open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skrápgreni

***Skrápgreni*** (**Picea asperata**; (kínv.=yun shan)) er grenitegund ættuð úr vestur Kína, frá austur Qinghai, suður Gansu og suðvestur Shaanxi suður til vestur Sichuan. 

## Lýsing
Þetta er meðalstórt sígrænt tré, 25 til 40 metra hátt fullvaxið, með stofnþvermál að 1.5 metra. Sprotarnir eru rauðgulbrúnir, með gisinni hæringu. Barrið er nálarlaga, 1 til 2,5 sm langt, tígullaga í þversniði, grágrænt til blágrænt með áberandi loftaugarásum. Könglarnir eru sívalir til keilulaga, 6 til 15 sm langir og 2 til 3 sm breiðir, og verða ljósbrúnir við þroska 5 til 7 mánuðum eftir frjóvgun, og eru með stífar, ávalalar til mjúkyddar köngulskeljar.

## Afbrigði
Þetta er breytileg tegund með nokkur afbrigði skráð. Þeim var fyrst lýst sem sjálfstæðum tegundum (og eru enn skráð þannig hjá sumum höfundum), þó að munurinn sé smávægilegur, og sum eru kannski ekki einusinni aðskilin ef heildarstofninn sé skoðaður:
* *Picea asperata* var. *asperata*. könglar 6-12 sm; köngulskeljar með ávölum enda.
* *Picea asperata* var. *aurantiaca* (syn. *P. aurantiaca*). sprotar rauðgulir.
* *Picea asperata* var. *heterolepis* (syn. *P. heterolepis*). Sprotar hárlausir; köngulskeljar með "rhombic" enda.
* *Picea asperata* var. *ponderosa*. Könglar stórir, 12-15 sm.
* *Picea asperata* var. *retroflexa* (syn. *P. retroflexa*). Sprotar gulleitir.

## Verndun
Þessi tegund er í augnablikinu ekki skráð sem ógnað, en hefur minnkað nýlega vegna skógarhöggs Kínverja.

## Ræktun á Íslandi
Á Íslandi hefur skrápgreni þrifist þokkalega. Það mun vera til á nokkrum stöðum, eins og t.d. Hallormsstöðum (plantað 1963) og Lystigarðinum á Akureyri (plantað 1984).

## Nytjar
*P. asperata* er stundum ræktað sem prýðistré í Evrópu og Norður Ameríku.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Gymnosperm Database: ''Picea asperata''
Vetrarólympíuleikarnir 1992

**Vetrarólympíuleikarnir 1992** voru 16. vetrarólympíuleikarnir sem fóru fram í Albertville í Frakklandi 8. til 23. febrúar 1992. Þetta voru síðustu vetrarólympíuleikarnir sem voru haldnir sama ár og sumarólympíuleikar og þeir fyrstu þar sem vetrarólympíuleikar fatlaðra voru haldnir á sama stað. 

Samveldi sjálfstæðra ríkja (fyrrum Sovétlýðveldi) sendi sameinað lið á þessa ólympíuleika. Þýskaland var sigursælast á leikunum með 10 gullverðlaun og 10 silfurverðlaun. Ísland sendi fimm keppendur í alpagreinum og skíðagöngu.
Vetrarólympíuleikarnir 2018

**Vetrarólympíuleikarnir 2018** voru 23. vetrarólympíuleikarnir sem fóru fram í Pyeongchang í Suður-Kóreu frá 9. til 25. febrúar 2018. Þetta voru aðrir ólympíuleikarnir og fyrstu vetrarólympíuleikarnir sem fóru fram í Suður-Kóreu. Sumarólympíuleikarnir 1988 voru haldnir í Seúl.
Albertville

**Albertville** er bær í umdæminu Savoie í Auvergne-Rhône-Alpes-héraði í suðausturhluta Frakklands. Bærinn stendur við ána Arly. Íbúar eru tæplega 19.000. Bærinn er aðallega þekktur fyrir að hafa hýst Vetrarólympíuleikana 1992.
Asíugreni

***Picea schrenkiana*** eru sígræn tré sem var lýst af Fisch. og Carl Anton von Meyer. *Picea schrenkiana* er í Þallarætt.
Það vex í fjöllum Mið-Asíu í 1.200–3.500 metra hæð.

## Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

* *P. s. schrenkiana*
* *P. s. tianschanica*

## Myndir

 Picea schrenkiana Rogów 2.JPG
 Picea schrenkiana forest.jpg
 Karakol Valley.jpg
 IMG 0020-Almarasan.JPG
 IMG 9366-Kaindy.jpg
 IMG 9366-Kaindy-e.jpg


## Tilvísanir
Verne Global

**Verne Global** er heildsali gagnaversþjónustu sem er staðsett á Ásbrú í Reykjanesbæ þar sem Keflavíkurstöðin var áður. Fyrirtækið var stofnað árið 2007 og stærstu fjárfestar voru þá Novator Partners og General Catalyst. Stærsti hluthafi nú er Wellcome Trust.

## Tenglar
* Vefur Verne Global
Boeing 707

**Boeing 707** er farþegaþota frá Boeing sem var framleidd frá 1958 til 1979. Þessar flugvélar gátu flutt 140 til 219 farþega og flugdrægni þeirra var milli 2.500 og 5.750 sjómílur (4.630 til 10.650 km).
Hestsannáll

***Hestsannáll*** er annáll eftir Benedikt Pétursson prest á Hestþingi í Borgarfirði. Annállinn nær yfir árin frá 1665-1718.

dæmi;

  1697 Hestsannáll: Var vetur góður öndverður, frostasamur og harður ofanverður. Sami ís var þá á Hvítá hér í Borgarfirði frá Marteinsmessu til sumars hið neðra; lagði þá Hvítá nær undir bæinn Refsstaði, en var riðin á ís í Háafellsnes. Þessi vetur var af mörgum kallaður Vatnsleysuvetur, því að vatn þraut fyrir frostum víða um sveitir; höfðu margir þar af þungar þrautir. ... Skiptapi varð í Mýrdal austur með 15 mönnum, annar undir Eyjafjöllum, þriðji á Eyrarbakka með 4 mönnum. ... Árferði var gott til lands og sjóar fyrir austan. ... Manndauði af hungri og vesöld um norðursveitir og vestur um Steingrímsfjörð og Trékyllisvík; lágu ísar á ám og vötnum, einkum vestanlands, allt til fardaga. Um vorið skiptapi á Akranesi, týndust 5 menn, fóru úr kaupstað... . ... Sumarið var gott, en grasvöxtur lítill. Árferði gott fyrir austan. Skiptapi varð á Seltjarnarnesi, týndust menn þrír... . ... Haustið gerðist kalt og snjóasamt. Voru ár á ísi gengnar fyrir Mikalesmessu. ... Skiptapi varð undir Jökli að Keflavík, með 8 mönnum, á Völlum [Brimilsvöllum] annar með 6 mönnum.
Purpuragreni

***Purpuragreni***, (fræðiheiti) **Picea purpurea** er grenitegund sem finnst í Kína. Þetta er líklega blendingstegund á milli *[[Picea likiangensis]]* og *[[Picea wilsonii]]*, eða hugsanlega á milli annarra tegunda.

## Ræktun á Íslandi
Purpuragreni hefur lítið verið reynt á Íslandi, þó mun eitt tré vera í Lystigarðinum á Akureyri.

## Tilvísanir
Eyjólfur Jónsson (annálaritari)

**Eyjólfur Jónsson hinn lærði** (1670-1745), höfundur Vallaannáls, var einn helsti fræðimaður sinnar samtíðar á Íslandi. 

## Nám og störf
Hann fæddist að Hraunum í Fljótum þar sem foreldrar hans bjuggu. Jón Eyjólfsson, faðir hans var síðan skipaður sýslumaður í Gullbringusýslu og flutti suður skömmu fyrir 1680 ásamt konu sinni en Eyjólfur varð eftir nyrðra og ólst upp hjá afa sínum, séra Sveini Jónssyni á Barði í Fljótum. Var síðar búsettur í nokkur ár hjá foreldrum sínum er þá bjuggu í Nesi á Seltjarnarnesi. Útskrifaðist úr Skálholtsskóla 1687. Var svo tvo vetur í Kaupmannahöfn fyrst 1687-8 og aftur 1692-3 og útskrifaðist þá með guðfræðipróf frá háskólanum. Kennari við Hólaskóla, prestur að Þingeyrakaustri. Gerði sér vonir um Þingvallaprestakall er þær vonir brugðust. Þá sótti hann um Velli í Svarfaðardal og flutti þangað í ársbyrjun 1705 og var þar til dauðadags, heil 40 ár.  

