open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Suðurnes

**Suðurnes** er samheiti byggðarlaga á Reykjanesskaga sunnan Hafnarfjarðar, eða sunnan Straums eins og Suðurnesjamenn segja oft. Þessi byggðarlög eru Vogar í samnefndu sveitarfélagi á Vatnsleysuströnd, Reykjanesbær (sem var myndaður 1994 úr Innri- og Ytri Njarðvík, Keflavík og Höfnum en sameining var felld í öðrum byggðarlögum), Suðurnesjabær (sem myndaður var 2018 úr Garði og Sandgerði)  og Grindavík.  Á þessu svæði er landnám Steinunnar gömlu, frændkonu Ingólfs Arnarsonar, en henni gaf hann Rosmhvalanes allt sunnan Hvassahrauns, eins og Landnáma kemst að orði. Einnig landnám Molda-Gnúps, sem nam Grindavík. Annars er frásögn Landnámu um þetta svæði mjög óljós.

## Efnahagur
Suðurnesin hafa löngum verið einhver mestu útgerðarpláss landsins vegna legu sinnar og nálægðar við fengsæl fiskimið. Dregið hefur úr útgerð og fiskvinnslu síðan kvótakerfið var tekið upp og hafa Suðurnesjamenn selt kvóta í miklum mæli til annarra landshluta. Einnig hafa þeir misst mikinn kvóta vegna sameiningar fyrirtækja. Mest útgerð og fiskvinnsla er í Grindavík, sem byggir afkomu sína nánast eingöngu á þessum atvinnugreinum og beinni og óbeinni þjónustu við þær. Svipað má segja um Sandgerði, en þó hefur dregið talsvert úr útgerð þar á allra síðustu árum. Í Garði er allmikil fiskvinnsla, en lítil sem engin útgerð er þaðan vegna skorts á hafnaraðstöðu. Reykjanesbær er að mestu þjónustu-, iðnaðar- og verslunarbær. Allt svæðið er eitt atvinnusvæði og vinnur fjöldi manns úr öllum byggðarlögunum á Keflavíkurflugvelli eða við Leifsstöð í þjónustu við flugið. Flugstöðin er í reynd stærsti atvinnuveitandinn á svæðinu. Helst er að Grindavík skeri sig úr í þessu sambandi vegna þess að sá bær liggur fjærst hinum. Á árunum eftir hrunið var hlutfall atvinnuleysis á Suðurnesjum viðvarandi hæst á landinu, sem stafaði fyrst og fremst af samdrætti í umsvifum hersins á Keflavíkurflugvelli auk áhrifanna af bankahruninu. Hefur það valdið Suðurnesjamönnum talsverðum búsifjum, en mun að líkindum þegar fram í sækir stuðla að breyttum atvinnuháttum með aukningu í iðnaði og þjónustu.

Á svæðinu eru átta grunnskólar, einn framhaldsskóli, eitt sjúkrahús, sjö kirkjur, eitt kvikmyndahús og auk þess fjöldi verslana og annarra þjónustufyrirtækja.

## Sveitarfélög

## Mannfjöldi
Heildaríbúafjöldi svæðisins er 29.644 manns (skv. Hagstofu Íslands 1. jan. 2026). Í Grindavík búa 819, í Reykjanesbæ 22.697, í Suðurnesjabæ 4.232, og í Sveitarfélaginu Vogum 1.896. Lengst af á seinni hluta 20. aldar var heilt byggðarlag á Keflavíkurflugvelli þar sem bandarískir hermenn og fjölskyldur þeirra bjuggu og voru þar yfir 5000 manns þegar mest var, en Keflavíkurstöðin var lögð niður árið 2006. Haustið 2007 hófst útleiga til námsmanna á íbúðum sem áður tilheyrðu varnarliðinu og var þetta hverfi fyrst nefnt Vallarheiði, síðar nefnt Ásbrú og tilheyrir Reykjanesbæ.

