open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nestlé

**Nestlé** er alþjóðlegt matvælafyrirtæki með höfuðstöðvar í Vevey í Sviss, stofnað 1905 við samruna tveggja fyrirtækja. Nestlé er skráð í svissnesku kauphöllina sem *SWX* og árleg velta er 87 milljarðar svissneskra franka. Nestlé framleiðir m.a. neskaffi, súkkulaði og annað sælgæti, drykki, rjómaís, barnamat, krydd, frosinn mat og gæludýrafóður.
Magnús Birgir Jónsson

**Magnús Birgir Jónsson** (fæddur 24. ágúst 1942 í Vestmannaeyjum) er íslenskur prófessor og doktor í búfjárrækt. Þá er hann einnig landsráðunautur í nautgriparækt (í hlutastarfi á móti Gunnfríði E. Hreiðarsdóttur) hjá Bændasamtökum Íslands.

## Nám og störf
Magnús lauk búfræðiprófi frá Bændaskólanum á Hvanneyri 1960 og B.Sc.-prófi (framhaldsdeild) þremur árum síðar. Lokaverkefnið nefndist „Hagkvæmni djúpvinnslu frá jarðfræðilegu sjónarmiði“. Magnús fór þá út til Noregs til frekara náms og lauk doktorsprófi í landbúnaðarfræðum frá Landbúnaðarháskólanum að Ási árið 1969. Doktorsritgerð hans hét „Variasjonsårsaker i melkeavdråtten hos Islandske kyr“. Þá var hann einnig í námsdvöl við Landbúnaðarháskólann í Edinborg 1980.

Magnús var skólastjóri Bændaskólans á Hvanneyri á árunum 1972 til 1984 og aftur frá 1992 til 1999. Þá var hann rektor Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri (forvera Landbúnaðarháskóla Íslands) frá stofnun hans 2001 til 2004. Hann var ráðunautur hjá Búnaðarsambandi Suðurlands á árunum 1963 til 1964 og tilraunastjóri hjá sambandinu árin 1970 til 1972. Einnig starfaði hann sem sérfræðingur í kynbótum hjá Norges Pelsdyrlag (*loðdýraræktarsamband Noregs*). Á árunum 1990 til 1992 var hann forstöðumaður Hagþjónustu landbúnaðarins. Frá árinu 2005 hefur Magnús gengt stöðu prófessors við Landbúnaðarháskóla Íslands auk þess sem hann hefur starfað sem kennari um árabil, bæði í bænda- og framhaldsdeild. Frá sumrinu 2007 hefur hann einnig verið landsráðunautur í nautgriparækt í hlutastarfi.
Fákeppni

**Fákeppni** nefnist það þegar fáir aðilar eða fyrirtæki hafa yfirburðastöðu á tilteknum markaði og hafa einhvers konar samvinnu sín á milli til að hafa áhrif á verðmyndun á þeim markaði. Fákeppnisfyrirtækin geta, t.d. með verðsamráði, stjórnað verði á þeirri vöru sem er seld og keypt á viðkomandi markaði. Þegar aðeins er um einn, ráðandi aðila á markaðinum er talað um einokun. 

## Tengill
* Fákeppni í smærri hagkerfum - Ráðstefna 7. apríl 2006. Innlegg Páls Gunnars Pálssonar forstjóra Samkeppniseftirlitsins (ræða flutt á ensku), (pdf)
* Fáokun á Íslandi Tryggvi Þór Herbertsson, Hagfræðistofnun
James Prescott Joule

**James Prescott Joule ** (24. desember 1818 – 11. október 1889) var enskur eðlisfræðingur og bruggari, sem fæddist í Salford í Lancashire. Joule rannsakaði hita og uppgötvaði tengsl hita við vinnu. Það leiddi til lögmálsins um orkuvarðveislu sem aftur leiddi til uppgötvunar fyrsta lögmáls varmaaflfræðinnar. SI-mælieiningin fyrir orku, joule, er nefnd í höfuðið á honum.

Joule starfaði með Kelvin lávarði að þróun algilds hitakvarða, sem síðar var kallaður Kelvin-kvarðinn. Joule gerði líka athuganir á segulherpingu og komst að því hver tengslin væru milli rafstraums sem fer um viðnám og orkutaps á formi hita. Þetta er kallað lögmálið um viðnámshitun eða fyrsta lögmál Joules. Fyrsta ritgerðin sem lýsti tilraunum hans við umbreytingu orku kom út árið 1843.

## Tilvísanir
Satyajit Ray

**Satyajit Ray** (; 2. maí 1921 – 23. apríl 1992) var bengalskur kvikmyndagerðarmaður frá Indlandi. Auk þess var hann myndskreytir, tónskáld, textahöfundur, rithöfundur og ritstjóri. Þekktustu kvikmyndir hans eru *[[Apu-þríleikurinn]]* (1955-1959), *[[Jalsaghar]]* (1958), *[[The Big City]]* (1963) og *[[Carulata]]* (1964).

Hann fæddist í Kalkútta og var sonur rímnaskáldsins Sukumar Ray. Hann hóf feril sem myndlistarmaður, en fékk áhuga á kvikmyndagerð eftir að hafa hitt franska leikstjórann Jean Renoir (sem tók myndina *[[Fljótið (kvikmynd)|Fljótið]]* í Kalkútta árið 1949) og séð *[[Reiðhjólaþjófarnir|Reiðhjólaþjófana]]* eftir Vittorio De Sica í ferð til London árið 1948. Fyrsta kvikmynd hans, *[[Pather Panchali]]* (1955), vann til fjölda alþjóðlegra verðlauna.

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir sem leikstjóri
Nýlendustefna

**Nýlendustefna** er sú stefna eins ríkis að leggja önnur ríki og ríkislaus landsvæði undir sig, koma þar á stjórnarfarslegum og menningarlegum yfirráðum með nýlendustjórn og byggja þau landnemum. Nýlenduveldið stjórnar nýlendunni með þeim hætti að nýta auðlindir hennar í eigin þágu, þar á meðal vinnu íbúa nýlendunnar, og sem markað fyrir sína eigin umframframleiðslu. Oft reynir nýlendustjórn einnig að koma á menningarlegum breytingum, t.d. hvað varðar tungumál, sbr. menningarleg heimsvaldastefna. Orðið heimsvaldastefna er notað um nýlendustefnu sem sækist eftir því að gera nýlenduveldið að heimsveldi.

## Tengt er þetta efni um þetta
* Heimsvaldastefna

## Ytri tenglar
*
Arnar Grétarsson

**Arnar Grétarsson** getur átt við:
* Arnar Grétarsson, knattspyrnumann
* Arnar Grétarsson, tónlistarmann
Anton Bruckner

**Anton Bruckner** (4. september 1824 – 11. október 1896) var austurrískur höfundur sem er þekktastur fyrir sinfóníur, messur og mótettur.
Íðnet

**Íðnet** (á ensku *Ethernet*) er staðarnet (LAN) sem notast við ákveðina nethögun (*network architechture*).
Arnar Grétarsson (knattspyrnumaður)

**Arnar Grétarsson** (fæddur 20. febrúar 1972) er íslenskur knattspyrnumaður sem lék með Breiðabliki í Kópavogi. Hann lék einnig með Rangers í Glasgow, Leiftri á Ólafsfirði, AEK Athens F.C. í Aþenu og K.S.C. Lokeren í Belgíu.
Sigurður Jónsson í Ystafelli

:*Sjá [[Sigurður Jónsson|aðgreiningarsíðu]] fyrir aðra einstaklinga sem heita Sigurður Jónsson.*
**Sigurður Jónsson í [[Ystafell|Ystafelli]]** (f. á Litluströnd við Mývatn 28. janúar 1852, d. 16. janúar 1926) var íslenskur bóndi, stjórnmálamaður og atvinnumálaráðherra 1917-1920 fyrir Framsóknarflokkinn.

