open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1229

Árið **1229** (**MCCXXIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 13. janúar - Sauðafellsför. Þórður og Snorri, synir Þorvaldar Vatnsfirðings, koma á bæ Sturlu Sighvatssonar að næturlagi og drepa og særa fjölda manns.
* Jón murtur Snorrason fór til Noregs eftir ósætti við föður sinn, Snorra Sturluson.
* Árni Hjaltason varð ábóti í Munkaþverárklaustri.

;Fædd

;Dáin
* Ketill Hallsson, ábóti í Munkaþverárklaustri.

## Erlendis
* 18. febrúar - Friðrik 2. keisari náði völdum í Jerúsalem, Betlehem og Nasaret með tíu ára vopnahléssamningi við soldáninn Al-Kamil.
* 18. mars - Friðrik 2. keisari krýndi sjálfan sig konung Jerúsalem í sjöttu krossferðinni.
* Eiríkur hinn smámælti og halti var settur af sem konungur Svíþjóðar og Knútur langi Hólmgeirsson varð konungur í staðinn.
* Toulouse-háskóli var stofnaður.

;Fædd

;Dáin
Evrópa (gyðja)

**Evrópa** var dóttir Agenors konungs í Fönikíu. Seifur kom auga á hana, er hún var að lesa blóm á sjávarströndinni við Týros eða Sídon ásamt öðrum meyjum. 

Seifur brá sér þá í nautslíki og nálgaðist hana með blíðulátum. Allar hinar meyjarnar flýðu. En Evrópa sem var þeirra hugrökkust, þorði að láta vel að nautinu fagra og fara á bak því. Stakk það sér þá í hafið og synti með meyna til Kríteyjar. Gat Seifur þar við Evrópu tvo sonu, þá Mínos og Hradamantis. Urðu þeir konungar á Krít og eftir hérvistardaga sína dómarar í undirheimum sakir réttvísi sinnar.
1230

Árið **1230** (**MCCXXX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

### Fædd
* Oddur Þórarinsson Svínfellingur (d. 14. janúar 1255).

### Dáin
* Hallur Gissurarson, lögsögumaður og ábóti.

## Erlendis
* Söngverkið *[[Carmina Burana]]* sett saman að öllum líkindum.
* Ríki Volgu Búlgaríu fellur fyrir herjum mongólska prinsins Batu Khan af Gullnu hjörðinni.
* Konungsríkin Leon og Kastilía sameinuðust undir stjórn Ferdínands 3.

### Fædd

### Dáin
* 23. september - Alfons 9., konungur af Leon (f. 1171).
* 23. desember - Berengaría af Navarra, kona Ríkharðs ljónshjarta Englandskonungs.
1231

Árið **1231** (**MCCXXXI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Eldgos í hafi undan Reykjanesi og sólin rauð sem blóð.
* Síðasta ár Snorra Sturlusonar í lögsögumannsembætti.

### Fædd

### Dáin
* 21. janúar - Jón murtur Snorrason (f. um 1203) dó af áverkum í Noregi.
* Einar og Grímur, synir Hrafns Sveinbjarnarsonar, drukknuðu við Grímsey.
* Hallbera Snorradóttir, dóttir Snorra Sturlusonar (f. um 1201).

## Erlendis
* 9. apríl - Tíu þúsund hús brunnu til ösku í Hangzhou í Kína.

### Fædd

### Dáin
* 13. júní - Heilagur Antoníus frá Padúa, portúgalskur dýrlingur (f. 1195).
* 17. nóvember - Heilög Elísabet af Ungverjalandi (f. 1207).
* Jón Haraldsson, síðasti norski Orkneyjajarlinn.
1232

Árið **1232** (**MCCXXXII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 8. mars - Sturla Sighvatsson náði Þórði og Snorra Þorvaldssonum og lætur taka þá af lífi í hefndarskyni fyrir Sauðafellsför.
* Órækja Snorrason giftist Arnbjörgu Arnórsdóttur, systur Kolbeins unga.
* Styrmir Kárason fróði varð lögsögumaður öðru sinni.
* Arnór Össurarson varð ábóti í Þykkvabæjarklaustri.

### Fædd

### Dáin
* 8. mars - Þórður og Snorri, synir Þorvaldar Vatnsfirðings.

## Erlendis
* 30. júní - Antoníus frá Padúa, verndardýrlingur týndra hluta, var tekinn í heilagra manna tölu. Þá var innan við ár liðið frá láti hans og hefur enginn verið tekinn jafnskjótt í dýrlingatölu.
* Gregoríus IX páfi leitaði hælis í fæðingarbæ sínum, Agnani, eftir að hafa verið hrakinn frá Rómaborg þegar borgarbúar gerðu uppreisn gegn honum.
* Abel Valdimarsson, síðar Danakonungur, var gerður hertogi af Slésvík.

### Fædd
* 10. nóvember - Hákon ungi, sonur Hákonar gamla Noregskonungs (d.1257).
* Arnolfo di Cambio ítalskur myndhöggvari (d. 1310).

### Dáin
Kvennaskólinn í Reykjavík

**Kvennaskólinn í Reykjavík**, eða **Kvennó** er íslenskur framhaldsskóli í Reykjavík sem stofnaður var árið 1874. Kvennaskólinn býður upp á þriggja ára bóknám til stúdentsprófs á þremur námsbrautum; félagsfræðabraut, málabraut og náttúrufræðibraut. Skólinn byggist á bekkjakerfi en þó verður einhver skörun síðustu tvö árin er nemendum býðst takmarkað val. Í skólanum eru um 650 nemendur og starfsmenn eru 55. Skólameistari er Kolfinna Jóhannesdóttir og Ásdís Arnalds er aðstoðarskólameistari.

## Saga skólans
Aðdraganda að stofnun skólans má rekja til ávarps sem birtist í blaðinu Þjóðólfi árið 1871 og var undirritað af 25 konum. Kvennaskólinn í Reykjavík var stofnaður af hjónunum Þóru og Páli Melsteð árið 1874, sem bæði höfðu komið að birtingu ávarpsins. Kvennaskólinn er því einn af elstu skólum landsins. Þóra var fyrsti skólastjóri skólans en Ingibjörg H. Bjarnason tók við starfi skólastjóra um 1906 eftir að hafa kennt þar þrjú undanfarin ár og gegndi því starfi til dauðadags 1941. Eins og nafnið gefur til kynna var skólinn eingöngu fyrir stelpur, en því var breytt 1977 þegar piltum var veitt innganga til náms við skólann. Í dag eru piltar tæpur þriðjungur nemenda. Skólinn varð framhaldsskóli 1979 og fyrsti stúdentahópurinn útskrifaðist 1982. 

Framan af var töluvert mikil áhersla lögð á að kenna fatasaum, handavinnu og teikningu í skólanum og einnig var sérstök hússtjórnar- eða húsmæðradeild var við skólann frá 1905-1942 en var þá lögð niður þar sem ekki þótti þörf á henni eftir að Húsmæðraskóli Reykjavíkur var stofnaður.

## Skólinn í dag
Skólinn er til húsa að Fríkirkjuvegi 9 og Þingholtsstræti 37. Þetta hús er í daglegu tali kallað *Uppsalir*. Íþróttakennslan fer fram í leikfimissalnum í miðbæjarbyggingu Kvennaskólans. Nokkrar sérstofur eru í skólanum, t.d. fyrir líffræði, efna- og eðlisfræði, listgreinar og nokkur tungumál. 

Skólinn vinnur mörg alþjóðlega samskiptaverkefni á hverju ári. Á síðustu árum hefur skólinn t.d. unnið með skólum frá Danmörku, Svíþjóð, Frakklandi, Þýskalandi, Belgíu, Írlandi, Rúmeníu og Tékklandi. Nemendur, kennarar og stjórnendur hafa fengið heimsóknir frá og farið í heimsóknir til viðkomandi landa.

Kvennskælingurinn Laufey Haraldsdóttir varð fyrsta stúlkan til að sigra í Gettu betur þegar lið Kvennó fór með sigur af hólmi gegn MR vorið 2011.