## Athugasemdir

## Tilvísanir

## Tenglar

* Samband sveitarfélaga á Suðurnesjum
* Ferlir.is | Áhugafólk um Suðurnesin
* Vefur Víkurfrétta
* 
* Suðunesjavaktin, starfshópur á vegum velferðarmálaráðuneytis starfandi 2011-2013
William Thomson

**William Thomson** (26. júní 1824 – 17. desember 1907), einnig þekktur sem lávarðurinn af Kelvin eða einfaldlega Kelvin, var breskur stærðfræðingur, eðlisfræðingur og verkfræðingur. Hann var fæddur í Belfast á Norður-Írlandi. Hann stundaði eðlisfræðilegar rannsóknir á sviði rafmagnsfræði, segulorku og í vökvaaflfræði. Þróaði hann stærðfræði sem hentar til slíkra útreikninga. Hann starfaði sem stærðfræðiprófessor við háskólann í Glasgow.

William Thomson var þekktur undir nafninu Lord Kelvin. Í Glasgow stendur stór glerhöll inni í Botanical Gardens, sem hann flutti í heilu lagi um langan veg og þótti það mikið verkfræðilegt afrek. Er þessi bygging við hann kennd og kallast Kelvin Hall. Einnig er þetta nafn hans þekkt af Kelvin hitakvarðanum.

Lord Kelvin reyndi líka að meta aldur jarðar. Hann taldi innri hita jarðar stafa af því að jörðin hefði í upphafi verið glóandi hnöttur og væri nú að kólna. Niðurstaða hans reyndist röng. Samt var hún byggð á útreikningum, sem eru réttir, en hann vantaði eina forsendu, sem hann vissi ekkert um, enda uppgötvaðist hún ekki fyrr en síðar og það var geislavirkni.
Ísafjarðarbær

**Ísafjarðarbær** er sveitarfélag á Vestfjörðum. Helstu þéttbýliskjarnar sveitarfélagsins eru:

* Ísafjörður (sem er jafnframt stærsta þéttbýli á Vestfjörðum)
* Þingeyri
* Suðureyri
* Flateyri
* Hnífsdalur

Sveitarfélagið varð til 1. júní 1996 með sameiningu sex sveitarfélaga á Vestfjörðum, þau voru: Flateyrarhreppur, Ísafjarðarkaupstaður, Mosvallahreppur, Mýrahreppur, Suðureyrarhreppur og Þingeyrarhreppur.

## Sundlaugar
Fjórar sundlaugar eru innan sveitafélags Ísafjarðarbæjar: Sundhöllin á Ísafirði, Sundlaugin á Flateyri, Sundlaugin á Þingeyri og Sundlaugin á Suðureyri.

## Íþróttir
Íþróttafélagið Vestri var stofnað árið 2016.

## Heiðursborgarar
Eftirfarandi einstaklingar hafa verið heiðursborgarar Ísafjarðarbæjar og sveitarfélaganna sem sameinuðust undir nafni þess.
*Finnur Finnsson, bóndi á Hvilft, 1946
*Ásgeir Torfason, skipstjóri á Flateyri
*Sveinn Gunnlaugsson, skólastjóri á Flateyri, 1959
*Jónas Tómasson, tónskáld á Ísafirði, 1960
*Hjörtur Hjálmarsson, skólastjóri á Flateyri, 1975
*Sturla Jónsson, hreppstjóri Suðureyrarhrepps, 1976
*Ragnar H. Ragnar, tónlistarskólastjóri á Ísafirði, 1978
*Úlfur Gunnarsson, læknir á Ísafirði, 1984
*Guðmundur Ingi Kristjánsson, bóndi og skáld í Önundarfirði, 1987
*Ruth Tryggvason, kaupkona á Ísafirði, 2006
*Vilberg Valdal Vilbergsson, tónlistarmaður og rakari á Ísafirði, 2018
## Svipmyndir


