open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mótvirðissjóður

## Mótvirðissjóður

### Marshalaðstoðin
Eftir Seinni heimstyrjöld var stofnaður alþjóðlegur sjóður sem veitti fjárhagslega aðstoð til ríkja sem voru að jafna sig eftir bein og óbein áhrif seinni heimstytjaldarinnar. Þessi aðstoð er kölluð Marshalláætlunin eða Marshalaðstoðin nefnd eftir George Marshall, fyrrum foringja hershöfðingjarráðsins og þáverandi Utanríkisráðherra Bandaríkjana.

Áætlunin styrkti efnahagslega byggingu á Íslandi um upphæð sem munaði 29,3 miljónum sem Ísland nýtti sér til endurbyggingar efnahagsins eftir afleiðingar seinni heimstyrjaldar og stækkun fiskveiðaiðnaðarins sem var stærsti útflutningsiðnaður landsins.

### Mótvirðissjóðurinn
Mótvirðissjóðurinn var stofnaður sem partur af Marshalláætlunini sem trygging til þess að fjármagnið myndi stuðla að efnahagslegan vöxt á hagkvæman og sjálfbáran máta. Íslenska ríkið setti hlutfall af tekjum sínum til hliðar til að spyrna gegn ofþenslu. Lítill hluti þessa fjármagns (5-10%) Fór í sérstakan Bandarískan framkvæmdasjóð sem herstöðin nýtti sér til uppbyggingar. Meirihluti af þessum fjármunum fór í Mótvirðissjóðinn. Mótvirðissjóðurinn var nýttur sem lánasjóður til þess að ýta fram iðnviðabyggingu á landinu og veitti fjármagn til byggingar virkjana og áburðarverksmiðju. Bandaríska ríkisstjórnin hafði vald yfir hvernig og hvenær þessum sjóði yrði nýttur samkvæmt samningnum á milli Íslands og Bandaríkjana út frá skilmálum Marshaláætluninnar. Þetta skipulag leiddi til nánara samstarf beggja ríkisstjórna gagnvart uppbygingu á meðan styrkir Marshalaðstoðinnar voru í gildi. Mótvirðissjóðurinn numaði umþaðbil 440 miljónir króna árið 1955 sem var sambærilegt til þriðjungs útgjalda til fjárfestinga í landinu.

Mótvirðissjóðurinn var þáttur í stofnun Framkvæmdabanka Íslands árið 1953 sem skipulagði meðferð fjársins sem varð ein stærsta fjárfestingalánastofnun næstu ár eftir stofnun. 

## Tilvísanir
Konunglega Grænlandsverslunin

**Konunglega Grænlandsverslunin** (danska: *Den Kongelige Grønlandske Handel*) var verslunarfélag sem Danakonungur stofnaði eftir gjaldþrot Almenna verslunarfélagsins árið 1774. Almenna verslunarfélagið hafði áður séð um þjónustu við trúboð og landnám Dana á Grænlandi. Konunglega Grænlandsverslunin tók við þessu hlutverki. Félagið fékk einokun á verslun á Grænlandi og fór með stjórn Grænlands allt til ársins 1908. Stjórnin var í höndum hluthafastjórnar í Kaupmannahöfn sem skipaði tvo konunglega eftirlitsmenn, einn fyrir Suður-Grænland með aðsetur í Godthaab og einn fyrir Norður-Grænland með aðsetur í Godhavn. Höfuðstöðvar félagsins í Kaupmannahöfn voru við Grænlandsbryggju í Christianshavn.

Árið 1908 tók innanríkisráðuneyti Danmerkur við stjórn félagsins. Heimastjórn Grænlands tók við stjórn landsins 1979 og tók jafnframt við stjórn félagsins árið 1986. Nafninu var þá breytt í Kalaallit Niuerfiat. Eftir 1992 var félaginu skipt þannig að KNI tók við versluninni, Royal Greenland við útgerðinni og Royal Arctic Line við skipaflutningum. KNI lítur á sig sem arftaka Konunglegu Grænlandsverslunarinnar og fagnaði 250 ára afmæli árið 2024.

## Tilvísanir
Royal Greenland

**Royal Greenland** A/S er grænlenskt útgerðarfyrirtæki stofnað af Kalaallit Niuerfiat árið 1990. Það er að öllu leyti í eigu grænlensku heimastjórnarinnar. Royal Greenland er stærsta útgerðarfélagið á Grænlandi með veltu upp á 5,8 milljarða danskra króna árið 2024. Um helmingur alls útflutnings frá Grænlandi kemur frá Royal Greenland sem er jafnframt einn stærsti útflytjandi kaldsjávarrækju í heimi. Fyrirtækið á tugi fiskvinnsla og löndunarstöðva um allt Grænland.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefur Royal Greenland
Royal Arctic Line

**Royal Arctic Line** er grænlenskt sjóflutningafyrirtæki með höfuðstöðvar í Nuuk. Fyrirtækið var stofnað af Kalaallit Niuerfiat árið 1992 og er að öllu leyti í eigu grænlensku heimastjórnarinnar. Félagið rekur hafnaraðstöðu í 13 höfnum á Grænlandi. Það hefur einkarétt á sjóflutningum á Grænlandi. Helstu umskipunarhafnir eru Álaborg í Danmörku og Reykjavík á Íslandi. Félagið rekur 12 fraktskip þar af eitt í reglulegum flutningum milli Grænlands, Íslands, Færeyja og Skandinavíu, í samstarfi við Eimskip.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefur Royal Arctic Line
Tusass

**Tusass** (grænlenska: „heyrumst“; áður TELE Greenland og TELE-POST) er grænlenskt póst- og símafyrirtæki með einkaleyfi á rekstri síma- og internetþjónustu á Grænlandi. Fyrirtækið er að öllu leyti í eigu grænlensku heimastjórnarinnar. Það var stofnað árið 1994 með samruna símafyrirtækisins TELE Greenland og póstfyrirtækisins Kalaallit Allakkeriviat. Fyrirtækið hefur umsjón með þjóðarléninu .gl og sæstrengnum Greenland Connect sem liggur frá Nuuk til Milton á Nýfundnalandi og Landeyjasands á Íslandi. Að auki rekur fyrirtækið útvarpskeðjur og gervihnattaþjónustu (GreenSAT). Árið 2016 hóf fyrirtækið að leggja sæstrenginn Greenland Connect North frá Nuuk til Aasiaat meðfram vesturströnd Grænlands. Tusass hefur verið gagnrýnt fyrir lélegar nettengingar á Austur-Grænlandi þar sem íbúar á afskekktum stöðum hafa nýtt sér þjónustu Starlink í trássi við einkaleyfið.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefur Tusass
Nuuk-flugvöllur

**Nuuk-flugvöllur** (IATA: GOH, ICAO: BGGH) er alþjóðaflugvöllur í Nuuk á Grænlandi. Þar eru höfuðstöðvar flugfélagsins Air Greenland. Auk þess reka flugfélögin Icelandair, Scandinavian Airlines og United Airlines flug þangað.

Fyrsti flugvöllur Nuuk var stutt flugbraut fyrir litlar vélar árið 1979. Árið 2024 var flugvöllurinn endurgerður með lengri flugbraut fyrir langdrægar farþegaþotur og nýrri flugstöð. Áður voru höfuðstöðvar Air Greenland við alþjóðaflugvöllinn í Kangerlussuaq. Nýi flugvöllurinn var vígður 28. nóvember 2024.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefur vallarins
Pastel ritröð

**Ritröðin Pastel** vinnur að því að skoða bókformið á marga vegu. Þau kalla sig listaverk í ritaformi. Þau eiga heima í Menningarhúsinu Flóru, Sigurhæðum, Akureyri..

