open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hagafjall

**Hagafjall** er 437 metra fjall í Skeiða- og Gnúpverjahreppi, sunnan Þjórsárdals. Gaukshöfði er austan við fjallið og er miðað við að syðri mörk Þjórsárdals séu þar.
Moderato Wisintainer

**Moderato Wisintainer**, almennt einfaldlega þekktur sem **Moderato**) (f. 14. júlí 1902 - d. 31. janúar 1986) var knattspyrnumaður frá Brasilíu. Hann keppti fyrir hönd þjóðar sinnar í Copa America 1925 og  á fyrstu heimsmeistarakeppninni í Úrúgvæ.

## Ævi og ferill
Moderato fæddist í Alegrete og hóf sem unglingur að leika með félaginu *Esporte Clube 14 de Julho*. Þaðan lá leiðin til *Cruzeiro* frá borginni Belo Horizonte, sem þá gekk raunar undir heitinu *Palestra Itália*. Árið 1923 gekk hann í raðir stórliðsins Flamengo frá Rio de Janeiro þar sem hann lék til ársins 1930. Það var hjá Flamengo sem frægðarsól Moderato reis hvað hæst. Hann varð Ríó-meistari með liðinu árin 1925 og 1927. Í síðara skiptið vakti hann mikla aðdáun fyrir að skora sigurmarkið í úrslitaleiknum þrátt fyrir að vera íklæddur miklum hlífðarbúnaði eftir botnlangaskurðaðgerð fáinum dögum fyrr.

Í Suður-Ameríkukeppninni 1925 varð Brasilía í öðru sæti af aðeins þremur þátttökuliðum, þar sem Argentína fór með sigur af hólmi. Moderato lék alla fjóra leiki Brasilíu í keppninni. Landsleikirnir urðu ekki nema fimm talsins. Sá síðasti kom á HM í Úrúgvæ 1930. Moderato var ekki í liðinu í fyrri leik Brasilíu í keppninni, tapi á móti Júgóslavíu sem gerði í raun út um allar vonir um að komast áfram í keppninni. Hann fékk hins vegar tækifærið á móti Bólivíu í seinni viðureigninni og skoraði þar tvö mörk í 4:0 sigri.

Eftir að knattspyrnuferlinum lauk starfaði Moderato sem verkfræðingur. Hann lést í Pelotas árið 1986, 83 ára að aldri.

## Heimildir
*
Tom Florie

**Thomas „Tom“ Florie** (f. 6. september 1897 - d. 26. apríl 1966) var knattspyrnumaður frá Bandaríkjunum. Hann var í bandaríska landsliðinu sem hlaut bronsverðlaunin á HM 1930 og lék aftur með liðinu fjórum árum síðar. Árið 1986 var hann tekinn inn í frægðarhöll bandarísku knattspyrnunnar.

## Ævi og ferill
Tom Florie fæddist í New Jersey, sonur ítalskra innflytjenda. Hann æfði knattspyrnu á yngri árum en herþjónusta og fyrri heimsstyrjöldin gerðu það að verkum að knattspyrnuferill hans hófst ekki af alvöru fyrr en 1922 þegar hann var á 25. aldursári. Byrjunin var þó brösótt. Atvinnumennska í knattspyrnu stóð á brauðfótum í Bandaríkjunum þar sem félög skiptu ört um eigendur eða voru lögð niður, auk þess sem fleiri en eitt knattspyrnusamband bitust um liðin og hylli áhorfenda.

Florie átti nokkur góð ár með *Providence F.C.* sem raunar gekk undir ýmsum nöfnum, þar á meðal *New York Yankees* en einnig spilaði hann með góðum árangri fyrir *New Bedford Whalers* frá Massachusetts. Hann varð bandarískur bikarmeistari með síðarnefnda liðinu árið 1932 og endurtók það afrek árið 1934 með *Pawtucket Rangers* frá Rhode Island, sem jafnframt var kveðjuár hans í fótboltanum.

### Bandaríska landsliðið
Landsleikir Tom Florie urðu átta talsins á níu ára tímabili, en bandaríska landsliðið var ekki mjög virkt á þessum árum. Fyrsti leikurinn var árið 1925 og árið eftir tókst Florie að skora fyrra landsliðsmark gegn Kanada í New York. Hann var valinn í landsliðshópinn sem hélt á HM í Úrúgvæ árið 1930. Bandaríkin komu flestum á óvart á mótinu með því að komast í undanúrslitin. Ekki var leikið sérstaklega um bronsverðlaunin en áratugum síðar kvað FIFA upp þann dóm sinn að Bandaríkin hafi náð þriðja sætinu.

Tom Florie skoraði annað mark Bandaríkjanna í afar óvæntum 3:0 sigri á Belgum í fyrsta leik. Óreiða í tölfræði gerði það að verkum að lengi vel var á reiki hvort Florie hefði í raun skorað markið eða hvort liðsfélagi hans Bart McGhee hafi skorað tvö fyrstu mörkin. McGhee er víða eignað markið í bókum og á vefsíðum en samkvæmt opinberri skrá FIFA var Florie að verki. Til marks um ruglinginn í markabókhaldinu var Florie lengi talinn hafa skorað annað mark Bandaríkjanna í sigri á Paragvæ í hinum leiknum í riðlakeppninni en árið 2006 komst FIFA að þeirri niðurstöðu að Bert Patenaude hefði skorað öll þrjú mörkin og þar með sett fyrstu þrennuna í sögu HM.

Í undanúrslitaviðureigninni gegn Argentínu, sem Suður-Ameríkumennirnir unnu 6:1 voru þrjú bandarísk mörk dæmd ógild, þar af eitt frá Tom Florie. Bandaríska liðið taldi sig grátt leikið af dómara leiksins.

Tveir síðustu landsleikir Tom Florie fóru fram á Ítalíu árið 1934. Bandaríkin og Mexíkó mættust í Róm þremur dögum áður en Heimsmeistarakeppnin átti að hefjast til að skera úr um hvort liðið yrði fulltrúi Norður-Ameríku. Bandaríkin unnu 4:2 og hlut að launum leik gegn heimsmeistaraefnum heimamanna sem höfðu mikla yfirburði og unnu 7:1. Florie var þarna á 37. aldursári, sem þótti gríðarlega hár aldur fyrir knattspyrnumann á fjórða áratugnum. Hann varð þar með síðasti maðurinn sem fæddur var á 19. öld til að keppa á HM.

Hann lést á Rhode Island árið 1966.

## Heimildir
*
Elizabeth Magie

**Elizabeth J. Magie Phillips**, kölluð **Lizzie Magie** (fædd 9. maí 1866 í Macomb, Illinois; dáin 2. mars 1948 í Arlington County, Virginíu), var bandarískur leikjahönnuður, rithöfundur og kvenréttindakona. Hún skapaði borðspilið *[[The Landlord's Game]]* („leigusalaspilið“) sem var forveri spilsins *[[Monopoly]]*.

Faðir hennar var James K. Magie, blaðaútgefandi og andstæðingur þrælahalds, sem fylgdi Abraham Lincoln í stjórnmálaherferðum hans um Illinois. Snemma á 9. áratugnum vann hún sem hraðskrifari og vélritari, samdi sögur og ljóð, lék á sviði og fékkst við verkfræði. Árið 1906 hóf hún störf sem blaðamaður.

Lizzie Magie hannaði borðspil sem endurspegluðu stjórnmálaskoðanir hennar, sem byggðust á kenningum Henry George. *The Landlord's Game* var upphaflega með tvenns konar reglum þar sem markmiðið var annars vegar að eignast iðnfyrirtæki og komast í einokunarstöðu (sem var kallað *Monopoly*), og hins vegar að vinna með öðrum leikmönnum til að hrinda einokun fyrirtækja (sem var kallað *Prosperity*). Markmið hennar var að sýna fram á óréttlæti leigutekna sem byggðust á einokun og fákeppni. Þann 5. janúar 1904 fékk hún einkaleyfi nr. 748,626 fyrir þetta spil.