## Lærdómur
Mikið orð fór af lærdómi Eyjólfs, ekki síst tungumálakunnáttu. Hann var sagður kunna 14 mál vel en getað fleytt sér í 18. Einnig var hann afar vel að sér í sögu og fornum fræðum. Eyjólfur skrifaði allmikið bæði á íslensku og latínu en margt af því hefur glatast. Þekktasta rit hans er Vallaannáll.  

## Lýsing
Séra Eyjólfi var svo lýst að hann hafi verið lítill vexti en knár og snar, fimur maður og léttur á fæti og þóttust mestu göngugarpar í Svarfaðardal fá sig fullreynda við hann á göngu í ófærð. Hann var meira hneigður fyrir bækur en búsýslu, frásneyddur öllu veraldarvafstri, viðhöfn og tildri, söngmaður mikill en þótti nokkuð einrænn og undarlegur í háttum og ekki við alþýðuskap en þó vinsæll, ekki síst af sóknarbörnum sínum og heimilisfólki. Til marks um það segir sagan að bústýra prests, er Guðrún hét, hafi lagst hættulega veik. Grannkona hennar kom til að sitja yfir henni og hughreysta og sagði margt um hve gleðilegt yrði að komast í eilífa sælu. En Guðrún sagði er hin þagnaði:  „Ja, það má þá vera gott ef mér líður betur þar en hér á Völlum“.

Eyjólfur var ókvæntur alla tíð en bjó með ráðskonum. 

## Heimildir
Vallaannáll

**Vallaannáll** er ritaður af sr. Eyjólfi Jónssyni á Völlum í Svarfaðardal og er kenndur við þann stað. 
Vallaannáll nær yfir árin 1659 til 1737 en nokkuð er glatað innan úr honum og aftan af honum. Annállinn er stórmerkileg samtímaheimild og þykir bæði nákvæmur og fjölskrúðugur einkum á áratugunum 1680-1720. Lýsing hans á stórubólu 1707-1708, einni mestu drepsótt sem gengið hefur yfir landið, er mikilsverð heimild en einnig sorglegur vitnisburður um ráðaleysi manna gegn farsóttum. Hann segir frá Jóni Hreggviðssyni og viðureign hans við yfirvöld landsins, grimmúðlegum aftökum á Þingvöllum í anda stóradóms, tíðarfari, aflabrögðum, náttúruhamförum  og ótal mörgu öðru.

Eyjólfur Jónsson hinn lærði (1670-1745), höfundur Vallaannáls, var einn helsti fræðimaður sinnar samtíðar á Íslandi. Hann var fæddur og upp alinn í Fljótum en varð prestur á Völlum 1705 og gegndi því embætti til dauðadags eða í 40 ár. Mikið orð fór af lærdómi Eyjólfs, ekki síst tungumálakunnáttu. Hann var sagður kunna 14 mál vel en getað fleytt sér í 18. Einnig var hann afar vel að sér í sögu og fornum fræðum.
Eyjólfur skrifaði allmikið bæði á íslensku og latínu en margt af því hefur glatast. Þekktasta rit hans er Vallaannál. Eyjólfur var ókvæntur alla tíð en bjó með ráðskonum. 

## Tilvísanir
Japansgreni

**Japansgreni** (***Picea jezoensis*** eða ***Picea yezoensis***) er stórt sígrænt tré sem verður 30 til 50 metra hátt og með stofnþvermál að 2 metrum. Það er upprunnið frá norðaustur Asíu, frá fjöllum mið Japan og Changbai fjöllum á landamærum Kína og Norður Kóreu, norður til austur Síberíu, ásamt Sikhote-Alin, Kúrileyjar, Sakalínfylki og Kamsjatka. Það vex í svölum en rökum tempruðum regnskógum, og hvergi er útbreiðslusvæðið lengra frá Kyrrahafinu en 400 km.

## Lýsing
Börkurinn er þunnur og hreistraður, verður sprunginn á eldri trjám. Krónan er breiðkeilulaga. Sprotarnir eru föl gulbrúnir, hárlausir en með áberandi nálanöbbum. Barrið er nálarlaga, 15 til 20 mm langt, 2 mm breitt,  langydd, beggja vegna dálítið kjalað, dökkgrænt að ofan með engum loftaugum, og bláhvítt til hvítt að neðan með tvemur breiðum loftaugarendur.

Könglarnir eru hangandi, mjósívalir, 4 til 7 sm langir og 2 sm breiðir (lokaðir), opnir að 3 sm breiðir. Þeir eru með þunnar, sveigjanlegar köngulskeljar 12 til 18 mm langar. Þeir eru fyrst græn eða rauðleitir, og verða fölbrúnir við þroska 5 til 6 mánuðum eftir frjóvgun. Fræin eru svört, 3 mm löng, með grönnum, 6 til 8 mm löngum fölbrúnum væng.

## Undirtegundir
Það eru tvær landfræðilegar undirtegundir, meðhöndlaðar sem afbrigði af sumum höfundum, og sem aðskildar tegundir af öðrum:
**Picea jezoensis* subsp. *jezoensis* (**Jezo spruce**). Allt búsvæðið nema þar sem P. jezoensis ssp. hondoensis er, suður til Hokkaidō, Japan. Sprotar mjög fölgulbrúnir, næstum hvítir; loftaugarákir bláhvítar; könglarnir fölbrúnir með sveigjanlegu köngulhreistri.
**Picea jezoensis* subsp. *hondoensis* (Mayr) P. A. Schmidt (**Hondo spruce**). Einangraður suðlægur stofn á háfjöllum mið Honshū, Japan. Sprotar daufgul-brúnir til gulrauð-brúnir, sjaldnar mjög fölir, loftaugarendur skærhvítar; könglar rauðgul-brúnir með stífu köngulhreistri.

Japansgreni er náskylt sitkagreni (*[[Picea sitchensis]]*), sem tekur við því hinum megin við norðanvert Kyrrahafið. Þau, og sérstaklega undirtegundin *jezoensis*, geta verið illgreinanleg í sundur, en skortur á loftaugum á efra borði barrs *P. jezoensis* er auðveldasta greiningaratriðið. Barrið á japansgreni er einnig nokkuð sljóyddara og ekki eins hvasst kjalað, en á sitkagreni.

## Ræktun á Íslandi
Japansgreni hefur verið í ræktun á Hallormsstað. Árið 2004 var japansgreni sent þaðan til Grænlands til ræktunar í trjásafni í Eiríksfirði.

## Nytjar
Japansgreni er mikilvægt austast í Rússlandi og norður Japan, vegna timburs og pappírsframleiðslu. Mikið af því sem er höggið ekki sjálfbært (og oft ólöglega) í ósnertum náttúrulegum skógum.

Því er stundum plantað sem prýðistré í stórum görðum.

