open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Húsið á sléttunni (sjónvarpsþættir)

**Húsið á sléttunni** voru bandarískir sjónvarpsþættir sem fjalla um líf landnema á sléttum Norður-Ameríku. Þættirnir voru byggðir á samnefndri röð barnabóka eftir Laura Ingalls Wilder sem komu út á árunum 1932-1943 og einnig eftir andlát höfundarins, sú síðasta árið 2006. Sjónvarpsþættirnir nutu mikilla vinsælda á Íslandi á áttunda áratugnum.

## Leikarar
*Michael Landon sem Charles Ingalls
*Karen Grassle sem Caroline Quiner Ingalls (þáttaraðir 1-8
*Melissa Gilbert sem Laura Ingalls Wilder (þáttaraðir 1-8)
*Melissa Sue Anderson sem Mary Ingalls Kendall (þáttaraðir 1-8)
*Lindsay og Sidney Greenbush sem Grace Wilder (þáttaraðir 1-8)
*Matthew Labyorteaux sem Albert Quinn Ingalls (þáttaraðir 1-9)
*Richard Bull sem Nels Oleson (þáttaraðir 1-7)
*Katherine McGregor sem Harriet Oleson (þáttaraðir 1-7)
*Alison Angrim sem Nellie Oleson Dalton (þáttaraðir 1-7)
*Jonathan Gilbert sem Willie Oleson (þáttaraðir 1-3)
Svalur og górilluaparnir

**Svalur  og górilluaparnir** (franska: *Le gorille a bonne mine*) er ellefta bókin í bókaflokknum um Sval og Val. Hún kom út árið 1959. Höfundur og teiknari hennar var listamaðurinn Franquin. Hún var gefin út á íslensku árið 1978 og telst fjórða í röðinni í íslenska bókaflokknum.

## Söguþráður
Svalur og Valur halda í leiðangur til Afríku til þess að taka myndir af fjallagórillum í sínu náttúrulega umhverfi. Auk ljósmyndabúnaðar, hefur Valur í fórum sínum dularfullan pakka, en fæst ekki til að upplýsa um innihald hans.

Í námaþorpinu Molomonga hitta félagarnir hóp hjátrúarfullra svertingja, sem segja stóra apa ræna sínum mönnum, en einnig vestræna starfsmenn gullnámafyrirtækisins. Forstjórinn hr. Badman tekur þeim vel en verkfræðingarnir Góðdalín og Hvítalín sjá öll tormerki á ferðinni og þræta fyrir að nokkrar górillur sé þar að finna. Fram kemur að fáeinum mánuðum fyrr hafi læknirinn dr. Zwart horfið sporlaust á svæðinu.

Þrátt fyrir dularfull spellvirki halda Svalur og Valur inn í frumskóginn. Þar rekast þeir á þjóð innfæddra stríðsmanna sem reynist hafa rænt fjölda manna að undirlagi hins illa dr. Zwart. Eru hinir ánauðugu menn látnir starfa í gullnámu sem læknirinn og þeir Góðdalín og Hvítalín starfrækja á laun. Svalur og Valur hundsa gylliboð dr. Zwarts og ákveða að tilkynna yfirvöldum um athæfi hans.

Að lokum komast félagarnir á górilluslóðir og ná frábærum myndum, ekki hvað síst vegna hins dularfulla pakka Vals, sem reynist innihalda fullkomið górillugervi.

Aukasagan, *Viðburðarlítið sumarleyfi* (franska: *Vacances sans histories*), segir frá því þegar Svalur og Valur eru á leið í sumarfrí á sportbíl þess síðarnefnda. Vellríkur arabískur olíufursti, Ibn Maksúd, tekur bílinn í misgripum og klessukeyrir hann. Furstinn er alræmdur sem versti ökumaður í heimi, en bætir félögunum tjónið með því að gefa þeim lúxusbíl sinn, Túrbó 2, sem átti eftir að koma við sögu í fleiri bókum.

## Fróðleiksmolar
* Hið franska heiti bókarinnar *Le gorille a bonne mine* merkir í raun *Górillur í góðu skapi*, það felur þó líka í sér orðleik sem vísar í námarekstur.

* Viggó viðutan kemur lítillega við sögu í *Viðburðarlitlu sumarleyfi*.

* Ökujói (franska: Roulebille) er bílasalinn sem seldi furstanum í *Viðburðarlitlu sumarleyfi* Túrbó 2-bílinn og lýsir kostum bílsins fyrir Sval og Val. Hann kom einnig við sögu í *[[Baráttan um arfinn|Baráttunni um arfinn]]* og *La corne de rhinocéros* en í íslenskri útgáfu fyrrnefndu bókarinnar gekk hann undir nafninu *Eldibrandur*.

* Í *Viðburðarlitlu sumarleyfi* bregður Franquin og eiginkonu hans fyrir sem gangandi vegfarendum.

## Íslensk útgáfa
Bókin Svalur og Górilluaparnir var gefin út af Iðunni árið 1978 í íslenskri þýðingu Jóns Gunnarssonar. Þetta var fjórða bókin í íslensku ritröðinni.
Vefarinn mikli frá Kasmír

**Vefarinn mikli frá Kasmír**  er skáldsaga eftir Halldór Laxness sem kom út árið 1927. Þema verksins er hugarvíl ungs manns og leit að sannleika, trú og ást og val hans milli ástar og trúar. Vefarinn mikli frá Kasmír er um margt nútímalegri skáldsaga en tíðkaðist á þeim tíma. Um skáldsöguna voru ritaðir tveir mjög frægir ritdómar. Annar þeirra var eftir Kristján Albertsson, hinn eftir Guðmund Finnbogason. 

## Ritdómar um Vefarann
Vefarinn mikli frá Kasmír hafði ólík áhrif á menn þegar hún kom út. Tveir ritdómarar eru frægastir. Kristján Albertsson skrifaði ritdóm upp á tíu blaðsíður sem birtist í tímaritinu Vöku sama ár og bókin kom út. Upphaf hans er þannig: 

:„Loksins, loksins tilkomumikið skáldverk, sém ris eins og hamraborg upp úr flatneskju íslenzkrar ljóða- og sagnagerðar síðustu ára! Ísland hefir eignazt nýtt stórskáld — það er blátt áfram skylda vor að viðurkenna það með fögnuði. Halldór K. Laxness hefir ritað þessa sögu á 24. aldursári sínu. Ég efast um að það komi fyrir einu sinni á aldarfjórðungi að skáld á þeim aldri semji jafn snjallt verk og þessi saga hans er. A 64. gráðu norðlægrar breiddar hefir það aldrei fyr gerzt.“

Þó er dómur Kristjáns ekki allur á eina lund og segir hann verkið einnig vera "ekkert meistaraverk", "sumstaðar tilgerðarlegt, falskt, forskrúfað, líkingar bragðlausar eða ófagrar" en eftir stendur að: "Þróun tímaborins íslenzks sögustíls tekur hálfrar aldar stökk með þessari bók H.K.L."

Í sama blaði var ritdómur eftir Guðmund Finnbogasson, sem var öllu styttri, og hljómar þannig:

„Vélstrokkað tilberasmjör.
G. F.“

## Tilvísanir
Smámæli

**Smámæli** er talgalli og er haft um það þegar einstaklingur á erfitt með að bera fram blísturshljóð eins og hljóðið [s] sem millitannhljóð eins og [θ] eða þ. Það er kallað að vera *smámæltur* eða *blæstur í máli*. Í fornu máli var talað um að vera *hæpilegur*. 

