open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ellý Katrín Guðmundsdóttir

**Ellý Katrín Guðmundsdóttir** (fædd 15. september 1964 í Reykjavík, d. 13. júní 2024) var íslenskur lögfræðingur og fyrrum borgarritari Reykjavíkurborgar. Hún vakti athygli fyrir að beina sjónum almennings að Alzheimer-sjúkdómnum sem lagðist á hana 51 árs að aldri. Hún var sæmd riddarakrossi Fálkaorðunnar 17. júní 2020 fyrir störf á opinberum vettvangi og framlag til opinskárrar umræðu um Alzheimer sjúkdóminn.

Hún var gift Magnúsi Karli Magnússyni, fyrrum deildarforseta í læknadeild HÍ og eignuðust þau tvö börn. Móðir Ellýjar er færeysk. Bróðir hennar er Pétur Guðmundsson körfuboltakappi.

Hún lauk gagnfræðaprófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík 1980 og lauk svo stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Hamrahlíð. Hún lauk embættisprófi í lögfræði frá Háskóla Íslands 1990, og lauk meistaraprófi í umhverfis- og alþjóðarétti frá University of Wisconsin Law School 1998.

Ellý var skipuð af Alþingi í stjórnlaganefnd árið 2010. Hún sat í stjórn Landverndar 2016-2018.

Í Alþingiskosningunum 2021 neitaði kjörstjórn henni að njóta aðstoðar Magnúsar, fulltrúa hennar, í kjörklefa, hún greiddi atkvæði með aðstoð kjörstjóra.

## Starfsferill
* 1991-1994 lögfræðingur á Einkaleyfastofu 
* 1998-2002 lögfræðingur hjá Alþjóðabankanum í Washington D.C.
* 2002-2005 forstöðumaður Umhverfis- og heilbrigðisstofu Reykjavíkur
* 2005-2007 sviðsstýra Umhverfissviðs Reykjavíkurborgar
* 2007-2008 forstjóri Umhverfisstofnunar
* 2008-2011 sviðsstjóri Umhverfis- og samgöngusviðs Reykjavíkurborgar
* 2011-2016 borgarritari Reykjavíkurborgar
* 2016-2019 lögfræðingur hjá Reykjavíkurborg

## Heimildir
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ofkæling

**Ofkæling** er óeðlilegt ástand þar sem er lækkað miðhitastig í heitu dýri og er ekki lengur hægt að tryggja rétt lífshitastig. Ofkæling er skilgreind sem líkamskjarnahiti undir 35,0 °C (95,0 °F) hjá mönnum. Einkenni eru háð hitastigi. Í vægri ofkælingu er skjálfti og andlegt rugl. Í meðallagi ofkælingu hættir skjálfti og ruglástand eykst. Í alvarlegri ofkælingu geta komið fram ofskynjanir þar sem einstaklingur fer úr fötunum, auk aukinnar hættu á að hjartað stöðvist. 

Ofkæling hefur tvær megingerðir af orsökum.  Það gerist í klassískum stíl við útsetningu fyrir köldu veðri og köldu vatni.  Það getur einnig komið fram vegna hvers kyns ástands sem dregur úr varmaframleiðslu eða eykur varmatap. Ofkæling getur verið greind út frá einkennum einstaklings í nærveru áhættuþátta eða með því að mæla kjarnahita einstaklings. 

Meðferð við vægri ofkælingu felur í sér heita drykki, hlý föt og hreyfingu. Hjá þeim sem eru með í meðallagi mikla ofkælingu er mælt með hitateppi og upphituðum vökva í bláæð. Fólk með miðlungsmikla eða alvarlega ofkælingu ætti að hreyfa varlega. Við alvarlega ofkælingu getur súrefnisgjöf utan líkama himnunnar (ECMO) eða hjarta- og lungahjáveitu verið gagnleg. Hjá þeim sem eru án púls er hjarta- og lungnaendurlífgun ábending ásamt ofangreindum ráðstöfunum.  Endurhitun er venjulega haldið áfram þar til hitastig einstaklings er hærra en 32 °C.

Ofkæling er orsök að minnsta kosti 1.500 dauðsfalla á ári í Bandaríkjunum. Hún er algengari hjá eldra fólki og körlum. Einn lægsti skjalfesti líkamshiti sem einstaklingur með ofkælingu hefur lifað af er 13,0 °C (55,4 °F) þegar 7 ára stúlka drukknaði næstum í Svíþjóð.

Í spendýrum og fuglum, er innri kjarnahiti sem er yfirleitt sem er hærri en umhverfið. Þau framleiða sjálf hita (thermogenesis) og nota orku sem er fengin úr eigin efnaskiptum.
## Flokkun
Ofkæling er oft skilgreind sem líkamshiti undir 35,0 °C. Með þessari aðferð er henni skipt í alvarleikagráður miðað við kjarnahita.

Annað flokkunarkerfi, svissneska sviðsetningarkerfið, skiptir ofkælingu út frá einkennum sem koma fram sem er æskilegt þegar ekki er hægt að ákvarða nákvæman kjarnahita.

Venjulegur líkamshiti manna er oft gefinn upp sem 36,5–37,5 °C. Ofurhiti og hiti eru skilgreind sem hitastig sem er hærra en 37,5–38,3 °C.

## Merki og einkenni
Einkenni og einkenni eru mismunandi eftir því hversu mikil ofkæling er og þeim má deila með þremur stigum alvarleika.  Ungbörn með ofkælingu geta fundið fyrir kulda þegar þau eru snert, með skærrauða húð og óvenjulegt orkuleysi. Fólk með ofkælingu getur virst fölt.

## Heimildir
Pétur 3. Portúgalskonungur

**Pétur 3.** (5. júlí 1717 – 25. maí 1786) var konungur Portúgals og Algarve frá 1777 til dauðadags. Hann var formlega meðstjórnandi eiginkonu sinnar og bróðursystur, Maríu 1. Portúgalsdrottningar. Hann var sonur Jóhannesar 5. konungs og konu, hans Maríu Önnu erkihertogaynju af Austurríki og var því yngri bróðir Jósefs 1. konungs og föðurbróðir Maríu, eiginkonu sinnar. Pétur 3. tók aldrei þátt í stjórnmálum og lét konu sína alltaf stjórn ríkisins.
Auður (tónlistarmaður)

**Auðunn Lúthersson** (f. 9. febrúar 1993), þekktur undir sviðsnafninu **Auður**, er íslenskur tónlistarmaður.
Auður spilaði á dönsku tónlistarhátíðinni Hróarskeldu árið 2019. Á Íslensku tónlistarverðlaununum árið 2020 hlaut Auður þrenn verðlaun; popplag ársins („Enginn eins og þú“), söngvari ársins og flytjandi ársins.

## Æviágrip
Árið 2011 var Auðunn í sigurliði Menntaskólans í Reykjavík í rökræðukeppninni Morfís þ.s. umræðuefnið var *frjálshyggja*.
Árið 2014 var leikverkið *Heili hjarta typpi* eftir Auðunn og frænda hans Ásgrím Gunnarsson frumsýnt í Gaflaraleikhúsinu í Hafnarfirði.
Auður samdi við höfundarrétarfyrirtækið IMAGEM MUSIC árið 2016.
Árið 2016 var Auður fyrsti Íslendingurinn til þess að vera valinn í hina margverðlaunuðu akademíu *Red Bull Music Academy*.
Árið 2018 skrifaði Auður undir plötusamning við Sony Music í Danmörku.
Auður samdi tónlistina fyrir leikverkið *Kópavogskrónika* uppúr samnefndri bók Kamillu Einarsdóttur og var frumsýnt árið 2020 í Þjóðleikhúsinu.

## Einkalíf
Auður er sonur Lúthers Sigurðssonar meltingarlæknis og Ingibjargar Ragnarsdóttur hjúkrunarfræðings, hann er yngri bróðir sundkonunnar Hrafnhildar Lúthersdóttur. Auður býr nú í Los Angeles þar sem hann starfar við framleiðslu á tónlist. 

