open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katrín Hannesdóttir

**Katrín Hannesdóttir** (1920?). Foreldrar hennar voru Guðrún Björnsdóttir sýslumanns í Ögri og Hannes Eggertsson hirðstjóri sem var af norskum lögmannsættum. Alls eignuðust þau 7 börn en Guðrún bjó með þeim á Núpi í Dýrafirði. Eftir þrjú húsbrot, tvö á Núpi og eitt á Bessastöðum á skömmum tíma fluttust þau til Þýskalands nálægt Hamborg og dvöldu þar nokkur ár. Hannes var ölkær og sagt að hann hafi látist á kamri á Bessastöðum segja aðrir að hafi skeð á fljótabáti á ánni Elbu og Guðrún þá flust heim með börn sín. Eggert, bróðir Katrínar, var í sveinaliði Gissurar Einarssonar sem var fyrsti lúterski biskupinn vígður 1543. Hann bað Karínar og hún verður því fyrsta biskupsfrú í lúterskum sið í Skálholti. Þau höfðu margt sameiginlegt því Gissur hafði lært í þýskalandi á svipuðum tíma og Katrín var þar. Þau eignuðust tvö börn sem létust í frumbernsku. Gissur lést árið 1548. Jón Arason hólabiskup gróf upp lík Gissurar tveimur árum síðar í kirkjunni og setti í poka og huslaði út fyrir garð með svívirðingum því hann taldi hann trúvilling sem hefði vanhelgað kirkjuna og trúna. Katrín hefur að líklindum verið enn í Skálholti þá því hún giftist síðar Þórði Marteinssyni sem var elsti sonur og skiptabússtjóri næstakjörna biskups og þau kynnast þar. Þau bjuggu svo á Breiðabólsstað í Fljótshlíð í tvö ár uns Þórður lést og eftir það flutti Katrín aftur vestur og ánafnaði fátækum þær eigur sem hún átti í skemmu sinni.

## Heimildir

Jón Halldórsson í Hítardal, Biskupasögur I, Sögufélagið 1903-10.

Hildur Hákonardóttir, Hvað er svona merkilegt við það að vera biskupsfrú? Forlagið Sæmundur 2019.  ISBN 978-9935-493-20-0
Loðpokarottur

**Loðpokarottur** (fræðiheiti: *Caluromys*), einnig kallaðar **ullpokarottur**, eru ættkvísl pokarotta.

## Heimildaskrá
Myntsafnarafélag Íslands

**Myntsafnarafélag Íslands** (*Icelandic Numismatic Association*) er íslenskt félag myntsafnara sem var stofnað árið 1969.

## Heimildir
Austræni harðstjóri

Hinn **austræni harðstjóri** (fræðiheiti: *Tyrannus tyrannus*) er tegund harðstjóra.

## Heimildaskrá
Marcos Valle

**Marcos Kostenbader Valle** (f. 14. september 1943) er brasilískur söngvari, textahöfundur og upptökustjóri.
Pokamoldvörpur

**Pokamoldvörpur** (fræðiheiti: *Notoryctemorphia*) er ættbálkur pokadýra sem samanstendur af einni ætt, *Notoryctidae*, og einni ættkvísl, *Notoryctes*, með tveimur tegundum.

## Heimildaskrá
Bragi Bergsson

**Arnar Bragi Bergsson** (fæddur 30. apríl 1993) er sænskur-íslenskur knattspyrnumaður og söngvari. Hann spilar sem miðjumaður fyrir Västra Frölunda IF og hefur einnig spilað unglingafótboltaleiki fyrir Ísland.

## Ferill
Uppalinn í Västra Frölunda byrjaði hann spila fótbolta í Vestur Frölunda IF. Er hann var 17 ára gömull gekk Bragi til liðs við IFK Göteborg.

Árið 2013 flutti Bragi til Íslands og spilaði fyrir ÍBV í efstu deild landsins. Árið 2015 flutti hann aftur til Svíþjóðar og skrifaði undir samning við GAIS. Í desember 2017 skrifaði Bergsson undir tveggja ára samning við Utsiktens BK.

Árið 2018 tók Bragi þátt í TV4-dagskránni *Swedish Idol* 2018, og hann náði topp 20 fyrst. Hann endaði í þriðja sæti ásamt William Segerdahl í undanúrslitunum 30. nóvember.

Árið 2019 fór hann með hlutverkið sem prins í söngleiknum *[[Mjallhvít|Snövit]] the musical*.

Þann 11. febrúar 2022 gekk Bragi til liðs við Västra Frölunda.

Þann 28. janúar 2023 var tilkynnt að Bragi myndi keppa í  2023.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Júlía Margrét Einarsdóttir: „Kannski að maður finni sér íslenska stelpu hérna“ (RÚV.is, 14. febrúar 2023)
* Svenska Fotbollförbundet: Arnar Bragi Bergsson  (á sænsku)
* Fotbolltransfers: Bragi Bergsson (á sænsku)
Internet Archive

**Internet Archive** er stafrænt gagnasafn sem geymir ýmis konar stafræn gögn, þar á meðal vefsíður, hugbúnað, hljóðskrár, kvikmyndir og milljónir stafrænna endurgerða af bókum. Internet Archive er sjálfseignarstofnun staðsett í Richmond í San Francisco, Kaliforníu. Stofnunin berst líka fyrir frjálsu og opnu Interneti. Í janúar 2023 voru yfir 36 milljón bækur og 780 milljarðar vefsíðna varðveitt hjá stofnuninni. Aðgangur að vefsíðum sem stofnunin varðveitir er í gegnum hugbúnaðinn Wayback Machine sem stofnunin hefur þróað.

Internet Archive var stofnað árið 1996 af bandaríska tölvunarfræðingnum Brewster Kahle sem þá vann fyrir leitarvélina Alexa Internet. Sama ár hóf Internet Archive að safna og varðveita vefsíður í miklu magni. Safnið varð aðgengilegt almenningi árið 2001. Árið 2003 stóð Internet Archive að þróun sérhæfðrar vefköngulóar (skriðils) til að safna vefsíðum í samstarfi við norrænu landsbókasöfnin, sem fékk heitið Heritrix. Sama ár voru samtökin International Internet Preservation Consortium stofnuð af 12 landsbókasöfnum í kringum varðveislu á vefsíðum.

Landsbókasafn Íslands hóf að safna vefsíðum með Heritrix-hugbúnaðinum árið 2004 fyrir Vefsafnið. Internet Archive gaf síðan safninu afrit af þeim íslensku vefsíðum sem stofnunin hafði safnað frá 1996.

## Tenglar
* Vefur Internet Archive
Litla vatnapokarotta

Hin **litla vatnapokarotta** (fræðiheiti: *Lutreolina crassicaudata*) er tegund pokarotta.

## Heimildaskrá
Rafíþróttasamband Íslands

**Rafíþróttasamband Íslands** eru félagasamtök staðsett á Íslandi, stofnuð árið 2018.

Rafíþróttasamband Íslands (RÍSÍ) eru samtök stofnuð til þess að vekja athygli á og styðja þróun rafíþrótta á Íslandi.

Markmið sambandsins er að kynna rafíþróttir sem gilt áhugamál sem elur með sér jákvæða ávinninga fyrir iðkendur svo sem samvinnu, samskiptahæfni, viðbragðsflýti, vandamálalausn og hvers konar líkamlega þjálfun er stefnir að því að auka líkamlegt og andlegt atgervi, heilbrigði og hreysti ásamt fleiri ávinningum þegar þær eru stundaðar markvisst.

Rafíþróttasambandið leitast einnig eftir því að styðja við grasrótarstarf á sviði rafíþrótta á Íslandi og samstarfi við stjórnvöld, foreldra og kennara þegar kemur að málefnum rafíþrótta á Íslandi.

Rafíþróttasambandið vill skapa störf innanlands á sviði rafíþrótta sem og byggja upp þekkingu sem getur nýst íslenskum áhugamönnum um rafíþróttir í því að byggja feril innan iðnaðarins erlendis.

Þetta einskorðast ekki við atvinnuspilamennsku heldur felur í sér störf á sviði þjálfunar, greiningar, viðburðarstjórnun og fleiri.