Árið 1910 giftist hún Albert Phillips og þau settust að á austurströnd Bandaríkjanna. Árið 1924 fengu þau nýtt einkaleyfi fyrir endurskoðaða útgáfu spilsins. Með því endurheimtu þau stjórnina yfir útgáfu spilsins sem var vinsælt meðal háskólanema sem gerðu sínar eigin útgáfur af því.

Árið 1932 keyptu Parker Brothers, sem gáfu út *Monopoly* árið 1904, einkaleyfið hennar fyrir 500 bandaríkjadali. Charles Darrow var eignuð hugmyndin að spilinu og framlag Magie var lítt þekkt. Löngu síðar, eða 1973, bjó hagfræðingurinn Ralph Anspach til spilið *[[Anti-Monopoly]]* og uppgötvaði í kjölfarið einkaleyfi Magie þegar hann stóð í málaferlum við Parker Brothers út af spilinu.

## Tilvísanir
Volquart Boon-strönd

**Volquart Boon-strönd** (líka ritað Volquaart Boon) er um 115 km löng strandlengja milli Brewster-höfða og Stevenson-höfða sunnan megin í Scoresby-sundi. Ströndin einkennist af bröttum fjöllum sem eru hluti af flæðibasalti sem nær inn eftir Kristjáns 9.-landi. Ofan við fjöllin er jökull sem gengur sum staðar í sjó fram, en hefur hopað síðustu áratugi. Eina undirlendið að ráði á þessum slóðum er austast á Savojaskaga þar sem Brewster-höfði er.

Fjöllin á Volquart Boon-strönd eru milli 1000 og 1700 metrar á hæð og dýpið við ströndina er 5-600 metrar. Áberandi tindar eru til dæmis Einhyrningurinn (1730 m), Broddgölturinn (1730 m), Nálapúðinn (1713 m), Píramídinn (1701 m), Ísjómfrúin (1636 m), Sfinxinn (1268 m) og Gaflinn (1150 m). Þar eru stór fuglabjörg og ein mikilvægasta varpstöð haftyrðils á alþjóðavísu. Árið 1985 voru taldir þar tíu milljón haftyrðlar.

Ströndin fékk þetta nafn árið 1933 til að minnast þess þegar danska hvalveiðimanninn Volquart Boon rak inn í Scoresby-sund á skipi sínu árið 1761. Nokkur af fjöllum Volquart Boon-strandar voru fyrst klifin af hópi ítalskra fjallaklifrara undir forystu Leonardo Bonzi árið 1934. Þeir hugðust reyna við Watkins-fjöll, en urðu frá að hverfa vegna íss við ströndina og klifu því fjöllin í Scoresby-sundi í staðinn. Sum örnefni sem þeir gáfu fjöllum og jöklum þar eru enn í notkun. Meðal þeirra eru Mílanójökull, Rómarjökull og Savojaskagi.

## Tilvísanir
Jameson-land

**Jameson-land** er stór skagi sem gengur inn í Scoresby-sund að norðanverðu. Jameson-land er stór rofslétta úr sandsteini frá Júratímabilinu sem hallar frá austri til vesturs. Vestan við Jameson-land er Hall-vík en austan megin skilja Hurry-fjörður og Carlsberg-fjörður það frá Liverpool-landi. Syðsti oddi skagans, við mynni Hurry-fjarðar, heitir Stewart-höfði. Þar eru kofar sem er viðhaldið sem sumarbyggð. Norðan við Jameson-land eru Stauning-alpar og Scoresby-land. Jameson-land er eina stóra undirlendið við Scoresby-sund og þar renna margar ár til sjávar á sumrin. Sléttan er fremur gróðursnauð en þar hafa fundist ummerki um mannabyggðir frá fornri tíð og horn af hreindýrum. Þar hafa líka fundist steingervingar frá síðtrías og árjúra.

Enski landkönnuðurinn William Scoresby nefndi skagann eftir skoska náttúrufræðingnum Robert Jameson.

Nerlerit Inaat-flugvöllur stendur á Jameson-landi við Hurry-fjörð.
Danmerkurey

**Danmerkurey** (grænlenska: *Ujuaagajiip Nunaa*) er um 80 ferkílómetra eyja rétt sunnan við Milne-land í Scoresby-sundi, við mynni Fönfjarðar. Landslag á eyjunni einkennist af klöppum, en hún er miklu láglendari en Milne-land. Inn í eyjuna skerst langur fjörður sem myndar náttúrulega höfn, Hekluhöfn.

Danski sjóliðsforinginn Carl Ryder lagði skipi sínu, *[[Hekla (rannsóknarskip)|Heklu]]*, þar veturinn 1891-2, og gaf eyjunni nafn sitt á dönsku. Á grænlensku hefur eyjan verið kölluð Ujuaagajiip Nunaa eftir Johan Petersen (sem var kallaður „Ujuât“) stjórnanda nýlendunnar í Ittoqortoormiit.
Samfélagsskjöldurinn

**Samfélagsskjöldurinn** eða **The Football Association Community Shield** (áður **Charity Shield**) er árleg keppni sem haldin er á Wembley þar sem meistarar ensku úrvalsdeildarinnar og sigurvegarar FA-bikarsins mætast skömmu fyrir byrjun nýs tímabils. Ágóðanum er dreift til góðgerðasamtaka um Bretland. Keppnin hefur verið haldin síðan 1908 en þá með öðru sniði. 

Núverandi sigurvegarar eru Crystal Palace (2025). Manchester United er sigursælasta liðið með 21 bikar.

### Sigrar

## Tenglar
*Hvað er eiginlega þessi Samfélagsskjöldur? - Rúv

## Tilvísanir
Saemangeum

**Saemangeum** er sjávarleirur og árósar  á strönd Gulahafs í Suður-Kóreu. Ríkisstjórn Suður-Kóreu lét reisa 33 km langan sjávargarð og breytti svæðinu fyrir innan í landfyllingu sem svo er áformað að nota fyrir iðnað eða landbúnað. Ströndin sem var innan þessarar landfyllingar var yfir 100 km löng. Byrjað var að reisa sjávargarðinn árið 1991 en byggingu hans lauk árið 2006. Stærð landfyllingarsvæðisins er um 400 ferkílómetrar. Um miðbik Saemangeum eru fyrrum árósar ánna Dongjin and Mangyeong og  fyrir sunnan eru árósar Geum árinnar. Saemangeum landfyllingin er ein af  stærstu landfyllingum  í sögunni. Saemangeum sjávargarðurinn  sem er 33.9 km var árið 2010 stærsti sjávarvarnargarður í heimi. 

Stranglengjan og árósarnir sem hurfu við byggingu Saemangeum sjávarvarnagarðsins voru mikilvægt búsvæði margra fugla og viðkomustaður farfugla. Talið er að bygging sjávarvarnargarðsins hafi haft veruleg neikvæð áhrif á margar fuglategundir og lífríki á landuppfyllingarsvæðinu. 

Alþjóðlega skátamótið Jamboree skátamótið (25th World Scout Jamboree) var í ágúst 2023 haldið á Saemangeum uppfyllingasvæðinu.

## Heimild
* Greinin Saemangeum á ensku wikipedia.

## Tilvísanir
Brewster-höfði

**Brewster-höfði** (grænlenska: *Kangikajik* „illi höfði“) er höfði yst á Savojaskaga við mynni Scoresby-sunds að sunnanverðu. Höfðinn markar nyrsta odda Blosseville-strandar að austanverðu og austasta punkt Volquart Boon-strandar að norðanverðu.

William Scoresby nefndi höfðann þetta eftir vini sínum, uppfinningamanninum David Brewster. Árið 1944 var gerð tilraun til að stofna byggð vestan við höfðann, en hún var síðar yfirgefin.
Tobin-höfði

**Tobin-höfði** (grænlenska: *Uunarteq* „sem maður brennir sig á“) er höfði við mynni Scoresby-sunds að norðanverðu og syðsti oddi Liverpool-lands. Á höfðanum er yfirgefið þorp sem er viðhaldið sem sumarhúsabyggð. Þorpið var eitt af þeim sem Ejnar Mikkelsen stóð fyrir að stofna við Scoresby-sund árið 1926. Þar voru veðurstöð og jarðskjálftamælar. Íbúar urðu flestir um 120, en þorpið var að mestu yfirgefið um miðjan 9. áratug 20. aldar. Á höfðanum er hver með 62˚C heitu vatni. Hverinn gefur frá sér helín sem stafar af náttúrulegu niðurbroti úrans í möttlinum og gæti mögulega fundist í vinnanlegu magni.

