open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vogue

***Vogue*** er tísku- og lífsstílstímarit sem fyrirtækið Condé Nast Publications gefur út á 18 löndum. Í hverri útgáfu *Vogue* er fjallað um tísku, lífstíl og hönnun. *[[New York Times]]* telur *Vogue* heimsins áhrifamesta tískutímarit nú til dags. Undanfarin ár er ritstjóri tímaritsins Anna Wintour orðin velþekkt fyrir stjórnunarstíl sinn þannig að bók hefur verið skrifuð um hana að nafni *[[The Devil Wears Prada]]*, sem var gerð að kvikmynd árið 2006.

## Saga

Tímaritið var stofnað árið 1892 af Arthur Baldwin Turnure og það var gefið út vikulega. Þegar að hann dó árið 1909 keypti Condé Nast tímaritið og það hófst að vaxa. Fyrsta breyting sem Nast gerði var að tímaritið varð gefið út aðra hverja viku. Á öðrum áratug 20. aldar fór Nast til útlanda. Hann fór til Bretlands og þar stofnaði hann annað *Vogue*, sem gekk vel. Þá fór hann til Spánar en þar gekk honum ekki svo vel. Síðast fór hann til Frakklands og stofnaði *Vogue* þar, sem gekk ákaflega vel. Bæði fjöldi ritverka í eigu tímaritsins og hagnaður þess uxu mikið undir stjórn Nasts. Áskriftir stórjukust í Kreppunni miklu og aftur á seinni heimsstyrjöldinni. Á sjöunda áratugnum undir ritsjórn Diönu Vreeland lék *Vogue* hlutverk í kynferðislegu byltinginni með því að beina sér að samtímatísku og að ræða kynlíf opinberlega. *Vogue* hélt áfram að gera fyrirsætum að velþekktum stjörnum, þar á meðal Suzy Parker, Twiggy, Jean Shrimpton, Lauren Hutton, Veruschka, Marisa Berenson og Penelope Tree.

Árið 1973 var byrjað á að gefa út *Vogue* mánaðarlega. Undir Grace Mirabella voru margar ritstjórnar- og stílsbreytingar hjá tímaritinu, sem viðbragð við breytandi bragðskyn markhóps tímaritsins.

Núverandi ritsjóri *Vogue* er Anna Wintour, sem þekkt er fyrir  hárgreiðslu sína og að hún er með sólgleraugu innandyra. Síðan hún tók við stjórn tímaritsins árið 1988 hefur Wintour reyndi að verja orðstír *Vogue* fyrir þeim annarra tímarita. Til þess að afreka það beindi hún *Vogue* að nýjum hugmyndum um tísku svo að tímaritið heillaði nýja lesendur. Þannig gat Wintour haldið dreifingu hárri og uppgötvað nýjar tískusveiflur sem lesendur gætu haft efni á. Til dæmis á fyrstu forsíðu Wintours var ísraelska fyrirsætan Michaela Bercu í gallabuxum og jakka eftir Christian Lacroix. Þetta var ólíkt því sem forverar hennar hafði gert, þar sem þau settu nærmynd af andlit konu á forsíðuna.

## Útgáfur
Nú til dags er *Vogue* gefið út á eftirfarandi löndum:

* Ástralíu
* Bandaríkjunum
* Brasilíu
* Bretlandi
* Frakklandi

* Grikklandi
* Indlandi
* Ítalíu
* Japan
* Kína

* Kóreu
* Mexíkó
* Portúgal
* Rússlandi
* Spáni

* Taívan
* Tyrklandi
* Þýskalandi

## Ritstjórar

## Heimildir

## Tenglar
* Bandarískt ''Vogue''
* Breskt ''Vogue''
Allt um Evu

***Allt um Evu*** (enska: *All About Eve*) er bandarísk kvikmynd frá árinu 1950 með Bette Davis í aðalhlutverki. Leikstjóri myndarinnar var Joseph L. Mankiewicz. Hún er byggð á smásögu eftir Mary Orr úr tímaritinu *[[Cosmopolitan]]* frá árinu 1946 sem heitir „The Wisdom of Eve“. 

Bette Davis fer með aðalhlutverk í myndinni sem Margo Channing, gömul Broadway-stjarna. Anne Baxter leikur Eve Harrington, ungan aðdáanda Channing sem verður hluti af lífi hennar og ógnar ferli hennar og samböndum. Myndin var eitt af fyrstu hlutverkum Marilyn Monroe sem seinna varð stórstjarna. 

Myndin fékk frábæra dóma þegar hún kom út og var tilnefnd til 14 Óskarsverðlauna (sem var met í tilnefningum þar til *[[Titanic (kvikmynd frá 1997)|Titanic]]* kom út árið 1997) og vann sex, þar á meðal sem besta kvikmynd. Enn í dag er hún eina myndin sem hefur fengið fjórar Óskarstilnefningar fyrir leikkonur. Myndin var svo valin sextánda besta bandaríska bíómynd allra tíma af American Film Institute.

## Tilvísanir
Columbia Pictures

**Columbia Pictures Industries, Inc.** (**CPII**) er bandarískt kvikmyndafyrirtæki og dreifingaraðili. Fyrirtækið er nú dótturfyrirtæki Columbia TriStar Motion Picture Group sem er í eigu Sony Pictures Entertainment, dótturfyrirtæki japanska fyrirtækisins Sony. Það er eitt heimsins helsta kvikmyndagerðafyrirtæki og er eitt þeirra svokölluðu „stóru sex“. Columbia var stofnað sem Cohn-Brandt-Cohn Film Sales árið 1919 af bræðunum Jack og Harry Cohn ásamt Joe Brandt. Fyrirtækið gaf út fyrstu kvikmyndina sína ágúst 1922. Frá 1924 gekk það undir nafninu Columbia Pictures. Á þriðja áratugnum stækkaði Columbia mikið, að nokkru leyti vegna velgengni leikstjórans Frank Capra.

Með Capra og öðrum varð Columbia frægt fyrir „screwball“ gamanmyndir. Síðar á fjórða áratugnum voru Jean Arthur og Cary Grant nokkrar frægustu stjörnurnar hjá Columbia en á fimmta áratugnum varð Rita Hayworth aðalstjarna fyrirtækisins. Hún átti töluverðan þátt í því að auka velgengni Columbia síðar á sjötta áratugnum. Rosalind Russell, Glenn Ford og William Holden urðu einnig frægar stjörnur hjá fyrirtækinu.

Árið 1982 keypti Coca-Cola Columbia og sama ár setti það TriStar Pictures í gang í samvinnu við HBO og CBS. Fimm árum síðan losaði Coca-Cola sig við fyrirtækið sem síðar sameinaðist TriStar og varð Columbia Pictures Entertainment. Eftir stutt tímabil sem sjálfstætt fyrirtæki með lítilli fjárfestingu frá Coca-Cola keypti Sony fyrirtækið árið 1989.
Golden Globe-verðlaunin

**Golden Globe-verðlaunin** eru verðlaun sem veitt eru af samtökunum Hollywood Foreign Press Association fyrir kvikmynda- og sjónvarpsþáttagerð bæði í Bandaríkjunum og öðrum löndum. Fyrsta verðlaunaafhendingin var haldin í janúar 1944 í myndverum 20th Century Fox í Los Angeles.

Golden Globe-verðlaunaafhendingunni er sjónvarpað í yfir 150 löndum. Hún er þriðja vinsælasta verðlaunaathöfnin á eftir Óskars og Grammy-verðlaununum.