Strengjahljóðfæri Ainúa kallað *[[tonkori]]* hefur búk úr japansgreni.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* 
* Gymnosperm Database 
* Arboretum de Villardebelle - ljósmyndir af könglum ''Picea jezoensis'' og skyldra tegunda
Ísmaðkurinn

**Ísmaðkurinn** eða Project Iceworm var leynileg hernaðaráætlun Bandaríkjamanna á Norður-Grænlandi. Áætlunin gekk út á að gera 135 þúsund km² hernaðarmannvirki í Grænlandsjökulsísnum og koma þar fyrir 600 langdrægum kjarnorkuflaugum sem skjóta mætti af 2000 færanlegum skotpöllum. Þessir skotpallar áttu að ganga eftir járnbrautum í göngum sem grafin voru í jökulinn. Danska þingið vissi ekki af þessum áformum fyrr en árið 1990.
Íbisnefur

**Íbisnefur** (fræðiheiti: *Ibidorhyncha struthersii*) er fugl skyldur jaðrökum og óðinshönum og fl., en nægilega frábrugðinn til að vera í eigin ætt **Ibidorhynchidae**. Hann er grár með hvítan kvið, rauða fætur og langan niðursveigðan gogg, svart andlit og svarta rönd á bringu. Kjörlendið er á grýttum árbökkum (shingle riverbanks) á hálendi mið Asíu og Himalaja.

## Taxonomy
Hann tilheyrir ættbálki strandfugla (Charadriiformes) ásamt jaðröku, óðinshana, máfum, Svartfugli, tjaldi og fleiri. hann er nægilega frábrugðinn til að vera í eigin ættkvísl, Ibidorhynchidae. 

Tegundinni var lýst 1831 af Vigors, byggr á málverki eftir John Gould þó Brian Hodgson hafi sent handrit til "Asiatic Society of Bengal" tvemur árum áður og lýst honum sem "Red-billed Erolia" en það var útgefið fyrst 1835 með afsökun frá ritstjóra. Hodgson lagði seinna til nýtt ættkvíslarnafn; *Clorhynchus* fyrir tegundina með þeirri umsögn að Goulds lýsing af *Ibidorhyncha* væri ónákvæm, en á meðan var Vieillot's *Erolia* hafnað. Tegundin var nefnd til heiðurs Dr. Struthers sem safnaði eintökum af fuglinum frá Himalaja.

## Tilvísanir

## Aðrar heimildir
* Cordeaux, WW (1897) Notes on *Ibidorhynchus struthersii*. Ibis 7 3(12):563–564.
* Stanford, JK (1935) On the occurrence of the Ibisbill *Ibidorhyncha struthersii* (Gould) in Upper Burma. J. Bombay Nat. Hist. Soc. 38(2):403–404.
* Bailey, FM (1909) Nesting of the Ibis bill (*Ibidorhynchus struthersi*). J. Bombay Nat. Hist. Soc. 19(4):993–994.
* Whymper, SL (1910) A breeding ground of the Ibisbill (*Ibidorynchus struthersi*). J. Bombay Nat. Hist. Soc. 20(2):519–520.
* Whymper, SL (1906) Nesting of the Ibis-bill (*Ibidorhynchus struthersi*) and the Common Sandpiper (*Totanus hypoleucus*). J. Bombay Nat. Hist. Soc. 17(2):546–547.

## Ytri tenglar
*Ibisbill videos, photos & sounds  hjá Internet Bird Collection
Wilsongreni

***Picea wilsonii*** er grenitegund sem finnst í Kína. Því var lýst af Maxwell Tylden Masters.

## Myndir


Jiuzhaigou5.jpg


## Tilvísanir

## Viðbótar lesning
* Conifer Specialist Group 1998.  Picea wilsonii.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.
Gylfi Gröndal

**[[Gylfi Gröndal|Gylfi]] Gröndal** (17. apríl 1936 - 29. október 2006) var blaðamaður og ritstjóri. Hann starfaði sem blaðamaður í meira en þrjátíu ár og ritstýrði Fálkanum, Alþýðublaðinu, Vikunni og Samvinnunni. Hann gerði auk þess heimildaþætti um mörg skáld tuttugustu aldar fyrir Ríkisútvarpið.

Gylfi fæddist í Reykjavík 17. apríl 1936. Að loknu stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1957 lagði hann stund á íslensku við Háskóla Íslands, en hóf störf sem blaðamaður að því loknu. 

Á síðari árum voru ritstörf hans aðalstarf. Gylfi Gröndal fékkst við ljóðagerð frá unga aldri. Árið 1954, eða þegar hann var átján ára birtust valin ljóð eftir hann í Ljóðum ungra skálda sem Magnús Ásgeirsson tók saman og árið 1956 birtust ljóð eftir hann í Árbók skálda, valin af Kristjáni Karlssyni. Gylfi gaf út nokkrar ljóðabækur og ljóð eftir hann hafa verið valin í kvæðasöfn jafnt hérlendis sem erlendis. Hann er þó þekktastur fyrir viðtalsbækur sínar og ævisögur sem eru hátt í 30 talsins. Hann ritaði til að mynda sögur fyrstu þriggja forseta Íslands. Margar af bókum hans fjalla um ævi kvenna, sérstaklega þeirra sem voru á undan sinni samtíð í jafnréttismálum. Fyrra bindi hans um Stein Steinarr sem út kom árið 2000 var tilnefnt til Íslensku bókmenntaverðlaunanna sama ár. Síðara bindið kom út ári síðar. Gylfi sendi frá sér ljóðabókina Eitt vor enn 2005.

Gylfi Gröndal lést 29. október 2006. Hann var kvæntur Þórönnu Tómasdóttur Gröndal framhaldsskólakennara og eiga þau þrjú börn.
Síberíugreni

***Síberíugreni***, ***Picea obovata***, er grenitegund ættuð úr Síberíu, frá Úralfjöllum austur til Magadan Oblast, og frá trjálínu norðurslóða suður til Altai-fjalla í norðvestanverðri Mongólíu.

## Lýsing
Þetta er meðalstórt sígrænt tré, 15 til 35 metra hátt með stofnþvermál að 1,5 metrum, keilulaga krónu með hangandi smágreinum. Sprotarnir eru gulir eða gulbrúnir en verða smám saman gráleitir, breytilega hærðir (gisin- til þétthærðir). Barrið er nálarlaga, 1 til 2 sm langt, tígullaga í þversniði, gljáandi grænt yfir í grágrænt með lítt áberandi loftaugarákum. Könglarnir eru sívalt-keilulaga, 5 til 10 sm langir og 1,5 til 2 sm breiðir, grænir eða purpuralitir, verða gljáandi brúnir við þroska 4 til 6 mánuðum eftir frjóvgun, köngulhreistrið stíft og mjúklega ávalt.

Þetta er mikilvæg timburtegund í Rússlandi, og er viðurinn notaður í almenna smíði og í pappírsframleiðslu. Barrið er notað til að gera grenibjór.

Köngulskeljar síberíugrenis eru étnar af lirfum **

## Ræktun á Íslandi
Síberíugreni hefur lítið verið reynt á Íslandi, en eitt tré stendur í Lystigarðinum á Akureyri og þrífst ágætlega þrátt fyrir ýmis áföll.

## Flokkun
Komið hefur í ljós að Síberíugreni og rauðgreni (*[[Picea abies]]*) eru mjög áþekkar tegundir erfðafræðilega og gætu verið taldar tvær náskyldar undirtegundir af *P.&nbsp;abies*.

Síberíugreni blandast mikið við rauðgreni þar sem þessar tvær tegundir mætast í Norðaustur-Evrópu; tré á breiðu svæði, frá því nyrst í norðaustanverðum Noregi og Norður-Finnlandi austur til Úralfjalla eru flokkuð sem blendingurinn *[[Picea × fennica]]* (Regel) Komarov (eða *P. abies* subsp. × *fennica*, ef þessar tvær tegundir eru álitnar undirtegundir); þau eru frábrugðin dæmigerðum  *P.&nbsp;obovata* austan frá Úral að því leyti að köngulskeljar eru síður ávalar og gjarnan þríhyrningsyddar.