Sigurður var sonur Jóns Árnasonar bónda á Skútustöðum og konu hans Þuríðar Helgadóttur, en ólst upp í Ystafelli í Köldukinn hjá ekkjunni Guðbjörgu Aradóttur og tók við búi hennar 1889. Hann var bóndi í Ystafelli til 1917 og stundaði einnig kennslu á yngri árum. Hann var einn af helstu forgöngumönnum samvinnuhreyfingarinnar á Íslandi og var Samband íslenskra samvinnufélaga stofnað á fundi á Ystafelli 20. febrúar 1902.

Sigurður var kjörinn alþingismaður 1916 á vegum Óháðra bænda en kom að stofnun Framsóknarflokksins þann 16. desember 1916. Hann var fyrsti ráðherra Framsóknarflokksins.

Sigurður hætti búskap í Ystafelli þegar hann varð ráðherra og fluttist til Reykjavíkur en flutti aftur að Ystafelli þegar hann lét af embætti 1920 og átti heima þar til æviloka. Kona hans var Kristbjörg Marteinsdóttir. Ævisaga hans, *Sigurður í Ystafelli og samtíðarmenn*, eftir Jón Sigurðsson, kom út árið 1965.

## Tengill
* Æviágrip á vef Alþingis
Unix-legt

**UNIX-legt** stýrikerfi (stundum ritað ***nix**) er stýrikerfi sem hagar sér líkt og UNIX-kerfi, s.s macOS (sem er reyndar UNIX, ekki bara Unix-legt, en það er þó falið flestum notendum). Unix-legt kerfi keyrir sh forskriftir eða nauðalíkar. Unix-leg kerfi eru flest samsett úr stýrikerfiskjarna s.s. Linux auk libc s.s. glibc, init (eða systemd, eða enn annað fyrir "init"-tilgang, t.d. launchd í macOS) og ýmsum notendaforritum, s.s. skeljunum bash og zsh (bash oft sjálfgefin skel, oft margar í boði eða hægt að velja á milli).

UNIX hafði upphaflega enga grafíska möguleika, var aðeins byggt á texta, og er því venjulega átt við að Unix-leg stýrikerfi geti keyrt þannig forrit. Machintosh-stýrikerfið var í raun alveg öfugt, byggði eingöngu á grafík, "GUI", og var því **ekki** Unix-legt, en arftaki þess bætti við Unix-möguleika (þ.e. texta-skel) sem er dulinn flestum notendum. Löngu áður höfðu hefðbundin Unix-leg kerfi gert hið sama, eða öllu heldur bætt við grafískum möguleika, þ.e. hafa líka báða helstu viðmótsmöguleikana, og yfirleitt var það gert með Xorg. Í seinni tíð er það gert með Xorg og/eða Wayland (hvorugt stutt í Android, sem byggir sýna grafísku möguleika á öðru).

Einna þekktasta Unix-lega kerfið núorðið er Ubuntu og t.d. byggir RedHat líka á Linux ''kjarnanum'', en flestar þannig Linux-afleyður hafa ekki formlega UNIX-vottun, og eru því aðeins kölluð "Unix-leg". Örfáar hafa þó formlega UNIX-stimpilinn gera það, en samt hefur það sáralítið auka gildi, því öll "desktop Linux" geta í raun keyrt sömu "Linux" (og Unix) forritin meira og minna. Yfirleitt er Linux því talinn arftaki Unix. Android er reyndar byggt á Linux-kjarnanum líka, en það gerir það samt að sáralitlu leiti Unix-legt. Sbr. að macOS er það of hefur-staðar-stimpilinn, en iOS hefur ekki stimpilinn, og öll "mobile" kerfi sem byggja tæknilega séð á einhverju Unix-legu þýðir ekki að hefðbundin Unix/Linux ("skeljar") forrit séu keyranleg.

Windows hefur hefðbundið ekki verið talið Unix-legt stýrikerfi, hefur annan kjarna, en í seinni útgáfum *líka* Linux-kjarna, sem er hægt að virkja, með WSL2-stuðningum og nota því Linux/Unix-forrit, svo ef það er gert má segja að öll helstu stýrikerfi dagsins í dag (þ.e. þau þrjú sem hér eru talin, ef allar Linux-afleiður eru flokkaðar saman sem eitt stýrikerfi, að undanskildu iOS og í raun Android) geti keyrt þannig forrit og séu því Unix-leg.

## Heimildir
XMLHttpRequest

**XMLHttpRequest** (**XHR**) er DOM API sem JavaScript frá ECMA, ActiveX frá Microsoft og önnur vafraforskriftumál geta notað til að senda XML-beiðni til vefþjóns, sem keyrir þá hugsanlega eitthvert forrit eða sendir til baka uppfærðar upplýsingar, til dæmis um úrslit íþróttaleikja. Þessi tegund af AJAX-kóðun ætti ekki að rugla saman við XML Domain Request (XDR) sem er minni útgáfa af **XMLHttpRequest** hönnuð af Microsoft.

## Sýnidæmi
Hér eru nokkur dæmi u XMLHttpRequest-kóða.


```javascript
function ajax(url, vars, callbackFunction) {
  var beidni =  new XMLHttpRequest();
  beidni.open("POST", url, true);
  beidni.setRequestHeader("Content-Type",
                           "application/x-www-form-urlencoded");

  beidni.onreadystatechange = function() {
    var buid = 4, alltILagi = 200;
    if (beidni.readyState == buid && request.status == alltILagi) {
      if (beidni.responseText) {
        callbackFunction(beidni.responseText);
      }
    }
  };
  beidni.send(vars);
}
```



```javascript
var beidni = new XMLHttpRequest();
beidni.open("GET", url, false);
beidni.send(null);
if(!beidni.getResponseHeader("Date")) {
  var geymt = beidni;
  beidni =  new XMLHttpRequest();
  var efBreyttSidan = geymt.getResponseHeader("Last-Modified");
  efBreyttSidan = (efBreyttSidan) ?
      efBreyttSidan : new Date(0); // January 1, 1970
  beidni.open("GET", url, false);
  beidni.setRequestHeader("If-Modified-Since", efBreyttSidan);
  beidni.send("");
  if(request.status == 304) {
    beidni = geymt;
  }
}
```

## Heimildir
*
*
*
Friedrich Julius Rosenbach

**Friedrich Julius Rosenbach** (f. 16. desember 1842 í Grohnde an der Weser í Neðra Saxlandi; d. 6. desember 1923 í Göttingen), einnig þekktur sem **Anton Julius Friedrich Rosenbach**, var þýskur læknir og örverufræðingur, þekktastur fyrir að hafa sýnt fram á að stafýlókokkar og streptókokkar eru aðskildar lífverur.

Faðir Friedrichs Juliusar var Bernhard Rosenbach yfirhéraðsdómari í Grohnde an der Weser, en hann var af þekktri niðursaxlenskri fræðimannaætt og afkomandi séra Johanns Philipps Rosenbach sem verið hafði sóknarprestur í Grone-hverfinu í Göttingen í þrjátíu ára stríðinu. Margir afkomenda Johanns Philipps gerðust læknar.

Friedrich Julius Rosenbach hóf nám í náttúruvísindum 1863 við Háskólann í Heidelberg og nam síðar efnafræði hjá Friedrich Wöhler í Göttingen. Hann stundaði einnig nám í Vín, París og Berlín, og varði doktorsritgerð sína í læknavísindum í Göttingen 1867, en hún fjallaði um vefjaskemmdir af völdum silfurklóríðs. Árið eftir tók hann embættispróf sem læknir. Hann var herlæknir í prússnesk-franska stríðinu 1870-1871, en  habíleraði þó 1871 og fjallaði nýdoktorsritgerð hans um virkni karbólsýru gegn ígerðum í sárum. 1873 varð hann prófessor (*außerordentlicher Professor*) í skurðlækningum við háskólasjúkrahúsið í Göttingen. Árið 1920 var hann gerður að fullgildum heiðursprófessor (*ordentlicher Honorarprofessor*) við læknaskólann í Göttingen.