## Verðlaunaflokkar

### Kvikmyndaverðlaun

* Besta kvikmynd – Drama: síðan 1943 (aðskilinn flokkur síðan 1951)
* Besta kvikmynd – Söngva- eða gamanmynd: síðan 1951
* Besta kvikmynd – Erlend mynd: síðan 1948
* Besta kvikmynd – Teiknimynd: síðan 2006
* Besta kvikmyndaupplifun og miðasala: síðan 2024
* Besti leikstjóri: síðan 1943
* Besti leikari – Drama: síðan 1943 (aðskilinn flokkur síðan 1951)
* Besti leikari i – Söngva- eða gamanmynd: síðan 1951
* Besta leikkona – Drama: síðan 1943 (aðskilinn flokkur síðan 1951)
* Besta leikkona – Söngva- eða gamanmynd: síðan 1951
* Besti leikari í aukahlutverki: síðan 1943
* Besta leikkona í aukahlutverki: síðan 1943
* Besta handrit: síðan 1947
* Besta frumsamda tónlist: síðan 1947
* Besta frumsamda lag: síðan 1961
* Cecil B. DeMille verðlaun fyrir ævistarf við kvikmyndagerð: síðan 1951

### Sjónvarpsverðlaun

* Besta sjónvarpsþáttaröð – Drama: síðan 1961
* Besta sjónvarpsþáttaröð – Söngleikur eða gamanþáttur: síðan 1961
* Besta stutta sjónvarpsþáttaröð eða sjónvarpskvikmynd: síðan 1971
* Besti leikari í sjónvarpsþáttum – Drama: síðan 1961
* Besti leikari í sjónvarpsþáttum – Söngleikur eða gamanþáttur: síðan 1961
* Besti leikari í stuttri sjónvarpsþáttaröð eða sjónvarpskvikmynd: síðan 1981
* Besta leikkona í sjónvarpsþáttum – Drama: síðan 1961
* Besta leikkona í sjónvarpsþáttum – Musical or Comedy: síðan 1961
* Besta leikkona í stuttri sjónvarpsþáttaröð eða sjónvarpskvikmynd: síðan 1981
* Besti leikari í aukahlutverki – Sjónvarp: síðan 1970
* Besta leikkona í aukahlutverki – Sjónvarp: síðan 1970
* Besti uppistandari – Sjónvarp: síðan 2024
* Carol Burnett verðlaun fyrir ævistarf við sjónvarpsgerð: síðan 2018
Mjólkursýrugerlar

**Mjólkursýrugerlar** eða **mjólkursýrubakteríur** er hópur Gram-jákvæðra gerla sem allir tilheyra ættbálkinum *[[Lactobacillales]]* og leggja stund á mjólkursýrugerjun. Þeir eru notaðir í matvælaiðnaði til geymsluþolsaukningar með sýringu, svo sem við gerð sýrðra mjólkurafurða á borð við súrmjólk og jógúrt, súrpæklaðs grænmetis á borð við súrkál og sýrðar gúrkur, gerjaðra kjötafurða á borð við spægipylsu, súrdeigs og fjölda annarra gerjaðra matvæla. Mjólkursýrugerlar finnast gjarnan í rotnandi plöntuleifum og nýtast einnig við súrheysgerð. Meðal helstu ættkvísla mjólkursýrugerla má nefna *[[Lactobacillus]]*, *[[Leuconostoc]]*, *[[Pediococcus]]*, *[[Lactococcus]]* og *[[Streptococcus]]*.
Lactobacillales

**Lactobacillales** er ættbálkur Gram-jákvæðra gerla sem einkennast meðal annars af því að stunda mjólkursýrumyndandi gerjun sem meginleið til orkuefnaskipta. Þeir teljast því til loftfirrtra gerla, en þola þó flestir að súrefni sé til staðar (eru loftþolnir loftfirringar). Þeir eru algengir í vistkerfum þar sem lífræn efni eru auðfengin, svo sem í jarðvegi og rotnandi dýra- og plöntuleifum. Mjólkursýrugerlarnir tilheyra þessum ættbálki og er það hugtak stundum notað sem safnheiti yfir allan ættbálkinn.
Ernst Trygger

**Ernst Trygger** (f. 27. október 1857, d. 23. september 1943) var sænskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra Svíþjóðar 1923-1924. Hann var íhaldsmaður og sá leiðtogi íhaldsmanna á millistríðsárunum sem eina mest bar á. Auk þess að gegna embætti forsætisráðherra var Trygger utanríkisráðherra Svíþjóðar frá 1928-1930.  

Trygger sem var lögfræðingur að mennt varð prófessor í lögfræði við Uppsalaháskóla árið 1889. Árið 1898 var Trygger kosinn á þing og sat hann á þingi til 1937. Trygger varð fljótt áberandi á þingi og var einn helsti leiðtogi hægrimanna á fyrstu áratugum tuttugustu aldar. Árið 1909 var hann kosinn leiðtogi íhaldsmanna í neðri deild þingsins og þegar þingflokkur íhaldsmanna, Þjóðarflokkurinn, eða Þjóðarflokks neðri deildar þingsins, (s. *Första kammarens nationella parti*, *Nationella partiet*), var myndaður árið 1912 með sameiningu Sameinaða hægriflokksins (s. *Förenade högerpartiet*) og Miðjuflokks neðri deildar þingsins (s. *Första kammarens moderata parti*) varð Trygger formaður flokksins. Hann gegndi því embætti frá 1913 til 1923 þegar hann gegndi embætti forsætisráðherra, og aftur frá 1924 til 1933 þegar hann lét af þingmennsku. Þjóðarflokkurinn sameinaðist Bænda- og borgaraflokknum (s. *Lantmanna- och Borgarpartiet*) árið 1935 sem mynduðu Hægriflokkinn (s. *Högerns riksdagsgrupp*). Annar helsti leiðtogi íhaldsmanna á þessum árum var Arvid Lindman, leiðtogi þingflokks íhaldsmanna í efri deild þingsins.

Eftir að önnur ríkisstjórn Hjalmar Branting féll árið 1923 var Trygger falið að mynda minnihlutastjórn. Stjórn Trygger sat fram að kosningum 1924 en þá juku sósíaldemókratar mjög við fylgi sitt og að kosningum loknum myndaði Branting þriðju ríkisstjórn sína. 

## Heimildir
*
Ástin grípur alla

***Ástin grípur alla*** eða ***Love Actually*** eins hún heitir á móðurmálinu er bresk jólamynd frá árinu 2003 sem að er leikstýrð af Richard Curtis. Handritið er skipt í um það bil níu söguþráða og hver einasti sýnir mismunandi gerðir af ást. Myndin gerist á fimm vikna tímabili fyrir jól og allir karakterarnir eru tengdir einhvern veginn. 

Leikendur eru flestallir breskar stórstjörnur þar á meðal Hugh Grant, Emma Thompson og Liam Neeson og fleiri.

## Leikendur
* Alan Rickman leikur Harry
* Emma Thompson leikur Karen
* Hugh Grant leikur David
* Keira Knightley leikur Juliet
* Colin Firth leikur Jamie
* Lúcia Moniz leikur Auréliu
* Liam Neeson leikur Daníel
* Thomas Sangster leikur Sam
* Bill Nighy leikur Billy Mack
* Gregor Fisher leikur Joe
* Martine McCutcheon leikur Natalie
* Andrew Lincoln leikur Mark
* Laura Linney leikur Söruh
* Rodrigo Santoro leikur Karl
* Kris Marshall leikur Colin
* Claudia Schiffer leikur Carol
Atlantseyjafélagið

**Atlantseyjafélagið** (á dönsku: *Foreningen De Danske Atlanterhavsøer*) var danskt hagsmunafélag sem vann að því að styrkja samband milli íbúa í danska ríkinu. Félagið var stofnað 1902 þegar umræða var um hvort danska ríkið ætti að selja Dönsku Vestur-Indíur til Bandaríkja Norður-Ameríku.

Stofnendur félagsins voru andstæðingar sölu danskra landssvæða og margir efnaðir Kaupmannahafnarbúar studdu það. Félagið gaf út mánaðarritið *[[Atlanten]]*.  Meirihluti fólks taldi sig þó ekki eiga mikið sameiginlegt með Dönsku Vestur-Indíum og margir voru andstæðingar þrælahalds og nýlendueigenda þar. Valtýr Guðmundsson var félagsmaður í félaginu. Í desember 1909 var veru Íslendinga í Atlantseyjafélaginu mótmælt á fundi Íslendinga í Kaupmannahöfn og það kallað „Skrælingjafélagið“. Í kjölfar sölunnar á Dönsku Vestur-Indíum fyrir 24 milljónir dollara árið 1917 var félagið endurskipulagt árið 1919 og nafni þess breytt í Dansk Samvirke (nú Danes Worldwide).

