Jeffrey Epstein

**Jeffrey Edward Epstein** (20. janúar 1953 – 10. ágúst 2019) var bandarískur fjársýslumaður og dæmdur kynferðisafbrotamaður. Epstein hagnaðist verulega sem banka- og kaupsýslumaður á níunda og tíunda áratugnum og umgekkst marga af frægustu og ríkustu mönnum heims á þeim tíma. Árið 2008 var hann dæmdur af dómstól í Flórída fyrir að kaupa kynlíf af ólögráða stúlku og dvaldi í fangelsi í 13 mánuði.

Epstein var handtekinn í annað sinn árið 2019 í tengslum við stórtækan kynlífsþrælkunarhring sem hann rak í Flórída og New York. Hann lést í fangelsi þann 10. ágúst 2019. Eftir krufningu á líki hans var komist að þeirri niðurstöðu að Epstein hefði fyrirfarið sér en sú niðurstaða hefur verið mjög umdeild. Ákærur gegn Epstein voru felldar niður eftir dauða hans.

## Æviágrip
Jeffrey Epstein fæddist árið 1953 í Brooklyn-hverfi í New York-borg. Hann lagði stund á eðlisfræði í Cooper Union-skólanum í Manhattan og síðar í háskólanum Courant Institute en lauk ekki námi. Á áttunda áratugnum kenndi Epstein stærðfræði og eðlisfræði við Dalton-skólann á Manhattan en skipti um starfsgrein eftir að hann kynntist föður eins nemanda síns sem var vel tengdur á Wall Street. Hann fékk vinnu hjá verðbréfafyrirtækinu Bear Stearns árið 1976 og varð einn eigenda fyrirtækisins eftir nokkur ár.

Epstein hætti störfum hjá Bear Stearns árið 1981 og stofnaði eigin fjárfestingarsjóð sem sérhæfði sig í þjónustu við milljarðamæringa. Hann efnaðist vel á næstu árum og vingaðist við marga af þekktustu og auðugustu mönnum heims á þessum tíma, meðal annars Bill Gates, Woody Allen, Bill Clinton, Donald Trump og Andrés Bretaprins.

Árið 2005 tilkynnti fjórtán ára stúlka að Epstein hefði misnotað sig kynferðislega á setri sínu á Palm Beach. Hún sakaði hann um að hafa greitt sér 300 dollara í skiptum fyrir að afklæðast og nudda hann. Ellefu mánaða lögreglurannsókn sem fór fram árin 2005-2006 leiddi í ljós að Epstein hefði með skipulögðum hætti tælt til sín fjölda stúlkna sem hann vissi að voru undir lögaldri og greitt þeim fyrir kynlíf. Epstein og tveir aðstoðarmenn hans voru kærðir fyrir barnaníð í maí árið 2006. Epstein gerði samning við fylkissaksóknarann Alexander Acosta um að játa á sig að hafa haft milligöngu um vændissölu og var fyrir vikið aðeins dæmdur í þrettán mánuða fangelsi. Alvarlegri ákærur sem hefðu getað skilað honum lífstíðardómi voru hins vegar felldar niður.

Epstein var undir áhrifum af hugmyndum arfbótastefnu og samkvæmt umfjöllun *[[The New York Times]]* um hann hafði hann uppi hugmyndir um að nota glæsibúgarð sinn í Nýju-Mexíkó sem frjóvgunarmiðstöð þar sem hann gæti frjóvgað fjölda kvenna með sæði sínu. 

### Handtaka og dauði
Í júlí árið 2019 var Epstein handtekinn í annað sinn og hann ákærður fyrir mansal eftir endurskoðun á fyrri samningi hans við stjórnvöld. Hann var sakaður um að stjórna víðfeðmum samtökum sem stunduðu mansal og barnaníð í Flórída og New York. Í ákæru New York-fylkis gegn Epstein var hann sakaður um að hafa skapað víðfemt net fórnarlamba, aðallega stúlkna undir lögaldri, sem hann tældi til sín og greiddi fyrir kynlíf í lúxusíbúðum sínum á Manhattan og Palm Beach í Flórída. Þá hafi hann greitt mörgum þeirra til að finna fleiri fórnarlömb og hafi þannig útvíkkað mansalshringinn sem hann rak.

Þann 24. júlí fannst Epstein hálfmeðvitundarlaus með áverka á hálsi í klefa sínum fangelsi í New York. Áverkarnir leiddu til gruns um að Epstein hefði reynt að svipta sig lífi eða orðið fyrir árás. Þann 10. ágúst fannst Epstein látinn í klefa sínum. Réttarlæknir staðfesti fimm dögum síðar að um sjálfsmorð hefði verið að ræða en sú skýring hefur verið mjög umdeild og dauði Epsteins hefur orðið kveikjan að fjölda samsæriskenninga.

Samverkakona og fyrrverandi kærasta Epsteins, Ghislaine Maxwell, var handtekin þann 2. júlí 2020 og ákærð fyrir að aðstoða Epstein við að misnota ólögráða stúlkur. Réttarhöld í máli hennar hófust í nóvember 2021. Maxwell var sakfelld fyrir alla ákæruliði nema einn í desember sama ár.

## Birting gagna um mál Epsteins
Í desember 2025 hóf dómsmálaráðuneyti Bandaríkjanna að birta skjöl upp úr rannsókn alríkislögreglunnar á máli Epsteins í kjölfar lagafrumvarps sem Bandaríkjaþing hafði samþykkt og Donald Trump forseti hafði undirritað sem skyldaði ríkisstjórnina til að birta þau innan tilsetts frests. Meðal gagnanna var mikill fjöldi tölvupósta og ljósmynda af Epstein með ýmsu þekktu fólki. Í aðdraganda forsetakosninganna 2024 hafði Trump verið tíðrætt um að vilja birta öll skjölin en eftir embættistöku hans hafði stjórn hans þráast við að birta þau þar til frumvarpið um birtingu þeirra var samþykkt á þingi með stuðningi alls Demókrataflokksins og nokkurra liðhlaupa úr Repúblikanaflokknum.

Í janúar 2026 hafði innan við eitt prósent af Epstein-skjölunum verið birt og mikill hluti efnisins sem var birt hafði verið strikaður út. Bæði þingmenn og sumir þolendur Epsteins gagnrýndu hve mikið efni hafði verið ritskoðað í skjölunum. Efnið í skjölunum varð mjög umtalað og hafði áhrif út fyrir landsteina Bandaríkjanna. Meðal annars leiddi það til rannsókna í Bretlandi gegn Andrew Mountbatten-Windsor fyrrverandi prinsi og stjórnmálamanninum Peter Mandelson, sem báðir birtust í tölvupóstum og á myndum með Epstein í gögnunum. Í Noregi hófst rannsókn á fyrrum forsætisráðherranum Thorbjørn Jagland vegna mögulegrar spillingar vegna tengsla þeirra Epsteins. 

Í febrúar 2026 sögðu óháðir mannréttindasérfræðingar á vegum Sameinuðu þjóðanna í yfirlýsingu að Epstein-skjölin hefðu leitt í ljós „óþægilegar og trúverðugar sannanir“ fyrir alþjóðlegri glæpastarfsemi sem fæli í sér kerfisbundna kynferðislega misnotkun, mansal og misnotkun kvenna og stúlkna. Í yfirlýsingunni sögðu þeir glæpina kunna að ná lagalegum þröskuldi glæpa gegn mannúð.

## Tilvísanir