## Tilvísanir
Það er eitthvað við Mary

**Það er eitthvað við Mary** (enska: *There's Something About Mary*) er bandarísk gamanmynd frá árinu 1998 sem Farrelly-bræðurnir leikstýrðu. Cameron Diaz og Ben Stiller fara með aðalhlutverkin. Sagan er um Ted Strohmann sem ræður til sín einkaspæjara til að hafa uppá æskuástinni henni Mary. Þegar einkaspæjarinn finnur hana, fellur hann sjálfur kylliflatur fyrir henni. Eitt leiðir af öðru og upphefst brjálæðisleg samkeppni milli þeirra til þess að vinna ástir Mary. 
## Tenglar
*
Ritdómur

**Ritdómur** er texti, gjarnan stuttur, í dagblaði eða tímariti þar sem sett er fram greining, túlkun og mat á ritverki. Ritdómur (eða gagnrýni) aðgreinist frá bókmenntarýni að því leyti að ritdómur er ekki nauðsynlega fræðilegur heldur tjáir viðbrögð og mat ritdómarans á verkinu. Ritdómar eiga sér mun styttri sögu en bókmenntarýni, eða aftur til nítjándu aldar. Einn helsti frumkvöðull greinarinnar var bandaríski rithöfundurinn og ljóðskáldið Edgar Allan Poe. Af íslenskum ritdómurum má nefna Ólaf Jónsson og Árna Bergmann. Meðal þeirra ritdóma sem fleygir hafa orðið á Íslandi má nefna ritdóm Jónasar Hallgrímssonar um rímur Sigurðar Breiðfjörð.
August Rei

**August Rei** (f. í Pilistvere 22. mars 1886, d. í Stokkhólmi 29. mars 1963) var eistneskur stjórnmálamaður. Hann stundaði nám í lögum við Háskólann í Pétursborg, enda var Eistland þá hluti rússneska keisaradæmisins. Hann gerðist jafnaðarmaður og sat í fyrstu bráðabirgðaríkisstjórn Eistlands 1918 – 1919. Hann var forseti stjórnlagaþings Eistlands 1919–1920 og gegndi eftir það ýmsum embættum. Hann var forseti landsins 1928 – 1929, utanríkisráðherra 1932 – 1933 og sendiherra í Sovétríkjunum 1938 – 1940. 

Eftir að Sovétstjórnin lagði Eistland undir sig með hervaldi, flýði Rei til Svíþjóðar. Hann var utanríkisráðherra í útlagastjórn Eistlands 1944–1945 og forsætisráðherra (og um leið forseti) hennar frá 1945 til dánardags. Hann kom í heimsókn til Íslands 1957 og ræddi þá við Ásgeir Ásgeirsson forseta og Guðmund Í. Guðmundsson utanríkisráðherra.

## Tenglar
* Æviágrip Reis á heimasíðu eistneska forsætisráðuneytisins
Mart Laar

**Mart Laar** (f. í Viljandi 22. apríl 1960) er eistneskur stjórnmálamaður. Hann lauk sagnfræðiprófi frá háskólanum í Tartu 1983. Eftir að Eistland varð sjálfstætt ríki á ný, gerðist hann leiðtogi Föðurlandsflokksins (Pro Patria), sem var hægrisinnaður. Hann var forsætisráðherra Eistlands 1992 – 1994 og beitti sér þá fyrir hraðstígum breytingum í átt til frjálsara og opnara hagkerfis. Hann lauk meistaraprófi í sagnfræði frá háskólanum í Tartu 1995. Hann var aftur forsætisráðherra 1999 – 2002. Hann lauk doktorsprófi í sagnfræði frá háskólanu í Tartu 2005 og hefur skrifað nokkrar bækur um sögu Eistlands, þar á meðal andspyrnuhreyfinguna gegn kommúnistum eftir undirokun landsins 1940. Hann hóf aftur þátttöku í stjórnmálum haustið 2006 og varð varnarmálaráðherra 2011. Laar hélt erindi á ráðstefnu Mont Pelerin Society á Íslandi 2005.
Skáneyjar-Lassi

**Skáneyjar-Lassi** (um 1490 – fyrir 1570) eða **Lassarus Matthíasson**, **Lazarus Matheusson**, var þýskur bartskeri sem kom til Íslands til að lækna sárasótt, ílentist á landinu og eignaðist afkomendur.

Ögmundur Pálsson biskup réði Lassa til Íslands, líklega 1525, til að lækna sárasótt, sem gaus upp á landinu snemma á 16. öld. Samkvæmt annálum var veikin „bæði mannskæð og torsótt að græða“. Enginn læknir var á landinu og var því brugðið á það ráð að fá erlendan bartskera hingað en bartskerar stunduðu ýmsar lækningar, meðal annars á sárasótt. Samningur þeirra Ögmundar og Lassa er varðveittur og þar kemur fram að fyrir að lækna hundrað manns á Lassi að fá jörðina Skáney í Reykholtsdal, sem má því ef til vill segja að sé fyrsti læknisbústaður landsins:

„... vér höfum gjört svoddan kaupskap og skilmála við Lazarus Barskera að hann skal græða og heila og um trútt búa fyrir oss tíutigi menn af sárasótt, það sem oss líkar, og fulla borgun hafa. Skal hann kaupa smyrslin sjálfur til það besta hann kann. Enn vér skulum bítala helftina fyrir þau. Hér í móti höfum vér fengið greindum Lazarus barskera til fullrar eignar og frjáls forræðis jörðina alla Skáney er liggur í Reykholts kirkju sókn ...“

Lassi mun einkum hafa notað kvikasilfurssmyrsl við lækningar sínar. Sagt er að hann hafi einungis læknað 50 menn og því aðeins átt að fá hálfa Skáney en hann mun þó hafa haldið jörðinni allri og afkomendur hans bjuggu þar. Hvort sem það var lækningum Lassa og eftirmanna hans að þakka eða það var af öðrum ástæðum, þá lognaðist sárasóttarfaraldurinn á Íslandi út á næstu árum og áratugum og kom ekki upp annar faraldur fyrr en á 18. öld og þá tengdur Innréttingunum.

Þann 24. nóvember 1528 giftist Lassi Guðrúnu eldri Ólafsdóttur, sem var ein af fjömörgum börnum Ólafs Eiríkssonar bónda á Hóli í Bolungarvík og Brigitar Jónsdóttur konu hans. Þau bjuggu í Skáney og eignuðust að minnsta kosti þrjú börn.

*Lars Mattheusson* er persóna í leikritinu *[[Skollaleikur (leikrit)|Skollaleik]]* eftir Böðvar Guðmundsson sem er að nokkru leyti byggð á Lassa þótt örlög hans séu ólík ævi Skáneyjar-Lassa.

## Heimildir
* 
*
Ants Oras

**Ants Oras** (f. í Tallinn 8. desember 1900, d. í Gainesville, Florída, 21. desember 1982) var eistneskur rithöfundur. Hann lauk prófi í heimspeki frá háskólanum í Tartu og í bókmenntum frá Oxford-háskóla. Hann fékkst við þýðingar og kenndi bókmenntir við háskólana í Helsinki og Tartu til 1943, þegar hann flýði undan nasistum og kommúnistum til Svíþjóðar. Síðar fluttist hann til Bandaríkjanna og varð prófessor í Florída-háskóla í Gainesville. Hann skrifaði fjölda bóka, þar á meðal *Örlaganótt yfir Eystrasaltslöndum*, sem kom út á íslensku 1955 í þýðingu séra Sigurðar Einarssonar í Holti. Lýsir hún undirokun Eystrasaltsþjóðanna eftir hernám Moskvustjórnarinnar 1940, en í griðasáttmálanum 23. ágúst 1939 höfðu Stalín og Hitler skipt með sér Mið- og Austur-Evrópu og Eystrasaltsríkin fallið í hlut Stalíns.

## Verk
**The Critical Ideas of TS Eliot*, Tartu, 1932.
**Baltic Eclipse*, London, 1948.
**[https://books.google.is/books/about?id=0c7RDAAAQBAJ Örlaganótt yfir Eystrasaltslöndum,]*  Reykjavík 1955 og 2016.
**Laiemasse ringi: kirjanduslikke perspektiive ja profiile (artiklikogumik)*. Vaba Eesti, Stockholm 1961.
**Marie Under* (lühimonograafia). Eesti Kirjanike Kooperatiiv, Lund 1963.
**Estonian literature in exile*. Eesti Kirjanike Kooperatiiv, Lund 1967.
Emanuel Swedenborg

**Emanuel Swedenborg** (fæddur **Swedberg**, (29. janúar 1688 – 29. mars 1772) var sænskur vísindamaður, guðspekingur og heimspekingur. 