Mynd:Isarfjordur_01.jpg|Eyrin og *Ísafjarðarkirkja* árið 2003
Mynd:Isarfjordur_02.jpg|*Faktorshúsið* í Hæstakaupstað
Mynd:Isafjordur.jpg|Ísafjörður
Mynd:Flateyri 02.JPG|Flateyri
Mynd:Hornstrandir - Iceland - 2017 (36179154843).jpg|Hornbjarg
Mynd:Iceland2008-Sudureyri.JPG|Suðureyri
Jómontímabilið

**Jómon** (縄文時代) er tímabil í sögu Japans sem nær frá 14.500 f.Kr. til 300 f.Kr. Jómon þýðir „strengjamynstur“ og er dregið af mynstrum sem sjást á leirkerjum frá þessu tímabili.
Ísafjörður (aðgreining)

**Ísafjörður** er getur átt við eftirfarandi:

* Á Íslandi:
** Þéttbýliskjarnann **[[Ísafjörður|Ísafjörð]]** sem er fjölmennasti bær Vestfjarða og er hluti af Ísafjarðarbæ.
** Sveitarfélagið '''Ísafjarðarbæ''' á Vestfjörðum sem hefur þéttbýliskjarnana Ísafjörð, Þingeyri, Suðureyri, Flateyri og Hnífsdal innan sinna vébanda.
** Fjörðinn **[[Ísafjarðardjúp]]** á Vestfjörðum.
** Fjörðinn '''Ísafjörð''' sem er innsti fjörðurinn í Ísafjarðardjúpi.

* Í Danmörku:
** Ísafjörð á Sjálandi í Danmörku.

* Á Svalbarða:
** Ísafjörð á Svalbarða.
Egla

**Egla** getur átt við:

*Egils saga Skallagrímssonar
*kvenmannsnafnið '''Eglu'''
* Egla (fyrirtæki)
Egils saga

**Egils saga**, eða **Egla** er ein elsta Íslendingasagan. Aðalpersóna hennar er Egill Skallagrímsson, 10. aldar höfðingi, vígamaður, sjóræningi og ljóðskáld.

Egla kom fyrst út í prentaðri útgáfu árið 1782. Sagan er ekki síst þekkt fyrir þann mikla forna skáldskap sem hún hefur að geyma. Mörg afrit af handriti Eglu hafa verið rituð eftir 13. öldina en einungis tvö þeirra, frá 19. öld, eru varðveitt í Landsbókasafninu. Eldri afrit en frá árinu 1700 eru geymd í erlendum bókaskemmum. 

Egils saga er ólík öðrum Íslendingasögum að því leyti að hún gerist að mestu annars staðar en á Íslandi. Sagan hefst í Noregi þar sem segir frá Kveldúlfi afa Egils, Skallagrími föður hans og Þórólfi föðurbróður hans. Eftir víg Þórólfs fóru þeir feðgar til Íslands. Kveldúlfur andaðist í hafi en Skallagrímur varð einn fyrsti landnámsmaðurinn. Egill fæddist og ólst upp á Borg á Mýrum, þar sem hann varð strax í æsku mikið skáld og bardagamaður. Egill ferðaðist víða um Norðurlöndin, Eystrasaltslöndin og England. Hann átti í deilum við jafnt merka sem ómerka menn. Hann var einn fárra víkinga sem náði háum aldri og í sögulok deyr hann á Mosfelli hjá stjúpdóttur sinni Þórdísi. Þá var komið undir lok 10. aldar. 

Með hinstu orðum sínum minntist Egill á laug þegar hann mælti: „Vil eg fara til laugar“.

Ef trúa má þeirri frásögn að hann hafi sjö ára að aldri orðið andstæðing sínum í knattleik að bana er ekki ósennilegt að hann eigi Íslandsmet sem yngsti manndrápari Íslandssögunnar og er á hann minnst í þessu tilliti í Íslandsmetabók.