## Húsnæði Kvennaskólans
Skólinn var fyrst til húsa í gamla kvennaskólahúsinu við Austurvöll en flutti í núverandi húsnæði á Fríkirkjuvegi 1909. Veturinn 2011 fékk skólinn svo húsnæði Reykjavíkurborgar - Gamla Miðbæjarskólann til afnota undir starfsemi sína og verður haustönn 2011 fyrsta önnin sem sú bygging mun nýtast við kennslu í Kvennaskólanum.

## Tilvísanir


## Heimildir
* Heimasíða Kvennaskólans í Reykjavík
* ''Kvennaskólinn nýi vígður''; grein í Ísafold 1909

## Tenglar
* Nemendafélag Kvennaskólans Keðjan
* Leikfélag Kvennaskólans Fúría 
* Starfsmannafélag Kvennaskólans Krían 
* Kór Kvennaskólans 
* Málfundafélag Kvennaskólans http://www.facebook.com/pages/M%C3%A1lfundaf%C3%A9lagi%C3%B0-Loki/129441987075276
1233

Árið **1233** (**MCCXXXIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Harðindavetur, kallaður Jökulvetur hinn mikli.
* Suðurganga Sturlu Sighvatssonar. Hún var hluti af sætt vegna Grímseyjarfarar. Sturla var tvö ár í ferðinni. Í Róm var hann leiddur fáklæddur milli höfuðkirkna og hýddur.
* Kolbeinn ungi Arnórsson settist að á Flugumýri.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* Þýsku riddararnir reistu Marienwerder-kastala (nú Kwidzyn í Póllandi).
;Fædd

;Dáin
* 1. mars - Tómas 1. greifi af Savoja (f. 1178).
1234

Árið **1234** (**MCCXXXIV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 13. janúar - Órækja Snorrason fór að Oddi Álasyni þar sem hann var staddur á Eyri við Arnarfjörð, lagði eld að bænum og felldi Odd síðan.
* Sturla Sighvatsson fór í yfirbótarferð sína til Rómar.

### Fædd

### Dáin
* 13. janúar - Oddur Álason á Söndum í Dýrafirði.
* Magnús Guðmundsson, allsherjargoði.

## Erlendis
* Mongólar lögðu undir sig Songveldið og Jinveldið í Kína.
* Eiríkur hinn smámælti og halti varð Svíakonungur öðru sinni.
* Dóminíkus, stofnandi dóminíkanareglunnar, tekinn í heilagra manna tölu.
* Elsta mynt með ártali sem þekkt er frá miðöldum í Evrópu var slegin. Hún er dönsk, frá ríkisstjórnarárum Valdimars sigursæla.

### Fædd
* Beatrix af Provence, yngst af fjórum dætrum Raymonds Berengar 5., greifa af Provence, sem allar urðu drottningar.

### Dáin
* 7. apríl - Sancho 7., konungur Navarra.
* Knútur langi, Svíakonungur.
1235

Árið **1235** (**MCCXXXV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Sturla Sighvatsson gerðist hirðmaður Hákonar gamla Noregskonungs.
* Sturla kom heim til Íslands úr suðurgöngu sinni.
* Styrmir Kárason varð príor í Viðeyjarklaustri.

### Fædd

### Dáin
* 1. september - Þorvaldur Gissurarson, kanoki í Viðeyjarklaustri (f. 1155).
* Sigurður Ormsson, Svínfellingur, goðorðsmaður og síðast munkur.
* Digur-Helgi Þorsteinsson, staðarhaldari í Kirkjubæjarklaustri.

## Erlendis
* 15. júlí - Friðrik 2. keisari gekk að eiga Ísabellu af Englandi, systur Hinriks 3.
* 26. október - Bela 4. varð konungur Ungverjalands.
* Sigur Sundiata Keita í orrustunni við Kirina markaði upphaf Malíveldisins.
* Jakob 1. Aragóníukonungur náði eyjunum Ibiza og Formentera úr höndum Mára.
* Birgir jarl Magnússon giftist Ingibjörgu dóttur Eiríks Knútssonar Svíakonungs.

### Fædd
* Húgó 3., konungur Kýpur og Jerúsalem (d. 1284).
* (líklega) Bónifasíus VIII páfi (d. 1303).

### Dáin
* 26. október - Andrés 3., konungur Ungverjalands (f. 1175).
1236

Árið **1236** (**MCCXXXVI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Magnús Guðmundsson allsherjargoði var kjörinn biskupsefni á Alþingi og fór utan til að fá vígslu. Hann fékk hana þó ekki og kom aftur heim 1239.
* Teitur Þorvaldsson varð lögsögumaður öðru sinni.
* Snorri Sturluson hraktist frá Reykholti til Bessastaða.
* Sturla Sighvatsson lét meiða Órækju Snorrason í Surtshelli og hrakti hann úr landi.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 14. janúar - Hinrik 3. Englandskonungur gekk að eiga Elinóru af Provence.
* Batú Kan lagði undir sig ríki Volgubúlgara.
* Alexander Nevskíj varð hertogi af Novgorod.
* Gyðingaofsóknir í Frakklandi.

;Fædd

;Dáin
* 29. júlí - Ingibjörg af Danmörku, drottning Frakklands, kona Filippusar 2. (f. 1175).
1237

Árið **1237** (**MCCXXXVII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 28. apríl - Bæjarbardagi var háður í Borgarfirði milli sveita Þorleifs Þórðarsonar og Sturlu Sighvatssonar. Þar féllu yfir þrjátíu menn.
* Snorri Sturluson hraktist út til Noregs.
* Þorláksmessa á sumri (20. júlí) lögleidd sem messudagur á Íslandi.

### Fædd
* Árni Þorláksson Skálholtsbiskup (d. 1298).

### Dáin
* 16. mars - Guðmundur góði Arason Hólabiskup (f. 1161).
* 14. ágúst - Magnús Gissurarson Skálholtsbiskup.
* Þórður Sturluson, goðorðsmaður á Stað á Ölduhrygg (f. 1165).

## Erlendis
* Hákon gamli Noregskonungur gerði Skúla Bárðarson jarl að hertoga.
* Baldvin 2. varð keisari í Konstantínópel.
* Þrjátíu þúsund hús eyðilögðust í eldsvoða í Hangzhou, höfuðborg Kínaveldis.
* Englendingar og Skotar undirrita Jórvíkursamninginn, þar sem samkomulag var gert um hver landamæri ríkjanna skyldu vera.
* Konráð 4. varð konungur Þýskalands.
* Mongólar réðust inn í Rússland.

### Fædd

### Dáin
Bæjarbardagi

**Bæjarbardagi** var bardagi sem háður var á Bæ í Bæjarsveit í Borgarfirði 28. apríl 1237.

Sturla Sighvatsson hafði hrakið Snorra Sturluson frænda sinn frá Reykholti árið áður og Þorleifur Þórðarson í Görðum á Akranesi, frændi beggja (faðir hans, Þórður Böðvarsson í Görðum var bróðir Guðnýjar, móður Snorra og ömmu Sturlu) taldi Sturlu þrengja að sér og vera orðinn of gráðugan til valda. Snorri og Þorleifur söfnuðu því 400 manna liði vorið 1237 og stefndu því til Borgarfjarðar en Sturla frétti af því og kom með fjölmennara lið. Snorra leist ekki á og hvarf á brott en Þorleifur fór heim að Bæ með liðið og bjóst til varnar.

Bæjarbardagi var harður og mikið um grjótkast. Þetta var einn af mannskæðustu bardögum Sturlungaaldar, þar féllu 29 menn úr liði Þorleifs og margir særðust en aðeins þrír féllu úr liði Sturlu. Þorleifur komst sjálfur í Bæjarkirkju ásamt Ólafi hvítaskáldi og fleirum og fengu þeir allir grið en þurftu að fara í útlegð næstu árin.
1239

Árið **1239** (**MCCXXXIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Snorri Sturluson sneri heim til Íslands um sumarið í óleyfi Hákonar Noregskonungs.
* Bótólfur biskup kom til Íslands en Hákon gamli hafði skipað hann ári áður án þess að spyrja Íslendinga álits.

