open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nansenskrifstofan

**Alþjóðlega Nansenskrifstofan fyrir flóttamenn** (fr. *Office International Nansen pour les Réfugiés*) var stofnun sem tók til starfa innan Þjóðabandalagsins árið 1930 og var nefnd eftir Fridtjof Nansen eftir dauða hans. Skrifstofan sá um alþjóðahjálp fyrir flóttamenn frá stríðshrjáðum svæðum á árunum 1930 til 1939. Skrifstofan þróaði svokallaða Nansenpassa sem heimiluðu fólki án ríkisfangs að ferðast milli landa. Stofnunin hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1938.

## Saga

Þjóðabandalagið stofnaði Nansenskrifstofuna árið 1930, stuttu eftir dauða Fridtjofs Nansen, til þess að halda áfram störfum Nansens til aðstoðar flóttamönnum. Skrifstofan var því arftaki stofnunarinnar sem Nansen hafði komið á fót í Genf árið 1921. Þjóðabandalagið sá einnig um að fjármagna stjórn Nansenskrifstofunnar, en aðeins til að greiða fyrir útgáfu Nansenpassanna þar sem hjálparstörf skrifstofunnar voru fjármögnuð með einkaframlögum.

Tilgangur skrifstofunnar var að sjá flóttamönnum fyrir birgðum og pólitískri aðstoð. Hjálp Nansenskrifstofunnar náði ekki til flóttamanna frá þriðja ríkinu eða Spáni á tímum spænsku borgarastyrjaldarinnar þótt mörg lönd hafi neitað að taka við flóttamönnum þaðan.

Þrátt fyrir þessi vandamál vann Nansenskrifstofan til friðarverðlauna Nóbels árið 1938 en þar sem stofnunin var leyst upp stuttu síðar rann verðlaunaféð til nýrra flóttamannastofnana Þjóðabandalagsins. Þær stofnanir voru síðar leystar upp vegna vandræða með þýska flóttamenn eftir upplausn þriðja ríkisins.


File:Nansen cs cover.jpg|Forsíða á Nansenpassa, lögreglustöð í Prag, 1930
File:Nansen cs stamp.jpg|Stimpill í Nansenpassa, Nansenskrifstofunni


## Afrek
Nansenskrifstofan innti ýmis verk af hendi á meðan hún starfaði. Skrifstofan stóð fyrir því að fjórtán ríki samþykktu flóttamálasáttmála með nokkrum grunnmannréttindum árið 1933. Skrifstofan lék lykilhlutverk í að byggja skýli fyrir 40.000 armenska flóttamenn í þorpum í Sýrlandi og Líbanon eftir að 10.000 aðrir höfðu verið fluttir til Jerevan.

Nansenskrifstofan sá einnig um að flytja flóttamenn frá Saarlandi til Paragvæ eftir að Þýskaland tók aftur við stjórn Saarlands árið 1935.

## Friðarverðlaun Nóbels
Nansenskrifstofan hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1938 fyrir að þróa Nansenpassana.

## Tengt efni
*Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna

## Tilvísanir
Mið-Ísland

**Mið-Ísland** er íslenskur uppistandshópur en meðlimir hans eru Ari Eldjárn, Bergur Ebbi Benediktsson, Björn Bragi Arnarsson, Dóri DNA og Jóhann Alfreð Kristinsson. 

Mið-Ísland var stofnað árið 2009 og hélt fyrstu uppistöndin á stöðum á borð við Prikinu og Batteríinu áður en hópurinn festi rætur í Þjóðleikhúskjallaranum. Mið-Ísland stóð fyrir geysivinsælum uppistandssýningum í Þjóðleikhúskjallaranum og á árunum 2013–2019 mættu á bilinu 10–15 þúsund gestir á vetri að sjá sýningar hópsins. Auk þess hélt Mið-Ísland sýningar víða um land og í Kaupmannahöfn á þessum árum.

Í seinni tíð hafa allir meðlimir hópsins haldið vinsælar sólósýningar en auk þess hafa þeir troðið upp saman í uppistandinu Púðursykri í Sykursalnum.
Nicholas Murray Butler

**Nicholas Murray Butler** (2. apríl 1862 – 7. desember 1947) var bandarískur heimspekingur, erindreki og kennari. Butler var rektor Columbia-háskóla, forseti friðarstofnunar Carnegies og handhafi friðarverðlauna Nóbels. Hann var svo þekktur og virtur í Bandaríkjunum að *[[The New York Times]]* birti jólakveðju hans til landsmanna á hverju ári.

## Æviágrip
Nicholas Murray Butler útskrifaðist úr Columbia-háskóla og stundaði frekara nám í París og Berlín. Hann varð dósent í heimspeki við háskólann árið 1899 og árið 1901 varð Butler rektor Columbia-háskóla. Butler var meðlimur í Repúblikanaflokknum og var fulltrúi í landsnefnd flokksins frá 1888 til 1936.

Árið 1912, eftir andlát varaforsetans James S. Sherman, var Butler valinn sem nýtt varaforsetaefni í kosningaherferð Williams H. Taft Bandaríkjaforseta til endurkjörs. Vegna klofnings innan Repúblikanaflokksins hlutu Taft og Butler aðeins 23% atkvæða og átta kjörmenn í kjörmannaráðinu og lentu í þriðja sæti á eftir klofningsframboði Theodore Roosevelt og Demókratanum Woodrow Wilson, sem vann kosningarnar.

Árið 1920 bauð Butler sig fram til forseta í forvali Repúblikanaflokksins en tapaði fyrir Warren G. Harding. Hann bauð sig aftur fram án árangurs árið 1928. Árið 1931 hlaut Butler, ásamt Jane Addams, friðarverðlaun Nóbels fyrir að hvetja til samþykktar á Kellogg-Briand-sáttmálanum, sem gerði stríð ólöglegt samkvæmt alþjóðalögum. Frá 1928 til 1946 var Butler jafnframt forseti bresk-bandaríska Pílagrímafélagsins.

Butler heimsótti Berlín árið 1933 eftir valdatöku nasista í Þýskalandi og brá mjög í brún þegar hann sá stjórnarhætti Hitlers. Eftir heimkomuna til New York hélt Butler blaðamannafund og lýsti yfir þungum áhyggjum af ástandinu í Þýskalandi. Hann dró til baka fjárstyrk Friðarstofnunar Carnegies til þýskra prófessora og bauð í staðinn þýska sagnfræðingnum Hajo Holborn þriggja ára styrk til náms í bandarískum háskóla að eigin vali.

Eftir að Þjóðverjar hertóku Noreg í seinni heimsstyrjöldinni sendi Butler Norðmönnum baráttukveðjur þann 27. apríl 1941:

## Tilvísanir
Illska

**Illska** er hugtak sem hefur gríðarlega víðtæka merkingu og nær ótútskýranlegt vegna afstæðs skilnings á hvað hægt sé að skilgreina sem illsku. Ólíkir mannhópar, menningarheimar og trúarbrögð geta skilgreint illsku á ólíkan hátt. En þó er hægt að fullyrða að einn allsherjar almennur skilningur sé til hjá flestum mannhópum jarðar á að illska sé fjarvera samkenndar. Illsku hefur verið lýst sem andstæðu góðs eða góðmennsku þ.e. kærleika, samkenndar og ástar. En illsku er einnig lýst sem öfgakenndu formi sjálfselsku eða sjálfhverfu. Í sumum trúarbrögðum, einkum austrænum, er illska einfaldlega séð sem öfgakennt form fávísi, þekkingarleysis eða heimsku. 