## Höfundur Egils sögu
Segja má að höfundaleysi sé eitt höfuðeinkenna Íslendingasagna, fræðimönnum til þónokkurrar armæðu, og þar er Egils saga ekki undanskilin. Lengi hafa fræðimenn þó talið, að Snorri Sturluson hafi verið höfundur sögunnar. Fyrstur manna til þess að bendla Snorra við Egils sögu var danski bókmenntafræðingurinn Svend Grundtvig og kastaði hann þeirri hugmynd fram í byrjun 19. aldar. Árið 1904 birti Björn M. Ólsen ritgerð um höfund Egils sögu í Aarböger og taldi hann sterkar líkur á því að Snorri hafi með réttu verið höfundur sögunnar. Þá taldi Sigurður Nordal prófessor og fyrrum sendiherra, að Egils saga hafi verið rituð af Snorra einhvern tímann á árunum 1220-1235 á meðan hann dvaldi í Reykholti, ólíkt skoðun Bjarnar M. Ólsen sem taldi að Snorri hafi skrifað söguna á meðan hafði bú að Borg á Mýrum fyrir árið 1206.

## Eitt og annað
* Jón Grunnvíkingur var til þess fenginn að leggja mat á Íslendingasögur, hvort þýða skyldi á dönsku og prenta síðan. Hann sagði um Eglu: *Má translaterast, en ei þrykkjast. Nóta, hversu svívirðilega Agli fórst við sinn merkilega vin og Wohltäter [velgjörðamann], Arinbjörn*.

## Heimildir


## Tenglar

* Egils saga Skalla-Grímssonar
* Egils saga
* Egils saga, ásamt þýðingum 
* ''Sverðin þrjú''; grein í Morgunblaðinu 1993
* Sagan af Agli Skallagrímssyni gefin út í Hrappsey 1782
* Torfi Tulinius, Um margræðni í Egils sögu, Skírnir, 1. tölublað (01.04.1994), Blaðsíða 109
Egill Skalla-Grímsson

**Egill Skalla-Grímsson** (eða **Skallagrímsson**, ~910 – ~990) var höfðingi á Íslandi á víkingaöld. Um hann er fjallað í Egils sögu. Kona hans var Ásgerður Björnsdóttir en hún var áður gift Þórólfi, bróður Egils sem lést í orrustu milli Englendinga og Skota þar sem þeir bræður voru í liði Aðalsteins Englandskonungs. 

## Ævi
Egill Skalla-Grímsson fæddist líklega árið 910 á Borg á Mýrum. Hann tilheyrir fyrstu kynslóð Íslendinga. Egill var sonur hjónanna Gríms Úlfssonar, sem kallaður var Skallagrímur, og Beru Yngvarsdóttur en þau settust að á Íslandi ásamt öðru flóttafólki frá Noregi við upphaf landnáms. 

Egill var frá unga aldri mikill hermaður. Hann stundaði hernað og barðist víða um lönd, bæði sem víkingur og sem málaliði í þjónustu konunga. Sagan segir að hann hafi framið sitt fyrsta víg sjö ára gamall, þegar hann vó Grím Heggsson á Hvítárvöllum. Í kjölfar þess og deilna sem upphófust í framhaldi af víginu sagði Bera, móðir Egils, hann vera víkingsefni og að það lægi fyrir að honum yrði fengið skip þegar hann hefði aldur til. Þá kvað Egill: 


*Þat mælti mín móðir*,
*at mér skyldi kaupa*
*fley ok fagrar árar,*
*fara á brott með víkingum,*
*standa upp í stafni,*
*stýra dýrum knerri,*
*halda svá til hafnar*
*höggva mann ok annan.*


Egill Skalla-Grímsson leið alla ævi fyrir verk föður síns og afa og einkenndist líf hans af átökum við norska konungsvaldið sem meinaði honum að ná rétti sínum en Egill gerði tilkall til eigna í Noregi er hann taldi sig eiga erfðatilkall til vegna konu sinnar Ásgerðar Björnsdóttur en foreldrar hennar voru stóreignafólk úr Firðafylki og af góðum ættum.

