Jón Óskar

**Jón Óskar (Ásmundsson)** (18. júlí 1921 – 20. október 1998) var skáld og rithöfundur, einn af frumkvöðlum módernisma í íslenskri ljóðagerð og í hópi atómskáldanna svonefndu.

## Ævi og störf
Jón Óskar var fæddur og uppalinn á Akranesi. Hann lauk gagnfræðaprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1940 og stundaði nám í píanóleik við Tónlistarskóla Reykjavíkur í nokkur ár. Auk þess lærði hann frönsku á námskeiðum Alliance française í Reykjavík og París og ítölsku á námskeiðum og í einkatímum í Róm, Perugia og Genúa. 

Rithöfundarferill Jóns Óskars hófst árið 1941. Hann stundaði einnig önnur störf, var píanóleikari í ýmsum danshljómsveitum á árinum 1946-1956 og ræðuritari á Alþingi 1953-1958. Frá 1958 voru ritstörfin hans aðalstarf. Á árunum 1955-1968 var Jón einn af ritstjórum bókmenntatímaritsins Birtings.

Fyrsta bók Jóns Óskars kom út 1952. Hann samdi einkum smásögur og ljóð, en einnig eina skáldsögu, ferðahugleiðingar og rit sagnfræðilegs eðlis. Á árunum 1969 – 1979 komu út í 6 bindum æviminningar hans um líf skálda og listamanna í Reykjavík á árunum 1940-1960. Jón var einnig afkastamikill þýðandi úr ítölsku og frönsku og þýddi m.a. ljóð eftir Baudelaire, Verlaine og Rimbaud auk verka í óbundnu máli eftir Albert Camus, Carlo Levi, Ignazio Silone, Simone de Beauvoir, George Sand og fleiri.

Kona Jóns Óskars var myndlistarkonan Kristín Jónsdóttir frá Munkaþverá.

## Helstu verk

### Smásögur
* Mitt andlit og þitt, 1952
* Sögur, 1973

### Skáldsögur
* Leikir í fjörunni, 1968

### Ljóð
* Skrifað í vindinn, 1953
* Nóttin á herðum okkar, 1958 (Kom út í franskri þýðingu Régis Boyer sem La nuit sur nos épaules 1966).
* Söngur í næsta húsi, 1966
* Þú sem hlustar, 1971
* Næturferð, 1982
* Steinn sem syngur (ljóðaflokkur útg. í Frakklandi á íslensku, frönsku og sænsku, frummyndir eftir Maj-Siri Österling), 1993
* Hvar eru strætisvagnarnir? 1995

### Endurminningar
* Fundnir snillingar, 1969
* Hernámsáraskáld, 1970
* Gangstéttir í rigningu, 1971
* Kynslóð kalda stríðsins, 1975
* Borg drauma minna, 1977
* Týndir snillingar, 1979

### Ferðasögur
* Páfinn situr enn í Róm, 1964
* Undarlegt ferðalag, 1994

### Ritgerðir og greinar
* Vitni fyrir manninn, 1978

### Sagnfræðileg rit
* Sölvi Helgason (listamaður á hrakningi), 1984
* Konur fyrir rétti, 1987
* Frakklandssaga eftir Sölva Helgason (textinn unninn upp úr handriti af Jóni Óskari sem einnig skrifaði formála og skýringar), 1998

### Ljóðaþýðingar
* Ljóðaþýðingar úr frönsku (ásamt ritgerð), 1963
* Ljóðastund á Signubökkum (ásamt ritgerð), 1988
* Undir Parísarhimni (ásamt ritgerð), 1991

### Þýðingar í óbundnu máli
* Viktoría eftir Henry Bellaman, 1946
* Plágan eftir Albert Camus, 1952
* Kristur nam staðar í Eboli eftir Carlo Levi, 1959
* Oscar Wilde eftir Hesketh Pearson, 1956 - Jón Óskar þýddi ásamt Haraldi Jóhannssyni
* Allir synir mínir eftir Arthur Miller, LR 1959, ópr.
* Leyndarmál Lúkasar eftir Ignazio Silone, 1961
* Nashyrningurinn eftir Eugène Ionesco, 1961
* Upp á líf og dauða eftir Paul-Émile Victor, 1962
* Yves frændi Íslandssjómaður eftir Jacques Dubois, 1981
* Allir menn eru dauðlegir eftir Simone de Beauvoir, 1982
* Litla Skotta eftir George Sand, 1983
* Grímuleikur eftir Caragiale, Leiklistarskóli Íslands, 1989, ópr.