Ólíkur skilningur er á illsku eftir ólíkum menningarheimum og fer það oftast eftir trúarlegri heimsýn, þá hvort um siðferðislega tvíhyggju sé að ræða: þar sem hið góða er allsherjar (Guð) og heyir baráttu við að útrýma hinu illa (Satan) sem er einnig allsherjar sbr. kristni, gyðingdóm og íslam, eða hvort um nátúralíska heildarhyggju sé að ræða: þar sem hið góða (ljós og regla) og illt (myrkur og óregla) eru séð sem tvær hliðar á sama guðdómlega veruleikanum sbr. hindúisma, forngríska trúarbragða og norræna goðafræði. Svo hið guðlega fyrir hinum fyrrnefnda væri algjörlega gott og sýnir aldrei grimmd, en hið guðlega fyrir þeim síðarnefndu er bæði gott og illt, og sýnir grimmd eða kærleika til skiptis til að viðhalda jafnvægi á milli reglu og óreglu.
Kirkja Satans

**Kirkja Satans** eru trúarsamtök sem stofnuð voru árið 1966 af Anton Lavey.
Lavey var æðstiprestur til dauðadags, 1997. Nú er Peter Gilmore æðstur.

Sataníska biblían er höfuðrit samtakanna og eru höfuðstöðvarnar í Hell's Kitchen, Manhattan.

Meðlimir trúa ekki beinlínis á Satan en sjá hann sem tákn einstaklingshyggju og uppljómunar. Athafnir eins og giftingar, jarðarfarir og skírnir eru framkvæmdar af samtökunum.
217

**217** (CCXVII í rómverskum tölum) var 17. ár 3. aldar og hófst á miðvikudegi samkvæmt júlíanska tímatalinu. Í Rómaveldi var það þekkt sem **ræðismannsár Praesens og Extricatusar** eða sem **970 [[ab urbe condita]]**. Það hefur verið þekkt sem árið 217 frá því snemma á miðöldum þegar Anno Domini-tímatalið, hið Kristna tímatal, var tekið upp í Evrópu.

## Atburðir
* 8. apríl - Caracalla var myrtur af hermönnum sínum við Edessa. Foringi Pretóríuvarðarins, Marcus Opellius Macrinus, lýsti sig keisara.
* Julia Domna, móðir Caracalla, framdi sjálfsmorð þegar hún frétti lát sonar síns.
* Sumarið - Orrustan við Nisibis: Macrinus var sigraður eftir þriggja daga orrustu við Parþa.
* Artabanus 5., konungur Parþa, gerði friðarsamning við Rómaveldi og fékk 200 milljón sestertur í bætur fyrir stríðið í Parþíu.
* Hringleikahúsið Colosseum eyðilagðist í eldi eftir að eldingu laust niður í það.
* 20. desember - Kallixtus 1. var kjörinn páfi en Hippólýtus af Róm gerðist mótpáfi í andstöðu við hann.

## Fædd
* Fu Xuan, kínverskt skáld (d. 278).
* Hua He, ráðherra í Wu (d. 279).
* Jia Chong, herforingi Jin-veldisins (d. 282).
* Wang Yuanji, eiginkona herforingjans Sima Zhao (d. 268).

## Dáin
* 8. apríl - Caracalla, Rómarkeisari (f. 188).
* Sefýrínus páfi.
* Chen Lin, ráðherra Hanveldisins.
* Julia Domna, keisaraynja í Róm (f. 170).
* Ling Tong, herforingi Sun Quan (f. 189).
* Lu Su, ráðgjafi Sun Quan (f. 172).
* Sima Lang, embættismaður Hanveldisins (f. 171).
* Wang Can, kínverskt skáld og embættismaður Cao Wei (f. 177).
Textaritill

**Textaritill** er  forrit sem breytir venjulegum texta. Textaritlar fylgja með stýrikerfum og þróunarhugbúnaði og hægt er að nota þá til að breyta skrám eins og stillingarskrám, skjölunarskrám og frumkóða forritunarmála.
Hoya devogelii

***Hoya devogelii*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Malasíu (Sarawak hérað í Borneó).

## Tilvísanir
Róbert Örn Hjálmtýsson

**Róbert Örn Hjálmtýsson** (f. 5. júlí 1977, d. 12. júní 2024) var íslenskur tónlistarmaður, fjölhljóðfæraleikari, söngvari, útsetjari, laga- og textahöfundur. Hann er helst þekktur fyrir að fara fyrir hljómsveitunum Hljómsveitin Ég Spilagöldrum og PoPPaRoFT.

Einnig hefur hann spilað undir, útsett og hljóðblandað á þremur hljómplötum Sölva Jónssonar (Dölli) (26. ágúst 1975 - 9. febrúar 2020) og gert eina hljómplötu með hljómsveitinni Spilagaldrar sem hann var í ásamt æskuvinum sínum Sveppa.

Róbert og Hljómsveitin Ég hafa hlotið nokkrar tilnefningar til Íslensku tónlistarverðlaunanna og fengið mjög afgerandi jákvæða dóma í fjölmiðlum fyrir plötur sínar 

Róbert var uppalinn í Bakkahverfi í Breiðholti og var mikill talsmaður hverfisins.

## Tilnefningar til Íslensku tónlistarverðlaunanna

* 2005: Plata ársins (fyrir plötuna „Plata ársins“),  Lag ársins (fyrir lagið „Eiður Smári Guðjohnsen“) og Myndband ársins (fyrir myndbandið „Kaupiði Plötu ársins“)
* 2010: Plata ársins (fyrir plötuna „Lúxus upplifun“), Textahöfundur ársins (fyrir plötuna „Lúxus upplifun“)
* 2011: Textahöfundur ársins (fyrir plötuna „Ímynd fíflsins“

## Hljómplötur sem Róbert hefur komið að

* *Skemmtileg lög* - Ég (2002)
* *Plata ársins* - Ég (2005)
* *Lúxus upplifun* - Hljómsveitin Ég (2010)
* *[[Ímynd fíflsins]]* - Hljómsveitin Ég (2011)
* *Viltu vera memm?* - Dölli (2015) (næstum eingöngu bara hljóðblöndun)
* *Upp upp mín sál – og mitt hjarta, milta, nýru, lungu og lifur með* - Dölli (2017) (hljóðblandaði, útsetti og spilaði á trommur, bassa og rafgítara á plötunni. Valgeir Gestsson sá samt um meirihluta gítarleiks á plötunni)
* *Kóngsbakki 7* - Spilagaldrar (2019) ( Hljómsveitin Spilagaldrar eru Sveppi, Róbert og Steindór Ingi Snorrason)
* *Ef hið illa sigrar* - Dölli (óútkomin) (hljóðblandaði, útsetti og spilaði á trommur, bassa, rafgítara, spariskó og orgel)

## Tilvísanir
Kúbverska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Kúbverska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Kúbu í knattspyrnu og er stjórnað af Kúbverska knattspyrnusambandinu. Það hefur einungis tekið þátt á einu heimsmeistaramóti árið 1938, þar sem því tókst að komast í 8. liða úrslit.

## Þjálfarar
* José Tapia (1930 – 1934) 
* Gavin Newton (1934 – 1935)
* José Tapia (1935 – 1938)
* Marcelino Minsal}} (1947 – 1949)
* František Churda (1963 – 1964) 
* Karoly Kocza (1966) 
* László Mohácsi (1967)
* Kim Yong-Hi (1970 – 1971)
* Sergio Padrón (1976)
* Tibor Ivanics (1980 – 1981) 
* Giovanni Campari (1990 – 1996)
* William Bennett og William Bennett Barracks (1996 – 2000)
* Miguel Company (2000 – 2004)
* Luis Armelio García (2004 – 2005)
* Raúl González Triana (2006 – 2007)
* Reinhold Fanz (2008)
* Raúl González Triana (2008 – 2012)
* Chandler González (2012)
* Walter Benítez (2012 – 2015)
*Raúl González Triana (2015 – 2016)
* Julio Valero (2016)
* Raúl Mederos (2016 – 2017)
* Lorenzo Membrini (2017 – 2018)
* Raúl Mederos (2018 – 2019)
* Pablo Elier Sánchez (2019 – )
Yam

**Yam** eða **mjölrót** er algengt heiti nokkurra tegunda klifurjurta af ættkvíslinni  *[[Dioscorea]]*  og ættinni Dioscoreaceae sem mynda æt rótarhnýði. 
Mjölrætur eru fjölærar jurtkenndar klifurjurtir sem eru ræktaðar í tempraða beltinu og hitabeltinu aðallega í Suður-Ameríku, Afríku, Asíu og Eyjaálfu. Jurtirnar eru ræktaðar vegna þess að þær mynda mjölvarík rótarhnýði. Þessi rótarhnýði eru af ýmsum gerðum og afbrigðum. Orðið yam er notað bæði um jurtirnar og rótarhnýðið. 