Swedenborg átti sérlega fjölbreyttan feril og varla hafa margir menn í veraldarsögunni komið víðar við. Hann var uppfinningamaður, bókbindari, eðlisfræðingur, stjörnufræðingur (hann smíðaði eigin sjóngler, stjörnukíki og smásjá), ævisagnaritari, ljóðskáld, ritstjóri, sálfræðingur, heimspekingur, stærðfræðingur, landafræðingur, málmfræðingur, garðyrkjufræðingur, flugverkfræðingur, teiknari, organisti, vélfræðingur, trésmiður, námuverkfræðingur, heimsfræðingur, dulspekingur, guðspekingur og mikill ferðalangur. Áhrifa hans gætir í íslenskri menningu, svo sem á Einar Jónsson myndhöggvara.

Swedenborg var sonur Jespers Swedborg (1653–1735), kennara og biskups í Skara í Svíþjóð, sem var mikilsvirtur í röðum kirkjunnar manna. 

Fyrri hluta ævi sinnar helgaði Emanuel Swedenborg sig vísindarannsóknum og ferðalögum. Hann sendi frá sér margar bækur í ýmsum fræðigreinum, bækur sem sumar hverjar eru enn notaðar í dag og þykja langt á undan samtíð sinni. Hann teiknaði flugvél og kafbát og rannsakaði starfsemi heilans og gerði merkilegar rannsóknir á blóðrás mannsins og á tengslum hjarta- og lungnastarfsemi. Eftir miðjan aldur hætti hann öllum vísindarannsóknum og helgaði sig guðspeki, sálfræði og heimspeki í leit að röklegum tilvistargrunni mannsins. Við andlát hans árið 1772 lágu eftir hann meira en hundrað bækur.
Ungmennafélagið Vorboðinn

**Ungmennafélagið Vorboðinn** var stofnað 3. janúar 1915 og er félagssvæði þess Engihlíðarhreppur hinn forni í Austur-Húnavatnssýslu. Félagið er aðili að USAH

Skrifstofa félagsins er í Bakkakoti. Nágrannar þeirra úr Hvöt léku heimaleiki sína í knattspyrnu á Bakkakotsvelli upp úr 1980.

Núverandi formaður er Aðalbjörg Valdimarsdóttir.

## Tengt efni
*Ungmennasamband Austur-Húnvetninga (USAH)
Héraðssamband Strandamanna

**Héraðssamband Strandamanna** eða **HSS** var stofnað 19. nóvember 1944. 

Núverandi formaður er Vignir Örn Pálsson.
Jómsvíkingar

**Jómsvíkingar** voru víkingar, sem á 10. öld létu að sér kveða við sunnanvert Eystrasalt og kenndu sig við Jómsborg, sem þeir stofnuðu. Þeir voru málaliðar, sem börðust fyrir hvern þann sem var reiðubúinn að borga, jafnvel kristna konunga, þó að þeir væru sjálfir heiðnir. Helsta heimildin um þá er *[[Jómsvíkinga saga]]*, en þeirra er einnig getið í fleiri íslenskum sögum, sem ritaðar voru á 12. og 13. öld. Heimildir um þá eru frekar þjóðsagnakenndar, en talið er að í þeim sé samt sögulegur kjarni. 

Aðsetur þeirra, Jómsborg, er talið hafa verið við sunnanvert Eystrasalt, en sagnfræðingar deila um hvar nákvæmlega. Talið er nokkuð öruggt að borgin hafi verið á eynni Wolin eða Wollin við norðurströnd Póllands. Þá eyju kölluðu norrænir menn Jóm, sem mun vera sama og Jumne og Julin, sem nefnd er í fornum latínuritum. Einna helst er talið að Jómsborg gæti hafa verið við borgina Wolin. Þar hafa fundist rústir af þorpi eða borg frá víkingaöld.

## Tengt efni
* Jómsvíkinga saga
* Jómsvíkingadrápa
* Heimskringla
* Styrbjarnar þáttur Svíakappa
* Eyrbyggja saga
* Gesta Danorum

## Heimildir
* Ólafur Halldórsson: Um Jómsvíkinga. *Jómsvíkingar. Wolin – Jómsborg. Verslunarstaður í Póllandi*, Þjóðminjasafn Íslands, Reykjavík 1992, 17–19. — Sýningarskrá. 
* Gwyn Jones: *A History of the Vikings*. 2. útg. Oxford University Press, USA, 2001.
* O. Kunkel, og K. A. Wilde: *Jumne, 'Vineta', Jomsborg, Julin: Wollin.* Stettin, 1941.

## Tenglar
*Jómsvíkinga saga — heimskringla.no
* „Hverjir voru Jómsvíkingar“; grein í Lesbók Morgunblaðsins, 1986
Skálar

**Skálar** var þorp á Langanesi þar sem um tíma var blómlegt fiskimannasamfélag. Þar var löggiltur verslunarstaður árið 1912.Þorsteinn Jónsson kom að Skálum 1910 og stofnaði útgerð með bóndanum á Skálum, smíðaði hús sumarið 1911 og kom á fót verslun. 
Þegar fjölmennast var þar á þriðja áratug 20. aldar bjuggu í þorpinu um 120 manns en helmingi fleiri á sumrin, þegar vertíð stóð yfir. Árabátaeigendur koma þangað með báta sína og algengt var að Færeyingar stunduðu veiðar þar. Færeyingar seldu lifur í land og keyptu ís til beitugeymslu og kindur á haustin af bændum. Erfið lending var á Skálum, aðeins örmjó ræma undir 10 - 12 m háum lóðréttum hömrum og þurfti að bera allan afla upp á bakka þar og mjög brimasamt. Árið 1929 var reynt að bæta lendingaraðstöðu en það mistókst og varð til að gamla lendingaraðstaðan varð nánast ónýt. Útgerð með vélbátum var líka að aukast en ekki var mögulegt að gera út vélbáta á Skálum. Auk þess skall á heimskreppa árið 1931.  Einnig var erfitt að vera þar með útgerð vegna samgangna og samskiptaleysis en enginn sími var þar og tók 2-3 daga að fara á næstu símstöð á Þórshöfn. Nú eru Skálar í eyði. 

Íbúum fór að fækka árið 1930 og um 1945 fluttu allir íbúarnir burt en ein fjölskylda flutti þó aftur þangað og bjó þar til 1954, þegar Skálar fóru endanlega í eyði. Enn má sjá þar grunna sumra húsanna, gamla bryggju og ýmsar aðrar minjar. Margar af húsarústunum hafa verið merktar.

Nokkur húsanna urðu fyrir skemmdum af sprengingum vegna tundurdufla sem Bretar lögðu í seinni  heimsstyrjöldinni til varnar gegn þýskum kafbátum og er það ein af ástæðum þess að þorpið lagðist í eyði en aðalástæðurnar voru þó breyttir útgerðarhættir, hafnleysi og samgönguleysi en enginn vegur hafði verið lagður að Skálum þegar þorpið fór í eyði. Þrjú tundurdufl sprungu í fjörunni á Skálum. Fyrsta tundurduflið sprakk 26. nóvember 1941 og annað  í janúar árið 1942, en ekki eru heimildir um hvenær þriðja duflið sprakk. Rafmagn var aldrei lagt að Skálum. 

## Heimildir
* 
* 
* Eyðiþorpið Skálar á Langanesi
Masiela Lusha

**Masiela Lusha** (fædd 23. október 1985) er bandarísk leikkona, leikstjóri og kvikmyndaframleiðandi. Hún varð heimsfræg á 1. áratugnum þegar hún lék Carmen Lopez í vinsæla gamanþættinum *George Lopez*. 

Lusha hefur átt farsælan kvikmyndaferil en hún hefur leikið í mörgum Hollywood kvikmyndum. Hún fékk mikið lof gagnrýnenda fyrir frammistöðu sína í *Time of the Comet* (2007), *Blood: The Last Vampire* (2008) og *Ballad of Broken Angeles* (2008) og *Of Silence* (2009). Vinsælustu kvikmyndirnar hennar eru gamanmyndirnar *Signed in Blood* (2010) og *Tough Business* (2011). 