Rafíþróttasambandið styður við framtök um land allt og eru öllum opin. 

Þann 23. maí 2024 var Jökull Jóhannsson ráðinn sem framkvæmdastjóri Rafíþróttasamtaka Íslands. 








## Tilvísanir
Gnetophyta

**Gnetophyta** eða *Gnetales* (eftir hvernig flokkunin er) eru fræjurtir sem mynda óvarin fræ á milli hreisturkenndra blaða í könglum. Viður Gnetophyta er með viðaræðar eins og lauftré (harðviður), sem aðgreinir deildina frá öðrum berfrævingum. Annars er fátt sem er sameiginlegt með ættum hennar. Hún var mun fjölbreyttari snemma á Krítartímabilinu en hefur nú einungis þrjár ættir, hver með eina ættkvísl með að samanlögðu um 70 tegundir.

## Heimild
Klettakengúra

**Klettakengúra** (fræðiheiti: *Osphranter robustus*), einnig kölluð **vallarófa**, er tegund kengúra.

## Heimildaskrá
Brekar

**Brekar** (fræðiheiti: *Berardius*), einnig kallaðir **barðhvalir** eða **risanefjur**, eru ættkvísl nefjunga.

## Tegundir

Til ættkvísl breka teljast þrjár tegundir.

* Sólbreki (*Berardius arnouxii*)
* Kólgubreki (*Berardius bairdii*)
* *[[Berardius minimus]]*

## Heimildaskrá
Furðublaðka

**Furðublaðka** (fræðiheiti: *Welwitschia mirabilis*) er eina tegundin í furðublöðkuættkvísl og furðublöðkuætt. Hún vex í Kaokoveld eyðimörkinni sem liggur við strönd Angóla og Namibíu. Hún var uppgötvuð af austurríska grasafræðingnum og landkönnuðinum Friedrich Welwitsch 1852.
Tegundin er sérstæð fyrir margar sakir, ekki síst fyrir að hún myndar einungis tvö (sjaldan þrjú) blöð sem halda áfram að vaxa allan hennar líftíma, sem er langur, 1000 til 2000 ár.

Tegundin er almennt þekkt sem *welwitschia* í ensku og fleiri tungumálum, en einnig *tree tumbo* (Friedrich hélt að innfæddir kölluðu hana tumbo). Hún nefnist *kharos* eða *khurub* á Nama (Hottentot eða Khoekhoe eru eldri nöfn á málinu), *tweeblaarkanniedood* ('tvö blöð; drepst ekki') á Afrikaans, *nyanka* á Damara, og *onyanga* á Herero. Á kínversku er hún *百歲蘭* (eilíf orkídea)

## Myndir

File:Welwitschia-mirabilis-female.jpg|Kvenplanta
File:Welwitschia mirabilis (female).jpg|*Welwitschia* að byrja að fella fræ
File:N-welwitschia-2.jpg|Nærmynd af þroskuðum könglum eftir fræfall
File:N-welwitschia-3.jpg|Nærmynd af karlplöntu og reklum/könglum
File:Welwitschia at Huntington Library, Art Collections and Botanical Gardens.jpg|Furðublaðka í  Huntington]]
File:Welwitschia mirabilis0425.jpg| *Furðublaðka* í steingerfingaskóginum í Khorixas (Namibíu)
File:Coat of arms of Namibia.svg|Skjaldarmerki Namibíu, með *furðublöðku* neðst


## Heimild
Alexander Stirling Calder

**Alexander Stirling Calder** (11. janúar 1870 – 7. janúar 1945) var bandarískur myndhöggvari og kennari. 

A. Stirling Calder fæddist og ólst upp í Philadelphiu. Foreldrar hans voru skosk-bandaríski myndhöggvarinn Alexander Milne Calder og Margaret Stirling. Þekktustu verk Calders eru *George Washington sem forseti* í New York, *Swann-brunnurinn* í Philadelphiu, og *Minnismerki [[Leifur Eiríksson|Leifs Eiríkssonar]]* í Reykjavík.

## Heimildir
*
Kjarrfíur

**Kjarrfíur** (fræðiheiti: *Thylogale*), einnig kallaðar **paðmeilur**, eru ættkvísl kengúra.

## Heimildaskrá
Rauðhálsafía

**Rauðhálsafía** (fræðiheiti: *Notamacropus rufogriseus*), einnig kölluð **Bennets-kengúra**, er tegund kengúra.

## Heimildaskrá
Stutthalafía

**Stutthalafía** (fræðiheiti: *Setonix brachyurus*) er tegund kengúra. Hún er eina tegundin í samnefndri ættkvísl, **stutthalafíur** (*Setonix*).

## Heimildaskrá
Spegilstorkur

**Spegilstorkur** (fræðiheiti: *Ciconia abdimii*), einnig kallaður hinn **grænfætti storkur**, er tegund storka.

## Heimildaskrá
Hestamannafélagið Hringur

**Hestamannafélagið Hringur** er félag hestamanna á Dalvík og nágrennis. Félagið var stofnað í júní árið 1962 af 33 stofnmeðlimum og er nefnt í höfuðið á Hring frá Vallanesi. Hringur var reiðhestur Þórarins kr. Eldjárns á Tjörn, sem var faðir Kristjáns Eldjárns forseta, fyrri eigenda Hrings.

Keppnisbúningur Hestamannafélagsins Hrings er milligrár jakki með svörtum kraga, rautt bindi og hvítar eða svartar buxur. 

Félagið er með aðstöðu í Hringsholti í Svarfaðardal, sem er gamall refaskáli sem félagið keypti og breytti í hesthús árið 1990. 

Núverandi formaður félagsins er Lilja Guðnadóttir.

## Tilvísanir
Brimnes (Dalvík)

**Brimnes** er bær á Dalvík sem hefur verið í byggð frá landnámi.  Húsið sem stendur nú var byggt árið 1921. Pláss var fyrir 4 kýr, 2 hesta og 50 kindur í útihúsunum . Búskapur lagðist alfarið af á bænum árið 1983, en kúabúskapur hætti árið 1958. 

Stór partur af Dalvíkur er byggður á landi Brimness og nefnist sá partur í daglegu tali "utanbærinn"

## Tilvísanir
Fjölvi (forlag)

**Fjölvi**, einnig ritað **Fjölvaútgáfan**, er íslenskt útgáfufyrirtæki stofnað af Þorsteini Thorarensen árið 1966.
Flugfélag Austurlands (1972-1997)

**Flugfélag Austurlands** var íslenskt flugfélag stofnað árið 1972 til að þjóna Austurlandi. Flugfélagið var með nokkrar flugvélar í rekstri af gerðinni Piper PA-31 Navajo og Britten Norman BN-2 Islander. Flugfélagið var keypt af Íslandsflugi hf. árið 1997.

Flugfélagið stundaði um árabil áætlunar- og leiguflug milli helstu bæjarfélaga á Austurlandi eins og Egilsstaða, Neskaupstaðar, Bakkafjarðar og Vopnafjarðar. Flugfélagið sinnti einnig sjúkraflugi um tíma.

Guðmundur Sigurðsson héraðslæknir var fyrsti formaður félagsins og var það til 1975 þegar Einar Helgason tók við af honum en hann hafði starfað ýmist hjá Flugfélagii Íslands og Flugleiðum bæða hérlendis og erlendis.
Guðmundur Sigurðsson var einnig framkvæmdastjóri félagsins frá upphafi til ársins 1982.   

## Tengt efni
Flugslysið Í Smjörfjöllum 1980

## Heimildir
Sigurður Jóhannsson

**Sigurður Jóhannsson** (f. 16. mars 1918, d. 2. október 1976) var annar vegamálastjóri vegagerðarinnar og gegndi því starfi frá 1956 til 1976.

## Tenglar
Snæbjörn Jónasson

**Snæbjörn Jónasson** (f. 18. desember 1921, d. 16. júlí 1999) var þriðji vegamálastjóri vegagerðarinnar og gegndi því starfi frá 1976 til 1992.