## Útgefið efni

### Breiðskífur
* *Alone* (2017)
* *Afsakanir* (2018) 
* *Útvarp Úlala* (2023) 

### Smáskífur
* „I'd Love“ (2017)
* „Enginn eins og þú“ (2019)
* „Just a while“ (2019) ásamt Sturlu Atlas
* „Hún veit hvað ég vil“ (2020) ásamt Mezzoforte
* „Ljós“ (2020)
* „Týnd og einmana“ (2020)
* „Frosið sólarlag“ (2020) ásamt gugusar
* „Fljúgðu burt dúfa“ (2020)
* „Venus“ (2021)
* „Tárin falla hægt“ (2022) ásamt Bubba Morthens

### Birtist á
* *Skólarapp* (2017)
* *Hvað ef* (2018) með GDRN
* *This is Icelandic Indie Music Vol. 4* (2018)
* *Frá mér til þín* (2020) með Ouse
* *Í miðjum kjarnorkuvetri* (2020) með JóaPé og Króla

## Verðlaun
*2018 - Kraumsverðlaunin (Árleg plötuverðlaun Kraums tónlistarsjóðs) - *Afsakanir*
*2020 - Íslensku tónlistarverðlaunin 
**Popplag ársins („Enginn eins og þú“)
**Söngvari ársins
**Flytjandi ársins

## Tilvísanir
Perlufljót

**Perlufljót** eða Perluá *([[kínverska]]:*珠江*; [[Pinyin|rómönskun:]] Zhū Jiāng; áður þekkt sem Zhujiang; með rómönskun Yue Jiang; áður þekkt sem Kanton áin)* er 2.400 kílómetra langt fljót í suðurhluta Alþýðulýðveldisins Kína. Fljótið rennur í Suður-Kínahaf á milli Hong Kong og Makaó. Neðsti hluti fljótsins myndar mjög stórt óshólmasvæði sem kennt er við Perlufljót.
 
Perlufljót dregur nafn sitt af perlulituðum skeljum sem liggja neðst í ánni á þeim kafla sem rennur í gegnum borgina Guangzhou.
 
Nafnið Perlufljót er einnig oft notað fyrir umfangsmikið árkerfi fyrir vatnaskil Xi („Vestur“), Bei („Norður“) og Dong („Austur“) ánna í Guangdong héraði. Þessar ár eru allar álitnar þverár Perlufljóts vegna þess að þær deila sameiginlegum óshólmum á „Óshólmasvæði Perlufljóts“.  Þetta óshólmasvæði er margbrotið safn lækja og skurða á milli lítilla hrísgrjónaakra sem vegna 12 mánaða vaxtartímabilsins, standa venjulega undir þremur hrísgrjónauppskerum árlega. Þetta er eitt fjölmennasta svæði Kína, þar sem nútímaiðnaður og landbúnaður hefur þróaðast hratt síðan á níunda áratug 20 aldar.
 
Perlufljót er þriðja lengsta fljót Kína, 2.400 kílómetra ef talið er frá lengstu upptökum fljótsins, við ána Xi.  Einungis  Jangtse-fljót (eða Bláá) og Gulafljót eru lengri. Perlufljót er næststærst miðað við vatnsrennsli (rúmmál) á eftir Jangtse-fljóti.
 
Vatnasvið Perlufljóts nær yfir 453.700 ferkílómetra svæði í Guangdong og Guangxi héruðum, og einnig að hluta af héruðunum Yunnan, Guizhou, Hunan og Jiangxi. Að auki nær vatnasviðið til norðurhluta héraðanna Cao Bằng og Lạng Sơn í Víetnam.
 
## Heimildir

* 

## Tilvísanir
Apis mellifera carnica

**Apis mellifera carnica** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar var upphaflega í austurhluta Mið-Evrópu (Slóveníu, suðurhluta Austurríkis, og hlutum Króatíu, Bosníu og Herzegóviníu, Svartfjallalandi, Serbíu, Ungverjalandi, Rómaníu, og Búlgaríu. Hún er nefnd eftir Carniola sem var fyrrum hérað í sem nú er Slóvenía.

Hún er líkist mjög *[[Apis mellifera ligustica]]*, en er svipuð *[[Apis mellifera mellifera|A. m. mellifera]]* að stærð. Tungan er mjög löng: 6.5 to 6.7 mm. 

Einn af helstu kostum undirtegundarinnar er hve meðfærileg hún er. Einnig ver hún sig vel gegn ýmsum pestum.

## Tilvísanir
Apis mellifera siciliana

**Apis mellifera siciliana** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í Sikiley. 

Hún er líkist mjög og er einna skyldust *[[Apis mellifera intermissa]]*. Hún hefur mikið þol gegn Varroa sýkingu.

## Tilvísanir
Han-fljót (Guangdong)

**Han-fljót** *([[kínverska]]:韓江; [[Pinyin|rómönskun:]] Hán Jiāng)* er fljót í suðausturhluta Alþýðulýðveldisins Kína. Það rennur að mestu í austurhluta Guangdong-héraðs og er um 410 kílómetra að lengd.

Han-fljót á upptök sín Wuyi fjöllum í suðvestur Fujian héraði norðan við Changting sýslu. Efri farvegur þess er þekktur sem Ting-fljótið og rennur suður til Fengshi, og tengist Yongding ánni. Hún rennur suður yfir héraðsmörkin við Guangdong-hérað og tengist Sanheba með helstu þverá sinni, Mei-ánni, sem framræsir víðfeðmt svæði í norðausturhluta Guangdong milli Dawan- og Lianhua-svæðisins, og annarri austurkvísl, Daqing-ánni, sem dregur fram lítið vatnasvæði í suðurhluta Fujian vestan við Boping-svæðið. Han-fljót rennur síðan suður til hafs í gegnum umfangsmikið óshólmassvæði fyrir neðan Chao'an, með borgina Shantou á suðvesturhorni þess og tæmist í Suður-Kínahaf.

Fólk af Teochew þjóðerni vísar til fljótsins sem „móðurfljótsins“.
 
Fljótið er nefnt eftir Han Yu, rithöfundi, skáldi og embættismanni Tangveldisins (618–907), til heiðurs framlagi hans til tungumálasvæðis Teoswa (Chaoshan). Fljótið varð friðsælla eftir fljótareglugerð sem Han koma á og því nefnd eftir honum. Fljótið var upphaflega nefnt E Xi („Hið grimma fljót“). 
 
## Heimildir

* 
*
Rick Astley

**Richard Paul Astley** (fæddur 6. febrúar 1966) er enskur söngvari og lagahöfundur. Hann er best þekktur fyrir lögin sín „Never Gonna Give You Up“, „Together Forever“ og „Whenever You Need Somebody“.

## Heimildir
Apis mellifera caucasica

**Apis mellifera caucasica** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í Kákasus, Georgíu, Tyrklandi, Armeníu og Azerbaijan. .

Hún er líkist helst *[[Apis mellifera carnica]]* að stærð og lögun, en er dökk að lit. Tungan er óvenju löng: 7.3 mm og eru ekki aðrar alibýflugur með lengri tungu. 
 
## Tilvísanir
Apis mellifera adamii

**Apis mellifera adami** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í Krít.

Hún er líkist mjög og er einna skyldust *[[Apis mellifera cecropia]]*. Nafn hennar er til heiðurs Bróður Adam, sem þróaði Buckfastbý.

## Tilvísanir
Apis mellifera anatoliaca

**Apis mellifera anatoliaca** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í Tyrklandi.

## Tilvísanir
Apis mellifera litorea

**Apis mellifera litorea** er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er á sléttum við strönd Austur-Afríku (frá Kenýa suður til norðurhluta Mósambík). 