## Kvikmyndir
* 2000: Father's Love, Lisa 
* 2001: Summoning, Grace
* 2001: Lizzie McGuire, Model
* 2002: George Lopez, Carmen Lopez (101 episodes)
* 2003: Clifford's Puppy Days, Nina (46 episodes)  
* 2004: Cherry Bomb, Kim
* 2005: Unscripted
* 2006: Law and Order: Criminal Intent, Mira
* 2007: Time of the Comet, Agnes
* 2008: Blood: The Last Vampire, Sharon
* 2009: Ballad of Broken Angels: Harmony, Harmony 
* 2009: Lopez Tonight
* 2010: Kill Katie Malone, Ginger
* 2010: Of Silence, Annabelle
* 2010: Signed in Blood, Nina 
* 2011: Under the Boardwalk: The Monopoly Story
* 2011: Tough Business, Grace
* 2011: Science of Cool

## Ritaskrá
* *Inner Thoughts* (1999)
* *Drinking the Moon* (2005)
* *The Besa* (2008)
* *Amore Celeste* (2009)
* *Boopity Boop! Writes Her First Poem* (2010)
* *Boopity Boop! Goes To Hawaii* (2010)
* *The Call* (2010)

## Heimildir
*
Theodor Wisén

**Theodor Wisén**, (31. mars 1835 – 15. febrúar 1892), var prófessor í norrænum málum við Háskólann í Lundi og rektor skólans 1876–1877 og 1885–1891. Hann átti sæti í Sænsku akademíunni 1878–1892 (sæti 5). 

Wisén var nokkur frumkvöðull í norrænni textafræði. Hann lagði sérstaka stund á íslenska tungu og benti á nauðsyn þess að hafa góða þekkingu á  norrænu og sögu norrænna mála til að fá fullan skilning á nútíma sænsku.

Sem fulltrúi í Sænsku akademíunni átti Wisén frumkvæði að því að koma aftur af stað vinnu við Orðabók Sænsku akademíunnar, sem legið hafði niðri um hríð, og átti hann hlut að því að ritstjórn hennar var flutt til Lundar.

Þó að mikill fengur væri að útgáfu Wiséns á Íslensku hómilíubókinni, 1872, leiddi hún af sér ritdeilu við Ludvig Larsson, sem gagnrýndi hana fyrir skort á nákvæmni. Síðari rannsóknir hafa staðfest það, sjá t.d. formála Andreu van Arkel de Leeuw van Weenen fyrir ljósprentun bókarinnar, Reykjavík 1993. 

## Nokkur rit
* *Textkritiska anmärkningar til den Stockholmska homilieboken*, Lund 1887, 47 s.
* *Några ord om den Stockholmska Homilieboken: ett genmäle*, Lund 1888, 38 s.  
;Útgáfur
* *Homiliu-bók: isländska homilier efter en handskrift från tolfte århundradet*, Lund 1872. 
* *Riddara rímur*, Köpenhamn 1881. — Samfund til udgivelse af gammel nordisk litteratur, rit 4. 
* *Carmina norræna* 1–2, Lundæ 1886–1889. 

## Heimildir
*
Höll Ho-konungsættarinnar

**Virki** eða **Höll Ho-konungsættarinnar** (víetnamska: *Thành nhà Hồ*; einnig *Tây Đô höllin* eða *Tây Giai höllin*) er þjóðgarður í Víetnam, í héraðinu Thanh Hoa, um 150 km sunnan við Hanoi. Hún var reist árið 1395 til að verja Dai Viet fyrir innrás af hálfu Ming-keisaraættarinnar í Kína. 

Þann 27. júní 2011 var hún sett á heimsminjaskrá UNESCO.
Jómsvíkingadrápa

**Jómsvikingadrápa** er dróttkvæði eftir Bjarna Kolbeinsson (d. 1222), biskup í Orkneyjum, til að minnast Jómsvíkinga sem féllu í orrustunni í Hjörungavogi. Drápan er varðveitt í Konungsbók Snorra-Eddu, en er ekki heil. Í henni eru nú 40 vísur, en eitthvað vantar aftan á, e.t.v. 4 vísur. Efnið er sótt í Jómsvíkinga sögu en samsvarar ekki fyllilega varðveittum gerðum hennar. 

Stefið í drápunni er svokallað klofastef, og hljóðar svo: „Ein drepur fyr mér allri / ... / ... / íturmanns kona teiti“. Orðið *teiti* er þarna kvenkynsorð, hún teitin = gleðin. Merkingin er: ein íturmanns kona sviptir mig allri gleði. Þetta tregafulla stef í stíl trúbadúra er talið nýmæli í norrænum kveðskap, og fyrsti vísir að hinum svokölluðu mansöngvum sem síðar komu til sögu í íslenskum rímum. Íturmaður eða íturmenni er í þessu tilviki ættstór eða voldugur maður, frekar en fjallmyndarlegur maður. Þetta er öðrum þræði ástarljóð til giftrar konu, „og er óbiskupslega kveðið“ (Ó.H.).   

Orðið *teiti* í nútímamáli er hvorugkynsorð: það teitið, um teitið, frá teitinu til teitisins, og merkir samkvæmi, gleðskapur. Karlmannsnafnið Teitur, merkir „hinn káti, glaðlyndi“. 

Jómsvíkíngadrápa hefur nokkrum sinnum verið gefin út, til dæmis af Theodor Wisén í *Carmina norroena* (1880), og af Finni Jónssyni í *Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning*.

## Heimildir
* Ólafur Halldórsson (útg.): *Jómsvíkinga saga*, Reykjavík, Prentsmiðja Jóns Helgasonar 1969, bls. 27.
* Anne Holtsmark: Jómsvíkingadrápa. *Kulturhistorisk leksikon for nordisk middelalder* VII, 606–7.

## Tenglar
* Jómsvíkingadrápa 
* Jómsvíkingadrápa — heimskringla.no
* Jómsvíkingadrápa  — SkP.
Wolin

**Wolin** (þýska: *Wollin*) er eyja við suðurströnd Eystrasalts, við norðvesturhorn Póllands. Hún er norðan við Stettiner Haff, um 60 km norðan við borgina Stettin. Hún afmarkast að vestan af ánni eða sundinu Swine (pólska: *Świna*), og að austan af ánni Dziwnu. Hún er um 265 km² og nær hæst um 116 m yfir sjávarmál. 

Wolin er hluti af því svæði sem norrænir menn kölluðu Vindland (á víkingaöld). Þar bjuggu þá vestur-slavneskar þjóðir.

Í Jómsvíkinga sögu er sagt að *Jóm* sé hérað á Vindlandi, og er talið að átt sé við eyjuna Wolin. (*Jóm* er hvorugkynsorð, Jóm, um Jóm, frá Jómi til Jóms). Þetta mun vera sama nafn og *Jumne* sem kemur fyrir í latínuritum frá miðöldum (Adam frá Brimum). 

Á Wolin er einnig borgin Wolin, þar sem hafa fundist miklar minjar frá víkingaöld. Margir fræðimenn telja að þar hafi verið Jómsborg, sem getið er um í Jómsvíkinga sögu. Þar höfðu Jómsvíkingar aðstöðu. Ekki eru þó full vissa fyrir því að Wolin sé Jómsborg. 

Þjóðsagnaborgin *[[Vineta]]* er talin hafa verið á Wolin.

## Saga eyjarinnar
Á víkingaöld var borgin Wolin mikilvægur verslunarstaður. Hafa fornleifarannsóknir sýnt að þar var blönduð byggð norrænna og slavneskra íbúa. 