### Útgefin rit
# Margrét H. Blöndal - Mér finnst eins og ég sé. 2017
# Þórgunnur Oddsdóttir - 10 listaverk sem ég guggnaði á að gera. 2017
# Kristín Þóra Kjartansdóttir - Varmhagi. 2017. 
# Megas - Geitungabúið mitt. 2017
# Hlynur Hallsson - Þúsund dagar. Dagur eitt til eitthundraðþrjátíuogátta. 2017. 
# Bjarni Jónsson - skýrsla um síðbúna rannsókn. 2018
# Karólína Rós Ólafsdóttir - Hversdagar. 2018
# Vilhjálmur B. Bragason - Ritsafn II. Fyrsta bók höfundar. 2018
# Hallgerður Hallgrímsdóttir - Límkenndir dagar. 2018
# Lilý Erla Adamsdóttir. Biða. 2018
# Sölvi Halldórsson - Piltar. 2018
# Ragnhildur Jóhanns - Draumfara Atlas. 2018
# Arnar Már Arngrímsson - Kannski er það bara ég. 2018
# Samúel Lúkas - Eyddu mér. 2018.
# Áki Sebastián Frostason - Hljóðvarp. 2019
# Brynhildur Þórarinsdóttir - Fábrot. Örleikrit fyrir örfáa leikendur. 2019. 
# Haraldur Jónsson - HITASTIGAR. 2019. 
# Jónína Björg Helgadóttir - Kríur. 2019. 
# Þórður Sævar Jónsson - 49 kílómetrar er uppáhalds vegalengdin mín. 2019
# Brák Jónsdóttir og Þórir Hermann Óskarsson. 2020
# Magnus Helgason - Regnbogar eru ekki hundamatur. 2020. 
# Hekla Björt Helgadóttir - Stalín, ástin mín. 2020. 
# Ármann Jakobsson - Goðsögur. 2020. 
# Móheiður Hlíf Geirlaugsdóttir - Gríseyjar - ósýnilegt landslag. 2021
# Árni Friðriksson - Einleikir um tímalaust eðli. 2021.
# Sesselía Ólafs - Leiðsla. 2021. 
# Kári Tulinius - uppruni augnabliks. 2021
# Gerður Kristný - Jólaboð. 2021.
# Katla Tryggvadóttir - Vinnuhefti. 2022. 
# Jacub Stachowiak - Flæði 3. 2022. 
# Fríða Karlsdóttir - Ó mig auma. 2022. 
# Einar Falur Ingólfsson - Griðarstaður. 2022
# Viktoría Blöndal - Aldrei of seint að gefast upp. 2022
# Guðný Rósa Ingimarsdóttir - " - 2023. 
# Rakel Hinriksdóttir - Hringfari. 2023. 
# Egill Logi Jónasson - Hohner mér vel. 2024. 
# Þorbjörg Þóroddsdóttir - Vögguvísuatómapar (og sanddrifnir átómatónar) 2024. 
# Ingibjörg Sigurjóndsdóttir - Málamiðlanir. 2024.

## Tilvísanir
Grænlandsfélagið

**Grænlandsfélagið** (danska: *Det Grønlandske Selskab*) er danskt félag sem hefur þann tilgang að breiða út þekkingu um Grænland og efla tengsl milli landanna. Félagið var stofnað árið 1905 af dönskum embættismönnum sem höfðu snúið heim frá Grænlandi. Félagið er með deildir í Kaupmannahöfn, Árósum og Nuuk. Árið 2023 voru félagar um 600 talsins.

Félagið gaf út ársrit, en 1953 hóf það útgáfu tímaritsins *[[Tidsskriftet Grønland]]* sem kemur út fjórum sinnum á ári. Árið 2012 tók félagið við útgáfu vefsins Polarfronten, sem áður var tímarit Dönsku heimskautastofnunarinnar.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefur Grænlandsfélagsins
* Polarfronten
The Smashing Pumpkins

**The Smashing Pumpkins** (eða **Smashing Pumpkins**) er bandarísk jaðarrokk-sveit sem stofnuð var árið 1988. Billy Corgan, söngvari og gítarleikari hefur verið eini stöðugi meðlimurinn en sveitin hætti um aldamótin 2000 en hóf aftur störf 6 árum síðar. SP náði miklum vinsældum á 10. áratug 20. aldar með plötunum *Siamese Dream* og *Mellon Collie and the Infinite Sadness*. . 

Árið 2025 spilaði sveitin á Íslandi. 

## Meðlimir
*Billy Corgan – söngur, gítar, hljómborð, bassi (1988–2000, 2006–)
*James Iha – gítar, bassi, bakraddir og söngur (1988–2000, 2018–)
*Jimmy Chamberlin – trommur (1988–1996, 1998–2000, 2006–2009, 2015–)
### Tónleikameðlimir
*Jack Bates – bassi (2015–)
*Katie Cole – hljómborð, gítar, bakraddir (2015–)
*Kiki Wong – gítar (2024–)
### Fyrrum meðlimir
*D'arcy Wretzky – bassi, bakraddir og söngur (1988–1999)
*Melissa Auf der Maur – bassi, bakraddir (1999–2000)
*Jeff Schroeder – gítar, bakraddir, hljómborð (2006–2023)
*Mike Byrne – trommur, bakraddir, hljómborð (2009–2014)
*Nicole Fiorentino – bassi, bakraddir, hljómborð (2010–2014)

## Breiðskífur
*Gish (1991)
*Siamese Dream (1993)
*Mellon Collie and the Infinite Sadness (1995)
*Adore (1998)
*Machina/The Machines of God (2000)
*Machina II/The Friends & Enemies of Modern Music (2000)
*Zeitgeist (2007)
*Oceania (2012)
*Monuments to an Elegy (2014)
*Shiny and Oh So Bright, Vol. 1 / LP: No Past. No Future. No Sun. (2018)
*Cyr (2020)
*Atum: A Rock Opera in Three Acts (2022–2023)
*Aghori Mhori Mei (2024)

## Tilvísanir
Esseyja

**Esseyja** (úr frönsku: *essai*, frá *essayer* „reyna“; stundum þýtt sem „tilraun“) er stutt ritverk þar sem höfundur kynnir ákveðna röksemdafærslu. Hugtakið nær yfir skrif sem gætu líka flokkast sem bréf, ritgerðir, smásögur, bæklingar eða blaðagreinar. Esseyistinn Aldous Huxley skilgreindi esseyjur sem bókmenntagrein þar sem hægt væri að segja næstum hvað sem er um hvað sem er.

Tökuorðið esseyja er notað á íslensku yfir þessa bókmenntagrein og er það orð sem er tiltekið í bókinni *Hugtök og heiti í bókmenntafræði*, en í titli verka hefur það stundum verið þýtt sem „tilraun“ (sbr. *Tilraun um manninn* eftir Alexander Pope), „hugleiðing“ eða „ritgerð“.

## Tilvísanir
Tómas Magnús Tómasson

**Tómas Magnús Tómasson** (23. maí 1954 - 23. jan. 2018) var bassaleikari og upptökustjóri. Hann spilaði með sveitum eins og Stuðmönnum og Þursaflokkinum. Tómas spilaði inn á hundruð hljómplatna. 

## Tilvísanir
Violently Happy

„**Violently Happy**“ er lag eftir íslensku söngkonuna Björk, gefið út í mars 1994 af One Little Indian sem fimmta og síðasta smáskífan af fyrstu plötu hennar, *[[Debut]]*. Lagið var samið af Björk og Nellee Hooper, sem hjálpaði henni við að semja og framleiða megnið af plötunni. Í textanum er talað um að Björk upplifi svo mikla ást að hún er í raun hættuleg og biður elskhuga sinn að snúa aftur til að róa hana niður.
It's Oh So Quiet

„**It's Oh So Quiet**“ er lag eftir bandarísku söngkonuna Betty Hutton, gefið út árið 1951 sem B-hlið smáskífunnar „Murder, He Says“. Það er ábreiða á þýska laginu „Und jetzt ist es still“ sem Horst Winter flutti árið 1948. Íslenska söngkonan Björk gerði aðra ábreiðu af laginu fyrir plötuna sína *[[Post]]* árið 1995. 

