open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oxalis barrelieri

**Oxalis barrelieri** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá Mið-Ameríku og eyjum Karíbahafs. Hún hefur breiðst út til Afríku og Kyrrahafseyja og sumsstaðar talin ágengt illgresi.

## Tilvísanir
Oxalis debilis

**Oxalis debilis** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá Mið og Suður-Ameríku (suður til suður Brasilíu), en hefur breiðst út víða um heim. Tegundin er notuð til matar og eru allir hlutar nýtanlegir; blöð, blóm og rótarhnýði. Menn hafa hafa talið að mikil neysla á henni geti valdið kalkskorti vegna oxalsýru, en rannsóknir sýna að þær áhyggjur eru ofmetnar.

## Tilvísanir
Oxalis dehradunensis

**Oxalis dehradunensis** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá eyjum Karíbahafs (Bahamaeyjar, Kúba, Dóminíska lýðveldið og fl.). 

## Tilvísanir
Oxalis dillenii

**Oxalis dillenii** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá N-Ameríku austan Klettafjalla (Kanada, Bandaríkin og Mexíkó). 

## Tilvísanir
Oxalis illinoensis

**Oxalis illinoensis** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá Bandaríkjunum (Illinois, Indiana, Kentucky, og Tennessee). 

## Tilvísanir
Oxalis gigantea

**Oxalis gigantea** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá Andesfjöllum (norður og mið Síle). Stundum er hún talin til O. virgosa.

## Tilvísanir
Oxalis latifolia

**Oxalis latifolia** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá hitabeltissvæðum Ameríku (frá Nýju-Mexíkó til NV-Argentínu). 

## Tilvísanir
Oxalis oregana

**Oxalis oregana** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá vesturhluta N-Ameríku (Breska Kólumbía, Kalifornía, Oregon, Washington ). 

## Tilvísanir
Jónas Trellund

**Jónas Trellund** eða **Jonas Jensen Trellund** (f. 24. júlí 1631 í Rípum – d. 1681) var dansk/hollenskur kaupmaður sem starfaði á Íslandi. Sem unglingur fluttist hann til Amsterdam. Þar giftist hann Sara Giessenbier. Frá 1659 til 1669 hélt hann Húnaflóaverslunina.

Skipið hans *Melckmeyt* strandaði árið 1659 í Breiðafirði og fannst aftur árið 1992. Trellund dó árið 1681 í Fredrikstad.

## Ytri tenglar
* Jonas Jensen Trellund (*Dansk Biografisk Leksikon*, á dönsku)

## Tilvísanir
Azərbaycan marşı

"**Azərbaycan Marşı**" (aserska: *Aserbaídsjan mars*) er þjóðsöngur Aserbaídsjans. Hann var tekinn upp 30. janúar 1920.

## Ljóð

Azərbaycan! Azərbaycan!
Ey qəhrəman övladın şanlı Vətəni!
Səndən ötrü can verməyə cümlə hazırız!
Səndən ötrü qan tökməyə cümlə qadiriz!
Üçrəngli bayrağınla məsud yaşa!
Üçrəngli bayrağınla məsud yaşa

Minlərlə can qurban oldu,
Sinən hərbə meydan oldu!
Hüququndan keçən əsgər,
Hərə bir qəhrəman oldu!

Sən olasan gülüstan,
Sənə hər an can qurban!
Sənə min bir məhəbbət
Sinəmdə tutmuş məkan!

Namusunu hifz etməyə,
Bayrağını yüksəltməyə
Namusunu hifz etməyə,
Cümlə gənclər müştaqdır!
Şanlı Vətən! Şanlı Vətən!
Azərbaycan! Azərbaycan!
Azərbaycan! Azərbaycan!

## Tilvísanir
Telemundo

**Telemundo** er bandarísk sjónvarpsstöð sem er fyrir spænskumælandi (stofnuð 19. júní 1984).

## Tenglar
* Telemundo
Renaissance (Beyoncé plata)

***Renaissance*** (einnig nefnd ***Act I: Renaissance***) er sjöunda breiðskífa bandarísku söngkonunnar Beyoncé. Platan var gefin út 29. júlí 2022 af Parkwood Entertainment og Columbia Records. *Renaissance* er fyrsti hlutinn í þríleik. Beyoncé samdi og sá um upptökustjórn ásamt Nova Wav, The-Dream, Symbolyc One, A. G. Cook, Honey Dijon, Beam, Tricky Stewart, BloodPop, Skrillex, Hit-Boy, No I.D., P2J og öðrum. Á lögum plötunnar koma fram Beam, Grace Jones og Tems. 

Beyoncé skapaði og tók upp Renaissance á meðan COVID-19 heimsfaraldrinum stóð og leitaðist við að hvetja til gleði og flóttatilfinninga hjá hlustendum sem höfðu upplifað einangrun og til að fagna klúbbatímabili þegar jaðarsett fólk sótti í frelsi í gegnum danstónlist. Lög plötunnar eru útsett á þann hátt að takturinn passar saman í hvert skipti á milli laga þannig að saman virðist platan vera eitt samfellt lag. Sú aðferð er kölluð „beatmatching“ og er sú sama og plötusnúðar gera í blöndunum sínum. Tónlistarstefna plötunnar sameinar stefnur eins og diskó og hústónlist, sem á rætur sínar að rekja til danstónlistar svartra á áttunda áratug 20. aldar. Platan er virðingarvottur fyrir svarta og samkynhneigða frumkvöðla þessara tónlistarstefna. Textasmíð plötunnar kannar þemu eins og flótta, sældarhyggju, sjálfsöryggi og sjálfstjáningu.

Platan fór beint í efsta sæti á bandaríska ''Billboard'' 200 vinslældalistanum og varð sjöunda sólóplata Beyoncé í röð til að ná þeim árangri. Platan hefur verið viðurkennd sem platínu plata af Recording Industry Association of America (RIAA). Hún komst einnig í fyrsta sæti í Ástralíu, Belgíu, Kanada, Danmörku, Frakklandi, Írlandi, Hollandi, Nýja-Sjálandi, Svíþjóð og Bretlandi. Aðalsmáskífan „Break My Soul“ var gefin út 20. júní 2022 og komst í efsta sæti ýmissa vinsældalista um allan heim, þar á meðal bandaríska ''Billboard'' Hot 100, auk þess að vera fengið platínu viðurkenningu af RIAA. Önnur smáskífa plötunnar, „Cuff It“, komst hæst í 6. sæti á *Billboard* Hot 100 og náði á topp tíu lista í öðrum löndum. 

Platan hlaut eindóma lof frá tónlistargagnrýnendum fyrir sitt frjálslega, en samtímis samheldna hljóð, skemmtilegt skap og raddhæfileika Beyoncé. Hún varð sú plata sem fékk bestu einkunn ársins 2022 og var valin besta plata ársins af ýmsum útgáfum eins og *[[Los Angeles Times]]*, *[[The New York Times]]*, NPR, *[[Pitchfork]]* og *[[Rolling Stone]]*. *Renaissance* og lög plötunnar hlutu níu tilnefningar á 65. árlegu Grammy-verðlaunahátíðinni, þar á meðal tilnefningu fyrir plötu ársins. Þar vann hún fjögur verðlaun, þar á meðal fyrir Best Dance/Electronic Album, og varð Beyoncé þar með verðlaunaðasta manneskja í sögu Grammy-verðlaunanna. Til að kynna plötuna fór Beyoncé af stað í tónleikaferðalagið Renaissance World Tour.

## Lagalisti

## Heimildir

## Tilvísanir
Flugslysið á Öxnadalsheiði 1958

Þann 29. mars 1958 fórust fjórir ungir menn í flugslysi á Öxnadalsheiði. Þeir voru á leið frá Reykjavík til Akureyrar; þrír af þeim læknanemar ættaðir að norðan og allir stúdentar frá MA. Einn þeirra var á lokaári í flugnámi og flaug vélinni. Þrír þeirra voru tvítugir en sá fjórði árinu eldri. Flugvélin brotlenti skammt fyrir ofan bæinn Bakkasel. Slæmt skyggni var á svæðinu.

Sumarið 2023 var reistur minnisvarði um þá sem fórust fyrir tilstuðlan ættingja.