Mynd:Reka Shavla.jpg
Mynd:Cheybek-Kohl.jpg
Mynd:Picea obovata Zigalga.jpg
Mynd:Bogd Khan Mountain.jpg
Mynd:Picea obovata Urals1.jpg|Ung síberíugrenitré, Khanty–Mansi Okrug (Rússlandi) 


## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
*Farjon, A. (1990). *Pinaceae: Drawings and Descriptions of the Genera*. Koeltz Scientific. ISBN 3-87429-298-3 [Norður-Ameríka].
*Staff of the Bailey Hortorium (2000). *Hortus Third*. Barnes and Noble Books. ISBN 0-7607-2116-5 p.&nbsp;871.
Himalajagreni

***Himalajagreni***, eða **Picea smithiana** er grenitegund frá vestur Himalaja og aðliggjandi fjöllum, frá norðaustur Afghanistan, Indlandi til mið Nepal. Það vex í 2,400 til 3,600 metra hæð í skógum með Cedrus deodara, Pinus wallichiana og Abies pindrow.

## Lýsing

*Himalajagreni* er stórt sígrænt tré, um 40 til 55 metra hátt (örsjaldan að 60 m), og með stofnþvermál að 1 til 2 metrum. Það er með keilulaga krónu með láréttum greinum og yfirleitt hangandi smágreinum.

Sprotarnir eru föl-gulbrúnir og hárlausir. Barrið er nálarlaga, það lengsta á öllum grenitegundum, 3 til 5 sm langt, tígullaga í þverskurði, græn með óáberandi loftaugarákir. Könglarnir eru breið sívalt-keilulaga, 9 til 16 sm langir og 3 sm breiðir, grænir fyrst, en verða daufbrúnir við þroska og opnast 5 til 7 mánuðum eftir frjóvgun; köngulhreistrið er stíft og ávalt.

Himalajagreni er vinsælt prýðistré í stórum görðum í vestur Evrópu vegna hangandi smágreinanna. Það er líka að nokkuð haft í skógrækt til timburs og pappírs framleiðslu, þó að það með hægari vöxt en rauðgreni dragi úr mikilvægi þess utan við náttúrulegt útbreiðslusvæðið. Nafnið *morinda* er dregið af nafni trésins á nepölsku.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* 
* Gymnosperm Database
Stóra-Saltvatn

**Stóra-Saltvatn** (enska: *The Great Salt Lake*) er stórt stöðuvatn í norður-Utah. Vatnið er stærsta saltvatn á vesturhveli og er um 4400 ferkílómetrar að stærð. Það er leifar af forsögulega vatninu Bonneville-vatn sem dvínaði fyrir um 17.000 árum. Vatnið er það stærsta að flatarmáli í Bandaríkjunum fyrir utan Vötnin miklu. Það er þó breytilegt að stærð því það er grunnt og hefur frá 1963 sveiflast frá um 2500 ferkílómetrum yfir í 8500 ferkílómetra. Rétt suður af vatninu er Salt Lake City, stærsta borg Utah..

Vatnið er mun saltara en sjór og bera fljót steinefni og salt í það. Þó það hafi verið kallað *[[Dauðahaf]] Bandaríkjanna* er þar fuglalíf, skeldýr og flugur. Fiskar eru af mjög skornum skammti.

## Heimild
Picea torano

***Picea torano***, er grenitegund upprunnin frá Japan.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* GBIF entry
* Conifers Around the World: Picea torano - Tigertail Spruce .
Alparauðgreni

Alparauðgreni er yfirleitt talið afbrigði af venjulegu rauðgreni. 

## Heimildir
* Brügger, C. G. (1886). *Jahresber. Naturf. Ges. Graubündens* ser. 2, 29: 167.
* Stein, B. (1887). *Gartenflora* 37: 346 (facsimile).

## Tilvísun
Keilugreni

***Picea alcoquiana*** er grenitegund einlend í Japan.

## Undirtegundir
*Picea alcoquiana* skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
* *P. a. acicularis*
* *P. a. alcoquiana*
* *P. a. reflexa*

## Myndir


Picea_alcoquiana_cone,_Fujisan_Yoshidaguchi.jpg
Picea_alcoquiana.jpg
Picea_alcoquiana_cone,_Fujisan_Yoshidaguchi.jpg
Picea alcoquiana zampach1.JPG
Picea alcoquiana zampach2.JPG


## Tilvísanir
* Conifer Specialist Group 1998.  Picea alcoquiana.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.
Picea retroflexa

***Picea retroflexa*** er tegund af greni sem er einlent í Kína, þar sem það vex í vestur Sichuan, Kangding, Jiuzhaigou (Zheduo Shan), Qinghai, og Ban Ma Xian. Takmörkuðu útbreiðslusvæði þess er ógnað af skógarhöggi, eldi og beit.

## Tilvísanir
Munkagreni

***Munkagreni*** (fræðiheiti: Picea crassifolia) er tegund af greni sem er einlend í norðvestur Kína. Það vex þar aðallega til fjalla. Það er af sumum höfundum talið austrænt afbrigði af *[[Asíugreni|P. schrenkiana]]*: *P. schrenkiana* var. *crassifolia*.

Tegundin er talin fremur þurrkþolin.

## Lýsing:
**Picea crassifolia** er meðalstór grenitegund: verður um 25m hátt og um 60 sm í þvermál. Þeað er með pýramída- eða keilulaga krónu sem verður opnari með aldri. Árssprotar eru grængulir fyrst, en verða bleik- eða brún-gulir með aldri. barrið er 1,2 til 3,5 sm langt og 2 - 3mm breitt. Könglarnir eru sívalningslaga, 7 - 11sm langir og 2 - 3,5 sm breiðir.

## Heimildir
* Conifer Specialist Group 1998.  Picea crassifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.

## Tilvísanir
Spokane

**Spokane** er önnur stærsta borg Washingtonfylkis Bandaríkjanna með um 229.000 íbúa (2020). Borgin er staðsett við Spokane-fljót í austurhluta fylkisins vestur af Klettafjöllum, 30 km frá Idaho-fylki og 148 km frá kanadísku landamærunum.

Borgin óx fyrst sem verslunarstaður frá árinu 1810 en þá stofnaði breski landkönnuðurinn David Thompson til hans. Árið 1891 var nafni borgarinnar breytt úr Spokane Falls yfir í Spokane. Landbúnaður, náma- og timburvinnsla voru mikilvægustu atvinnugreinarnar þar til á 9. áratug 20. aldar. Árið 1974 var heimsýningin Expo haldin í borginni. Almenningsgarðurinn Riverfront Park var stofnaður eftir hátíðina og eru þar atburðir reglulega. Loftslagið í Spokane er talsvert þurrara en í vesturhluta Washingtonfylkis.

## Tilvísanir

## Heimild

## Tenglar

*
Picea farreri

***Picea farreri*** er grenitegund frá suðaustur Asíu.  

## Útbreiðsla
Það vex í Kína, þar sem það er þekkt frá vestur Yunnan (Gaoligong Shan, Salween á), og til Myanmar (Fen Shui Ling, dal og skarði).Þar vex það í 2.400 til 2.700 metra hæð á kalksteinsjarðvegi á svölum og rökum fjallasvæðum. Stofnarnir í Kína eru sagðir litlir og einangraðir. Útbreiðslan á landamærunum er með öllu óþekkt.  

Það verður að 35 metra hátt. 

*Picea farreri* er nefnt eftir plöntusafnaranum Reginald Farrer sem ferðaðist mikið í Kína og sem var þá Búrma.

## Tilvísun
Glitgreni

***Glitgreni***, **Picea glehnii**' eða **Sakalíngreni**, er tegund af greni frá norðvestur Asíu. Það var nefnt eftir rússneska grasafræðingnum, landkönnuðinum (Sakalín og Amúr svæðin) , vatnafræðingnum og landfræðingnum Peter von Glehn (1835—1876), sem var fyrstur til að lýsa þessari tegund. Japanir kalla þessa tegund アカエゾマツ, sem þýðir "rautt greni".