## Tilvísanir
Tamim bin Hamad Al Thani

Sjeik **Tamim bin Hamad bin Khalifa Al Thani** (; f. 3. júní 1980) er emírinn af Katar. Hann hefur verið við völd frá árinu 2013.

Tamim er annar sonur emírsins Hamad bin Khalifa Al Thani með annarri eiginkonu hans, Mozu bint Nassir. Hann varð erfingi að katörsku krúnunni árið 2003 þegar eldri bróðir hans,  Sjeik Jassim, afsalaði sér tilkalli sínu. Tamim varð emír þegar faðir hans sagði af sér árið 2013.

Tamim fer fyrir óskoraðri einveldisstjórn. Allt framkvæmda- og löggjafarvald í Katar er í hans höndum.

## Menntun
Tamim bin Hama gekk í Sherborne School í Dorset í Englandi og úrskrifaðist frá Harrow School árið 1997. Hann útskrifaðist úr konunglega herskólanum í Sandhurst árið 1998.

## Æviágrip
Tamim varð krónprins þann 5. ágúst 2003 þegar eldri bróðir hans, Jasim bin Hamad, afsalaði sér titlinum. Tamim varð næstráðandi katarska hersins árið 2009 og lék lykilhlutverki í stuðningi Katara við uppreisnina gegn Muammar Gaddafi í Líbíu árið 2011.

Árið 2005 stofnaði Tamim fjárfestingafélagið  *Qatar Sports Investments*, sem á meðal annars knattspyrnufélagið Paris Saint-Germain FC og er „alþjóðlegur samstarfsaðili“ FC Barcelona. Hann var einnig hvatamaður að því að fá Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2022 haldið í Katar og reyndi að fá Ólympíuleikana haldna í Katar árin 2016 og 2020.

Í stjórnartíð Tamims átti Katar í deilum við arabísk nágrannaríki sín frá árinu 2017. Sádi-Arabía, Sameinuðu arabísku furstadæmin, Egyptaland og Barein slitu stjórnmálasambandi við og settu viðskiptabann á Katar í júlí 2017 og sökuðu landið um að styðja öfgahreyfingar eins og al-Kaída og Bræðralag múslima. Einnig er talið að náið samband Katar við óvinaríki Sádi-Arabíu hafi átt þátt í deilunni. Stuttu áður en viðskiptabannið tók gildi gerðu Sameinuðu arabísku furstadæmin tölvuárás á katarska fréttamiðla og komu af stað fölskum tilvitnunum í Tamim þar sem haft var eftir honum að Íran væri „íslamskt veldi“ og að samband Katar við Ísrael væri gott. Katar sættist að mestu við hin ríkin árið 2021, þegar landamæri að ríkinu voru opnuð á ný. 

## Eignir
Tamim á, í gegnum katarska ríkið, lúxussnekkjuna *[[Al Lusail]]*, sem kostaði 300 milljónir Bandaríkjadala að byggja.

## Tilvísanir
Jón Hannesson Finsen

**Jón Hannesson Finsen** (25. mars 1792 í Skálholti - 8. október 1848 í Árósum) var kansellíráð í hinu danska kansellíi. Hann gegndi einnig ýmsum öðrum embættum í Danmörku, t.d. sem héraðsfógeti í Kolding, bæjarfógeti í Ringköbing, héraðsfógeti í Árósum. Hann var kansellíráð að nafnbót. Hans er einna helst minnst fyrir ræðu sem hann hélt á Véborgarþingi 1848 og er hluti af sjálfstæðisbaráttu Íslendinga. 

## Æviágrip
Jón var sonur Hannesar Finnssonar biskups. Hann naut tilsagnar Árna Helgasonar í æsku (sem síðar varð stiftprófastur í Görðum og átti systur Jóns, Sigríði Hannesdóttur, að síðari konu). Jón lærði allan skólalærdóm í Odda hjá Steingrími Jónssyni, síðar biskupi, stjúpa sínum sem útskrifaði hann árið 1812. Eftir fjögra ára nám við Kaupmannahafnarháskóla varð hann kandídat í lögum (1816), gerðist síðan aðstoðarmaður í kansellíinu og kansellíritari uns hann varð héraðsfógeti i Kolding, fyrst settur (1819), en síðan skipaður (1824). Árið 1830 varð hann bæjarfógeti í Ringköbing og loks árið 1844 héraðsfógeti i Árósum. Þar andaðist hann 1848. Kona hans var dönsk ekkja, kaupmannsdóttir frá Kolding, *Dorothea Katrine Bruun*. Eignuðust þau 10 börn, en aðeins 6 þeirra náðu fullorðinsaldri: fjórir syni og tvær dætur. Af börnum Jóns kemur sonurinn Sören Hilmar Steindór Finsen einn allmikið við sögu Íslendinga, þar sem hann dvaldi úti sem æðsti embættismaður landsins í full 18 ár. Áður en hann kom til Íslands hafði Hilmar Finsen gegnt ýmsum lögfræðilegum embættum í Danmörku, og síðast, á árunum 1850-1864, verið borgmeistari í Suðurborg á eynni Als. Þaðan var hann rekinn af Þjóðverjum 1864 og fluttist hann ári síðar til Íslands sem stiftamtmaður. 

Jón Finsen var mjög vel liðinn fyrir sakir skyldurækni í embætti, en þó einkum orðlagður fyrir ljúfmennsku við hvern, sem í hlut átti. Framkoma hans á Véborgarþingi 1848, þar sem hann mótmælti því einarðlega, að Íslendingum væri meinað að kjósa sjálfir fulltrúa sína á grundvallarlagaþingið, var talið sýna hversu honum rann blóðið til skyldunnar þegar íslensk mál voru annars vegar. 

## Á Véborgarþingi
Á þingi í Véborg (Viborg) í Danmörku árið 1848 helt Jón langt erindi og sýndi fram á hve ósanngjarnt það væri að gefa Íslendingum ekki kost á að kjósa sjálfir menn til að halda svörum uppi fyrir sig á stjórnlagaþinginu. Og yrði þessu ekki komið við tímans vegna, svo frábærlega sorglegt sem það væri, þá kvaðst hann skjóta því til réttlætistilfinningar þingmanna að fara þó að minsta kosti einhverjum góðum orðum um þetta í álitsskjali sínu svo að það lýsti sér, að það væri ekki vilji þingmanna að framvegis væri farið með Íslendinga eins börn eða ómaga. Aðeins einn maður varð til þess að mæla með þessu, og var tillagan feld með miklum atkvæðafjölda.
Vefur (Internetið)

**Vefur** (stundum kallað **vefsetur**) er safn tengdra vefsíðna sem eru yfirleitt hýstar saman á vefþjóni og birtar undir sama léni. Dæmigerður vefur hefur forsíðu eða heimasíðu og nokkrar undirsíður. Tilgangur vefsins getur verið fræðsla, skemmtun, samskipti eða viðskipti. Veftenglar tengja síður vefsins saman í eina heild og auðvelda notendum að fara milli síðna. Dæmi um vinsæla vefi eru Google, YouTube, og Facebook.

Vefir um allan heim tengjast saman og mynda Veraldarvefinn. Til eru lokaðir vefir eins og innri vefir fyrirtækja og stofnana. Notendur skoða vefi með vafra á tölvum af ýmsu tagi.
Ulf Löfgren

**Ulf Löfgren** (13. október 1931 – 10. október 2011) var sænskur rithöfundur og myndskreytir.

Ulf Löfgren nam bókmenntasögu og listasögu við Uppsalaháskóla og útskrifaðist þaðan með BA-gráðu árið 1957.Því næst lærði hann grafíska hönnun og markaðsfræði. Árið 1959 myndskreytti hann sína fyrstu bók, *Barnen i djungeln* eftir Leif Krantz, og fyrir hana hlaut hann Elsu Beskow-verðlaunin.