## Tilvísanir
Counter-Strike: Global Offensive

***Counter-Strike: Global Offensive*** (***CS:GO***) er fyrstu persónu skotleikur frá árinu 2012 þróaður af *[[Valve Corporation]]* og *Hidden Path Entertainment*. Þetta er fjórði leikurinn í *Counter-Strike*-seríunni. Leikurinn var þróaður í meira en tvö ár og var gefinn út á MacOS, PlayStation 3, Windows og Xbox 360 í ágúst 2012 og á Linux árið 2014. Valve uppfærir ekki lengur leikinn vegna útgáfu *[[Counter-Strike 2]]*.

Þann 22. mars 2023 tilkynnti Valve stærstu uppfærslu í sögu leiksins að nafni *Counter-Strike 2* með takmarkaðan prufuaðgang fyrir valda leikmenn en uppfærslan kom út þann 27. september 2023. Counter-Strike: Global Offensive breyttist því í *Counter-Strike 2* en ennþá er hægt að spila eldri útgáfuna af leiknum. Counter-Strike: Global Offensive er óbreyttur á Playstation 3 og Xbox 360.

## Tilvísanir
Marcus Garvey

**Marcus Garvey**  (17. ágúst 1887 – 10. júní 1940) var aðgerðarsinni í stjórnmálum ættaður frá Jamaíka. Garvey var stofnandi og fyrsti forseti félagsins Universal Negro Improvement Association and African Communities League en það félag er þekkt undir nafninu UNIA. Hann útnefndi sjálfan sig  bráðabirgðaforseta Afríku og leit svo á að hann væri höfuð útlagastjórnar blökkufólks sem tæki yfir stjórn Afríku þegar nýlendustjórnir hyrfu á brott. Hugmyndir hans eru þekktar sem Garveyismi. 

Garvey naut ekki skólagöngu eftir 14 ára aldur en varð lærlingur í prentiðn í Kingston og tók þátt í stéttabaráttu. Hann stofnaði UNIA árið 1914. Árið 1916 flutti hann til Bandaríkjanna og stofnaði í  hverfinu Harlem í New York deild innan UNIA. 

Garvey stóð að stofnun ýmissa fyrirtækja en hann taldi mikilvægt að blökkumenn yrðu fjárhagslega sjálfstæðir og óháðir hvítum yfirráðum í fjármálum. Garvey var sakfelldur fyrir póstsvik árið 1923 og fékk fimm ára dóm og sat í fangelsi í Atlanta í næstum tvö ár. Hann var látinn laus árið 1927 fyrir tilstuðnað Bandaríkjaforsetans Calvin Coolidge og var Garvey þá vísað úr landi og sendur til Jamaíka. Hann tók þátt í stjórnmálum í Jamaíka og stofnaði þar stjórnmálaflokk. Garvey flutti til London árið 1935 og lést þar árið 1940. Hugmyndir Garveys hafa haft áhrif á ýmsar síðari hreyfingar svo sem Rastafari, Nation of Islam og Black Power Movement.

## Heimild

* Greinin Marcus Garvey á ensku wikipedia.
Estudiantes de La Plata

**Estudiantes de La Plata** , oftast þekkt sem **Estudiantes**, er argentínskt knattspyrnufélag með aðsetur í La Plata-borg. Estudiantes er í hópi sigursælli félaga Argentínu með 6 deildarmeistaratitla, 2 bikarmeistaratitla og hefur það m.a unnið 4 Copa Libertadores-titla.

## Titlar
### Deildarmeistarar (6)
*1913 FAF, 1967 Metropolitano, 1982 Metropolitano, 1983 Nacional, 2006 Apertura, 2010 Apertura
### [[Copa Libertadores]] (4)
*1968, 1969, 1970, 2009
San Lorenzo de Almagro

**Club Atlético San Lorenzo de Almagro** , oftast þekkt sem **San Lorenzo**, er argentínskt knattspyrnufélag með aðsetur í Buenos Aires. River Plater er sigursælt félag með 15 deildarmeistaratitla og 1 Copa Libertadores-titil.

## Titlar
### Deildarmeistarar (15)
* 1923 AAm, 1924 AAm, 1927, 1933 LAF, 1936 (Copa de Honor), 1946, 1959, 1968 Metropolitano, 1972 Metropolitano, 1972 Nacional, 1974 Nacional, 1995 Clausura, 2001 Clausura, 2007 Clausura, 2013 Inicial
### [[Copa Libertadores]] (1)
*2014
### [[Copa Sudamericana]] (1)
*2002
### [[Copa Mercosur]] (1)
*2001
Oxalis pachyrrhiza

**Oxalis pachyrrhiza** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá S-Ameríku (Ekvador til NV-Argentínu). 

## Tilvísanir
Þrumur í vestri

**Þrumur í vestri** (f. Tonnerre à l'ouest) eftir Jean-Michel Charlier og Jean Giraud er önnur bókin í bókaflokknum um Blástakk liðsforingja. Sagan kom út í bókarformi árið 1966 og hefur ekki verið þýdd á íslensku.

## Söguþráður

Bókin tekur upp þráðinn þar sem frá var horfið í næstu bók á undan, Navajó-virkinu. Blástakkur og félagar eru einangraðir og fáliðaðir í Navajó-virki sem Apasar undir stjórn höfðingjans Kotsís sitja um. Bascom ofursti er herskár og vill lífláta þá indíána sem eru í haldi í virkinu. Þegar Crowe liðþjálfi hreyfir mótmælum verður Bascom æfur, niðurlægir Crowe og skipar honum í stofufangelsi. Blástakkur afræður að freista þess að laumast frá virkinu í morgunsárið til að sækja hjálp, en um nóttina grípur Crowe til örþrifaráða, yfirbugar vörð sem gætir fanganna og tekst að flýja með þeim yfir virkismúrinn út í nóttina. Blástakkur heldur sínu striki og með því að reka mannlausan hestvagn fullan af sprengiefni á harðaspretti út úr virkinu tekst virkismönnum að rugla indíánana í ríminu og Blástakkur nær að komast undan. Eftir för yfir brennheita eyðimörk, þar sem þorstinn sverfur að og engu má muna að Blástakkur týni lífi, kemur hann loks að ánni Santa Cruz í Arísóna, en er tekinn höndum af mexíkóskum smyglurum sem sjá indíánunum fyrir skotvopnum. Honum tekst þó að sleppa úr klóm bandíttanna og komast til Tucson, en bærinn reynist mannlaus þar sem íbúarnir hafa flúið yfirvofandi árás Apasa, að einum gömlum manni undanskildum. Enga hjálp er því að fá, en Blástakkur verður sér úti um móteitur við skröltormabiti í þeirri von að það geti bjargað lífi Dickson hershöfðingja í Navajó-virki. En þá ráðast indjánarnir á bæinn og aðeins Blástakkur og gamli maðurinn til varnar. Sá gamli fellur, en Blástakki tekst að flýja úr bænum. Þegar hann nær til virkisins reynist það yfirgefið af öllum nema Crowe liðsforingja sem segir Blástakki að Bascom ofursti hafi fallið í árás indíánanna, en Kotsís hafi þyrmt lífi annarra í virkinu og leyft þeim að fara burt. Crowe telur Blástakk á að hjálpa sér að finna hinn brottnumda son Stantons bónda sem sé í klóm mexíkóskra ræningja sem beri ábyrgð á árásinni a bóndabýlið. Eftir nokkurra daga ferð yfir landamærin til Mexíkó finna þeir ræningjana. Blástakki tekst að forða drengnum í skjóli nætur og komast undan á meðan Crowe lætur byssukúlum rigna yfir ræningjana. Blástakkur fer með drenginn yfir landamærin til Texas, en afdrif Crowe eru óljós.

## Fróðleiksmolar

* Sagan er innblásin af raunverulegum atburðum og persónum, þ.e. átökum bandaríska hersins við frumbyggja af ættflokki Apasa-indíána í suðvesturríkjum Bandaríkjanna á seinni hluta 19. aldar. Aðdragandi þeirra átaka var sá að herinn undir forystu George N. Bascom liðþjálfa tók leiðtoga Apasa, Kotsís, og meðlimi ættflokks hans höndum fyrir að hafa rænt ungum dreng í Arísóna árið 1861.