William Scoresby nefndi höfðann eftir John Tobin sem var útgerðarmaður og kaupmaður í Liverpool. Á Tobin-höfða hafa fundist mikið af minjum eftir forneskimóa frá öllum stigum grænlenskrar fornmenningar, enda er Scoresby-vökin þar skammt undan landi. 

## Tilvísanir
Constantin Stanciu

**Constantin Stanciu** (f. 24. september 1907 - d. 27. mars 1986) var rúmenskur knattspyrnumaður. Hann varð margfaldur meistari í heimalandi sínu og lék einnig með góðum árangri fyrir landsliðið þar á meðal á fyrstu heimsmeistarakeppninni í Úrúgvæ árið 1930.

## Ævi og ferill
Stanciu fæddist í Búkarest og hóf aðeins sextán ára gamall að leika fyrir *Venus Búkarest*, eitt sigursælasta félag Rúmeníu á árunum milli heimsstyrjaldanna. Hann var á mála hjá Venus-liðinu frá 1923 til 1935 ef undan er skilin leiktíðn 1926-27 þegar hann gekk til liðs við *Fulgerul CFR Chișinău* í óþökk gamla félagsins og knattspyrnusambandsins. Slík brot á félagaskiptareglum urðu að lokum til þess að liðið var sett í keppnisbann og Stanciu gekk aftur í raðir Venus Búkarest þar sem hann varð rúmenskur meistari árin 1929, 1932 og 1934. Síðar gekk hann til liðs við erkióvinina í *Juventus Búkarest* frá 1935 til 1939 og lauk loks ferlinum hjá *Metalosport Búkarest*.

Landsleikir Stanciu urðu átta eða níu talsins á tímabilinu 1929-31 (heimildum ber ekki saman). Hann tók þátt í þremur af sex leikjum Rúmeníu í Balkan-keppninni 1929-31, sem lauk með sigri Rúmena.

Rúmenía sendi lið til keppni á HM 1930 í Úrúgvæ, eitt fárra Evrópulanda. Stanciu skoraði annað mark Rúmena í 3:0 sigri á Perú í fyrsta leik en liðið sá aldrei til sólar á móti heimamönnum í seinni leiknum og tapaði 4:0.

Tveir síðustu landsleikir Stanciu voru árið 1931 í Mið-Evrópukeppni áhugamannaliða sem fram fór á árabilinu 1931-34. Rúmenar fóru þar með sigur af hólmi.

Stanciu reyndi fyrir sér um skamma hríð sem knattspyrnuþjálfari á sjötta áratugnum. Hann lést í Búkarest árið 1986.

## Heimildir
*
Bart McGhee

**Bartholomew „Bertie“** eða **„Bart“ McGhee** (f. 30. apríl 1899 - d. 26. janúar 1979) var knattspyrnumaður frá Bandaríkjunum. Hann var í bandaríska landsliðinu sem hlaut bronsverðlaunin á HM 1930.

## Ævi og ferill
McGhee fæddist í Edinborg í Skotlandi, sonur James McGhee sem leikið hafði knattspyrnu með Hibernian F.C. og skoska landsliðinu og þjálfað hitt Edinborgarliðið Heart of Midlothian F.C.. Eftir að störfum hans fyrir Hearts-liðið lauk ákvað McGhee-fjölskyldan að flytja búferlum til Bandaríkjanna til að skapa sér nýtt líf.

Bart fylgdi í fótspor föður síns og æfði knattspyrnu, fyrst sem áhugamaður frá 1917-22 en því næst sem atvinnumaður. Frá 1922 til 1931 lék hann fyrir nokkur félög í New York og Fíladelfíu. Heimskreppan lék atvinnumannadeildina í Bandaríkjunum grátt og virðist McGhee hafa lagt skóna á hilluna árið 1931.

Kunnastur er hann fyrir þátttöku sína í HM í Úrúgvæ 1930. Leikirnir þrír sem Bandaríkin spiluðu á mótinu voru jafnframt einu landsleikir McGhee. Hann skoraði fyrsta mark síns liðs í 3:0 sigri á Belgum í fyrsta leik. Viðureignin fór fram á sama tíma og leikur Frakklands og Mexíkó. Þar sem nákvæmur upphafstími beggja leikjanna er ekki fyllilega þekktur var lengi talið að McGhee hefði skorað fyrsta mark HM-sögunnar en í seinni tíð er almennt álitið að Frakkinn Lucien Laurent eigi heiðurinn að því.

Bart McGhee lést í Fíladelfíu árið 1979. Sjö árum eftir dauða sinn var hann tekinn inn í frægðarhöll bandarísku knattspyrnunnar.

## Heimildir
*
Carlos Vidal

**Carlos Vidal Lepe**, oft kallaður **El Zorro**, (f. 24. febrúar 1902 - d. 7. júní 1982) var knattspyrnumaður frá Síle. Hann skoraði fyrsta HM-mark landsliðs síns á HM 1930 og tók þátt í frægri keppnisför með félagsliði sínu árið 1933.

## Ævi og ferill
Carlos Vidal fæddist í borginni Valdivia í sunnanverðu Síle. Hann hóf ungur að spila knattspyrnu en íþróttin var skammt á veg komin í landinu. Þótt landsliðið væri eitt hinna eldri í Suður-Ameríku var deildarkeppni ekki tekin upp fyrr en árið 1933 þegar atvinnumennska var viðurkennd. Heimildir eru því brotakenndar um þróun fótboltans í Síle á þriðja áratugnum.

Árið 1930 mætti Síle til leiks á HM í Úrúgvæ eftir að hafa ekki keppt landsleik frá því á ólympíuleikunum tveimur árum fyrr. Vidal var í landsliðshópnum í fyrsta sinn og skoraði fyrsta og þriðja mark sinna manna í 3:0 sigri á Mexíkó í fyrsta leik. Þar með varð hann fyrsti markaskorari Síle í sögu HM. Í næsta leik unnu Sílemenn Frakka en mættu loks ofjörlum sínum í liði Argentínu. Vidal tók þátt í báðum leikjum en náði ekki að skora, þrátt fyrir að hafa fengið vítaspyrnu á móti Frökkum.

Í lista yfir keppendur Síle á mótinu er Vidal sagður leikmaður *Federico Schwager* (síðar *Lota Schwager*) frá Coronel í Suður-Síle. Nær allir aðrir leikmenn liðsins komu frá liðum í Santíagó og nágrenni, þar af nærri helmingurinn frá Colo-Colo. Síðar á árinu 1930 var Vidal genginn til liðs við Colo-Colo og lék þar um hríð.

Á árinu 1933 var Vidal kominn í raðir Audax Italiano, félags sem stofnað hafði verið af ítalska samfélaginu í Santíagó. Það ár réðst Audax Italiano í magnaða keppnisferð: *þriggja Ameríku-leiðangurinn* (spænska: *gira por las tres Américas*). Ferðalagið tók marga mánuði frá janúar og fram í október. Á leiðinni lék liðið fjörutíu kappleiki í Suður-, Mið- og Norður-Ameríku og vann 31 þeirra. Skipulag ferðarinnar var fremur laust í reipunum og virtist upphaflega áætlunin hafa verið að fara í hreina heimsreisu og keppa líka í Evrópu og Asíu.

Ferðalagið vakti mikla athygli í Síle og jók hróður leikmannana. Í kjölfarið fékk stórliðið Deportes Magallanes Vidal í raðir sínar fyrir 17 þúsund pesóa, sem talið var svimandi upphæð. Hann varð síleskur meistari árin 1934 og 1935 með Magallanes.