Egill var gott skáld og eru kvæði hans í hávegum höfð enn þann dag í dag. Sitt fyrsta kvæði orti Egill þriggja ára gamall samkvæmt sögunni.

Í hinstu orðum Egils í Egils sögu minnist hann á laug er hann mælir: „Vil ek fara til laugar.“

Svo fór hann og fól silfurkistur Aðalsteins konungs. Bein hans voru grafin upp og flutt í Mosfellskirkjugarð: „Þau voru miklu meiri en annarra manna bein. Hausinn var undarlega mikill og þungur, allur báróttur utan."

Egill dó um áttrætt á Mosfelli í Mosfellssveit, hjá stjúpdóttur sinni Þórdísi Þórólfsdóttur, sem einnig var bróðurdóttir hans, og manni hennar Grími Svertingssyni lögsögumanni. Hann var grafinn þar sem nú er bærinn Hrísbrú. Hundrað árum seinna voru bein hans flutt, enda var það skylda þegar ný kirkja var reist í sveitinni, í nýjan kirkjugarð sem nú er á Mosfelli.

Egils saga er helsta heimildin um ævi og störf Egils. Talið er að Snorri Sturluson hafi skrifað hana. Kenningar eru um að Egill hafi þjáðst af geðhvarfasýki. 

## Börn
Börn Egils með Ásgerði Björnsdóttur voru:
* Þorgerður Egilsdóttir
* Bera Egilsdóttir
* Böðvar Egilsson
* Gunnar Egilsson
* Þorsteinn Egilsson

## Heimildir
2.    Læknablaðið - Heitar laugar á Íslandi til forna. Kv Jakub Musial



## Tenglar

* Höfundur Egill Skallagrímsson
* Egils saga
* ''Hauskúpa Egils''; grein í Morgunblaðinu 1995
* ''Er ljóst hvað hrjáði Egil í elli?''; grein í Morgunblaðinu 1985
* ''Egill Skallagrímsson''; grein í Skírni 1905
* Jesse Byock. “Hauskúpan og beinin í Egils sögu.” Skírnir: Tímarit hins íslenska bókmenntafélags. (Spring 1994): 73-109.
Brennu-Njáls saga

**Brennu-Njáls saga** (oft aðeins kölluð ***Njáls saga*** eða ***Njála***) er ein þekktasta Íslendingasagan og sú lengsta. Hún er saga Njáls Þorgeirssonar bónda, höfðingja og lögspekings á Bergþórshvoli í Vestur-Landeyjum og sona hans, einkum þá Skarphéðins. En auk þess er hún ævisaga Hallgerðar langbrókar Höskuldsdóttur og Gunnars á Hlíðarenda Hámundarsonar og margra fleiri.

Sagan þykir vera afburða vel skrifuð. Fjöldi persóna sem við sögu koma að meira eða minna leyti skiptir mörgum hundruðum. Mannlýsingar eru sérlega glöggar og getur lesandinn oftast séð persónuna fyrir sér er hann les.

Menn eru ekki á einu máli um áreiðanleika eða sagnfræðilegt gildi sögunnar. Þó er alveg óhætt að slá því föstu að helstu persónur sögunnar voru uppi á sinni tíð og að margir eða flestir atburðir sem frá er sagt áttu sér stað í raun og veru. Hins vegar er ekki víst að þeir hafi gerst með nákvæmlega þeim hætti sem sagan vill vera láta. Tími sögunnar er frá því um 950 til um 1020 eða svo.

Einar Pálsson, fræðimaður taldi Njálssögu vera táknsögu um kristnitökuna.