## Heimildir

* Blueberry: Samlade äventyr 1. Cobolt Förlag. 2015.
Oxalis purpurea

**Oxalis purpurea** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá suðurhluta Afríku. 

## Tilvísanir
Ástríður Bjarnadóttir

**Ástríður Bjarnadóttir** (1729 – 1802) var íslensk sýslumannsfrú.

Faðir hennar var Bjarni Halldórsson á Þingeyrum († 1773) sem var sýslumaður í Húnavatnssýslu og móðir hennar var Hólmfríður († 1736), dóttir Páls Vídalíns. Ástríður var eldri dóttir þeirra, systir hennar hét Þorbjörg og þær höfðu þrjá bræður, Páll, Jón og Halldór Vídalín, þannig að Reynistaðarbræður voru bróðursynir Ástríðar.

Ástríður var trúlofað Erlendi sem var stúdent og hafði verið sveinn Bjarna, föður hennar. Ástríður og Erlendur höfðu eitt barn en það dó ungt. Bjarni var reiður út í hana og það segist að hann hafi gefið henni líkamlega hirtingu. Skömmu seinna flýðu Ástríður og Erlendur til Hóla. Þar skrifaði biskupinn Gísli Magnússon Bjarna bréf og lagði til að Ástríður og Erlendur fái giftast en faðir hennar vildi það ekki og sendi eftir henni.

Árið 1760 giftist hún nauðug Halldóri Jakobssyni sem var sýslumaður í Strandasýslu. Bruðkaup þeirra fór fram Þingeyrum og þau bjuggu á Felli. Hjónin áttu eina dóttur, sem hét Guðrún og giftist Einari Thorlacius á Grenjaðarstað, en hún dó árið 1783.

Ástríður taldist vera mjög fégjörn og sínk, fyrir utan gegnt Erlendi, sem hafði gifst Karítas Sigurðardóttur. Er útileguþjófurinn Halldór Ásgrímsson var handtekinn vildi hún ekki brauðfæða hann ef hann vann ekki fyrir matinn, en svo strauk hann. Fjalla-Eyvindur, sem hafði gripist árið 1763 – ásamt Höllu og Abraham – og var góður vinnumaður, strauk líka frá Felli og það var sagt, að Ástríður hefði hjálpað þeim. Er Halldór Jakobsson bauð Magnús Ketilsson heim að Felli móðgaði hún maka sinn og gestinn með fátæklegum borðhaldi.

Árið 1787 strandaði verslunarskipið Fortúna fyrir utan Eyvindarfjörðinn. Sagt er,  Hið svokallaða Fortúna-málið leiddi til þess að Halldór sýslumaður var vikið frá embætti.

Hjónabandið með Halldóri var erfitt og árið 1796, eftir rúmlega 30 ára sambúðar, fór Ástríður frá honum. Hún flutti til Halldórs bróður síns sem bjó í Reynistað. Árið 1800 dó hann og Ástríður fluttist til Þorbjargar sýstur sinnar, sem þá var ekkja, í Viðidalstungu. Þar andaðist Ástríður árið 1802.

## Heimildir
* Hildur Biering: *Hann ól upp dóttur mína en ég son hans. Fósturbörn á 17. og 18. öld*, MA-ritgerð, 2016, bls. 57–58 (PDF).
* Jón Þorkelsson (ritstj.): *Vísnakver Páls lögmanns Vídalíns*, Kaupmannahöfn 1897, bls. IV, XCVIII–XCIX og CIII (books.google.is).

## Tilvísanir
Hákon Arnar Haraldsson

**Hákon Arnar Haraldsson** (f. 10. apríl 2003) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem miðjumaður með franska knattspyrnufélaginu Lille OSC og íslenska landsliðinu.

## Félagslið
Hákon kemur upp úr yngri flokka starfi ÍA. Hann þreytti frumraun sína með aðalliðinu þann 26. febrúar 2019 í 6–0 sigri gegn Stjörnunni í Lengjubikarnum.

Í júní árið 2019 fór Hákon til unglingaakademíu FC Kaupmannahafnar. Þann 21. maí 2021 tilkynnti félagið að hann hafði skrifað undir nýjan samning við félagið til júní 2026. Hann þreytti frumraun sína fyrir félagið þann 29. júlí 2021 í 5–0 sigri gegn Torpedo-BelAZ Zhodino í undankeppni Sambandsdeildar Evrópu. 

Þann 17. júlí 2023 skrifaði Hákon undir 5 ára samning við franska úrvalsdeildarfélagið Lille til þess 30. júní 2028 fyrir 17 milljónir evra. Í mars 2025 varð Hákon annar Íslendingurinn til að skora í úrslitakeppni Meistaradeildar Evrópu (Eiður Smári Guðjohnsen sá fyrsti) gegn Borussia Dortmund.

## Landslið
Hákón þreytti frumraun sína fyrir íslenska karlalandsliðið þann 2. júní 2022 í 2–2 jafntefli gegn Ísrael.
Haustið 2025 varð Hákon fyrirliði landsliðsins í fjarveru Orra Óskarssonar. 

### Viðurkenningar
*Kattspyrnumaður ársins í leikmannavali KSÍ - 2025. 

## Tilvísanir
Jafnaðarmannaflokkurinn (Taívan)

**Jafnaðarmannaflokkurinn**  (**SDP**) er stjórnmálaflokkur á Taívan, stofnaður árið 2015. Flokkurinn styður sjálfstæði Taívans. Flokkurinn er sósíaldemókratískur flokkur.  Formaður flokksins er Louis Lu og tók hún við formennsku í október árið 2021. 

## Tilvísanir
Club Olimpia

**Club Olimpia** er paragvæskt knattspyrnufélag með aðsetur í höfuðborginni Asunción. Það er langsigursælasta lið Paragvæ með 46 meistaratitla og jafnframt eina félag landsins sem unnið hefur Copa Libertadores, þrisvar sinnum í allt.

## Titlar
### Deildarmeistarar 46
* 1912, 1914, 1916, 1925, 1927, 1928, 1929, 1931, 1936, 1937, 1938, 1947, 1948, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1962, 1965, 1968, 1971, 1975, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1985, 1988, 1989, 1993, 1995, 1997, 1998, 1999, 2000, 2011 Clausura, 2015 Clausura, 2018 Apertura, 2018 Clausura, 2019 Apertura, 2019 Clausura, 2020 Clausura, 2022 Clausura

### [[Copa Libertadores]] 3
* 1979, 1990, 2002
Rodolphe Seeldrayers

**Rodolphe William Seeldrayers** (16. desember 1876 – 7. október 1954) var belgískur íþróttafrömuður. Hann gegndi ýmsum trúnaðarstörfum fyrir Alþjóðaólympíunefndina og Alþjóðaknattspyrnusambanndið sem hann veitti forystu um skamma hríð.

## Ferill og störf
Rodolphe Seeldrayers fæddist í Düsseldorf sem heyrði undir Þýska keistaradæmið. Hann nam lögfræði við háskóla í Brussel þar sem fjölskrúðugur íþróttaferill hans hófst. Seeldrayers var gríðarlega fjölhæfur íþróttamaður og varð landsmeistari eða landsliðsmaður í fjölda greina. Nítján ára gamall var hann einn af stofnendum belgíska knattspyrnusambandsins og gegndi fyrir það fjölda trúnaðarstarfa. Árið 1914 var hann skipaður fulltrúi Belgíu hjá FIFA og varð hann varaforseti þess árið 1927 og upp frá því einn nánasti samstarfsmaður Jules Rimet. Þegar Rimet lét af embætti í júní 1954 tók Seeldrayers við keflinu. Hann lést í embætti í október árið eftir.

Auk starfa sinna fyrir FIFA var Seeldrayers einn af lykilmönnum Ólympíuhreyfingarinnar. Á þeim vettvangi blandaðist hann talsvert inn í deilurnar um áhugamennsku eða atvinnumennsku í íþróttum, sem var mikið bitbein milli FIFA og Ólympíunefndarinnar. Seeldrayers átti oft sæti í dómstólum og áfrýjunarnefndum á vegum Ólympíunefndarinnar. Hann kom því að máli í tveimur hitamálum tengdum knattspyrnukeppni ÓL, fyrst á Antwerpenleikunum 1920 þegar lið Tékkóslóvakíu gekk af velli í úrslitaleiknum gegn Belgum og aftur á Berlínarleikunum 1936 þar sem hann úrskurðaði að endurtaka skyldi leik Perú og Austurríkis, sem leiddi til þess að fyrrnefnda liðið dró sig úr keppni.

