Saint Croix

**Saint Croix** er eyja  í Karíbahafi sem nú tilheyrir Bandarísku Jómfrúaeyjum og er hún stærst þeirra eyja. Íbúar á eyjunni voru um 41 þúsund árið 2020.  Hæsti fjall á St. Croix er 355 metra hátt. Eyjan hefur verið kölluð  tvíburaborg   vísar það t til tveggja borga sem eru þar en það eru borgin Fredrikstad á vesturenda eyjunnar og Christiansted á norðurenda eyjunnar.  

Eyjan St. Croix  var nefnd Isla de la Santa Cruz (eyja hins heilaga krosss)  af Kristóferi Kolumbusi árið 1493. Á máli  Tainóa frumbyggja    kallast eyjan Ay Ay  sem merkir á eða fljót. Á máli  Karíba frumbyggja er eyjan nefnd Cibuquiera sem merkir steinaland.  

Menjar eru um búsetu manna á eyjunni frá 1-700 CE og búsetu tainóa frá 700 til 1425 og svo karíba frá 1425. Eyjan var óbyggð um 1590. 

Þegar Kólumbus tók landfestar á St. Croix  14. nóvember 1493 þá réðust innfæddir Karíbar samstundis á liðsmenn hans og er það fyrsti skráði bardaginn milli  Spánverja og innfæddra í Nýja heiminum.  

Spánverjar tóku aldrei yfir eyjarnar en innfæddir íbúar dreifðust til annarra eyja eða voru drepnir og var eyjan óbyggð í lok 16. aldar.  

## Nýlendutíminn
Hollenskir og enskir landnemar settust að á St. Croix árið 1625  ásamt frönskum flóttamönnum frá St. Kitts. Englendingarnir ráku burt hollenska og franska landnema en voru svo sjálfir reknir burt í kjölfar spænskrar innrásar frá Puerto Rico í ágúst 1650.  

Um 1650 réðust Frakkar á eyjunna og  stofnuðu þar nýlendu með 300 íbúum. Árin 1651 til 1664  var eyjan undir stjórn Mölturiddara sem ríktu yfir eyjunni í nafni Loðvíks 14. Eyjan komst svo undir stjórn franska Vestur-Indíufélagsins. Nýlendan var rýmd og íbúar fluttust til Hispaníóla árið 1695 þegar Frakkland var í því stríði við England og Holland sem kallað er Níu ára stríðið. Eftir það var eyjan óbyggð og yfirgefin  í 38 ár. 

Þann 15. júní 1733  gerðu  Frakkland og Dansk-Norska ríkið  með sér samning þar sem danska Vestur-Indíufélagið  keypti St. Croix.  Loðvík 15. staðfesti samninginn. Danskur  kaupmaður og plantekrueigandi Frederik Moth  að nafni varð fyrsti danski landshöfðingi eyjunnar.  Samkvæmt manntali árið 1742 eru á eyjunni 120 plantekrur sem rækta sykurreyr, 122 plantekrur sem rækta baðmull, 1906 þrælar og 360 hvítir menn. Það sama ár tók  Friðrik 5. Danakonungur  við stjórn eyjunnar af félaginu.

Í næstum 200 ár voru eyjarnar St. Croix, St. T homas og St. John danska nýlendan Dönsku Vestur-Indíur. Um miðja og síðari hlutia 18. aldar voru þrælar á St. Croix milli 18  og 20 þúsund og hvítir íbúar milli 1500 og 2000. 

Íslendingurinn Hans Jónatan  fæddist árið 1784 í þrældómi á St. Croix.  Hann flutti barn að aldri til Kaupmannahafnar og flúði tvisvar úr þrældómi þar. Í seinna skiptið árið 1802 flúði hann til Íslands og bjó á Djúpavogi

Bandaríski byltingarforinginn Alexander Hamilton og bróðir hans bjuggu í Christiansted með móður sinni. Þrælaverslun var bönnuð í dönsku nýlendunum árið 1792 en bannið tók ekki að fullu gildi fyrr en 1802. Fólk sem ennþá var í þrældómi var frelsað árið 1848 eftir þrælauppreisn sem varð það ár.

Bretar hernámu Dönsku-Vestur-Indíur í mars 1801. Hernámið stóð til apríl 1802.  Bretar hernámu dönsku nýlenduna aftur í desember 1807 og stóð hernámið til 20. nóvember 1815. Bæði þessi hernám stöfuðu af því að Danir voru bandamenn Frakka í Napóleón stríðunum.. Það friður var saminn við Frakkland var eyjunum skilað til Danmerkur.