## Tilvísanir
Matthías Þórðarson (útgerðarmaður)

**Matthías Þórðarson** (f. 1. júlí 1872 á Móum á Kjalarnesi, d. í Kaupmannahöfn 13. ágúst 1959) var íslenskur útgerðarmaður, rithöfundur og ritstjóri. Hann var frumkvöðull í útgerð frá Suðurnesjum og gerði út báta frá Sandgerði.

## Ævi
Árið 1897 fluttist hann til Seyðisfjarðar ásamt konu sinni Sigríði Guðmundsdóttur. Þau eignuðust son, Ástþór árið 1899. Þar á Seyðisfirði tók Matthías þátt í stofnun útgerðafélagsins Garðafélagsins sem Norðmaðurinn J.M. Hansen leiddi. Félagið fór flatt á of mikilli eyðslu og varð gjaldþrota 1901. Í ævisögu sinni er Matthías mjög gagnrýninn á viðskiptafélaga sína. Hann fluttist til Reykjavíkur eftir að Garðafélagið lagði upp laupana.

Þá vildi svo til að Lauritzen konsúll Danmerkur hafði stofnað Íslands-Færeyjafélagið og hafði nýlega látið smíða 20 báta til síldveiða í Norðursjó. Matthías hafði meðal annars unnið fyrir dönsku landhelgisgæsluna og fékk Lauritzen hann til þess að velja stað á Íslandi fyrir höfn fyrir skipin. Matthías valdi Sandgerði eftir nokkra athugun. Þar varð mikil uppbygging á hafnaraðstöðu, vörugeymsluhúsum, íbúðarhúsum, fisk- og salthúsum. Þangað komu 14 bátar til útgerðar frá Danmörku. Þessi tilraun tókst þó ekki alveg sem skyldi og Lauritzen seldi athafnamanninum Pétri Thorsteinssyni útgerðina. Pétur seldi svo aftur Matthíasi útgerðina. Árið 1913 seldi Matthías svo Lofti Loftssyni og Þórði Asmundssyni útgerð sína frá Sandgerði.

Matthías stofnaði tímaritið Ægi árið 1905 og var fyrsti ritstjóri þess. Ásamt fleirum stofnaði hann Fiskifélag Íslands árið 1911. Árið 1920 keypti Matthías land Keflavíkur og þau hús sem voru í eigu H.P. Duus. Árið 1930 gaf hann út bókina Síldarsaga Íslands. Hann gaf út ævisögu sína í tveimur bindum á árunum 1946-7.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Matthias Þórðarson, ritstjóri. Og 50 ára útgerðarafmæli Sandgerðis
* 85 ára á morgun: Matthías Þórðarson, fyrrverandi rifstjóri, frétt í Morgunblaðinu 1957
* Fiskveiðar íslendinga og framtíðarhorfur, grein í Frálsri verslun sem upphaflega birtist nafnlaus í tímaritinu Ægi árið 1906.
* Þórhallur biskup og fleiri góðir menn stofnuðu Fiskifélagið fyrir 50 árum, frétt í Þjóðviljanum 1961
* Útgerðarstaðir og verstöðvar. - Sandgerði, eftir Gils Guðmundsson grein í Sjómannablaðinu Víking árið 1945
* Fiskiveiðastöðin í Sandgerði og eigandi hennar, grein í Óðni árið 1910
* Erlent fjármagn í íslenskri útgerð - Gluggað í ævisögu Matthíasar Þórðarsonar skipstjóra frá Móum, grein í Alþýðublaðinu árið 1997
* Fiskveiðar útlendinga við Ísland, grein eftir Matthías í Sjómannablaðinu Víking
* Matthías Þórðarson rithöfundur áttræður
Vivien Leigh

**Vivian Leigh** einnig þekkt sem **Lady Olivier** (5. nóvember, 1913 – 7. júlí, 1967) var fræg ensk leikkona. Hún fékk tvenn Óskarsverðlaun á ferli sínum, sinn fyrri fyrir leik sinn sem Scarlett O'Hara í *[[Á hverfanda hveli (kvikmynd)|Gone with the Wind]]* og þann seinni fyrir leik sinn sem Blance DuBois í myndinni *[[A Streetcar Named Desire]]* sem að var hlutverk sem að hún hafði einnig leikið í leikhúsi í London. 

Á meðan að hún var á lífi lék hún oft á móti eiginmanni sínum Laurence Olivier sem að leikstýrði mörgum myndum með henni. Hlutverk hennar voru mismunandi og teygðu sig frá verkum William Shakespeare til ævisögu Kleópötru. 

Hún var fræg fyrir fegurð hennar, en Vivien fannst það koma í veg fyrir að vera tekinn alvarlega sem leikkona. Hún kljáðist einni við slæma heilsu og hún var einnig með sinnisveiki sem að orsakaði stöðugar geðsveiflur hjá henni. Hún varð fræg fyrir að vera erfið að vinna með og það leið oft langur tími á milli hlutverka hjá henni. Snemma á fimmta áratugi 20. aldar var hún greind með berkla sem að fylgdu henni í yfir tuttugu ár þangað til að hún dó úr þeim árið 1967. 

## Æska
**Vivian Mary Hartley** fæddist í borginni Darjeeling í bresku nýlendunni í Indlandi til hjónanna Gertrude Robinson Yackje og Ernest Hartley sem að var enskur liðsforingi í indverska riddaraliðinu. Foreldrar hennar höfðu gifst árið áður og bjuggu í Darjeeling fyrstu fimm ár æfi hennar. Þá flutti faðir hennar til borgarinnar Bangalore en Vivien og móðir hennar fóru til Ootacamund. Frá því að hún var ungabarn langaði Vivien að verða leikkona og þó að móðir hennar hafði reynt að kveikja hjá henni áhuga í bókmenntun með því að láta hana lesa sögur H. C. Andersen og Lewis Carroll en ekkert bældi niður áhuga hennar á leiklistinni. Þegar að hún var sex ára var hún send í skóla í klaustri í London sem að var hefð fyrir betri stúlkur í Englandi. Þar hitti hún aðra stelpu sem að varð seinna önnur stór leikkona, Maureen O'Sullivan og þær töluðu oft saman um hversu mikið þær þráðu að verða leikkonur. 

## Hlutverkalisti

## Heimildir
The Devil Wears Prada

:*Þessi grein fjallar um bókina. Um kvikmyndina með sama nafni, sjá [[The Devil Wears Prada (kvikmynd)]].*

***The Devil Wears Prada*** er skáldsaga gefin út árið 2003 eftir Lauren Weisberger. Bókin fjallar um unga nýútskrifaða konu sem er ráðinn til vinnu sem aðstoðarkona tískuritstjóra. Henni gengur ekki vel að halda vinnunni við vegna hlægilegra og lítilmannlegra krafna frá yfirmanninum sínum. Bókin var mjög vel heppnuð og var metsölubók hjá *[[New York Times]]* í sex mánuði. Samnefnd kvikmynd gefin út árið 2006 með Meryl Streep, Anne Hathaway og Emily Blunt var byggð á bókinni.

## Tenglar
* Opinber vefsíða bókarinnar
* Opinber vefsíða höfundar Lauren Weisberger
Vanessa Williams

**Vanessa Lynn Williams** (fædd 18. mars 1963) er bandarísk R&B popp-söngkona, lagahöfundur, dansari og leikkona.

## Útgefið efni
### Breiðskífur

A Peaked at No. 2 on the *Billboard* Gospel Albums chart.
B Peaked at No. 6 on the *ARIA* R&B Albums chart.
C Peaked at No. 1 on the *Billboard* Top Contemporary Jazz Albums chart.
D Peaked at No. 2 on the *Billboard* Top Jazz Albums chart.