## Heimildir
*
Racing Club de Avellaneda

**Racing Club de Avellaneda**, eða bara **Racing Club** er argentínskt félag frá Avellaneda, hafnarborg í útjaðri Buenos Aires. Liðið hefur átján sinnum orðið argentínskur meistari og einu sinni hampað Suður-Ameríkutitlinum.

## Titlar
### Deildarmeistarar (18)
* 1913, 1914, 1915, 1916, 1917, 1918, 1919, 1921, 1925, 1949, 1950, 1951, 1958, 1961, 1966, 2001 Apertura, 2014, 2018–19
### [[Copa Libertadores]] (1)
* 1967
### Heimsmeistarar félagsliða (1)
* 1967
Oxalis spiralis

**Oxalis spiralis** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá Mið-Ameríku og vesturhluta S-Ameríku. 

Þrjár til fjórar undirtegundir eru viðurkenndar:
* *Oxalis spiralis* subsp. *spiralis*
* *Oxalis spiralis* subsp. *membranifolia* (R.Knuth) Lourteig
* *Oxalis spiralis* subsp. *trichophora* Lourteig
* *Oxalis spiralis* subsp. *vulcanicola* (Donn.Sm.) Lourteig

## Tilvísanir
Andrea Gylfadóttir

**Andrea Gylfadóttir** (f. 13. september 1962) er íslensk söngkona og lagahöfundur. Árið 1986 varð hún söngkona hljómsveitarinnar Grafík og tók þar við af Helga Björnssyni. Árið 1988 hætti Grafík og Andrea fór að syngja með djasskvartettinum Fars og fleirum. Sama ár stofnaði hún hljómsveitina Todmobile ásamt Þorvaldi Bjarna og Eyþóri Arnalds. Þegar Eyþór yfirgaf hljómsveitina 1993 héldu Þorvaldur og Andrea áfram í dúettinum Tweety sem starfaði í tvö ár. Á sama tíma kom hún reglulega fram með hljómsveitinni Blúsmenn Andreu.
Átta (breiðskífa)

***Átta*** er breiðskífa sem hljómsveitin Sigur Rós gaf út árið 2023.

## Lagalisti
# „Glóð“ (3:39)
# „Blóðberg“ (7:16)
# „Skel“ (4:58)
# „Klettur“ (6:31)
# „Mór“ (5:47)
# „Andrá“ (4:07)
# „Gold“ (5:13)
# „Ylur“ (5:55)
# „Fall“ (3:27)
# „8“ (9:41)
Oxalis vulcanicola

**Oxalis vulcanicola** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá Mið-Ameríku (Yukatan í Mexíkó til Panama). Hún er stundum talin til O. spiralis 

## Tilvísanir
Tom Holland

**Thomas Stanley Holland** (f. 1. júní 1996) er breskur leikari. Meðal verðlauna sem hann hefur fengið eru bresku kvikmyndaverðlaunin og þrenn Saturn-verðlaun.

## Kvikmyndir
* 2010 : *[[Arrietty]]* : Shō	
* 2012 : *[[The Impossible]]* : Lucas
* 2013 : *[[How I Live Now]]* : Isaac
* 2013 : *[[Locke]]* : Eddie Locke
* 2015 : *[[In the Heart of the Sea]]* : Thomas Nickerson
* 2016 : *[[Captain America: Civil War]]* : Peter Parker / Spider-Man
* 2016 : *[[Edge of Winter]]* : Bradley Baker
* 2016 : *[[A Monster Calls]]* : Monster
* 2016 : *[[The Lost City of Z]]* : Jack Fawcett
* 2017 : *[[Pilgrimage]]* : The Novice / Brother Diarmuid
* 2017 : *[[Spider-Man: Homecoming]]* : Peter Parker / Spider-Man
* 2017 : *[[The Current War]]* : Samuel Insull
* 2018 : **' : Peter Parker / Spider-Man
* 2019 : **' : Peter Parker / Spider-Man
* 2019 : *[[Spider-Man: Far From Home]]* : Peter Parker / Spider-Man
* 2019 : *[[Spies in Disguise]]* : Walter Beckett
* 2020 : *[[Dolittle]]* : Jip	Voice role
* 2020 : *[[Onward]]* : Ian Lightfoot
* 2020 : *[[The Devil All the Time]]* : Arvin Russell
* 2021 : *[[Cherry]]* : Cherry
* 2021 : *[[Chaos Walking]]* : Todd Hewitt
* 2021 : ** : Peter Parker / Spider-Man
* 2021 : *[[Spider-Man: No Way Home]]* : Peter Parker / Spider-Man
* 2022 : *[[Uncharted]]* : Nathan Drake

## Tilvísanir

## Tenglar
* Tom Holland á IMDb
Lögmold

**Lögmold** er gróðurmold sem er hentug fyrir flestar plöntur.

Orðið lögmold á rætur að rekja til danksa orðsins *standardjord*. Það kom fyrst fram í bókinni *Stofublóm í litum* eftir Ingimar Óskarsson.

## Heimildir
Red Dead Redemption 2

***Red Dead Redemption 2*** (skammstafað ***RDR2***) er athafna-ævintýraleikur framleiddur og gefinn út af Rockstar Games. Hann var gefinn út árið 2018 fyrir PlayStation 4 og Xbox One en árið 2019 var hann gefinn út fyrir Microsoft Windows og Google Stadia. Leikurinn er sá þriðji í röð ''Red Dead'' en er eins konar formáli að hinum fyrsta ''Red Dead Redemption'' leik.
Endeavour (sjónvarpsþættir)

***Endeavour*** eru breskir sakamálaþættir sem hafa verið sýndir á bresku sjónvarpsstöðinni ITV. Níu þáttaraðir með 3-6 þætti hver voru framleiddar frá 2012 til 2023. Þættirnir eru forsaga hinnar vinsælu glæpaþáttaraðar *[[Inspector Morse]]* sem var sýnd frá 1987 til 2000, og framhaldsþáttanna *[[Lewis (sjónvarpsþættir)|Lewis]]* (2006-2015). Líkt og þessir þættir gerast sögurnar í Oxford og nágrenni, þar sem hinn ungi rannsóknarlögreglumaður Endeavour Morse (leikinn af Shaun Evans) fæst við morðmál, ásamt yfirmanni sínum og læriföður Fred Thursday (Roger Allam). Mörg atriði í þáttunum vísa í hluti sem einkenna Morse í upphaflegu þáttaröðinni. Sögutími þáttanna er frá 1965 til 1972.
Morse lögreglufulltrúi

***Morse lögreglufulltrúi*** (enska: *Inspector Morse*) eru breskir sakamálaþættir byggðir á sögum Colin Dexter sem voru sýndir á bresku sjónvarpsstöðinni ITV frá 1987 til 2000. Aðalpersónur þáttanna eru rannsóknarlögreglumaðurinn Morse (leikinn af John Thaw) og aðstoðarmaður hans Lewis (Kevin Whately). Sögusvið þáttanna er borgin Oxford og nágrenni hennar og mörg sakamálin tengjast Oxford-háskóla. Colin Dexter birtist sem aukaleikari í næstum öllum þáttunum. Þættirnir voru 2 tíma langir og eru 33 talsins. Þeir skiptast í 8 þáttaraðir með 3-5 þætti hver. Fyrstu sjö þáttaraðirnar voru sýndar nokkuð reglulega frá 1987 til 1993, en síðasta þáttaröðin var fimm þættir sem voru frumsýndir einn á ári frá 1995 til 2000.

Árið 2018 voru þættirnir valdir bestu bresku sakamálaþættir allra tíma af lesendum *[[Radio Times]]*. Árið 2000 voru þeir settir í 42. sæti lista yfir 100 bestu bresku sjónvarpsþættina sem British Film Institute tók saman.