## Útbreiðsla og búsvæði
Meginstofn glitgrenis er á Hokkaidoeyju. Það finnst einnig á Hayachinefjalli í Kitakamifjallgarði á norðurhluta Honshū (Iwate héraði), auk þess á suðurhluta Sakalín (meðfram Anivaflóa, í Mereyadal, nálægt Bolshoye Vavaiskoye vatni og Busse lóni). Það vex einnig á suður Kúrileyjum (Kunashir, Shikotan og suður Iturup).

Glitgreni vex á milli 0 til 1600 metrum yfir sjávarmáli í dældum og köldum og mjög blautum jarðvegi á grýttum jarðvegslögum.

## Lýsing

Glitgreni er með þykkar keilulaga greinar, og stofn um 62–73 sm í þvermál. Á Sakhalin verður það 17 metra hátt, á meðan eintök á Japönskum fjöllum ná jafnvel 30 metra hæð. Gamall börkur er rauðbrúnn (þetta er það sem greinir þessa tegund helst frá öðrum) og hreistraður. Ungir sprotar eru yfirleitt rauðgulir eða vínrauðir, hærðir í rásum. Brumin eru yfirleitt 3 til 7 mm löng, næstum 5 mm breið og eru egg- til keilulaga. Þau eru rauðbrún og lítið eitt þakin trjákvoðu. Köngulskeljarnar eru þríhyrnigs eða ferningslaga.

Barrnálarnar eru 10 millimetra langar og 2,5 millimetra breiðar. Þær eru fjórhliða og nokkuð sveigðar, fullvaxin tré hafa sljóyddar nálar, meðan yngri tré eru með hvassar blágrænar. Þegar nálarnar eru nuddaðar lykta þær rammt.

Könglarnir eru af aflangt ávalir með næstum flatan grunn. Þeir eru 3,6 til 8,7 sentimetra langir og 2 til 4 sentimetra breiðir. Þeir eru purpuralitir eða grænir, brúnir og dökkrauðir við þroska. Fræin eru 2 til 2,4 mm löng með gulrauðum vængjum sem eru 2-3 sinnum lengri en fræið sjálft.

Það er skugg og frostþolið. Í ræktun fer það vel með Dáríulerki.

## Blendingar
Glitgreni myndar blending við Japansgreni (*[[Picea jezoensis]]*); *Picea* × *notha*.

## Verndun
Glitgreni er í rauðu bók Sakhalin héraðs, það er einnig verndað í þjóðgörðum Japans, sérstaklega á Honshu.  

## Ræktun á Íslandi
Glitgreni hefur lítið verið reynt á Íslandi, þó mun eitt tré vera í Lystigarðinum á Akureyri.

## Bókmenntir
* Conifer Specialist Group 1998.  Picea glehnii.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.

## Tilvísanir
Mýrdalssandur

**Mýrdalssandur** er jökulsandur á sunnanverðu Íslandi.

Mýrdalssandur var áður engi og skógi vaxinn og allmikil byggð þar en Kötlugos hafa eytt byggð því þeim fylgja jökulhlaup og öskufall. Byggðalag sem nefnist Tólfahringar en það voru 12 bæir norðan Skaftártungu lagðist líka í eyði. Jökulhlaupin í kjölfar gosa haf aukið sand fram í sjó þannig að nú er fjörusandur þar sem áður var 20 faðma dýpi. Á landnámstíð var fjörður inn með Hjörleifshöfða. Fyrsta gosið varð 894 og það næsta 1000 og þá  varð hlaup um Mýrdalssand og þriðja gosið og jökulhlaup því samfara var árið 1311 og var það kallað Sturluhlaup. Það var kennt við Sturlu Arngrímsson bónda í Lágey en hann bjargaðist úr hlaupinu á jaka með ungbarn í fanginu og rak á honum út á sjó og á Meðalllandsfjörur eftir nokkra daga. Þetta hlaup tók af marga bæi og fórust allir þar. Fjórða hlaupið kom árið 1416, það fimmta árið 1580 og það sjötta 1612. Sjöunda hlaupið varð árið 1625 og varð þá mikið öskufall. Áttunda hlaupið var árið 1660 og stóð 3-12 nóvember. Níunda hlaupið varð 1721 en það hófst 11. maí. Tíunda hlaupið var árið 1755. Ellefta hlaupið var 1823 og stóð í 28 daga. Tólfta hlaupið varð árið 1860 og rann það í 16 sólarhringa.
Þann 12. okt., 1918 fundust jarðskjálfakippir á Vík í Mýrdal og gufumekkir sáust yfir og miklir dynkir heyrðust til fjalla en fram vestanverðan Mýrdalssand rann dökkmórauð jökulflóðsalda sem bar við himinn og féll til sjávar beggja megin við Hjörleifshöfða.
Landgræðsla Ríkisins hóf árið 1979 að sá melgresi á Mýrdalssandi en það var liður í að hefta sandfok við þjóðveg 1.

Mýrdalssandur hefur verið einn af tökustöðum nokkurra stórmynda. Stjörnustríðsmyndin Rogue One: A Star Wars Story var m.a. tekin upp við Hjörleifshöfða og Hafursey á Mýrdalssandi. 

Hafursey er 582 m hátt fjall sem rís upp úr sandinum.
## Heimildir
* Katla  jökulhlaup October 12th, 1918 
* 
* Mýrdalssandur uppgræðsluáætlun (Landgræðsla Ríkisins 2014)
*  Kötlugosið Vísir, 280. tölublað (14.10.1918), Bls 2-3)
* Jökulhlaup af Kötlugosum,Fréttir, 167. tölublað (15.10.1918), Bls.3-4
* Mýrdalssandur, Morgunblaðið, 201. tölublað (01.09.1929), Blaðsíða 6

## Tengill

* Mýrdalssandur (Sigrún Helgadóttir)
Marrakess

**Marrakess** eða **Marrakesh** er borg í Marokkó. Borgin er fjórða stærsta borg landsins á eftir Casablanca, Fes og Tangier. búar voru um 930.000 árið 2014. 

Marrakess er höfuðborg héraðsins Marrakesh-Safi. Marrakess liggur við rætur Atlasfjalla, 580 km suðvestur af Tangier, 327 km suðvestur af höfuðborginni Rabat, 239 km suður af Casablanca og 246 km norðaustan við Agadir.
Fez

**Fez** eða **Fes** er borg í Marokkó. Borgin er önnur stærsta borg Marokkó með 1.1 milljón íbúa (2014). Fez var höfuðborg Marokkó til ársins 1925. Í borginni eru tvö vel varðveitt miðaldahverfi eða medina en stærra hverfið heitir Fes el Bali og er á heimsminjaskrá Unesco en hverfið er talið eitt stærsta götumarkaður borgar. Háskólinn Al Quaraouiyine sem stofnaður var árið 859 er einn af elstu háskólum heims sem ennþá starfar. Borgin hefur verið kölluð "Mekka Vestursins" eða "Aþena Afríku".

Fez er staðsett í þröngum dal í Norður-Marokkó.  Hún er á mótum verzlunarleiða sem tengja Atlantshafið og Miðjarðarhafið við löndin sunnan Sahara.  Höfuðföt sem eru barðalausir, sívalir hattar heita eftir  borginni.

Marokkóski konungurinn Idris II sem lét reisa  Mulai Idris-moskuna stofnaði borgina árið 808. Önnur moska í borginni er  Qarawiyin-moskan en hún er stærsta moskan í Afríku.
Wuchang-Leirslabbi

**Wuchang-Leirslabbi** (***Megalobrama amblycephala***) er tegund af ferskvatnsfisk af Karpaætt innfædd í Wuhcang-héraði í ánni Yangtze sem rennur í gegnum meginland Kína.

Fiskinn er að finna í Yuli-vatni og Newshan-vatni sem er aðeins 256 km2 stórt og er tangi út af Liangzi-vatni.

Tegundin lifir í ferskvatni á 5-20 m dýpi og vatnið er 10°C - 20°C. Tegundin er mikilvægur eldisfiskur og árið 2012 var heildarafli Wuchang-Leirslabba í 12.sæti yfir lista yfir mikilvægustu fisktegundir í fiskeldi, með heildarafla upp á 710 þúsund tonn og verðmæti upp á rúmlega 1,16 milljarð dollara.