### Fædd

### Dáin
* Þórarinn Jónsson, goðorðsmaður af ætt Svínfellinga.

## Erlendis
* 20. mars - Gregoríus IX páfi bannfærði Friðrik 2., keisara hins Heilaga rómverska ríkis.
* Nóvember - Skúli jarl Bárðarson lét hylla sig konung Noregs á Eyraþingi.

### Fædd
* 17. júní - Játvarður 1. Englandskonungur (d. 1307).
* Jóhann 2., hertogi af Bretagne (d. 1305).
* Pétur 3., konungur Aragóníu (d. 1285).

### Dáin
1240

Árið **1240** (**MCCXL** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Bólusóttar fyrst getið í íslenskum annálum.
* Gos í Kötlu.
* Solveig Sæmundardóttir fór með börn sín og Sturlu Sighvatssonar til Noregs.
* Hákon gamli Noregskonungur sendi Gissuri Þorvaldssyni bréf og gaf honum fyrirmæli um að drepa Snorra Sturluson.

### Fædd
* Ingibjörg Sturludóttir, dóttir Sturlu Þórðarsonar sagnaritara.

### Dáin

## Erlendis
* 1. apríl - Hákon ungi Hákonarson krýndur meðkonungur föður síns í Noregi.
* Hákon gamli bældi niður uppreisn Skúla jarls og lauk þannig borgarastríðunum í Noregi.
* 15. júlí - Rússneski furstinn Alexander Nevskíj sigraði Svía í orrustunni við Nevu. 

### Fædd
* (líklega) Valdimar Birgisson, konungur Svíþjóðar frá 1250 til 1275 (d. 1302).
* Benedikt páfi XI (d. 1304).

### Dáin
* 24. maí - Skúli jarl Bárðarson drepinn við Helgisetur í Niðarósi (f. 1189).
1242

Árið **1242** (**MCCXLII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Janúar - Skálholtsbardagi átti sér stað milli Órækju Snorrasonar og Gissurar Þorvaldssonar.
* Gissur Þorvaldsson og Kolbeinn ungi náðu Órækju og Sturlu Þórðarsyni á sitt vald með svikum við Hvítárbrú. Þeir voru svo reknir úr landi.
* Gissur Þorvaldsson sigldi til Noregs.
* 6. september - Þórður kakali Sighvatsson sneri heim frá Noregi.
* Nóvember - Kolbeinn ungi Arnórsson elti Þórð kakala um Borgarfjörð og Mýrar.
* Desember - Kolbeinn ungi lét Vestfirðinga sverja sér trúnaðareiða.

### Fædd
* Ormur Ormsson hirðstjóri (d. 1270).

### Dáin

## Erlendis
* 5. apríl - Alexander Nevskíj sigraði Þýsku riddarana á orrustunni á ísnum á Peipusvatni.
* 21. júlí - Loðvík 9. Frakkakonungur vann sigur á Hinrik 3. Englandskonungi í orrustunni við Taillebourg.
* Go-Saga varð keisari í Japan.
* Roger Bacon lýsti því hvernig búa ætti til byssupúður, fyrstur Evrópubúa.

### Fædd
* Beatrice af Kastilíu, Portúgalsdrottning, kona Alfons 3. (d. 1303).

### Dáin
* Chagatai Khan, sonur Djengis Khan.
1247

Árið **1247** (**MCCXLVII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Þórður kakali kemur heim frá Noregi og leggur undir sig veldi það sem Snorri Sturluson hafði átt.
* Arnór Össurarson ábóti í Þykkvabæjarklaustri sagði af sér.
* Brandur Jónsson varð ábóti í Þykkvabæjarklaustri.
* Arnór Digur-Helgason var vígður fyrsti ábóti í Viðeyjarklaustri.
* Heinrekur Kársson varð biskup á Hólum.

### Fædd

### Dáin
* Halldóra Tumadóttir (f. um 1180), ekkja Sighvatar Sturlusonar.
* Bótólfur Hólabiskup, dó í Noregi.
* (líklega) Arnór Össurarson, ábóti í Þykkvabæjarklaustri.

## Erlendis
* 29. júlí - Hákon gamli var hylltur sem konungur Noregs bæði af böglum og birkibeinum. 
* Vilhjálmur kardináli kom til Noregs til að vígja Hákon gamla konung.
* Loðvík 9. lét drepa síðustu katarana í Montségur.
* Alfons 3. velti Sancho 2. bróður sínum úr sessi og varð konungur Portúgals.

### Fædd
* Ísabella af Aragóníu, Frakklandsdrottning, kona Filippusar 3. (d. 1271). 

### Dáin
1248

Árið **1248** (**MCCXLVIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Þórður kakali réði öllu á Alþingi.
* Ólafur hvítaskáld Þórðarson varð lögsögumaður.
* Sæmundur Ormsson giftist Ingunni Sturludóttur Þórðarsonar.
* Heinrekur Kársson Hólabiskup kom til Íslands.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* Loðvík 9. setti sjöundu krossferðina af stað og leiddi stóran her áleiðis til Egyptalands.
* Ferdinand 3. Kastilíukonungur náði Sevilla frá Márum.
* Roger Bacon lýsti gerð byssupúðurs í fyrsta sinn í Evrópu.
* Bygging Alhambra-hallarinnar í Granada hófst.
* Dómkirkjan í Köln brann og hafist var handa við að byggja nýja kirkju.
* Margrét Sambiria giftist Kristófer Danaprinsi, síðar Kristófer 1.

;Fædd
* Róbert 2., hertogi af Búrgund (d. 1306).
* (líklega) Blanka af Artois, drottning Navarra, kona Hinriks 1. (d. 1300).

;Dáin
* Haraldur Ólafsson, konungur Manar og Suðureyja og kona hans, Sesselja, dóttir Hákonar gamla Noregskonung. Þau drukknuðu við Skotland á leið heim úr brúðkaupi sínu í Noregi.
1243

Árið **1243** (**MCCXLIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Bótólfur Hólabiskup fór til Noregs og kom ekki aftur en dó þar 1247.
* Sturla Þórðarson gekk í lið með Þórði kakala frænda sínum.
* Þórður kakali Sighvatsson var gerður sekur á Alþingi.
* Kolbeinn ungi, Ormur Bjarnason og Hjalti biskupssonur fóru herför um Dali.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 25. júní - Innosentíus IV (Sinibaldo Fieschi) varð páfi en þá hafði verið páfalaust í hálft annað ár, síðan Selestínus IV dó 1241.
* Kastilía vann borgina Múrsíu frá Márum.
* Loðvík 9. Frakkakonungur lét brenna um 12.000 gyðingleg handrit í París.

;Fædd
* Jakob 2., konungur Majorka (d. 1311).

;Dáin
1245

Árið **1245** (**MCCXLV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Katla gaus og hlaup kom úr Sólheimajökli.
* Þórður kakali tók við hluta af ríki Kolbeins unga eftir lát hans.
* Hrafn Oddsson kvæntist Þuríði, dóttur Sturlu Sighvatssonar.

### Fædd

### Dáin
* 20. febrúar - Styrmir Kárason fróði, lögsögumaður (f. um 1170).
* 24. júní - Órækja Snorrason, lést í útlegð (f. 1205).
* 22. júlí - Kolbeinn ungi Arnórsson, höfðingi af ætt Ásbirninga, lést um 37 ára að aldri (f. 1208).

## Erlendis
* 24. júlí - Uppreisn gerð gegn Sancho 2. konungi í Portúgal, sem flúði land. Hann var þó ekki settur formlega af fyrr en í desember 1247.
* Endurbygging Westminster Abbey hófst.
* Innósentíus IV páfi sendi Giovanni da Pian del Carpine til mongólsku hirðarinnar, meðal annars með þau skilaboð að Mongólar skyldu snúast til kristinnar trúar.
* Fyrra kirkjuþingið í Lyon haldið. Þar var Friðrik 2. keisari bannfærður og settur af og Sjöundu krossferðinni hleypt af stokkunum.

