þá að róa yfir Hornafjörð til að komast á flugvöllinn.

Umhverfi Laxár þykir fallegt og áin er lygn og oftast fremur vatnslítil. Úr henni hafa stundum komið stórir laxar.
Laxá (Leirársveit)

**Laxá í Leirársveit** er lindá í Borgarfirði. Upptök hennar teljast í Eyrarvatni í Svínadal en í rauninni rennur hún milli allra vatnanna í Svínadal og heitir efst Draghálsá, þar sem hún fellur í Geitabergsvatn, síðan Þverá milli þess og Þórisstaðavatns og á milli Þórisstaðavatns og Eyrarvatns heitir hún Selós. 

Áin fellur svo um Leirársveit og til sjávar norðan við Akranes. Kallast víðáttumikið ósasvæði hennar Leirárvogar eða Grunnafjörður og er friðland fyrir fugla. Ósasvæðið er um 6 km langt að sjó, áin sjálf, frá ósasvæðinu að Eyrarvatni, er um 14 km að lengd og vötnin og árnar þar fyrir ofan um 10 km. 

Laxá er ein af betri laxveiðiám landsins. Áður var hún aðeins laxgeng upp að Eyrarfossi, um 2 km neðan við Eyrarvatn, en árið 1950 var gerður laxastigi í fossinn og er hún síðan laxgeng alveg upp í Draghálsá.

## Heimildir
* 
*
Njörður Sigurjónsson

**Njörður Sigurjónsson** (f. 1974) er doktor í menningarstjórnun og kennari við Háskólann á Bifröst.
Ingólfur Herröðarson

**Ingólfur Herröðarson** var landnámsmaður í Ingólfsfirði á Ströndum. Samkvæmt því sem segir í Landnámabók var hann sonur Herröðar hvítaskýs, göfugs manns í Noregi, sem Haraldur konungur hárfagri lét drepa. Þá fóru synir hans þrír til Íslands og námu land á Ströndum hlið við hlið, firðina fyrir sunnan Dranga: Eyvindur nam Eyvindarfjörð, Ófeigur Ófeigsfjörð en Ingólfur nam land syðstur þeirra, í Ingólfsfirði.

Ingólfur átti dóttur sem hét Álof og giftist hún Eiríki snöru, sem nam land næst fyrir sunnan landnám Ingólfs.
André Clot

**André Clot** (1909 – 2002) var franskur rithöfundur.

## Bókmenntir
* *L’Espagne musulmane. VIIIe–XVe siècle.* Perrin, Paris 1999, ISBN 2-262-01425-6. 
* *L'Egypte des Mamelouks: L'empire des esclaves 1250-1517*, Perrin, 1999, ISBN 2-262-01030-7.
* *Les Grands Moghols: Splendeur Et Chute, 1526-1707 *. Plon, 1993, ISBN 2-259-02698-2.
* *Mehmed II, le conquérant de Byzance (1432-1481)*. Perrin,1990, ISBN 2-262-00719-5.  
* *Haroun al-Rachid et le temps des "Mille et une nuits".* Fayard, Paris 1986, ISBN 2-213-01810-3. 
* *Soliman Le Magnifique*, Fayard, Paris, 1983, 469 p. ISBN 2-213-01260-5.
Ófeigur Herröðarson

**Ófeigur Herröðarson** var landnámsmaður í Ófeigsfirði á Ströndum. Í Landnámabók er sagt frá því að eftir að Haraldur konungur hárfagri lét drepa Herröð hvítaský, göfugan mann í Noregi, hafi synir Herröðar þrír haldið til Íslands og numið land á Ströndum.

Bræðurnir námu firðina fyrir sunnan Dranga: Eyvindur nam Eyvindarfjörð, Ófeigur Ófeigsfjörð, en Ingólfur Ingólfsfjörð.
Landsmót UMFÍ

**Landsmót UMFÍ**, sem Ungmennafélag Íslands heldur, er einn stærsti íþróttaviðburður sem haldinn er á Íslandi.  Fyrsta landsmótið var haldið árið 1909 á Akureyri en þau hafa frá árinu 1940 að jafnaði verið haldin á þriggja ára fresti.  Nokkrar undantekningar hafa þó verið á því.  Síðasta Landsmót UMFÍ var haldið árið 2013 á Selfossi.

## Fyrri Landsmót

## Heimildir
Unglingalandsmót UMFÍ

**Unglingalandsmót UMFÍ** er íþróttakeppni sem haldin er árlega af Ungmennafélagi Íslands. Fyrsta Unglingalandsmótið var haldið á Dalvík árið 1992.

## Staðsetning Unglingalandsmóta

## Tenglar

Heimasíða Unglingalandsmótanna 

## Heimildir