## Tilvísanir


## Tenglar

* Vanessa Williams Official Website
Oscar Carlén

**Oscar Carlén** (fæddur 11. maí 1988) er sænskur handboltamaður. Hann hefur leikið með liði Flensborgar frá árinu 2008 en hann fer til Hamborgar árið 2011. Carlén er hægri skytta og er sonur handboltamannsins Pers Carlén sem var rekinn frá þjálfun Flensborgar. Carlén er 193 cm að hæð og spilar í treyju númer 6 hjá Flensburg. Uppeldisfélag Carlén er Ystads IF HF í Svíþjóð en þar lék hann í Meistaraflokki frá árinu 2005 til 2008 en þá hélt hann til Flensborgar. Fyrsti leikur Carléns fyrir sænska landsliðið var árið 2007, 2. apríl gegn Noreg.
James Cameron

**James Francis Cameron** (fæddur þann 16. ágúst árið 1954) er kanadískur leikstjóri, framleiðandi, handritshöfundur og uppfinningamaður. Hann er frægur fyrir að hafa skrifað og leikstýrt *[[Tortímandinn|The Terminator]]*, *[[Aliens]]*, *[[Terminator 2: Judgment Day]]*, *[[The Abyss]]*, *[[True Lies]]*, *[[Titanic (kvikmynd frá 1997)|Titanic]]* og *[[Avatar]]*. Hann leikstýrði einnig nokkrum heimildarmyndum á tímanum á milli Titanic og Avatar. Hann hefur einnig þróað margar neðansjávarkvikmyndavélar og einnig háþróaðar þvívíddar myndavélar.  

James Cameron er sá leikstjóri sem á tekjuhæstu kvikmynd allra tíma. Árið 1998 náði kvikmyndin *Titanic* metinu og hélt því allt til ársins 2010 þegar *Avatar* sló það met en sú mynd er einnig eftir James Cameron.
Matthías Þórðarson (þjóðminjavörður)

**Dr. Matthías Þórðarson** (f. 30. okt. 1877 á Fiskilæk í Melasveit, d. 29. des 1961 í Reykjavík) var þjóðminjavörður 1908-1947.

Foreldrar Matthíasar voru Þórður Sigurðsson hreppstjóri á Fiskilæk og kona hans Sigríður Runólfsdóttir. Matthías varð stúdent frá Lærða skólanum í Reykjavík 1898 og stundaði síðan nám við Kaupmannahafnarháskóla til 1906. Hann kom þá heim og varð aðstoðarmaður við Forngripasafnið en var settur fornminjavörður 1. janúar 1908 og skipaður sama ár. Því embætti gegndi hann í rétt tæp 40 ár, eða til 1. desember 1947. Hann var í stjórn Hins íslenska bókmenntafélags frá 1912 til dauðadags og forseti þess síðustu 15 árin.

Fyrri kona Matthíasar var Alvilde Marie Jensen frá Kaupmannahöfn en síðar giftist hann Guðríði Guðmundsdóttur frá Lambhúsum á Akranesi.

Matthías átti hugmyndina að íslenska fánanum, rauður, hvítbryddaður kross í bláum feldi. Hann kynnti hugmynd sína á fundi í Stúdentafélagi Reykjavíkur 27. september 1906.

## Tengill
* Dr. Matthías Þórðarson látinn, Morgunblaðið 30. desember 1961

## Heimildir
Hverfisgata 21

**Hverfisgata 21** er hús við Hverfisgötu í Reykjavík sem fullgert var árið 1912. Jón Magnússon forsætisráðherra lét reisa það sem íbúðarhús fyrir sig og konu sína, Þóru Jónsdóttur.

Húsið er steinsteypt og var byggt sem skrifstofu- og íbúðarhús. Arkitekt þess var Finnur Ó. Thorlacius en byggingarmeistari Steingrímur Guðmundsson. Flatarmálið 176,9 fm. Skrifstofur Áfengisverslunar ríkisins voru um tíma í húsinu og Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis hóf þar göngu sína árið 1932. Menningarsjóður var einnig með skrifstofur í húsinu um tíma og sama gengdi um Lánasjóð íslenskra námsmanna.

Þegar Kristján X Danakonungur heimsótti Ísland árið 1926 ásamt Alexandrínu drottningu sinni, lentu íslensk stjórnvöld í vandræðum með að finna bústað sem væri gestunum samboðinn. Varð úr að konungshjónin gistu á heimili Jóns, sem þá var forsætisráðherra.

Jón Magnússon lést meðan á Íslandsheimsókn konungs stóð. Í kjölfarið eignaðist Sigurður Jónasson forstjóri Hverfisgötu 21. Hann seldi það Hinu íslenska prentarafélagi (nú Félag bókagerðarmanna) árið 1940 og hefur félagið haft höfuðstöðvar sínar þar upp frá því.

## Heimild
*
Nils Edén

**Nils Edén** (f. 25. ágúst 1871, d. 16. júní 1945) var sænskur sagnfræðingur, stjórnmálamaður og forsætisráðherra Svíþjóðar 1917–1920. 

Edén lauk doktorsprófi í sagnfræði frá Uppsalaháskóla árið 1899 og var sama ár ráðinn sem dósent við sama skóla. Sérsvið Edéns var saga Svíþjóðar á 16. og 17. öld. Árið 1909 var Edén skipaður í prófessorsstöðu við Uppsalaháskóla. Edén, sem var frjálslyndur í stjórnmálaskoðunum, var ákafur talsmaður þess að kosningaréttur yrði gerður almennur. 

Árið 1908 var Edén kosinn á þing og skipaði sér fljótt í fremstu röð frjálslyndra þingmanna. Árið 1912 varð hann leiðtogi frjálslyndra í kjölfar þess að Karl Staaff lést. 

Árið 1917 myndaði Edén ríkisstjórn með flokki jafnaðarmanna og var Hjalmar Branting fjármálaráðherra í þeirri stjórn. Mikilvægasta afrek stjórnarinnar var að koma loks í gegn breytingum á kosningalögum sem gerðu kosningarétt almennan en Branting og jafnaðarmenn höfðu lengi barist fyrir almennum kosningarétti. Lagabreytingin tók gildi 1921. Ríkisstjórn Edén sagði af sér árið 1920 vegna ýmissa deilna milli stjórnarflokkanna, sér í lagi í skattamálum.

Nils Edén tilheyrði svokölluðum „bæjarliberölum“ (s. *stadsliberalerna*) og var meðal annars andsnúinn áfengisbanni. Meirihluti þingflokks frjálslyndra fylgdi hins vegar áfengisbanni. Í kjölfar þjóðaratkvæðagreiðslu um áfengisbann árið 1922 þar sem tillaga um bann var felld, klofnaði flokkur frjálslyndra. Í maí 1923 stofnuðu andstæðingar áfengisbanns úr röðum frjálslyndra eigin flokk, Sænska frjálslynda flokkinn (s. *Sveriges liberala parti*). Edén tók þátt í stofnun flokksins, en dró sig fljótlega úr stjórnmálum eftir klofninginn.

## Heimildir
Hverfisgata 29

**Hverfisgata 29** er hús við Hverfisgötu í Reykjavík sem reist var árið 1913. Kaupmennirnir og bræðurnir Sturla og Friðrik Jónssynir (sem kunnir voru undir nafninu *Sturlubræður*) höfðu reist veglegt timburhús á lóðinni árið 1903 og bjuggu þar ásamt móður sinni. Það hús brann á árinu 1912. Árið eftir reistu þeir steinhús það sem enn stendur.

Árið 1919 seldu Sturlubræður dönsku stjórninni húsið og hefur sendiráð Danmerkur verið þar síðan.

## Heimild
*
Klöpp

**Klöpp** var tómthúsbýli sem byggðist út úr landi bæjarins Arnarhóls árið 1838. Býlið stóð á hárri klöpp, sem það dró nafn sitt af. Vestan við bæinn var Klapparvör, sem þótti gott útræði.

Maður að nafni Eyjólfur Þorkelsson reisti fyrsta bæinn á Klöpp. Sonur hans, Níels Eyjólfsson, var ábúandi þar um áratuga skeið ásamt Helgu konu sinni. Þau ræktuðu mikla kálgarða við bæinn suðvestanverðan. Þar reis síðar Trésmiðjan Völundur. Síðasta íbúðarhúsið á Klöpp var rifið árið 1931, þremur árum fyrr hafði fyrirtækið British Petroleum Company (síðar Olís) tekið í notkun olíustöð sína framan á klöppinni.