### Fædd
* 16. janúar - Játmundur krossbakur, jarl af Lancaster, sonur Hinriks 3. Englandskonungs (d. 1296).
* 3. apríl - Filippus 3., konungur Frakklands (d. 1285).

### Dáin
Listi yfir heimsminjar á Norðurlöndum

**Listi yfir heimsminjar á Norðurlöndum** er listi yfir þá staði á Norðurlöndum sem eru skráðir á heimsminjaskrá UNESCO. UNESCO heldur utan um listann og skulu staðirnir njóta verndar vegna menningarlegs og sögulegs mikilvægis fyrir mannkynið. Heimsminjaskráin er einn útbreiddasti alþjóðasamningurinn í umhverfismálum.

## [[Danmörk]]
*1994 - Jalangursminjar: Dysjar, rúnasteinar og kirkjan í Jelling
*1995 - Krúnuborgarhöll
*2000 - Dómkirkjan í Hróarskeldu
*2014 - Stevns Klint
*2014 - Vaðhafið
*2014 - Veiðilandslag á Norður-Sjálandi
*2015 - Herrnhútabærinn Christiansfeld á Suður-Jótlandi

## [[Finnland]]

*1991 - Gamle Raumo
*1991 - Sveaborg
*1994 - Gamla kirkjan í Petäjävesi
*1996 - Verla heflun og pappírsverksmiðja
*1999 - Sammallahdenmäki, dysjar frá bronsöld
*2005 - Hádegisbaugur Struves
*2006 - Háa ströndin/Kverkin

## [[Grænland]]
*2004 - Ilulissatfjörður
*2017 - Menningarlandslag í Kujataa
*2018 - Fornminjar í Aasivissuit-Nipisat

## [[Ísland]]
*2004 - Þjóðgarðurinn á Þingvöllum
*2008 - Surtsey
*2019 - Vatnajökulsþjóðgarður
*2025 - Snæfellsjökull

## [[Noregur]]

*1979 - Bryggjan í Björgvin (*Tyskebryggen*)
*1979 - Stafkirkjan í Urnes
*1980 - Røros
*1985 - Hellaristur í Alta
*2004 - Vegaeyjar í Nordland
*2005 - Hádegisbaugur Struves
*2005 - Firðir í Vestur-Noregi: Geirangursfjörður og Nærøyfjörður
*2015 - Iðnaðarminjar í Rjukan–Notodden

## [[Svíþjóð]]

*1991 - Drottningarhólmshöll
*1993 - Birka og Hovgården
*1993 - Engelsbergsverksmiðjan
*1994 - Hellaristur í Tanum
*1994 - Skógarkirkjugarðurinn (*Skogskirkegården*)
*1995 - Hansakaupstaðurinn í Visby
*1996 - Gammelstads kirkeby
*1996 - Laponia
*1998 - Karlskrona og Karlskronagóssið
*2000 - Háa ströndin/Kverkin
*2000 - Menningarlandslag á Syðra Eylandi
*2001 - Falun og Kopparbergslagen
*2004 - Langbylgjumöstrin í Grimeton
*2005 - Hádegisbaugur Struves
*2012 - Helsingjabæir

## Tengt efni
* Listi yfir heimsminjar í Afríku
* Listi yfir heimsminjar í Ameríku
* Listi yfir heimsminjar í Asíu og Eyjaálfu
* Listi yfir heimsminjar í Evrópu (fyrir utan Norðurlönd)
* Listi yfir heimsminjar sem eru í hættu

## Tengill
*Heimsminjaskrá UNESCO
Simpson-fjölskyldan, þáttaröð 7

**Sjöunda þáttaröð Simpsons** markar upphaf tveggja ára stjórnartíð Simpson-rithöfundanna Bills Oakley og Josh Weinstein. Fyrsti þáttur þáttaraðarinar er seinni hluti Hver Skaut Hr. Burns? sem David Mirkin framleiddi (og báðir þættirnir voru samdir af Oakley og Weinstein), ásamt þremur öðrum sem hann framleiddi fyrir þáttaröð 6.

## Listi yfir þætti
*Who Shot Mr. Burns? (Part Two)
*Radioactive Man
*Home Sweet Homediddily-Dum-Doodily
*Bart Sells His Soul
*Lisa The Vegetarian
*Treehouse of Horror VI
*King-Size Homer
*Mother Simpson
*Sideshow Bob's Last Gleaming
*The Simpsons 138th Episode Spectacular
*Marge Be Not Proud
*Team Homer
*Two Bad Neighbors
*Scenes from the Class Struggle in Springfield
*Bart the Fink
*Lisa the Iconoclast
*Homer the Smithers
*The Day Violence Died
*A Fish Called Selma
*Bart on the Road
*22 Shortfilms About Springfield
*Raging Abe Simpson and His Grumbling Grandson in the Curse of the Flying Hellfish
*Much Apu About Nothing
*Homerpalooza
*Summer of 4 ft. 2
Simpson-fjölskyldan, þáttaröð 8

**Simpson-fjölskyldan, þáttaröð 8** inniheldur 25 þætti og var sýnd frá október 1996 til maí 1997. Þetta er í annað og síðasta skiptið sem Simpsons þáttaröð er stjórnað af Bill Oakley og Josh Weinstein.

## Þættir
Friðrik 2. Danakonungur

**Friðrik 2.** (1. júlí 1534 - 4. apríl 1588) var konungur Danmerkur frá 1559 til dauðadags. 

Friðrik var sonur Kristjáns 3. og Dórótheu af Saxlandi-Láinborg. Hann var útnefndur ríkisarfi árið 1536, eftir að faðir hans vann sigur í Greifastríðinu og var tekinn til konungs í allri Danmörku. Hann tók við ríkjum eftir að faðir hans lést á nýársdag 1559. Sama ár náði hann undir sig Þéttmerski (Dithmarschen) í Norður-Þýskalandi með stuðningi föðurbróður síns, Adólfs hertoga af Gottorp. Áhugi hans á að ná Svíþjóð aftur undir danskt vald leiddi hann út í Sjö ára stríðið við Svía 1563 - 1570. Hann sýndi í fyrstu myndugleik en ærinn stríðskostnaður leiddi til þess að hann varð að fá fornan óvin föður sín, Peder Oxe (1520 - 1575), til að rétta af fjárhag ríkisins. Oxe þrefaldaði meðal annars Eyrarsundstollinn, en fyrir tekjurnar af honum lét konungur reisa Krónborgarhöll og Friðriksborgarhöll. 

Friðrik 2. veitti töluverðu fé til stjörnufræðingsins Tycho Brahe til að hann gæti unnið að fræðum sínum á eyjunni Hveðn, en þar lét Brahe reisa höllina og stjörnuskoðunarstöðina Úraníuborg og síðar stjörnuskoðunarstöðina Stjörnuborg þar sem hann og lærisveinar hans stunduðu ýmsar athuganir á gangi himintunglanna. Eftir lát Friðriks konungs dró mjög úr stuðningi krúnunnar og Brahe lenti upp á kant við Kristján 4. og flutti á endanum til Prag og dó þar.

Friðrik 2. þjáðist lengi vel af malaríu og á síðustu æviárum sínum jukust þjáningar hans mjög. Í líkræðu sinni yfir Friðriki dró presturinn og sagnfræðingurinn Anders Sørensen Vedel ekki dul á að Friðrik hefði flýtt dauða sínum með drykkjuskap. 