Þekktastur er Ulf fyrir barnabækur sínar um *Lúlla*.

## Ritaskrá

## Tilvísanir
Army of Me

"**Army of Me**" er lag eftir íslensku söngkonuna Björk fyrir aðra stúdíóplötu hennar, Post. Það var gefið út 24. apríl 1995 af One Little Indian sem aðallag plötunnar. Lagið var samið og framleitt af Björk og Graham Massey, sem hjálpaði henni við að framleiða og skrifa meirihluta þriðju plötu hennar. Textalega séð var lagið innblásið af skaðlegri hegðun bróður Bjarkar og í textanum segir hún honum að standa upp til að ná aftur stjórn á lífi sínu.
Harmónikkubók

**Harmónikkubók** er bók sem er bundin þannig að hún leggst saman eins og harmónikka. Kínverskar bambusbækur voru bundnar þannig frá tímum Tangveldisins. Þá voru bambusrenningarnir sem skrifað var á saumaðir fastir saman í arkir og arkirnar svo festar saman á jöðrunum þannig að þær féllu saman. Astekahandrit og Majahandrit frá því fyrir komu Evrópumanna voru stundum bundin saman á þennan hátt. Á Heiantímabilinu tóku Japanar að nota band af þessu tagi sem var nefnt *orihon* og þýðir einfaldlega „bókarbrot“.

Harmónikkubrot er í dag gjarnan notað í bæklinga, barnabækur og bókverk í myndlist.

## Tilvísanir
Vatnsorgel

**Vatnsorgel** (gríska: ὕδραυλις *hydraulis*) er pípuorgel þar sem vatn undir þrýstingi er notað til að þrýsta lofti í gegnum hljóðpípurnar þegar ýtt er á lyklaborðið. Vatnsorgel er þannig ekki með fýsibelg til að skapa loftþrýsting. Það var eignað gríska uppfinningamanninum Ktesibíosi sem bjó í Alexandríu á 3. öld f.o.t. Vatnsorgelið var fyrsta lyklaborðshljóðfæri heims og forveri pípuorgelsins.

## Tilvísanir
Oral (lag)

„**Oral**“ er lag eftir íslensku söngkonuna Björk með spænsku söngkonunni Rosalíu. Hún var útgefin 21. nóvember 2023 í gegnum One Little Independent. Það er góðgerðarsöngur til að mótmæla umfangsmiklu fiskeldi á Íslandi.  

## Tilvísanir
Nytjalist

**Nytjalist** er samheiti yfir listgreinar sem fást við fagurfræði nytjahluta, ólíkt fagurlist sem oftast fæst við að skapa hluti sem ekki hafa beinan hagnýtan tilgang. Hugtakið nytjalist nær yfir bæði hönnun og það sem hefur verið nefnt skreytilist. Dæmi um nytjalist eru fatahönnun, skargripahönnun, grafísk hönnun, iðnhönnun, bifreiðahönnun, arkitektúr, innanhússarkitektúr, húsgagnahönnun, prentlist, myndskreytingar, skrautskrift, keramiklist og ljósmyndun. Dæmi um listastefnur sem snúast aðallega um nytjalist eru Art Deco, Art Nouveau, Arts and Crafts og Bauhaus.

## Tilvísanir
Háskólinn í Genf

**Háskólinn í Genf** (Université de Genève, UNIGE) er einn virtasti opinberi háskóli Evrópu. Hann var stofnaður árið 1559 af Jean Calvin og er nú þekktur fyrir framúrskarandi menntun, rannsóknir og alþjóðlegt samstarf.

UNIGE býður upp á fjölbreytt úrval grunn-, meistara- og doktorsnáms á sviðum eins og félagsvísinda, raunvísinda, laga, læknisfræði, verkfræði og lista. Háskólinn er sérstaklega þekktur fyrir þverfaglegar rannsóknamiðstöðvar sínar sem fást við málefni eins og sjálfbæra þróun, líflæknisfræði og mannréttindi.

Háskólinn í Genf hefur náið samstarf við fjölmargar alþjóðlegar stofnanir með höfuðstöðvar í Genf, þar á meðal Sameinuðu þjóðirnar (UN) og Alþjóðaheilbrigðismálastofnunina (WHO). Flest kennsla fer fram á frönsku, en mörg námskeið eru einnig í boði á ensku.
Grifola frondosa

**Grifola frondosa** er sveppur sem vex í skógum Evrópu, A-Asíu og N-Ameríku. Hann er talinn eftirsóknarverður matsveppur. 


File:Bracket fungus in Burnham Beeches - geograph.org.uk - 278787.jpg
File:Eichhase-1.jpg
File:Grifola frondosa 57503 cropped.jpg
File:Grifola frondosa 57503.jpg
File:Grifola frondosa 888.jpg
File:Grifola frondosa JPG1.jpg


## Tengill
Brennisteinsbarði

**Brennisteinsbarði** (fræðiheiti: *Laetiporus sulphureus* er sveppur sem vex í skógum Evrópu og N-Ameríku. Að öllu jöfnu er hann niðurbrotssveppur á viði og finnst því oft á trjástubbum. Hann getur þó stundum sníkt á trjám, en þó líklega veikluðum af öðrum orsökum.  Hann er talinn eftirsóknarverður matsveppur ungur (yngri hlutar sveppsins), og er bragðinu oft lýst sem eins og af kjúklingi eða humri. Ekki ætti að neyta hans hrás og jafnvel eldaður gæti hann valdið magakveisu. Það er þó ekki alveg víst með það hvort þar sé ekki um að ræða aðrar líkar tegundir. 


AnotherImpressiveGrowth3.jpg
Svavelticka (Lindome, 2013-05-29).jpg
Kokořín, Truskavna, Sírovec žlutooranžový. III.jpg
Laetiporus sulphureus (breaded and fried).jpg
Laetiporus sulphureus Jaroměř 2015 1.jpg
Laetiporus sulphureus Jaroměř 2015 2.jpg
Laetiporus sulphureus big.jpg


## Tengill
Kristinn Albertsson

**Kristinn Albertsson** (fæddur 6. júlí 1965) er íslenskur viðskiptamaður og fyrrverandi körfuknattleiksmaður og dómari. Hann er núverandi formaður Körfuknattleikssambands Íslands. Kristinn spilaði körfubolta með Val og Breiðablik en einbeitti sér síðar að dómgæslu og varð alþjóðlegur FIBA dómari aðeins 22 ára gamall. Hann dæmdi yfir 400 Úrvalsdeild karla leiki og meira en 50 alþjóðlega leiki á vegum FIBA.

Kristinn var meðlimur í stjórn Körfuknattleikssambands Íslands (KKÍ) í fimm ár og framkvæmdastjóri þess í tvö ár. Árið 2003 hlaut hann gullmerki KKÍ fyrir framlag sitt til körfubolta.

Kristinn var fjármálastjóri Samskipa samstæðunnar í Rotterdam í Hollandi í 17 ár, fram til 2025.

15. mars 2025 var hann kosinn formaður KKÍ.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Tölfræði í Úrvalsdeild
Óli H. Þórðarson

Mynd:Olih wikipedia2025.jpg|Óli H. Þórðarson ásamt eiginkonu sinni Þuríði Önnu Steingrímsdóttur
**Óli H. Þórðarson**, fæddur á Þórshöfn á Langanesi árið 1943, hefur átt farsælan feril í umferðaröryggismálum á Íslandi.    Árið 1978 var Óli H. skipaður framkvæmdastjóri Umferðarráðs af Ólafi Jóhannessyni þáverandi dómsmálaráðherra og gegndi því starfi til ársins 2006. Árið 2002 var hann einnig skipaður formaður ráðsins og gegndi því hlutverki samhliða framkvæmdastjórastöðunni.