Rannsóknir Rosenbachs snerust fyrst og fremst um sýkingar í skurðsárum og önnur hagnýt málefni tengd skurðlækningum. Höfuðverk hans er oftast talið mónógrafían *Mikroorganismen bei Wundinfektionskrankheiten des Menschen* sem kom út 1884. Þar sýndi hann fram á að streptókokkar og stafýlókokkar eru aðskildar og aðgreinanlegar lífverur og greindi jafnframt á milli tveggja mismunandi tegunda stafýlókokka, *aureus* og *albus*. 

Þann 12. maí 1877 kvæntist hann Franzisku Merkel, dótturdóttur Friedrichs Wöhler, fyrrum lærimeistara hans.

Gatan *Rosenbachweg* í borgarhverfinu Weende í Göttingen er nefnd eftir honum. Við hana standa m.a. stúdentagarðar.

## Heimildir
Uttar Pradesh

**Uttar Pradesh** (Hindí: उत्तर प्रदेश) er fjölmennasta ríki Indlands, með yfir 190 milljón íbúa sem flestir tala hindí. það er staðsett í Gangesdalnum og gerir fljótið það mjög frjósamt sem skýrir fólksfjöldann. Uttar Pradesh er jafnframt fjölmennasta stjórnsýslueining í heimi og hafa aðeins fimm lönd (Indland meðtalið) hærri íbúafjölda. Höfuðborg ríkisins er Lucknow.
Listi yfir HTTP-stöðukóða

**HTTP-stöðukóði** er tala sem vefþjónn sendir til þess sem biður um vefsíðuna til að hann viti hvort beiðnin hafi komist, skilist og verið framkvæmd. Talan er samsett úr tveim hlutum, flokknum (fyrsta tölustafurinn) og undirkóðanum (síðustu tveim tölustöfunum). Ef allt fóra að óskum er stöðu kóðinn 200.

Listinn hér að neðan virkar þannig að fyrst kemur stöðu kóðinn, svo venjuleg skilaboð sem fylgja (eins og „ekki fundin") lauslega snarað yfir á íslenzku og kannski útskýring á skilaboðunum.

## 1xx
**1xx** skilar upplýsingum.

* 100 „áfram"
-biður um búk beiðnir svosem í POST beiðnum.
* 101 „skipta um samskiptastaðal"
* 102 „vinn" (WebDAV)
* 122 „slóð beiðnar of löng"
-viðbót frá Microsoft sem kemur fram í IE7 þegar URI (slóð) beiðnar er lengri en 2032 stafir.

## 2xx
**2xx** gefur til kynna árangur.

* 200 „allt í lagi"
-Allt gekk að óskum.
* 201 „skapa"
-beiðnin hefur veri móttekin og nýtt svar er í vinnslu.
* 202 „móttekið"
-Beiðnin hefur verið móttekin og samþykkt.
* 204 „ekkert innihald"
-Beiðnin hefur verið móttekin en svarið inniheldur engin gögn.
* 205 „yfirskrifið síðu"
* 206 „hluta hlaðið niður"
-Athugið að aðeins hluta skjalsins hefur verið hlaðið niður.
* 207 „margstatt" (WebDav)
-Margir stöðu kóðar eiga við, frá WebDav.
* 210 „síðu breytt"
-Síðan er öðruvísi en upprunalega eintakið.  

## 3xx
**3xx** gefur til að kynna áframsendingu.

* 300 „margir kostir"
* 301 „endanlega flutt"
-síðan hefur verið flutt endanlega á aðra slóð.
* 302 „flutt tímabundið"
-Síðan hefur verið flutt tímabundið á aðra slóð.
* 303 „sjá annað"
* 304 „óbreytt"
-Síðan er eins og upprunalega eintakið.
* 305 „notið netgátt ("
* 307 „tímabundin áframsending"
-Miðlarinn krefst þess að flytja þig tímabundið á aðra slóð.

## 4xx
**4xx** gefur til kynna villu hjá biðlaranum, þ.e. vafranum í flestum tilvikum.

## 5xx
**5xx** gefur til kynna villu hjá miðlaranum.
Smyrill

**Smyrill** er lítill ránfugl í fálkaættkvíslinni sem verpir í Norður-Ameríku, Evrópu og Asíu. 

Íslenski smyrillinn verpir á Íslandi og Færeyjum. Hann er algengasti íslenski ránfuglinn og er líkur fálka en miklu minni. Smyrill verpir í klettum og stundum í bröttum brekkum. Meirihluti stofnsins á Íslandi hefur vetursetu á Bretlandseyjum og Vestur-Evrópu.


Mynd:Falco columbarius Iceland 2.jpg
Mynd:Faucon émerillon MHNT.jpg


## Neðanmálsgreinar

## Heimild
*Jóhann Óli Hilmarsson. Íslenskur fuglavísir.  Mál og Menning. 2011.
Púnjab

**Púnjab** er landsvæði í Suður-Asíu. Aðaltungumál íbúanna er púnjabíska. Svæðið skiptist í tvennt:
* Púnjab – fylki í Indlandi.
* Púnjab – hérað í Pakistan.
Vestur-Bengal

**Vestur-Bengal** (bengalska *পশ্চিমবঙ*) er eitt af ríkjum Indlands. Íbúafjöldinn er rúmlega 80 milljónir. Höfuðborg ríkisins er Kolkata sem einnig er ein sú stærsta á Indlandi.

## Tengt efni
* Bangladesh
* Bengal
Vefþjónn

**Vefþjónn** er netþjónn (miðlari) sem miðlar gögnum á vefinn með HTTP-samskiptastaðlinum. Vefþjónar eru venjulega með DNS nafn sem byrjar á „www“ sem stendur fyrir World Wide Web, líklegast nefnt eftir fyrsta vafranum – WorldWideWeb. Dæmi um vefþjóna eru https://www.wikipedia.org/ og https://is.wikibooks.org/ (https:// forskeytið er oft sjálfgefið og sleppt að birta, og forskeitið http:// er líka til, oft fyrir fyrir sömu síðunar, en þá eru örugg samskipti ekki notuð, þ.e. hægt að hlera t.d. lykilorð, og möguleiki er á að með því forskeyti fáist ekki upp sama síða vegna uppsetningar eða netvandamála; í mörgum tilvikum má líka sleppa viðbótarforskeyti, líkt og www. og fá upp sömu síðuna, og í mörgum, jafnvel flestum, tilvikum núorðið er ekki lengur boðið upp á það forskeyti, þykir jafnvel gamaldags að gera það).
Íhaldsflokkurinn (Bretland)

**Flokkur íhaldsmanna og sambandssinna** (enska: *Conservative & Unionist Party*) sem er betur þekktur sem **Íhaldsflokkurinn** (*Conversative Party*) er breskur stjórnmálaflokkur. Hann var á rætur að rekja aftur til ársins 1678 en var formlega stofnaður árið 1834. Í daglegu tali eru þeir oft kallaðir *[[Torýar]]*.

Helstu stefnur flokksins eru íhaldsstefna, bresk sambandsstefna, frjálslynd íhaldsstefna og thatcherismi.

Winston Churchill og Margaret Thatcher voru forsætisráðherrar fyrir flokkinn.

Íhaldsflokkurinn var síðast við völd í Bretlandi á fjórtán ára tímabili frá 2010 til 2024. Á þessum tíma lenti flokkurinn í fyrsta sæti í fernum kosningum í röð, árin 2010, 2015, 2017 og 2019. Innanflokksdeilur, einkum um útgöngu Bretlands úr Evrópusambandinu og framkvæmd hennar, stuðluðu á þessum tíma til tíðra leiðtogaskipta Íhaldsflokksins, sem leiddi til þess að frá 2010 til 2024 átti Bretland fimm forsætisráðherra (David Cameron, Theresu May, Boris Johnson, Liz Truss og Rishi Sunak) úr flokknum. Íhaldsflokkurinn galt afhroð í þingkosningum ársins 2024 og er nú í stjórnarandstöðu.