Á tímum Mieszko 1., eða árið 972, komst eyjan undir stjórn pólska ríkisins, en það missti yfirráðin um 1007. Næstu öldina réðu danskir víkingar mestu á eyjunni og fóru þeir ránsferðir um nálæg lönd. Voru þeir kallaðir Jómsvíkingar. Magnús góði Danakonungur herjaði þar árið 1043 til að refsa þeim. Um 1121 vann Boleslaw 3. konungur eyjuna undir Pólland á ný. Skömmu síðar var íbúunum snúið til kristni, og var biskupsstóll stofnaður í borginni Wolin árið 1140. Árið 1535 var íbúum Wolin snúið til Lútherstrúar. Í Þrjátíu ára stríðinu, eða um 1630, lögðu Svíar Wolin undir sig. Árið 1720 varð hún prússnesk, og við ríkissameiningu Þýskalands 1871 varð hún hluti af þýska ríkinu. Í lok seinni heimsstyrjaldar, 1945, hertók Rauði herinn eyjuna, og eftir stríð var Þjóðverjum gert að yfirgefa hana og hófst þá pólskt landnám þar á ný. 

Eyjan tilheyrir nú Póllandi, eða frá 1945. Eyjan er í Pommern. Þar eru fjölsóttar baðstrendur.  

## Heimildir
* Georg Wilhelm v. Raumer: *Die Insel Wollin und das Seebad Misdroy: Eine historische Skizze.* Berlin 1851
* Peter August Rolfs (Hrsg.): *Die Insel Wollin. Ein Heimatbuch und Reiseführer.* Julius Beltz, Langensalza 1933
* Erwin Rosenthal: *Die Insel Wollin, Kaseburg und Cammin.* Rhinoverlag, Ilmenau 2011, ISBN 978-3-939399-09-4
* 

## Tenglar
* Um þjóðgarðinn á Wolin  (pólska, þýska, enska).
Síðasta kvöldmáltíðin (kvikmynd)

***Síðasta kvöldmáltíðin*** (enska: ***The Last Supper***) er bandarísk kvikmynd frá árinu 1995 sem Stacy Title leikstýrði. Cameron Diaz, Ron Eldard, Annabeth Gish, Jonathan Penner og Courtney B. Vance sem fimm frjálslyndir háskólanemar sem bjóða öfgafullum hægri-sinnum í kvöldmat til þess að myrða þá.
Sú eina sanna

***Sú eina sanna*** (enska: *She's the One*) er bandarísk gamanmynd frá árinu 1996 sem Edward Burns leikstýrði og skrifaði. Burns fer einnig með eitt af aðalhlutverkunum í myndinni ásamt Jennifer Aniston og Cameron Diaz.

## Tengill
*
Línakradalur

**Línakradalur** er grunnur, mýrlendur dalslakki sunnan við Vatnsnesfjall í Vestur-Húnavatnssýslu en fyrir sunnan dalinn er Miðfjarðarháls. Dalurinn er sviplítill og þar skiptast á mýrasund og lág holt en hann er grösugur og gott sauðaland og þar eru nokkrir bæir. Þjóðvegur 1 liggur um Línakradal milli Miðfjarðar og Víðidals.

Nafnið hefur verið talið benda til línræktar en margir telja þó sennilegra að það sé komið af því að í mýrunum í dalslakkanum óx mikið af fífu, sem hafi minnt Skinna-Björn, landnámsmann í Miðfirði og Línakradal, eða aðra frumbyggja á línakra í heimalöndum sínum. 

Skáldkonan Nína Björk Árnadóttir var fædd á Þóreyjarnúpi í Línakradal en flutti þaðan um eins árs aldur. Förumaðurinn Jóhann Bjarnason beri var frá Vigdísarstöðum í Línakradal. Ættarnafnið Líndal er dregið af heiti Línakradals en að minnsta kosti þrjár ótengdar ættir munu hafa tekið það upp.
Brúðkaup besta vinar míns

***Brúðkaup besta vinar míns*** (enska: ***My Best Friend's Wedding***) er rómantísk gamanmynd frá árinu 1997 sem P.J. Hogan leikstýrði. Julia Roberts, Cameron Diaz og Dermot Mulroney fara með aðalhlutverk í myndinni sem fjallar um konu sem kemst að því hún sé ástfangin af besta vini sínum rétt áður en hann giftist kærustu sinni. 
## Tenglar
Strákar (fjall)

**Strákar** eða **Strákafjall** er fjall yst á Tröllaskaga, á milli Úlfsdala og Siglufjarðar. Nafnið mun vera afbökun úr *Strókafjall* eða *Hvanneyrarstrókar* en bergstrýtur uppi á norðurenda fjallsins munu vera hinir eiginlegu Strákar eða Strókar. Nyrsti tindurinn kallast Strákahyrna (Strókahyrna). Hátindur fjallsins heitir Skrámuhyrna en syðst er Hvanneyrarhyrna. Upphaflega mun fjallið þó hafa kallast Fljótahorn en þegar sýslumörkum var breytt þannig að þau lágu ekki lengur um fjallið hvarf það nafn.

Snjóflóð féll úr Strákafjalli á bæinn Engidal í Úlfsdölum í apríl 1919 og fórust allir heimilismenn, sjö manns.

Siglufjarðarvegur liggur neðarlega í fjallinu að vestan og í gegnum það um Strákagöng, jarðgöng sem opnuð voru árið 1967.

## Heimildir
* Örnefnaskrá Engidals, skráð af Helga Guðmundssyni.
Anne Holtsmark

**Anne Holtsmark** – fullu nafni **Anne Elisabeth Holtsmark** – (21. júní 1896 – 19. maí 1974 i Osló) var fyrsta konan sem varð prófessor í norrænni textafræði við Háskólann í Osló. 

## Æviágrip
Anne Holtsmark fæddist í Kristjaníu og ólst þar upp að mestu, næst elst fimm systkina. Foreldrar hennar voru Gabriel Gabrielsen Holtsmark (1867–1954), dr. phil., forstjóri, og  Margrete Weisse (1871–1933). 

Eftir nám í iðnskóla og verslunarskóla, og starf í banka 1913–15, ákvað hún að afla sér háskólamenntunar. Eftir stúdentspróf 1917 og háskólanám varð hún cand.philol. 1924 með norsku sem aðalgrein og frönsku og sagnfræði sem aukagreinar. Til þess að framfleyta sér vann hún við tímakennslu og skrifstofustörf samhliða náminu. 

Eftir embættisprófið starfaði Anne Holtsmark sem aðstoðarmaður við Háskólabókasafnið í Osló til 1928 og síðan sem fastur starfsmaður til 1930, nema árið 1925–26 þegar hún var dósent í norsku við Háskólann í Hamborg. Hún varð dósent í norrænni textafræði við Háskólann í Osló 1931, og 1949 tók hún við af Magnúsi Olsen sem prófessor í þeirri grein. Skömmu eftir 1950 greindist hún með MS-sjúkdóm, en hún hélt samt áfram störfum þrátt fyrir að vera í hjólastól. Hún sagði starfi sínu lausu í ársbyrjun 1961, nokkru áður en aldursmörkum var náð, en hélt þó áfram rannsóknum og fræðistörfum fram undir sitt síðasta. 

Árið 1936 tók hún doktorspróf með ritgerðinni *En islandsk scholasticus fra det 12. århundrede*, sem fjallar um höfund fyrstu málfræðiritgerðarinnar.

Holtsmark samdi margar greinar og ritgerðir, einkum á sviði norrænnar textafræði. Bók hennar *Norrøn mytologi. Tru og mytar i vikingtida*, Oslo 1970, hefur komið í nokkrum útgáfum og einnig verið þýdd á önnur mál. Bókin heldur enn gildi sínu sem gott yfirlitsrit um heimsmynd og trúarbrögð norrænna manna í fornöld. Hún er byggð á íslenskum heimildum, en einnig stuðst við forna myndlist, rannsóknir í fornleifafræði, rúnaristur og örnefni. 

Hún þýddi mörg íslensk fornrit yfir á norsku, svo sem Snorra-Eddu, Helgisögu Ólafs helga, Heimskringlu, Sverris sögu, Hákonar sögu og Orkneyinga sögu. 

Hún samdi fjölda greina um norræn fræði í Kulturhistorisk Leksikon for nordisk Middelalder. 

Árið 1941 var Anne Holtsmark tekin í Norsku vísindaakademíuna, hún hlaut St. Ólafs-orðuna 1958, og var útnefnd heiðursdoktor við Háskóla Íslands 1961. 