Eftir fimm ára hlé kom sílenska landsliðið næst saman á Copa America sem fram fór í Perú árið 1935. Þar tapaði liðið öllum þremur leikjum sínum og Vidal tókst ekki að skora. Þetta voru síðustu landsleikir hans. Vidal lést í Penco árið 1982.

## Heimildir
*
Hall-vík

**Hall-vík** (enska: *Hall Inlet*, danska: *Hall Bredning*) er stór vík norðan við Scoresby-sund á milli Milne-lands í vestri og Jameson-lands í austri. Eyfjörður liggur í vesturátt úr Hall-vík norðan við Milne-land frá Bjarnareyjum. Nyrst í víkinni liggur Norðvesturfjörður í norðvesturátt. Við mynni Norðvesturfjarðar er Suðurhöfði og austan við hann eru Norðausturvík og Schuchert-dalur með Schuchert-á. Margar ferskvatnsár renna út í Hall-vík frá Jameson-landi, eins og Feginsá, Loðinsá og Lálandsá.

Hall-vík var nefnd af William Scoresby eftir breska sjóliðsforingjanum Basil Hall.
Gæsaland

**Gæsaland** er stór skagi innarlega í Scoresby-sundi sem skilur á milli Fönfjarðar í norðri og Gæsafjarðar í suðri, sunnan við Milne-land. Danmerkurey liggur við austurenda Gæsalands, sem nefnist Gæsatangi (danska: *Gåse Pynt*). Skaginn einkennist af háum basaltfjöllum þar sem hæsti tindurinn er rúmlega 2000 metrar. Hugsanlega á fyrsta stig hraunflæðisins sem myndaði flæðibasaltið á Austur-Grænlandi fyrir 50-60 milljón árum upptök sín á Gæsalandi.

Carl Ryder gaf landinu þetta nafn af því þar er mikið af helsingja og heiðagæs. Báðir firðirnir norðan og sunnan við Gæsaland eru mikilvægir veiðistaðir náhvala og þar er að finna kofa sem eru notaðir af íbúum Ittoqqortoormiit á sumrin.

## Tilvísanir
Víkingavík

**Víkingavík** er vík sem gengur inn úr Volquart Boon-strönd í Scoresby-sundi, rétt innan við Stevenson-höfða í vestri. Víkin nær frá höfðanum að Helgenæs austan við hana. Víkin og Helgenæs voru nefnd af danska landmælingamanninum Laurits Buhn í Þriggja ára leiðangrinum 1931-3.

Breiðijökull er skriðjökull sem gengur ofan í víkina frá Geikie-jökli ofan við fjöllin. Í víkinni er að finna stuðlaberg.
Hermannssúla

**Hermannssúla** (þýska: *Hermannsdenkmal*) er minnisvarði í Þýskalandi. Þjóðverjar létu reisa hana til að heiðra þjóðhetjuna Arminíus (sem er oft kallaður Hermann í Þýskalandi) sem sigraði gegn rómverjum í Þjóðborgarskógi. Vilhjálmur 1. Þýskalandskeisari vígði styttuna þann 16. ágúst 1875 og hún er um 60 metra á hæð. Listamaðurinn Ernst von Bandel hannaði Hermannssúlu.

Hermannssúla er hæsta stytta Þýskalands og var hæsta stytta Vesturlanda þangað til Frelsisstyttan var byggð 1886.

## Heimildir
*
Þjóðborgarskógur

**Þjóðborgarskógur** (þýska: *Teutoburger Wald*) er hæðóttur skógur í Neðra-Saxlandi og Norðurrín-Vestfalíu. Svæðið hét upphaflega **Osning** en nafninu var breytt á sautjándu öld til minningar um bardagann við Þjóðborgarskóg. Hermannssúla er í Þjóðborgarskógi.
Gæsafjörður

**Gæsafjörður** (grænlenska: *Nertivit Kangersivat*) er um 70 km langur og 15 km breiður fjörður sem gengur í vestur úr Scoresby-sundi, sunnan við Gæsaland. Scoresby-sund klofnar við Gæsaland í Gæsafjörð, sem liggur í vestsuðvestur, og Fönfjörð sem liggur í vestur. Carl Ryder nefndi Gæsafjörð árið 1891/2 eftir gæsum sem þar voru. 

Við suðurströnd Gæsafjarðar eru brött basaltfjöll. Margir skriðjöklar renna í Gæsafjörð úr Geikie-jökli sem er sunnan við hann. Meðal þeirra eru Magga Dan-jökull og Kista Dan-jökull (báðir nefndir eftir rannsóknarskipum), Suðurjökull og Gæsajökull.
Juan Carreño

**Juan Carreño Lara** (f. 14. ágúst 1909 - 16. desember 1940) var mexíkóskur knattspyrnumaður sem keppti fyrir hönd þjóðar sinnar á Ólympíuleikunum 1928 og fyrstu heimsmeistarakeppninni árið 1930 þar sem hann skoraði fyrsta mark Mexíkó í sögu HM.

## Ævi og ferill
Juan Carreño fæddist í Mexíkóborg og ólst upp í einu af fátækrahverfum borgarinnar. Sextán ára gamall fékk hann boð um að spila fyrir *Atlante F.C.* sem hann lék fyrir allan feril sinn ef undan er skilin leiktíðin 1933-34 þegar hann var í herbúðum *Real Club España*. Hann varð mexíkóskur meistari með España-liðinu og hafði áður unnið sama titil með Atlante árið 1931-32.

Carreño var frægur ef ekki alræmdur fyrir að neita að hlýða fyrirmælum og brjóta allar þær agareglur sem honum voru settar. Hann stundaði skemmtanalífið af krafti og skipti þar engu hvort leikir væru framundan. Hvatvísin jók vinsældir hans meðal almennra fótboltaáhugamanna þótt þjálfurum og eigendum knattspyrnuliða væri ekki skemmt.

Landsleikir Carreño urðu átta talsins á árunum 1928 til 1934. Sá fyrsti var á Ólympíuleikunum í Amsterdam þar sem Mexíkó beið afhroð gegn Spáni í fyrsta leik, 7:1, þar sem Carreño skoraði næstsíðasta markið.

Á HM í Úrúgvæ tveimur árum síðar mættust Mexíkó og Frakkland í opnunarleiknum. Frakkar unnu 4:1 en Carreño minnkaði muninn í 3:1 þegar tuttugu mínútur voru til leiksloka. Carreño lék í tveimur seinni leikjum Mexíkó á HM en tókst ekki að skora.

Fjórum árum síðar var Carreño í mexíkóska landsliðshópnum sem hélt til Ítalíu til að keppa á HM 1934 þegar til Rómar var komið þurfti liðið að keppa við Bandaríkin um sæti Norður-Ameríku í keppninni. Bandaríska liðið fór með sigur af hólmi 4:2 og reyndist þetta síðasti landsleikur Carreño.

Hann lést árið 1940 eftir að bráða botnlangabólgu.

## Heimildir
*
Watson

**Watson** getur átt við eftirfarandi:
* Charles Watson-Wentworth, markgreifi af Rockingham
* Emma Watson
* James D. Watson
* John Broadus Watson
* Muse Watson
* Paul Watson
* William Watson Goodwin
Roberto Gayón

**Roberto Gayón Márquez** (f. 1. janúar 1905 - dánardagur óljós) var mexíkóskur knattspyrnumaður sem keppti fyrir hönd þjóðar sinnar á fyrstu heimsmeistarakeppninni árið 1930.

## Ævi og ferill
Gayón fæddist í San José höfuðborg Kosta Ríka. Faðir hans var starfsmaður í utanríkisþjónustunni og fluttist fjölskyldan aftur til heimalandsins þegar Gayón var ungabarn. Upplýsingar um líf hans og störf eru af mjög skornum skammti, til að mynda er dánardagur hans óþekktur en talið er að hann hafi flutt til Bandaríkjanna í byrjun fimmta áratugarins.

Á árunum 1927-32 var Gayón í herbúðum *Club América* frá Mexíkóborg, einu öflugasta knattspyrnuliðs Mexíkó. Hann varð landsmeistari með félaginu árið 1928.

