4. desember

**4. desember** er 338. dagur ársins (339. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 27 dagar eru eftir af árinu.

## Atburðir
* 771 - Karlóman 1. af ætt Karlunga dó, Karlamagnús varð þá einn Frankakonungur.
* 1110 - Fyrsta krossferðin: Krossfarar lögðu Sídon undir sig.
* 1214 - Alexander 2. varð konungur Skotlands.
* 1459 - Adolf hertogi af Slésvík dó barnlaus og hertogadæmið gekk til Kristjáns 1. Danakonungs.
* 1563 - Kirkjuþinginu í Trentó lauk.
* 1623 - 50 kristnir voru teknir af lífi í Edo, Japan, þar sem nú er Tókíó.
* 1674 - Jacques Marquette stofnaði trúboðsstöð við Michigan-vatn sem síðar varð borgin Chicago.
* 1791 - Fyrsta tölublað *[[The Observer]]*, fyrsta sunnudagsdagblaðs heims, var gefið út.
* 1844 - Forsetakosningar í Bandaríkjunum: James K. Polk bar sigurorð af Henry Clay.
* 1938 - Golfklúbbur Vestmannaeyja var stofnaður.
* 1954 - Kvikmyndin *[[Salka Valka]]* eftir sögu Halldórs Laxness var frumsýnd í Nýja bíói og Austurbæjarbíói í Reykjavík.
* 1958 - Upp úr slitnaði í samstarfi flokkanna sem mynduðu Hræðslubandalagið.
* 1965 - Fyrsti íþróttaleikurinn fór fram í íþróttahöllinni í Laugardal.
* 1969 - Tveir meðlimir Svörtu hlébarðanna, Fred Hampton og Martin Clark, voru skotnir til bana af lögreglumönnum þar sem þeir sváfu.
* 1970 - Ríkisstjórn Spánar setti tímabundin herlög í Baskalandi. 
* 1971 - Veitingahúsið Glaumbær, sem var einn vinsælasti skemmtistaður í Reykjavík í áratug, gjöreyðilagðist í eldsvoða.
* 1971 - Montreux-spilavítið í Sviss brann til grunna eftir slys sem varð á tónleikum Frank Zappa. Lag Deep Purple, „Smoke on the Water“, fjallar um atvikið.
* 1973 - Í þingkosningum í Danmörku guldu gömlu flokkarnir afhroð og tveir nýir flokkar, Miðjudemókratar og Danski framfaraflokkurinn, fengu þingmenn kjörna.
* 1976 - Jean-Bédel Bokassa útnefndi sjálfan sig Bokassa 1. keisara Mið-Afríkulýðveldisins.
* 1977 - Jean-Bédel Bokassa, var formlega krýndur keisari Mið-Afríkulýðveldisins.
* 1977 - Flugvél frá Malaysian Airline var rænt með þeim afleiðingum að hún hrapaði við þorpið Tanjung Kupang. Allir farþegar og áhöfn létust.
* 1979 - Umsátrinu um stórmoskuna í Mekka lauk eftir blóðuga bardaga. 
* 1980 - Hljómsveitin Led Zeppelin sendi frá sér fréttatilkynningu um upplausn sveitarinnar eftir lát trommarans John Bonham.
* 1981 - Stytta af heilagri Barböru var afhjúpuð á messudegi hennar í kapellunni í Kapelluhrauni við Straumsvík.
* 1983 - Sólmyrkvi varð kl. 12:30 GMT. Hann sást vel við miðbaug.
* 1984 - Borgarastyrjöldin á Srí Lanka: Stjórnarherinn myrti yfir 100 manns í bænum Mannar.
* 1991 - Pan Am-flugfélagið hætti starfsemi.
* 1991 - Bandaríski brennuvargurinn John Leonard Orr var handtekinn í Los Angeles.
* 1992 - Bandaríkjaher sendi lið til Sómalíu undir merkjum UNITAF.
* 1993 - Ingólfstorg í miðborg Reykjavíkur var vígt.
* 1998 - Öðrum hluta Alþjóðlegu geimstöðvarinnar, Unity, var skotið á loft.
* 2006 - Wii-leikjatölvan frá Nintendo var sett á markað.
* 2008 - Kólerufaraldur olli dauða 1200 manns í Simbabve.