## Tenglar
Helgi Hallgrímsson (vegamálastjóri)

**Helgi Hallgrímsson** (f. 22. febrúar 1933, d. 8. október 2020) var fjórði vegamálastjóri vegagerðarinnar og gegndi því starfi frá 1992 til 2003.

## Tenglar
Jón Rögnvaldsson (vegamálastjóri)

**Jón Rögnvaldsson** (f. 19. nóvember 1939) var fimmti vegamálastjóri Vegagerðarinnar og gegndi því starfi frá 2003 til 2008.

## Tenglar
Hreinn Haraldsson

**Hreinn Haraldsson** (f. 24. júní 1949) var sjötti vegamálastjóri Vegagerðarinnar og gegndi því starfi frá 2008 til 2018.

## Tenglar
Bergþóra Þorkelsdóttir

**Bergþóra Þorkelsdóttir** (f. 21. mars 1963) er núverandi vegamálastjóri Vegagerðarinnar og hefur gegnt því starfi frá 2018.

## Tenglar
Ögedei Khan

**Ögedei Khan** (1185-1241) var þriðji sonur Djengis Khan. Hann varð höfðingi Mongólaveldisins árið 1229 og sá fyrsti sem notaði titil *stórkhan* (khagan).

Mongólaveldið stækkaði á valdatíma hans og nýja höfuðborgin Karakorum var stofnuð við ána Orhon. Í austri réðst hann á Jin-veldið og í vestri á núverandi Írak, Íran og Rússland. Árið 1241 náðu Mongólar yfirráðum yfir Ungverjalandi og Adríahafi. Þegar Ögedei lést var frekari árásum á Evrópu hætt. Ekkja hans Töregene stjórnaði til 1246.

## Tenglar
Britannica
Kólgubreki

**Kólgubreki** (fræðiheiti: *Berardius bairdii*), einnig kallaður **norðurbarði**, er tegund breka.

## Heimildir
Sólbreki

**Sólbreki** (fræðiheiti: *Berardius arnuxii*), einnig kallaður **suðurbarði**, er tegund breka.

## Heimildir
Kampavambar

**Kampavambar** (fræðiheiti: *Lasiorhinus*), einnig kallaðir **sléttuvambar**, eru ættkvísl vamba.

## Heimildaskrá
Boltafélag Norðfjarðar

**Boltafélag Norðfjarðar** 1996 sem er í daglegu tali kallað BN96 var stofnað árið 1996 af nokkrum norðfirskum drengjum
Aérospatiale

**Aérospatiale**, stundum kallað **Aerospatiale**, var flugvélaframleiðandi í eigu franska ríkisins. Fyrirtækið hannaði og framleiddi loftför, eldflaugar og gervihnetti bæði fyrir almennan markað og heri. Fyrirtækið hét upprunnulega **Société nationale industrielle aérospatiale (SNIAS)**. Nafninu var breytt í Aérospatiele árið 1970. Skrifstofur fyrirtækisins voru staðsettar í París, Frakklandi.

Á 10. áratugnum fór fyrirtækið í gegnum margar og stórar breytingar. Þyrlusvið fyrirtækisins, ásamt þýska flugvélaframleiðandanum Daimler-Benz Aerospace AG (DASA), var sameinað til að mynda Eurocopter Group árið 1992. Önnur svið fyrirtækisins fóru í gegnum breytingar og sameiningar við önnur fyrirtæki á sömu sviðum. Eurocopter Group ásamt flestum öðrum sviðum fyrirtækisins sameinuðust að endanum við evrópska flugvélaframleiðandann Airbus sem hét þá European Aeronautic Defence and Space Company (EADS). 

## Vörur
### Flugvélar með föstum vængjum

*CM.170 Magister
*CM.175 Zephyr
*Concorde (Ásamt British Aircraft Corporation)
*N.262
*N.500
*SE 210 Caravelle
*SN 601 Corvette
*TB 30 Epsilon
*Ludion

### Þyrlur

*AS 332 Super Puma
*AS 350 Ecureuil/AStar
*AS 355 Ecureuil 2/TwinStar
*AS 532 Cougar
*AS 550 Fennec
*AS 565 Panther
*SA 313/SA 318 Alouette II
*SA 315B Lama
*SA 316/SA 319 Alouette III
*SA 321 Super Frelon
*SA 330 Puma
*SA 341/SA 342 Gazelle
*SA 360 Dauphin
*SA 365/AS 365 Dauphin 2
*HH-65 Dolphin

### Ómönnuð loftför
*C.22

### Eldflaugar

*AS 15 TT
*AS-20
*AS-30
*M1
*M20
*M45
*S1
*S2
*S3
*SS.11
*SS.12/AS.12
*Air-Sol Moyenne Portée
*ENTAC
*Exocet
*Hadès 
*HOT
*MILAN
*Pluton
*Roland

### Geim tengdar vörur

*AMC-5 (gervihnöttur)
*Arabsat (gervihnöttur)
* Ariane geimflaug (Ariane 1-5)
* Astra 5A (gervihnöttur)
* Atmospheric Reentry Demonstrator
* Diamant geimflaug
*Hermes geimflugvél (ekki byggð)
*Huygens (geimfar)
*Infrared Space Obsevratory
*INSAT-1C (gervihnöttur)
*INSAT-2DT (gervihnöttur)
*Meteosat (gervihnöttur)
*Nahuel 1A (gervihnöttur)
*Proteus (gervihnöttur)
* Spacebus (gervihnöttur)
* Symphonie (gervihnöttur)
* Tele-X (gervihnöttur)
*Turksat (gervihnöttur)
*Topaze (rannsóknar eldflaug e: sounding rocket)
*TV-SAT 1 (gervihnöttur)

## Listi af forstjórum
*1970-1973: Henri Ziegler
*1973-1975: Charles Cristofini
*1975-1983: général Jacques Mitterrand
*Henri Martre (1983 - 1992)
*Louis Gallois (1992 - 1996)

## Heimildir
Slíðurrottur

**Slíðurrottur** (fræðiheiti: *Solenodontidae*), einnig kallaðar **slíðrur** eða **ranaslíðrur**, eru ætt spendýra.

## Heimildaskrá
Moldvörpur

**Moldvörpur** (fræðiheiti: *Talpidae*) eru ætt spendýra. Til ættarinnar teljast 46 tegundir sem deilast á 3 undirættir og 17 ættkvíslir.

## Heimildaskrá
Snjáldrur

**Snjáldrur** (fræðiheiti: *Soricidae*), einnig kallaðar **snjáldurmýs**, eru ætt spendýra.

## Heimildaskrá
Moldvarpa

**Moldvarpa** (fræðiheiti: *Talpa europaea*), einnig kölluð hin **evrópska moldvarpa**, er tegund moldvarpa.

## Heimildaskrá
Snjáldra

**Snjáldra** (fræðiheiti: *Sorex araneus*), einnig kölluð **snjáldurmús**, er tegund snjáldra.

## Heimildaskrá
Fílabroddmýs

**Fílabroddmýs** (fræðiheiti: *Macroscelidea*), einnig kallaðar **fílanefjur**, eru ættbálkur spendýra. Til ættbálkarins telst aðeins ein ætt undir sama nafni á íslensku, *Macrosceldidae*.

## Heimildaskrá
Flugvélstjóri

**Flugvélstjóri** var meðlimur flugáhafnar sem hafði umsjón með vélbúnaði flugvélar. Þeir sáu um að fylgjast með ýmsum kerfum stórflugvéla, til dæmis olíunotkun og hitastigi vélarinnar. Með framförum í tölvubúnaði og hugbúnaðargerð var ekki lengur þörf á að hafa flugvélstjóra um borð.

Nú til dags eru flugvélar bara með einn til tvo flugmenn en áður þurfti allt að fimm sérhæfða flugliða til að fljúga stærri vélum. Þá þurfti tvo flugmenn, einn flugvélstjóra, einn flugleiðsögumann og einn loftskeytamann. Flugleiðsögumenn og loftskeytamenn voru fyrst leystir af hólmi af nýjum tækjum, en flugvélstjóri hélst inni fram yfir 1980. Eftir það fór þeim hratt fækkandi. Nú er þetta að mestu úrelt starfsgrein, en stundum eru flugvélstjórar um borð í herflugvélum, stærri þyrlum og geimförum.
Kósakkamoldvarpa

**Kósakkamoldvarpa** (fræðiheiti: *Desmana moschata*), einnig kölluð **desmanrotta**, er tegund moldvarpa.

## Heimildaskrá
Vatnamoldvarpa

**Vatnamoldvarpa** (fræðiheiti: *Galemys pyrenaicus*), einnig kölluð hin **spænska moskusvarpa** eða **spánarvarpa**, er tegund moldvarpa.