Þann 21. október árið 1954 opnaði Olíuverslun Íslands nýja bensínstöð og smurstöð á Klöpp.  Hún var talin sú stærsta og fullkomnasta á landinu, þar sem hægt var að smyrja fjórar bifreiðar í einu. Það var einnig þvottaplan fyrir tuttugu bíla og stór og fullkomin ryksuga. Slagorð smurstöðvarinnar var: *Á Klöpp er allt klappað og klárt.* 

Gatan Klapparstígur heitir eftir bænum Klöpp.

## Heimild
* 
* Guðjón Friðriksson, „Úr sögu Klapparstígs: Forðum tíð í Flosaporti“, *Lesbók Morgunblaðsins* 32. tbl., 16. september 1989, bls. 4-5.

## Tilvísanir
Jóhann Kalvín

**Jóhann Kalvín**  (eiginlega **Jean Cauvin**; 10. júlí 1509 – 27. maí 1564) var áhrifamikill franskur guðfræðingur og prestur á tímum siðaskiptanna. Hann átti stóran þátt í þróun kristinnar guðfræði sem var svo síðar kölluð kalvínismi. Kalvín var upprunalega lærður í húmanisma lögfræði og skildi sig frá Rómversk-kaþólsku kirkjunni í kringum 1530. Eftir að trúarleg spenna hleypti af stað blóðugri uppreisn gegn mótmælendum í Frakklandi flúði Kalvín til Basel í Sviss þar sem hann gaf út fyrsta áhrifamikla verk sitt *Frumatriði kristinnar trúar* árið 1536.

Hið sama ár var Kalvín fenginn af William Farel til að endurbæta kirkjuna í Genf. Borgarstjórn Genf var hinsvegar mótfallinn áætlunum þeirra og voru þeir báðir reknir. Eftir að hafa fengið boð frá Martin Bucer fór Kalvín til Strassborgar þar sem að hann var gerður að presti kirkju sem tók við frönskum flóttamönnum. Hann hélt áfram að styðja umbætur á kirkjunni í Genf og var á endanum fenginn aftur til að leiða hana.

Með endurkomu sinni til Genfar kynnti Kalvín nýtt stjórnarskipulag kirkjunnar og nýja hætti tilbiðunnar, þrátt fyrir mótstöðu nokkurra valdamikla fjölskyldna í borginni sem reyndu hvað eftir annað að draga úr valdi Kalvíns. Á þessum tímapunkti kom Michael Servetus til borgarinnar, Spánverji sem var þekktur fyrir villitrúaskoðanir sínar og afneitun sinni á heilögu þrenningunni. Honum var afneitað af kalvínistum og því ákvað borgarráð að hann yrði brenndur á báli. Eftir skjóta aukningu í flóttamönnum hliðhollum kalvínistum og nýjum kosningum borgarráðs, voru andstæðingum Kalvíns fljótt þvingað frá stjórnartaumunum. Kalvín eyddi síðustu árum ævi sinnar í að stuðla að siðaskiptum, bæði í Genf og út um alla Evrópu.

Kalvín var óþreytandi, gagnrýninn og þrætugjarn rihöfundur sem oftar en ekki leiddi til mikilla deilna. Hann skrifaðist einnig á við marga aðra siðbótarmenn, meðal annars Philipp Melanchthon og Heinrich Bullinger. Að auki við fyrrnefnt verk hans, þá skrifaði hann einnig skýringar á flestum bókum Biblíunnar, guðfræðiritum og trúarjátningum. Hann messaði reglulega í Genf. Kalvín var undir áhrifum hefða Ágústínusarreglunnar, sem leiddi hann til skýringa á kenningum um að allir menn séu fyrirfram valdnir inn í himnaríki og fullveldi guðs í frelsun sálarinnar frá dauða og eilífri fordæmingu.

Rit og kenningar Kalvíns voru uppsprettan af hugmyndafræðinni sem ber nafn hans. Hinar endurbættu kirkjur og aðrir söfnuðir sem lýta á Kalvín sem sinn upphafsmann og túlkara trúar sinnar, hafa breiðst út um allan heim.

## Heimildir
*
Annar í jólum

**Annar í jólum** er í hátíðadagatali Íslensku þjóðkirkjunnar 26. desember, nefndur **Stefánsdagur** til minningar um fyrsta píslarvottinn, Stefán frumvott, en hann var grýttur þennan dag á 1. öld.

## Þriðji í jólum
Fram til ársins 1770 hvíldi á þriðja í jólum helgi og var hann almennur frídagur en það ár var hann afhelgaður, sem og þrettándann sem einnig hafði verið helgi-og frídagur. Eins var um dagana þriðja í Hvítasunnu og þriðja í Páskum, þar sem konungi fannst Íslensk alþýða hafa of mikið af almennum frídögum.

## Rest
Dagarnir milli annars í jólum til gamlársdags eru oft nefndi *rest* og fólk bíður hvort öðru *gleðilega rest* á milli jóla og nýárs. Orðið er danskættað orð sem venjulega þýðir leifar eða afgangar í óformlegri íslensku.

## Tengt efni
* Jól

## Tenglar
*
Listi yfir hátíðardaga íslensku þjóðkirkjunnar

**Listi yfir hátíðardaga Íslensku Þjóðkirkjunnar**, það er þeir dagar sem marka kirkjuár hennar.  

## Kirkjuárið
Kirkjuárið hefst með fyrsta sunnudegi í aðventu, öðru nafni jólaföstu, sem getur verið frá 27. nóvember til 3. desember. Fer það eftir því hve margir sunnudagar líða til Jóla, en aðventan inniheldur alltaf fjóra sunnudaga. Á einu kirkjuári er farið í gegnum líf og starf Jesú Krists á afar skipulegan hátt í guðsþjónustum.

Kirkjuárið skiptist í tvö misseri. Hátíðamisserið svokallaða byrjar með aðventunni og lýkur með þrenningarhátíð (*trinitatis*). Hátíðalausa misserið byrjar viku síðar. Sunnudagar þess tímabils geta flestir orðið 27.

## Hátíðardagatal íslensku Þjóðkirkjunnar
* Aðventa
* Jól
* Nýár
* Þrettándi
* Langafasta
* Páskar
* Uppstigning
* Hvítasunna
* Þrenningarhátíð

## Tenglar
* kirkjuársins samkvæmt Heimasíðu Íslensku þjóðkirkjunnar'' 
*
Hjátrú

**Hjátrú** er trú, sem stendur utan opinberra trúfélaga og er almennt ekki viðurkennd sem slík.

## Alþjóðleg hjátrú
### Hjátrú um föstudaginn 13
Algeng hjátrú er að þegar 13 dagur mánaðarins sem er jafnframt föstudagur sé óhappadagur. Þessi trú er útbreidd um allann heim. Dæmi um þetta í kristni er að í síðustu kvöldmáltíð Jesú Krists voru 13 menn samankomnir og einn af þeim sem sveik Jesú var krossfestur. Annað dæmi í ásatrú er svipað dæmi, þar sem 13 manns voru samankomnir sem endaði með því að Baldur var drepinn. Misjafnt er eftir trúarbrögðum hver kenningargrundvöllurinn sé fyrir að föstudagurinn 13 sé óhappadagur.

### Huldufólk

#### Á Íslandi
Fimmtíu og fjögur prósent Íslendinga telja að álfar séu til. Trú á huldufólk á Íslandi tengjast náttúrunni og landslagi. Álfatrú á sér djúpar rætur í þjóðarsálinni. Á Íslandi hefur hjátrú Íslendinga lítið breyst á 30 árum.

#### Á Írlandi
Á Írlandi er trúað á dverg sem gætir fjarsjóða og gerir álfum skó. Írar trúa jafnframt á aðrar smáverur sem hafa galdrahæfileika búa saman og gefa fólki gjafir og hæfileika. Huldufólk eru jafnframt í skrúðgöngum í tengslum við hátíð Sankti Patreks.

## Írsk hjátrú
### Hjátrú um rauðhært fólk
Á Írlandi er ólánsmerki að mæta rauðhærðri konu. Talið er að þessi hjátrú hafi myndast vegna þess að Júdas var talinn rauðhærður en jafnframt var rauðhært fólk á þeim tíma mjög sjaldgæft.