* 2013 - Árásirnar í Írak 4. desember 2013: 35 létust í röð árása í Kirkuk í Írak.
* 2015 - 16 létust þegar maður henti sprengju inn á veitingastað í Kaíró í Egyptalandi.
* 2016 - Óháði frambjóðandinn Alexander Van der Bellen sigraði í forsetakosningum í Austurríki.
* 2017 - Borgarastyrjöldin í Jemen: Fyrrum forseti Jemen, Ali Abdullah Saleh, var skotinn til bana af meðlimi Hútífylkingarinnar.
* 2021 - Íslenska landsliðið í hópfimleikum vann gullverðlaun í hópfimleikum kvenna og silfur í hópfimleikum karla á Evrópumótinu í TeamGym í Portúgal.
* 2023 - Ísraelsher gerði árásir á Khan Yunis og Rafah á Suður-Gasa og réðst inn á svæðið.
* 2024 - Ríkisstjórn Michel Barnier, forsætisráðherra Frakklands, féll.

## Fædd
* 1612 - Samuel Butler, enskur rithöfundur (d. 1680).
* 1817 - Thomas Thomson, skoskur grasafræðingur (d. 1878).
* 1861 - Hannes Hafstein, ráðherra Íslands (d. 1922).
* 1865 - Edith Cavell, ensk hjúkrunarkona (d. 1915)
* 1875 - Rainer Maria Rilke, tékkneskt skáld (d. 1926).
* 1892 - Francisco Franco, einræðisherra Spánar (d. 1975).
* 1916 - Sigurður Ólafsson, íslenskur söngvari (d. 1993).
* 1920 - Ásgerður Búadóttir, íslensk myndlistarkona (d. 2014).
* 1926 - Shigeo Sugimoto, japanskur knattspyrnumaður (d. 2002).
* 1940 - Freddy Cannon, bandarískur söngvari.
* 1949 - Jeff Bridges, bandarískur leikari.
* 1964 - Sertab Erener, tyrknesk söngkona.
* 1964 - Marisa Tomei, bandarísk leikkona.
* 1965 - Ulf Kirsten, þýskur knattspyrnumaður.
* 1969 - Jay-Z, bandarískur rappari.
* 1973 - Tyra Banks, bandarísk fyrirsæta og leikkona.
* 1988 - Eva Dögg Davíðsdóttir, íslensk stjórnmálakona.
* 1996 - Diogo Jota, portúgalskur knattspyrnumaður (d. 2025).

## Dáin
* 771 - Karlóman 1., Frankakonungur (f. 751).
* 1131 - Omar Khayyám, persneskt skáld (f. 1048).
* 1214 - Vilhjálmur ljón, Skotakonungur (f. um 1143).
* 1270 - Teóbald 2., konungur Navarra (f. um 1238).
* 1334 - Jóhannes 22. páfi (f. 1249).
* 1637 - Nicholas Ferrar, enskur athafnamaður og trúarleiðtogi (f. 1592).
* 1642 - Richelieu kardináli (f. 1585).
* 1679 - Thomas Hobbes, enskur heimspekingur (f. 1588).
* 1680 - Thomas Bartholin, danskur læknir (f. 1616).
* 1696 - Meishō, keisaraynja Japans (f. 1624).
* 1828 - Robert Jenkinson, jarl af Liverpool, breskur stjórnmálamaður (f. 1770).
* 1857 - Þorleifur Repp, fræðimaður og þýðandi (f. 1794).
* 1867 - Helgi G. Thordersen, íslenskur biskup (f. 1794).
* 1937 - Elín Briem, íslenskur skólastjóri (f. 1856).
* 1969 - Fred Hampton, bandarískur aðgerðasinni (f. 1948).
* 1975 - Hannah Arendt, þýskur heimspekingur (f. 1906).
* 1976 - Benjamin Britten, breskt tónskáld (f. 1913).
* 1978 - Tadeusz Kasprzycki, pólskur hershöfðingi (f. 1891).
* 1993 - Frank Zappa, bandarískur tónlistarmaður (f. 1940).
* 2011 - Socrates, brasilískur knattspyrnumaður (f. 1954).
* 2016 - Jón Guðmundur Hvammdal Guðlaugsson, íslenskur frjálsíþróttamaður (f. 1926).
* 2017 - Ali Abdullah Saleh, forseti Jemen (f. 1947).