## Tilvísanir
Akólí

**Akólí** er nílósaharamál mál talað af hálfri milljón manna í Norður-Úganda og Suður-Súdan.
Flores

**Flores** er eyja í Asóreyjaklasanum og tilheyrir Portúgal. Hún er vestust þeirra og er þar með vestasti landshluti Evrópu. Á Flores búa um 4000 manns, flestir í bænum Santa Cruz, sem er á norðausturhluta eyjarinnar. Á miðri vesturströndinni er bærinn Faja Grande, sem er vestasti bær Evrópu. Þar búa um 200 manns. Um 4 kílómetra norð-norðvestur af Faja Grande rís gígtappinn Ilhéu do Monchique úr hafinu. Hann er vestasti klettur Evrópu. Hnattstaða hans er 39°29'43*N, 31°16'30*V.
Vifta (tölvubúnaður)

**Vifta** er tölvubúnaður til að kæla tölvur. Hún situr í tölvukassanum, bæði í borðtölvum og fartölvu, og dregur loft inn í kassann til kælingar. Henni stýrir hitaskynjari. Tilgangur viftunnar eru að kæla þá íhluti tölvunnar (t.d. örgjörva, móðurborð eða skjákort) sem framleiða hita og gætu skemmst við ofhitnun.
Tilvitnun

**Tilvitnun** er það þegar einhver hefur orðrétt eftir öðrum setningarhluta, setningu eða jafnvel fleiri setningar. Í texta er algengt að aðgreina tilvitnanir frá öðrum texta með gæsalöppum eða inndrætti þegar um er að ræða lengri texta. 

Í hugverkarétti er almennt gerð undanþága fyrir tilvitnanir, en þá er skilyrði að tilvitnunin sé ekki uppistaða þess verks sem inniheldur hana og að vísað sé til höfundar með venjubundnum hætti.
Vifta

**Vifta** er rafknúinn vélbúnaður sem notaður er til að koma hreyfingu á loft eða annað gas. Viftur hafa oft viftuspaða sem snúast á öxli sem rafmangsdrifinn. Þær skiptast í viftur sem snúast á öxli og miðflóttaaflsviftur.

## Tengt efni
* Tölvuvifta
Guðsgjafaþula

**Guðsgjafaþula** er síðasta skáldsaga Halldórs Laxness sem kom út árið 1972. Sagan er byggð á síldarævintýri millistríðsáranna og er talið næsta víst, að Óskar Halldórsson síldarspekúlant, sé fyrirrmynd höfuðpersónu sögunnar, Íslands-Bersa.
Unnur Jökulsdóttir

**Unnur Þóra Jökulsdóttir** (f. 1955 í Reykjavík) er íslenskur rithöfundur, sem er meðal annars þekkt fyrir bækur sínar og Þorbjörns Magnússonar um siglingar á skútunni *Kríu* yfir Atlantshafið og Kyrrahafið. Unnur hlaut Hin íslensku bókmenntaverðlaun og Fjöruverðlaunin fyrir bókina *Undur Mývatns* sem kom út árið 2017.
 
## Bækur Unnar
* *Kjölfar Kríunnar* (með Þorbirni Magnússyni) (Mál og menning 1989)
* *Kría siglir um Suðurhöf* (með Þorbirni Magnússyni) (Mál og menning 1993)
* *Eyjadís* (Mál og menning 2003)
* *Íslendingar* (Icelanders) (með Sigurgeiri Sigurjónssyni) (Forlagið 2004)
* *Hefurðu séð huldufólk* (Mál og menning 2007)
* *Ísland í allri sinni dýrð* (með Erlend og Orsolya Haarberg) (Forlagið 2012)
* *Undur Mývatns. Um fugla, flugur, fiska og fólk* (Mál og menning 2017)
Tækifærissýking

**Tækifærissýking** er sýking orsökuð af örveru sem að öllu jöfnu er ekki sýkill í því umhverfi sem hún venjulega þrífst í. Almennt má segja að tækifærissýklar valdi ekki sýkingum í einstaklingum með óskerta ónæmisstarfsemi. Skerðing á starfsemi ónæmiskerfisins, hvort sem hún er af völdum sjúkdóma eða annarra þátta, skapar *tækifæri* til sýkingar. Tækifærissýkingar geta einnig orðið í einstaklingum með óskerta ónæmisstarfsemi ef ytri þættir verða til þess að örveran nær að vaxa og dafna í þeim hlutum líkamans sem eru henni alla jafna lokaðir. Dæmi um slíka tækifærissýkingu er þegar sár á húð verða til þess að gerlar berast af húðinni í blóðrásina og þaðan til annarra vefja líkamans.

## Orsakir
Ónæmisskerðing eða ónæmisbæling getur m.a. orðið vegna:
* Næringarskorts
* Þrálátra sýkinga
* Ónæmisbælandi lyfja
* Sýklalyfja
* Lyfjameðferðar krabbameinssjúklinga
* Alnæmis eða HIV-sýkingar
* Erfðagalla
* Þungunar

## Algengar tækifærissýkingar
Meðal algengra tækifærissýkla má nefna:

* *[[Escherichia coli]]*
* *[[Pneumocystis jirovecii]]* 
* *[[Candida albicans]]*
* *[[Staphylococcus aureus]]*
* *[[Streptococcus pyogenes]]*
* *[[Pseudomonas aeruginosa]]*
* *[[Acinetobacter baumanni]]*
* *[[Toxoplasma gondii]]*
* *[[Listeria monocytogenes]]*
Atómfræði

**Atómfræði** er undirgrein eðlisfræði sem fæst við frumeindir sem kerfi rafeinda og kjarna. Atómfræði rannsakar gerð frumeinda og krafta sem virka milli þeirra. Atómfræði fæst aðallega við rannsóknir á rafeindahýsingu frumeinda og breytingar á henni. Eðlisfræðingar gera greinarmun á atómfræði og kjarneðlisfræði sem fæst við rannsóknir á sérstökum eiginleikum kjarnans og kjarnahvörfum.
Arktíka

**Arktíka** var meginland sem myndaðist fyrir 2,5 milljörðum ára á Nýupphafsöld. Arktíka var mynduð úr Kanada- og Síberíujarðflekunum og er nú um það bil þar sem Norðurslóðir eru. 

Arktíka var hluti af risameginlandinu Ródiníu, ásamt Atlantíku og Nenu fyrir um einum milljarði ára. Þegar meginlandið gliðnaði í sundur hélst Arktíka að mestu á norðlægum breiddum.
Væringjar

**Væringjar** voru norrænir víkingar sem voru á mála hjá keisaranum í Miklagarði í kringum árið 1000. Orðið var einnig haft í byrjun 20. aldar um unga Íslendinga sem fóru utan að leita sér fjár og frama meðal stórþjóða heimsins (sbr. Einar Benediktsson). 

## Tenglar
* ''Hvert safna Væringjar bókum?''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1952
* ''Á slóð hornbogans''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2000
* ''Hvaðan var hringbogi Þórmóðs Þjóstarssonar?''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2000
Stórhættulega strákabókin

***Stórhættulega strákabókin*** er bresk handbók fyrir drengi skrifuð af bræðrunum Conn og Hal Iggulden. Meðal kafla í bókinni eru t.d. „Nauðsynlegur útbúnaður“, „Besta pappírsskutla í heimi“, „Sjö undur fornaldar“ og „Hnútagerð“. Bókin kom fyrst út árið 2006. Hún kom út staðfærð í íslenskri þýðingu árið 2008.
Nimis

**Nimis** (eða **Nímis**) (latína: *of mikið, úr hófi keyrandi*) er listaverk - þó sumir deili þar um - sem stendur við Kullaberg við suðvesturströnd Svíþjóðar. Kullaberg er sérkennileg klettaborg í Hauganesbæ (sænska: *Höganäs kommun*) í Skáni. Nimis er aðallega gert úr rekaviði.