## Tilvísanir


## Tengt efni
* Hjáfræði
Jón Ásgeirsson

**Jón Gunnar Ásgeirsson Skúlason** (f. 11. október 1928 á Ísafirði, d. 21. nóvember 2025 í Reykjavík) var íslenskt tónskáld. Meðal þekktustu verka hans eru óperurnar *[[Þrymskviða (ópera)|Þrymskviða]]*, *[[Galdra-Loftur (ópera)|Galdra-Loftur]]* og *[[Möttulssaga]]*. Hann samdi líka mörg vinsæl sönglög eins og lagið við ljóð Halldórs Laxness, *[[Maístjarnan]]*. 

Jón nam við Tónlistarskólann í Reykjavík, framhaldsnám við Konunglega skoska háskólann í Glasgow og Guildhall School of Music í London. Hann varð fyrsti prófessorinn í listgreinum á Íslandi þegar hann var skipaður prófessor í tónlist við Kennaraháskóla Íslands árið 1996.   

Jón útsetti og samdi millikafla við lag úr þjóðlagasafni Bjarna Þorsteinssonar árið 1960 og setti það við lausavísur sem eignaðar voru Vatnsenda-Rósu og kallaði *[[Vísur Vatnsenda-Rósu]]*. Lagið varð mjög vinsælt og þekkt í þessari útgáfu. Jóni þótti á höfundarétti sínum brotið þegar lagið var kallað „íslenskt þjóðlag“ og útsetning eignuð öðrum í síðari útgáfum, meðal annars þar sem lagið var notað í kvikmyndinni *[[Tár úr steini]]* árið 1996. Úrskurðarnefnd á vegum STEFs úrskurðaði að Jón ætti stærstan hluta lagsins þótt það byggði á þjóðlagi. Jóni þótti STEF síðan sýna sér lítinn stuðning í málarekstri út af notkun lagsins og sagði sig því úr félaginu.

Jón hlaut riddarakross Hinnar íslensku Fálkaorðu árið 2001 fyrir „störf í þágu lista og menningar“.
Hann var útnefndur borgarlistamaður Reykjavíkur árið 1996.

## Tilvísanir
Hávallagata 24

**Hávallagata 24** eða **Hamragarðar** er íbúðarhús við Hávallagötu í Reykjavík sem Samband íslenskra samvinnufélaga lét reisa fyrir Jónas Jónsson frá Hriflu, einn kunnasta leiðtoga íslenskra samvinnumanna og skólastjóra Samvinnuskólans. Fékk Jónas húsið afhent árið 1941.

Hamragarðar teljast merkilegt hús í byggingarsögulegu samhengi. Arkitekt þess var Guðjón Samúelsson, sem hafði þá ekki teiknað íbúðarhús í um áratug vegna anna við stór opinber verkefni. Leiðir Guðjóns og Jónasar höfðu raunar oft legið saman á undanliðnum árum í gegnum störf þess fyrrnefnda sem Húsameistari ríkisins.

Áður en Jónas og fjölskylda hans fluttust inn í Hamragarða, höfðu þau búið í skólastjóraíbúð Samvinnuskólans við Sölvhólsveg. Í dag telst húsið eitt verðmætasta íbúðarhús Reykjavíkur.

## Heimild
* Fasteignablað Morgunblaðsins, „Hamragarðar - Hávallagata 24 “, *Fasteignablað Morgunblaðsins*, 6. ágúst 2002.
Ebóla

**Ebóla** (EBOV) eða **Ebóluveira** er einþátta RNA þráðveira sem veldur blæðandi veirusótthita í mönnum, einnig kallað **Ebólu-blæðingarsótt**. Veiran er skæð og ein sú banvænansta sem þekkist nú á dögum. Veiran er nefnd eftir Ebólafljótinu í Austur-Kongó og kom fyrst fram á sjónarsviðið árið 1976. Fjögur þekkt afbrigði eru til af veirunni og öll nefnd eftir þeim svæðum sem þau hafa fundist á.

Peter Piot, belg­ískur vísindamaður, var meðal þeirra sem greindu veiruna fyrst árið 1976. Veiran hefur skotið upp kollinum reglulega og hafa staðbundnir faraldrar átt sér stað í Afríku allt frá árinu 1994. Fyrsta tilfelli Ebóluverunar utan Afríku átti sér stað árið 2014, og var þar að um að ræða heilbrigðisstarfsmann í Madríd sem hafði smitast við aðhlynningu sjúklinga sem fluttir höfðu verið til Spánar frá Afríku.  

## Einkenni
Ebólan ræðst á öll líffæri og vefi mannslíkamans nema vöðva og bein. Veiran inniheldur sjö gerðir af próteinum sem vinna þrotlaust líkt og vél og éta upp vefi líkamans á meðan veiran fjölgar sér. Blóðið þykknar og blóðtappar myndast í æðakerf líkamans. Þetta stöðvar blóðflæði til líffæra og vefja líkamans, veldur súrefnisþurrð og drepi í vefjum (nekrósu) sem birtist sem svartir blettir á líffærum og líkmana. Húðblæðingar (petechiae) eiga sér einnig stað. 

Veiran leysir upp kollagen-þræði líkamans og veldur því að neðsta lag húðarinnar verður vessakennt og deyr. Maculopapular ástand myndast á húðinni sem einkennist af örsmáum hvítum vökvafylltum blöðrum sem minna á sagógrjón. Húðin verður viðkvæm fyrir allri viðkomu og rifnar auðveldlega af við snertingu eða þrýsting. Blæðingar hefjast úr munnholi, tannholdi og munnvatnskirtlum. Smám saman fer að blæða úr öllum líkamsopum líkamans. Yfirborð tungunnar flagnar að lokum af, sjúklingurinn annaðhvort spýtir því út úr sér eða gleypir það ósjálfrát. Yfirborð slímhúðar í koki og barka flagnar einnig af þegar blóðug uppköst hefjast.

Blæðingar hefjast í gollurshúsi, hjartavöðvinn mýkist og seytir blóði sem veldur blæðingum í brjóstholi. 

Augnblæðingar hefjast, blóð seytlar úr tárakirtlum sjúklingsins og hann virðist gráta blóði. Ímyndin af sjúklingum grátandi blóði er það sem sjúkdómurinn er þekkastur fyrir í vinsælli dægurmenningu. 

Ebóluveiran drepur mikið af vefjum líkamans meðan sjúklingurinn lifir, veldur nekrósuflekkjum á öllum líffærum og húð. Lifraskemmdir og bráð nýrnabilun af völdum blóðugrar þvagmengunar á sér einnig stað. Blæðingar hefjast í þörmum sem einkennast af blóðugum niðurgangi. 

## Heimildir
* Preston, Richard. *The Hot Zone, A Terrifying True Story* (New York: Random House, 1994). ISBN 0-385-47956-5.
Hreindýr jólasveinsins

**Hreindýr** draga með töfrum sleða bandaríska jólasveinsins samkvæmt þjóðsögum þar í landi svo hann getur flogið. Hefð er fyrir því að hreindýrin séu níu talsins. Í kvæði frá 1823 *A Visit from St. Nicholas* (betur þekkt sem  *The Night Before Christmas*)  eftir bandaríska skáldið Clement C. Moore eru hreindýrin átta talsins, en á millistríðsárunum bættist Rúdolph, rauðnefjaða hreindýrið í flokkinn og hafa hreindýrin verið níu talsins síðan þá.

## Nöfn hreindýranna
* Dasher
* Dancer 
* Prancer 
* Vixen 
* Comet 
* Cupid 
* Donner 
* Blitzen 
* Rudolph

## Uppruni sögunnar
Nöfn fyrstu átta hreindýranna eru úr kvæði frá árinu 1823. Níunda hreindýrið, Rúdolph, á rætur að rekja til auglýsingaherferðar sem samin var fyrir Montgomery Ward vöruhúsakeðjuna árið 1939. Vöruhúsakeðjan lét semja teiknibók um ævintýrið um Rúdolph. Bókinni var dreift til barna í verslunum þeirra fyrir jólin. Árið 1948 samdi Johnny Marks jólalag um Rúdolph sem hefur öðru fremur borið hróður hinna fljúgandi hreindýra. Fyrsta hljóðritun lagsins er frá 1949 í flutningi Gene Autry.