## Tilvísanir
Grænkeri

**Grænkeri** er manneskja sem forðast að neyta afurða úr dýraríkinu eins og matvæla, en líka fatnaðar og annarra neysluvara sem gerðar eru úr líkömum dýra. Hvað varðar mataræði neyta grænkerar ekki dýraafurða á borð við mjólk, hunang og egg, en þeir hafna líka fatnaði úr efnum sem fengin eru af dýrum, eins og silki og ull.   

Ástæður þess að fólk gerist grænkerar eru margvíslegar, en algengt er að fólk nefni siðferðilegar eða umhverfislegar ástæður.   

Í daglegu tali er enska orðið vegan oftast notað um grænkera og lífsstílinn sem fylgir.   

## Tenglar
* Samtök grænkera á Íslandi
Ásvallagata

**Ásvallagata** er gata í Vesturbæ Reykjavíkur. Verkamannabústaðirnir við Hringbraut teygja sig á Ásvallagötu. Gatan nær til austurs að Hólavallakirkjugarði. Kjötborg, gömul hverfisverslun er við miðja götuna. Byggingarsamvinnufélag Reykjavíkur reisti fjölda húsa við götuna á fjórða áratugnum.
Hávallagata

**Hávallagata** er gata í Vesturbæ Reykjavíkur. Gatan nær frá Bræðraborgarstíg í vestri til austurs að Landakotstúni og Garðastræti. Hávallagata 24 er sögulegt hús við götuna.
Háskólinn í Árósum

**Árósaháskóli** eða **Háskólinn í [[Árósar|Árósum]]** (d. *Aarhus Universitet*) er annar stærsti háskóli Danmerkur og einn af þeim fremstu í Evrópu. Hann var stofnaður árið 1928. Þó helsta háskólaþorpið sé staðsett í Árósum er hann dreifður um alla Danmörku. 

Háskólasvæðið í Árósum er þekkt fyrir afar fallegan byggingarstíl.
## Tilvísanir
Guðmundur Einarsson

**Guðmundur Einarsson** getur átt við:

*Guðmund Einarsson prest og alþingismann.
*Guðmund frá Miðdal, listamann.
Hvarfbaugur nyrðri

**Hvarfbaugur nyrðri**, sem einnig er nefndur **Krabbabaugur**, er norðlægasta breiddargráða jarðar þar sem sólin getur verið beint yfir. Þetta gerist á sumarsólstöðum, þegar norðurhvel jarðar hallar að sólu að hámarki og sólargangurinn er lengstur. Það nær einnig 90 gráðum undir sjóndeildarhringinn á miðnætti sólar á vetrarsólstöðum, þegar sólargangurinn er stystur.

Þegar sólin er hæst á lofti á jafndægri á hausti og vori stendur sólin í hvirfilpunkti á miðbaug. Þá er hún á miðjum himni og skín beint ofan á hvirfilinn þannig að hvergi er skugga að sjá. Vegna halla jarðmöndulsins um 23,5° er sól í hvirfilpunkti á mismunandi um breiddargráðum eftir því hvenær ársins er.  

Jafngildi hvarfbaugs nyrðri á suðurhveli er hvarfbaugur syðri (eða Steingeitarbaugur).

Hvarfbaugar geta einnig komið fyrir í samspili stjórnmála og landafræði sem landfræðileg afmörkun. Hvarfbaugur nyrðri er þannig notaður til takmörkunar á gagnkvæmri varnarskyldu Atlantshagsbandalagsins, í stofnsáttamála bandalagsins (grein 6.). Þar eru aðildarríki NATO ekki skuldbundin til að koma til varnar öðrum bandalagsríkjum á land- eða hafsvæði sunnan við Hvarfbaug nyrðri. 

## Heimildir
* 
* Sævar Helgi Bragason (2010). Árstíðir. Stjörnufræðivefurinn. http://www.stjornuskodun.is/solkerfid-large/jordin/arstidir  (sótt: 26. júlí 2022).

## Tilvísanir
Jim Morrison

**James Douglas Morrison** eða **Jim Morrison** (f. 8 desember, 1943 – d. 3. júlí, 1971) var bandarískur söngvari og skáld sem var söngvari hljómsveitarinnar The Doors. Hann er talinn einn áhrifamesti söngvari rokksögunnar. Hann var með villta og óútreiknanlega sviðsframkomu og fór stundum með ljóðalestur á tónleikum. Morrison tók upp 6 stúdíóplötur með The Doors.

Hann ánetjaðist áfengi og hafði það áhrif á frammistöðu hans á tónleikum. Morrison lést aðeins 27 ára í París. Dauði hans er sveipaður dulúð þar sem engin krufning var gerð. 

The Doors störfuðu í 2 ár í viðbót og áttu erfitt með að fóta sig á ný. Plata með ljóðalestri Morrison við undirspil sveitarinnar kom út 1978; *An American Prayer*.

Morrison var lestrarhestur og var undir áhrifum frá m.a. Friedrich Nietzsche, Plútarkos, Arthur Rimbaud, William S. Burroughs, Jack Kerouac, Allen Ginsberg, Charles Baudelaire, Vladimir Nabokov, Molière, Franz Kafka, Albert Camus, Honoré de Balzac og Jean Cocteau.

Árið 1991 gerði Oliver Stone kvikmynd um Morrison með leikaranum Val Kilmer í aðalhlutverki. Myndin var gagnrýnd fyrir að einblína um of á villt líferni Morrisons.
Erna Hjaltalín

**Erna Hjaltalín** (12. mars 1932, d. 14. maí 2021) var íslensk flugkona og flugfreyja. Erna byrjaði ung að fljúga með föður sínum. Hún var fyrsta íslenska konan sem lauk atvinnuflugmannaprófi, einkaflugmannsprófi og öðlast réttindi sem loftsiglingafræðingur. Erna var heiðruð árið 2008 af Flugakademíu Íslands.

## Tenglar
*Heiðursathöfn Ernu Hjaltalín 
*Flugsafn Íslands - Erna Hjaltalín
Bergþór Másson

**Bergþór Másson** (f. 3. júlí 1995) er íslenskur hlaðvarpsstjórnandi og athafnamaður. 

Bergþór starfaði um árabil sem umboðsmaður fyrir rapparann Birni og tónlistar dúó-ið ClubDub en lét af störfum í ágúst 2022. Bergþór er einn af eigendum íslenska fatamerkisins TakkTakk.

## Hlaðvörp

### Skoðanabræður
Bergþór var annar helmingur hlaðvarpsins Skoðanabræður sem hann stofnaði með bróður sínum Snorra í apríl 2019. Um tíma leysti Jóhann Kristófer Stéfansson af Snorri. Í þáttunum var farið yfir öll helstu mál í heiminum og oft fengið gesti og rýnt í skoðanir þeirra. Hlaðvarpið lauk göngu sinni í ágúst 2025 eftir að hafa gefið út 384 þætti.

### Kraftbirtingarhljómur guðdómsins
Frá febrúar 2020 til júlí 2021 gaf Bergþór út hlaðvarpið Kraftbirtingarhljómur guðdómsins. Hann hlaut verðlaun fyrir þá sem framlag til íslenska tónlistargeirans. Kraftbirtingarhljómur guðdómsins er nokkurs konar heimild um sögu rapps á Íslandi en gefið út í formi hlaðvarps og finnst á öllum helstu streymisveitum. Gefnir voru út 38 þættir þar sem rætt er við mismunandi rappara í hverjum þætti.

## Einkalíf
Bergþór ólst upp í Reykjavík og gekk í Hagaskóla. Seinna gekk hann í Verzlunarskóla Íslands og starfaði í 12:00 sem er nefnd innan Versló. Bergþór er bróðir Snorra Mássonar, alþingismanns.