Tvær tengdar sjónvarpsþáttaraðir hafa verið gerðar eftir 2000: framhaldsþættirnir *[[Lewis (sjónvarpsþættir)|Lewis]]* (2006-2015) og forsöguþættirnir *[[Endeavour (sjónvarpsþættir)|Endeavour]]* (2012-2023).

## Tilvísanir
Oxalis violacea

**Oxalis violacea** er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá austur og mið Bandaríkjunum og N-Mexíkó. 

## Tilvísanir
Lewis (sjónvarpsþættir)

***Lewis*** eru breskir sakamálaþættir sem voru upphaflega sýndir á bresku sjónvarpsstöðinni ITV frá 2006 (prufuþáttur) til 2015. Þættirnir eru framhald af hinum vinsælu sjónvarpsþáttum *[[Morse lögreglufulltrúi]]* sem voru sýndir frá 1987 til 2000. Aðalpersóna þáttanna er Robert Lewis (leikinn af Kevin Whately) sem var aðstoðarmaður Morse í fyrri þáttaröðinni. Í *Lewis* er hann orðinn rannsóknarlögreglumaður sem fæst við morðmál í Oxford, líkt og fyrirrennari hans, ásamt aðstoðarmanni sínum, James Hathaway (Laurence Fox). Þættirnir eru í fullri lengd (einn og hálfur tími), en í síðustu þremur þáttaröðum var hverjum þætti skipt í tvo 45 mínútna þætti fyrir sýningar í Bretlandi (en ekki í öðrum löndum). Þættirnir eru 33 talsins, nákvæmlega jafnmargir og þættirnir í upphaflegu sjónvarpsþáttaröðinni um Morse. Þeir skiptast í 9 þáttaraðir með 3-4 þætti hver.
Beck (sjónvarpsþættir)

***Beck*** eru sænskir sakamálaþættir lauslega byggðir á persónum úr sögum Maj Sjöwall og Per Wahlöö um lögregluforingjann Martin Beck (leikinn af Peter Haber) og félaga hans í morðdeild sænsku ríkislögreglunnar. Sögusvið þáttanna er oftast Stokkhólmur. Líkt og bækurnar níu um Martin Beck eftir Sjöwall og Wahlöö ganga þættirnir út á lögreglurannsóknina og samskipti rannsakenda. Hver þáttur er um 90 mínútna langur. Þættirnir hófu göngu sína árið 1997 og fyrstu þáttaraðirnar voru gefnar út á VHS-spólum og DVD-diskum, en sumir þættir voru frumsýndir í kvikmyndahúsum. Síðustu þáttaraðir hafa verið frumsýndar á video on-demand-veitum og streymisveitunni C More. Árið 2023 voru þættirnir orðnir 50 í 9 þáttaröðum. Oft hafa nokkur ár liðið á milli þáttaraða.
Petteri Orpo

**Antti Petteri Orpo** (f. 3. nóvember 1969) er finnskur stjórnmálamaður sem er núverandi forsætisráðherra Finnlands. Hann hefur verið formaður finnska Samstöðuflokksins frá árinu 2016 og forsætisráðherra frá árinu 2023.

## Æviágrip
Orpo hefur setið á finnska þinginu frá árinu 2007 og var fjármálaráðherra Finnlands frá 2016 til 2019 í ríkisstjórn Juha Sipilä. Frá júní 2017 var hann jafnframt staðgengill forsætisráðherrans. Hann var áður innanríkisráðherra Finnlands frá árinu 2015 og landbúnaðar- og skógræktarráðherra frá 2014 til 2015.

Orpo tók lögmannspróf árið 2002 og vann frá 2002 til 2003 sem samningamaður fyrir innanríkisráðherra Finnlands.

Í kosningum á finnska þingið árið 2011 náði Orpo endurkjöri með 11.018 atkvæðum í kjördæmi Suðvestur-Finnlands. Í nóvember 2012 tók hann við af Jan Vapaavuori sem þingflokksformaður Samstöðuflokksins.

Þann 20. júní 2023 tók Orpo við af Sönnu Marin sem forsætisráðherra Finnlands eftir að Samstöðuflokkurinn vann sigur í þingkosningum fyrr á árinu.

## Stjórnmálaskoðanir
Skoðanir Petteri Orpo í stjórnmálum eru yfirleitt taldar vera í anda borgaralegrar mið-hægristefnu. Samstöðuflokkurinn, sem hann leiðir, telur sig hófsaman íhaldsflokk sem styður efnahagsfrjálslyndi og einstaklingsfrelsi. Orpo hefur talað fyrir aðhaldi í ríkisútgjöldum, einföldun stjórnsýslunnar og umbótum í þágu viðskipta. Í kosningunum 2023 lagði hann áherslu að stefna skyldi að því að draga úr ríkisskuldum. Hann hefur lýst yfir áhyggjum af því að of skyndileg skipti yfir í endurnýjanlega orku kunni að leiða til hærra orkuverðs fyrir neytendur.

Orpo styður aðild Finnlands að Evrópusambandinu og Atlantshafsbandalaginu og harðari línu á móti Rússlandi. Orpo hefur einnig lýst yfir áhyggjum af komu innflytjenda til Finnlands og hefur krafist strangara landamæraeftirlits og brottflutninga hælisleitenda sem ekki fá dvalarleyfi.

## Tilvísanir
Laach-vatn

**Laach-vatn** (þýska: *Laacher See*) er hringlaga gígvatn, um 2 km að þvermáli, í Rínarlandi-Pfalz, Þýskalandi. Laach-vatn er 24 km norðvestan við Koblenz, 37 km sunnan við Bonn og 8 km vestan við Andernach. Vatnið er í fjallgarðinum Eifel í austurhluta Eifel-eldfjalls. Gígurinn myndaðist við plínískt eldgos fyrir um 13.000 árum sem var 6 á VEI-kvarða, eða álíka stórt og eldgosið í Pínatúbó 1991. Gufuhverir á suðausturströnd vatnsins eru merki um eldstöð í dvala.

## Lýsing
Vatnið er sporöskjulaga og umkringt háum bökkum. Hraungrýtið var notað í myllusteina frá rómverskum tíma þar til tekið var að nota járnkefli til að valsa korn.

Á vesturbakkanum er Benediktínaklaustrið Maríuklaustrið við Laach (*Abbatia Lacensis*), stofnað árið 1093 af Hinriki 2. af Laach sem var af Lúxemborgarætt og fyrsti Pfalz-greifinn. Kastali hans stóð gegnt klaustrinu á austurbakka vatnsins.

Ekkert náttúrulegt frárennsli er úr vatninu, en göng voru grafin gegnum bakkann fyrir 1170. Þau hafa verið endurbyggð nokkrum sinnum síðan. Þau draga nafn sitt af Fulbert sem var ábóti klaustursins 1152-1177 og er talinn hafa gert þau fyrst.

## Tilvísanir

## Tenglar
Morðgáta

***Morðgáta*** (enska: *Murder She Wrote*) eru bandarískir sakamálaþættir sem voru upphaflega sýndir á sjónvarpsstöðinni CBS frá 1984 til 1996. Þættirnir voru 48 mínútna langir og urðu alls 264 talsins í 12 þáttaröðum með 21-24 þætti hver. Þættirnir snúast um glæpasagnahöfundinn Jessicu Fletcher (leikin af Angelu Lansbury) sem aðstoðar lögreglu við lausn morðmála í skáldaða bænum Cabot Cove í Maine og víðar.

Þættirnir voru fastur liður í sunnudagsdagskrá CBS í meira en áratug og nutu mikilla vinsælda á blómaskeiði sínu, með allt að 25 milljón áhorfendur. Angela Lansbury var 12 sinnum tilnefnd til Golden Globe-verðlauna fyrir leik sinn og vann þau í 4 skipti, auk þess að vera 12 sinnum tilnefnd til Emmy-verðlauna. Fjórar sjónvarpsmyndir voru gerðar eftir að göngu þáttanna lauk, og tveir tölvuleikir hafa komið út byggðir á þáttunum.
Columbo

***Columbo*** voru bandarískir sakamálaþættir sem voru sýndir fyrst á NBC 1971 til 1978 og síðan stopulla á ABC frá 1989 til 2003. Upphaflega voru þættirnir ein af fjórum þáttaröðum sem skiptust á að birtast undir regnhlífarheitinu *[[The NBC Mystery Movies]]* á miðvikudagskvöldum. Þættirnir voru 70 til 100 mínútna langir og urðu alls 69 talsins í 10 þáttaröðum.