Listaverkið, sem listamaðurinn kallar skúlptúr, er eftir Lars Vilks og hófst hann handa við verkið um 1980 og er enn í byggingu (árið 2008). Lars Vilks hefur síðan stofnað til fríríkis, sem hann nefnir Ladonien, og spannar það svæðið í kringum listaverkið. 

## Tengt efni
* Arx
* Ladonien
* Omfalos

## Tenglar
* ''Kofalist og sænska kerfið''; grein í Morgunblaðinu 1985
Kynbundin tvíbreytni

**Kynbundin tvíbreytni**, **tvíbreytni** eða **tvímyndun**, er það þegar gagnstæð kyn sömu tegundar eru frábrugðin að stærð, útliti eða atferli. Gott dæmi um sýnilega tvíbreytni tegundar er stokköndin þar sem fjaðraskrúð steggsins er frábrugðið fjaðraskrúði kollunnar. Tvíbreytni getur lýst sér sem útlitsmunur, augljós stærðarmunur, eða munur á stærð og gerð ákveðinna líkamshluta, eins og spena eða horna hjá spendýrum. Kynbundin tvíbreytni birtist líka í mun á atferli og getur tengst kynvali og náttúruvali.

Andstæða tvíbreytni er „óbreytni“ þar sem svipmót einstaklinga sömu tegundar er það sama, og kynin eru óaðgreinanleg.

## Tilvísanir
Skilaboðaskjóðan

***Skilaboðaskjóðan*** er ævintýri fyrir börn eftir Þorvald Þorsteinsson sem kom út árið 1986 og naut mikilla vinsælda. Sagan segir frá Putta og Möddumömmu sem eiga heima í Ævintýraskóginum þar sem öll ævintýrin gerast. Þegar Nátttröllið rænir Putta til að breyta honum í tröllabrúðu, sameinast allir íbúar skógarins um að bjarga honum áður en sólin sest. En nornin, úlfurinn og stjúpan vilja ekki vera með og þá eru góð ráð dýr.

Þorvaldur skrifaði leikgerð af sögunni fyrir söngleik sem var frumsýndur á stóra sviði Þjóðleikhússins í nóvember árið 1993. Leikstjóri var Kolbrún Halldórsdóttir, en Jóhann G. Jóhannsson, tónlistarstjóri Þjóðleikhússins, samdi tónlist fyrir verkið við texta Þorvaldar. Í aðalhlutverkum voru Margrét Pétursdóttir, Harpa Arnardóttir og Jón Stefán Kristjánsson. Söngleikurinn vakti mikla athygli og fékk góða dóma. Vorið 1994 kom út geisladiskur með tónlistinni í flutningi leikara og hljómsveitar leikhússins. 

*Skilaboðaskjóðan* var aftur sett á svið í Þjóðleikhúsinu í nóvember 2007 í leikstjórn Gunnars Helgasonar. Í aðalhlutverkum voru Ólafía Hrönn Jónsdóttir, Árni Beinteinn Árnason og Hrafn Bogdan Haraldsson, og Rúnar Freyr Gíslason. Í september 2013 flutti Sinfóníuhljómsveit Íslands verkið í tónleikauppfærslu ásamt fjórum einsöngvurum og kór.

Söngleikurinn hefur líka verið settur upp af áhugaleikhúsum víða um land.

## Tilvísanir
British Airways

**British Airways plc** () er breskt flugfélag og eitt af stærstu flugfélagum Evrópu. Aðalflugvellir félagsins eru London Heathrow og London Gatwick. British Airways-hópurinn var myndaður þann 1. september 1974 úr BOAC og BEA. Þessi tvö fyrirtæki voru leyst upp þann 31. mars 1974 og sameinuð til að mynda BA. Fyrirtækið var einkavætt í febrúar 1987. British Airways er skráð í kauphöllina í London og er hluti af FTSE 100 vísitölunni.
Óðaverðbólga

**Óðaverðbólga** er tegund verðbólgu sem fer gjörsamlega úr böndunum. Ekki er talað um óðaverðbólgu nema mánaðarleg verðbólga mælist yfir 50%.

Eitt þekktasta dæmi óðaverðbólgu er sú sem geisaði í Weimar lýðveldinu (Þýskalandi). Árið 1923 fékkst brauðhleifur sem var pund á þyngd fyrir 3 milljarða marka, pund of kjöti 36 milljarða og bjórglas 4 milljarða á flestum stöðum.

## Tengt efni
* Verðbólga í Weimar-lýðveldinu
Verðbólga í Weimar-lýðveldinu

**Verðbólga í Weimar-lýðveldinu** var tímabil óðaverðbólgu í Þýskalandi (á þeim tíma Weimar-lýðveldið) frá 1921 til 1923. Óðaverðbólgan í Weimar-lýðveldinu var ekki fyrsta óðaverðbólgan, eða var ekki fyrsta óðaverðbólgan í Evrópu í þriðja áratugnum. Hins vegar var hún ein af frægum tilfellum óðaverðbólgu í sögunni.
Internet Group Management Protocol

**Internet Group Management Protocol** (**IGMP**) er samskiptastaðall sem er notaður til að halda utanum IP multicast hópa. **IGMP** er notað af IP miðlum (netþjónum) og beinum.
Garðaskóli

**Garðaskóli**, áður nefndur **Gagnfræðaskóli Garðahrepps**, er grunnskóli á unglingastigi, staðsettur í Garðabæ. Skólastjóri Garðaskóla er Jóhann Skagfjörð Magnússon. Innan veggja Garðskóla er einnig hýstur alþjóðlegur skóli og félagsmiðstöð, Garðalundur. Garðaskóli hóf starfsemi 11. nóvember 1966 í húsnæði við Lyngás í Garðabæ og fyrsta árið voru nemendur skólans 115. Nafni skólans var breytt í Garðaskóla eftir að Garðahreppur breyttist í Garðabæ og fékk kaupstaðarréttindi 1976.

Guðni Th. Jóhannesson fyrrum forseti Íslands og Bjarni Benediktsson fyrrum forsætisráðherra voru báðir nemendur við skólann. 

Skólastjóri Garðaskóla frá 1966 til ársbyrjunar 2002 var Gunnlaugur Sigurðsson.
Ringo Starr

**Sir Richard Starkey** (fæddur 7. júlí 1940), þekktur sem **Ringo Starr**, er enskur tónlistarmaður, söngvari, textahöfundur og leikari sem varð frægur sem trommuleikari Bítlanna.

Ringo Starr hefur þrisvar komið til Íslands. Í fyrsta skiptið spilaði hann með Stuðmönnum á Verslunarmannahelgi í Atlavík árið 1984, og í annað skiptið kom hann 2007 til að heiðra minningu John Lennon vegna vígslu Friðarsúlunnar í Viðey. Í þriðja skiptið kom hann árið 2010 til að minnast John Lennon sem hefði orðið sjötugur það ár hefði hann lifað.

Sonur hans, Zak Starkey, er einnig trommari.

## Útgefið efni
### Breiðskífur

* *Sentimental Journey* (1970)
* *Beaucoups of Blues* (1970)
* *Ringo* (1973)
* *Goodnight Vienna* (1974)
* *Ringo's Rotogravure* (1976)
* *Ringo the 4th* (1977)
* *Bad Boy* (1978)
* *Stop and Smell the Roses* (1981)
* *Old Wave* (1983)
* *Time Takes Time* (1992)
* *Vertical Man* (1998)
* *I Wanna Be Santa Claus* (1999)
* *Ringo Rama* (2003)
* *Choose Love* (2005)
* *Liverpool 8* (2008)
* *Y Not* (2010)
* *Ringo 2012* (2012)
* *Postcards from Paradise* (2015)
* *Give More Love* (2017)
* *What's My Name* (2019)
* *Look Up* (2025)

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Einstaklingsnet

**Einstaklingsnet** (enska: **Personal Area Network**) er tölvunet í einstaklingsstærð, þ.e.a.s. tengir saman tvö eða fleiri tæki saman á svæði sem jafngildir lítilli skrifstofu eða svo.
Jakobína Johnson

**Jakobína Johnson** (fædd: *Sigurbjörnsdóttir*) (24. október 1883 – 7. júlí 1977) var vesturíslensk skáldkona og þýðandi. Hún fluttist 5 ára til vesturheims, og bjó fyrsti í Winnipeg og víðar í Manitoba, en síðar í Seattle í Bandaríkjunum þar sem hún lést. Hún þýddi mörg íslensk ljóð á ensku. 