## Heimildir
* 

## Tenglar
* Mynd af Anne Holtsmark, um 1930 
* Anne Holtsmark – Ítarlegt æviágrip — Norsk biografisk leksikon.
Morð á Íslandi

Á Íslandi eru morð tiltölulega sjaldgæf, rétt rúmlega tvö morð á ári að meðaltali. Tíðnin hérlendis er hundraðfalt lægri en í morðglaðasta ríki heim, El Salvador, um sex sinnum lægri en í Bandaríkjunum, og örlitlu lægri en í Danmörku.

## Listi yfir morð á Íslandi
:*Sjá ítarlegri [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969|lista yfir morð frá 1874–1969]], [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999|lista yfir morð frá 1970–1999]], og [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000|lista yfir morð frá 2000]]*

## Eini raðmorðingi Íslandssögunnar
Axlar-Björn, eða Björn Pétursson, (um 1555–1596) er eini Íslendingurinn sem vitað er til að hafi gerst sekur um raðmorð. Sagan segir að móður hans hafi þyrst í blóð á meðan hún gekk með Björn, og hafi faðir Björns gefið henni blóð úr sér að drekka. Ungur var hann sendur í vist hjá Ormi Þorleifssyni ríka að Knerri, en þar dysjaði hann fyrsta fórnarlamb sitt í flórnum í fjósinu. Er hann náðist árið 1596 játaði hann á sig 18 morð, en ekki er þó hægt að staðfesta þá tölu. Eftir fyrsta fórnarlambið myrti Björn aðallega ferðamenn og farandverkamenn sem áttu leið hjá landi hans, Öxl við Búðavík á Snæfellsnesi. Þeim fórnarlömbum sökkti hann í Íglutjörn fyrir neðan túnið á bænum. Kona og þrjú börn hennar höfðu beðið um gistingu hjá Birni en Björn lokkaði börnin til sín eitt í einu og drap. Móðir þeirra komst undan og gat sagt frá því sem hún varð vitni að. Eftir að upp komst um Björn var hann **dæmdur til dauða** á Laugarbrekkuþingi. Hann var tekinn af lífi á Laugarbrekku. Björn var festur niður og útlimir hans brotnir með trésleggjum, en það tók afar langan tíma. Eftir að búið var að mölbrjóta útlimi hans var hann afhöfðaður og síðan var líkami hans bútaður niður og einstakir partar stjaksettir, meðal annars höfuð hans. Kynfærum hans var fleygt í fang konu hans, Steinunnar/Þórdísar (*heimildum ber ekki saman um nafn hennar*), sem var látin fylgjast með aftöku bónda síns. Hún var hýdd fyrir glæpi sína. Ekki finnst annar eins morðingi í sögum Íslendinga og er Axlar-Björn því bæði sérstaklega óhugnanlegur og einstakur.

## Afbrotatölfræði lögreglunnar
Samkvæmt tölfræði lögreglu voru 40 morð framin á árunum 2001 - 2022. Það eru rétt tæp tvö morð á ári að meðaltali, 75% voru framin á höfuðborgarsvæðinu. Árin 1998, 2003, 2006 og 2008 voru ekki framin nein morð hér á landi. Árið 2024 voru 8 manndráp á Íslandi, þau hafa aldrei verið fleiri á einu ári. Á árunum 1999 - 2023 létust 21 kona og 33 karlmenn vegna manndrápa, þegar skoðað var tengsl milli þolenda og gerenda voru það makar eða fyrrum makar sem myrtu 40% kvennanna. Algengasta verknaðaraðferð var eggvopn í 39% tilfella þar á eftir kyrking eða köfnun í 25% tilfella. 

## Refsiþyngd
Yfirleitt eru morðdómar 16 ár. Þyngstu dómar sem fallið hafa í morðmáli á Íslandi eru á bilinu 17-20 ára fangelsi, það eru 8 dæmi um dóma á því bili, oftast eru hegningaraukar vegna annarra brota, til dæmis fíkniefnalagabrota sem leiða til lengri dóma.  Héraðsdómur Reykjavíkur og Sakadómur Reykjavíkur hafa dæmt fólki í lífstíðarfangelsi eins og almenn hegningarlög heimila.

## Sjá einnig
* Mannshvörf á Íslandi

## Tilvísanir
Úlfsdalir

**Úlfsdalir** eða **Dalir** er lítil eyðibyggð yst á Tröllaskaga vestanverðum, í tveimur litlum dalverpum sem ganga inn í Úlfsdalafjöll, fjallgarðinn frá Strákum inn til Siglufjarðarskarðs. Byggð þessi tilheyrði Skagafjarðarsýslu og taldist til Fljóta fram til 1827 en þá var sýslumörkum breytt og Úlfsdalir lagðir til Eyjafjarðarsýslu. Dalirnir eru sagðir kenndir við Úlf víking, sem þar á að hafa numið land.

Þrír bæir voru í Úlfsdölum. Yst, undir Strákafjalli, var Engidalur í samnefndu dalverpi. Fjallið á milli dalanna heitir Dalseti en sunnan við það er Mánárdalur (áður stundum Daladalur) og þar eru Dalabær og Máná. Um tíma var þar einnig hjáleigan Dalabæjarkot. Vestan við Úlfdali er Mánárfjall og þar taka Almenningar við. Þar voru sýslumörkin áður. Fjöllin ganga öll í sjó fram og eru brött og skriðurunninn, svo að samgöngur voru torveldar.

Dalabær var helsta býlið og stundum voru hinir bæirnir í eyði og lágu undir Dalabæ, sem þá var oft kallaður Úlfsdalir. Á Dalabæ bjó Dala-Rafn Guðmundsson á 17. öld. Hann var sagður göldróttur. Rafn fórst við selveiðar 1636. Eftir það varð vart við skrímsli í sjónum og var það talið Rafn afturgenginn og kallað *Dala-Rafn*. Varð þess oft vart síðan.

Bæirnir eru allir löngu komnir í eyði. Snjóflóð féll á Engidalsbæinn í apríl 1919 og fórst allt heimilisfólkið, sjö manns, en enginn vissi af flóðinu fyrr en um viku síðar. Bærinn byggðist að vísu upp aftur en fór svo í eyði 1927. Nokkru síðar var þó Sauðanesviti byggður í landi jarðarinnar ásamt vitavarðarbústað og hefur vitavörður búið þar síðan.

## Heimildir
* 
*
Gödel, Escher, Bach

***Gödel, Escher, Bach: An Eternal Golden Braid*** (stytt sem ***GEB***) er bók eftir Douglas Hofstadter sem ræðir hliðstæður á milli rökfræðingsins Kurts Gödel, listamannsins M. C. Escher og tónskáldsins Johanns Sebastians Bach og hvernig tengingar á milli stærðfræði og greindar og listar með mikilli áherslu á sjálfvísanir, endurkvæmni og hugsun.

## Tengt efni
* I Am a Strange Loop („Ég er undarleg lykkja“)
* Lögmál Hofstadters

## Tilvísanir
Brennt vín

:*Þessi grein er um *'brennd vín**. Þeim skal ekki ruglað saman við [[Brennivín]].''

**Brennt vín''' er samheiti yfir áfenga drykki, sem unnir eru með eimingu úr gerjuðu korni, ávöxtum eða grænmeti.
Alkohólgufan er þéttuð aftur með sérstökum tækjum. Með þessum hætti er hægt að vinna allt að 96% hreinan vínanda (spíritus). Lögurinn, sem þannig fæst er síðan hreinsaður og síaður með ýmsum aðferðum og blandaður vatni þar til æskilegum styrkleika er náð. Hráefnið ræður oft miklu um bragð drykkjarins en oft eru ýmis bragðefni sett í löginn og fara þau eftir því hvaða drykk á að búa til. Lögurinn, eða hinn brenndi drykkur, er síðan geymdur í ámum í víngeymslum árum eða áratugum saman. Drykkurinn öðlast því meiri þroska í mýkt, ilmi og bragðfyllingu sem hann er eldri og spírakeimurinn sem er af nýbrenndum leginum hverfur. Dæmi um brennd vín eru vodka, romm, viskí, gin og íslenskt brennivín.