Sögusvið þáttanna er Los Angeles þar sem lögregluforinginn Columbo (leikinn af Peter Falk) reynir að sanna hver morðinginn er með yfirheyrslum þar sem hann virðist oft annars hugar eða úti á þekju. Í upphafi hvers þáttar sjá áhorfendur morðið framið og vita því hver morðinginn er. Columbo grunar líka rétta morðingjann fljótlega og þættirnir ganga út á það hvernig honum tekst að sanna sekt viðkomandi. Hinir seku sjá oftast í gegnum þá aðferð Columbos að látast vera úti á þekju, og taka til við að reyna að dylja slóð sína eða leiða hann á villigötur. Þættirnir eru þannig dæmi um viðsnúna sakamálasögu sem gengur ekki út á að finna hinn seka, heldur ná honum.
Blæja

***Blæja*** (enska: *Bluey*) er áströlsk teiknimyndaþáttaröð ætluð leikskólabörnum. Hún var frumsýnd á ABC Kids þann 1. október 2018. Þáttaröðin var búin til af Joe Brumm og var framleidd af fyrirtækinu Ludo Studio. Blæja er aðalpersónan í þáttunum og eru allar persónurnar ástralskir hundar
A Star Is Born (kvikmynd frá 2018)

***A Star Is Born*** er bandarísk rómantísk dramamynd frá árinu 2018 sem Bradley Cooper framleiddi og leikstýrði. Myndin er frumraun hans sem leikstjóri. Handritið var samið af Cooper, Eric Roth og Will Fetters. Í aðalhlutverkum eru Cooper, Lady Gaga, Dave Chappelle, Andrew Dice Clay og Sam Elliott. Myndin fjallar um tónlistarmann (leikinn af Cooper) sem glímir við alkóhólisma og verður ástfanginn af yngri söngkonu (leikin af Gaga). Þetta er þriðja endurgerðin á myndinni frá 1937, en hinar endurgerðirnar eru frá 1954 og 1976. Kvikmyndatökur hófust á Coachella tónlistarhátíðinni í apríl 2017. 

*A Star Is Born* var frumsýnd á 75. árlegu Kvikmyndahátíðinni í Feneyjum þann 31. ágúst 2018. Og var svo frumsýnd í kvikmyndahúsum í Bandaríkjunum þann 5. október 2018 af Warner Bros. Pictures. Myndin sló í gegn og þénaði yfir 436 milljónir Bandaríkjadala um allan heim og hlaut lof fyrir frammistöðu Coopers, Gaga og Elliotts og leikstjórn Coopers, auk handrits, kvikmyndatöku og tónlistar. Myndin hlaut fjölda viðurkenninga, þar á meðal átta tilnefningar á 91. Óskarsverðlaunahátíðinni, meðal annars fyrir bestu mynd, besta leikara (Cooper), bestu leikkonu (Gaga) og besta leikara í aukahlutverki (Elliott); myndin vann verðlaun fyrir besta frumsamda lagið fyrir „Shallow“. Myndin hlaut einnig fimm tilnefningar á 76. Golden Globe-verðlaunahátíðinni, þar á meðal fyrir Best Motion Picture – Drama og vann verðlaun fyrir besta frumsamda lagið fyrir „Shallow“.

Hljómplata kvikmyndarinnar seldist í meira en sex milljónum eintaka um allan heim og vann fjögur Grammy-verðlaun af sjö tilnefningum, þar á meðal tilnefningar fyrir lag ársins tvö ár í röð. Aðalsmáskífa plötunnar, „Shallow“, er eitt mest selda lag allra tíma. Fyrir leik sinn og framlög til tónlistar myndarinnar varð Gaga fyrsta konan í sögunni til að vinna Óskarsverðlaun, Grammy-verðlaun, BAFTA-verðlaun og Golden Globe-verðlaun á einu ári.

## Leikarar
* Bradley Cooper sem Jackson "Jack" Maine, þekktur söngvari og alkóhólisti. Hann er leiðbeinandi og eiginmaður Ally.
* Lady Gaga sem Ally Maine, söngkona og lagahöfundur sem Jack uppgötvar og verður síðar eiginkona hans.
* Sam Elliott sem Bobby Maine, eldri hálfbróðir Jacks og umboðsmaður.
* Rafi Gavron sem Rez Gavron, tónlistarframleiðandi og umboðsmaður Ally.
* Andrew Dice Clay sem Lorenzo, faðir Ally.
* Anthony Ramos sem Ramon, vinur Ally.
* Dave Chappelle sem George "Noodles" Stone, fyrrum tónlistarmaður og besti vinur Jacks.
* Drena De Niro sem Paulette Stone, eiginkona Noodles.
* Greg Grunberg sem Phil, bílstjóri Jacks.

## Heimildir

## Tilvísanir

## Tenglar
* 
*
Wallander (sænskir sjónvarpsþættir)

***Wallander*** eru sænskir sakamálaþættir, byggðir á sögum Henning Mankell, um lögreglufulltrúann Kurt Wallander (leikinn af Krister Henriksson). Fyrsta þáttaröð kom út 2005-2006, önnur þáttaröð 2009-2010 og þriðja þáttaröð árið 2013. Alls urðu þættirnir því 32 talsins í 3 þáttaröðum. Hver þáttur er um 90 mínútur. Sögusvið þáttanna er Ystad á Skáni. Sögurnar ganga út á eltingarleik lögreglu við kaldrifjaða morðingja, og oft á tíðum erfið samskipti Wallanders við starfsfélaga, nágranna og fjölskyldu, einkum Lindu dóttur hans. Einn af þáttunum byggist á skáldsögu eftir Mankell, en hinir notuðu nýjar sögur samkvæmt tillögum hans. Fyrsta þáttaröðin kom beint á DVD, en seinni tvær þáttaraðirnar voru frumsýndar á TV4.
OceanGate

**OceanGate** er bandarískt einkafyrirtæki með höfuðstöðvar í Everett í Washington-fylki. Fyrirtækið framleiðir köfunartæki sem eru notuð fyrir rannsóknar-, könnunar- og ferðamannaiðnað. Stockton Rush og Guilermo Söhnlein stofnuðu fyrirtækið árið 2009.
Rauðgresi

**Rauðgresi** (fræðiheiti: *Geranium robertianum*)  er jurt af blágresisætt. Hún er útbreidd um nær allt norðurhvel.

## Tilvísanir
Jean Valgard Claessen

Jean Valgard van Deurs Claessen (einnig þekktur sem Valgarð Claessen), f. 9. október 1850 var verslunarstjóri á Hofsósi, kaupmaður á Sauðárkróki og síðar landsféhirðir. Valgarð er ættfaðir Claessen ættarinnar á Íslandi.

Valgarð var giftur Kristínu Briem, dóttir Eggerts Briem sýslumanns, en saman áttu þau  Arent Claessen, Eggert Claessen, Gunnlaug Claessen og Ingibjörgu Claessen.

Börn Valgarðs urðu öll stórtæk í mannlífinu á Íslandi. Eggert Claessen var einn af stofnendum Eimskipafélagsins, sat í stjórn og var formaður hennar í 25 ár. Hann var einnig aðalbankastjóri Íslandsbanka 1921–1930 en stundaði annars lögfræðistörf í Reykjavík. Hann var ásamt félaga Sveini Björnssyni, síðar forseta, helsti hvatamaður að stofnun Lögmannafélags Íslands og var oft formaður þess. Eggert og Sveinn fluttu fyrsta málið fyrir Hæstarétti gegn hvor öðrum. Hann gekkst fyrir stofnun Vinnuveitendasambands Íslands 1934 og var formaður þess til dauðadags.

Gunnlaugur Claessen var m.a. yfirlæknir en störf Gunnlaugs vöktu hvarvetna eftirtekt og virðingu og urðu margir til að minnast hans þegar hann féll frá af völdum lungnabólgu á grunni ættgengs astma í júlí 1948.
Gunnlaugur Claessen varð aðeins 66 ára, sem ekki þykir hár aldur nú til dags, en á starfsævi sinni afrekaði hann meira en flestir aðrir og er ljóst að upphaf allrar myndgreiningar á Íslandi er falið í starfi þessa merka brautryðjanda í faginu.