## Tenglar
* ''Jakobína Johnson skáldkona''; grein í Óðni 1935
Perth

:*Um borgina í Skotlandi sem ástralska borgin er nefnd eftir, sjá [[Perth (Skotlandi)]].*

**Perth** er fjórða stærsta borg Ástralíu og höfuðborg fylkisins Vestur-Ástralía. Íbúar á stórborgarsvæði Perth eru 2,2 milljónir (2022).
Biðlari

Í tölvunarfræði er **biðlari** tölva eða hugbúnaður sem sækir upplýsingar til einhvers miðlara (annars hugbúnaðar eða tölvu í öðru tölvukerfi) í gegnum tölvunet. Biðlari getur líka hegðað sér sem miðlari þegar hann hefur náð í gögnin og sent önnur til baka. Tölva flokkast ekki sem miðlari þótt hún sendi beiðni um gögn eða svar um að gögnin hafi borist samkvæmt samskiptastaðli.

## Tenglar
* Miðlari
* Tölvunet
* Internetið
* TCP/IP
Tölvunet

**Tölvunet** er hópur samtengdra tölva. Tölvunet er hægt að nota til að deila upplýsingum og gögnum á stafrænu formi. Tölvunet er hægt að flokka í flokka eftir stærð og gerð. Með gerð er bæði átt við gerð einingana sem tengir tölvurnar saman og samskiptastaðlana sem tölvurnar nota. Hér á eftir eru nokkrir flokkar tölvuneta eftir stærð:
* einstaklingsnet (e. *PAN*, *personal area network*)
* staðarnet (e. *LAN*, *local area network*)
* miðlungsnet (e. *MLA*, *mid-level area network*)
* víðnet (e. *WAN*, *wide area network*)
* heimsnet (e. *MBWA*, *mobile broadband wireless access*)
* fjölnet (e. *GAN*, *global area network*)
* sýndareinstaklingsnet (e. *VPAN*, *virtual personal area network*)

## Tegundir
### Einstaklingsnet

Einstaklingsnet eru tölvunet sem ná yfir mjög lítið svæði. Dæmi um einstaklingsnet er samtenging tveggja tölva sem eru við hlið hver annarar. Einnig er það oftast einstaklingsnet þegar skipst er á gögnum í gegnum Bluetooth.

### Staðarnet

Staðarnet eru tölvunet sem ná yfir lítið svæði svo sem heimili, skrifstofu eða skrifstofubyggingar. Uppbygging staðarneta er oftast á þá leið að einn netþjónn sér um uppihald netsins þó einnig séu til aðrar gerðir staðarneta eins og jafningjanet sem styðjast við samskiptastaðla á borð við IP.

### Víðnet

Víðnet er skilgreint sem tölvunet sem nær yfir stórt svæði. Víðnet getur samanstaðið af mörgum minni netum, staðarnetum, sem hafa samskipti sín á milli með beinum. Víðnet eru notuð til að sameina mörg önnur net þannig að hægt sé að hafa samskipti á milli þessara annars aðskildu neta, staðarneta.

## Heimildir
*
Brauðmolaslóð

**Brauðmolaslóð** er sérstök tegund leiðsagnar sem notuð er í viðmóti. Tilgangur hennar er að gefa notendum þann möguleika að sjá núverandi staðsetningu þeirra innan forrita eða skjala. Nafn hugtaksins kemur úr ævintýrinu Hans og Grétu.

## Ytri tenglar
* ''Breadcrumb Navigation'' - Statistics  by Heidi Adkisson, 2002.
* ''Breadcrumb Navigation:  Further Investigation of Usage''  by Bonnie Lida Rogers and Barbara Chaparro, 2003
* ''Influence of Training and Exposure on the Usage of Breadcrumb Navigation''  by Spring S. Hull, 2004
* ''Location, Path & Attribute Breadcrumbs''  by Keith Instone
* ''Breadcrumb Navigation Deployment in Retail Web Sites'' by Sean Aery, 2007
Taylor Momsen

**Taylor Michel Momsen** (fædd 26. júlí 1993) er bandarísk leikkona, tónlistarmaður og fyrirsæta. Hún leikur persónuna Jenny Humphrey í þættinum *[[Gossip Girl]]*. Hún er einnig þekkt fyrir hlutverk sitt sem Cindy Lou Who í Þegar Trölli stal jólunum og fyrir að vera forsprakki rokkhljómsveitarinnar *The Pretty Reckless*.

## Umfjöllun
### Æska
Taylor Momsen fæddist í St. Louis í Missouri og er dóttir Collette og Michale Momsen. Þar gekk hún í Our Lady of Lourdes-skólann og bjó í Potomac í Maryland þar sem hún gekk í Herbert Hoover miðskólann. Yngri systir hennar,Sloane Momsen, er líka leikkona. Momsen gekk í Professional Performing Arts menntaskólann (P.P.A.S.) í New York borg. Hún hefur einnig æft dans.

### Ferill
Hún byrjaði að leika þriggja ára, í auglýsingu fyrir Shake 'N' bake. Síðan fékk hún hlutverk í The Prophet's-leiknum. Árið 2000 fékk Taylor hlutverk Cindy Lou Who í myndinni How The Grinch Stole Christmas. Tveimur árum seinna fékk hún hlutverk í tveimur kvikmyndum: Hans og Gréta, þar sem hún lék Grétu, og Spy Kids 2: Eyja Týndra Drauma, þar sem hún lék Alexöndru, dóttur forsetans.

Ferill Taylor stóð tæpt í yfir þrjú ar, þangað til hún fékk aðalhlutverkið í sjónvarpsþáttaröðinni *Misconceptions* en þættirnir voru aldrei sýndir. Árið 2002 söng Momsen lögin Rúdólf með rauða nefið og One Small Voice, með Myru og Camille Winbush fyrir *School's Out! Christmas*. Momsen lék´i kvikmyndinni *Save Shiloh* (2006) og *Underdog* (2007). Hún fór í prufur fyrir aðalhlutverkið í *[[Hannah Montana]]* og var hún meðal þriggja efstu en Miley Cyrus fékk hlutverkið. Síðan 2007 hefur hún leikið Jenny Humphrey í sjónvarpsþáttaröðinni *[[Gossip Girl]]* en þættirnir eru byggðir á samnefndum bókum eftir Cecily von Ziegesar. Áætlað er að Momsen verði fjarverandi stóran hluta 4. þáttaraðarinnar vegna þess að persónan fékk mikinn söguþráð í lok þriðju þáttaraðar.

Í júní 2008, fjórtán ára að aldri, skrifaði Momsen undir samning við IMG-módelskrifstofuna. Í mars 2009 sagði Momsen í viðtali við tímaritið OK! að bandið hennar, *The Pretty Reckless* hefði nýlega skrifað undir samning við Interscope-plötufyrirtækið. Hún sagði einnig að hún skrifaði öll lögin, syngi og spilaði á gítar á plötunni. Momsen lenti í 76. sæti á lista People yfir 100 fallegasta fólkið.