Ungur varð Friðrik ástfanginn af hefðarmeyjunni Önnu Hardenberg, en hún var lofuð öðrum og þótti heldur ekki konunginum samboðin, svo að ekkert varð af giftingu þeirra. Hann giftist ekki fyrr hann var orðinn 38 ára, 20. júlí 1572, og var brúðurin 15 ára gömul frænka hans, Soffía af Mecklenburg (1557 - 1631). Þau eignuðust saman sjö börn, þar á meðal Kristján 4. Danakonung og Önnu, sem giftist Jakob 6. Skotakonungi, sem síðar varð Jakob 1. konungur Bretlands.

Friðrik veitti Guðbrandi Þorlákssyni biskupi leyfi til þess að prenta Guðbrandsbiblíuna árið 1579.
Walter Burkert

**Walter Burkert** (2. febrúar 1931 í Neuendettelsau í Bæheimi í Þýskalandi; d. 11. mars 2015) var þýskur fornfræðingur og prófessor *emeritus* í fornfræði við háskólann í Zürich í Sviss. Burkert hefur einnig kennt í Bretlandi og Bandaríkjunum. Hann er sérfræðingur um forngrísk trúarbrögð og hefur haft mikil áhrif á aðra fræðimenn á því sviði og trúarbragðafræðinga almennt síðan á 7. áratug 20. aldar. Burkert á nútímalegan hátt niðurstöður fornleifafræði og bókmenntarýni á verkum skálda, sagnaritara og heimspekinga. Hann hefur gefið út bækur um jafnvægið milli dulhyggju og vísinda hjá pýþagóringum og um trúarlegar hefðir í fornum trúarbrögðum, um trúarlegar fórnfæringar og um áhrif persneskrar menningar og menningar miðauðsturlanda á forngríska menningu.

Burkert kvæntist Mariu Bosch árið 1957 og á með henni þrjú börn: Reinhard, Andreu og Cornelius. 

## Starfsferill
Burkert nam klassíska textafræði, sögu og heimspeki við háskólana í Erlangen og Ludwig Maximilians háskólann í München (1950–1954). Hann hlaut doktorsgráðu árið 1955. Hann kenndi í Erlangen í fimm ár (1957–1961) varð lektor árið 1961. Þeirri stöðu gegndi hann í fimm ár. Hann var félagi á Center for Hellenic Studies í Washington, D.C. árið 1965. árið 1966 varð hann prófessor í klassískri textafræði við tækniháskólann í Berlín. Hann gegndi þeirri stöðu til ársins 1969 en var gistiprófessor á Harvard árið 1968.

Árið 1981 birtist rit Burkerts um mannfræði forngrískra trúarbragða, *Homo Necans*, í ítalskri þýðingu. Rúmu ári síðar birtist einnig ensk þýðing. Í dag er bókin talin sígilt undirstöðurit um ýmis hugtök í grískum trúarbrögðum.

Burkert varð prófessor í klassískri textafræði við háskólann í Zürich (1969–1996). Hann var gistiprófessor í klassískum bókmenntum við Kaliforníuháskóla árin 1977 og 1988 og lektor á Harvard árið 1982. Hann settist í helgan stein árið 1996.

## Helstu ritverk Burkerts
### Bækur
**[[Homo necans]]: Interpretationen Altgriechischer Opferriten und Mythen* (1972)
***Homo necans: Antropologia del Sacrificio Cruento nella Grecia Antica* (1981)
***Homo necans: The Anthropology of Ancient Greek Sacrificial Ritual and Myth* (1983)
**Structure and History in Greek Mythology and Ritual* (1979)
**Greek Religion* (1985)
**Ancient Mystery Cults* (1987)
**The Orientalizing Revolution: Near Eastern Influence on Greek Culture in the Early Archaic Age* (1992)
**Savage Energies: Lessons of Myth and Ritual in Ancient Greece* (2001)
**Babylon, Memphis, Persepolis: Eastern Contexts of Greek Culture* (2004)

### Greinar
*„Das hunderttorige Theben und die Datierung des Ilias“ í *Wiener Studien* **89** (1976): 5-21.
*„Kynaithos, Polycrates and the Homeric Hymn to Apollo“ í G.W. Bowersock, W. Burkert og M.C.J. Putnam (ritstj.), *Arktouros: Hellenic studies presented to B. M. W. Knox* (Berlin: De Gruyter, 1979): 53-62.
*„Lydia between East and West or how to date the Trojan War: a study in Herodotus“ í Jane B. Carter og Sarah P. Morris (ritstj.), *The ages of Homer: a tribute to Emily Townsend Vermeule* (Austin: University of Texas Press, 1995): 139-148.
Theodor Bergk

**Theodor Bergk** (12. maí 1812 – 20. júlí 1881) var þýskur fornfræðingur og textafræðingur fæddur í Leipzig.

Bergk gekk í háskóla í Leipzig þar sem hann naut leiðsagnar G. Hermanns. Hann fékk lektorsstöðu í latínu við munaðarleysingjaskóla í Halle árið 1835. Síðar kenndi hann í Neustrelitz, Berlín og Kassel. Árið 1842 tók hann við prófessorsstöðu í klassískum bókmenntum í Marburg. Árið 1852 flutti hann sig til Freiburg en sneri aftur til Halle árið 1857.

Hann lét af prófessorsstöðu sinni árið 1868 og fluttist til Bonn þar sem hann helgaði sig rannsóknum á klassíkum bókmenntum. Hann lést þann 20. júlí árið 1881 í Ragatz í Sviss, þar sem hann dvaldi sér til heilsuhreystingar.

Bergk ritaði margt en orðspor hans hvílir fyrst og fremst á ritum hans um forngrískar bókmenntir, ekki síst lýrísk skáld. Rit hans *Poetae Lyrici Graeci* (*Grísku lýrísku skáldin*) (1843) og *Griechische Litteraturgeschichte* (*Grísk bókmenntasaga*) (1872–1887) (sem G. Hinrichs og R. Peppmuüller luku við) eru undirstöðurit.

Bergk ritstýrði einnig kvæðum Anakreons (1834), brotum Aristófanesar (1840), ritum Aristófanesar (3. útg., 1872), Sófóklesar (2. útg., 1868) og úrvaldi úr kvæðum lýrísku skáldanna (4. útg., 1890). Meðal annarra verka hans má nefna: *Augusti Rerum a se gestarum Index* (1873),  *Inschriften römischer Schleudergeschosse* (1876), *Zur Geschichte und Topographie der Rheinlande in römischer Zeit* (1882), *Beitrage zur romischen Chronologie* (1884).

Pepmüller ritstýrði ritgerðum Bergks um ýmis textafræðileg efni, *Kleine philologische Schriften* (1884–1886).
Karl Lehrs

**Karl Lehrs** (14. janúar 1802 – 9. júní 1878) var þýskur fornfræðingur.

Lehr fæddist í Königsberg. Hann var af gyðingaættum en varð kristinnar trúar árið 1822. Árið 1845 varð hann prófessor í grískri textafræði við háskólann í Königsberg og gegndi hann þeirri stöðu til æviloka.

Lehrs Hélt eindregið fram að *[[Ilíonskviða]]* væri verk eins höfundar.

## Helstu ritverk
* *De Aristarchi Studiis Homericis* (1833)
* *Quaestiones Epicae* (1837)
* *De Asclepiade Myrleano* (1845)
* *Herodiani Scripta Tria emendatiora* (1848)
* *Populare Aufsatze aus dem Altertum* (1856)
* *Horatius Flaccus* (1869)
* *Die Pindarscholien* (1873)
Ludwig Friedländer

**Ludwig Friedländer** (16. júlí 1824 – 16. desember 1909) var þýskur fornfræðingur og textafræðingur.

Hann nam fornfræði í háskóla í heimabæ sínum Königsberg og í Leipzig árin 1841 til 1845. Árið 1847 hlaut hann kennslustöðu í klassískri textafræði í Königsberg. Hann varð lektor árið 1856 og prófessor árið 1858.

Friedländer settist í helgan stein árið 1892. Þá flutti hann til Strassbourg þar sem hann hlaut heiðursprófessorsstöðu við háskólann í Starrbourg.