Á starfsferli sínum lagði Óli mikla áherslu á bætta umferðarmenningu og öryggi vegfarenda. Hann var ötull talsmaður fyrir skyldubundinni notkun bílbelta og ökuljósa allan sólarhringinn, sem síðar voru lögfest með góðum árangri. Þá var hann virkur í alþjóðlegu samstarfi um umferðaröryggismál og tók þátt í starfi Norræna umferðaröryggisráðsins (NTR) allan sinn starfsferil. Árið 2006  var hann heiðraður af NTR fyrir mikilvægt framlag sitt til umferðaröryggis á Norðurlöndum. 17. apríl 2013 fékk hann heiðursverðlaun samfélagsverðlauna Fréttablaðsins og 17. júní sama ár var Óli H. sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu, fyrir framlag sitt til öryggismála og umferðarmenningar.

Eftir að Óli hætti störfum hjá Umferðarráði hefur hann unnið að eigin vegum að umfangsmikilli rannsókn á banaslysum í umferðinni frá upphafi bílaaldar á Íslandi, og jafnframt skráningu umferð­artengdra atburða í það sem hann kallar drög að Umferðarsögu Ís­lands.

Áður en Óli hóf að helga umferðarmálum krafta starfa sína starfaði hann m.a hjá Málaranum, Áburðarverksmiðju ríkisins og Hraðfrystistöðinni í Reykjavík. Hann var einnig ötull dagskrárgerðarmaður hjá Ríkisútvarpinu þar sem hann var með blandað efni í útvarpi og sjónvarpi. Óli H. stjórnaði meðal annars þáttunum Stiklur, Í vikulokin og á grænu ljósi, til að nefna einhverja   Hann setti einnig á laggirnar Útvarp Umferðarráðs 

Í grein Valgarðs Briem 5. mars 2007 ritar hann „útvarpsþættir Óla eru minnisstæðir, ávallt efnisríkir, alltaf prúðmannlegir svo að eftir var tekið”.

Hann var afar virkur í félagsmálum Óli H. var formaður Ungmenna­félags Reykdæla þegar hann var átján ára, formaður skóla­félagsins í Bifröst, Nemendasambands Sam­vinnuskólans og Félags dagskrárgerðarmanna við útvarp og sjónvarp, fyrsti formaður Félags forstöðumanna ríkisstofnana og sat í stjórn 1987-2007. Eftir að hann lét af störfum sökum aldurs setti hann á laggirnar Félagsskap fyrrverandi forstöðumanna. 

Þá hefur hann einnig verið ötull við að semja tónlist. Í nóvember 2024 kom út platan „Til þín ástin mín” sem hann tileinkar eiginkonu sinni Þuríði Önnu Steingrímsdóttur, er lést þann 30. nóvember 2024.

## Geisladiskur með lögum eftir Óla H. Þórðarson

## Heimildir
Blaðgull

**Blaðgull** er gull sem hefur verið hamrað og rúllað þar til það er aðeins um 0,1 μm á þykkt. Blaðgull er aðallega notað í gyllingar. Hægt er að fá blaðgull af ýmsum hreinleika og í ýmsum stærðum. Algengast er 22 karata gull, en ætigull sem er notað í mat og drykk (merkt E 175) þarf að vera minnst 23 karöt. Aðferðin við að gera blaðgull var fundin upp í Egyptalandi hinu forna fyrir um 5000 árum.

## Tilvísanir
Gifs

**Gifs** eða **gips** er súlfatsteind úr tvívetniskalksúlfati með efnaformúluna . Það er unnið víða úr gifsnámum og notað í áburð og ýmis byggingarefni eins og múrhúð, gifsklæðningar, og krít. Gifs myndar glæra kristalla sem heita selenít. Gifs hefur hörkuna 2 á Mohs-kvarða.

Fínkorna hvít eða lituð afbrigði af gifsi sem nefnast alabastur hafa verið notuð í þúsundir ára til að gera litlar lágmyndir og skúlptúra.

## Tilvísanir
Laetiporus

**Laetiporus** er ættkvísl sveppa sem finnast um mest allan heim. Að ýmist eru þeir niðurbrotssveppir á viði og finnst því oft á trjástubbum, eða sníkjusveppir sem leggjast á veikluð tré. 
Þekktastur þeirra er brennisteinsbarði (Laetiporus sulphureus), og er hann víða vinsæll matsveppur.

### Tegundir
**[[Laetiporus ailaoshanensis]]* B.K.Cui & J.Song (2014)
**[[Laetiporus baudonii]]*  (Pat.) Ryvarden (1991)
**[[Laetiporus caribensis]]*  Banik & D.L.Lindner (2012)
**[[Laetiporus cincinnatus]]*  (Morgan) Burds., Banik & T.J.Volk (1998)
**[[Laetiporus conifericola]]*  Burds. & Banik (2001)
**[[Laetiporus cremeiporus]]*  Y.Ota & T.Hatt. (2010)
**[[Laetiporus discolor]]*  (Klotzsch) Corner (1984)
**[[Laetiporus flos-musae]]*  Overeem (1927)
**[[Laetiporus gilbertsonii]]*  Burds. (2001)
**[[Laetiporus huroniensis]]*  Burds. & Banik (2001)
**[[Laetiporus miniatus]]*  (P.Karst.) Overeem (1925)
**[[Laetiporus montanus]]*  Černý ex Tomšovský & Jankovský (2009)
**[[Laetiporus persicinus]]*  (Berk. & M.A.Curtis) Gilb. (1981)
**[[Laetiporus portentosus]]*  (Berk.) Rajchenb. (1995)
**[[Laetiporus squalidus]]*  R.M.Pires, Motato-Vásq. & Gugliotta (2016)
**[[Laetiporus sulphureus]]*  (Bull.) Murrill (1920)
**[[Laetiporus versisporus]]*   (Lloyd) Imazeki (1943) 
**[[Laetiporus zonatus]]*  B.K.Cui & J.Song (2014)

## Tengill
Laetiporus conifericola

**Laetiporus conifericola** er sveppur sem vex í skógum N-Ameríku. Að öllu jöfnu er hann niðurbrotssveppur á viði og finnst því oft á trjástubbum. Hann getur þó stundum sníkt á trjám, en þó líklega veikluðum af öðrum orsökum. Hann er almenn talinn ætur en það þekkist að fólk hafi fengið í magann af að éta hann. Alltaf ætti að elda hann vandlega. Hann þekkist helst á að finnast á barrtrjám og var þar til nýlega talinn afbrigði af brennisteinsbarða.

## Tengill
Laetiporus portentosus

**Laetiporus portentosus** er sveppur sem vex í skógum S-Ameríku, Ástralíu og Nýja-Sjálandi. Að öllu jöfnu er hann niðurbrotssveppur á viði og finnst því oft á trjástubbum. Hann getur þó stundum sníkt á trjám, en þó líklega veikluðum af öðrum orsökum. 
Á máli maóría er hann nefndur pūtawa eða pangu og er notaður sem tundur.

## Tengill
Laetiporus baudonii

**Laetiporus baudonii** er sveppur sem vex í Mið-Afríku (Kenía, Nígeríu, Ghana og Níger). 

## Tengill
Laetiporus cremeiporus

**Laetiporus cremeiporus** er sveppur frá svölum og tempruðum svæðum Kína og Japan. Vex yfirleitt á eikarstubbum. 

## Tengill
Dauðsföll ferðamanna á Íslandi vegna slysfara

Með auknum fjölda ferðamanna á Íslandi hafa **dauðsföll ferðamanna á Íslandi vegna slysfara** aukist mikið. Ísland er þekkt fyrir víðáttu sína og náttúruöfl, en þangað sækja ferðamenn gjarnan vegna þeirra. Slys geta orðið vegna mistaka þar sem ferðamenn átta sig ekki á hættulegum aðstæðum, en algengustu orsakir banaslysa milli 2000 og 2024 voru fall í klettum eða í vatni. Ekki er haldin sérstök skrá yfir dauðsföll ferðamanna á Íslandi. Hættulegustu svæðin eru Þingvallavatn, Reynisfjara, Sólheimasandur og vegurinn á milli Víkur og Öræfa. Á árunum 2000 til 2024 taldi Ferðamálastofa að 108 manns hefðu látist í ferðum á Íslandi. Þessi tala er fyrir utan þá sem létust í umferðarslysum, en að meðtöldum atvikum þar sem meginorsök var veikindi. Tæpur fjórðungur þeirra voru íslenskir ferðamenn.