Árið 1930 sendi Mexíkó lið til keppni á HM í Úrúgvæ. Þar lék Gayón sína einu tvo landsleiki og skoraði þriðja og síðasta mark liðsins í 6:3 ósigri gegn Argentínu.

## Heimildir
*
Manuel Rosas

**Manuel Rosas Sánchez** (f. 29. febrúar 1912 - d. 20. febrúar 1989) var mexíkóskur knattspyrnumaður sem keppti fyrir hönd þjóðar sinnar á fyrstu heimsmeistarakeppninni árið 1930.

## Ævi og ferill
Manuel Rosas fæddist í Mexíkóborg, einn tíu bræðra. Tveir bræðra hans, Juan og Felipe, voru meðal liðsfélaga hans hjá *CF Atlante* og sá síðarnefndi lék við hlið hans í mexíkóska landsliðinu. Bræðurnir héldu saman á HM í Úrúgvæ þar sem Manuel setti ýmis met. Í 3:0 tapi gegn Síle skoraði hann fyrsta sjálfsmarkið í HM-sögunni. Í lokaleik Mexíkó í riðlinum varð hann fyrstur allra til að skora úr vítaspyrnu og bætti svo öðru marki við í 6:3 tapi gegn Argentínu. Þar með varð hann yngstur til að skora á HM og hélt því meti þar til Pelé kom til sögunnar á HM 1958. Rosas var jafnframt eini Mexíkóinn til að skora meira en eitt mark í HM-leik til ársins 1970.

## Heimildir
*
Ólafur Karl Finsen

**Ólafur Karl Finsen** (fæddur 30. mars 1992) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir íþróttafélagið Fylkir.
Deighvolf

**Deighvolf** (*asthenosphere*) er seigfljótandi lag möttuls rétt undir skorpu jarðar.

= Heimildir ==
Heartstopper (myndasögur)

***Heartstopper*** er LGBTQ+ teiknimynda- og vefteiknimyndasería sem er skrifuð og teiknuð af breska rithöfundinum Alice Oseman. Sagan fjallar um líf Charlie Spring og Nick Nelson frá því að þeir hittast fyrst og verða síðar ástfangnir. Myndaserían er samin út frá fyrri skáldsögu Oseman, *Nick and Charlie* frá 2015, en persónurnar birtust hinsvegar fyrst í bókinni *Solitaire* frá 2014.

Árið 2022 var samnefndum sjónvarpsþáttum streymt á Netflix. Þættirnir eru einnig skrifaðir af Alice Oseman og með aðalhlutverk fara Joe Locke (Charlie) og Kit Connor (Nick). 

Þættirnir hafa fengið gríðarlega góð viðbrögð frá gagnrýnendum og hlotið fjölda verðlauna. Nú þegar hafa komið úr þrjár seríur og Alice Oseman hefur staðfest að sú fjórða sé væntanleg. 

## Söguþráður
*Heartstopper* segir sögu þeirra Charlie Spring og Nick Nelson sem eru tveir breskir strákar sem ganga í Truham Grammar School. Við fylgjumst með frá því að þeir hittast fyrst, verða vinir og  verða loks ástfangnir. Þá koma einnig vinir og fjölskyldur strákanna til sögu.

## Persónur

### Aðalpersónur

* **Charles "Charlie" Spring**, skrákur í 10. bekk sem er nýlega komin út úr skápnum sem samkynhneigður og fellur fljótlega fyrir Nick. Charlie þjáist einnig af átröskun.

* **Nicholas "Nick" Nelson**, vinsæll strákur í 11. bekk sem spilar fyrir ruðningsliðið í skólanum. Hann áttar sig á því að hann er tvíkynhneigður eftir að hann verður skotinn í Charlie.

### Vinirnir

* **Tao Xu**, besti vinur Charlie sem verður síðar kærasti Elle.

* **Elle Argent**, vinkona Charlie og síðar kærasta Tao. Hún er transstelpa og gengur í Higgs Girls School.

* **Tara Jones**, vinkona Nick sem verður algjör trúnaðarvinur þegar Nick byrjar að átta sig á kynhneigð sinni. Hún er lesbía og kærasta Darcy.

* **Darcy Olsson**, kærasta Tara sem er mjög félagslynd.

* **Aled Last**, vinur Charlie sem er samkynhneigður og demisexual. Aled er aðalpersóna í annarri skáldsögu Alice Oseman, *Radio Silence*.

* **Sahar Zahid**, Ný í vinahópnum og í sama árgangi og Nick.

### Aðrar persónur

* **Victoria "Tori" Spring**, eldri systir Charlie. Hún er eikynhneigð og aðalpersónan í skáldsögunni *Solitaire*.

* **Benjamin "Ben" Hope**, strákur sem Charlie átti eitt sinn í mjög eitruðu sambandi við. Ben er mjög djúpt inni í skápnum. 

* **Harry Greene**, strákur í ruðningsliðinu sem þjáist af hommafælni og finnst ekkert skemmtilegra en að leggja í einelti.

* **Sarah Nelson**, móðir Nick og David. Hún er fráskilin frá föður þeirra, Stéphane.

* **Oliver "Olly" Spring**, yngri bróðir Charlie og Tori.

* **Jane Spring**, móðir Charlie, Tori og Olly.

* **Julio Spring**, faðir Charlie, Tori og Olly.

* **David Nelson**, eldri bróðir Nick sem vill ekki samþykkja kynhneigð bróður síns.

* **Nellie Nelson**, hundurinn hans Nick. Hún er  Border Collie.

* **Henry Nelson**, seinni hundur Nick, Hann er Pug hundur.

## Heimildir
*
Hrafninn (stjörnumerki)

**Hrafninn** (latína: *Corvus*) er stjörnumerki á suðurhimni og eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíus Ptólmæos lýsti á 2. öld. Fjórar björtustu stjörnur merkisins mynda óreglulegan ferhyrning. Hrafninn situr á baki Vatnaskrímslisins (Hýdru). 

## Tenglar
* Hrafninn á Stjörnufræðivefnum
Pete Davidson

**Peter Michael Davidson** (f. 16. nóvember 1993) er bandarískur grínisti, leikari, og rithöfundur. Davidson byrjaði í uppistandi árið 2013 áður en hann var ráðinn af NBC fyrir grínþættina *[[Saturday Night Live]]* í átta þáttaraðir frá 2014 til 2022.

Faðir Davidson, Scott Matthew Davidson, var slökkviliðsmaður í New York sem lést við World Trade Center í hryðjuverkunum 11. september 2001. Davidson hóf ferilinn sinn með minniháttar gestahlutverkum í *[[Brooklyn Nine-Nine]]*, *Friends of the People*, *Guy Code* og *Wild 'n Out*.

Davidson hefur leikið í kvikmyndum líkt og *[[The Suicide Squad]]* (2021), *Bodies Bodies Bodies* (2022), *Meet Cute* (2022), *[[Guardians of the Galaxy Vol. 3]]* (2023) og *[[Fast X]]* (2023).

## Tenglar
*
Arnarþokan

**Arnarþokan** (einnig kölluð **Messier 16** eða **M16**) er gasþoka sem Jean-Philippe Loys de Cheseaux uppgötvaði árið 1745-46. Hún er í stjörnumerkinu Höggormurinn.
Mauraþokan

**Mauraþokan** er gasþoka sem er staðsett í stjörnumerkinu Hörpunni. Annað nafn fyrir mauraþokuna er **Menzel 3** (skst. **M3**). Mauraþokan dregur nafn sitt af mauralaga útliti þess.
Hringþokan

**Hringþokan**, einnig kölluð **Messier 57** (skst. **M57**), er hringlaga gasþoka í stjörnumerkinu Hörpunni.
Grenivíkurskóli

**Grenivíkurskóli** er grunnskóli á Grenivík í Grýtubakkahreppi. Þar eru um 50 nemendur. Skólinn á rætur allt frá árinu 1892 en núverandi skólahúsnæði er frá árinu 1981.