Í Norður-Ameríku er orðið yam notað yfir sætar kartöflur eða sætuhnúða (Ipomoea batatas) það eru jurtir af allt öðrum uppruna.

## Heimildir
* Sætar kartöflur, sætuhnúðar (Bændablaðið)
Svartisen

**Svartisen**  er samheiti yfir tvo jökla í Nordland í Noregi. Þeir eru **Vestisen** og **Østisen**. Milli þeirra er Vesterdalen. Vestisen (221 km2) er næststærsti jökull á meginlandi Noregs en Östisen (148 km2) fjórði stærsti.

Svartisen er hluti af Salffjellet-Svartisen-þjóðgarðinum
Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu** (spænska: *Selección de fútbol de Uruguay*) er landslið Úrúgvæ í knattspyrnu. Því er stjórnað af úrúgvæska knattspyrnusambandinu. Þeir eru gjarnan kallaðir *la Celeste* (Það himinbláa). Liðið hefur unnið Suður-Ameríkubikarinn Copa América alls 15 sinnum, meira en nokkurt annað lið, síðast árið 2011. Það hefur tvisvar sinnum orðið heimsmeistari, meðal annars á fyrsta Heimsmeistaramótinu sem haldið var HM 1930 þar sem það var gestgjafi. Úrúgvæ tókst að sigra nágranna sína í Argentínu 4–2 í úrslitaleiknum. Það vann seinni titilinn árið 1950 með því að sigra Brasilíu í úrslitaleiknum 2–1.
Úrúgvæ hefur einnig unnið tvö ólympíugull þ.e árið 1924 og 1928.

Árangur þeirra þykir merkilegur í ljósi smæðar landsins en íbúar Úrúgvæ eru einungis 3,4 milljónir.
Þekktir knattspyrnukappar koma frá Úrúgvæ, nægir þar að nefna Diego Forlán, Diego Godin, Luis Suárez og Edinson Cavani.

## Leikmenn
### Leikjahæstu leikmenn
:

### Markahæstu leikmenn
:

## Titlar og verðlaun

***[[Heimsmeistarakeppni FIFA|HM]]**:
** **Meistarar (2):** HM 1930, HM 1950
*** Fjórða sæti: HM 1954, HM 1970, HM 2010
***[[Copa América]]**:
** **Meistarar  (15):** 1916, 1917, 1920, 1923, 1924, 1926, 1935, 1942, 1956, 1959, 1967, 1983, 1987, 1995, 2011
**Silfur**:
1919, 1927, 1939, 1941, 1989, 1999

**Brons**:
1921, 1922, 1929, 1937, 1947, 1953, 1957, 2004, 2024

***[[Ólympíuleikarnir]]**:
** **Gull (2):** 1924, 1928
***[[1980 Mundialito]]**:
** **Meistarar (1)**: 1980
Tantra

**Tantra** (Sanskrit: *tantra*) er orð úr sanskrit sem þýðir "að vefa" eða "vefstóll" og lýsir samtvinningi eða því "að vefa saman" visku, hefðum, kennslu og ástundun og með því skapa heildarmynd hverskonar sannleika. Vesturlandabúar tengja hugtakið Tantra oftast við kynferði eða kynlíf, en þó ákveðin afbrigði tantraiðkunar falið í sér kynlíf í sögulegum skilningi þá eiga langflest afbrigði tantra ekkert skilt við kynlíf, og hugtakið á aðeins við sérstæðar andlegar iðkanir. Þessar iðkanir geta falið í sér það að kyrja, notast við heimulleg tákn, helgisiði eða athafnir, ýmsar aðferðir hugleiðslu eða önnur form af andlegum athöfnum.
Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu** leikur fyrir hönd Austurríkis í alþjóða knattspyrnu og er stýrt af Austurríska knattspyrnusambandinu. Liðið hefur sjö sinnum tekið þátt í lokakeppni HM í fótbolta, seinasta heimsmeistarakeppni sem það tók þátt í var HM 1998 í Frakklandi.

## Tölfræði
### Leikjahæstu Leikmenn

### Markahæstu leikmenn
Zaporízjzja

**Zaporízjzja** (úkraínska: **Запоріжжя**) er borg í Suður-Úkraínu. Borgin er sjötta stærsta borg Úkraínu. Í borginni búa um 760 þúsund manns og er hún stjórnarsetur fyrir Zaporízjzja-fylki (úkraínska: Запорізька область, *Zaporizka oblast*). Borgin liggur í suðurhluta landsins víð fljótið Dnjepr.

## Saga
Elstu heimildir um borgina eru frá árinu 952. Á tímum Garðaríki á yfirráðasvæði nútímaborgar voru þveranir yfir Dnjepr í landnám Protoltja á suðurhluta eyjunnar Khortytsia.

Borgin hét Aleksandrovsk frá 1770 til 1920 þegar hún var hluti af Rússneska keisaradæminu. Á sovéttímanum varð borgin mikilvæg iðnaðarborg. Í seinni heimsstyrjöld héldu Þjóðverjar borginni í 2 ár og eyðilögðu verksmiðjur þegar þeir hörfuðu.

Í innrás Rússa í Úkraínu 2022 héldu Rússar kjarnorkuverinu nálægt borginni sem er það stærsta í Evrópu.

## Landfræði

Zaporízjzja er 444 km suðaustan af Kænugarði. Í gegnum borgina rennur Dnjepr sem tæmist í Svartahaf og tengir borgina við Svartahafið og Asovshafið. Borgin liggur á meginlandsloftslagssvæðinu sem einkennist af heitum sumrum með lítilli úrkomu. Loftslag er þurrt og er meðalhiti á sumrin +22 °C og á veturna –2.7 °C.


**Veðuryfirlit**

## Hverfaskipting
Borginni er skipt í 7 stjórnsýsluumdæmi:

Íbúar hverfanna í borginni Zaporízjzja frá og með 1. nóvember 2015:

## Efnahagsmál
* Málmvinnsla
* Vélaverkfræði
* Orkuframleiðsla
* Rannsóknarstofnanir

## Borgarstjórn

Zaporízjzja er stjórnarsetur fyrir Zaporízjzja-sýslu. 
## Menntun

*Zaporizjzja þjóðháskólinn (úkraínska *Запорізький Національний Університет*)
*Zaporizjzja Fjölbrautaskólaháskólinn (úkraínska *Національний університет «Запорізька політехніка»*)
*Zaporizjzja Læknaháskólinn (úkraínska *Запорізький державний медичний університет*)

 

## Vinabæir
*Lahti
*Belfort
*Birmingham
*Linz
*Oberhausen
*Yichang
*Magdeburg 
*Ashdod
## Myndasafn

File:Зимове Запоріжжя.jpg
File:Дніпрогес.jpg
File:Zaporizhzhya prospeckt Lenina 01 (YDS 9179).JPG


## Tilvísanir

## Tenglar
*Zaporizhzhia City Council 
*Zaporizhzhia. Seven ways to adventure
ESC Clermont Business School

**ESC Clermont Business School** (**École Supérieure de Commerce de Clermont**) er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í Clermont-Ferrand. Hann var stofnaður árið 1919. ESC Clermont var í 95. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2019 samkvæmt The Finanical Times. ESC Clermont býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og  ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EPAS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 13 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Jean-Pierre Caillard (Framkv.stj. (CEO) Groupe Centre-France La Montagne) og Claude Wolff (Bæjarstjóri Chamalières).

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
* Opinber vefsíða
Clermont-Ferrand

**Clermont-Ferrand** er borg staðsett í miðri Frakklandi. Það er höfuðborg Puy-de-Dome héraðs og söguleg höfuðborg Auvergne. Íbúar hennar eru kallaðir *Clermontois*.