## Heimildir
Kambsmýrarhnjúkur

**Kambsmýrarhnjúkur** er 1214 metra hátt fjall í Kinnarfjöllum við austanverða Flateyjardalsheiði. Norðan hans er Kambsmýrarjökull. Hvort tveggja er kennt við bæinn Kambsmýrar sem fór í eyði 1929.
Kambsjökull

**Kambsjökull** er smájökull í Kinnarfjöllum við Kambsmýrarhnjúk. Hann sést vel af Flateyjardalsheiði. Kenndur við bæinn Kambsmýrar sem fór í eyði 1929.
Vítalíj Klitsjkó

**Vítalíj Volodymyrovytsj Klitsjko ** (úkraínska: Віта́лій Володи́мирович Кличко́), f, 19. júlí 1971, er úkraínskur stjórnmálamaður og fyrrum hnefaleikari. Hann er núverandi borgarstjóri Kænugarðs.

Klitsjko er fyrrum leiðtogi evrópusinnaða Petro Porosjenko-bloc flokkins (Nú Evrópsk samstaða) og fyrrum þingmaður. Hann var áberandi í Euromaidan mótmælunum 2013-2014. Árið 2014 hugðist hann bjóða sig fram til forseta Úkraínu en skipti um skoðun og ákvað að bjóða sig fram til borgarstjóra Kænugarðs.

Klitsjko lagði boxhanskana á hilluna 2013. Hann varði box heimsmeistaratitil sinn 12 sinnum, tapaði ekki bardaga og endaði þá með 87% þeirra með því að slá andstæðinginn niður. Hann ásamt bróður sínum Vladímír Klitsjko eru í heimsmetabók Guinness yfir flesta titla í þungavigt eða 40.

Í innrás Rússa í Úkraínu 2022 lýsti Klitsjko yfir sigri á Rússum í Kænugarði í lok mars en Rússar höfðu gert loftárásir á borgina og farið um nágrannaborgir og drepið þar fjölda manns.

Faðir Klitsjko var sovéskur flughershöfðingi og var um tíma í Austur-Þýskalandi og Tékkóslóvakíu.

## Tilvísanir
Bláhrani

**Bláhrani** eða **álfakráka** (fræðiheiti: *Coracias garrulus*) er blár fugl ættaður víðsvegar um Suður-Evrópu, Norður-Afríku og vesturhluta Asíu.

## Tenglar
Bill Russell

**William Felton Russell** (12. febrúar, 1934 – 31. júlí, 2022) var bandarískur körfuboltamaður sem spilaði sem miðvörður hjá Boston Celtics frá 1956 til 1969. Hann vann 11 NBA titla, varð MVP (Most Valuable Player) fimm sinnum og komst í stjörnulið deildarinnar 12 sinnum. Á Ólympíuleikunum vann hann gull með landsliðinu 1956. Russell var einn besti varnarmaður deildarinnar, varð frákastakóngur 4 sinnum og er næsthæstur í fráköstum frá upphafi. Hann ásamt Wilt Chamberlain, vini og andstæðingi, eru þeir einu sem hafa náð meira en 50 fráköstum í leik.

Í lok ferils var hann ráðinn sem fyrsti svarti þjálfarinn í NBA þegar hann tók við Celtics, hann spilaði einnig með liðinu meðfram þjálfarastarfinu í 2 ár. Síðar þjálfaði hann líka Seattle SuperSonics og	Sacramento Kings.

## Æviágrip
Russell fæddist í Lousiana í Bandaríkjunum og ólst þar upp til 8 ára aldurs, en flutti þá til Oakland ásamt fjölskyldu sinni. Á þessum tíma var mikið af Bandarískum blökkumönnum sem fluttu til vesturstrandar Bandaríkjana vegna uppgangs í atvinnulífinu þar á stríðsárunum. Á meðan fjölskyldan bjó þar lentu þau í miklli fátækt og bjuggu þau um tíma í félagslegu húsnæði.

Russell var mun nánari móður sinni en föður og hafði það því mikil áhrif á hann þegar að móðir hans lést þegar hann var aðeins 12 ára. Aðdragandi andlátsins var langur en móðir hans lá lengi á spítala og dó að lokum vegna nýrnabilunnar. Hennar hinsta ósk var að Russell kæmist í gegnum háskóla.

## Körfuboltaferill
Á sínum yngri árum þótti Russell ekki vera framúrskarandi leikmaður. Hann þótti klaufalegur og hafði lítinn leikskilning. Með tímanum þróaði hann þó leik sinn, einkum varnarleik sem þótti óvenjulegur en afburða góður. Eftir að hafa lokið framhaldsskóla fór Russel í háskólann í San Francisco og spilaði með liði þeirra Dons á árunum 1953-1956. Þar tók hann gríðarlegum framförum og varð fljótlega lykilmaður liðsins.

Í nýliðavalinu árið 1956 valdi Boston Celtics Russell og varð fljótlega lykilmaður í liðinu. Russel vann titil á sínu fyrsta ári með Celtics og varð fyrsti blökkumaðurinn til að verða stjarna í NBA. Russel þótti skara fram úr í varnarleik enda mjög hávaxinn, 2,08 metrar á hæð og fráköst voru hans sterkasta hlið. Varnarleikur Russell var síðasta púslið sem vantaði í annars frábært lið Boston Celtics á þessum árum því áður hafði aðaláhersla flestra liða verið sóknarbolti. 

## Baráttan fyrir jafnrétti
Russell var einnig þekktur fyrir baráttu fyrir jafnrétti blökkumanna í Bandaríkjunum. Hann notaði frægð sína til að vekja athygli á kynþáttahatri þar í landi. Undir lok ferilsins varð Boston Celtics fyrsta bandaríska liðið til að stilla upp eingöngu svörtum mönnum í byrjunarliðinu og var það ekki síst vegna áhrifa Bill Russells.

## Tilvísanir
Solingen

**Solingen** er borg í sambandsríkinu Norðurrín-Vestfalía í Þýskalandi. Hún er rétt suður af Wuppertal, 25 km austur af Düsseldorf og suður af Ruhr-svæðinu. Íbúar voru um 160.000 árið 2020.
Solingen hefur verið kölluð *Borg blaðanna* en þar er þekkt framleiðsla á hnífum, sverðum, skærum og rakblöðum. Gamli bærinn gjöreyðilagðist í seinni heimsstyrjöld.

Müngstener-lestarbrúin sem tengir Solingen við borgina Remscheid er hæsta lestarbrú landsins eða 107 metrar.

Bergischer HC er handboltalið borgarinnar.
Herne

**Herne** er borg í sambandsríkinu Norðurrín-Vestfalía í Þýskalandi. Hún er á Ruhr-svæðinu milli borganna Bochum og Gelsenkirchen. Íbúar voru 157.000 árið 2020.

Herne stækkaði ört á 19. öld þegar kolaiðnaður byggðist þar upp. Borgin skemmdist fremur lítið í seinni heimsstyrjöld miðað við nágrannaborgirnar.
Ahmad bin Ali leikvangurinn

**Ahmad bin Ali leikvangurinn**  (Arabíska: ملعب أحمد بن علي) er knattspyrnuvöllur í borginni Al Rayyan í Katar. Hann var vígður 18. desember 2020 á þjóðhátíðardegi Katar og tekur um 50 þúsund áhorfendur.

Leikvangurinn var fyrst og fremst reistur fyrir HM 2022, þar sem hann mun hýsa sex leiki í riðlakeppninni og eina viðureign í 16-liða úrslitum. 

Völlurinn er nefndur eftir Ahmad bin Ali Al Thani, sem var emír í Katar frá 1960-72. Eldri völlur með sama nafni, sem reistur var árið 2003, þurfti að víkja vegna byggingarframkvæmdanna og var leitast við að endurnýta sem mest af byggingarefninu við framkvæmdirnar. Félagsliðin Al-Rayyan og Al-Kharitiyath nýta völlinn fyrir heimaleiki sína.