## Stærð
Árið 2021 voru 48 nemendur í 1.—10. bekk við Grenivíkurskóla. Það ár voru 12,6 stöðugildi starfsmanna við skólann. Þar af voru um 10,4 stöðugildi kennarar.

## Saga
Rætur Grenivíkurskóla liggja allt til ársins 1892 en þá var farskóli starfandi í Grýtubakkahreppi. Skólahald var í „Gamla skólanum“ á Grenivík sem byggður var 1925, allt til ársins 1981 en þá var núverandi húsnæði tekið í notkun.  Árið 1991 var byggð sundlaug við skólann og árið 1994 reis nýtt íþróttahús. Árið 2005 var síðan fimmhundruð fermetrar íþróttamiðstöð byggð við skólann. Á árunum 1972–1984 sóttu elstu grunnskólanemar Grýtubakkahrepps nám í Stórutjarnarskóla í Ljósavatnsskarði, Þingeyjarsveit. Síðustu ár hefur nemendafjöldinn verið um 50 en um miðjan 9. áratuginn voru nemendur flestir eða um 100.

## Staðsetning

Grenivíkurskóli er staðsettur við Túngötu 3, á Grenivík í Grýtubakkahreppi.

## Stjórnun
Skólastjóri Grenivíkurskóla (2023) er Þorgeir Rúnar Finnsson. Inga María Sigurbjörnsdóttir kennari er staðgengill skólastjóra.

## Nám og kennsla
Grenivíkurskóli sem býður nám í 1.—10. bekk, er skóli án aðgreiningar. Einstaklingsnámskrár eru gerðar fyrir nemendur með sérþarfir í námi og þeir fá gögn og hjálpartæki til að þeir geti stundað sitt nám. 

Á vef skólans er nám og kennsla sagt skipulagt með hliðsjón af grunnþáttum menntunar sem eru læsi á samfélag, menningu, umhverfi og náttúru. Þannig læri börn og ungmenni að byggja sig upp andlega og líkamlega, og bjarga sér í samfélaginu og vinna með öðrum. Áhersla er lögð á heilbrigði og velferð sem byggi bæði á líkamlegum og andlegum þáttum. Skólinn hefur innleitt Olweusaráætlun gegn  einelti.

Í ytra mati Menntamálastofnunar á Grenivíkurskóla frá árinu 2016 er þess sérstaklega getið að árangur nemenda hafi farið vaxandi og verið yfir landsmeðaltali.

## Skólabragur og hefðir
Í ytra mati Menntamálastofnunar á Grenivíkurskóla eru jákvæð samskipti og gagnkvæm virðing sögð einkenna skólastarfið. Skólinn stefni að efldri sjálfsvitund, auknu sjálfstrausti og jákvæðari sjálfsmynd nemenda. Niðurstöður kannana meðal nemenda segja góðan skóla- og bekkjaranda ríkja. Bekkjarfundir eða gæðahringir séu haldnir vikulega. Rýnihópur nemenda segir þeim líði vel í skólanum, allir séu vinir og allir þekki alla. Nemendur segja lýðræði í skólanum og að allir séu jafnir. Fulltrúar nemenda í stjórn nemendafélagsins eru kosnir lýðræðislegri kosningu.

Að mati kennara í rýnihópi liggur styrkur skólans í samheldni og jákvæðni, gleði og hjálpsemi. Foreldrar í rýnihóp segja skólastjóra leggja sig fram um að hafa góðan skólabrag.

Einkunnarorð skólans eru: *Hugur, hönd og heimabyggð*.

## Tenglar
 
* Vefsíða Grenivíkurskóla
 
## Tilvísanir
Eskimóaþokan

**Eskimóaþokan**, einnig kölluð **NGC 2392**, er gasþoka sem finnst í Tvíburunum. Þokan lítur út eins og höfuð manns með anorakkshettu.
Kattaraugað

**Kattaraugað**, einnig kallað **NGC 6543**, er gasþoka í Drekanum. William Herschel uppgötvaði kattaraugað þann 15. febrúar 1786.
Blagoje Marjanović

**Blagoje „Moša“ Marjanović** (serbneska: Благоје "Моша" Марјановић) (f. 9. september 1907 - d. 1. október 1984) var knattspyrnumaður og -þjálfari frá Júgóslavíu. Hann var í keppnisliði Júgóslavíu á Ólympíuleikunum 1928 og fyrstu Heimsmeistarakeppninni árið 1930.

## Ævi og ferill
Marjanović fæddist í Belgrað og hóf ungur að æfa knattspyrnu hann var á sautjánda ári í meistaraliði SK Jugoslavija. Tæplega tvítugur gekk hann til liðs við BSK Belgrað sem var að hefja gullöld sína. Hann varð fimm sinnum júgóslavneskur meistari með liðinu á árunum 1931 til 1939 og einu sinni bikarmeistari. Samvinna Marjanović og liðsfélaga hans Aleksandar Tirnanić í framlínunni átti einna stærstan þátt í þessum árangri. Árið 1930 urðu þeir tveir fyrstu atvinnumenn Júgóslavíu þegar félagið tók að greiða fyrir þjónustu þeirra.

Landsliðsferill Marjanović stóð frá 1926 til 1938. Hann lék í allt 58 landsleiki og skoraði í þeim 37 mörk. Hann var í liðinu sem hélt á Ólympíuleikana í Amsterdam árið 1928 en tapaði fyrsta leik gegn Portúgal og var þar með úr leik. Betur tókst upp á HM í Úrúgvæ tveimur árum síðar. Júgóslavar mættu með kornungt lið sem var nær einvörðungu skipað Serbum vegna ósættis innan knattspyrnusambandsins.

Júgóslavía dróst í riðil með tveimur Suður-Ameríkuþjóðum, Brasilíu og Bólivíu. Brasilíska liðið var álitið sigurstranglegast en Júgóslavar unnu þá í fyrsta leik 2:1. Eftirleikurinn var auðveldur og Júgóslavar lögðu Bólivíu í næsta leik 4:0, þar sem Marjanović var meðal markaskorara. Í undanúrslitum náðu Júgóslavar forystu gegn heimamönnum en töpuðu að lokum 6:1.

Ekki tókst Júgóslavíu að komast á HM 1934 eftir dapra frammistöðu í forkeppni. Í Balkan-keppninni voru Júgóslavar hins vegar sigursælli og urðu meistarar í tvígang: 1934-35 og 1935 auk þess að hafna tvisvar í öðru sæti: 1929-31 og 1933. Í öll skiptin var Marjanović í liðinu.

Í einkalífinu var Marjanović kunnur glaumgosi og var áberandi í slúðurdálkum blaða. Á árum síðari heimsstyrjaldarinnar lenti hann í fangabúðum Þjóðverja en naut þar knattspyrnufrægðar sinnar og fékk að spila fótbolta með sýningarliði til að stytta föngum og fangavörðum stundir. Að stríði loknu sneri hann sér að þjálfun. Stýrði m.a. Tórínó á Ítalíu og gerði BSK Belgrað að bikarmeisturum en heilablóðfall batt þó snemma enda á þjálfaraferilinn. Hann lést árið 1984.

## Heimildir
*
Oddeyrarskóli

**Oddeyrarskóli** er grunnskóli, staðsettur við Víðivelli, Oddeyri á Akureyri. Þar eru um 170 nemendur. Skólinn tók til starfa 1957.

## Stærð
Árið 2021 voru 171 nemendur í 1.—10. bekk við Oddeyrarskóla. Það ár voru 41.9 stöðugildi starfsmanna við skólann, þar af um 27 kennarar.

## Saga
Bygging Oddeyrarskólans hófst árið 1955 og tók hann til starfa haustið 1957. Í fyrsta áfanga skólans voru byggðar fjórar kennslustofur og kennarastofa, þar sem einnig var kennt, auk skrifstofu skólastjóra. Fyrstu árin var skólinn þrísetinn með alls 237 nemendum og sóttu þeir skólann á mismunandi tíma dagsins.