Árið 2017 var Clermont-Ferrand með 143.886 íbúa.

## Fyrirtæki
* Michelin

## Menntun
* ESC Clermont Business School
Sigmar Vilhjálmsson

**Sigmar Vilhjálmsson** oftast kallaður **Simmi Vill** (f. 3. janúar 1977 á Egilsstöðum) er íslenskur sjónvarpsmaður, fjölmiðlamaður, athafnamaður og áhrifavaldur. Hann er sonur íþróttamannsins Vilhjálms Einarssonar. Sigmar byrjaði feril sinn með vini sínum Jóhannesi Ásbjörnssyni í þáttunum *70* á útvarpsstöðinni Mónó frá 1999 til 2000. Árið 2000 byrjuðu þeir félagar með þáttinn 70 mínútur. Sigmar hætti í þættinum árið 2003 og varð kynnir í Idol stjörnuleit ásamt Jóa. Þáttaraðirnar urðu fjórar og voru gefnar út á árunum 2003 til 2009. Árið 2009 byrjuðu Sigmar og Jói með þáttinn Simmi og Jói á Bylgjunni og varð þátturinn á dagskrá til ársins 2013.

Árið 2010 opnaði Sigmar ásamt Jóhannesi veitingastaðinn Hamborgarafabrikkuna. Sigmar átti einnig Keiluhöllina með Jóhannesi á tímabili. Árið 2020 opnaði Sigmar Minigarðinn, minigolfafþreyingarstað. Árið 2023 var Sigmar ráðinn sem framkvæmdastjóri Eldum Gott.

## Einkamál
Sigmar var giftur frá 1998 - 2016 en skildi í nóvember 2016. Sigmar á þrjá syni.

## Tilvísun
MG Rover Group

**MG Rover Group** var síðasti bílaframleiðandinn sem fékkst við fjöldaframleiðslu í breska bílaiðnaðinum. Fyrirtækið var stofnað þegar BMW seldi bíla- og vélarframleiðslu hins upprunalega Rover Group til eignarhaldsfélagsins Phoenix Consortium árið 2000. 

MG Rover varð gjaldþrota árið 2005 og helstu eignir þess voru keyptar af Nanjing Automobile Group. Nanjing hóf aftur framleiðslu á sérsmíðuðum MG-sportbílum árið 2007. Það ár sameinaðist Nanjing SAIC Motor (stærsta bílaframleiðanda í Kína). Árið 2009 var dótturfyrirtækið í Bretlandi nefnt MG Motor UK. Sportbíllinn MG TF var framleiddur í fyrrum verksmiðju MG Rover í Longbridge og seldur í Bretlandi frá 2008 til 2010. Árið 2011 var fyrsti nýi MG-inn í 16 ár (MG 6) settur á markað í Bretlandi (settur saman í verksmiðjunni í Longbridge). Árið 2013 var smábíl bætt við framleiðslulínuna (MG 3). Þetta gerði að verkum að MG Motor varð mest vaxandi bílaframleiðandi í Bretlandi árið 2014. 

Vörumerkið Rover, sem BMW hélt eftir og leyfði MG Rover að nota, var selt til Ford sem keypti Land Rover af BMW árið 2000. Ford seldi svo réttinni að ónotuðu Rover-merkinu, ásamt fyrirtækjunum Jaguar Cars og Land Rover, til Tata Motors árið 2008.

## Tilvísanir
Sprengjuárásin á Bostonmaraþonið

Í hinu árlega Bostonmaraþoni þann 15. apríl 2013, sprungu tvær heimatilbúnar þrýstipottasprengjur með 14 sekúndna og 190 metra millibili klukkan 14:49, nálægt marklínu hlaupsins, með þeim afleiðingum að 3 létust og nokkur hundruð særðust, þar af 16 sem misstu útlimi.    

Þremur dögum síðar sendi Bandaríska alríkislögreglan (FBI) út myndir af tveimur grunuðum mönnum sem seinna kom í ljós að voru téténskir bræður frá Kirgistan, Dzhokhar Tsarnaev og Tamerlan Tsarnaev. Þeir drápu lögreglumann í MIT, rændu manni og bílnum hans og háðu skotbardaga við lögregluna í bænum Watertown, þar sem tveir lögreglumenn særðust alvarlega, þar af einn sem lést ári síðar. Tamerlan var skotinn nokkrum sinnum og bróðir hans Dzhokhar ók yfir hann þegar hann flúði á bílnum sem þeir höfðu stolið. Tamerlan lést skömmu síðar. 

Þann 19. apríl hófst víðtæk leit að Dzhokhar þar sem þúsundir lögreglumanna leituðu á 20 húsa svæði í Watertown.  Íbúar í Watertown og nærliggjandi bæjum voru beðnir um að halda sig innandyra, samgöngur lágu niðri og flest fyrirtæki og opinberir staðir voru lokuð. Um kl. 18:00 fann íbúi í Watertown Dzhokhar sem faldi sig í báti í bakgarði hans.  Hann var skotinn og særður af lögreglu áður en hann var handtekinn.  

Við yfirheyrslur sagði Dzhokhar að þeir bróðir hans hefðu framið ódæðið þar sem þeir aðhylltust skoðanir öfgasinnaðra íslamista og til að hefna fyrir stríðin í Írak og Afganistan, að þeir hefðu gerst róttækir á eigin vegum og tengdust engum öðrum hryðjuverkahópum, og að hann hefði fylgt fordæmi bróður síns. Hann sagði að þeir hafi lært að smíða sprengju af vefriti Arabíska Al-Qaeda. Hann sagði einnig að þeir hefðu ætlað að ferðast til New York-borgar til að sprengja á Times Square. Þann 8. apríl 2015 var hann sakfelldur í 30 ákæruliðum, þar á meðal fyrir notkun gereyðingarvopns og eignaspjöll sem leiddu til dauða. Tveimur mánuðum síðar var hann dæmdur til dauða. 

## Tilvísanir
Bostonmaraþonið

**Bostonmaraþonið** er árlegt maraþonhlaup sem fer um nokkra bæi á Stór-Bostonsvæðinu í austurhluta Massachusetts í Bandaríkjunum. Það fer venjulega fram á Patriots' Day, þriðja mánudaginn í apríl. Fyrsta hlaupið var haldið árið 1897. Hugmyndin kom frá fyrstu maraþonkeppninni sem fór fram á Sumarólympíuleikunum 1896. Bostonmaraþonið er elsta árlega maraþon heims og er eitt af þekktustu mótunum í vegahlaupi. Það er eitt af sex Heimsmaraþonum. Hlaupaleiðin liggur frá Hopkinton í suðurhluta Middlesex-sýslu að Copley Square í Boston . 

Íþróttasamband Boston (BAA) hefur séð um skipulag maraþonsins frá 1897,  og umsjón þess er í höndum DMSE Sports, Inc. síðan 1988. Áhugamenn og atvinnuhlauparar víðsvegar að úr heiminum keppa í Bostonmaraþoninu ár hvert og hlaupa um hæðótt landslag Massachusetts í misjöfnu veðri. 

Um 500.000 áhorfendur mæta á hverju ári og maraþonið er vinsælasti íþróttaviðburður Nýja Englands. Aðeins 15 þátttakendur tóku þátt árið 1897, en nú eru að meðaltali um 30.000 skráðir þátttakendur á ári, en 30.251 keppendur skráðu sig árið 2015. Hundrað ára afmælismaraþon árið 1996 setti met sem stærsta maraþon í heimi með 38.708 skráða, 36.748 sem hófu keppni og 35.868 sem luku henni.

## Tilvísanir
Alcatel-Lucent

**Alcatel-Lucent SA** var franskur framleiðandi fjarskiptabúnaðar með höfuðstöðvar í Boulogne-Billancourt í Frakklandi. Það var stofnað árið 2006 með samruna franska fyrirtækisins Alcatel og bandaríska fyrirtækisins Lucent, sem var arftaki Western Electric sem var áður hluti af AT&T. 