## Helstu rit
### Bækur
* *Nicanoris περὶ Ιλιακῆς Στιγμῆς Reliquiæ Emendatiores* (1850)
* *Über den Kunstsinn der Römer in der Kaiserzeit* (1852)
* *Aristonici Alexandrini περὶ Σημείων Ιλιάδος Reliquiæ Emendatiores* (1853)
* *Die Homerische Kritik von Wolf bis Grote* (1853)
* *Darstellungen aus der Sittengesch. Rom's in der Zeit von August bis zum Ausgang der Antonine* (1862-71).

### Ritstýrðar útgáfur
* *[[Martialis]]* (1886).
* Petronius, *[[Cena Trimalchionis]]* (1891).
* *[[Juvenalis]]* (1895)
Friedrich Blass

**Friedrich Blass** (22. janúar 1843 – 5. mars 1907) var þýskur fornfræðingur.

Hann nam fornfræði við háskólana í Göttingen og Bonn árin 1860 til 1863. Hann kenndi við ýmsa menntaskóla og síðar við háskólann í Königsberg. Árið 1876 hlaut hann prófessorsstöðu í klassískri textafræði við háskólann í Kiel. Árið 1892 flutti hann til Halle og tók við prófessorsstöðu þar. Hann lést 5. mars árið 1907.

Blass heimsótti England oft og þekkti náið til ýmissa enskra fræðimanna. Háskólinn í Dublin veitti honum heiðursdoktorsgráðu árið 1892.

Blass er einkum minnst fyrir rannsóknir sínar á textum grískra ræðumanna. 

## Helstu ritverk
### Bækur
* *Die griechische Beredsamkeit von Alexander bis auf Augustus* (1865)
* *Die attische Beredsamkeit* (1868-1880)
* *Die Rhythmen der attischen Kunstprosa* (1901)
* *Die Rhythmen der asianischen und römischen Kunstprosa* (1905).

### Ritstýrðar útgáfur

Auk fræðirita gaf Blass út fræðilegar ritstýrðar útgáfur á textum ýmissa höfunda, m.a.: Andókídesar (1880), Antífóns (1881), Hýpereidesar (1881, 1894), Demosþenesar (1885), Ísókratesar (1886), Deinarkosar (1888), Demosþenesar (1893), Æskínesar (1896), Lýkúrgosar, Leókratesar (1902), Evdoxosar (1887), Bakkylídesar (3. útg., 1904) og Æskýlosar (1906)
Hirðmaður

**Hirðmaður** var á miðöldum maður sem sór konungi eða fursta trúnaðareið og dvaldist við hirð hans. 

Hirðmaður hafði sérstaka stöðu við hirðina og tiltekin réttindi. Þeir störfuðu jafnan fyrir herra sinn á eigin heimaslóðum. Nokkrir Íslendingar voru hirðmenn á þjóðveldisöld og báru ýmsa hirðtitla s.s. merkismaður, lendur maður og skutulsveinn og handgenginn maður.
1249

Árið **1249** (**MCCXLIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Gissur Þorvaldsson fór í suðurgöngu til Rómar.

### Fædd

### Dáin
* Arnór Digur-Helgason, fyrsti ábóti í Viðeyjarklaustri.

## Erlendis
* Birgir jarl fór í krossferð til Finnlands og lagði Tavastland undir sig. 
* Loðvík 9. Frakkakonungur lagði Damietta í Egyptalandi undir sig í Sjöundu krossferðinni.
* Eiríkur plógpeningur Danakonungur lagði plógskatt á alla þegna sína og hlaut af því viðurnefni sitt.
* Friður var saminn í stríði milli Norðmanna og Svía.
* Alexander 3. varð konungur Skota.
* Márar glötuðu yfirráðum yfir Alicante á Spáni og Faro í Portúgal.

### Fædd
* Eiríkur klipping Danakonungur (d. 1286).
* Jóhannes XXII páfi (d. 1334).

### Dáin
* 6. júlí - Alexander 2. Skotakonungur.
Jonathan Dancy

**Jonathan Peter Dancy** (fæddur 8. maí 1946) er breskur heimspekingur sem fæst einkum við þekkingarfræði og siðfræði. Hann er prófessor í heimspeki við University of Reading og University of Texas í Austin. 

Dancy hefur mikið fengist við þekkingarfræði skynjunar en hefur á síðari árum einnig fengist við siðfræði og athafnafræði. Hann heldur því fram að ástæður til athafna séu háðar samhengi.

## Helstu ritverk
### Bækur
* *An Introduction to Contemporary Epistemology* (Oxford: Blackwell, 1985). 
* *Moral Reasons* (Blackwell: Oxford, 1993). 
* *Practical Reality* (Oxford: Oxford University Press, 2000). 
* *Ethics Without Principles* (Oxford: Clarendon Press, 2004).

### Greinar
* „On Moral Properties“, *[[Mind]]* XC (1981): 367-385. 
* „Ethical Particularism and Morally Relevant Properties“, *Mind* XCII (1983): 530-547.
Guðmundur Ólafsson (fornritafræðingur)

**Guðmundur Ólafsson** (fæddur 1652, dáinn 1695) var fornritafræðingur sem fæddist að Undirfelli í Austur-Húnavatnssýslu á Íslandi. Hann fluttist ungur til Svíþjóðar þar sem hann vann að þýðingum íslenskra fornrita á sænsku og latínu sem og umsjón útgáfna nokkurra fornrita. Hann tók saman íslenskt málsháttasafn, sem prentað var í  Uppsölum árið 1930 og nefndist * * („Málsháttaorðabókin“ á latínu). Í handritasöfnum í Svíþjóð eru varðveittar miklar uppskriftir með hendi Guðmundar. Bróðir hans, Helgi, fékkst við söfnun íslenskra handrita handa fornritadeild Svíakonungs, og varð vel ágengt, að talið er.
Eggert Hannesson

**Eggert Hannesson** (1515? – 1583) var hirðstjóri og lögmaður og bjó í Saurbæ, sem oftast er kallaður Bær á Rauðasandi.

Eggert var sonur Hannesar Eggertssonar hirðstjóra á Núpi í Dýrafirði, sem mun hafa verið norskur að ætt, og konu hans Guðrúnar eldri, dóttur Björns Guðnasonar sýslumanns í Ögri. Systir hans var Katrín, kona Gissurar Einarssonar biskups. 

Eggert var sveinn Ögmundar Pálssonar biskups þegar hann var ungur og mun hafa verið í Þýskalandi og Noregi í erindum hans á árunum 1538-1539 og ef til vil lengur. Síðar var hann í þjónustu Gissurar Einarssonar og fór með honum utan í vígsluferðina. Hann varð sýslumaður á Vestfjörðum um 1544 og bjó fyrst á Núpi. Hann var hirðstjóri 1551-1553 og síðan lögmaður sunnan og austan til 1556, norðan og vestan 1556-1568 og eftir það sýslumaður og umboðsmaður Helgafellsklaustursjarða.

Eggert var auðugasti maður á Íslandi um sína daga og jafnframt sá voldugasti. Hann var talinn harðsnúinn og fylginn sér, enda stóð hann oft í miklu málavafstri, lögvitur og héraðsríkur. Eitt sinn meðan Eggert bjó í Saurbæ var honum rænt af enskum sævíkingum og fálkaföngurum og héldu þeir honum heilan mánuð úti á skipi, en slepptu síðan gegn háu lausnargjaldi. Eggert fluttist síðan alfarinn til Hamborgar 1580 og dó þar, að sagt var af völdum drykkjuskapar. 

Fyrri kona Eggerts var Sesselja Jónsdóttir en síðar kvæntist hann Steinunni Jónsdóttur, sem verið hafði fylgikona séra Björns Jónssonar á Melstað, sem höggvinn var með föður sínum og bróður í Skálholti 1550. Eggert átti að ýmsu við barnaólán að stríða. Launsonur hans, Björn, fórst af voðaskoti, sonur þeirra Sesselju, Þorleifur, týndist í hafi og sá þriðji, Jón murti, drap mann í Síðumúla og varð að flýja land. Sagt er að frá Jóni séu ættir komnar í Hamborg.  Dóttir Eggerts og Sesselju, Ragnheiður, komst aftur á móti á tíræðisaldur (f. 1550, d. 1542). Hún giftist Magnúsi prúða Jónssyni, sýslumanni í Ögri og síðar í Saurbæ, og áttu þau fjölda barna.