Arent Claessen var stórkaupmaður og umsvifamikill í viðskiptalífinu hérlendis á síðustu öld. Arent Claessen var meðal eiganda O. Johnson & Kaaber og gegndi stöðu forstjóra um hríð. Arent var ræðismaður Hollands á Íslandi.

Ingibjörg Claessen var húsmóðir en giftist Jóni Þorlákssyni, stofnanda Sjálfstæðisflokksins.
## Tilvísanir
Flatus lifir

***Flatus lifir*** er vegglistaverk á steyptum vegg sem staðsettur er við botn Esju við veginn á milli Reykjavíkur og Borgarnes á þjóðvegi 1. Talið er að upprunalega útgáfan hafi verið búið til á níunda áratugnum en ekki er vitað hver höfundur þess er.

Í október 2021 leit ný útgáfa af verkinu dagsins ljós en höfundur þess er Edda Karólína Ævarsdóttir.

## Heimildir
Dvergblágresi

**Dvergblágresi** (fræðiheiti: *Geranium pusillum*) er jurt af blágresisætt. Hún er ættuð frá Evrópu og N-Afríku, austur til vestur Himalajafjalla en finnst nú mun víðar.

## Tilvísanir
Kristjánshöfn

**Kristjánshöfn** eða **Christianshavn** er hverfi í innri bæ Kaupmannahafnar milli eyjanna Sjálands og Amager. Smábátar og skurðir eru áberandi þar. Íbúar eru rúmlega 10.000.

Hverfið var stofnað á 17. öld af Kristjáni 4. danakonungi og ætlað að styrkja varnir borgarinnar og sem sjálfstætt svæði kaupmanna. Innblástur var fenginn af síkjasvæði Amsterdam og var hollenskur verkfræðingur fenginn til að hanna svæðið. Landfyllingar voru gerðar á grunnu sendnu svæði. Í dag er stórt svæði virkisveggja Kristjánshafnar almenningsgarður. 

Meðal þekktra kennileita er Frelsarakirkjan, óperuhúsið og fríríkið Kristjanía.

## Heimild
*
Glasgow-flugvöllur

**Glasgow-flugvöllur**, líka þekktur sem **Alþjóðaflugvöllurinn í Glasgow** (IATA: GLA; ICAO: EGPF) (gelíska: *Port-adhair Eadar-nàiseanta Ghlaschu*), áður nefndur „Abbotsinch-flugvöllur“, er alþjóðaflugvöllur í Skotlandi. Hann er í Paisley í Renfrewshire, 16 km vestan við miðborg Glasgow. Árið 2019 fóru 8,84 milljón farþegar um flugvöllinn sem var sá annar mest notaði í Skotlandi, á eftir Edinborgarflugvelli og níundi mest sótti flugvöllur Bretlands.

Eigandi og rekstraraðili flugvallarins er AGS Airports sem líka rekur Aberdeen-flugvöll og Southampton-flugvöll. Áður var hann í eigu Heathrow Airport Holdings (áður þekkt sem BAA). Helstu notendur flugvallarins eru flugfélögin easyJet og Loganair, en önnur stór flugfélög sem fljúga þangað eru meðal annars Jet2.com og TUI Airways. Glasgow-flugvöllur er áfangastaður Icelandair í Skotlandi.

Flugvöllurinn var opnaður árið 1966 og í fyrstu var aðeins flogið þaðan til áfangastaða í Bretlandi og Evrópu. Seinna tók Glasgow-flugvöllur við alþjóðaflugum sem áður fóru um Prestwick-flugvöll sem varð annar flugvöllur borgarinnar með flug á vegum Ryanair og leiguflugfélaga.

## Tilvísanir
Aalborg Teater

**Aalborg Teater** er leikhús í Álaborg í Danmörku. Húsið var reist árið 1878 í nágrenni við lestarstöð borgarinnar. Í leikhúsinu eru þrír sýningarsalir með sæti fyrir 460, 120 og 50 áhorfendur. Í leikhúsinu eru settar upp 10-12 uppfærslur árlega.

## Tenglar
* Vefur leikhússins
Aarhus Teater

**Aarhus Teater** er leikhús í Árósum í Danmörku. Leikhúsið var teiknað af Hack Kampmann og var opnað árið 1900. Það er með fjóra sali sem taka 701, 285, 80-100 og 80-100 manns í sæti. Það er stærsta leikhús Danmerkur utan Kaupmannahafnar. Um 20 sýningar eru settar þar upp árlega.

## Tenglar
* Vefur leikhússins
Medan

**Medan** er höfuðborg og stærsta borg Norður-Súmötru í Indónesíu. Borgin er auk þess fjármálamiðstöð eyjunnar Súmötru og ein af fjórum helstu borgum Indónesíu, ásamt Jakarta, Surabaya og Makassar. Árið 2020 bjuggu þar rúmlega 2,4 milljónir og 3,4 á stórborgarsvæðinu.
Østervrå

**Østervrå** (áður Øster Vrå) er þorp í Frederikshavn Kommune á Norður-Jótlandi í Danmörku. Íbúar eru tæplega 1300. Þorpið er um 20 km suðaustan við Hjørring, 19 km vestan við Sæby og 23 km suðvestan við Frederikshavn. Elstu heimildir um nafnið Øster Vrå eru frá 1499.

Frægt fólk sem fæðst hefur í Østervrå er meðal annars arkitektinn Poul Kjærholm, uppistandarinn Anne Bakland og knattspyrnumaðurinn Joakim Mæhle.
Suður-Danmörk

**Suður-Danmörk** (danska: *Region Syddanmark*) er hérað í Danmörku sem nær yfir það svæði sem áður heyrði undir ömtin Ribe, Fjón og Suður-Jótland, ásamt nokkrum sveitarfélögum sem áður voru í Vejle-amti. Höfuðstaður héraðsins er Vejle. Íbúar Suður-Jótlands voru um 1,2 milljónir árið 2023. Í héraðinu eru 22 sveitarfélög.

## Sveitarfélög

* Assens Kommune
* Billund Kommune
* Esbjerg Kommune
* Fanø Kommune
* Fredericia Kommune
* Faaborg-Midtfyn Kommune
* Haderslev Kommune
* Kerteminde Kommune
* Kolding Kommune
* Langeland Kommune
* Middelfart Kommune
* Nordfyns Kommune
* Nyborg Kommune
* Odense Kommune
* Svendborg Kommune
* Sønderborg Kommune
* Tønder Kommune
* Varde Kommune
* Vejen Kommune
* Vejle Kommune
* Ærø Kommune
* Aabenraa Kommune

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Sjálandshérað

**Sjálandshérað** (danska: *Region Sjælland*) er eitt af fimm héruðum Danmerkur frá 2007 og nær yfir megnið af eyjunni Sjálandi, fyrir utan norðausturhlutann sem tilheyrir Höfuðborgarsvæði Danmerkur, auk eyjanna Lálands, Falsturs, Manar og fleiri eyja. Þrjú fjölmennustu sveitarfélögin í Sjálandshéraði eru Hróarskelda, Næstved og Slagelse. Sórey er höfuðstaður héraðsins.

Sjálandshérað er næstfámennasta hérað Danmerkur með um 850 þúsund íbúa.