## Heimildaskrá
Burstasvín

**Burstasvín** (fræðiheiti: *Tenrecidae*), einnig kallaðar **teinrekur**, eru ætt spendýra.

## Heimildaskrá
Vieng Narumon

**Vieng Narumon** (taílenska: เวียง นฤมล, fæddur 11. janúar 1992 sem **Naruemon Pholphuttha**), er Taílensk popp-söngkona, sem fæddist í Roí Et. Hún keppti fyrir hönd Taíland og Südostasien í með laginu „Gamli kærastinn minn“ (แฟนเก่ากลับใจ) árin 2022.

## Breiðskífur
* 2018 -
** „Wai Ok Hak“ (วัยอกหัก)
** „Rewatta Huk Na Leelawadee“ (เรวัตตะฮักนะลีลาวดี)
* 2021 - „Pi Lam Khao“ (ปี่ลำข้าว)
* 2022 -
** „Kid Hod Jung Phu Lang Ka“ (คิดฮอดจังภูลังกา)
** „Gamli kærastinn minn / Faen Kao Klab Jai“ (แฟนเก่ากลับใจ)
** „Ég vil ekki neitt / Nong Bor Dai Tong Karn I Yang“ (น้องบ่ได้ต้องการอีหยัง)

## Tenglar
Jake Wesley Rogers

**Jake Wesley Rogers** (fæddur 19. desember 1996) er bandarísk söngvari og lagahöfundur.

## Ævisaga
Rogers ólst upp í Missouri, þar sem hann lærði á gítar 6 ára gamall og byrjaði að spila á píanó og raddþjálfun 12 ára. Hann byrjaði að koma fram í leikhúsuppsetningum í fimmta bekk og semja lög fljótlega eftir það. Ungur að árum sótti hann mótandi tónleika fyrir listamenn eins og Lady Gaga og Nelly Furtado. Hann kom út sem samkynhneigður í sjötta bekk og þótt fjölskyldan hans hafi stutt hann fannst hann þurfa að fela stefnumörkun sína vegna menningarlegs loftslags í heimabæ hans.

Rogers flutti til Nashville 18 ára til að læra lagasmíði við Belmont háskólann. Hann útskrifaðist árið 2018.

## Útgefið efni
### EP
* *Evergreen* (2017)
* *Spiritual* (2019)
* *Pluto* (2021)
* *LOVE* (2022)

## Tilvísanir

## Tenglar
*www.jakewesleyrogers.com
*Jake Wesley Rogers á IMDb
*Jake Wesley Rogers á Facebook
*Jake Wesley Rogers á Instagram
*Jake Wesley Rogers á Twitter
*Jake Wesley Rogers á YouTube
*Jake Wesley Rogers á Spotify
At the Gates

**At the Gates** er sænsk þungarokkssveit frá Gautaborg sem stofnuð var árið 1990.

Hljómsveitin var frumkvöðull í melódísku dauðarokki. At the Gates starfaði til 1996 þegar tvíburabræðurnir Anders og Jonas Björler ákváðu að hætta. Sveitin hafði þá gefið út plötuna *Slaughter of the Soul* (1995) sem er ein áhrifamesta plata stefnunnar.

Björler-bræður og Adrian Erlandsson trommari ATG, stofnuðu hljómsveitina The Haunted eftir upplaus sveitarinnar. Tomas Lindberg, söngvari ATG, hélt sér uppteknum í ýmsum sveitum eins og Skitsystem, The Crown, Lock Up og Nightrage.

Eftir endurkomu árið 2008 ákvað sveitin að halda áfram nokkru síðar og gaf út nýjar plötur. Hún hlaut sænsku Grammy-verðlaunin fyrir plötuna *At War with Reality* (2014). 

Árið 2025 lést Lindberg úr krabbameini. 
Platan *The Ghost of a Future Dead* kemur út eftir andlát hans.

*Sveitin spilaði á Eistnaflugi árið 2014.

## Meðlimir
*Adrian Erlandsson − Trommur (1990–1996, 2007–2008, 2010–)
*Anders Björler − Gítar (1990–1996, 2007–2008, 2010–2017, 2022–)
*Jonas Björler − Bassi (1990–1992, 1993–1996, 2007–2008, 2010–), trommur (1990)
*Martin Larsson − Gítar (1993–1996, 2007–2008, 2010–)
### Fyrrum meðlimir
*Tomas Lindberg − Söngur (1990–1996, 2007–2008, 2010–2025)
*Alf Svensson − Gítar (1990–1993)
*Björn Mankner − Bassi (1990)
*Cliff Lundberg − Bassi (1992)
*Jonas Stålhammar − Gítar (2017−2022)

## Plötur
*The Red in the Sky Is Ours (1992)
*With Fear I Kiss the Burning Darkness (1993)
*Terminal Spirit Disease (1994)
*Slaughter of the Soul (1995)
*At War with Reality (2014)
*To Drink from the Night Itself (2018)
*The Nightmare of Being (2021)
*The Ghost of a Future Dead (2026)

## Tilvísanir
Listi yfir höfuðborgir

Eftirfarandi er **listi yfir höfuðborgir** eftir löndum í stafrófsröð. Listinn inniheldur höfuðborgir allra 193 ríkja sem viðurkennd eru af Sameinuðu þjóðunum ásamt Vatíkaninu og Palestínuríkis. Ef ríki hefur ekki opinbera höfuðborg er borgin sem tekur að sér hlutverk höfuðborgar nefnd.

## Listi yfir höfuðborgir
Heimur spendýranna

**Heimur spendýranna** (*The Life of Mammals*) er bók eftir David Attenborough. Helga Guðmundsdóttir þýddi yfir á íslensku en Iðunn gaf bókina út.

## Heimildir
Brimnesá

**Brimnesá** dregur nafn sitt af bænum Brimnesi og liggur norðan við Dalvík. Áin á upptök sín í dal fyrir ofan Dalvík sem nefnist Upsadalur norðan við á en Böggvisstaðadalur sunnan við ánna.

Brimnesá hefur verið notuð í raforku framleiðslu og voru á tímabili tvær virkjanir í ánni.  Virkjanirnar voru byggðar árið 1930 og skiluðu 6kw og 9kw. Sú stærri var í eigu Kaupfélags Eyfirðinga og sú minni í eigu Stefáns Jónssonar á Brimnesi. Raforkuframleiðslu í ánni var hætt 1953. Stífla og hús rafstöðvar Stefáns standa enn og eru skammt fyrir ofan Dalvík. 

Notast var við grjót úr grjótnámu í gili brimnesár við gerð hafnar á Dalvík 1939-1945. Járnbrautir voru notaðar til að ferja grjótið úr gilinu og niður að hafnargarðinum. Enn í dag standa hlaðnir brúarstólpar fyrir neðan gilið þara sem járnbrautin fór yfir ánna.  

Frystihús Samherja á Dalvík tekur inn vatn úr Brimnesá.

## Heimildir
Furðublöðkuætt

**Furðublöðkuætt** (fræðiheiti: *Welwitschiaceae*) er´ ætt plantna með eina núlifandi tegund: furðublöðku. Steingervingar þriggja tegunda hafa fundist í myndunum síðan frá sið-Krítartímabilinu í Brasilíu (Crato Formation) og ein einnig í Marokkó (Akrabou Formation)

## Heimild
Gnetlur

**Gnetlur** (fræðiheiti: *Gnetum*) er eina ættkvíslin í gnetluætt. Þetta eru yfir 50 tegundir sígrænna trjáa, runna og klifurrunna sem vaxa í hitabeltinu. Margar tegundanna eru ætar, bæði blöð og ristuð fræ.  