Þrátt fyrir þennan fjölda slysa, er Íslandi talið eitt öruggasta ferðamannaland heims. Árið 2024 setti ferðatryggingafyrirtæki Berkshire Hathaway Ísland í fyrsta sæti yfir öruggustu ferðamannalönd heims.

## Dauðsföll eftir árum

## Tilvísanir
Lúta

**Lúta** er heiti á mörgum plokkuðum strengjahljóðfærum með háls (ýmist með eða án banda) og kassa með kúptum hljómbotni. Á kassanum er yfirleitt hljóðop. Lútufjölskyldan er stór og fjölbreyttur flokkur hljóðfæra sem þróaðist hugsanlega út frá tónboganum með því að bæta við hljómhvata. Lútur með langan háls eru þekktar frá Egyptalandi hinu forna og Mesópótamíu frá fornöld. Lútur með stuttan háls þróuðust í Asíu og bárust þaðan til Evrópu með landvinningum múslima. Lútan varð eitt af mikilvægustu hljóðfærum barokktímabilsins. Í Evrópu þróuðust líka afkomendur lútunnar, gítar og mandólín.

## Tilvísanir
Geneva Graduate Institute

**Geneva Graduate Institute**, einnig þekkt sem **Graduate Institute of International and Development Studies** (Institut de hautes études internationales et du développement), er leiðandi menntastofnun staðsett í hjarta Genf, Sviss. Stofnunin var stofnuð árið 1927 og hefur áratuga reynslu í kennslu og rannsóknum á sviðum eins og alþjóðastjórnmálum, þróunarfræðum, lögfræði, mannréttindum og alþjóðahagfræði.

Stofnunin nýtur nálægðar við Sameinuðu þjóðirnar, Alþjóðaviðskiptastofnunina (WTO) og Alþjóðaheilbrigðismálastofnunina (WHO), sem gerir nemendum kleift að nýta sér einstök tækifæri til starfsnáms og samstarfs.
Eggtempera

**Eggtempera** eða einfaldlega **tempera** er hraðþornandi vatnsleysanleg málning sem er gerð úr litadufti sem er hrært saman við bindiefni úr eggjarauðu. Stundum er ediki bætt við í litlu magni til að auka endingu litarins. Temperalitir mynda þunna hálfgagnsæja filmu og hægt er að mála hárfínar línur með þeim. Algeng aðferð við skyggingar með eggtempera er að nota skástrik eða krossstrik. Temperalitir þorna hratt og mynda matta áferð. Temperalitir hafa ekki sömu djúpu fyllingu og olíulitir hafa og líkjast meira pastellitum. Á móti kemur að temperalitir eru mjög endingargóðir eftir að þeir þorna og breytast ekki með tímanum ólíkt olíulitum sem dökkna þegar þeir eldast.

Til eru dæmi um eggtemperaliti frá Egyptalandi hinu forna og andlitsmyndir sem málaðar voru á Fayum-múmíurnar frá 1. öld voru stundum gerðar með temperu, auk vaxmálningar. Eggtempera var líka notuð í veggmyndir, eins og í Dura-Europos-samkomuhúsinu frá 3. öld. Í Austrómverska ríkinu og á tímum Endurreisnarinnar í Evrópu var þetta helsta aðferðin í málaralist, við gerð lýsinga í handritum, altaristafla og íkona. Á 15. öld tóku ítalskir myndlistarmenn að nota olíuliti, sem bárust til Evrópu frá Afganistan á miðöldum. Til eru málverk eftir Leonardo da Vinci og Michelangelo gerð úr blöndu eggtemperalita og olíulita. Eftir það var að mestu hætt að notast við eggtemperu í myndlist á Vesturlöndum, en aðferðin lifði áfram í íkonagerð í Rétttrúnaðarkirkjunni.

Svipaðar vatnsleysanlegar málningartegundir sem notast við annað bindiefni en eggjarauðu (og eru stundum kallaðar tempera) eru gvass, límlitir og þekjulitir.

## Tilvísanir
Teotihuacan

**Teotihuacan** er forn borg í Mexíkódal þar sem nú er Mexíkófylki, um 40 km norðaustan við Mexíkóborg. Þar er að finna marga af þekktustu miðamerísku pýramídunum, eins og Sólarpýramídann og Tunglpýramídann. Teotihuacan átti sitt blómaskeið frá upphafi okkar tímatals til um 500. Þá var borgin sú stærsta í Ameríku, með minnst 25.000 íbúa. Sumir telja að íbúafjöldinn hafi verið miklu meiri, eða yfir 125.000.

Borgin náði yfir 20 ferkílómetra. Þar er að finna minjar um flóknar byggingar þar sem margar fjölskyldur bjuggu saman og vel varðveittar veggmyndir. Frá Teotihuacan voru flutt út fíngerð verkfæri úr hrafntinnu sem hafa fundist um alla Mið-Ameríku. Talið er að stofnun borgarinnar megi rekja til 1. aldar f.o.t. og byggð hélst áfram þar til á 7. eða 8. öld, en borgin var rænd og brennd um árið 550. Þeir atburðir gætu tengst Fimbulvetri árið 536.

## Tilvísanir
Daglegt líf

**Daglegt líf** eða **hversdagslíf** er það sem fólk gerir, hugsar og upplifir daglega undir venjulegum kringumstæðum. Daglegt líf er þannig sagt vera hversdagslegt, reglubundið, alvanalegt, eða eðlilegt.

Menn eru dagdýr sem þýðir að flest fólk sefur á nóttunni og vakir á daginn. Í flestum tilvikum borðar fólk tvær til þrjár máltíðir á dag. Hefðbundinn vinnutími (fyrir utan vaktavinnu) felur í sér dagskrá sem hefst á morgnana. Í mörgum samfélögum skapast háannatími þegar fólk fer í og úr vinnu á sama tíma á morgnana og síðdegis. Daglegt líf getur verið mjög ólíkt eftir því hvort fólk er ríkt eða fátækt, í vinnu, námi eða atvinnulaust, og fer líka eftir aldri. Hluti daglegs lífs er frítími utan vinnu, en sá tími fer líka að stórum hluta eftir ákveðinni dagskrá.

Daglegt líf er mikilvægt hugtak í félagsfræði, félagssálfræði, mannfræði, þjóðfræði og menningarfræði.

## Tilvísun
Kúrbítur

**Kúrbítur** (ítalska: *zucchini*) er ávöxtur dvergkúrbíts (*[[Cucurbita pelo]]*) sem er klifurjurt af graskersætt. Ávöxturinn er tekinn meðan hann er enn óþroskaður og hýðið er mjúkt. Þegar hann verður eldri líkist hann meira grænmergju.

Hefðbundinn kúrbítur er grænn á lit, en til eru gul og rauðgul afbrigði. Fullvaxnir geta þeir orðið allt að meter að lengd, en eru yfirleitt teknir þegar þeir eru 15-25 cm.

Kúrbíturinn var fyrst ræktaður í Mílanó á 19. öld. Hann er afkomandi nytjajurtar sem fyrst var ræktuð í Mið-Ameríku fyrir 7000 árum.