## Sveitarfélög

* Faxe Kommune
* Greve Kommune
* Guldborgsund Kommune
* Holbæk Kommune
* Kalundborg Kommune
* Køge Kommune
* Lejre Kommune
* Lolland Kommune
* Næstved Kommune
* Odsherred Kommune
* Ringsted Kommune
* Roskilde Kommune
* Slagelse Kommune
* Solrød Kommune
* Sorø Kommune
* Stevns Kommune
* Vordingborg Kommune

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Gilleleje

**Gilleleje** er útgerðarbær á nyrsta odda Sjálands með um 6780 íbúa árið 2023. Bærinn er í Gribskov Kommune á Höfuðborgarsvæði Danmerkur. Gilberg-höfði, nyrsti oddi Sjálands, er rétt fyrir utan bæinn. Norðvestan við bæinn, í Kattegat, er grunnt hafsvæði, Gilleleje-flösin. Nafn bæjarins er líklega stytt útgáfa af Gilberg Leje (Gilbergslægi) og vísar þá til skipalægis við klettinn Gilberg.
Roskilde Kommune

**Roskilde Kommune** eða **sveitarfélagið Hróarskelda** er sveitarfélag í Sjálandshéraði í Danmörku. Sveitarfélagið varð til við sameiningu Hróarskeldu, Gundsø og Ramsø árið 2007. Íbúar voru um 90.000 árið 2023.
Lejre Kommune

**Lejre Kommune** eða **sveitarfélagið Hleiðra** er sveitarfélag í Sjálandshéraði í Danmörku. Sveitarfélagið varð til við sameiningu Bramsnæs, Hvalsø og Lejre árið 2007. Íbúar voru tæplega 30 þúsund árið 2023.
Solrød Kommune

**Solrød Kommune** er sveitarfélag í Sjálandshéraði í Danmörku. Sveitarfélagið varð til við sameiningu tveggja sveitarfélaga árið 1970. Helstu bæir eru Solrød Strand, sem liggur við Køge Bugt, og Havdrup, innar í landinu. Íbúar voru um 24 þúsund árið 2023.
Leira (byggðarlag)

**Leira** eða **Hólmsleira** var bæjarhverfi á austanverðu Miðnesi á Suðurnesjum. Þar bjuggu fleiri um aldamótin 1800 en í Keflavík. Þarna var mikið útræði og góðar lendingar fyrir árabáta. Tvö höfuðból voru þar: Stóri-Hólmur og Litli-Hólmur. Þar var reistur barnaskóli árið 1900. Hólmsberg er sunnan við Leiruna og greinir hana frá Keflavík. Þar liggja nú mörk Reykjanesbæjar og Suðurnesjabæjar. Í Leirunni er nú Hólmsvöllur, golfvöllur á vegum Golfklúbbs Suðurnesja.

## Tilvísanir
Sandgerðishöfn

**Sandgerðishöfn** er höfn í Sandgerði í Suðurnesjabæ. Þar eru tveir viðlegukantar við Norðurgarð og Suðurbryggju, og fjórar flotbryggjur fyrir minni báta. Sandgerðisviti stendur inni í höfninni.

Sandgerði var fræg útvegsjörð öldum saman og mikið útræði frá ströndinni allt í kring. Fyrstu hafnarframkvæmdir í Sandgerðisvík hófust árið 1907 á vegum Ísland-Færeyjafélagsins. Steinbryggja var svo reist með verkfærum sem höfðu áður verið notuð til að gera steinbryggjuna í Reykjavík. Félagið kom sér upp aðstöðu á Hamrinum og á grandanum þar út í var reist trébryggja. Þessi útgerð stóð stutt en 1914 hófu þrír menn frá Akranesi útgerð frá Sandgerði: Haraldur Böðvarsson, Þórður Ásmundsson og Loftur Loftsson. Árið 1946 keypti sveitarfélagið bryggjurnar og 1974 var hafist handa við að loka höfninni betur með brimgörðum báðum megin við hana. Síðan þá hefur höfnin stöðugt verið bætt og dýpkuð.
Ingó og Veðurguðirnir

**Ingó og Veðurguðirnir** er íslensk hljómsveit sem var stofnuð árið 2008. Hljómsveitin varð vinsæl í kjölfar útgáfu á laginu „Bahama“ árið 2008. Lagið var 9 vikur í röð í efsta sæti vinsældarlistans það árið. Í kjölfarið fylgdu lögin „Drífa“ og „Vinurinn“ sem birtust öll á fyrstu plötu hljómsveitarinnar, *Góðar stundir*, sem kom út árið 2009. Lagið „Nóttin er liðin“ varði einni viku í efsta sæti vinsældarlistans.  Lagið „Gestalistinn“ varði 9 vikum í efsta sæti vinsældarlistans árið 2009. Hljómsveitin hefur gefið út nokkur lög til viðbótar. 

## Útgefið efni

### Breiðskífur

* *Góðar stundir* (2009)

### Smáskífur

* „Drífa“ (2008)
* „Önnur öld“ (2013)
* „Ferðalag“ (2013)
* „Ítalska lagið“ (2014)
* „Loggaðu þig út“ (2015)

## Meðlimir

* Ingólfur Þórarinsson (söngur og gítar)
* Magnús Guðmundsson (gítar)
* Valgeir Þorsteinsson (trommur)
* Eyþór Loftsson (bassi)

## Tilvísanir
Peregrino Anselmo

**Juan Peregrino Anselmo** (f. 30. apríl 1902 - d. 27. október 1975) var knattspyrnumaður og síðar þjálfari frá Úrúgvæ. Hann var í fyrsta sigurliði Úrúgvæ á HM 1930.

## Ævi og ferill

Peregrino Anselmo fæddist í Montevideo árið 1902 og gekk ungur til liðs við borgarliðið Peñarol þar sem hann lék alls 180 leiki á ferli sem stóð frá 1922 til 1935 þegar hann lagði skóna á hilluna. Á þessu tímabili varð hann fjórum sinnum úrúgvæskur meistari. Hann hafði viðurnefnið *Nenín* og var frægur, jafnvel alræmdur, fyrir að vera tregur til að senda frá sér boltann heldur freista þess að leika á alla mótherja til að skora fullkomið mark. Árið 1962 tók Anselmo við þjálfun Peñarol af ungversku goðsögninni Béla Guttmann í eina leiktíð og gerði liðið að meisturum en þjálfaraferillinn varð þó ekki nema þetta eina ár.

Landsleikirnir urðu ekki nema átta talsins á tímabilinu 1927 til 1935. Hann var í gullverðlaunaliði þjóðar sinnar á ÓL 1928 en lék engan leik.

Kunnastur er Anselmo fyrir þátt sinn í sigri Úrúgvæ á heimavelli í fyrstu heimsmeistarakeppninni árið 1930. Hann kom við sögu í tveimur leikjum, gegn Rúmenum í riðlakeppninni og Júgóslövum í undanúrslitum og skoraði samtals þrjú mörk. Þrátt fyrir að skora tvívegis í undanúrslitunum fékk hann ekki að spreyta sig í úrslitaleiknum þar sem Héctor Castro leysti hann af hólmi.

Hann lést í Montevideo árið 1975.

## Heimildir
*
DB blaðið

**DB blaðið** er héraðsfréttablað í Dalvíkurbyggð. Stofnað af Halldóri Inga Ásgeirssyni og Albert Gunnlaugssyni og kom fyrsta blaðið út 1. júlí 2011. Halldór Ingi var ritstjóri og blaðamaður á Bæjarpóstinum þar til hann hætti. Blaðið er áskriftarblað og var gefið út vikulega á fimmtudögum allt þar til Covid-19 setti strik í reikninginn og farið var að gefa blaðið út á hálfsmánaðar fresti. Halldór Ingi veiktist og varð að hætta ritstjórninni í lok 2018, en við tók á 1. tbl. 2019 Guðrún Inga Hannesdóttir. Hún var ritstjóri og blaðamaður til 1. september 2021, en þá tók við Heiðdís Björk Gunnarsdóttir og var til 1. september 2022. Eftir 1. sept. 2022 hefur eigandinn Albert Gunnlaugsson verið ritstjóri og blaðamaður. Skráður eigandi er Tunnan prentþjónusta ehf. Blaðið var aftur orðið vikulegt, en var eftir 1. sept. 2022 hálfsmánaðarlegt og er útgáfudagur kominn á föstudaga. Haldið er úti fésbókarsíðu um blaðið.

Heimasíða og upplýsingar eru á www.dbl.is
Dominik Szoboszlai

**Dominik Szoboszlai** (f. 24. október 2000) er ungverskur knattspyrnumaður sem spilar með Liverpool FC og er fyrirliði ungverska landsliðsins. Hann spilar sem sóknarsinnaður miðjumaður.

Szoboszlai gerði 5 ára samning við Liverpool sumarið 2023 þegar RB Leipzig seldi hann á 60 milljón pund. 

## Tilvísanir