## Tegundir

Það eru yfir 50 tegundir af *Gnetum*.
**Gnetum* sect. *Gnetum*
***Gnetum* subsect. *Gnetum* - 2 tegundir trjáa; Suðaustur-Asía, Kyrrahafseyjar
****[[Gnetum gnemon]]* - Tíbet, Yunnan, Assam, Indókína, Níkóbareyjar, Malasía, Indónesía, Filippseyjar, Nýja Gínea, Melanesía, Míkrónesía
****[[Gnetum costatum]]* - Nýja Gínea, Salómonseyjar
***Gnetum* subsect. *Micrognemones* - 2 tegundir klifurrunna; hitabelti vestur Afríku
****[[Gnetum africanum]]* - mið-Afríka frá Kamerún til Angola
****[[Gnetum buchholzianum]]* - mið-Afríka frá Nígeríu to Zaire
***Gnetum* subsect. *Araeognemones* - 9 tegundir klifurrunna; hitabelti Suður-Ameríku og Mið-Ameríka - Ituá
****[[Gnetum camporum]]* - Venesúela
****[[Gnetum leyboldii]]* - Kosta Ríka, Panama, Venesúela, Kólumbía, Ekvador, Perú, Amasón hluti Brasilíu
****[[Gnetum nodiflorum]]* - Guianas, Venesúela, Kólumbía, Ekvador, Perú, norðvestur Brasilía
****[[Gnetum paniculatum]]* - Guianas, Venesúela, norðvestur Brasilía
****[[Gnetum schwackeanum]]* - Amasón hluti suður Venesúela, norðvestur Brasilía
****[[Gnetum urens]]* - Guianas, Venesúela, Perú, norðvestur Brasilía
****[[Gnetum venosum]]* - Bolívar ríki suður Venesúela, norðvestur Brasilía
**Gnetum* sect. *Scandentia* [*Gnetum* sect. *Cylindrostachys*] - um 20 tegundir klifurrunna; suður Asía
***Gnetum* subsect. *Stipitati*
****[[Gnetum arboreum]]* - Luzon í Filippseyjum
****[[Gnetum contractum]]* - suður Indlandi
****[[Gnetum edule]]* - suður Indlandi
****[[Gnetum gracilipes]]* - Yunnan + Guangxi í Kína
****[[Gnetum latifolium]]* - Assam, stór hluti Suðaustur-Asíu, Nýja Gínea, Bismark-eyjaklasinn
****[[Gnetum montanum]]* - Himalaja, suður Kína, norður Indókína
****[[Gnetum oblongum]]* - Bangladesh, Myanmar
****[[Gnetum pendulum]]* - Tíbet, suður Kína
****[[Gnetum tenuifolium]]* - Vestur-Malasía, Tæland, Súmatra
****[[Gnetum ula]]*
***Gnetum* subsect. *Sessiles*
****[[Gnetum acutum]]* - Sarawak í Asutur-Malasíu
****[[Gnetum bosavicum]]* - Papúa Nýja Gínea
****[[Gnetum catasphaericum]]* - suður Kína
****[[Gnetum cleistostachyum]]* - suður Kína
****[[Gnetum cuspidatum]]* - Indókína, Indónesía, Malasía, Filippseyjar
****[[Gnetum diminutum]]* - Borneó
****[[Gnetum formosum]]* - Víetnam
****[[Gnetum giganteum]]* - Guangxi í Kína
****[[Gnetum globosum]]* - Pahang í Malasíu
****[[Gnetum gnemonoides]]* - Nýja Gínea, Bismark-eyjaklasanum, Indónesía, Filippseyjar
****[[Gnetum hainanense]]* - suður Kína
****[[Gnetum klossii]]* - Sabah
****[[Gnetum leptostachyum]]* - Laos, Tæland, Víetnam, Borneó
****[[Gnetum loerzingii]]* - Súmatra
****[[Gnetum luofuense]]* - Fujian, Guangdong, Jiangxi 
****[[Gnetum macrostachyum]]* - Indókína, Indónesía, Malasía, Nýja Gínea
****[[Gnetum microcarpum]]* - Myanmar, Thailand, Malasía, Borneó, Súmatra
****[[Gnetum neglectum]]* - Borneó
****[[Gnetum oxycarpum]]* - Súmatra
****[[Gnetum parvifolium]]* - Laos, Víetnam, southern China
****[[Gnetum raya]]* - Borneó
****[[Gnetum ridleyi]]* - Vestur-Malasía

## Heimild
Gnetum acutum

**Gnetum acutum** er tegund klifurrunna af ættkvísl gnetla. Hún vex í Sarawak héraði í Borneó.

## Heimild
Langbakur

**Langbakur** (stundum kallað **skutbíll**) er gerð af stallbak þar sem yfirbygging bílsins fer yfir farþegarýmið og skottið og gerir það að sameiginlegu rými með aðgang að aftan í gegnum afturhlera eða fimmtu hurð í stað skottloks. Þessi gerð af yfirbyggingu breytir venjulega þriggja kassa hönnun stallbaks bíla yfir í tveggja kassa hönnun. Stallbaks og langbaks gerðir af sama bílnum deila oft sama A-stólp og B-stólp en langbakurinn er þá með öðruvísi C-stólp og bætir við fjórða D-stólp. Langbakur hefur miklu stærra skottrými heldur en stallbakur og er hægt að stækka það ennþá meira með því að leggja niður aftursætin.
Joe Jonas

**Joseph Adam Jonas** (f. 15. ágúst 1989) er bandarískur söngvari, lagahöfundur, og leikari. Hann hóf ferilinn sinn sem meðlimur í popp rokk hljómsveitinni Jonas Brothers, ásamt bræðrum sínum Kevin og Nick. Hópurinn gaf út fyrstu plötuna sína *It's About Time* í gegnum Columbia Records árið 2006. Árið 2015 stofnaði hann fönk popp hljómsveitina DNCE. Fyrsta smáskífan þeirra, „Cake by the Ocean“, náði níunda sæti á ''Billboard'' Hot 100 listanum í Bandaríkjunum. 

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Fastlife* (2011)

**með [[Jonas Brothers]]**
* *It's About Time* (2006)
* *Jonas Brothers* (2007)
* *A Little Bit Longer* (2008)
* *Lines, Vines and Trying Times* (2009)
* *Happiness Begins* (2019)
* *The Album* (2023)

**með [[DNCE]]**
* *DNCE* (2016)

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Sveitarfélagið Stykkishólmur

**Sveitarfélagið Stykkishólmur** er sveitarfélag á norðanverðu Snæfellsnesi. Það varð til við sameiningu Stykkishólms við Helgafellssveit. Sameiningin tók formlega gildi 29. maí 2022 eftir sveitarstjórnarkosningar. 

Þessi tvö sveitarfélög voru undir sama sveitarfélagi til 1892, þegar Helgafellssveit var skipt í Helgafellsveit og Stykkishólmshrepp. Stykkishólmshreppur varð síðar Stykkishólmsbær 1987 þegar hann fékk bæjarréttindi.

1994 voru kosningar um sameiningu þessara sveitarfélaga, en sú kosning var dæmd ógild vegna of stutts fyrirvara.

## Heimildir
Loðna gullmoldvarpa

Hin **loðna gullmoldvarpa** (fræðiheiti: *Chrysopalax villosus*) er tegund gullmoldvarpa.

## Heimildaskrá
Sambíugullmoldvarpa

**Sambíugullmoldvarpa** (fræðiheiti: *Chrysochloris stuhlmanni*) er tegund gullmoldvarpa.

## Heimildaskrá
CISV

**CISV** eru friðarsamtök sem voru stofnuð árið 1950. Síðan þá hafa þau breiðst til yfir 69 landa og hafa yfir 300.000 þáttakendur tekið þátt í yfir 7.000 alþjóðlegum viðburðum á vegum samtakanna. 

Hjá CISV eru viðburðir þar sem ungmenni fá tækifæri til að hitta jafningja sína frá öðrum löndum. Fyrsti alþjóðlegi viðburðurinn var haldinn árið 1951 í Glendale, Ohio.