Wuchang-Leirslabbastofninn hefur farið minnkandi vegna ofveiða og minni eldisframleiðslugetu vegna stíflna til vatnsaflsvirkjunnar. Eins og staðan er nú er talið að tegundin sé flokkuð í ,,Lítið áhyggjuefni” vegna þess að tegundin er strjálbýl, miðað við rannsóknir gerðar árið 2011 sem eru á rauðum lista IUCN yfir lífverur í útrýmingarhættu. Fylgjast þarf með stofninum og rannsaka aftur ef þekktar ógnir hafa meiri áhrif en talið er. Engar staðfestar upplýsingar eru um stærð stofnsins.

## Útlit
Höfuðið er lítið og stutt en búkur hár og grannur. Munnur er skásettur og tennurnar tálknboga.  Grár á bakinu, með svartar lóðréttar strípur og silfurhvítur á maganum, allir uggarnir eru grængráir.

Stærstu Wuchang-Leirslabbar sem vitað er um hafa verið um 2 metrar á lengd og vigta um 3 kg.

## Fæða
Villtur Wuchang-Leirslabbi á lirfustigi fæðist aðallega á dýrasvifi eins og flóm t.d. krabbaflóm. Á fullorðinsstigi borðar hann nokkrar tegundir vatnagrasa. Munnur þeirra er lítill og vegna þess er geta þeirra til fæðuöflunar mikið minni en hjá t.d. vatnakarpa. Tegundin nær sér í fæði á litlu dýpi eða miðsvæðis í vötnum, nálægt árbökkum, eða í skurðum.

Fæði eldisfiska er misjöfn eftir eldi en er aðalega fóður úr hrísgrjónum og hveitikornum, á því fæði getur Wuchang-Leirslabbi þyngst frá lirfustigi í allt að 500 g á 10 mánuðum.

Fiskarnir hafa einnig verið aldnir á soya-baunum, það hefur sýnt góð viðbrögð til stækkunar.

## Eldi á Íslandi
Wuchang-Leirslabbi myndi líklega ekki henta sérstaklega vel til eldis á Íslandi vegna þess að hann byrjar að deyja þegar hitastig vatnsins fer niður fyrir 0,5°C eða yfir 40°C, á Íslandi fer hitastig vatna oft undir 0,5°C að vetrarlagi.

## Tenglar
* Soyaqua.org
* F[ftp://ftp.fao.org/FI/STAT/summary/a-6.pdf ao.org] 
* Fao.org
* Fishbase.org
* China.org.cn
* Fao.org
* Iucnredlist.org
* Visindavefur.is

## Tilvísanir
Sólheimasandur

**Sólheimasandur** er jökulsandur sem myndaðist við jökulhlaup árið 1245 og 1262 og fleiri hlaup en hlaupin komu vegna Kötlugosa. Rennsli stærstu hlaupanna hefur verið áætlað 300 - 400 þúsund m3 á sekúndu. Framburður frá jökulhlaupum hafa einnig valdið því að ströndin hefur færst fram. Ströndin á milli Hjörleifshöfða og Höfðabrekkufjalla hefur færst fram um allt að 4 km. Jökulsá á Sólheimasandi rennur um sandinn.  

Í þjóðsögum Torfhildar Hólm segir frá því að skessa hafi hafzt við á Sólheimasandi undir Eyjafjöllum og dregið oft föng að búi sinu, er rak á fjörurnar. Bóndinn í Skógum sá til ferða skessunnar er hún bar hnísu á bakinu, er nam við klæðafald hennar og taldi að hún hefði rænt sig og deyddi hana og var lánlítill eftir það.

## Flugvélar

Á sandinum er flak bandarískrar herflugvélar, Douglas C-117D, sem hrapaði á sandinum árið 1973 vegna ísingar. Enginn lést. Flakið hefur orðið áfangastaður ferðamanna og varð vinsælla eftir að poppstjarnan Justin Bieber kom þangað.

Í júní 2025 var flugvélin ''Gunnfaxi'' flutt á sandinn við hlið bandarísku vélarinnar.

## Tilvísanir
Jökulmenjar

**Jökulmenjar** eru landform og ummerki sem sýna að jökull hefur áður hulið svæðið og bráðnað. Jökulmenjar geta verið ummerki í landslagi eins og jökulkembur sem eru  langir hryggir sem sýna ávallt síðustu skriðstefnu jökulsins. Jökulminjar geta einnig verið jarðvegur eins og lónset eða flóðset.

## Tenglar
* Jökulmenjar á Emstrum, norðvestan Mýrdalsljökuls, Ingibjörg Kaldal, Elsa G. Vilmundardóttir, Orkustofnun 2002
* Ritgerðir nemenda við HÍ (jarðfræði/jöklafræði)
Bókahjól

**Bókahjól** eða **leshjól** er bókahirsla sem snýst þannig að einn maður getur lesið margar þungar bækur með því að sitja á sama stað. Hönnun á bókahjóli birtist í riti frá 16. öld eftir Agostino Ramelli en á þeim tíma voru bækur stórar og þungar.
Megalobrama

***Megalobrama*** er ættkvísl karpfiska.  Hún samanstendur af 6 tegundum ferskvatnsfiska í Kína og austur Rússlandi. Nafnið er dregið úr gríska orðinu megalos, sem merkir "mikill", og gömlu frönsku orði "Brème", sem er gerð af ferskvatnsfiski.

Ættartré samkvæmt Catalogue of Life:

## Tilvísanir
Picea meyeri

***Picea meyeri***; (á kínversku  白杄  báiqiān) er tegund af greni ættuð frá Innri-Mongólíu í norðaustri, Gansu í suðvestri og einnig í Shanxi, Hebei og Shaanxi. Þar sem það vex í 1600 til 2700 metra hæð.

## Tilvísun

## Ytri tenglar
*Flora of China: ''Picea meyeri''
*Gymnosperm Database: ''Picea meyeri''
Picea brachytyla

***Picea brachytyla*** er grenitegund frá Kína.
Henni er ógnað af tapi búsvæða.

## Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
* *P. b. brachytyla*
* *P. b. complanata*

## Heimildir
* Conifer Specialist Group 1998.  Picea brachytyla.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.

## Tilvísun
Picea likiangensis

***Picea likiangensis*** er tegund af greni frá Bútan og Kína. Tegundinn hefur fækkað um 30% á 75 árum vegna skógarhöggs, og þessvegna er tegundin skráð sem viðkvæm tegund af IUCN.

## Viðbótarlesning
*

## Tilvísanir
Kóreugreni

**Kóreugreni** (fræðiheiti: *Picea koraiensis*) er grenitegund. Það er kallað *Jel koreiskaya* á rússnesku og *Hongpi yunshan* (紅皮雲杉) á kínversku.

Þetta er meðalstórt sígrænt tré, að 30 metra hátt, með stofnþvermál að 0,8 metrum. Sprotarnir eru rauðgulbrúnir, hárlausir eða gishærðir. Barrið er nálarlaga, 12 til 22 mm langt, tígullaga í þversniði, dökk blágrænt með áberandi loftaugarákum. Könglarnir eru sívalt-keilulaga, 4 til 8 sm langir og 2 sm breiðir, verða fölbrúnir við þroska 5–7 mánuðum eftir frjóvgun, og eru með stífar ávalar hreisturskeljar.

Það finnst mestmegnis í Norður-Kóreu nálægt ánni Yalu, og í Rússlandi nálægt ánni Ussuri. Í Kína er það bundið við norðaustur héruðin Heilongjiang, Jilin, og Liaoning. Það er einnig talið mögulegt að það finnist í Suður-Prímorju í Rússlandi.