Sagan af Rúdolph og hreindýrunum fljúgandi er ein vinsælasta jólasaga samtímans, sérstaklega í hinum engilsaxneska heimi.

## Heimildir
* 
* 
*
Eskilstuna

**Eskilstuna** er borg í sveitarfélaginu *Eskilstuna kommun* í Södermanlandi í Svíþjóð. Íbúar eru um 67.000 (2015).

## Tilvísanir


## Tenglar
* www.eskilstuna.se
Halmstad

**Halmstad** er borg í sveitarfélaginu *Halmstads kommun* í Hallandi í Svíþjóð. Árið 2020 bjuggu þar 71.000 manns og 106.000 á stórborgarsvæðinu (2022).

## Menning
### Tónlistarfólk frá Halmstad
* Roxette
* Gyllene Tider
* Arch Enemy 
* Jonas Altberg (Basshunter)

## Tilvísanir


## Tenglar
* www.halmstad.se
Växjö

**Växjö** er borg í sveitarfélaginu *Växjö kommun* í Smálöndum í Svíþjóð. Árið 2017 bjuggu þar um 66.000 manns og 90.000 í sveitarfélaginu.

Rithöfundurinn og Nóbelsverðlaunahafinn Pär Lagerkvist fæddist í borginni.

## Tilvísanir


## Tenglar
* www.vaxjo.se
Kirkjutorg 4

**Kirkjutorg 4** eða **Kirkjuhvoll** er hús við Kirkjutorg í Reykjavík. Jón Sveinsson trésmiður hóf byggingu þessi árið 1899 og var henni lokið árið 1901.

Kirkjuhvoll er veglegt timburhús sem vakti talsverða athygli á sínum tíma. Það var til dæmis fyrsta íbúðarhús Reykjavíkur þar sem komið var fyrir miðstöðvarhitun. Útlit hússins er nú mikið breytt frá því sem upphaflega var. Framhlið þess múruð með skeljasandi og lítið sést af hinum nýklassíska byggingarstíl þess.

Á þriðja áratug tuttugustu aldar komst Kirkjuhvol í eigu bræðranna Herlufs og Arreboe Clausen. Þeir leigðu einstaka hluta þess út til ýmissa aðila, þar á meðal til Theódóru Sveinsdóttur sem rak þar um nokkurra ára skeið veitingasali með veisluþjónustu. Var sú starfsemi talinn marka straumhvörf í íslenskum veitingastaðarekstri.

Kirkjuhvoll var lengi í eigu athafnamannanna Silla og Valda.

Ýmis skrifstofu- verslunarstarfsemi hefur átt sér stað í húsinu í gegnum tíðina. Þar er um þessar mundir veitingahúsið Vínbarinn.

## Ýmislegt
* Árið 1928 var stofnfundur Mæðrastyrksnefndar haldinn í Kirkjuhvoli.
* Íslensk Ameríska verslunarfélagið var starfrækt í húsinu um nokkurra ára skeið á sjöunda áratugnum.
* Alþýðulestrarfélag Reykjavíkur opnaði þar lessal árið 1901 og starfrækti um nokkurra ára skeið.

## Heimildir
* 
* Guðrún Egilson, „Bar krásir konungum og krossberum“, *Lesbók Morgunblaðsins*, 28. ágúst 1993.
Borås

**Borås** er borg í sveitarfélaginu *Borås kommun* í Västra Götalandi í Svíþjóð. Árið 2017 bjuggu þar 73.273 manns og 112.000 á stórborgarsvæðinu.

## Íþróttir
IF Elfsborg er knattspyrnulið borgarinnar.

## Tilvísanir


## Tenglar
* www.boras.se
Trygve Gulbranssen

**Trygve Emanuel Gulbranssen**  (15. júní 1894 – 10. október 1962) var norskur rithöfundur, kaupsýslumaður og blaðamaður.

Hann er þekktur fyrir þrjár bækur sínar sem seldust í yfir 12 milljónum eintaka og voru þýddar á meira en 30 tungumál.

## Skáldverk Trygve Gulbranssen á íslensku
*Dagur í Bjarnardal* (Akureyri: Norðri, 1943):
* *Dunar í trjálundi*
* *Hvessir af Helgrindum*
* *Engin leið önnur*

(Þýtt á íslensku af Konrad Vilhjálmsson)

## Tenglar
*''Dagur í Bjarnardal''; í Morgunblaðið 1943
*''Bókaútgáfan 1943 Bækur Norðra''; grein í Tíminn 1943
*''Hvessir af Helgrindum er komin í bókabúðir''; grein í Morgunblaðið 1943
*''Dagur í Bjarnardal''; grein í Vísir 1943
*''Norðri og Trygve Gulbranssen'' grein í Vísir 1952
*''Norskar skáldsögur''; grein í Þjóðviljinn 1943

;Erlendir
* Opinber heimasíða
Anderson Luís de Abreu Oliveira

**
**Anderson Luís de Abreu Oliveira*' (fæddur [[13. apríl]] [[1988]] í [[Porto Alegre]] í [[Brasilía|Brasilíu]]) er [[Brasilía|brasilískur]] [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann leikur með [[Manchester United]] á [[England]]i og [[Karlalandslið Brasilíu í knattspyrnu|brasilíska landsliðinu]]. 

Hann hóf feril sinn hjá [[Grêmio]] í Brasilíu en gekk til liðs við [[Portúgal|portúgalska]] liðið [[F.C. Porto]], tímabilið 2005-06. Hann varð Portúgalsmeistari tvisvar og einu sinni handhafi portúgalska bikarsins. Hann var síðan seldur til [[Manchester United]] á 30 milljónir [[evra]] tímabilið 2007-08. Síðan þá hefur hann orðið Englandsmeistari tvisvar, Evrópumeistari og unnið deildarbikarinn.

Anderson lék sinn fyrsta leik fyrir þjóð sína árið 2007 þegar Brasilía vann Suður-Ameríkubikarinn sama ár. Hann var einnig landsliðshópnum á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Sumarólympíuleikunum 2008]] í [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]].

== Meistaraflokksferill ==
=== Grêmio ===
Anderson fæddist í [[Porto Alegre]] og hóf hann fótboltaiðkun sína í unglingaliðum [[Grêmio]]. Hann lék sinn fyrsta leik fyrir liðið þann 23. október 2004 og skoraði hann í 3-1 tapi. 

=== Porto ===
Anderson gekk til liðs við [[F.C. Porto|Porto]] í janúar 2006, en kaupvirði er talið vera sjö milljónir evra. Hann spilaði sinn fyrsta leik þann 5. mars 2006. Hans fyrsti leikur í [[Meistaradeild Evrópu]]

=== Manchester United ===
Þann 30. maí 2007 tilkynnti [[Manchester United]] að náðst hefði samkomulag um sölu Andersons frá Porto til Rauðu Djöflanna. Hann fékk atvinnumannaleyfi 29. júní og var síðan gengið frá sölunni þann 2. júlí 2007.

Anderson var úthlutuð treyja númer 8 og lék sinn fyrsta leik gegn [[Sunderland A.F.C.|Sunderland]] þann 1. september 2007. Hans fyrsti leikur í [[Meistaradeild Evrópu]] var á móti [[Sporting Clube de Portugal|Sporting CP]] í semptember 2007.

Anderson skrifaði undir nýjan fjögurra og hálfs árs samning þann 15. desember, sem gildir þangað til í júní 2015.

== Landsliðsferill ==
Anderson spilaði sinn fyrsta leik fyrir [[Karlalandslið Brasilíu í knattspyrnu|brasilíska landsliðið]] í júní 2007 í 2-0 tapi gegn [[Karlalandslið Mexíkó í knattspyrnu|Mexíkó]] í Suður-Ameríkubikarnum 2007. Liðið endaði á því að vinna þann bikar. Hann var í fyrsta skipti í byrjunarliði á móti [[Karlalandslið Chile í knattspyrnu|Chile]] þann 1. júlí 2007.