## Tilvísanir


## Tenglar
* ''Ríkasti maður Íslands''; grein í Lögbergi 1941
1250

Árið **1250** (**MCCL** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Þórður kakali Sighvatsson kallaður á fund Hákonar Noregskonungs. Hann kom ekki aftur til Íslands.
* Sigvarður Þéttmarsson Skálholtsbiskup fór til Noregs og var þar í fjögur ár. Brandur Jónsson gegndi biskupsembættinu á meðan.
* Runólfur tók við forráðum í Viðey. Hann var svo vígður ábóti 1256 og stýrði klaustrinu í um fimmtíu ár.

### Fædd

### Dáin
* 28. apríl - Ormur Björnsson, goðorðsmaður á Breiðabólstað, sonur Hallveigar Ormsdóttur (f. um 1219).
* 23. nóvember - Árni óreiða Magnússon.

## Erlendis
* 30. apríl - Loðvík 9. Frakkakonungur var leystur úr haldi Egypta gegn því að greiða lausnargjald, milljón dínara og borgina Damietta sem hann hafði áður hertekið.
* 1. nóvember - Abel Valdimarsson krýndur konungur Danmerkur.
* Valdimar Birgisson varð konungur Svíþjóðar. Hann var fyrsti konungurinn af ætt Fólkunga.
* Márar voru endanlega hraktir frá Portúgal.
* Albertus Magnus einangraði arsenik.
* Rialtobrúnni í Feneyjum var breytt úr flotbrú í varanlega trébrú.

### Fædd

**Dáin** 
* 10. ágúst - Eiríkur plógpeningur, konungur Danmerkur (f. 1216).
* 13. desember - Friðrik 2. keisari (f. 1194).
* Eiríkur hinn smámælti og halti, Svíakonungur (f. 1216).
* Leonardo Pisano (Fibonacci), ítalskur stærðfræðingur (f. 1170).
Geoffrey Warnock

**Sir Geoffrey Warnock** (fæddur **Geoffrey James Warnock** 1923, dáinn 1995) var breskur heimspekingur og aðstoðarkanslari Oxford-háskóla. Áður en hann var aðlaður var hann best þekktur sem **G.J. Warnock**.

Geoffrey Warnock kenndi heimspeki í Oxford en árið 1970 var hann kjörinn skólastjóri Hertford College, þar sem nú er nemendafélag og heimasist nefnd eftir honum. Hann var aðstoðarkanslari Oxford-háskóla árin 1981 til 1985.

Warnock kvæntist árið 1949 Mary Warnock (nú Mary Warnock, barónessa), heimspekingi og félaga á St Hugh's College í Oxford. Þau eignuðust tvo syni og þrjár dætur. Geoffrey Warnock settist í helgan stein árið 1988 og lést sjö árum síðar.
Mary Warnock

**Helen Mary Warnock, barónessa** (f. 14. apríl 1924; l. 20. mars 2019) var breskur heimspekingur, siðfræðingur og hugspekingur.

Mary Warnock kenndi heimspeki við St Hugh's College í Oxford-háskóla frá 1949 til 1966. Frá 1966 til 1972 var hún skólastjóri stúlknaskólans Oxford High School. Hún var Talbot rannssóknarfélagi við Lady Margaret Hall (1972-1976). Frá 1976-84 var hún rannsóknarfélagi á St Hugh's College og varð heiðursfélagi árið 1985. Árið síðar varð hún skólastjóri í Girton College í Cambridge og gegndi þeirri stöðu í þrjú ár.

Mary Warnock giftist heimspekingnum Geoffrey Warnock árið 1949. Þau eignuðust tvo syni og þrjár dætur. 

## Helstu rit
* *Existentialism *, (1970)
* *Imagination*, (1976)
* *Schools of Thought*, (1977)
* *Memory*, (1987)
* *Imagination & Time*, (1994)
* *Mary Warnock: A Memoir – People and Places*, (2001)
* *Making Babies: Is There a Right To Have Children?*, (2001)
* *The Intelligent Person's Guide to Ethics*, (1998)
* *Nature and Mortality: Recollections of a Philosopher in Public Life*, (2004)
* *An Intelligent Person's Guide to Ethics*, (2004)
Alfred Edward Taylor

**Alfred Edward Taylor** (22. desember 1869 – 31. október 1945) var breskur heimspekingur sem er þekktastur fyrir framlag sitt til trúarheimspeki, siðfræði og Platonsfræða. Hann var félagi í Bresku akademíunni og forseti Aristotelian Society frá 1928 til 1929.

Taylor hlaut menntun sína við Oxford-háskóla. Í upphafi ferils síns var hann undir miklum áhrifum frá bresku hughyggjunni.

Taylor er þekktur fyrir að halda því fram að nær allt sem Platon lagði Sókratesi í munn í samræðum sínum endurspegli raunveruleg viðhorf hins sögulega Sókratesar
Paul Horwich

**Paul Horwich** (f. 1947) er breskur heimspekingur og prófessor við New York University. Horwich hefur einkum fengist við málspeki og frumspeki, sannleika og merkingu. Horwich lauk doktorsprófi frá Cornell-háskóla þar sem hann naut leiðsagnar Arthurs Fine. Hann kenndi áður við MIT, University College London og CUNY Graduate Center.

Horwich er málsvari naumhyggju um sannleikann og notkunarhyggju um merkingu.

## Helstu rit
* *Asymmetries in Time: Problems in the Philosophy of Science* (1987)
* *Truth* (1990)
* *Meaning* (1998)
* *From a Deflationary Point of View* (2005)
* *Reflections on Meaning* (2005)
D

**D** eða **d** (borið fram **dé**) er 4. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 4. í því latneska. Dr. Björn Guðfinnsson kenndi að á íslensku er d ekki haft á milli tveggja sérhljóða. Undantekningarnar eru orðið **sódi** og kvenmannsnafnið Ída. 

## Tilvísanir
Ð

**Ð** eða **ð** (borið fram **eð**) er 5. bókstafurinn í íslenska stafrófinu. Ekkert orð í íslensku byrjar á bókstafnum *ð*.

Bókstafurinn Ð er einnig notaður í fornensku, færeysku og elfdælsku. Hann var einnig notaður í Skandinavíu á miðöldum en var skipt út fyrir „dh“ sem seinna var breytt í „d“. Í hástaf þekkist stafurinn á því að vera eins og D með láréttu striki í gegnum miðja línuna vinstra megin. Lástafurinn þekkist á því að vera eins og lítið bogið d með strik á toppnum. 

Aðeins ein íslensk hljómsveit hefur notað bókstafinn ð sem fyrsta stafinn í nafninu sínu, það var hljómsveitin Ðe lónlí blú bojs. Í íslensku getur orð aldrei byrjað á ð. Það er vegna þess að bókstafurinn er raddað tannmælt önghljóð sem stendur aldrei fremst í íslensku hljóðkerfi.

Í færeysku tilheyrir hann ekki neinu sérstöku hljóðkerfi, til dæmis þegar ð er fyrir framan stafinn r er það stundum borið fram [ɡ]. Eins og í íslensku er ð á eftir d í færeyska stafróinu. 

## Tölvukóðun
Í Unicode-staðlinum er stórt ð kallað fram með kóðanum U+00D0 og lítið ð með kóðanum U+00F0. En þessir kóðar eru úr gömlum staðli, sem kallast ISO 8859-1 eða „Latin-1“. 

Í Linux er hægt að kalla fram ð með því að ýta á „Compose key“ og síðan á d eða h fyrir lítið ð en fyrir stórt ýtirðu á  Compose key og D eða H. 