Það er náskylt burstagreni (*Picea koyamae*) en sumir grasafræðingar telja þau sömu tegund.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* Xiancang, Chou. "STUDY ON THE CUTTAGE TECHNIQUE OF GREEN BRANCH FOR PICEA KORAIENSIS [J]." FOREST SCIENCE AND TECHNOLOGY 5 (1995).

## Ytri tenglar
*Flora of China: ''Picea koraiensis'' 
*Gymnosperm Database: ''Picea koraiensis''
Picea maximowiczii

***Picea maximowiczii***, er tegund af greni frá Japan; útbreiðsla þess takmarkast af Akaishi-fjöllum, Okuchichibu-fjöllum og Yatsugatake-fjöllum á Honshu.

## Tilvísanir

## Heimildir
* Conifer Specialist Group 1998.  Picea maximowiczii.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Sótt 10 júlí 2007.
Sequoiadendron

***Sequoiadendron*** er ættkvísl sígrænna tegunda, með tveimur tegundum, þar af er aðeins önnur enn til:

* *[[Sequoiadendron giganteum]]*, lifandi tegund, vex villt í Sierra Nevada í Kaliforníu
* † *[[Sequoiadendron chaneyi]]*, útdauð tegund, fyrirrennari *Sequoiadendron giganteum*, finnst mestmegnis í Nevada hluta af Tertíer til síð-Míósen jarðlögum á Colorado-hásléttunni.

## Steingervingar
*Sequoiadendron* frjókorn hafa fundist í jarðlögum fyrri hluta Plíósen fram að Günz-jökulskeiðinu á Pleistósen í vestur Georgíu í Kákasus.

## Tilvísun
Taívangreni

***Taívangreni***, eða **Picea morrisonicola**, er tegund af greni frá Taívan, og er eina grenitegundin þar. Taívangreni er stórt tré, að 50 metra hátt og 1.5 metrar í þvermál. Það vex í 2000 til 2500 metra hæð í "Central Mountain Range" í giljum og fjallshlíðum, yfirleitt í bland við aðrar tegundir, eins og Tsuga chinensis.

Taívangreni er ein af mikilvægustu timbur tegundunum í Taívan. Því hefur hnignað vegna ofnýtingar.

## Tilvísanir
Picea neoveitchii

***Picea neoveitchii*** (á kínversku 大果青扦 ) er tegund af greni í Kína.
Því stendur ógn af tapi búsvæða.
Náttúruleg útbreiðsla * Picea neoveitchii * er í Kína og það má finna í mörgum dreifðum stofnum í Mið-Kína. Það er í norðausturhluta Shanxi Wutai Shan, syðri Gansu, í suðurhluta Henan-sýslu Neixiang, Vestur-Hubei og Suður-Shaanxi og Sichuan. 

* Picea neoveitchii * vex í 1300 til 2000 metra hæð yfir sjó. Í suðurhlíðum Qin Ling-fjalla, á náttúruverndarsvæðinu Baotian Man í Henan, vex það aðallega í fjallaskógum en einnig vex það í árdölum eða í skriðum, í 1240 til 2020 metra hæð. Þessari tegund af greni er sérstaklega hætt við útrýmingu vegna þess hve stofnar og einstaklingar eru dreifðir (langt á milli).(Zhang et al. 2006).
 

## Tilvísanir

## Viðbótar lesning
* Zhang Deshun, Kim Yongshik, Mike Maunder, and Li Xiufen. 2006. The Conservation Status and Conservation Strategy of *Picea neoveitchii*. *Chinese Journal of Population, Resources and Environment*, 4(3): 58-64.
Guðni Bergsson

**Guðni Bergsson** (fæddur 21. júlí 1965 í Reykjavík) er fyrrum knattspyrnumaður og fyrrum formaður KSÍ. 
Guðni hóf ferilinn í Val en fór til Tottenham Hotspur árið 1988. Eftir að hann yfirgaf Tottenham lagði hann stund á lögfræði en fór til Bolton Wanderers þar sem hann spilaði 270 leiki. Guðni spilaði 80 landsleiki fyrir íslenska landsliðið. Árið 2017 var Guðni kosinn formaður KSÍ. Hann sagði af sér 2021 í kjölfar gagnrýni á KSÍ vegna viðbragða um ofbeldi leikmanna karlalandsliðsins.

## Tilvísanir
Pálmi Jónsson í Hagkaup

**Pálmi Jónsson** (3. júní 1923 - 4. apríl 1991) var íslenskur lögfræðingur og athafnamaður. Pálmi var umsvifamikill í verslunarrekstri og stofnaði verslunina Hagkaup árið 1959. 

## Ævi
Pálmi fæddist á bænum Hofi á Höfðaströnd og ólst þar upp. Hann var sonur hjónanna Jóns Jónssonar bónda (1894-1966) og Sigurlínu Björnsdóttur húsfreyju (1898-1986). Pálmi átti tvíburasysturina Sólveigu. Einnig ólust upp á bænum frændur tvíburanna þeir Andrés Björnsson og Friðrik Pétursson sem voru á svipuðu reki. Það var jafnan mannmargt á Hofi. Vinnumenn, vinnukonur, sumarkrakkar, ættingjar, gestir og gangandi.

Fljótlega tók fólk eftir Pálmi hversu útsjónarsamur Pálmi var í að finna nýjar leiðir ýmist til að létta fólki störfin eða gera þau árangursríkari. Þetta átti eftir að koma sér vel í viðskiptum.

Pálmi átti létt með að læra. Eftir nám í Barnaskólanum á Hofsósi fluttist hann suður og fór í Menntaskólann í Reykjavík og lauk stúdentsprófi vorið 1942. Hann bjó hjá frænda sínum og nafna Pálma Hannessyni rektor. Pálmi lærði síðan lög í Háskóla Íslands og lauk lögfræðiprófi 1951. Strax á námsárunum voru viðskipti farin að eiga hug hans.

Pálmi kynntist Jónínu Sigríði Gísladóttur (1921-2008) á háskólaárum sínum og kvæntist henni árið 1959. Jónína stundaði framan af verslunarstörf en gerði svo húsmóðurstarfið að aðalstarfi. Hún hafði mikinn áhuga á menningu og listum ásamt því að stunda hestamennsku og garðrækt. Heilbrigðismál voru Jónínu mikið hugðarefni og studdi hún t.a.m. við Hjartadeild Landspítalans með peningagjöfum til tækjakaupa. Þau hjónin eignuðust fjögur börn.

Haustið 1959 stofnaði Pálmi Hagkaup, áður hafði hann stundað ýmis konar viðskipti, til dæmis rekið veitingastað og ísgerðina Ísborg í félagi við Steingrím Hermannsson. Í fyrstu var Hagkaup póstverslun og var hún til húsa í gamalli fjósbyggingu við Miklatorg í Reykjavík. Pálmi gerði næstum allt sjálfur, yfirbyggingin var engin. Það var nýlunda í versluninni að Pálmi gaf út verðlista handa viðskiptavinum sínum. 

Hagkaup var vel tekið og óx fyrirtækinu hratt fiskur um hrygg. Fljótlega voru fleiri Hagkaupsverslanir opnaðar bæði í Reykjavík og á landsbyggðinni. Í fyrstu var einungis á boðstólum heimilisvara og fatnaður, en matvara bættist við undir 1970. Það sem einkenndi Hagkaup var lægra vöruverð og aukið vöruúrval. 

Pálmi hafði forgöngu um byggingu Kringlunnar sem opnuð var árið 1987. Með henni var sömuleiðis brotið blað í verslunarsögunni. Verslunarmiðstöð af slíkri stærðargráðu var óþekkt hérlendis og bar hugmyndin bæði vott um framsýni og áræðni.

Í janúar árið 1991 var Pálmi sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir störf að málefnum verslunar.

Pálmi Jónsson lést fyrir aldur fram í apríl árið 1991.
Hornsílaætt

**Hornsílaætt** (fræðiheiti *Gasterosteidae*) er ætt fremur smávaxinna fiska sem hafa gadda fyrir framan bakugga sem þeir reisa upp við áreiti.