Fyrirtækið einbeitti sér að fastlínu-, farsíma- og netbúnaði, IP-tækni, hugbúnaði og þjónustu. Það var með starfsemi í yfir 130 löndum. Það hafði verið útnefnt leiðandi fyrirtæki í vélbúnaðartækni við endurskoðun sjálfbærnivísitala Dow Jones 2014  og var á lista Thomson Reuters yfir 100 helstu alþjóðlegu frumkvöðla 2014, fjórða árið í röð.  Alcatel-Lucent átti einnig Bell Laboratories, eitt stærsta rannsóknar- og þróunarfyrirtæki fjarskiptaiðnaðarins, en starfsmenn þar hafa hlotið átta Nóbelsverðlaun og fyrirtækið á meira en 29.000 einkaleyfi. 

Þann 3. nóvember 2016 lauk Nokia yfirtöku á fyrirtækinu og það var sameinað Nokia Networks-deildinni. Bell Labs var áfram sjálfstætt dótturfyrirtæki Nokia.   Vörumerkinu Alcatel-Lucent hefur verið skipt út fyrir Nokia, en það lifir enn sem Alcatel-Lucent Enterprise (ALE), fyrirtækjasvið Alcatel-Lucent sem var selt til Huaxin í Kína árið 2014.

## Tilvísanir
Ramadi

**Ramadi** (arabíska: الرمادي *Ar-Ramādī* ; áður umritað *Rumadiyah* eða *Rumadiya*) er borg í miðhluta Íraks, um 110 kílómetra vestur af Bagdad og 50 kílómetra vestur af Fallujah. Hún er höfuðborg Al Anbar-héraðs. Borgin stendur á bökkum Efrats og er stærsta borg Al-Anbar. Hún var stofnuð af Tyrkjaveldi árið 1879 og árið 2018 voru íbúar 223.500. Langflestir þeirra eru súnnítar úr ættbálkasamtökunum Dulaim. Hún er innan súnníþríhyrningsins í vesturhluta Íraks.
BRICS

**BRICS** eru samtök nokkurra nývaxtarlanda. Aðilar að samtökunum eru Brasilía, Rússland, Indland, Kína, Suður-Afríka (frá 2010), Egyptaland, Eþíópía, Íran, Sádi-Arabía og Sameinuðu arabísku furstadæmin (frá 2024). Heitið er skammstöfun mynduð úr fyrsta staf landaheita fimm fyrstu aðildarlandanna á ensku. Upphaflega voru fyrstu fjögur löndin flokkuð sem „BRIC“ (eða „BRICs“) áður en Suður Afríka bættist við árið 2010. BRICS-löndin eru þekkt fyrir að hafa mikil áhrif hvert í sínum heimshluta; Þau eru öll aðilar að G20. Frá 2009 hafa BRICS-löndin hist árlega á formlegum leiðtogafundum.

Árið 2023 voru íbúar BRICS-landanna 3,67 milljarður, eða um 45% jarðarbúa. Stofnríkin fjögur eru í hópi 10 fjölmennustu ríkja heimsins. Frá árinu 2018 höfðu aðildarríkin fimm samanlagða landsframleiðslu upp á 18,6 billjón bandaríkjadala að nafnvirði, eða um 23,2% af vergri heimsframleiðslu, og samanlagða landsframleiðsla (VSJ) upp á 40,55 billjón bandaríkjadala (32% af heimsframleiðslunni) og áætlaða 4,46 milljarða bandaríkjadala í samanlögðum gjaldeyrisforða. BRICS-samstarfið hefur fengið bæði lof og gagnrýni frá fjölmörgum álitsgjöfum. Tvíhliða samskipti BRICS-þjóða eru aðallega á grundvelli afskiptaleysis, jafnræðis og gagnkvæms ávinnings.

## Tilvísanir
Heinabergsjökull

**Heinabergsjökull** er skriðjökull sem gengur niður úr suðaustanverðum Vatnajökli innan Vatnajökulsþjóðgarðs.
Kvíárjökull

**Kvíárjökull** er skriðjökull sem gengur niður úr Öræfajökli innan Vatnajökulsþjóðgarðs.
Hoffellsjökull

**Hoffellsjökull** er skriðjökull í suðaustanverðum Vatnajökli. Hoffell heitir nálægt fjallendi og er bær sem ber það nafn einnig. Jökullinn er hluti af Vatnajökulsþjóðgarði.
2. deild kvenna í knattspyrnu 1983

Leikar í **2. deild kvenna í knattspyrnu** hófust í 2. sinn árið **1983**.

## A riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

#### Töfluyfirlit

## B riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

#### Töfluyfirlit

## Úrslit



## Heimild
* 
* 
* 
* Iceland - Women's championships 1983 Rsssf (en).
* 

## Tilvísanir og heimildir

*
Hoya espaldoniana

***Hoya espaldoniana*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Filippseyjum.

## Tilvísanir
Idol

***Idol*** (einnig þekkt sem ***SuperStar*** í sumum löndum) er alþjóðlegt vörumerki á raunveruleikasjónvarpsþáttum og sjónvarpssöngvakeppni. Þættirnir voru búnir til af breska sjónvarpsframleiðandanum Simon Fuller og framleiddir af Fremantle. Þættirnir voru frumsýndir 6. október 2001 í Brelandi með *[[Pop Idol]]* þáttunum á ITV. 

Í kjölfarið urðu til *Idols* þættirnir í Suður-Afríku árið 2002. Síðan þá hafa þættirnir verið gerðir á meira en 56 svæðum um allan heim og verið sýndir í 150 löndum, meðal annars *[[American Idol]]* í Bandaríkjunum. Vörumerkið hefur aflað meira en 2,5 milljarða bandaríkjadala í tekjur.

Íslenska útgáfan af *Idol* hét fyrst ''Idol stjörnuleit'' og var sýnd árin 2003-2009 á Stöð 2. Þættirnir sneru aftur á Íslandi árið 2022 og hétu þá einungis *Idol*.
Hlíðarendi (Reykjavík)

**Hlíðarendi** er gata í Reykjavík sem fær nafn sitt af erfðafestubýli sem Jón Kristjánsson prófessor reisti á sama stað árið 1916. Knattspyrnufélagið Valur keypti það árið 1939 og gerði þar Valsvöllinn. Þar voru reist íþróttahús 1958 og annað 1987. Núverandi íþróttahús er frá 2007. Árið 2015 hófust framkvæmdir við nýtt íbúðahverfi á jörðinni. Götur í hverfinu hafa heiti sem öll enda á -hlíð, líkt og annarsstaðar í Hlíðahverfi. Ákveðið var að taka upp nýtt póstnúmer, 102, fyrir þetta hverfi og byggðina í Skerjafirði og við Háskóla Íslands og Háskólann í Reykjavík.
Þórólfur Guðnason

**Þórólfur Guðnason** (f. 28. október 1953 í Vestmannaeyjum) er íslenskur læknir, doktor í smitsjúkdómum barna og fyrrum sóttvarnalæknir. 

Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Laugarvatni árið 1973 og embættisprófi í læknisfræði frá Háskóla Íslands 1981. Hann stundaði nám í almennum barnalækningum á Íslandi og í Bandaríkjunum 1984-1988 og nám í smitsjúkdómum barna í Bandaríkjunum 1988-1990. 

Eiginkona Þórólfs er Sara Hafsteinsdóttir, yfirsjúkraþjálfari á Landspítala háskólasjúkrahúsi, Fossvogi, og eiga þau tvo syni.

Þórólfur Guðnason varði doktorsritgerð sína í lýðheilsuvísindum við Læknadeild Háskóla Íslands. Ritgerðin ber heitið „Sýkingar og sýklun pneumókokka hjá börnum á íslenskum leikskólum – faraldsfræði, áhættuþættir og íhlutandi aðgerðir“ (Infectious illnesses and pneumococcal carriage among preschool children at Icelandic day care centers – epidemiology, risk factors and intervention).