## Heimildir
Félagsháttafræði

**Félagsháttafræði** er aðferð í félagsfræði sem gengur út á að lýsa (en ekki skýra eða leggja mat á) þeim aðferðum sem fólk beitir við að skilja, skapa og viðhalda eigin samfélagsskipan með samskiptum sín á milli frá degi til dags. Hugtakið var búið til af bandaríska félagsfræðingnum Harold Garfinkel á 6. áratug 20. aldar. Garfinkel byggði þessa aðferð á hugmyndum Alfred Schütz sem aftur byggði kenningar sínar í félagsvísindum á fyrirbærafræði Edmund Husserl og víxlverkunarhyggju William James. Hann leit á félagsháttafræði sem aðgreinda frá hefðbundinni félagsfræði; munurinn fælist í því að meðan félagsfræði lýsir fyrirfram gefnum félagslegum veruleika með sérfræðihugtökum, þá lýsir félagsháttafræði þeim aðferðum og hugtökum sem fólk notar við hversdagslegar aðstæður til að skapa og skilgreina eigin félagslega veruleika.
Lögbirtingablaðið

**Lögbirtingablaðið** er íslenskt tímarit þar sem birtast auglýsingar frá íslenskum stjórnvöldum vegna dómsmála, uppboða á vegum ríkisins, kröfulýsingar, stofnun og aflagningu félaga og annað það sem stjórnvöld vilja birta annað en lög og reglugerðir sem eru birt í Stjórnartíðindum. 

Lögbirtingablaðið kom fyrst út í byrjun árs 1908 en áður höfðu stjórnvöld haft þann háttinn á að bjóða út birtingu auglýsinga. Hannes Hafstein bar fram frumvarp um sérstakt Lögbirtingablað þar sem ýmsum þótti óhentugt að birtingarstaður auglýsinga gæti breyst frá ári til árs og eins þótti stjórninni óviðeigandi að birta auglýsingar í sumum dagblöðunum af pólitískum ástæðum. Frumvarpinu var mótmælt meðal annars á þeirri forsendu að með því yrði ríkissjóður ekki aðeins af tekjum vegna uppboðsins heldur þyrfti líka að bera hallann af rekstri blaðsins. Frumvarpið var þó samþykkt árið 1907. 

Frá árinu 2002 hefur blaðið verið aðgengilegt á Vefnum og 2005 var ákveðið að hætta prentútgáfu þess þótt áfram verði hægt að panta prentuð eintök.

## Heimildir



## Tenglar
* Lögbirtingablaðið
Trjálína

**Trjálína** eru útmörk þess svæðis þar sem skógur fær þrifist. Utan trjálínu geta tré ekki vaxið vegna óhentugra umhverfisaðstæðna sem yfirleitt stafa af of miklum kulda, vindi, of litlum loftþrýstingi eða of litlum raka. 

## Dæmi um trjálínutegundir
### Norður-Ameríka
Í **[[Klettafjöll]]um** eru meðal annars: 
*Blágreni
*Fjallaþinur
Að öðru leyti má t.d. nefna:
*Broddfura
*Klettafura
*Sveigfura
*Fjallalerki
*Mýralerki
*Hvítgreni
*Svartgreni

### Evrópa
Í **[[Alpafjöll]]um** eru meðal annars.: 
*Fjallafura
*Evrópulerki
*Lindifura
Að öðru leyti má t.d. nefna:
*Ilmbjörk
*Ilmreynir
*Balkanfura

### Asía
*Dáríulerki
*Himalajaeinir
*Síberíufura
*Kjarrfura

### Suður-Ameríka
*Elri (Alnus acuminata)
*Snælenja
*Hvítlenja
*Apahrellir
*Polylepis (ættkvísl af rósaætt, einna skyldust þyrnilaufum (Acaena))
Flipi

**Flipi** er viðmótshluti sem auðveldar notendum að ferðast um myndrænt viðmót, með því að skipta um skjöl. Flipar eru vanalega ferhyrndir kassar með texta ofan á. Flipar eru oftast virkjaðir annað hvort með því að smella á þá með músinni eða með því að nota flýtihnapp; og þegar flipi er valinn auðkennist hann (*highlight*), til að auðveldara sé að greina á milli virkra og óvirkra flipa- en aðeins einn flipi getur verið virkur í einu.
Mistress Barbara

**Barbara Bonfiglio** (f. 1975) betur þekkt sem **Misstress Barbara** er ítalskur plötusnúður.

Hún er best þekkt fyrir lagið „Never Could Have Your Heart“ sem var notað í leiknum Midnight Club 2.

## Tenglar
* Heimasíða
* Síða hjá The DJ List 
* Viðtal í ''DJ Times'' 2006 
* Elite Music Management — umboðsmaður Missstress Barböru
Klemens 9.

**Klemens 9.** (28. janúar 1600 – 9. desember 1669) var páfi frá 1667 til dauðadags. Hann hét upphaflega **Giulio Rospigliosi** og var af aðalsættum frá Pistoia í Toskana. Hann gekk í jesúítaskóla og lærði síðan heimspeki við Háskólann í Písa. Hann var náinn samstarfsmaður Úrbanusar 8. og var í hans valdatíð sendur sem postullegur sendiherra til Spánar og hélt þeirri stöðu eftir að Innósentíus 10. tók við. Hann samdi söngbækur fyrir óperur. 

Lítið markvert gerðist í skammri valdatíð Klemensar 9.. Hann gegndi hlutverki sáttasemjara í friðarsamningunum eftir Valddreifingarstríðið 1668. Hann hélt áfram kaupum Páfastóls á listaverkum. Hann samdi við Gian Lorenzo Bernini um gerð englanna á Ponte Sant'Angelo í Róm og við Antonio Maria Abbatini um myndskreytingu kórsins í Sixtínsku kapellunni.
Pistoia

**Pistoia** er borg við rætur Appennínafjalla nyrst í Toskana. Íbúar eru um 90 þúsund. Borgin er höfuðstaður samnefndrar sýslu. Borgin var upphaflega rómverskar herbúðir í baráttu þeirra gegn Lígúrum. Austgotar eyddu borgina árið 406 en eftir endurbyggingu hennar varð hún hluti af Býsans-veldinu á Ítalíu  Árið 1105 varð hún sjálfstætt borgríki. Borgin varð illa úti í borgarastyrjöldum gvelfa og gíbellína en tókst að halda sjálfstæði með því að leggja lag sitt til skiptis við Lucca og Flórens. Árið 1402 lenti borgin þó að lokum undir yfirráð Flórens og varð svo hluti af stórhertogadæminu Toskana.
Sjókort

**Sjókort** eru kort sem sýna hafsvæði og eru ætluð sjófarendum til að sigla eftir. Þau sýna þannig oftast dýptarpunkta eða dýptarlínur, siglingaljós (vita og baujur), hættuleg sker og boða. Þau sýna líka kennileiti við strandlengjuna, svo sem hafnir, brýr og algeng mið í landi.
Spilverk þjóðanna

**Spilverk þjóðanna** er íslensk hljómsveit sem varð til í Menntaskólanum við Hamrahlíð árið 1974. Hljómsveitin var þekkt fyrir frumlega texta og óvenjulega hljóðfæraskipan. Til að byrja með var fjöldi meðlima breytilegur og eingöngu var leikið á órafmögnuð hljóðfæri.

Þegar hljómsveitin tók upp sína fyrstu plötu *Spilverk þjóðanna* („brúnu plötuna“) árið 1975 voru meðlimir sveitarinnar Valgeir Guðjónsson, Egill Ólafsson, Diddú (Sigrún Hjálmtýsdóttir) og Sigurður Bjóla. Hljómsveitin naut mikilla vinsælda frá upphafi til enda en tók að leysast upp eftir 1977 þar sem allir hljómsveitarmeðlimir voru farnir að sinna öðrum verkefnum. Hljómsveitin gaf þó út *Ísland* 1978 og *Bráðabirgðabúgí* 1979 sem var síðasta plata sveitarinnar.

Sveitin kom saman aftur árið 1995. Árið 1997 kom út safnplatan *Sagan* með tuttugu lögum af hinum plötunum.

Spilverk þjóðanna vann að nýju efni eftir 2010 en ekkert varð úr samstarfinu.