Ein tegund, hornsíli er algeng á Íslandi.

## Tilvísanir
Beitarfiskur

**Beitarfiskur** eða Borri einnig nefndur (Hekluborri) (fræðiheiti *Oreochromis niloticus*) er fiskur sem lifir í ferskvatni og er algengur sem eldisfiskur. Beitarfiskur hefur ekki verið lengi við Ísland en hann var fluttur til Íslands frá Kanada árið 2008. Kjörhitastig borrans í eldi er 27 °C og má  hitastigið  ekki fara undir 19 °C ef það gerist þá hættir hann að taka til sín fæðu og honum fer að hraka mjög hratt. Hann er þekktur fyrir að búa við fáa sjúkdóma og er harðgerður í eldi í samanburði við aðra eldisfiska. Fiskurinn deyr við hitastig undir 12 °C þannig að hann kemur aldrei til með að þrífast í íslenskri náttúru. Hann fjölgar sér allt árið um kring og nær sláturstærð á sex til átta mánuðum en til samanburðar má nefna að bleikja þarf um 20-24 mánuði í eldi. 

## Heimild
* Fiskibókin Hekluborri
Húron-vatn

**Húron-vatn** (enska: *Lake Huron*, franska: *Lac Huron*) er eitt af fimm Vötnunum miklu. Ontaríó-fylki Kanada er á austurströnd vatnsins og Michigan-fylki Bandaríkjanna á vesturströndinni. Franskir landkönnuðir nefndu vatnið eftir Húrónum, frumbyggjum svæðisins. Húron-vatn er næststærst Vatnanna miklu að flatarmáli, 59.590 km2.

Vatnið tengist Michigan-vatni um Mackinac-sund. Í norðausturenda vatnsins er stór flói, Georgian Bay. Fljótið St. Marys rennur í vatnið en St. Clair-fljót úr því. Manitoulin-eyja er stærst eyja í vatninu og stærsta stöðuvatnseyja í heimi, tæplega 2800 km2. Um 30.000 eyjar eru í vatninu. Á 20. öld var náttúrulegur stofn vatnasilungs í Húron-vatni ofveiddur og hefur ekki náð sér eftir það. Framandi fisktegundir hafa fjölgað sér.

Borgir með yfir 10.000 íbúa við vatnið eru: Sarnia og Saugeen Shores í Kanada og Bay City, Port Huron og Alpena í Bandaríkjunum.

## Heimild
Erie-vatn

**Erie-vatn** (enska *Lake Erie*, franska: *Lac Érié*) er eitt fimm Vatnanna miklu. Það er næstminnst þeirra að flatarmáli eða tæplega 26.000 ferkílómetrar. Það er grynnst vatnanna og mesta dýpi þess nær aðeins 64 metrum. Erie-vatn liggur að kanadíska fylkinu Ontario í norðri og bandarísku fylkjunum Ohio, Pennsylvaníu og New York í suðri og austri. Það er nefnt eftir Erie-frumbyggjum sem bjuggu á suðurströnd þess. 

Helsta fljót sem rennur í það er Detroit-fljót. Niagara-fljót er helsta afrennsli þess. Í því eru vatnsaflsvirkjanir sem framleiða rafmagn sem nýtt er bæði í Kanada og Bandaríkjunum. Stærstu borgir við vatnið eru í Bandaríkjunum; Buffalo (New York), Erie (Pennsylvania), Toledo (Ohio) og Cleveland (Ohio). Mengun og ofauðgun hafa verið vandamál við Erie-vatn. Atvinnuveiðar hafa minnkað undanfarna áratugi en frístundaveiði er algeng.

Erieskurður er einn elsti skipaskurður Bandaríkjanna.

Point Pelee-þjóðgarðurinn í Ontaríó er á norðurströnd vatnsins.

## Heimild
Laxaganga

**Laxaganga** er tími þegar laxar sem koma af sjó synda upp ár þar sem þeir hrygna. Flestir atlantshafslaxar deyja að lokinni hrygningu. Árleg laxaganga er mikilvæg fyrir dýrategundir eins og brúnbirni og skallaerni og veiðimenn. Flestar laxategundir ganga á haustin.
Hálfdán Björnsson

**Hálfdán Björnsson** (fæddur 14. mars 1927, dáinn 13. febrúar 2017 ) var sjálfmenntaður náttúrufræðingur frá bænum Kvískerjum í Öræfasveit. Hann var þekktur fyrir fjölbreytt náttúrugripasafn og yfirgripsmikla þekkingu á jurta- og dýralífi. Á unglingsaldri fór hann að skoða og skrásetja fugla og nafngreina plöntur og safna þeim. Seinna bættust skordýr, köngulær og fleiri smádýr.

Sagan segir að kennarar á Laugarvatni hafi ekki getað kennt honum neitt í náttúrufræði. Hluti af skordýrasafni hans er á Byggðasafninu á Höfn í Hornafirði. Það er stærsta einkasafn sem Íslendingur hefur haft þessarar tegundar.

Hálfdán skrifaði vísindagreinar í Náttúrufræðinginn. Fyrstu greinar hans birtust 1950, um gróður í Ingólfshöfða og fuglalíf á Laugarvatni. Ári seinna bættist við grein um gróður og dýralíf í Esjufjöllum.  Á 6. áratugnum var hann einnig valinn til að fara í náttúrufræðileiðangur til Grænlands.

Árið 2011 hlaut hann Bláklukkuna, viðurkenningu Náttúruverndarsamtaka Austurlands (NAUST), sem veitt er fyrir störf í þágu náttúruvísinda og náttúruverndar á Austurlandi. 

## Tengt efni
Kvískerjabræður

## Tilvísanir
Kvískerjabræður

**Kvískerjabræður** voru bræður úr fjölmennum systkinahópi úr Kvískerjum í Öræfasveit sem fæddust á fyrri hluta 20. aldar. Þeir voru þekktir fyrir þekkingu sína, uppfinningar og fræðastörf:

***[[Helgi Björnsson (Kvískerjum)|Helgi Björnsson]]** (fæddur 2. febrúar 1925, dáinn 27. september 2015).

Helgi var góður teiknari, uppfinningamaður og frumkvöðull. Hann fann til dæmis upp verkfæri sem gerir rúning fjár léttari.
	
***[[Hálfdán Björnsson]]**
Hálfdán (fæddur 14. mars 1927, dáinn 13. febrúar 2017 ) var sjálfmenntaður náttúrufræðingur og þjóðkunnur fyrir fjölbreytt náttúrugripasafn og yfirgripsmikla þekkingu á jurta- og dýralífi. 

***[[Sigurður Björnsson]]** (fæddur 24. apríl 1917, dáinn 10. apríl 2008.)

Sigurður skráði sögu Öræfasveitar og ýmsar merkar frásagnir úr sveitinni. Hann var í ritnefnd Skaftfellings og ritaði fjölmargar greinar í blaðið.

***[[Flosi Björnsson]]**, (fæddur 13. desember 1906, dáinn 22. maí 1993).
Flosi lagði mikla stund á jökla- og náttúrufræði og var sjálflærður í ýmsum erlendum tungumálum með aðstoð orðabóka og málakennslu útvarpsins. Öll menntun hann byggðist á heimanámi. Flosi ræddi helst við erlenda fræðimenn sem komu að Kvískerjum vegna málakunnáttu sinnar. 

## Önnur systkini þeirra
***Ari Björnsson**, (fæddur 2. júní 1909, dáinn 1. maí 1982.)
***Páll Björnsson**, (fæddur 25. mars 1914, dáinn 14. mars 1993.)
***Ingimundur Björnsson**, (fæddur 4. febrúar, 1921, dáinn 16. september 1962.)
***Guðrún (yngri) Björnsdóttir**, (fædd 14. júlí 1910, dáin 24. desember 1999.)
***Guðrún (eldri) Björnsdóttir**, (fædd 30. apríl 1908, dáin 7. desember 1991.)