Þórólfur varð landsþekktur fyrir störf sín sem sóttvarnalæknir í mars 2020 vegna upplýsingafunda um COVID-19. Þau Þórólfur, Alma Möller og Víðir Reynisson hlutu viðurnefnið „þríeykið“ í fjölmiðlaumfjöllun á tíma faraldursins. Þórólfur var sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir störf í þágu heilbrigðismála þann 17. júní 2020. Hann var manneskja ársins á Rás 2 2020 (ásamt Ölmu og Víði) og 2021.

Þórólfur ákvað að hætta starfi sem sóttvarnarlæknir í september 2022 og tók þá Guðrún Aspelund við starfinu.

## Tilvísanir
Vestur-kongóska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Vestur-kongóska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Lýðveldisins Kongó  í knattspyrnu, og er stjórnað af Kongóska knattspyrnusambandinu.
Lýðræðisleg fyrirtæki

**Lýðræðisleg fyrirtæki** eru fyrirtæki í eigu starfsmanna þeirra. Lýðræðisleg fyrirtæki eru vel þekkt, t.d. á Spáni og á Ítalíu, þar sem þau eru til í þúsundatali.

Lýðræðisleg fyrirtæki eru ólík hefðbundnum fyrirtækjum að því leytinu til að hefðbundin fyrirtæki eru yfirleitt í eigu fámenns hóps fólks, eða jafnvel í eigu stofnana (svo sem lífeyrissjóða), en lýðræðisleg fyrirtæki eru í eigu starfsmanna sinna og engra annarra. Þannig fellur allur arður af rekstri slíkra fyrirtækja til starfsmannanna, en ekki eigenda sem jafnvel vinna ekki fyrir fyrirtækin. Lýðræðisleg fyrirtæki einkennast jafnframt af því að þeim er stjórnað af starfsmönnunum, hvort sem er í gegnum bein lýðræðisferli eða fulltrúalýðræði (s.s., með kosningu í stjórn fyrirtækjanna), á meðan að í flestum hefðbundnum fyrirtækjum hafa starfsmennirnir ekki atkvæðisrétt. Í lýðræðislegum fyrirtækjum ná völd starfsmannanna yfirleitt til stærri ákvarðana og almennrar stefnumótunar, en síður til smáatriða í daglegum rekstri.

Að öðru leyti eru lýðræðisleg fyrirtæki áþekk öðrum fyrirtækjum, og taka þau þátt í markaðnum eins og önnur fyrirtæki. Slík fyrirtæki stunda ýmiss konar atvinnustarfsemi, allt frá framleiðslu til þjónustustarfsemi. Lýðræðisleg fyrirtæki eru talin vera um 25 þúsund á Ítalíu, 17 þúsund á Spáni, um 2.000 í Frakklandi og milli 500 til 600 í Bretlandi.

Meðal þekktra fyrirtækja sem rekin eru á lýðræðislegum grunni má nefna Mondrágon, en það er samsteypa með höfuðstöðvar á Spáni og teygir sig langt út fyrir heimalandið. Starfsemi Mondrágon nær til verslana, framleiðslu og fjármála.

## Heimildir
Perm (borg)

**Perm** (rússneska: Пермь, 1940-1957 nefnd Molotov (r. Молотов)) er borg í Rússlandi. Mannfjöldi var um það bil 1,053 milljónir árið 2019.
Fáni Albaníu

**Fáni Albaníu** er rauður fáni með mynd af svörtum tvíhöfða erni í miðjunni. Rauði liturinn táknar hugrekki, styrk og hreysti en tvíhöfða örninn táknar fullvalda ríkið Albaníu. Fáninn var lýstur þjóðfáni Albaníu þegar landið hlaut sjálfstæði sitt frá Tyrkjaveldi árið 1912.

## Saga

Í herförum Jóhanns Hunyadi í Niš árið 1443 svikust Skanderbeg og nokkur hundruð Albanir undan merkjum Tyrkjasoldáns og gengu til liðs við Ungverjana. Í 25 ár vann Skanderbeg frækna sigra gegn Tyrkjum. Hann tók upp tvíhöfða örn Býsansríkisins sem eigin einkennisfána og hlaut viðurnefnið *Athleta Christi* frá páfanum vegna hernaðarsigra sinna. Á miðöldum notuðu ýmsar albanskar aðalsættir örninn á skjaldarmerkjum sínum og örninn varð smám saman tákn Albana allra. Skjaldarmerki Kastrioti-ættarinnar, sem sýndi svartan tvíhöfða örn á rauðum fleti, varð frægt þegar Skanderbeg leiddi uppreisn gegn Tyrkjaveldi og vann sjálfstæði Albaníu frá 1443 til 1479. Þetta varð fáni Lezhë-bandalagsins, sem varð fyrsta sameinaða albanska ríkið á miðöldum og elsta þing heims sem enn varðveitir skjöl sín.

Á 18., 19. og 20. öld tóku albanskir þjóðernissinnar tvíhöfða örninn upp á ný sem einkennismerki sjálfstæðisbaráttu þeirra undan Tyrkjaveldi. Þann 28. nóvember 1912 var sjálfstæðisyfirlýsing Albaníu lesin upp í Vlora og fáninn, sem Ismail Qemali dró að húni, var tekinn upp sem þjóðfáni nýja ríkisins.

Albanska fánanum hefur verið breytt mörgum sinnum við stjórnarskipti í landinu. Á ríkisárum Zogs konungs (1928–1939) var kórónu bætt inn á fánann en við hernám Ítala í Albaníu var fasískur axarvöndur settur í staðinn. Eftir seinni heimsstyrjöldina setti kommúnistastjórnin fimmarma gullna stjörnu inn á fánann en hann var fjarlægður þann 7. apríl 1992 eftir hrun kommúnismans í Albaníu.

Skipsfánar Albaníu eru frábrugðnir hinum almenna þjóðfána. Kaupskipsfáninn samanstendur af þremur lóðréttum borðum í rauðum, svörtum og rauðum lit. Herskipsfáninn er svipaður þjóðfánanum nema hvað örninn er á hvítum fleti og rauð lína liggur yfir neðri hluta fánans. Örninn á albanska fánanum er sýndur á báðum hliðum albönsku fimm leka myntarinnar sem slegin var árin 1995 og 2000.

Frá árinu 1969 flögguðu albanskir íbúar í Kósovó gjarnan albanska fánanum. Fáninn var einkennismerki hins óviðurkennda Kósóvulýðveldis á tíunda áratuginum. Núverandi lýðveldið Kósovó notar annan fána sem var valinn til að forðast að hygla einu tilteknu þjóðarbroti líkt og fánar Bosníu og Hersegóvínu og Kýpur.

## Litir

## Tilvísanir


### Heimildir
*
*
*
*
*
*
*
*
Róbinía

**Róbinía** eða **fuglatré**, einnig nefnt **fuglabelgtré** eða **fölsk akasía** (fræðiheiti *Robinia pseudoacacia*) er hraðvaxta lauftré af ertublómaætt. Tréð er með meðalþéttri krónu. Róbinía þolir mjög hlýtt loftslag og lagar sig að mörgum jarðvegstegundum. Tréð þolir illa að standa í vatni og lirfur fuglatrésbjöllu (Megacyllene robiniae) valda miklum skaða á ungum trjám. Róbinía hentar vel í skjólbelti og gefur skugga og hentar vel dýralífi og viður trésins er góður eldiviður.

## Tengill
* Skjólbelti vörn gegn vindi
Hoya oligantha

***Hoya oligantha*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Nýju Gíneu.

## Tilvísanir
Hoya schneei

***Hoya schneei*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á eyju í Karólínaeyjaklasanum norðan við Nýju Gíneu (Pohnpei).

## Tilvísanir
Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Alsír  í knattspyrnu, og er stjónað af Alsírska knattspyrnusambandinu.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Alsír úrslitagrunnur
Beinbrot

**Beinbrot** er þegar brot eða sprunga myndast í beini við áverka. Við hnjöskunina verður bólga og minnkuð hreyfigeta í mislangan tíma eftir alvarleika brotsins. Í alvarlegri tilfellum getur brein brotnað í marga hluta eða orðið opið brot þar sem bein rýfur húðina. Röngtenmynd er tekin til að staðfesta brot. Við brot getur fólk þurft að vera í gifsi í nokkrar vikur. Í ákveðnum tilvikum þarf að setja skrúfur og málmplötur til að styðja við byggingu beins.