## Tilvísanir
Evrasíska steppan

**Evrasíska steppan** er stór steppa í Evrasíu sem tilheyrir lífbelti tempraðs graslendis, gresju og kjarrs. Hún nær frá Ungverjalandi í vestri að Mansjúríu í austri, að mestu samfelld fyrir utan Pannóníusteppuna í Ungverjalandi.

Steppuleiðin hefur verið helsta ferðaleiðin milli Evrópu og Austur-Asíu frá fornsteinöld og forveri Silkivegarins. Þar hafa orðið til hirðingjaveldi og mörg fornaldarríki eins og Xiongnu-veldið, Skýþar, Kimmerar, Sarmatar, Húnar, Sogdíana, Xianbei-veldið, Mongólaveldið og Göktürk-veldið.

Evrasíska steppan teygir sig um 8.000 km frá Dónárósum í Rúmeníu að vesturhluta Mansjúríu. Norðan við það er laufskógabeltið í Rússlandi og Norður-Asíu. Eftir því sem sunnar dregur verður loftslagið þurrara. Á tveimur stöðum mjókkar steppan, við suðurenda Úralfjalla og í Dsungaríu, þannig að hún skiptist í þrjá hluta, fyrir utan Pannóníusteppuna í vestri. Austast er Mongólíu-Mansjúríusteppan sem nær yfir stóra hluta Mongólíu og kínverska héraðsins Innri-Mongólíu.

## Tilvísanir
Fjöldaútdauðinn á kvarter

**Fjöldaútdauðinn á kvarter** er fjöldaútdauði risaspendýra og rándýra sem lifðu á þeim, sem átti sér stað yfir langt tímabil frá síðpleistósen að upphafi hólósen, á kvartertímabilinu. Á þessum tíma dóu út 15 af 16 ættkvíslum risaspendýra á Sahúlgrunni (Ástralíu og Papúu-Nýju-Gíneu) og 33 af 45 ættkvíslum í Norður-Ameríku. Þessi fjöldaútdauði greinist frá fyrri fjöldaútdauðum að því leyti að hann bitnaði nær eingöngu á risaspendýrum, en minni spendýr urðu ekki fyrir áhrifum, og hann leiddi ekki til þróunar arftaka hinna útdauðu ættkvísla. Á þessum tíma varð loftslag hlýrra og þurrara um leið og menn breiddust út til landsvæða sem þeir höfðu ekki áður komið til. Deilt er um hvort þessara atriða hafi haft meiri áhrif á útdauða risaspendýranna.

## Tilvísanir
Bergrista

**Bergrista**, **klettarista** eða **steinrista** er mynd sem er rist, höggvin eða slípuð í stein. Flestar bergristur hafa fundist á Norðurlöndum, í Síberíu og Afríku og eru 10-12.000 ára gamlar frá síðfornsteinöld eða nýsteinöld. Bergristur eru dæmi um forsögulega klettalist, ásamt hellamálverkum.

Bergristur sýna oft myndir sem tengjast landbúnaði eða veiði. Þær finnast nánast um allan heim.

## Tilvísanir
Doechii

**Jaylah Ji'mya Hickmon** (f. 14. ágúst 1998), þekkt sem **Doechii** (), er bandarískur rappari og lagahöfundur. Hún vakti fyrst athygli á TikTok með laginu „Yucky Blucky Fruitcake“ árið 2020. Hún skrifaði undir samning við útgáfufyrirtækið Top Dawg Entertainment og gaf út smáskífuna „Persuasive“. Árið 2023 komst smáskífan hennar „What It Is (Block Boy)“ á ''Billboard'' Hot 100 ásamt Kodak Black.

Breiðskífan hennar *Alligator Bites Never Heal* (2024) vann flokkinn besta rapplatan á 67. Grammy-verðlaununum, sem gerði hana að þriðju konunni til að vinna þann flokk.

Doechii hefur komið fram á lögum annarra tónlistarmanna, þar á meðal „Anxiety“ með Sleepy Hallow, „Balloon“ með Tyler, the Creator og „I'm His, He's Mine“ með Katy Perry.

## Ferill
Doechii gaf út fyrsta lagið sitt „Girls“ á SoundCloud árið 2016 sem Iamdoechii.

Eitt af fyrstu verkefnunum hennar undir nafninu Doechii, *Coven Music Session, Vol. 1*, var gefið út árið 2019 og fyrsta stuttskífan hennar, *Oh the Places You'll Go*, var gefin út árið 2020.  Í mars 2022 gerði hún samning við Capitol Records og Top Dawg Entertainment. Í sama mánuði gaf hún út „Persuasive“, fyrsta smáskífan hennar með Top Dawg og kom fram á „Trampoline“ með David Guetta og Afrojack.

## Útgefið efni
**Breiðskífur**
* *Coven Music Session, Vol. 1* (2019)
* *Oh the Places You'll Go* (2020) 
* *Alligator Bites Never Heal* (2024) 

**Stuttskífur**
* *Bra-Less* (2021) 
* *She / Her / Black Bitch* (2022) 

## Tilvísanir
Söngvakeppnin 2025

**Söngvakeppnin 2025** var söngvakeppni sem haldin var á vegum RÚV í því skyni að velja framlag Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2025. Sigurvegari keppnannar var VÆB með lagið sitt Róa. Keppnin samanstóð af tveimur undanúrslitum sem fóru fram 8. og 15. febrúar 2025 og úrslitum sem fóru fram 22. febrúar 2025. Keppnin fór fram í RVK Studios í Gufunesi. Kynnar voru Benedikt Valsson, Fannar Sveinsson og Guðrún Dís Emilsdóttir.

## Þátttakendur

## Keppnin
### Undanúrslit

### Úrslit

## Tilvísanir

## Tenglar
* Opinber vefsíða keppninnar
Carlo Biotti

**Carlo Biotti** (1901 í Mílanó – 1977 í Alassio) var ítalskur dómari og stjórnarmaður hjá Mílanó.

Carlo Biotti varð með tímanum alþjóðlegt tákn fyrir vernd dómstólamætti og fyrir verndun þeirra veiku.

## Kvikmyndir
Í *[[Romanzo di una strage]]*, frá 2012, leikur Bob Marchese Carlo Biotti.

## Tilvísanir
Ye Quan

**Ye Quan** (fæddur 15. október 2001) er kanadískur og suður­kóresk­ur ísdansari sem keppir fyrir hönd Suður-Kóreu. Ásamt dansfélaga sínum Hannah Lim hefur hann unnið til fjölda verðlauna í ísdansi.

Quan er fæddur í Reykjavík á Íslandi en foreldrar hans eru frá Suður-Kóreu. Quan bjó stuttlega hjá afa sínum og ömmu í Kína eftir að hann fæddist en flutti til Kanada með fjölskyldu sinni þegar hann var á þriðja ári. Hann hlaut suður­kóresk­an ríkisborgararétt í desember 2024.

## Tilvísanir
Sacramento Kings

**Sacramento Kings** er bandarískt körfuknattleikslið sem leikur í NBA deildinni. Kings er elsta liðið í NBA og fyrsta stóra atvinnumannaliðið til að leika í Sacramento. 

Félagið hóf sögu sína sem hálf-atvinnumannaliðið Rochester Seagrams árið 1923. Árið 1945 endurskýrð félagið sig sem Rochester Royals og gekk í National Basketball League (NBL) þar sem liðið vann meistaratitilinn á sínu fyrsta tímabili. Árið 1948 skipti félagið ásamt þremur öðrum NBL liðum yfir í BAA deildina, sem síðar sameinaðist NBL og myndaði NBA. Undir nafni Royals gekk liðinu vel innan vallar og varð NBA meistari árið 1951. Liðinu gekk hins vegar erfiðlega fjárhagslega sökum smæðar Rochester og flutti að lokum til Cincinnati árið 1957 og varð að Cincinnati Royals.