Leikvangurinn hýsti fjórar viðureignir í Arabamótinu í knattspyrnu í árslok 2021 og var einnig notaður í heimsmeistarakeppni félagsliða árið 2020.
Fáni Austurríkis

**Fáni Austurríkis** er gerður úr af þremur láréttum röndum, rauðri, hvítri og rauðri. Hann kom fyrst fram 1230 svo vitað sé og var þá tákn Babenberger-ættarinnar, en það var markgreifa- og hertogaætt í Austurríki fram á síðari hluta 13. aldar. Ekkert er vitað um tilurð fánans, en þjóðsagan segir að hann hafi orðið til í þriðju krossferðinni. Með í för var Leópold 5. hertogi af Babenberg. Í umsátrinu um Akkó (1189-1191) höfðu bardagar orðið svo miklir að hvítur kyrtill Leópolds litaðist rauður. Aðeins sást hvítur litur á fetlinum sem sverð hans hékk í. Eftir daga Babenberg-ættarinnar tók Habsborgarættin fánann upp og gerði hann síðar að ríkisfána. Fánanum var breytt á ýmsum tímabilum, svo sem við innlimun Austurríkis í Þýskaland nasismans.
Blettamúsfugl

**Blettamúsfugl** (fræðiheiti: *Colius striatus*) er hvítbrúnn fugl ættaður víðsvegar í Afríku.

## Tenglar
Grýla kallar á börnin sín

**Grýla kallar á börnin sín** er gamalt íslenskt þjóðkvæði, nánar tiltekið Grýlukvæði, til í fjölmörgum gerðum, um Grýlu og börn hennar.

: Grýla kallar á börnin sín.
: Þegar hún fer að sjóða
: til jóla.
: Komið þið hingað öll til mín,
: Leppur, Skreppur,
: og Leiðindaskjóða.
: Völustallur og Bóla,
: og Sighvatur og Sóla.
Skjaldarmerki Austurríkis

**Skjaldarmerki Austurríkis** sýnir svartan örn sem horfir til vinstri. Slitnir hlekkir eru á báðum fótum en klærnar halda á hamri og sigð. Á brjóstinu er þjóðfáninn í skjaldarformi og á höfðinu kóróna í formi borgarmúrs. Örninn var merki hins heilaga rómverska keisaradæmis, en Austurríki var hluti af því fram í byrjun 19. aldar. Sigðin merkir bændurna. Hamarinn merkir vinnuaflið. Kórónan merkir borgarana. Eins og áður segir var örninn í aldaraðir merki hins heilaga rómverska keisaradæmis og þar með Austurríkis en núverandi arnarmerki var tekið upp 1919, við upplausn austurrísk-ungverska sambandsríkisins. Árið 1945 var slitnu hlekkjunum bætt við en þeir merkja sigur yfir einræðisstjórn nasista á tímum heimsstyrjaldarinnar síðari.
Bottrop

**Bottrop** er borg í vestur-Þýskalandi í sambandsríkinu Norðurrín-Vestfalía við Rínar–Herne-skurðinn. Hún er hluti af samfelldu þéttbýli í Ruhr
og eru m.a. Essen og Oberhausen nálægt. Íbúar voru um 117.000 árið 2021.

Borgin byggðist upp sem námabær um 1860. Fékk borgarréttindi 1921. Sprengjuárásir voru gerðar á olíugeymslur í borginni í seinni heimsstyrjöld.
Danjel

**Daníel Dagur Hermannsson** (f. 29. apríl 2006), betur þekktur sem **Danjel**, er íslenskur rappari, söngvari og pródúsent.

Danjel byrjaði að fyrst gera takta þegar hann var 13 ára gamall og skrifa texta og rappa 14 ára. Hann segist ekki hafa byrjað að hlusta almennilega á tónlist fyrr en 2018, það ár kynntinst hann tvemur vinum sínum og segir að þeir hafi eiginlega sýnt honum tónlist.

Danjel gaf út sitt fyrsta lag „Ekki Eins og Þeir“ árið 2020

Í júní 2022 gaf hann út lagið „Gucci bolur“ með vini sínum Galdri, hann náði vel að byggja upp spennu fyrir laginu á samfélagsmiðlinum TikTok, lagið var eitt mest spiluðu lögum andsins á útgáfudag. Í júlí 2022 gaf hann út EP-plötuna *Óregla*.

## Tónlist
### Plötur
* 2024 – *4JÓRIR*

### Stökur
* 2020 – „Ekki Eins og Þeir“
* 2021 – „Stoppa mig“
* 2022 – „Gucci Bolur“
* 2024 — „Swagged Out”

## Tilvísanir

## Tenglar
* Danjel á Instagram
Eldgosið við Meradali 2022

Þann 3. ágúst árið 2022, rúmum tíu mánuðum eftir að eldgosinu við Fagradalsfjall lauk opnaðist um 300 metra löng sprunga við norðanverða Meradali, við norðurenda hrauns sem rann 2021, og nálægt Meradalahnjúkum. Jarðskjálftahrina var vikurnar áður og 3 dögum áður var skjálfti upp á 5,5 nálægt Grindavík. Sprungan sem opnaðist var lengri og gosið öflugra en í síðasta gosi þegar það hófst. 
 Hún þéttist í nokkur gosop og einn aðalgíg fyrstu vikuna. Gosið stóð í um 18 daga. Það var 8% rúmmáls gossins í Geldingadölum og fjórðungur flatarmáls þess.

## Þróun
*6. ágúst: Sprungan hefur dregist saman og virkni er í 3 gosopum/gígum. Hættusvæði hefur verið skilgreint og möguleiki er á nýjum sprungum. 
*9. ágúst: Yfirvöld ákváðu að meina börnum undir 12 ára að fara að gosstöðvunum en ferðamenn höfðu virt lokanir vegna veðurs að vettugi dagana áður og lent í hrakningum. 
*16. ágúst: Dregið hefur úr hraunflæði og var það þriðjungur þess sem var fyrstu viku gossins. 
*20. ágúst: Engin kvika er sjáanleg en rýkur úr gígnum. 
*21. ágúst: Engin virkni sjáanleg.

## Sjá einnig
*Eldgosið við Fagradalsfjall 2021
*Eldgosin við Sundhnúksgíga 2023–2024

## Tenglar
*Upplýsingasíða Jarðvísindastofnunar 
## Tilvísanir
Fjölfrumungur

**Fjölfrumungur** er lífvera sem samanstendur af meira en einni frumu, ólíkt einfrumungum.

Allar tegundir dýra, landplöntur og flestir sveppir eru fjölfrumungar, eins og margir þörungar, en nokkrar lífverur eru að hluta til einfrumungar og að hluta fjölfrumungar eins og ættkvíslin *Dictyostelium*.

Fjölfrumungar verða til á nokkra vegu, til dæmis með frumuskiptingu eða sameiningu nokkra einstakra frumna. Bakteríuþyrpingar eru afleiðing sameiningar margra frumna af sömu tegund sem mynda nýlendu. Hinsvegar er oft erfitt að aðskilja nýlendur frá sönnum fjölfrumungum því hugtökin eru ekki aðskilin.
Það eru einnig til fjölkjarna lífverur sem eru tæknilega einfrumu lífverur, nægjanlega stórar til að sjást með berum augum, svo sem xenophyophorea sem getur náð 20 cm.

## Heimildir
Jón Ingimarsson

**Jón Kristján Hólm Ingimarsson** (f. á Akureyri 6. febrúar 1913, d. 15. febrúar 1981) var formaður Iðju, félags verksmiðjufólks um áratuga skeið og einn aðsópsmesti verkalýðsleiðtogi landsins. Hann starfaði einnig að ýmsum öðrum málefnum, jafnt á sviði stjórnmála og íþrótta á Akureyri.

## Lífshlaup
Jón Ingimarsson var sonur Ingimars Jónssonar iðnverkamanns og Maríu Kristjánsdóttur. Hann ólst upp í Tóvinnuvélahúsinu, eða Gefjunarhúsinu, sem stóð í hallanum sunnan við Gefjunarverksmiðjuna á Akureyri. Faðir hans starfaði við verksmiðjuna meira en þrjátíu ár og Jón hóf sjálfur störf þar á táningsaldri og starfaði til ársins 1946. Eftir það varð verslunarmaður hjá *Pöntunarfélagi verkalýðsins* og síðar vörubílsstjóri. Árið 1954 hóf hann störf fyrir fulltrúaráð verkalýðsfélaganna og á Akureyri.