## Neðanmálsgreinar
Materiali e discussioni per l'analisi dei testi classici

***Materiali e discussioni per l'analisi dei testi classici***, oft nefnt ***Materiali e discussioni*** eða ***MD*** er ítalskt fornfræðitímarit helgað klassískri textafræði, sem var stofnað árið 1978. *Materiali e discussioni* er ritrýnt tímarit

Tímaritið er meðal annars vettvangur skoðanaskipta um aðferðafræði og fræðilegar nálganir í rannsóknum á klassískum bókmenntum.

Ítalski fornfræðingurinn Gian Biagio Conte stofnaði *Materiali e discussioni* í Pisa árið 1978 ásamt nokkrum samstarfsfélögum en Conte var einnig fyrsti ritstjóri tímaritsins. Í ritstjórnarnefnd eru fræðimenn frá ýmsum löndum, meðal annarra Alessandro Barchiesi, Maurizio Bettini, Maria Grazia Bonnanno, Mario Citroni, Marco Fantuzzi, R. Elaine Fantham, Rolando Ferri, Philip Hardie, Richard L. Hunter, Mario Labate, Glenn W. Most, Michael D. Reeve, Gianpiero Rosati, Luigi Enrico Rossi og Richard J. Tarrant.

*Materiali e discussioni* kemur út tvisar á árið hjá forlaginu Fabrizio Serra í Pisa (ISSN 0392-6338). Frá og með 49da tölublaði árið 2002 er það einnig aðgengilegt í rafrænu formi (ISSN elettronico 1724-1693). Árið 2009 kom út bindi sem innihélt atriðisorðaskrá fyrir tölublöð 1-60 (1978-2008).

Í tengslum við tímaritið er gefin út bókaröðin *Biblioteca di ‘Materiali e discussioni per l'analisi dei testi classici’* sem Maurizio Bettini og Gian Biagio Conte ritstýra. Í bókaröðinni eru gefin út fræðirit um klassíska textafræði, sem er ætlað að efla gagnrýna nálgun í rannsóknum á klassískum bókmenntum. Á þriðja tug titla hafa komið út.
MD

**MD**, **Md**, **mD** eða **md** getur átt við:

* 1500, rómverskum tölum
* Maryland, ríki Bandaríkjanna.
* Materiali e discussioni per l'analisi dei testi classici, ítalskt fræðitímarit um klassíska textafræði.
* *Medicinae doctor*, námsgráðu sem veitir almennt lækningaleyfi.
Benedetto Croce

**Benedetto Croce** (25. febrúar 1866 – 20. nóvember 1952) var ítalskur fagurfræðingur, heimspekingur og gagnrýnandi. Hugðarefni rita hans eru af ýmsu tagi, svo sem heimspeki, saga, aðferðafræði söguritunar og ekki síst fagurfræði. Hann fjallaði einnig um stjórnmál og tók þátt í þeim um hríð. Croce aðhylltist frjálslyndisstefnu en var andstæðingur óhamins viðskiptalífs. Hann hafði áhrif á menntamenn úr ýmsum áttum, jafnt marxista sem fasista. 

Meðal verka Croce má telja *Breviario di estetica* (*Kjarni fagurfræðinnar*), lítið rit um fagurfræði þar sem listin er sett skör hærra en vísindi og frumspeki þar sem listin er það eina sem uppfræðir manninn. Allt sem maðurinn veit má smætta niður í rökræna og skapandi þekkingu. Listin sprettur af því síðarnefnda og að hluta byggir öll hugsun á henni.
Handknattleiksárið 1974-75

**Handknattleiksárið 1974-75** var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 1974 og lauk vorið 1975. Víkingar urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki og Valsstúlkur í kvennaflokki. Karlalandsliðið tók á Norðurlandamóti í handknattleik en árangurinn olli vonbrigðum.

## Karlaflokkur
### 1. deild
Víkingar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki karla. Keppt var í átta liða deild með tvöfaldri umferð.

ÍR féll niður um deild. Markakóngur var Hörður Sigmarsson, Haukum, með 125 mörk sem var markamet.

### 2. deild
Þróttarar sigruðu í 2. deild og færðust upp í þá fyrstu, þjálfari þeirra var Bjarni Jónsson. Stjarnan féll niður í 3. deild. Keppt var í 8 liða deild með tvöfaldri umferð.

### 3. deild
Leiknir sigraði í 3. deild og tók sæti Stjörnunnar í 2. deild. Þjálfari Leiknis var Hermann Gunnarsson.

*Suðurriðill*

Leiknismenn sigruðu í Suðurriðlinum. Fjögur lið tóku þátt og léku tvöfalda umferð.

*Norðurriðill*

Leiftur Ólafsfirði sigraði í Norðurriðlinum. Tvö lið tóku þátt.
* Leiftur - Dalvík 28:23
* Dalvík - Leiftur (Dalvík gaf)

*Austurriðill*

Huginn Seyðisfirði sigraði í Austurriðlinum. Leikin var tvöföld umferð.

* Leiknir Fáskrúðsfirði hætti keppni.

*Úrslitakeppni*
* Leiknir – Huginn 44:16
* Leiftur – Huginn 25:17
* Leiknir – Leiftur 36:18

### Bikarkeppni HSÍ
FH-ingar sigruðu í bikarkeppninni eftir úrslitaleik gegn Fram. 3. deildarlið Leiknis komst alla leið í undanúrslitin.

*1. umferð*
* FH – Grótta 29:19
* KR– Leiknir 17:20
* Ármann – Haukar 15:17
* Valur – Víkingur 29:24
* UBK – Stjarnan 17:16
* Fylkir– ÍR 13:21
* KA - Þróttur
* Fram sat hjá

*8-liða úrslit*
* FH – Valur 25:23
* Fram – ÍR 18:17
* Leiknir - Breiðablik	16:14
* Haukar – KA 23:16

*Undanúrslit*
* FH – Haukar 23:20
* Fram – Leiknir 29:21

*Úrslitaleikur*
* FH – Fram 19:18

### Evrópukeppni
FH-ingar kepptu í Evrópukeppni meistaraliða og komust í 8-liða úrslit, þar sem þeir töpuðu fyrir ASK Vorwärts Frankfurt, sem varð að lokum Evrópumeistari.

*1. umferð*
* FH - SAAB Linköping Svíþjóð 16:11 og 12:11
*16-liða úrslit*
* FH - TSV St. Otmar St. Gallen Sviss 19:14 og 23:23
*8-liða úrslit*
* FH - ASK Vorwärts Frankfurt Austur-Þýskalandi 17:21 og 18:30

## Kvennaflokkur
### 1. deild
Valsarar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna. Keppt var í átta liða deild með tvöfaldri umferð. Úrslitaleikur mótsins var jafntefli Vals og Fram, 11:11.

Þór Akureyri féll niður um deild.

### 2. deild
ÍBK sigraði í 2. deild og tók sæti Þórs Akureyri.

*A-riðill*

*B-riðill*

*Úrslitaleikur*
* ÍBK - Njarðvík 10:5

### Evrópukeppni
Ekkert íslenskt kvennalið tók þátt í Evrópukeppni þetta árið.

## Landslið
Stærsta verkefni karlalandsliðsins á keppnistímabilinu var þátttaka á Norðurlandamóti í handknattleik. Íslendingar lentu í riðli með Dönum, Svíum og Færeyingum og höfnuðu í fjórða sæti á mótinu.

*Norðurlandamót*
* Ísland – Svíþjóð 16:18
* Ísland – Færeyjar 27:17
* Ísland – Danmörk 17:15
Handknattleiksárið 1973-74

**Handknattleiksárið 1973-74** var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 1973 og lauk vorið 1974. FH-ingar urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki og Framstúlkur í kvennaflokki. Karlalandsliðið tók þátt í HM í handknattleik í Austur-Þýskalandi en árangurinn olli vonbrigðum.
## Karlaflokkur
### 1. deild
FH-ingar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki karla, unnu alla leiki sína nema þann síðasta gegn Valsmönnum. Keppt var í átta liða deild með tvöfaldri umferð.