Í júlí 2008 valdi þáverandi landsliðsþjálfari Brasilíu, Dunga, Anderson í hópinn fyrir [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Sumarólympíuleikana 2008]] en Brasilía endaði í þriðja sæti þar.

== Ferilsyfirlit ==

*Síðast yfirfarið þann 26. desember 2010''

## Titlar
### Manchester United
* Enska úrvalsdeildin (2): 2007-08, 2008-09
* Deildarbikarinn (2): 2008-09, 2009-10
* Samfélagsskjöldurinn (1): 2010
* Meistaradeild Evrópu (1): 2007-08
* Heimsmeistarabikar félagsliða (1): 2008

## Tenglar
* Anderson - ManUtd.com
Lengdareining

**Lengdareining**, **lengdarmálseining** eða **fjarlægðareining** er hugtak sem er haft um allavega mælieiningar (kvarða) sem varða lengd hluta eða fjarlægð milli ótiltekinna fyrirbæra. Sem dæmi um lengdareiningar mætti nefna metra, ljósár eða sjómílu. 

## Tengt efni

* Flatarmálseining
* Lagarmálseining
* Rúmmálseining
* Þyngdarmálseining
Sjónvarpsstöð

**Sjónvarpsstöð** getur átt við fyrirtæki sem útvarpar sjónvarpsþætti. Sjónvarpsþáttum má útvarpa í hliðrænum eða stafrænum merkjum. Útsendingarstaðlar eru skilgreindir af ríkisstjórn landsins þar sem útvarpað er. Þessir staðlar eru ólíkir frá landi til lands. Yfirleitt þurfa sjónvarpsstöðvar útsendingarleyfi frá ríkistjórninní sem getur takmarkað stöðina. Sjónvarpsstöðvar geta starfað sem sjálfstæð fyrirtæki eða vera hluti sjónvarpssamtaka.
Hundadagar

**Hundadagar** eru tiltekið skeið sumars um heitasta tímann á norðurhveli, nú talið frá 13. júlí (Margrétarmessu) til 23. ágúst í Almanaki Háskólans, eða 6 vikur. 

Nafnið mun komið frá Rómverjum, er sóttu hugmyndina til Forn-Grikkja. Grikkir settu sumarhitana í samband við stjörnuna Síríus, sem Íslendingar kölluðu hundastjörnuna allt frá fyrrihluta 18. aldar, sem er bjartasta stjarnan í stjörnumerkinu Stóri-hundur (*Canis Major*), sem um þetta leyti árs fór að sjást á morgunhimninum. Forn-Egyptar tengdu einnig árið við stjörnumerkið Stórahund og kölluðu það *Síríus-ár*, en hinn árlegi vöxtur árinnar Níl hófst á þessum tíma. Aftur á móti tengdu Grikkir og Rómverjar hitann við hundastjörnuna og þá aðallega skaðleg áhrif hans á gróður, menn og skepnur. Þótti til dæmis meiri hætta á hundaæði á þessum tíma.

## Tímasetning hundadaga

Bæði hérlendis og erlendis hefur nokkuð verið á reiki hvenær hundadagatímabilið teldist byrja og hve lengi það stæði. Grikkir munu hafa tekið eftir því að Síríus birtist þegar sól gekk í ljónsmerki og með hliðsjón af því eru hundadagar stundum reiknaðir frá 23. júlí til 23. ágúst.

### Íslenskar heimildir
Hundadaga er ekki getið í forníslenskum fingrarímfræðum enda sumarhiti ekki sama vandamál svona norðarlega sem og suður við Miðjarðarhaf. Elsta heimildin er í rímtali Arngríms Jónssonar lærða og Guðbrands Þorlákssonar biskups frá 1597 en þar stendur við 16. ágúst: „endast hunda dagar“ en ekki er tekið fram hvenær þeir byrja. 1671 setur Þórður Þorlásson biskup í handbók sína hundadagar við 14. júlí og „hund. endast“ við 14. ágúst. Á 17. öld er í rímhandritum upphaf hundadaga ýmist sett á 11., 12., eða 13. júlí en lok þeirra við 17. eða 18. ágúst. Hvorki eru hundadaga getið í rími Jóns Árnasonar biskups frá 1707 né fingrarími frá 1739. Í almanaki sínu frá 1837 setur Finnur Magnússon upphaf hundadaga við 23. júlí og lok þeirra við 23. ágúst. Þær dagsetningar héldust síðan í Íslandsalmanaki hans, Jóns Sigurðssonar og Þjóðvinafélagsinns til 1924 en þá var upphaf þeirra fært yfir á 13. júlí, Margrétarmessu. Líku var farið víðasthvar í Evrópu að upphaf og endir hundadaga voru lengi vel á reiki.

Hjá Íslendingum er hundadaganafnið helst tengt minningunni um Jörund, Jørgen Jørgensen sem tók sér völd á Íslandi 25. júní 1809, en var hrakinn frá völdum 22. ágúst sama ár, en hann hefur almennt verið kallaður Jörundur hundadagakonungur.

## Gömul veðurtrú
Sú veðurtrú var áður fyrr á Íslandi að ef á Margrétarmessu þann 13. júlí væri rigning eða dögg, myndi það sem eftir lifði sumars og hausts verða það líka eins og þessi veðurvísa segir:

:Ef á Margrétarmessu er dögg
:mun það lítið bæta,
:þá mun haustið hey og plögg
:í húsum inni væta.

## Heimildir
* 

## Tenglar
* ''Almanak Háskóla Íslands''; Almanaksskýringar eftir Þorstein Sæmundsson
Flórgoði

**Flórgoði** (eða **sefönd** og stöku sinnum **flóðskítur**) (fræðiheiti *Podiceps auritus*) er fugl af goðaætt, og eini fuglinn af goðaætt sem verpir á Íslandi. Flórgoðinn er sjaldgæfur varpfugl á Íslandi, en algengastur við Mývatn og þar í grennd. Ekki má rugla honum saman við frænda sinn, sefgoðann. 

Fullorðnu fuglarnir nærast helst á hornsílum, en ungarnir éta líka vatnaskordýr og krabbadýr. Flórgoðinn er óvenjulegur að því leyti að hann étur töluvert af sínum eigin fjöðrum, trúlega til að eiga auðveldara með að melta fæðuna. 

Varpstöðvar flórgoðans eru við tjarnir og vötn á láglendi og flýtur hreiðrið á vatnsborðinu innan um sefgróðurinn þar sem hann gerir sér dyngju úr mosa og stráum. Rétt eins og blesöndin. 

## Tilvísanir


## Tenglar
* Fugl mánaðarins, Flórgoði
* Flórgoði (Náttúrufræðistofnun Íslands)

## Tenglar
Fjárlög íslenska ríkisins 2011

**Fjárlög íslenska ríkisins 2011** skiptast þannig að bróðurparturinn fer til útgjalda tengdum heilbrigðismálum líkt og hefur verið undanfarin ár. Mikil aukning hefur einnig orðið á vaxtaútgjöldum ríkisins en þau eru nýlega tilkomin vegna mikillar skuldsetningar eftir bankahrunið haustið 2008.

Við afgreiðslu fjárlagafrumvarpsins gerðust þau tíðindi að við atkvæðagreiðslu frumvarpsins sat Lilja Mósesdóttir hjá. Ekki er vitað til þess að slíkt hafi áður gerst, að stjórnarþingmaður styðji ekki fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar.  Við lokaafgreiðslu frumvarpsins sátu samflokksmenn Lilju þeir Atli Gíslason og Ásmundur Einar Daðason einni hjá. 

* *Samtals = 509.808,4 (milljónir króna)*

## Heimildir
* Fjárlagavefurinn


## Tenglar
* Alþingi - Ferill máls 1. - 139. lþ. Fjárlög 2011
* Upplýsingar um fjárlögin á vefsíðu fjármálaráðuneytisins.
Krókaflamark

**Krókaflamark** er það aflamagn sem útgerð krókabáts er heimilt að veiða af tiltekinni tegund nytjastofns á hverju veiðitímabili eða vertíð.