Afskipti Jóns af verkalýðsmálum hófust þegar hann var einn af stofnendum Iðju árið 1936. Hann var snemma kjörinn gjaldkeri og síðar ritari. Árið 1946 var hann svo kjörinn formaður félagsins og gegndi því til dauðadags 35 árum síðar.

Í stjórnmálum fylgdi Jón Sósíalistum og síðar Alþýðubandalaginu að málum. Hann var lengi viðloðandi bæjarmálin á Akureyri, bæði sem aðal- og varamaður í bæjarstjórn.

Jón var virkur í starfsemi skákhreyfingarinnar og sat um tíð í stjórn Skáksambands Íslands. Hann var einnig liðtækur áhugaleikari og starfaði mikið að leiklistarmálum.

## Tengill
* Æviágrip á vef Iðnaðarsafnsins
Petrína K. Jakobsson

**Petrína Kristín Jakobsson** (4. febrúar 1910 - 2. september 1991) var bæjarfulltrúi og sérfræðingur á sviði kortagerðar og orkumála. Hún var forstöðukona Teiknistofu raforkumálastjóra og síðar Orkustofnunar á árunum 1944-77.

## Ævi og störf
Petrína fæddist á Húsavík, dóttir hjónanna Jóns Ármanns Jakobssonar og Valgerðar Pétursdóttur, en fluttist með fjölskyldunni til Reykjavíkur 1920. Hún nam við Samvinnuskólann 1928-89 og laug gagnfræðaprófi frá MR. Hún nam teikningu, m.a. við Handíðaskólann og lærði síðan landmælingar og kortagerð hjá Zóphaníasi Pálssyni og síðar híbýlafræði, lýsingatækni og lampagerð í Danmörku, Bretlandi og Hollandi.

Hún starfaði á skrifstofu Rafmagnsveitunnar 1930-44 áður en hún færði sig til embættis Raforkumálastjóra og síðar Orkustofnunar.

Í stjórnmálum fylgdi Petrína Sósíalistum og síðar Alþýðubandalaginu að málum. Hún var varamaður í bæjarstjórn Reykjavíkur kjörtímabilið 1942-46 og bæjarfulltrúi frá 1954-58. Hún átti sæti barnaverndarnefnd frá 1936-48.

Petrína kom óbeint við sögu Dreifibréfsmálsins svokallaða, en í viðtali við hana sem Pétur Pétursson birti í Morgunblaðinu árið 2000, kom fram að hún hefði legið undir grun að hafa samið dreifibréfið sem málið snerist um, en að breskur hermaður sem hún kynntist hafi að líkindum aðstoðað við gerð þess.

## Heimildir
* Páll Líndal og Torfi Jónsson. *Reykjavík : Bæjar- og borgarfulltrúatal 1836-1986.* Reykjavík 1986, bls. 102.
* *Morgunblaðið* 15. október 2000, bls. 20B.
Húsfellsbruni

**Húsfellsbruni** er heiti yfir hraun sem hafa runnið á mismunandi tímum úr eldstöð nærri Stóra-Kóngsfelli hjá Bláfjöllum. Hraunið er kennt við Húsfell sem er vestar.

## Tenglar
Vísindavefurinn: Hvað eru margar virkar eldstöðvar í kringum höfuðborgarsvæðið?
Listi yfir vegamálastjóra

**Listi yfir vegamálastjóra** snýr að þeim  sem hafa verið skipaðir vegamálastjórar Vegagerðarinnar frá sköpun titilsins árið 1918.

## Listinn
No Cav

**No Cav** er blaðamannahugtak sem notað er  til að gefa til kynna stóra ítalska mótmælahreyfingu sem varð til snemma á 21. öld  og samanstóð af samtökum og hópum borgara sem sameinuðust í gagnrýni á Carrara marmaranámurnar í Apúan Alpanir.

Hugtakið No Cav, stutt fyrir „No Cave“ ("Nei við námurnar", á ítölsku), var notað í fyrsta skipti í grein eftir Il Tirreno árið 2014 til að skilgreina aðgerðasinnar sem höfðu tekið þátt í sýnikennslu Salviamo le Apuane nefndarinnar  .

No Cav-táknið samanstendur af stílfærðri svarthvítri framsetningu á Vara-brautinni á Carrara einkajárnbraut þar sem stórt rautt X er krossað yfir, þar fyrir ofan orðin „NO CAV“ einnig rautt, allt á hvítum bakgrunni   .

Þessi borði, sem minnir á grafíska hönnun No TAV hreyfingarinnar, birtist aðeins árið 2020, á viðburði sem skipulagður var af umhverfisverndarsinnanum Gianluca Briccolani, sem árið eftir, ásamt Claudio Grandi og fleirum, hefði stofnað samtökin Apuane Libere    .

Þetta tákn og skilgreiningin á "No Cav" eru ekki notuð eða samþykkt af öllum hópum hreyfingarinnar og margir kjósa að skilgreina sig með nákvæmari hugtökum.
Grossglockner

**Grossglockner** eða **Glockner** er hæsta fjall Austurríkis eða 3.798 metrar. Fjallið er hluti af Hohe Tauern-fjallgarðinum í mið Austur-Ölpunum. Það liggur á mörkum ríkjanna Carinthia og Tyrol. Í raun eru tindarnir tveir: Grossglockner og Kleinglockner (3.770 m.).
Fjallið er í öðru sæti yfir fjöll í Ölpunum sem rís hæst yfir umhverfi sitt eða 2.424 metra, aðeins Mont Blanc rís hærra.

*Orðsifjafræði*; þar sem tindur fjallsins er í raun klofinn eða "tvítindóttur" þar sem annar nær lítið eitt hærra en hinn er auðvelt að útskýra heitin Grossglockner og Kleinglockner þar sem Grossglockner nær aðeins hærra (*groß* 'stór', *klein* 'lítill'). Meiri óvissa er um sjálft "glockner"-heitið þar sem giskað hefur verið á tengsli við "glocke" úr þýsku sem merkir bjalla eða leitt af slavnesku orði fyrir fjall -Klek.
Clawfinger

**Clawfinger** er sænsk þungarokkshljómsveit sem var stofnuð árið 1989. Sveitin blandar saman þungarokki, rappi, industrial metal og raftónlist. Hún hefur samið pólitíska texta og á m.a. lagið *Nigger* sem er andrasískt. Hljómsveitin hefur endurhljóðblandað efni fyrir Rammstein og hefur notið talsverðra vinsælda í Þýskalandi.

## Meðlimir
*Zak Tell – Söngur (1989-2013, 2017–)
*Jocke Skog – Hljómborð, bakraddir (1989-2013, 2017–)
*Bård Torstensen – Gítar (2003-2013, 2017–), rytmagítar (1990-2013, 2017–)
*André Skaug – Bassi (1992-2013, 2017–)
*Micke Dahlén – Trommur (2008-2013, 2017–)
## Fyrrum meðlimir
*Erlend Ottem – Gítar (1990–2003)
*Morten Skaug – Trommur (1992–94)
*Ottar Vigerstøl – Trommur (1994–97)
*Henka Johansson – Trommur (1997–2008)

## Breiðskífur
*Deaf Dumb Blind (1993)
*Use Your Brain (1995)
*Clawfinger (1997)
*A Whole Lot of Nothing (2001)
*Zeros & Heroes (2003)
*Hate Yourself with Style (2005)
*Life Will Kill You (2007)
*Before We All Die (2026)

## Tengill
*[Clawfinger á [Allmusic]. ]
Forseti Austurríkis

**Forseti Austurríkis** er þjóðhöfðingi Austurríkis. Að nafninu til fer hann með mikil völd, samkvæmt stjórnarskrá Austurríkis, en í reynd eru völd hans að mestu leyti táknræn. Forsetaembættið var stofnað í kjölfar þess að Austurrísk-ungverska keisaradæmið var lagt niður 1921, eftir ósigur þess í fyrri heimsstyrjöld. Frá 1951 hefur forsetinn verið kosinn í almennri kosningu til sex ára í senn. Síðan þá hefur forsetinn ýmist kjörinn úr röðum sósíaldemókrata eða Þjóðarflokksins, með þeirri undantekningu að núverandi forseti, Alexander Van der Bellen, kemur úr röðum Græningja.