Nokkrum árum síðar voru byggðar við vesturenda skólans þrjár hæðir sem teknar voru í notkun um og eftir 1962. Flestir urðu nemendur skólans tæplega 500 á árunum kringum 1970. Íþróttahús var síðan byggt við skólann 1994 og um aldamótin 2000 var byggð sérstök starfsmannaálma auk nýrra kennslustofa norðan elsta hluta skólans. 

## Staðsetning
Oddeyrarskóli er á Víðivöllum á Oddeyri Akureyrar. Í sveitarfélaginu eru grunnskólarnir ekki hverfaskiptir nema að því leyti að hvert barn á rétt til skólagöngu í sínum hverfisskóla.  

## Stjórnun
Skólastjóri Oddeyrarskóla (2023) er Anna Bergrós Arnarsdóttir. Aðrir stjórnendur eru þær Fjóla Kristín Helgadóttir, deildarstjóri eldri deildar skólans og og staðgengill skólastjóra; Margrét Th. Aðalgeirsdóttir, deildarstjóri yngri deildar; og Sigrún Gunnarsdóttir, umsjónarmaður frístundar.

## Nám og kennsla
Oddeyrarskóli býður nám í 1.—10. bekk. Þar er  lögð áhersla á samvinnu til að skapa árangursríkt skólasamfélag sem einkennist af jákvæðum skólabrag, áhugasömum og metnaðarfullum einstaklingum. Einkunnarorð skólans eru ábyrgð, virðing og vinátta.

Menntamálastofnun vann svokallað ytra mat á skólastarfi Oddeyrarskóla í október 2015. Þar segir „Sérstaða skólans felst í því hvernig unnið er í skóla án aðgreiningar og samskipti í skólasamfélaginu einkennast af jákvæðni og virðingu í samræmi við einkunnarorð hans og áherslur.“
## Skólabragur og hefðir
Líkt og í mörgum öðrum grunnskólum hefur Oddeyrarskóli í áraraðir unnið eftir hugmyndafræði svokallaðrar SMT skólafærni sem gengur út á jákvæðan stuðning við hegðun nemenda. Markmiðið er að skapa jákvæðan skólabrag og tryggja öryggi og velferð nemenda og starfsfólks. 

Á vef skólans segir:„Jákvæður skólabragur byggist á virðingu fyrir öllum einstaklingum og umhverfi þar sem margbreytileika skólasamfélagsins er fagnað. Hver og einn er meðvitaður um gildi sitt í samfélaginu og axlar ábyrgð á hlutverki sínu.“ 

## Tenglar

* Vefsíða Oddeyrarskóla

## Tilvísanir
Sam & Cat

***Sam & Cat*** er bandarískur gamanþáttur sem var sýndur á Nickelodeon frá 8. júní 2013 til 17. júlí 2014. Hann varð til út frá þáttunum *[[iCarly]]* og *[[Victorious]]*, sem voru báðir búnir til af Dan Schneider. Þættirnir sýndu karakterana Sam Puckett (Jennette McCurdy) frá *iCarly* og Cat Valentine (Ariana Grande) frá *Victorious*. Þær kynnast af tilviljun og verða herbergisfélagar sem byrja að passa krakka fyrir auka pening.

## Persónur
* Sam Puckett (Jennette McCurdy)
* Cat Valentine (Ariana Grande)
* Dice (Cameron Ocasio)
* Nona (Maree Cheatham)
* Goomer (Zoran Korach)
* Tandy (Dan Schneider)
* Bungle (Lisa Lillien)
* Randy (Nick Gore)
* Herb (Ronnie Clark)

## Tenglar
* ''Sam & Cat'' á Nick.com
* ''Sam & Cat'' á IMDb
Geimryk

**Geimryk** er ryk sem finnst úti í geim eða hefur fallið til Jarðar. Flest geimryk er á stærð við sameind en getur orðið allt að 0.1 mm (100 μm). Stærri geimryk geta flokkast sem geimarðir eða jafnvel reikisteinar.
Gláma (fljót)

**Gláma, Glomma** eða **Glåma** á norsku er lengsta og vatnsmesta fljót Noregs. Lengd þess er 621 kílómetrar en hún rennur frá nágrenni Röros og fellur í Oslóarfjörð. Viðarflutningar hafa sögulega farið eftir ánni og eru nú vatnsaflsvirkanir í henni.

Ein af stærstu þverám Glámu er Vorma sem kemur úr stærsta vatni landsins Mjøsa.
Guillermo Subiabre

**Guillermo Subiabre Astorga** (f. 25. febrúar 1903 - d. 11. apríl 1964) var knattspyrnumaður frá Síle. Hann sem keppti fyrir hönd þjóðar sinnar á Ólympíuleikunum 1928 og fyrstu heimsmeistarakeppninni árið 1930 þar sem hann skoraði tvö mörk.

## Ævi og ferill
Guillermo Subiabre fæddist í borginni Osorno þar sem hann hóf að leika með áhugamannaliðinu *Rangers F.C.* Hann skráði sig í sjóherinn og gekk um leið til liðs við *Santiago Wanderers* frá Valparaiso, elsta knattspyrnufélag Síle og eitt það elsta í Rómönsku Ameríku. Frammistaðan þar tryggði honum sæti í landsliðinu sem lék á heimavelli í Copa America árið 1926. Þar skoraði Subiabre tvö mörk, í stórsigri á Bólivíu og í tapi gegn Úrúgvæ.

Lykilmaður síleska landsliðsins í keppninni 1926 var framherjinn David Arellano, fyrirliði og markakóngur keppninnar. Hann hafði skömmu fyrr stofnað knattspyrnufélagið Colo-Colo ásamt hópi ungra manna í Santíagó. Kynni þeirra leiddu til þess að Subiabre gekk til liðs við Colo-Colo í kjölfar Suður-Ameríkukeppninnar í árslok 1926 og varð þegar hluti af gríðarsterkri sveit sem var nýbúin að vinna Santíagó-meitarakeppnina, sterkasta knattspyrnumót Síle, án þess að tapa leik.

Colo-Colo réðst í hálfs árs keppnisferð í janúar 1927 þar sem leiknir voru 43 leikir í 8 löndum, í Suður-Ameríku, Norður-Ameríku en flestir þó á Spáni og í Portúgal. Sá sorgaratburður varð um miðbik ferðarinnar að í leik gegn Real Valladolid að David Arellano meiddist alvarlega og lést í kjölfarið vegna innri blæðinga. Keppnisferðinni var þó haldið áfram og tók Subiabre við leiðtogahlutverkinu af hinum fallna félaga.

Subiabre hélt aftur til Evrópu sumarið 1928, í það skiptið til að leika með landsliði Síle á Ólympíuleikunum í Amsterdam. Sautján lið voru skráð til keppni og þurfti Síle því að keppa um laust sæti í 16-liða úrslitunum við Portúgal. Leikurinn tapaðist 4:2. Ferðalagið var þó ekki alveg til einskis því skipuleggjendur settu upp aukakeppni fjögurra liða sem fallið höfðu snemma úr leik. Þar unnu Sílebúar lið Mexíkó 3:1, þar sem Subiabre skoraði þrennu. Í úrslitaleiknum gerðu Síle og Holland 2:2 jafntefli. Eftir leikinn var varpað hlutkesti um hvort liðið teldist sigurvegari. Hollendingar unnu en í ands góðrar íþróttamennsku var ákveðið að afhenda Sílebúum bikarinn.

Tveimur árum síðar mætti Síle til leiks á HM í Úrúgvæ og lenti í eina fjögurra liða riðlinum í keppninni. Í fyrsta leik unnu Sílemenn lið Mexíkó 3:0, þar sem athygli vakti að Subiabre gat ekki dulið óánægju sína í leikslok, þrátt fyrir sigurinn, yfir að hafa ekki náð að skora sjálfur. Í næsta leik skoraði hann eina markið í 1:0 sigri á Frökkum. Við tók hreinn úrslitaleikur gegn Argentínu um sigur í riðlinum. Subiabre náði þar að minnka muninn í 2:1 snemma leiks en Argentína bætti við þriðja markinu og þar við sat.