Þór Akureyri féll niður um deild. Markakóngur var Axel Axelsson, Fram, með 106 mörk sem var markamet.

### 2. deild
Grótta sigraði í 2. deild eftir úrslitaleik gegn Þrótti og færðist upp í þá fyrstu. Völsungur féll niður í 3. deild. Keppt var í 8 liða deild með tvöfaldri umferð.

* Úrslitaleikur: Grótta - Þróttur 21:1
+ Úrslit vantar í leikjunum KA - Breiðablik og ÍBK - Fylkir

++ Völsungur gaf þrjá síðustu leiki sína í mótinu

### 3. deild
Stjarnan sigraði í 3. deild eftir úrslitaleik gegn Þrótti Neskaupstað og færðist upp um deild. Þjálfari Stjörnunnar var Viðar Símonarson. Keppt var í tveimur fjögurra liða riðlum, Suðurlandsriðli og Austurlandsriðli, með tvöfaldri umferð.

*Suðurlandsriðill*

*Austurlandsriðill*

*Úrslitakeppni*
* Stjarnan - Þróttur Nes. 18:13
* Stjarnan - Þróttur Nes. 24:20

### Bikarkeppni HSÍ
Valsmenn sigruðu í bikarkeppninni sem haldin var í fyrsta sinn. Sextán lið tóku þátt í mótinu sem leikið var að Íslandsmótinu loknu. 

*1. umferð*
* Þór – KA
* Grótta – Víkingur
* Valur – KR
* ÍR – Ármann
* Breiðablik – FH
* Haukar – Stjarnan
* Fylkir – ÍBK
* Fram – Þróttur
*8-liða úrslit*
* ...
*Undanúrslit*
* Fram – Víkingur 21:20
* Valur – FH 27:25 (e. tvær framlengingar)
*Úrslitaleikur*
* Valur – Fram 24:16

### Evrópukeppni
Valsmenn kepptu í Evrópukeppni meistaraliða en féllu út í 1. umferð fyrir VfL Gummersbach, sem varð að lokum Evrópumeistari.

*1. umferð*
* Valur - VfLGummersbach Vestur-Þýskalandi 10:11 og 8:16

## Kvennaflokkur
### 1. deild
Framarar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna. Keppt var í sjö liða deild með tvöfaldri umferð.

* Aukaleikur um 6. sæti: Víkingur - Þór Ak. 11:8

Þór Ak. hafnaði í neðsta sæti. Vegna fjölgunar í 1. deild kvenna léku Þór og Völsungur, sem hafnaði í 2. sæti í 2. deild, aukaleik sem lauk með sigri Þórs.

### 2. deild
Breiðablik sigraði í 2. deild eftir úrslitaleik gegn Völsungi og vann sér sæti í 1. deild.

*Suðurlandsriðill*

*Norðurlandsriðill*
* Völsungur sigraði KA í tveimur leikjum.

*Úrslitaleikir*
* Breiðablik - Völsungur 14:9
* Breiðablik - Völsungur 17:9

Völsungur tók þátt í umspili við Þór Akureyri um laust sæti í 1. deild.

### Evrópukeppni
Ekkert íslenskt kvennalið tók þátt í Evrópukeppni þetta árið.

## Landslið
Stærsta verkefni karlalandsliðsins á keppnistímabilinu var HM í Austur-Þýskalandi. Liðið var í riðli með Tékkóslóvakíu , Vestur-Þýskalandi  og Danmörku. Undirbúningsleikir gengu vel og voru vonir bundnar við góðan árangur. Eftir að til Þýskalands var komið braust hins vegar flensufaraldur út í herbúðum liðsins og það tapaði öllum leikjum sínum.

* Ísland - Tékkóslóvakía 15:25
* Ísland - Vestur-Þýskaland 16:22
* Ísland - Danmörk 17:19
Hvanndalir

**Hvanndalir** eru eyðibýli yst á Tröllaskaga austanverðum, á nesinu milli Héðinsfjarðar og Ólafsfjarðar. Þar var talið afskekktasta byggt ból á Íslandi, umgirt háum og bröttum fjöllum; sunnan þeirra gengur hið hrikalega Hvanndalabjarg fram í sjó og er þar með öllu ófært en norðan og vestan við þá eru Hvanndalaskriður. Fyrir þær var oftast fært en þó við illan leik.

Hvanndalir eru tvær dalskorur sem skerast inn í nesið og nefnist hinn nyrðri og stærri Hvanndalur en hinn syðri Sýrdalur. Bærinn stóð í mynni nyrðri dalsins og þykir þar fallegt bæjarstæði. Einnig mun einhvern tíma hafa verið hjáleiga í dalnum. Hvanndalir þóttu að sumu leyti góð bújörð fyrrum því þar er nokkuð gróðursælt á sumrin og snjóléttara en í nálægum fjörðum, túnstæðið stórt og slétt og engjalönd á dalnum. En lendingin er erfið og brimasöm og ofan hennar eru háir sjávarbakkar.

Lítið er vitað um byggð í Hvanndölum fyrr á öldum en hún kann að hafa verið stopul. Snemma á 17. öld bjó þar Tómas nokkur Gunnlaugsson en synir hans, Bjarni, Jón og Einar, voru hinir frægu Hvanndalabræður, miklir sjósóknarnar sem Guðbrandur biskup Þorláksson fékk til að fara í rannsóknarleiðangur til Kolbeinseyjar árið 1616 og kanna þau hlunnindi sem af eynni mætti hafa. Jörðin mun svo hafa verið í byggð til 1680. Þá fór hún í eyði og byggðist ekki aftur fyrr en 1807. Þá var búið í Hvanndölum til 1896 en þá keypti sveitarstjórn Hvanneyrarhrepps jörðina til þess að leggja hana í eyði, vegna þess hve afskekkt hún var og erfitt að komast þangað.

## Heimildir
*  Geymt
Glenn W. Most

**Glenn Warren Most** (fæddur 1952) er bandarískur fornfræðingur.

Most hóf nám í fornfræði við Harvard-háskóla árið 1968 og brautskráðist þaðan með B.A.-gráðu í fornfræði Classics árið 1972. Hann hlaut M.A.-gráðu frá Corpus Christi College í Oxford-háskóla á Englandi árið 1973 og M.Phil.-gráðu í almennri bókmenntafræði frá Yale-háskóla í Connecticut í Bandaríkjunum árið 1978. Tveimur árum síðar hlaut hann doktorsgráðu fyrir ritgerðina |„The Bait of Falsehood: Studies in the Rhetorical Strategy of Poetic Truth in the Romantic Period“. Leiðbeinandi Most í doktorsverkefninu var Paul de Man. Á sama tíma, eða frá 1976 til 1978, nam Most fornfræði við Philologisches Seminar í Háskólinn í Tübingen í Þýskalandi og hlaut D.Phil.-gráðu fyrir ritgerð sína „Pindar's Truth: Unity and Occasionality in the Epinician Ode“. Leiðbeinandi Most í Tübingen var Richard Kannicht.

Árið 1980 var Most skipaður Andrew W. Mellon Assistant Professor í fornfræði við Princeton-háskóla og gegndi þeirri stöðu til ársins 1985. Næsta ár kenndi hann við Università degli Studi di Siena og var síðan gistiprófessor við Michigan-háskóla. Árið 1987 flutti hann sig yfir til Universität Innsbruck, þar sem hann kenndi klassíska textafræði og fornfræði. Árið 1991 varð Most prófessor í forngrísku og forngrískum bókmenntum við Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg, þar sem hann kenndi til ársins 2001. Árið 1994 varð Most fyrstur fornfræðinga til að hljóta verðlaunin Leibniz-Preis frá Deutsche Forschungsgemeinschaft. Frá 2001 hefur hann kennt forngrísku við Scuola Normale í Pisa.

Most fæst við bókmenntir og heimspeki Forngrikkja og Rómverja, aðferðafræði og arfleifð klassískra fræða. Hann fæst ekki síst við tengsl nútímans og klassíska heimsins.