Agnsmokkur

**Agnsmokkur** (fræðiheiti: *Illex illecebrosus*) er meðalstór smokkfiskur úr ættinni Ommastrephidae. Hann er útbreiddur í vestanverðu Atlantshafi, frá Flórídasundi að Grænlandi og Íslandi, og ná austur að Bretlandseyjum. Tegundin er mikið á ferðinni og hefur stuttan lífsferil, yfirleitt innan við eitt ár. Hún gegnir mikilvægu hlutverki í vistkerfinu.

## Útlit
Möttulbúkur agnsmokks getur orðið allt að 340 mm  og er þykkastur um miðjuna á milli höfuðs og fremsta hluta sundblöðkunar. Hornið á milli möttulsbúks og sundblöðku er 40° til 50°, en aldrei meira en 50°. Sundblaðkan er breiðari heldur en hún er löng. Armarnir eru nokkuð stuttir en eru jafnlangir, að undanskildum æxlunararmi karldýra sem er aðeins styttri. Fremst á æxlunararminum eru nokkuð óskýrar blöðkur sem ná yfir allt af þriðjung af lengd hans.

Yfir höfuð verður möttulbúkur kvenkyns dýra á bilinu 18 til 30 cm en karlkyns 18 til 27 cm. Litur tegundarinnar er alveg frá rauðbrúnum til dökkfjólublás og er dökkleit rák eftir efri hlið möttulsins. Kviðurinn er almennt ljósari með gulleitum lit í sér.

## Útbreiðsla og lifnaðarhættir
Meginútbreiðslusvæði agnsmokks er í vestanverðu Norður-Atlantshafi, alveg frá Nýfundnalandi til austurstrandar Flórída. Á sumum árum hefur verið vart við ætisgöngur suður af Baffinseyju við Grænland og eitthvað líka við Íslandsmið. Þótt tegundin dvelji stundum við botn er hún aðallega á sundi yfir landgrunni og landgrunshlíðum.

Agnsmokkur veiðist aðalega í norðvestur-Atlantshafi. Í Þessum hafsvæðum er tegundin oftast veidd við enda landgrunnsins á 150 til 275 metra dýpi. Lífsferill smokkfisksins er stuttur, þar sem hann lifir bara innan við eitt ár. Hann heldur sig á mismunandi dýpi eftir árstíðum. Á vorin færist hann yfir á landgrunnið, en á haustin flytur hann sig aftur á dýpra hafsvæði. Til dæmis kemur hann upp í grunnsævi í Maine-flóanum að sumri og hausti, en fer aftur á dýpra svæði að vetrarlagi. Illex illecebrosus er rándýr sem lifir á krabbadýrum, fiskum og öðrum smokkfiskum, þar á meðal sinni eigin tegund. Hann er mikilvæg fæða fyrir marga fiska, svo sem túnfiska, ýsu, ufsa, lúðu og sverðfiska. Fuglar eins og Súla veiða hann einnig. Að degi til er hann nálægt sjávarbotni, en á nóttunni færist hann ofar í sjóinn.

## Hrygning
Hrygningartímabilið varir frá október til júní, og einstaklingar hrygna þegar þeir eru um 115 til 215 daga gamlir. Tvö helstu hrygningarsvæði eru annars vegar í Mið-Atlantshafssvæðinu á  113–377 metra dýpi og svo hins vegar í Golfstraums svæðinu við Blake Plateau.

Eggmassar hafa ekki fundist í náttúrunni, en í tilraunum hefur verið sýnt fram á að kvendýrin leggja hlaupkenndar eggblöðrur sem eru 0,5 til 1,0 metrar í þvermál og eru með allt að 100.000 eggjum.

Kvendýr geta framleitt fleiri en eina eggmassablöðru og geta lirfurnar eftir að þær klekjast út nýtt sér næringarefni úr leifum eggmassans. Hversu hratt lifrurnar klekjast út fer eftir hitastigi sjávar; við 13°C tekur það 16 daga, en aðeins 8 daga við 21°C. Lirfurnar, sem eru um 1,1 mm þegar þær koma úr eggjunum, fylgja sjávarstraumum sem dreifir þeim til mismunandi svæða. Kvendýrin deyja eftir hrygningu.

## Veiðar
Veiðar á agnsmokki hafa verið stundaðar í stórum stíl í Norður-Atlantshafi, einkum við strendur Bandaríkjanna og Kanada. Veiðarnar fóru fyrst að aukast verulega á áttunda áratug síðustu aldar, og náðu hámarki á árunum 1976–1981. Þá voru árlegar aflatölur mjög háar, en stofninn hefur sveiflast í stærð eftir árum​. Ekki talið að stofninn sé í útrýmingarhættu. Tegundin er veidd aðallega með botnvörpu, þar sem hún safnast saman í miklum þéttum torfum á ákveðnum árstíðum.
## Tilvísanir