CISV á Íslandi sendi fyrst þáttakendur á viðburð erlendis árið 1954 þegar þrjú ungmenni fóru til Svíþjóðar. Síðan þá hafa þau sent ár hvert. Þó voru samtökin ekki formlega stofnuð á Íslandi fyrr en árið 1981. Árið 1984 hélt CISV á Íslandi fyrsta alþjóðlega viðburðinn á íslandi með erlendum þáttakendum.

## Heimildir
Stutteyrða fílanefja

Hin **stutteyrða fílanefja** (fræðiheiti: *Macroscelides proboscideus*) er tegund fílanefja.

## Heimildaskrá
Nick Jonas

**Nicholas Jerry Jonas** (f. 16. september 1992) er bandarískur söngvari, lagahöfundur, og leikari. Jonas byrjaði að leika á sviði Broadway við sjö ára aldur, og gaf út fyrstu smáskífuna sína árið 2002 sem náði athygli Columbia Records. Þar eftir stofnaði hann hljómsveitina Jonas Brothers ásamt bræðrum sínum, Kevin og Joe. Sveitin gaf út fyrstu plötuna árið 2006, nefnd *It's About Time*. Einnig hefur Jonas leikið í kvikmyndunum *Camp Rock* (2008) og *Camp Rock 2: The Final Jam* (2010). Eftir að Jonas Brothers tóku sér hlé árið 2009, stofnaði hann aðra hljómsveit sem gekk undir nafninu Nick Jonas & the Administration.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Nicholas Jonas* (2005)
* *Nick Jonas* (2014)
* *Last Year Was Complicated* (2016)
* *Spaceman* (2021)

**með The Administration**
* *Who I Am* (2010)

**með [[Jonas Brothers]]**
* *It's About Time* (2006)
* *Jonas Brothers* (2007)
* *A Little Bit Longer* (2008)
* *Lines, Vines and Trying Times* (2009)
* *Happiness Begins* (2019)
* *The Album* (2023)

## Tenglar
* 
*
Hjartatorg

**Hjartatorg** eða **Hjartagarðurinn** er torg í miðborg Reykjavíkur, milli Laugavegar og Hverfisgötu að sunnan og norðan en Smiðjustígs og Klapparstígs að austan og vestan. Það var tilbúið árið 2015. 

Áður en þar var byggt hellulagt torg var þar graslendi, lítið torg og bekkir þar sem m.a. listafólk kom saman. Það svæði var þó millibilsástand vegna þess lóðin var auð eftir að gamlar byggingar voru rifnar niður. Til stóð að reisa sjö hæða verslunarmiðstöð á öllum reitnum. Hlé varð á framkvæmdum í kjölfar Bankahrunsins 2008 og árið 2009 var svæðið kallað „Hjartagarðurinn“ eftir hjartalaga hellulögn í miðju þess. Svæðið var vinsælt hjá graffítílistafólki og hópur sem nefndist „Miðborgin ykkar“ tók að sér að halda garðinum við og gera þar útivistarsvæði með styrk frá borginni 2010. Vinsældir garðsins höfðu áhrif á að ákveðið var að skipuleggja þar torg í stað stórhýsis. Byggingaframkvæmdir hófust samkvæmt nýju deiliskipulagi árið 2013. Árið 2015 var framkvæmdum lokið og nýtt torg opnað á reitnum sem nefnist Hjartatorg. 

Nýtt skipulag Hjartartorgs var gagnrýnt fyrir að vera líflaust miðað við mannlífið sem áður var í Hjartagarðinum. Jólamarkaðir og viðburðir eru haldnir á torginu.

## Tilvísanir
Bændablaðið

***Bændablaðið*** er íslenskt blað sem kemur út hálfmánaðarlega. Það er samkvæmt lýsingu *málgagn bænda og landsbyggðar* og fjallar að mestu leyti um landbúnað og lífið í dreifbýli. Fyrsta blaðið kom út árið 1995. Því er dreift á öll lögbýli landsins og á staði eins og verslanir, sundlaugar og bensínstöðvar.

## Tilvísanir

## Tengill
*Heimasíða Bændablaðsins
Fjórtæða fílanefja

Hin **fjórtæða fílanefja** (fræðiheiti: *Petrodomus tetradactylus*) er tegund fílanefja.

## Heimildaskrá
Austlægi broddgöltur

Hinn **austlægi broddgöltur** (fræðiheiti: *Erinaceus concolor*), einnig kallaður **Austurheimsbroddi**, er tegund broddgalta.

## Heimildaskrá
Pleurotus euosmus

**Fáfnisostruvængur** (fræðiheiti *Pleurotus euosmus*) er tegund vængsveppa sem vex á viði beykis (og líklega fleiri tegunda) í Bretlandi. Hann gæti hafa fundist í Írlandi, Frakklandi og Þýskalandi, en vegna líkinda við ostruvæng er enn óljóst með útbreiðsu.

## Tilvísanir
Chris Hipkins

**Christopher John Hipkins** (f. 5. september 1978) er nýsjálenskur stjórnmálamaður, leiðtogi nýsjálenska Verkamannaflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra Nýja-Sjálands. Hipkins tók við af Jacindu Ardern sem flokksleiðtogi og forsætisráðherra þann 25. janúar árið 2023. Hipkins hafði áður gegnt ráðherraembættum í ríkisstjórn Ardern og hafði meðal annars haft umsjón með viðbrögðum stjórnarinnar við kórónuveirufaraldrinum í landinu.

## Æviágrip
Á hápunkti kórónuveirufaraldursins í Nýja-Sjálandi gegndi Chris Hipkins embætti far­sóttaráðherra í ríkisstjórn Jacindu Ardern, en það ráðuneyti hafði verið sett á fót vegna faraldursins. Hipkins varð síðar ráðherra lögreglumála, menntamála og almannaþágumála.

Jacinda Ardern tilkynnti óvænt afsögn sína úr embætti forsætisráðherra og leiðtoga Verkamannaflokksins í janúar árið 2023. Hipkins bauð sig í kjölfarið fram til að taka við af henni sem flokksleiðtogi og var kjörinn án mótframboðs.

Stuttu eftir að Hipkins tók við embætti forsætisráðherra fór hitabeltisstormurinn Gabríella yfir Nýja-Sjáland. Hipkins lýsti yfir neyðarástandi vegna eyðileggingarinnar í kjölfar stormsins, sem Hipkins kallaði versta óveður sem Nýsjálendingar hefðu upplifað það sem af er öldinni.

Verkamannaflokkurinn tapaði þingkosningum sem haldnar voru í október 2023 og Christopher Luxon, leiðtogi Þjóðarflokksins, tók því við af Hipkins sem forsætisráðherra.

## Tilvísanir
Margra barna mæður

***Margra barna mæður*** eru sjónvarpsþættir frá 2015 á Stöð 2 í umsjón Sigrúnar Óskar Kristjánsdóttur. Í þeim heimsækir Sigrún mæður sem hafa eignast mörg börn, ræðir við þær um það og fylgist með daglegu lífi á heimilinu. Tvær þáttaraðir voru gerðar og var sú fyrri sýnd árið 2015, en seinni árið 2018.
Pleurotus citrinopileatus

*Pleurotus citrinopileatus* er tegund matsveppa sem eru ræktaðir víða um heim til matar. Hann vex yfirleitt á dauðum viði lauftrjáa, en er oftast ræktaður á korni, hálmi eða sagi.

 
File:Mushroom Reference -166.jpg
File:Mushroom farm.jpg
File:Pleurotus citrinopileatus 2.jpg
File:Limonenseitlinge (Pleurotus citrinopileatus) - 20100919-02.jpg
File:Pleurotus citrinopileatus in Chatama's home.jpg


## Útbreiðsla
Útbreiðsla Pleurotus citrinopileatus er í Síberíu, Norður-Kína og Japan. Hann er náskyldur og stundum talin til evrópsku tegundarinnar P. cornucopiae

## Tilvísanir
Pleurotus djamor

*Pleurotus djamor* er tegund matsveppa sem eru ræktaðir víða um heim til matar. Hann vex yfirleitt á dauðum viði lauftrjáa, pálma og bambusa í hitabelti Suður-Ameríku og Asíu.