Subiabre varð þrívegis Santíagó-meistari með Colo-Colo á árunum 1928-30 og var útnefndur heiðursfélagi árið 1934 eftir að hafa lagt skóna á hilluna. Að knattspyrnuferlinum loknum gerðist hann starfsmaður hjá sílesku skattstofunni en átti þó reglulega eftir að koma að málum hjá Colo-Colo sem stjórnarmaður eða þjálfari. Hann lést árið 1964.

## Heimildir
*
Maui

**Maui** er önnur stærsta eyjan í Havaí-eyjaklasanum eða 1.883 km2 og 17. stærsta eyja Bandaríkjanna. Íbúar voru 168.000 árið 2020. Ferðaþjónusta er mikilvægasta atvinnugreinin. Hæsti punktur Maui er Haleakalā, (3.055 m).

Árið 2023 urðu miklir skógareldar á eyjunni og gjöreyðilagðist bærinn Lāhainā og létust yfir 100 manns.
Adolfo Zumelzú

**Adolfo Bernabé Zumelzú** (f. 5. janúar 1902 - d. 29. mars 1973) var knattspyrnumaður frá Argentínu. Hann var í landsliði þjóðar sinnar sem lék til úrslita á HM 1930 og varð tvívegis Suður-Ameríkumeistari.

## Ævi og ferill
Zumelzú fæddist í Buenos Aires og var af baskneskum ættum eins og endurspeglaðist í viðurnefni hans *El Vasko* eða *Baskinn*. Hann lék með *CA San Isidro* í útborg Buenos Aires áður en hann gekk til liðs við stórliðið Racing Club. Þar varð hann Argentínskur meistari, síðasta árið sem áhugamennska var við lýði í deildinni. Þótt Zumelzú væri aðeins eitt ár í herbúðum Racing Club bakaði hann sér miklar vinsældir og virðingu og er talinn í hópi bestu leikmanna í sögu félagsins.

Síðar átti Zumelzú eftir að leika með *Sportivo Palermo* og *CA Tigre*.

Hann var fyrst valinn í argnetínska landsliðið fyrir Copa America 1927 þar sem Argentína fór með sigur af hólmi. Tveimur árum síðar varði liðið titilinn á heimavelli í keppni þar sem Zumelzú skoraði fyrsta landsliðsmark sinn í viðureign gegn Perú. Hann var í landsliðshópnum sem hélt á Ólympíuleikana 1928 en kom ekki við sögu.

Á HM í Úrúgvæ tók Zumelzú aðeins þátt í einum leik, í 6:3 sigri á Mexíkó þar sem hann skoraði tvö mörk þrátt fyrir að leika sem varnarmaður. Þetta reyndist síðasti landsleikur og landsliðsmörk leikmannsins. 

## Heimildir
*
Hawaii-eyjaklasinn

**Hawaii-eyjaklasinn** er eyjaklasi 8 aðaleyja auk minni eyja og skerja í bandaríska ríkinu Hawaii. Þær spanna 2400 kílómetra og þekja 16.636 km2. Eyjarnar voru þekktar sem Sandwich-eyjar af Evrópumönnum, nafn sem James Cook landkönnuður gaf þeim. Eyjarnar eru eldvirkar og eru þar stærstu neðansjávareldfjöll sem fyrirfinnast.

## Eyjar
*Hawaiʻi	(10,432.5 km2)	
*Maui (1,883.4 km2)
*Oʻahu (1,545.4 km2)
*Kauaʻi (1,430.5 km2)
*Molokaʻi (673.4 km2)	
*Lānaʻi (363.9 km2)	
*Niʻihau (180.0 km2)
*Kahoʻolawe (115.5 km2)
Heimir Bjarnason

**Heimir Bjarnason** (f. 30. október 1995) er íslenskur leikstjóri, handritshöfundur og klippari. Heimir útskrifaðist úr *Prague Film School* í Tékklandi árið 2016. Fyrsta kvikmynd Heimis í fullri lengd er sakamáladramað *Þrot* (2022).

Sem klippari hefur Heimir komið að verkefnunum Pardon My Icelandic með Ara Eldjárn, skemmtiþáttunum *Steinda Con* og heimildaþáttaröðinni *Stormur* þar sem Heimir sat einnig í höfundateymi. Í þáttunum fengu áhorfendur að skyggnast bakvið tjöldin hjá stjórnendum og viðbragðsaðilum í Covid-19 faraldrinum.

## Kvikmyndir
* *Þrot* (2022)

## Tilvísanir


## Tenglar
*
Alícantehérað

**Alícantehérað** er hérað í austurhluta Spánar í suðurhluta sjálfstjórnarsvæðisins Valensíu. Alícantehérað heitir eftir höfuðborginni Alícante.

Stærstu borgir innan Alicantehéraðs eru Alícante, Elche, Torrevieja, Benidorm, Alcoy, Elda og San Vicente del Raspeig. Alícantehérað er það hérað á Spáni þar sem hæst hlutfall íbúa eru útlendingar eða um 23.6 % af heildarfólksfjölda.

Norður- og miðvesturhluti Alícantehéraðs er fjalllendi. Suðurhluti er flatlendur, þar er svæðið Vega Baja del Segura. Strandlengjan nær frá tindinum Cap de la Nau í norðri næstum að Mar Menor í suðri. 

Fáar stórar ár eru í Alícantehéraði en mikið af þurrum árfarvegum (ramblas) þar sem vatn eingöngu flæðir eftir í úrhellisrigningum. Einu markverðu árnar eru Vinalopó, Sepis og Segura. Saltvötn og fenjasvæði eru meðfram ströndinni eins og í El Fondo þjóðgarðinum og það sem áður var votlendi en nú salttjarnir í Santa Pola og Torrevieja. Þessi votlendissvæði eru mikilvægt búsvæði sjó- og vatnafugla og viðkomustaður farfugla.
OneRepublic

**OneRepublic** er bandarísk popp rokk hljómsveit stofnuð árið 2002 í Colorado Springs, Colorado. Hún samanstendur af Ryan Tedder, Zach Filkins, Drew Brown, Brent Kutzle, Eddie Fisher, og Brian Willet.

Hljómsveitin sló fyrst í gegn á Myspace. Sama ár skrifaði hún undir hjá Velvet Hammer, undirdeild Columbia Records. Fyrsta platan þeirra, *Dreaming Out Loud* (2007), innihélt vinsælu smáskífuna „Apologize“ sem veitti þeim Grammy tilnefningu. Þriðja breiðskífan, *Native* (2013), var fyrsta platan þeirra til að komast í topp 10 á ''Billboard'' 200 vinsældalistanum. Samtals hefur sveitin gefið út fimm breiðskífur og hafa þær selst í yfir 16 milljón eintökum á heimsvísu.

## Meðlimir
* Ryan Tedder – söngur, píanó
* Zach Filkins – gítar, víóla
* Drew Brown – gítar
* Brent Kutzle – bassi, selló
* Eddie Fisher – trommur
* Brian Willett – hljómborð, slagverkshljóðfæri

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Dreaming Out Loud* (2007)
* *Waking Up* (2009)
* *Native* (2013)
* *Oh My My* (2016)
* *Human* (2021)

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Ryan Tedder

**Ryan Benjamin Tedder** (f. 26. júní 1979) er bandarískur söngvari, lagahöfundur, og upptökustjóri. Hann er best þekktur sem söngvari hljómsveitarinnar OneRepublic auk fyrir verkin hans sem lagahöfundur og framleiðandi margra annarra listamanna, þar með talið U2, Beyoncé, Leona Lewis, Miley Cyrus, Ed Sheeran, Jonas Brothers, Jennifer Lopez, Camila Cabello, Lady Gaga, Maroon 5, MØ, One Direction, Sugababes, Taylor Swift, Katy Perry, Ariana Grande, Adele, Logic, Paul McCartney, Blackpink, Twice, Bastille, Lil Nas X, og Anitta.

## Útgefið efni
### Breiðskífur með OneRepublic
* *Dreaming Out Loud* (2007)
* *Waking Up* (2009)
* *Native* (2013)
* *Oh My My* (2016)
* *Human* (2021)

## Tilvísanir

## Tenglar
* 
* Vefsíða OneRepublic