## Meðlimir
*Valgeir Guðjónsson - Gítar og söngur
*Egill Ólafsson - Söngur (1974-8)
*Diddú (Sigrún Hjálmtýsdóttir) - Söngur
*Sigurður Bjóla - bassi, gítar,hljómborð og söngur.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* 1975: *Spilverk þjóðanna* („brúna platan“)
* 1975: *CD Nærlífi* („bláa platan“)
* 1976: *Götuskór*
* 1977: *Sturla*
* 1977: *[[Á bleikum náttkjólum]]* (með Megasi)
* 1978: *[[Ísland (Spilverk þjóðanna)|Ísland]]* („græna platan“)
* 1979: *[[Bráðabirgðabúgí]]*
* 2010: *Pobeda*

#### Safnplötur
* 1997: Sagan
* 2005: Brot af því besta
* 2010: Spilverk þjóðanna - Allt safnið

## Tenglar
* Spilverk þjóðanna
* Glatkistan
Jákvæður sálfræðilegur auður

**Jákvæður sálfræðilegur auður** er skilgreindur sem jákvætt ástand hjá einstaklingi sem er í þróun og einkennist af sjálfstrausti, bjartsýni, von og seiglu.

## Inngangur
Um aldir hefur sálfræðin fyrst og fremst verið að fást við andleg bágindi. Á síðasta hluta 10. áratugarins kom fram nýtt svið innan sálfræðinnar sem hefur verið kallað jákvæð sálfræði.

Jákvæð sálfræði, rannsóknir á æskilegri virkni einstaklings, er tilraun til að bregðast við kerfisbundnum villum sem að hafa verið á rannsóknum í sálfræði, aðalega með því að beina athyglinni að tveimur sígildum en gleymdum gildum:

* Að hjálpa venjulegu fólki að lifa gefandi og tilgangsríku lífi.
* Að átta sig fyllilga á þeim möguleika sem býr í fólki.
Smáíbúðahverfið

**Smáíbúðahverfið** er íbúðahverfi í Reykjavík sem afmarkast af Bústaðavegi til suðurs, Miklubraut til norðurs, Háaleitisbraut til vesturs og Byggðaenda milli Miklubrautar/Reykjanesbrautar/Bústaðavegar til austurs. Hlutar hverfisins eru í daglegu tali aðgreindir og austasti hlutinn, næst Bústaðakirkju, er þá oft nefndur Bústaðahverfið, miðhlutinn Réttarholt og nyrsti hlutinn við Rauðagerði kallaður Sogamýri.

Réttarholtsvegur þverar hverfið frá suðri til norðurs og Sogavegur myndar tengingu innan þess frá austri til vesturs.

Almenningssamgöngur eru taldar góðar í Smáíbúðahverfinu, strætisvagnar aka Sogaveg, Miklubraut, Bústaðaveg og Grensásveg en leiðin um Réttarholtsveg hefur nú verið lögð niður.

Réttarholt var áður þekkt kennileiti í Smáíbúðahverfinu og dregur nafn sitt af réttinni sem áður var staðsett í holtinu en er nú horfin. Réttarholtsvegur og Réttarholtsskóli draga enn nafn sitt af réttinni og holtinu. Neðan holtsins til norðurs lá mýrin Sogamýri þar sem áður var bærinn Sogablettur.

Um Borgargerði lá áður tenging til norðurs að Suðurlandsbraut, áður en Réttarholt og Skeiðarvogur voru tengd með umferðarljósum og síðar veglegum mislægum umferðarmannvirkjum sem tengja hverfið við helstu umferðaræðar og verslunarhverfin í Skeifunni og Mörkinni. 

## Helstu götur smáíbúðahverfisins
* Akurgerði
* Austurgerði
* Ásendi
* Bakkagerði
*Breiðagerði
*Búðagerði
* Básendi
* Byggðarendi
*Grundargerði
* Háagerði
*Heiðargerði
* Hlíðargerði
* Hólmgarður
*Hvammsgerði
* Langagerði
* Litlagerði
* Melgerði
* Mosgerði
* Rauðagerði
* Sogavegur
*Steinagerði
*Teigagerði

## Tilvísanir
Persónustyrkleikar og dyggðir

***Persónustyrkleikar og dyggðir*** er er handbók um mennskar dyggðir og styrkleika og er gefin út af Values in Action Institute, sem er „non profit“ framtakak Manuel D. og Rhoda Mayerson stofnuninnar sem er stjórnað af Dr. Neal H. Mayerson. Bókin er fulltrúi fyrstu tilraunar þessarar rannsóknarmiðstöðvar til að til að gera grein fyrir og flokka jákvæða sálfræðlega eiginleika manna. Á sama hátt og *Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders* er notað til að aðstoða við greiningu of flokkun á andlegum sjúkdómum, er bókinni *Persónustyrkleikum og dyggðum* ætlað að vera kenningarlegur rammi fyrir rannsóknir á jákvæðum eiginleikum. Bókin gerir grein fyrir sex flokkum dyggða sem hver hefur sex undirflokka styrkleika.

## Dyggða- og styrkleikaflokkunin
*Viska og þekking 
*Sköpunargáfa(dæmi Albert Einstein)
*Forvitni  (dæmi John C. Lilly)
*Opinn hugur (dæmi William James)
*Lærdómsást (dæmi Benjamín Franklin)
*Dómgreind og viska (dæmi Anna Landers)
*Kjarkur
*Hugrekki (dæmi Ernest Schakleton)
*Staðfesta (dæmi John D. Rockefeller)
Jákvæð stofnanahegðun

**Jákvæð stofnanahegðun** er skilgreind sem „rannsóknir og notkun á jákvæðum styrkleikum manna og sálfræðilegum möguleikum sem hægt er að mæla, þróa, og stjórna á skilvirkan hátt til að bæta frammistöðu á nútíma vinnustað“. (Luthans, 2002a. bls. 59)
Jessica Szohr

**Jessica Karen Szohr** (fædd 31. mars 1985 í Menomonee Falls í Wisconsin) er bandarísk fyrirsæta og leikona. Hún er best þekkt fyrir hlutverk sitt sem Vanessa Abrams í Gossip Girl.

## Æska
Szohr fæddist í Menomonee Falls í Wisconsin og er elst af fimm systkinum. Hún er hálf ungversk og afrísk-bandarískum ættum. Hún byrjaði að vinna sem fyrirsæta sex ára og fyrsta alþjóðlega herferðin var fyrir Quaker hafra þegar hún var tíu ára og lék í auglýsingu fyrir verslunina Kohl. Hún útskrifaðist seinna úr menntaskólanum í Menomonee Falls og flutti 17 ára til Los Angeles til að láta reyna á leiklistarferil.

## Ferill
Szohr vann fyrir sér með því að leika í hinum ýmsu þáttum í Bandaríkjunum í kringum 2000. Hún lék gestahlutverk í mörgum þáttum eins og t.d. *That's So Raven*, *My Wife and Kids*, *[[What I Like About You]]* og *Joan of Arcadia*. Árið 2007 lék hún hlutverk Lauru í sex þáttum af *What About Brian*. Hún lék einnig Samönthu Barrish í þremur þáttum af *CSI: Miami*.

Þetta sama ár fékk hún hlutverk Vanessu Abrams í unglingadramanu Gossip Girl. Hún varð reglulegur gestur í fyrstu þáttaröðinni eftir 14 þátt seríunnar. Þættirinir hafa verið endurnýjaðir fyrir fjórðu þáttaröðina. 

Jessica hefur leikið lítil hlutverk í kvikmyndum eins og *Somebody Help Me*, *The Reading Room* og *Fired Up!*. 

Í apríl 2010 var Jessica ráðin í rómantísku gamanmyndina *Love, Wedding, Marriage*, ásamt Mandy Moore og Kellan Lutz og er verið að taka myndina upp í New Orleans. 

Árið 2010 komst Szohr í 16. sæti lista People yfir fallegasta fólk í heimi árið 2010. 

Jessica átti í ástarsambandi við meðleikara sinn í Gossip Girl, Ed Westwick en hann leikur Chuck Bass í þáttunum.

## Hlutverk

## Heimildir