Aðsetur forsetans er í Leópoldsálmunni í Hofburg-höll í Vínarborg.

## Forsetar Austurríkis frá stofnun 2. lýðveldisins
Meinolf Finke

**Meinolf Finke** (fæddur 14. ágúst 1963 í Arnsberg í Norðurrín-Vestfalía, Þýskaland) er þýskt skáld.

## Líf og atvinna
Meinolf Finke fæddist í Arnsberg í Norðurrín-Vestfalía árið 1963. Eftir að hann lauk stúdentsprófi frá Laurentianum Arnsberg, herþjónustu og starfsnámi sem bankavörður, hóf hann nám í viðskiptafræði við háskólann í Bamberg 1987, sem hann lauk 1992 með viðskiptafræði. Náminu var fylgt eftir með dvöl í Frakklandi og á Ítalíu. Síðan 1993 hefur hann starfað í Rínarlandi á sviði skattaráðgjafar og endurskoðunar.
Til viðbótar við atvinnustarfsemi sína í viðskiptalífinu þróaði Finke hæfileika sína í að skrifa, helst ljóð. Fyrsta útgáfa hans er frá árinu 2006,  ljóðabókin "Ástir ástarinnar". Í mars 2014 var fyrsta ljóðabindi hans, *Zauberwelten*, gefið út í röðinni 100 ljóð eftir Martin Werhand Verlag. Önnur ljóðabók hans var fylgt eftir í nóvember 2015 undir yfirskriftinni *Lichtgestöber* í röðinni 100 sonnettur eftir sama útgefanda. Þriðja ljóðabók hans kom út í desember 2016 í textasyrpu með 50 sonnettum undir yfirskriftinni *Wintersonne*. Í september 2017 *Goldregenzeit* birtust 50 sonnettur. Í desember 2019 var besta bindi með ljóðum Finke gefið út í seríunni 250 ljóð í MWV undir yfirskriftinni *Blütenlese*. Ljóð Meinolf Finke einkennist af klassískri, aðallega rómantískri ljóðlist, hann skrifar oft í hefðbundnum sonnettustíl August Graf von Platen.

Meinolf Finke býr og starfar í Bonn.

## Stök bindi
* Zauberwelten. 100 ljóð. Martin Werhand Verlag , Melsbach 2014, ISBN 978-3-943910-03-2.
* Lichtgestöber. 100 sonnettur. Martin Werhand Verlag, Melsbach 2015, ISBN 978-3-943910-04-9.
* Wintersonne. 50 sonnettur. Martin Werhand Verlag, Melsbach 2016, ISBN 978-3-943910-34-6.
* Goldregenzeit. 50 sonnettur. Martin Werhand Verlag, Melsbach 2017, ISBN 978-3-943910-59-9.
* Blütenlese. 250 ljóð. Martin Werhand Verlag, Melsbach 2019, ISBN 978-3-943910-37-7.

## Fræðasögur
* Die Jahreszeiten der Liebe. Ljóðasafn, Martin Werhand Verlag, Melsbach 2006, ISBN 3-9806390-4-5 .

## Vefsíðutenglar
* Opinber vefsíða
* Meinolf Finke í verslun þýska þjóðbókasafnsins
* Meinolf Finke í bókfræðilegum gagnagrunni WorldCat
* Meinolf Finke í: LITon.NRW
* Meinolf Finke í: Lexikon Westfälischer Autorinnen und Autoren

## Tilvísanir
Arnarstapaviti

**Arnarstapaviti** er 3 m hár brúarlaga innsiglingarviti fyrir höfnina á Arnarstapa á Snæfellsnesi. Vitinn var reistur árið 1941. Ljóseinkenni vitans er LFl WRG 5s (þrískipt hvítt, rautt og grænt langt blikkljós á 5 sekúndna fresti).
Streitisviti

**Streitisviti** er viti á Streitishorni, rétt sunnan við Breiðdalsvík á Austurlandi. Núverandi viti var reistur 1984. Hann er áttstrendur, steinsteyptur svartur og hvítur turn, 12 metrar á hæð. Ljóseinkenni hans er Fl(3) WRG 20s (þrískipt hvít, rauð og græn þrjú blikkljós á 20 sekúndna fresti).
Landahólsviti

**Landahólsviti** er lítill brúarlaga innsiglingarviti við norðanvert mynni Stöðvarfjarðar. Vitinn var reistur 1953. Ljóseinkenni hans er Fl WRG 4s (eitt þrískipt blikkljós á 4 sekúndna fresti)

## Tenglar
* Landahólsviti á Sjólag.is
Norðfjarðarviti

**Norðfjarðarviti** er brúarlaga innsiglingarviti yst í þorpinu Neskaupstað á svokölluðum Bakkabökkum við norðanvert mynni Norðfjarðar. Hann var reistur 1952. Tilkomumikið útsýni er frá vitanum og áætlanir eru uppi um að stækka útsýnispall í kringum hann. Ljóseinkenni vitans er Fl(2) WR 7s (tvískipt 2 blikkljós á 7 sekúndna fresti).

## Tilvísanir
Kópaskersviti

**Kópaskersviti** er 14 metra hár ferhyrndur turnlaga svartur og hvítur viti sem stendur norðan við þorpið á Kópaskeri og við suðurenda Kópaskersflugvallar. Vitinn var reistur árið 1945 eftir teikningu Axels Sveinssonar, en var ekki tekinn í notkun fyrr en 1951 vegna erfiðleika við að kaupa í hann ljóstæki. Ljóseinkenni vitans er Fl WRG 20s (eitt þrískipt blikkljós á 20 sekúndna fresti).

## Tilvísanir

## Tenglar
* Kópaskersviti á Sjólag.is
Húsavíkurviti

**Húsavíkurviti** er 12 metra hár gulur brúarlaga viti sem stendur á Húsavíkurhöfða við Skjálfandaflóa, rétt norðan við þorpið á Húsavík. Hann var reistur 1956. Ljóseinkenni hans er Fl WRG 2,5s (eitt þrískipt blikkljós á 2,5 sekúndna fresti).
Bríkurviti

**Bríkurviti** er hvítur 4 metra hár steinsteyptur viti við norðanvert mynni Ólafsfjarðar í Fjallabyggð. Vitinn var reistur árið 1966. Ljóseinkenni hans er Fl(3) W 10s (3 hvít blikkljós á 10 sekúndna fresti). 

Vitinn stendur við svokallaða Sauðhúslaut þar sem er tóft af beitarhúsi, á grösugum bakka undan Arnfinnsfjalli, sunnan við Fossdal á Tröllaskaga.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Bríkurviti á Sjólag.is
Eiríkur Guðmundsson

**Eiríkur Guðmundsson** getur átt við:
*Eiríkur Guðmundsson, útvarpsmaður og rithöfundur.
*Eiríkur Guðmundsson, leikari.
*Eiríkur Guðmundsson, hirðstjóri á 14. öld.
Eiríkur Guðmundsson (útvarpsmaður og rithöfundur)

**Eiríkur Guðmundsson** (fæddur 28. september 1969 í Bolungarvík, látinn 8. ágúst 2022) var útvarpsmaður og rithöfundur. 

Hann lauk B.A. prófi í almennri bókmenntafræði frá Háskóla Íslands árið 1991 og M.A. prófi í íslenskum bókmenntum frá sama skóla. Eiríkur starfaði lengi sem þáttastjórnandi á Rás 1 og stýrði þar meðal annars menningarþáttunum Víðsjá og Lestinni. Einnig skrifaði hann ritdóma og pistla um bókmenntir og menningu.  Hann gaf út nokkrar bækur og var skáldsagan *1983* tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna 2013.