Fyrir tímabilið 1972–73 flutti liðið aftur, að þessu sinni til Kansas City í Missouri, og var endurskýrt Kansas City–Omaha Kings vegna þess að það skipti upphaflega heimaleikjum sínum á milli Kansas City og Omaha í Nebraska. Royals nafninu var breytt til að forðast rugling við hafnaboltaliðið sem kallað var Kansas City Royals. Eftir þrjú tímabil stytti liðið nafið í Kansas City Kings, en hélt áfram að spila nokkra heimaleiki á tímabili í Omaha, fram í mars 1978.

Félaginu gekk einnig erfiðlega í Kansas, bæði innan vallar sem utan, og  flutti eftir tímabilið 1984–85 til Sacramento. Bestu tímabil þeirra í Sacramento komu fljótlega eftir aldamótin, meðal annars tímabilið 2001–02 þegar félagið var með flesta sigurleiki allra liða. Milli 2006 og 2022 voru Kings með 16 taptímabil í röð, það mesta í sögu NBA.

## Þekktir leikmenn

## Titlar
***[[National Basketball Association|NBA]]**
**Meistarar (1): 1951

***[[National Basketball League (Bandaríkin)|NBL]]**
**Meistarar (1): 1946
**Tap í úrslitum (2): 1947, 1948

## Tilvísanir
Washington Wizards

**Washington Wizards** er bandarískt körfuknattleikslið sem leikur í NBA deildinni.

Félagið var stofnað árið 1961 sem Chicago Packers í Chicago í Illinois-fylki en breyttu nafninu í Chicago Zephyrs tímabilið eftir. Árið 1963 fluttu félagið til Baltimore í Maryland-fylki og urðu Baltimore Bullets og þar með annað körfuknattleiksliðið í borginni til að bera það nafn. Árið 1973 flutti liðið til höfuðborgarsvæðisins í Washington og breytti nafni sínu fyrst í Capital Bullets, og síðan í Washington Bullets tímablið. Árið 1997 var nafninu enn og aftur breytt, í þetta sinn í Washington Wizards.

Félagið hefur fjórum sinnum leikið í úrslitum NBA og einu sinni orðið meistarar, árið 1978.

## Þekktir leikmenn

## Titlar
***[[National Basketball Association]]**
**Meistarar (1): 1978
**Tap í úrslitum (3): 1971, 1975, 1979

## Tilvísanir
Atlanta Hawks

**Atlanta Hawks** er bandarískt körfuknattleikslið sem leikur í NBA deildinni.

Uppruna liðsins má rekja til stofnunar Buffalo Bisons árið 1946 í Buffalo í New York fylki. Liðið var í eigu Ben Kerner og Leo Ferris og tók þátt í National Basketball League (NBL). Eftir einungis 38 daga í Buffalo flutti liðið til Moline í Illinois-fylki, þar sem það var endurnefnt Tri-Cities Blackhawks. Árið 1949 gekk félagið til liðs við NBA sem hluta af sameiningu NBL og Basketball Association of America (BAA) og var Red Auerbach þjálfari liðsins fyrsta tímabilið þar. Árið 1951 flutti Kerner liðið til Milwaukee, þar sem þeir breyttu nafni sínu í Milwaukee Hawks. Kerner og liðið fluttu aftur árið 1955, í þetta sinn til St. Louis, þar sem þeir unnu sinn fyrsta NBA meistaratitil árið 1958 auk þess sem félagið komst í úrslit NBA árin 1957, 1960 og 1961. Hawks léku við Boston Celtics í öllum fjórum ferðum sínum í úrslitunum. 

Árið 1968 seldi Kerner félagið til Thomas Cousins ​​og 
Carl Sanders, fyrrverandi ríkisstjóra Georgíu, sem fluttu það til Atlanta og skýrðu Atlanta Hawks.

## Þekktir leikmenn

## Titlar
***[[National Basketball Association|NBA]]**
**Meistarar (1): 1958
**Tap í úrslitum (3): 1957, 1960, 1961

## Tilvísanir
Bikarkeppni NBA

**Bikarkeppni NBA** (Enska: NBA Cup) er bikarkeppni á vegum NBA deildarinnar. Fyrst var leikið um bikarinn árið 2023 og kallaðist keppnin þá *NBA In-Season Tournament*.

Fyrsta félagið til að vinna bikarinn var Los Angeles Lakers og var LeBron James valinn besti leikmaður bikarkeppninnar.

## Bikarmeistarar

## Tilvísanir
McDonald's meistaramótið

**McDonald's meistaramótið** (enska: McDonald's Championship) var alþjóðleg körfuknattleikskeppni karla þar sem lið úr NBA deildinni mætti liðum frá Evrópu, Suður Ameríku og áströlsku NBL-deildinni en auk þess tóku landslið Sovíetríkjanna og Júgóslavíu þátt. Keppnin var hleypt af stokkunum sem *McDonald's Open* árið 1987 og en endurnefnd sem McDonald's Championship árið 1995. Meistarar FIBA EuroLeague tóku þátt í keppninni frá þriðju útgáfu hennar árið 1989, en NBA meistararnir tóku þátt frá árinu 1995 og til loka keppninnar árið 1999.

Keppnin fékk mikla athygli fjölmiðla og aðdáenda og var haldin árlega frá 1987 til 1991. Þó að hún hafi verið helgarlangur viðburður á undirbúningstímabil flestra liða í lok október, þá samþykktu bæði FIBA og NBA keppnina formlega sem opinbert meistaramót. Keppnin var ekki haldin árin 1992, 1994 og 1996 vegna þátttöku NBA leikmanna á Ólympíuleikunum og í FIBA heimsmeistarakeppninni, og einnig árið 1998 vegna verkbanns í NBA. Stigahæstur allra tíma í keppninni er Bandaríkjamaðurinn Bob McAdoo sem skoraði 158 stig í tveimur keppnum með Olimpia Milano. Keppnin var ekki haldin eftir 1999 í kjölfar deilna FIBA við hóp af félagsliðum úr EuroLeague deildinni.

## Úrslit

## Tilvísanir
Real Madrid Baloncesto

**Real Madrid Baloncesto** er spænskt körfuknattleikslið sem leikur í Liga ACB og EuroLeague. Liðið var stofnað árið 1931 sem deild innan Real Madrid íþróttafélagsins. Það er almennt talið eitt af bestu evrópsku félagsliðunum í körfuknattleik. Meðal leikmanna sem leikið hafa fyrir liðið eru Arvydas Sabonis, Dražen Petrović, Rudy Fernández, Sergio Rodriguez, Sergio Llull, Felipe Reyes, Serge Ibaka, and Luka Dončić.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Opinber heimasíða
New Orleans Pelicans

**New Orleans Pelicans** er bandarískt körfuknattleikslið sem leikur í NBA deildinni.

Félagið var stofnuð sem New Orleans Hornets á tímabilinu 2002–03 þegar George Shinn, þá eigandi Charlotte Hornets, flutti liðið til New Orleans. Vegna tjónsins sem fellibylurinn Katrina olli árið 2005 flutti liðið tímabundið til Oklahoma City, þar sem það eyddi tveimur tímabilum sem New Orleans/Oklahoma City Hornets áður en það sneri aftur til New Orleans fyrir tímabilið 2007–08.

Árið 2013 tilkynnti félagið að það myndu breyta nafni sínu í New Orleans Pelicans eftir tímabilið 2012–13. Síðan 2014 hefur NBA formlega litið á að New Orleans sé nýtt lið sem byrjaði að spila á NBA tímabilinu 2002–03 og að saga þess fyrir þann tíma tilheyri Charlotte Hornets sem áður hét Charlotte Bobcats.

## Þekktir leikmenn
* Antonio Davis
* Chris Paul
* Peja Stojaković
* Tyson Chandler
* Zion Williamson

## Tilvísanir

## Punktar