Hann finnst sjaldan í verslunum vegna lítillar endingar (einn dagur).

 
File:Pleurotus djamor.jpg
File:2013-12-30 Pleurotus djamor var. roseus Corner 400691.jpg
File:20210628 Pleurotus djamor 4.jpg
File:Pleurotus djamor (12955939465).jpg
File:Pleurotus djamor var. roseus Corner 84658.jpg


## Tilvísanir
Vélbúnaðarlýsingarmál

**Vélbúnaðarlýsingarmál** (e. hdl) er flokkur af forritunarmálum sem eru notuð til að lýsa hönnun stafræna rása, oftast rökrása, með foritun í staðinn fyrir að handteikna hvert rökrása eliment. Þegar stafrænar silikon rökrásir fóru að vera stærri og flóknari varð þörf fyrir að sjálvirknivæða ferlið við hönnun og prófun því nútíma silikon rökrásir hafa oft yfir 100 miljónir transitora.

Dæmi um vélbúnaðarlýsingarmál eru Verilog og VHDL.
Egypski broddgöltur

Hinn **egypski broddgöltur** (fræðiheiti: *Paraechinus aethiopicus*) er tegund broddgalta.

## Heimildaskrá
Verilog

**Verilog** er vélbúnaðarlýsingarmál sem er notað til að hanna stafrænar silikon rökrásir og líka til að forrita forritanlega rökrásakuba (fpga). Fyrsta útgáfa af þessu máli kom árið 1984 og hjálpaði til að sjálvirknivæða hönnunar ferli stafræna rökrása.
Kit Connor

**Kit Sebastian Connor** (f. 8. mars 2004) er breskur leikari. Hann hóf leiklistarferilinn ungur að aldri og hefur leikið í kvikmyndum á borð við *Get Santa* (2014) og *Little Joe* (2019). Þá lék hann einnig ungan Elton John í kvikmyndinni *Rocketman* (2019). Connor hefur einnig komið fram í  sjónvarpsþáttum eins og *Rocket' Island* (2014-2015) og talar fyrir eina af aðalpersónum í BBC One og HBO þáttunum *His Dark Materials*. Lang þekktastur er hann fyrir hlutverk sitt sem Nick Nelson í Netflix þáttunum *[[Heartstopper]]* (2022) en hann hlaut Emmy-verðlaun fyrir besta leik í aðalhlutverki fyrir frammistöðu sína í þáttunum. 

## Leiklistarferill
Connor kom fyrst fram á skjánum 8 ára gamall í litlum hlutverkum í hinum ýmsu sjónvarpsþáttum. Fyrsta stóra hlutverkið var í jólamyndinni *Get Santa* árið 2014. Sama ár lék hann í sjónvarpsþáttunum *Rocket's Island*.

Connor lék Petya Rostov í sjónvarpsþáttum sem byggja á sögunni *Stríð og friður* eftir Tolstoy. 

Árið 2018 lék hann hlutverk í kvikmyndunum *The Mercy*, *The Guernsey Literary and Potato Peel Pie Society* og *Slaughterhouse Rulez* auk þess sem hann lék stórt hlutverk í sjónvarpsmyndinni *Grandpa's Great Escape* sem byggir á bók eftir David Walliams.

Árið 2019 lék Connor unglinginn Elton John í söngmyndinni *Rocketman* og Joe Woodard í myndinni *Little Joe*. Sama ár byrjaði hann að tala fyrir persónuna Pantalaimon í fantasíuþáttunum *His Dark Materials*.

Í apríl 2021 var það tilkynnt að Kit Connor myndi leika aðalhlutverk á móti Joe Locke í Netflix þáttunum Heartstopper sem byggja á samnefndum sögum eftir Alice Oseman sem hafa notið mikilla vinsælda. Upphaflega fór hann í prufur fyrir persónuna Charlie (sem Locke leikur) en endaði á því að hreppa hitt aðalhlutverkið sem persónan Nick. 

Haustið 2024 þreytti Connor frumraun sína á Broadway í uppfærslu á ''Rómeó og Júlíu'' eftir Shakespeare þar sem hann fór einmitt með hlutverk Rómeó.

## Persónulegt líf
Í október 2022 birti Connor póst á samfélagsmiðlinum X þar sem hann tilkynnti að hann væri tvíkynhneigður. Það gerði hann eftir stöðuga áreitni frá fólki á netinu sem hafði ásakað hann um að beita "queerbaiting" (hefur verið þýtt sem hýrginning á íslensku). Connor hafði tilkynnt í viðtali nokkrum mánuðum áður að hann hefði ekki áhuga á að skilgreina kynhneigð sína opinberlega. Á Twitter gagnrýndi hann svokallaða aðdáendur fyrir það að þvinga 18 ára gamlan strák út úr skápnum og í kjölfarið eyddi hann Twitter aðgangi sínum. 

Fjöldi fólks lýsti yfir stuðningi við Connor þeirra á meðal höfundur *Heartstopper* bókanna Alice Oseman; samleikarar hans úr þáttunum Joe Locke, Sebastian Croft, Kizzy Edgell og Olivia Coleman; blaðamaðurinn Mark Harris og Nadia Whittome, þingmaður verkamannaflokksins.

## Kvikmyndir og þættir

## Heimildir
*
Pleurotus tuber-regium

*Pleurotus tuber-regium* er tegund matsveppa sem eru ræktaðir víða hitabeltinu til matar. Einnig hefur hann verið notaður til að brjóta niður mengandi efni í náttúrunni. Hann vex yfirleitt á dauðum viði, en þrífst á margs konar ræktunarefni. Hann nærist einnig á þráðormum. Hann myndar æt hnýði (sclerotina) og dregur nafn sitt af þeim.

## Tilvísanir
FPGA

**Forritanlegur rökrásakubbur** (e. FPGA) er forritanleg rökrás sem er hægt að endurforrita oft og uppfæra hönnun stafræna rökrása með hugbúnaðaruppfærslu. Í staðinn fyrir að búa til hugbúnað sem keyrir á örgjafa þá er hægt að nota forritanleg rökrás sem hægt er að aðlaga sem mest að verkefninu sem á að leysa. Þar af leiðandi geta forritanleg rökrásir verið bæði afkastameiri og sparsamari á rafmagn heldur en örgjafi sem keyrir hugbúnað til að leysa sama vandamál. 

Forritanlegur rökrásakubbur er mikið notaður í gervihnetti því það hefur þá kosti að það er hægt að uppfæra rökrásarhönnun ef það koma upp hönnunargallar í rökrásum sem eru í notkun til að forrita forritanlegan rökrásakubb.

Þarf að nota vélbúnaðarlýsingarmál til dæmis verilog og VHDL.

## Heimildir
Evrópski tungumálaramminn

**Evrópski tungumálaramminn** eða **CEFR** er staðall sem er notaður til að meta færni í tungumálum. Hann auðveldar skóla, fyrirtækjum og stofnunum að meta færni starfsmanna og nemanda í tungumálum. Staðallinn er orðinn ráðandi í Evrópu og önnur lönd og svæði hafa tekið upp þennan staðal. 

Staðallinn hefur líka verið notaður til að meta færni í forritunarmálum.

Í CEFR eru 6 matsþrep (A1, A2, B1, B2, C1, C2):

* A1 algjör byrjandi
* A2 pínulítil þekking
* B1 er sjálfstæð notkun í kunnuglegum málefnum
* B2 er sjálfstæð notkun í flestum tilfellum 
* C1 er fullfær notandi 
* C2 hefur móðurmálsþekkingu

## Tilvísanir
Vatnasnjáldra

**Vatnasnjáldra** (fræðiheiti: *Neomys fodiens*), einnig kölluð hin **evrópska vatnasnjáldra**, er tegund snjáldra.

## Heimildaskrá
Iðntölva

**Iðntölva** (e. *programmable logic controller*, PLC) er sérhæfð tölvueining til að stjórna búnaði eða vélum í framleiðsluferli. Dick Morley er talinn upphafsmaður iðntölvunnar þar sem hann hannaði fyrstu iðntölvuna, Modicon 084, fyrir General Motors árið 1968.