## Bækur
**39 þrep til glötunar* (2004)
**Undir himninum* (2006)
**Nóttin samin í svefni og vöku* Um skáldskap Steins Steinarrs (2008)
**Sýrópsmáninn* (2010)
**1983* (2013)
**Ritgerð mín um sársaukann* (2018)

## Tilvísanir
Ólafur Þ. Harðarson

**Ólafur Þórður Harðarson** (f. 12. desember 1951) er íslenskur stjórnmálafræðingur og prófessor emeritus við stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands.

Ólafur fæddist í Reykjavík en ólst upp í Hafnarfirði. Hann hóf störf við HÍ árið 1980 og varð lektor ári seinna.

## Tilvísanir

## Heimildir
* Ólafur á vef Háskóla Íslands
* Ólafur á Vísindavefnum
Donetskfylki

**Donetskfylki** (úkraínska: Донецька область) er hérað í austur-Úkraínu og hluti af svæðinu Donbas. Héraðið er það fjölmennasta í Úkraínu með 4,1 milljón (2021). Stærð þess er 26,517 km2.

Á miðri 20. öld hét héraðið Stalino Oblast til heiðurs Jósef Stalín þegar Úkraína var hluti af Sovétríkjunum. Stál og kolaframleiðsla hefur verið mikilvægur iðnaður.

Árið 2014 stofnuðu rússneskumælandi aðskilnaðarsinnar Alþýðulýðveldið Donetsk í austurhluta héraðsins með hernaðaraðstoð frá Rússlandi. Árið 2022 réðst Rússland inn í Úkraínu og sölsaði undir sig meirihluta Donetsk héraðs með linnulausum loftárásum á borgir.

## Helstu borgir
*Donetsk
*Maríupol
*Makíjívka
*Kramatorsk
*Horlívka
*Slovjansk

## Tengt efni

## Tilvísanir
Hellasvölungur

**Hellasvölungur**  (Collocalia fuciphaga / Aerodramus fuciphagus) er lítill fugl af ætt svölunga með heimkynni í Indónesíu.
Fuglinn er fær um að meta umhverfi sitt út frá bergmáli hljóða sem hann gefur sjálfur frá sér (líkt og sumar leðurblökur) og er að þessu leyti nær sérstæður í fuglaríkinu. 
Hreiður gerir hann sér úr munnvatni og er það vinsælt til matar einkum í Kína.
Austurríkiskeisari

**Austurríkiskeisari** var keisari Austurríska keisaradæmisins og síðar Austurrísk-ungverska keisaradæmisins frá 1804 til 1918. Titillinn var búinn til af Frans 2. keisara Heilaga rómverska ríkisins, rétt áður en það var leyst upp. Frans varð eftir það Frans 1. Austurríkiskeisari. Titillinn gekk í arf innan Habsburg-Lorraine-ættar þar til Karl 1. Austurríkiskeisari sagði af sér 1918.
Pokafíll

**Pokafíll** (fræðiheiti: *Diprotodon*) er útdauð ættkvísl stórra pokadýra sem eiga uppruna sinn í Ástralíu frá Pleistósentímabilinu. Hún er talin ein af kjarnategundum „megafauna“ í Ástralíu sem voru um alla álfuna á Pleistósentímabilinu. Ættkvíslin er nú talið eingerð, hún inniheldur aðeins **Diprotodon optatum**, stærsta þekkta pokadýr sem hefur verið til. Orðið diprotodon er gert úr forngrísku orðunum fyrir „tvær framtennur“. Diprotodon var til fyrir um 1,6 milljón árum þar til hún dó út fyrir um 44.000 árum.

## Heimildir
Snorri Másson

**Snorri Másson** (f. 1. maí 1997) er þingmaður Miðflokksins og fyrrum hlaðvarpsstjórnandi og fréttamaður.

Snorri starfaði um tíma sem blaðamaður á Morgunblaðinu en hóf svo störf sem fréttamaður á Stöð 2 en hefur verið hlaðvarpsstjórnandi í hlaðvarpinu Skoðanabræður ásamt bróður sínum Bergþóri sem þeir byrjuðu með árið 2019. Einnig birtir hann skoðanapistla á bloggsíðu sinni, Ritstjórinn. 

Snorri ákvað að bjóða sig fram fyrir Miðflokkinn í Reykjavík í alþingiskosningunum 2024.  Hann er oddviti í Reykjavíkurkjördæmi suður.

Foreldrar Snorra eru Margrét Jónsdóttir Njarðvík, rektor við Háskólann á Bifröst og Már Jónsson, sagnfræðingur. Kona hans er Nadine Guðrún Yaghi sem einnig hefur starfað sem fréttamaður og er hlaðvarpsstjórnandi.

## Tilvísanir
Geitin sjálf

**Aron Kristinn Jónasson** (f. 16. janúar 1995), þekktur sem **Geitin sjálf**, er íslenskur tónlistarmaður og var annar tveggja meðlima raftónlistartvíeykisins ClubDub.

## Tónlistarferill
Tónlistarferill Arons hófst árið 2013 þegar hann söng nokkur lög í nefndinni 12:00 í Verzlunarskóla Íslands.

Árið 2018 stofnaði Aron raftónlistartvíeykið ClubDub ásamt vini sínum Brynjari Barkasyni en þeir voru einmitt saman í 12:00. Þeir gáfu út fyrstu plötuna *Juice Menu vol. 1* sem innihélt 7 lög, þar frægast var lagið „Clubbed up“. Þeir gáfu út plötuna í miðjum júní 2018, helgina eftir það var þeim boðið að spila á Secret Solstice tónlistarhátíðinni. Sama ár gáfu þeir út lagið „Eina sem ég vil“ ásamt rapparanum Aron Can. Árið 2019 gáfu þeir út stuttskífuna *Tónlist*, þar var frægasta lagið „Aquaman“ sem þeir gerðu ásamt Salsakommúnunni og hefur verið spilað 1,8 milljón sinnum á Spotify. Árið 2020 gáfu þeir út lagið „Deyja Fyrir Stelpurnar Mínar“. 

## Heimildir
Þefpokamörður

**Þefpokamörður** (fræðiheiti: *Dasyurus viverrinus*), sem finnst aðeins í Ástralíu, er meðalstórt kjötætt pokadýr. Þeir eru útbreiddir og jafnvel algengir í Tasmaníu. Þeir hafa verið taldir útdauðir á meginlandinu síðan á sjöunda áratugi, en hafa verið fluttir aftur inn í afgirt helgisvæði árið 2016 og nýlega út í náttúruna í mars 2018. Það er ein af sex núverandi tegundum pokamarða.

## Tenglar
Ratsjárstofnun

**Ratsjárstofnun** var íslenskt ríkisstofnun sem var undir utanríkisráðuneytinu. Hún var stofnuð árið 1987 eftir að ríkisstjórnir Íslands og Bandaríkjanna höfðu gert samning um að Íslendingar myndu taka yfir starfsemi og viðhald ratsjárstöðva Varnarliðsins. Stofnunin var lögð niður árið 2008 og verkefni þess flutt til hinnar nýstofnuðu *[[Varnarmálastofnun]]*.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* Opinber vefsíða (vefsafn)
Þeldýr

**Þeldýr** (fræðiheiti: *Synapsida*) er annar af tveimur helstu hópum dýra sem þróuðust úr grunnfóstri, hinn er sauropsíð (sauropsida), hópurinn sem inniheldur skriðdýr og fugla.

## Tenglar
Frumsnjáldrur

**Frumsnjáldrur** (fræðiheiti: *Pantotheria*) er yfirgefin flokkun miðlífsalda spendýra. Þessi hópur er nú talinn óformlegur „sorpkörfu“ flokkun og hefur verið skipt út fyrir Dryolestida auk annarra hópa.