Þegar bein gróa myndast bólga umhverfis brotið vegna blæðingar frá beininu og sködduðum vef. Beinátfrumur (e. osteoclasts) eyða dauðu beini kringum brotið. Beinbris (e. callus) úr brjósk- og beinvef umvefja brotið. Svo fjölga sér beinmyndunarfrumur (e. osteoblasts) um beinbrotið og tengja beinhlutana saman á ný. 

Reykingar, áfengisneysla, lélegt mataræði og hreyfingarleysi auka hættu á beinbrotum.

## Tenglar
*Beinbrot - áhættuþættir og forvarnir, bæklingur Landspítala 
## Tilvísanir
Rósagarðurinn

**Rósagarðurinn** eru víðáttumikil fiskimið undan suðausturströnd Íslands á Íslands-Færeyjahrygg. Rósagarðurinn er suðaustur af Hvalbak og sunnan við Rauðatorgið undan Austurlandi. Nafnið kemur frá þýskum sjómönnum sem nefndu svæðið *Rosengarten*. Tvennum sögum fer af nafngiftinni. Annað hvort er hún eftir rauðum kóral sem hefur komið upp með trollinu eða rauðum karfa sem veiddist þar.
Eldborg (Bláfjöllum)

**Eldborg** er gígur hjá Kóngsfelli, Bláfjöllum. Hann var friðlýstur sem náttúruvætti árið 1971. Stærð svæðisins er 34,8 ha.

## Tenglar
*UTS - Eldborg í Bláfjöllum
Eldborgir (Krýsuvík)

**Eldborgir** eru tveir friðlýstir gjallgígar, Stóra-Eldborg og Litla-Eldborg, í Geitahlíð nálægt Krýsuvík. Stærð friðlýsta svæðisins er rúmlega 100 hektarar. Það var friðlýst sem náttúruvætti árið 1987. Stóra-Eldborg er stærstur fimm gíga í gígaröð. Hún er rétt austur af Krýsuvíkvegi og norður af Suðurstrandavegi. Gígurinn er brattur og gerður úr gjalli og kleprum. Austur úr honum liggur myndarlegur hraunfarvegur. Hægt er að ganga upp að Stóru-Eldborg og þaðan niður í Litlu-Eldborg þar sem hægt er að sjá ofan í gíginn. Hraunið úr Eldborg er ólivínríkt helluhraun. Það hefur runnið til sjávar fram af Krýsuvíkurbergi austast. Aldur þess er ekki vel þekktur en miðað við þykkan jarðveg ofan á því og veðrun bergsins gæti það verið 7000-8000 ára. 

## Tenglar
*Helgi Páll Jónsson (2011). Eldfjallagarður og jarðminjasvæði á Reykjanesskaga. MS-ritgerð (60 ECTS) við Jarðvísindadeild Háskóla Íslands. Reykjavík, Háskóli Íslands.
*VisitReykjanes Eldborg við Geitahlíð
*UTS - Eldborg Grindavíkurbæ
Finntroll

**Finntroll** er þjóðlagaþungarokkssveit sem stofnuð var árið 1997 í Helsinki, Finnlandi. Hljómsveitin blandar saman svartmálmi og þjóðlegum þáttum. Textarnir eru á sænsku og eru með þjóðsagnabrag; fjalla meðal annars um tröll sem fylgja tröllkóngnum *Rivfader*. Þau berjast gegn kristnum mönnum.

Hljómsveitin hefur gengið í gegnum ýmsar breytingar og haft 3 söngvara meðal annars. Fyrsti söngvarinn, *Katla*, semur enn texta fyrir hljómsveitina en hann er af sænskumælandi Finnum.

Sveitin hefur komið nokkrum sinnum til Íslands.

## Meðlimir
*Samuli "Skrymer" Ponsimaa – gítar (1998–)
*Henri "Trollhorn" Sorvali – hljómborð, gítar (1998–; aðeins stúdíóframlag frá 2004)
*Sami "Tundra" Uusitalo – bassi (1998–)
*Mikael "Routa" Karlbom – gítar (2003–)
*Aleksi "Virta" Virta - hljómborð (2005–)
*Mathias "Vreth" Lillmåns – söngur (2006–)
*Heikki "Mörkö" Saari - trommur (2014–)

## Fyrrum meðlimir
*Mikael "Ancient Lord" Harju – bassi (1997–1998)
*Jan "Katla" Jämsen – söngur (1997–2003), hljómborð (1997–1998), textar (1997–2003, 2006–)
*Rauno "Nattvind" Raimoranta – trommur, hljómborð (1997–1998)
*Teemu "Somnium" Raimoranta – gítar (1997–2003; lést 2003)
*Tomi "Grönt Helvetes Kungen" Ullgren – gítar (1997–1998)
*Samu "Beast Dominator" Ruotsalainen – trommur (1998–2014)
*Tapio Wilska – söngur, textar (2003–2006)

## Breiðskífur
*Midnattens widunder (1999)
*Jaktens tid (2001)
*Nattfödd (2004)	
*Ur jordens djup (2007)
*Nifelvind (2010)
*Blodsvept (2013)
*Vredesvävd (2020)

## Stuttskífur
*Visor om slutet (2003)
*Tromllhammaren (2004)
*Blodsvept (2013)

## Tónleikaplötur
*Natten med de levande Finntroll (2014)
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir

**Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir** (f. 23. maí 1978) er íslenskur lögfræðingur og stjórnmálamaður sem er núverandi dómsmálaráðherra Íslands í ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur. Hún hefur setið á Alþingi fyrir Viðreisn frá árinu 2020, í Reykjavíkurkjördæmi suður til 2024 og síðan í Reykjavíkurkjördæmi norður.

Þorbjörg nam lögfræði við Háskóla Íslands og hlaut LL.M-gráðu frá Columbia-háskóla í New York. Hún hefur unnið hjá embætti ríkissaksóknara og hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu við meðferð sakamála, sér í lagi við málflutning í kynferðisbrotamálum sem aðstoðarsaksóknari hjá fyrrnefnda embættinu.

Þorbjörg varð sviðsstjóri lagadeildar Háskólans á Bifröst árið 2015.

Þorbjörg skipaði annað sæti á lista Viðreisnar í Reykjavíkurkjördæmi norður í Alþingiskosningunum 2017 en náði ekki kjöri á þing. Hún tók sæti á þingi þann 14. apríl 2020 eftir að Þorsteinn Víglundsson, oddviti Viðreisnar í kjördæminu, sagði upp þingsæti sínu.

## Tilvísanir
Hoya odetteae

***Hoya odetteae*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Filippseyjum.

## Tilvísanir
Silfra

**Silfra** eða **Silfrugjá** er gjá í Þingvallavatni sem er um 63 metra djúp. Hún er vinsæll köfunarstaður og er vatnið mjög tært. Tugþúsundafjölgun hefur verið á ferðamönnum þangað og hafa orðið nokkur banaslys við köfun. Rætt er um að stýra fjölda ferðamanna. 

## Tilvísanir
Hoya persicina

***Hoya persicina*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Filippseyjum.

Fræðiheitið (persicina) vísar til litar blómanna, en þau eru ferskjulituð.

## Tilvísanir
Möðruvallaskóli

**Möðruvallaskóli** var gagnfræðaskóli sem stofnaður var á Möðruvöllum í Hörgárdal árið 1880. Þegar skólahúsið brann árið 1902 var skólinn fluttur til Akureyrar og var eftir það nefndur Gagnfræðaskólinn á Akureyri sem seinna varð að Menntaskólanum á Akureyri.  Þegar Hólaskóli sem starfað hafði á Hólum í Hjaltadal allt frá biskupstíð Jóns Ögmundssonar um 1106 var lagður niður með konungsbréfi árið 1802 hófst barátta Norðlendinga fyrir því að skóli væri endurreistur á Norðurlandi og var það gert með stofnun  Gagnfræðaskólans á Möðruvöllum 1880.