Iðntölvur geta verið allt frá litlum færanlegum tækjum með tugum inntak og úttaka, í sömu einingu og örgjörvinn, yfir í stórar tölvur í tölvuskápum sem hafa þúsundir inntaka og úttaka, og eru oft tengdar við aðrar iðntölvur og SCADA-kerfi.

Iðntölvur eru gjarnan hluti af stærri stýrirás sem oftast inniheldur segulliða til að stjórna kraftrásum og öðrum búnaði fyrir sendingu og móttöku merkja (til dæmis takkaborði, stöðvunarhnappi og gaumljósum). Það fer eftir framleiðanda og gerð iðntölvu hvaða forritunarmál eru notuð í þeim, en til eru iðntölvur forritaðar með C++, ladder og python, sem dæmi. Sumar iðntölvur er hægt að forrita með mörgum mismunandi forritunarmálum.

## Heimildir

*
Pleurotus cornucopiae

*Pleurotus cornucopiae* er tegund matsveppa sem eru ræktaðir víða um heim til matar. Hann vex yfirleitt á dauðum viði lauftrjáa, en er oftast ræktaður á korni, hálmi eða sagi.

 
File:2011-06-30 Pleurotus cornucopiae 1 70824.jpg
File:2011-06-30 Pleurotus cornucopiae 2 70824 cropped.jpg
File:2011-06-30 Pleurotus cornucopiae 2 70824.jpg
File:2011-06-30 Pleurotus cornucopiae 4 70824.jpg
File:2011-06-30 Pleurotus cornucopiae 5 70824 cropped.jpg


## Útbreiðsla
Útbreiðsla Pleurotus cornucopiae er upphaflega í Evrópu. Hann er náskyldur P. citrinopileatus og er hún stundum talin undirtegund hans. Auðvelt er samt að greina þá sundur á litnum.

## Tilvísanir
Loftskeytamaður

**Loftskeytamaður** (enska: Radio operator) var meðlimur umborð í skipi eða flugvél sem annaðist samskipti fyrir áhöfn. Með framförum í tæknibúnað varð greinin úrelt þar sem aðrir meðlimir áhafnar gátu annast samskipti.
Loftskeytamaður var viðurkennd iðngrein og var kennd hérlendis á árunum 1918-1980.

Í flugi fóru flugmenn sjálfir að annast samskipti við flugstjórn en umborð í skipum tóku stýrimenn við skyldum loftskeytamanna.
Pleurotus eryngii

*Pleurotus eryngii* er tegund matsveppa ættaður frá Evrópu austur til vestur Asíu og Indlands. Hann vex yfirleitt á dauðum viði lauftrjáa, en hefur væga sníkjueiginleika á rótum blómplantna (aðallega á sveipjurtum eins og Eryngium - Sveipþyrnar). Hann sníkir einnig á þráðormum eða veiðir þá til að ná sér í auka köfnunarefni. 

Hann er ræktaður víða um heim, er bragðlítill ferskur en endingargóður (vika í kæli), en við eldun kemur kröftugt umami bragð og kjötkennd áferð.

 
File:Japanese Eryngii.JPG
File:Kräuter-Seitling Pleurotus eryngii.jpg
File:Kräuter-SeitlingPleurotus eryngii.jpg
File:Kräuterseitling-1.jpg
File:Naschmarkt Wien 2009 PD 20091008 022.JPG
File:Pleurotus eryngii (Bresadola, 1928).jpg


## Tilvísanir
Stutteyrnasnjáldrur

**Stutteyrnasnjáldrur** (fræðiheiti: *Cryptotis*), einnig kallaðar **trítilsnjáldrur**, eru ættkvísl snjáldra.

## Heimildaskrá
Pleurotus calyptratus

*Pleurotus calyptratus* er tegund vængsveppa frá meginlandi Evrópu. Hann vex yfirleitt á dauðum viði lauftrjáa, aðallega ösp, en einnig reyni og víði. Hann sníkir stundum á veikluðum trjám.

Hann er vel ætur, með góða lykt og bragð, en gjarnan sjaldséður þar sem hann vex.  

 
File:Pleurotus calyptratus Bykivnya4.JPG
File:Pleurotus calyptratus Bykivnya2.JPG
File:2008-05-03 Pleurotus calyptratus 2 24551.jpg
File:2008-05-03 Pleurotus calyptratus 1 24551.jpg
File:Pleurotus calyptratus Bykivnya5.JPG


## Tilvísanir
Kínverska stúfsnjáldra

Hin **kínverska stúfsnjáldra** (fræðiheiti: *Blarinella quadraticauda*) er tegund snjáldra.

## Heimildaskrá
Keðjusnjáldrur

**Keðjusnjáldrur** (fræðiheiti: *Crocidura*), einnig kallaðar **keðjumýs**, eru ættkvísl snjáldra.

## Heimildaskrá
Vitavörður

**Vitavörður** er starfsmaður sem sér um gæslu, rekstur og hefur aðsetur í vita. Víða um heim (meðal annars á Íslandi) hefur þetta starf að mestu leyti lagst af vegna sjálfvirkni. Hlutverk þeirra var meðal annars að kveikja á lýsingarbúnaði þegar það fór að rökkva og slökkva á lýsingarbúnaði þegar það fór að birta, taka veðrið með reglulegu millibilli allan sólarhringinn og sinna tilfallandi viðhaldi við vitann.

Áður fyrr voru vitaverðir mikilvægir hlekkir í að tryggja öryggi sjómanna við Íslandsstrendur. Samhliða því stunduðu margir vitaverðir rannsóknir t.d. Fuglamerkingar, veðurathuganir, mengunarmælingar o.s.frv. Dæmi eru að starfið hafi gengið í beinan karllegg. Í fjárlagafrumvarpi ríkisins frá árinu 1940 kemur fram að eftirlaun fyrrum vitavarða og ekkjum þeirra var 300 kr. Á Íslandi var vitavarðarstarfið formlega lagt niður árið 2007. Óskar J. Sig­urðsson vita­vörður á Stór­höfða var síðasti vitavörðurinn á Íslandi sem bjó í vita.

## Tilvísanir
Airbus A220

**Airbus A220** er sería af mjóþotum frá Airbus Canada Limited Partnership (dótturfyrirtæki Airbus í Kanada). Hún var upphaflega hönnuð af Bombardier og var í notkun í tvö ár sem **Bombardier CSeries**. Bombardier byrjaði með verkefnið 13 júlí 2008, minni útgáfan A220-100 (áður CS100) fór í jómfrúarflugið sitt 16. september 2013, fékk flugleyfi 18. desember 2015 og var tekin í notkun 15. júlí 2016 hjá Swiss Global Air Lines. Lengri útgáfan A220-300 (áður CS300) flaug fyrst 27. febrúar 2015, fékk flugleyfi 11. júlí 2016 og var tekin í notkun hjá airBaltic 14. desember 2016.

Í júlí 2018 var breytt nafninu á flugvélinni í A220 eftir að Airbus eignaðist 50.01% hlut í verkefninu. Airbus opnaði verksmiðju í Alabama í ágúst 2019 sem viðbót við aðalaðstöðuna í Mirabel, Quebec. Í febrúar 2020 stækkaði Airbus eignahlut sinn í verkefninu í 75% og Bombardier sagði sig alfarið frá því, ríkisfjárfestingarsjóðurinn Investissement Québec hélt restina af 25% eignarhaldinu í verkefninu.

Flugvélin er knúin af tveimur Pratt & Whitney PW1500G þrýstihreyflum, nýtir svokallað fly-by-wire kerfi og er með vængi úr kolblönduðu efni og búk úr ál og lítíum. Styttri A220-100 útgáfan er 35 metrar á lengd og getur setið 108 til 133 farþega en 38.7 metra lengri útgáfan, A220-300, getur setið 130 til 160 farþega.  Í janúar 2023 voru komnar 785 pantanir í A220 vélar og var búið að afhenda 248 af þeim til 16 flugfélaga. Delta Air Lines er stærsti flugrekandi týpunnar með 59 flugvélar í flota sínum. 

## Heimildir