Ef stillt er á U.S. lyklaborðið í Mac OS X er hægt að kalla fram ð með því að halda inni Alt og ýta á d til að fá lítið ð en fyrir stórt ð heldur maður inni shift takkanum og alt og ýtir síðan á d. 

Í Microsoft Windows er ð kallað fram með því að halda Alt inni og slá inn 0208 á talnalyklaborðinu en fyrir lítið ð helduru inni Alt og slærð inn 0240. Á US-alþjóðlegum lyklaborðum er hægt að halda inni AltGr og ýta á d til að kalla fram ð.

Málfræðingurinn Rasmus Christian Rask kom ð aftur inn í íslenskt mál. 

## Tenglar
* 

## Heimild
* Stefán Pálsson,Anton Kaldal Ágústsson ,Gunnar Vilhjálmsson Steinar Ingi Farestveit;Ð ævisaga;Crymogea, Reykjavík, 2012
B

**B** eða **b** (borið fram **bé**) er 3. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 2. í því latneska.
É

**É** eða **é** (borið fram **je**) er 7. bókstafurinn í íslenska stafrófinu. Hann var formlega tekinn upp að nýju í íslensku með stafsetningarreglum sem birtar voru árið 1929.

## Tilvísanir
F

**F** eða **f** (borið fram **eff**) er 8. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 6. í því latneska.
Á (bókstafur)

:*Sjá [[Á (aðgreining)|aðgreiningarsíðuna]] fyrir fleiri merkingar orðsins „á“.*

**Á** eða **á** (borið fram **á**) er 2. bókstafurinn í íslenska stafrófinu.
H

:*Getur einnig á við [[vetni]] sem hefur efnatáknið H*
**H** eða **h** (borið fram **há**) er 10. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 8. í því latneska.
I

**I** eða **i** er 11. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 9. í því latneska. Á íslensku er stafurinn sérhljóði og er því borinn fram eins og hann er skrifaður.
J

**J** eða **j** (borið fram **joð**) er 13. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 10. í því latneska. Stafurinn rekur upphaf sitt til einskonar setillu-is eða umbreytts is enda báðum hljóðunum enfaldega komið fyrir undir -i í upphafi.
K

**K** eða **k** (borið fram **ká**) er 14. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 11. í því latneska.
L

**L** eða **l** (borið fram **ell**) er 15. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 12. í því latneska.
N

**N** eða **n** (borið fram **enn**) er 17. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 14. í því latneska. Í alþjóðlega hljóðstafrófinu táknar hann tannbergsmælt nefhljóðið.
V

**V** eða **v** (borið fram **vaff**) er 26. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 22. í því latneska. Ekkert íslenskt orð endar á bókstafnum v nema kvenmannsnafnið Siv.
X

**X** eða **x** (borið fram **ex**) er 27. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 24. í því latneska. Ekkert íslenskt orð byrjar á bókstafnum x.
Y

**Y** eða **y** (borið fram **ufsilon i** eða **ypsílon i**) er 28. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 25. í því latneska. Ákveðnar reglur gilda um hvenær skrifa á íslensk orð með Y en ekki með I og er venja að það séu orð sem eru komin af orðum með innihalda O, U, ju eða jo.
Ö

**Ö** eða **ö** (borið fram **ö**) er 32. bókstafurinn í íslenska stafrófinu. Ö er einnig notaður í finnsku, sænsku, þýsku og tyrknesku, og stundum í stað Ø í færeysku.

## Sjá einnig
* Ø
Þ

**Þ** eða **þ** (skrifað *þorn*, borið fram bæði sem „þoddn“ eða „þorn“) er þrítugasti bókstafurinn í íslenska stafrófinu eins og það er nú haft, en var áður 34. stafurinn (á meðan c, q, z og w voru höfð með). Þ kemur aðeins fyrir í upphafi orðs (***þ'''úfa'', ***þ**jófur'') eða sem fyrsti stafur í síðari lið samsettra orða (''far**þ**egi''), og endar því ekkert orð á bókstafnum þ. Þ er [[Óraddað tannmælt önghljóð|óraddað og tannmælt önghljóð]] í nútímamáli, og var líkt í fornmáli- en þorn var stundum ritað í staðin fyrir ''[[ð]]'' (t.d. ''ver**þ*'a*). Þ hefur verið notað samfellt í íslensku frá upphafi.

## Saga þorns
Táknið Þ var notað í norrænu rúnaletri og var nefnt *þurs*, í engilsaxnesku rúnaletri hét samsvarandi stafur *þorn*. Ekki er ólíklegt að latneski bókstafurinn þ hafi verið tekinn upp í íslensku og norsku fyrir ensk áhrif og bendir hið íslenska nafn stafsins til þess. Elstu heimildir um notkun þ í íslensku eru í handritum frá miðri 12. öld. Norðmenn hættu að nota bókstafinn þ um 1400 en yngstu dæmi um notkun þ í enskum handritum eru frá miðri 15. öld. Fyrsti málfræðingurinn bjó til fjögur tákn fyrir þau sérhljóð sem þá voru ekki til í latínu en í Fyrstu málfræðiritgerðinni stendur:

## Tíðni
Stafurinn þorn er 19. algengasti bókstafurinn í íslensku og er tíðni hans 1,59%.

## Heimildir


## Ytri tenglar
* 
* 
* Svona eru þorn smíðuð  af Ísment
* On the status of the Latin letter þorn and of its sorting order, Michael Everson og Baldur Sigurðsson
1251

Árið **1251** (**MCCLI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Sturla Þórðarson varð lögsögumaður.
* Þorvarður og Oddur Þórarinsson gerðir sekir á Alþingi.
* Sætt gerð á milli Þorvarðar og Odds Þórarissona og Sæmundar og Guðmundar Ormssona.
;Fædd

;Dáin
* Haraldur og Filippus Sæmundarsynir frá Odda drukknuðu á leið frá Noregi.

## Erlendis
* Apríl - Krossferð fjárhirðanna í Frakklandi vegna atburða í Sjöundu krossferðinni í Egyptalandi.
* Alexander Nevskíj gerði fyrstu friðarsamningana milli Kænugarðs og Noregs.
* Hákon ungi, ríkiserfingi Noregs, giftist Ríkissu Birgisdóttur, systur Valdimars Svíakonungs.
* Alexander 3. Skotakonungur giftist Margréti af Englandi, dóttur Hinriks 3.

;Fædd

;Dáin
1252

Árið **1252** (**MCCLII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Hákon gamli Noregskonungur sendi Gissur Þorvaldsson og Þorgils skarða til Íslands til að ná þar völdum í stað Þórðar kakala.
* Ólafur Þórðarson hvítaskáld varð lögsögumaður öðru sinni.
* 13. apríl - Ögmundur Helgason í Kirkjubæ lét taka Sæmund Ormsson Svínfelling og Guðmund bróður hans af lífi.

### Fædd

### Dáin
* 13. apríl - Sæmundur Ormsson, höfðingi Svínfellinga (f. um 1227).
* 13. apríl - Guðmundur Ormsson Svínfellingur (f. um 1235).
* Árni Hjaltason ábóti í Munkaþverárklaustri.

## Erlendis
* Stokkhólmur fyrst nefndur í tveimur bréfum frá Birgi jarli í Svíþjóð.
* Fyrsta evrópska gullmyntin, flórínur, slegin í Flórens á Ítalíu.
* 15. maí - Innósentíus 4. páfi gefur út páfabréf sem heimilar rannsóknarréttinum að nota pyntingar.
* 25. desember - Kristófer 1. krýndur Danakonungur í dómkirkjunni í Lundi.

### Fædd

### Dáin
* 29. júní - Abel Valdimarsson Danakonungur (f. 1218).
* 26. nóvember - Blanka af Kastilíu, kona Loðvíks 8. Frakkakonungs og ríkisstjóri eftir lát hans (f. 1188).
* Katrín Súnadóttir Svíadrottning, kona Eiríks hins smámælta og halta Svíakonungs (f. um 1215).