## Heimildir
* Hólar í Hjaltadal, Norðanfari - 5.-6. tölublað (26.02.1876)
* Möðruvallaskóli brunninn,Norðurland - 27. tölublað (29.03.1902)
* Kristján Eldjárn, et al. Saga Menntaskólans á Akureyri 1880-1980. 1. bindi 1981
Með Afa (þáttur)

**Með Afa** eða **Afi** voru sjónvarpsþættir fyrir börn, leiknir og skrifaðir af Erni Árnasyni sem lék Afa. Afi var á dagskrá Stöðvar 2 á laugardagsmorgnum frá 1987 til 2006. Árið 2015 var gerð ný þáttaröð með Afa, með 24. þáttum. 

Fleiri persónur í þáttunum eru *Pási*, sem var páfagaukur Afa og *Skotta*, sem er hundur Afa.
Sporðdrekar

**Sporðdrekar** eru áttfætlur af ættbálki *Scorpiones*. Um 1750 tegundir eru þekktar og eru 13 ættir. Sporðdrekar finnast í öllum heimsálfum nema á Suðurskautslandinu en þeir komu með mönnum til Ástralíu.

Búsvæði þeirra er fjölbreytt, þeir eru harðgerir og geta lifað við erfið skilyrði ásamt því að þurfa litla fæðu. Þeir éta önnur dýr og allt sem þeir ráða við. Óvinir spordreka eru t.d. uglur, snákar og eðlur. Virkni þeirra er á nóttunni og finna þeir skjól yfir daginn.
Í mökun sporðdreka stíga þeir eins konar dans.

Að meðaltali eru sporðdrekar um 6 sentimetrar að lengd en geta orðið meira en 20 sm stórir og 9 mm smáir. Á þeim er uppsveigður hali með broddi sem ber eitur. Aðeins 25 tegundir eru með eitur sem hefur drepið manneskjur. Einnig eru gripklær fremstir gangliða líkt og á kröbbum.

Sporðdrekar eru *forsöguleg dýr* og í meginatriðum hefur líkamsbygging þeirra ekkert breyst síðan þeir námu land á fornlífsöld.


Scorpion anatomy.png|Bygging sporðdreka.
Scorpionwithyoung.JPG|Sporðdreki með unga.
Black scorpion.jpg|Svartur sporðdreki.
Scorpio palmatus.jpg|Sporðdreki í árásarham.


## Heimildir
*Hvað getið þið sagt mér um sporðdreka? Vísindavefur, skoðað 23. apríl, 2020.
*
Tobias Asser

**Tobias Michael Carel Asser** (28. apríl 1838 – 29. júlí 1913) var hollenskur lögmaður og lögfræðingur af gyðingaættum.

Árið 1911 vann Asser friðarverðlaun Nóbels (ásamt Alfred Hermann Fried) fyrir störf sín á sviði alþjóðlegs einkamálaréttar, sér í lagi fyrir að taka þátt í stofnun Haag-ráðstefnunnar um alþjóðlegan einkamálarétt (HCCH).

## Æviágrip
Tobias Michael Carel Asser fæddist þann 28. apríl í Amsterdam í Hollandi. Hann var sonur Carels Daniel Asser (1813–85) og sonarsonur dómarans Carels Asser (1780-1836). Asser nam lögfræði við Háskólann í Amsterdam og Háskólan í Leiden og varð seinna lagaprófessor við Háskólann í Amsterdam.

Asser tók þátt í stofnun lögfræðitímaritsins *Revue de Droit International et de Législation Comparée* ásamt John Westlake og Gustave Rolin-Jaequemyns. Hann var einnig meðal stofnenda Alþjóðaréttarstofnunarinnar (fr. *Institut de Droit International*) árið 1873. Árið 1880 varð Asser meðlimur í Konunglegu lista- og vísindaakademíunni í Hollandi.

### Haag-ráðstefnan um alþjóðlegan einkamálarétt
Asser var meðal fremstu hugsuða á sviði alþjóðlegs einkamálaréttar og taldi að traustir lagarammar í kringum samskipti einkaaðila milli ríkja myndu stuðla að friði og stöðugleika. Árið 1893 átti Asser frumkvæði að fyrstu samkomu HCCH, alþjóðastofnunar sem fjallaði um alþjóðlegan einkamálarétt. Ríkin sem tóku þátt voru Austurríki-Ungverjaland, Belgía, Frakkland, Þýskaland, Ítalía, Lúxemborg, Holland, Portúgal, Rúmenía, Rússland, Spánn og Sviss. Asser var kjörinn forseti samkomunnar og síðan endurkjörinn á næstu þremur samkomum sem haldnar voru árin 1894, 1900 og 1904. Undir forystu Assers stóð HCCH fyrir ýmsum milliríkjasamningum, Haag-sáttmálunum, sem samræmdu reglur alþjóðlegs einkamálaréttar á sviðum hjónabands (1902), skilnaðar (1902), forsjár (1902), einkamála (1905), réttaráhrifa hjónabands (1905) og sviptingar borgararéttinda (1905).

Árið 1911 hlaut Asser friðarverðlaun Nóbels. Í ræðu sinni við verðlaunaathöfnina þann 10. desember 1911 lagði Jørgen Løvland, formaður Nóbelsnefndarinnar, sérstaka áherslu á störf Assers á sviði alþjóðlegs einkamálaréttar og á afrek hans með stofnun HCCH og sagði að Asser væri „eftirmaður eða endurlífgari frumkvöðlastarfs Hollendinga á sviði alþjóðalaga á sautjándu öld“, Hugo Grotius samtíðar sinnar.

### Friðarráðstefnurnar í Haag
Asser var einn af fulltrúum Hollendinga á báðum friðarráðstefnunum í Haag árið 1899 og 1907.

### Fasti gerðardómurinn
Árið 1902 sat Asser í fyrstu gerðarnefndinni sem tók fyrir milliríkjadeilu á vettvangi Fasta gerðardómsins, sem hafði verið stofnsettur í kjölfar fyrstu friðarráðstefnunnar í Haag árið 1899. Asser tók jafnframt þátt í stofnun þess sem átti síðar eftir að verða Alþjóðaréttarháskólinn í Haag, en lifði ekki nógu lengi til að sjá opnun hans árið 1923.

Asser lést þann 20. júlí árið 1913 í Haag.

## Nafngiftir
Rannsóknarstofnun í alþjóðlegum einka- og opinberum rétti, Evrópurétti og alþjóðlegum gerðardómum er nefnd eftir Asser. Stofnunin heitir T.M.C. Asser Instituut og er staðsett í Haag.

## Tilvísanir
Grenisilfri

**Grenisilfri** (fræðiheiti: *Cortinarius caninus*) er tegund svepps af kögursveppaætt. Hann er líklega nýlegur landnemi á Íslandi sem borist hefur með innfluttum grenitrjám.

## Tilvísanir
Albany (New York)

**Albany** er fylkishöfuðborg New York-fylkis í Bandaríkjunum. Íbúar eru um 101.200 (2023). Borgin er við Hudsonfljót og 220 km norður af New York-borg. Borgin er þekkt háskólaborg og á sér langa samfellda sögu. Söfnin New York State Museum, the New York State Library og the New York State Archives eru þar.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Harrisburg

**Harrisburg** er fylkishöfuðborg Pennsylvaníu. Íbúar eru um 50.000 (2023) en voru um 90.000 árið 1960. Borgin er í Susquehanna-dalnum en þar búa aftur á móti nálægt 600.000 manns.

Harrisburg á sér mikilvæga sögu í landnáminu vestur á bóginn, bandaríska borgarastríðinu og iðnbyltingu landsins.

The Pennsylvania Farm Show er stærsta landbúnaðarsýning Bandaríkjanna og er haldin árlega í borginni.

## Tilvísanir

## Tenglar
*