## Tilvísanir


## Tengt efni
* Listi yfir persónur í Njálu
* Listi yfir fleygar íslenskar setningar

## Tenglar

* Brennu-Njáls saga; af Snerpu.is
* Brennu-Njáls saga, ásamt þýðingum á ensku, þýsku, frönsku, sænsku og norsku 
* Brennu-Njáls saga á latínu sem  þýddi. Formáli eftir Skúla Thorlacius, glósur eftir Guðmund Magnússon og .
* 
* 
* Kennsluvefur um Brennu-Njáls sögu  Kennsluvefir Hörpu Hreinsdóttur, 2010.
* „Um fyrirmyndir að persónum Njálu og hugleiðingar um höfundinn“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1972 
* „Staðþekking Njáluhöfunda og Njála og Oddaverjar“; grein í Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1940 
* „Atgeir Gunnars og Rimmugýgur Skarphéðins“; grein í Morgunblaðinu 1963
* „Ek skal hér ráða“; grein í Morgunblaðinu 1987
Hlíðarendi (Fljótshlíð)

**Hlíðarendi** er sveitabær í Fljótshlíð í Rangárvallasýslu. Bærinn hefur lengst af verið mikið höfðingjasetur og sýslumannssetur um margra alda skeið. Kirkja var á Hlíðarenda fram til 1802 en þá var hún flutt að Teigi. Árið 1896 voru svo kirkjur á Teigi og Eyvindarmúla lagðar af en ný kirkja reist á Hlíðarenda árið eftir. 

Einn þekktasti ábúandi Hlíðarenda var trúlega Gunnar Hámundarson sem kom fram í Njálu. Aðrir þekktir ábúendur þar voru Vísi-Gísli sem stundaði þar tilraunir í matjurtaræktun og skáldið Bjarni Thorarensen.

Þorlákur helgi fæddist árið 1133 á Hlíðarenda. Kirkja á bænum var helguð honum.

## Ítarefni
* Jón Skagan: *Saga Hlíðarenda í Fljótshlíð*, Reykjavík 1973.
* Oddgeir Guðjónsson: "Fljótshlíð", *Sunnlenskar byggðir IV*, bls. 400, Búnaðarsamband Suðurlands 1982.

## Tenglar
* ''Hlíðarendi og goðsögnin''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1976 
* ''Hlíðarendi og goðsögnin''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1976
Gagnihessou

**Gangnihessou** var fyrsti tólf hefðbundna konunga Dahómey og var valdatími hans í kringum árið 1620, merki hans voru gangnihessou fugl, tromma, kast– og veiðispjót. Einhver vafi leikur á um konungdóm Gangnihessou, má vera að hann hafi aðeins verið áhrifamikill leiðtogi sem stýrði ríkinu óbeint í gegnum yngri bróður sinn Dakodonou.
Rækjuvinnslan á Hólmavík

**Rækjuvinnslan á Hólmavík** er rækjuvinnslustöð rekin af Hólmadrangi hf., hún er ein fullkomnasta rækjuvinnslustöð Íslands og hefur síðan rækjuveiðar hófust á Hólmavík árið 1965 verið ein mikilvægasta atvinnugrein staðarins, en í henni vinna rúmlega 30 manns.
Hólmavík

**Hólmavík** er stærsta kauptúnið á Ströndum og er jafnframt verslunar– og þjónustumiðstöð sýslunnar. Hólmavík er í sveitarfélaginu Strandabyggð. Íbúar í þorpinu voru 292 árið 2024. Þorpið stendur undir Kálfanesborgum, innan við miðjan Steingrímsfjörð að vestanverðu og hefur byggst úr landi Kálfaness.

## Saga Hólmavíkur
Áður en Hólmavíkurþorp varð til var um tíma þurrabúðarlóð í vestanverðri Hólmavíkinni, austan undir Höfðanum. Árið 1883 fluttu Sigurður snikkari og kirkjusmiður Sigurðsson og Guðrún Jónsdóttir frá Felli í Kollafirði að Kálfanesi og bjuggu þar eitt ár. Síðan fluttu þau niður í víkina og byggðu sér nýjan bæ töluvert utar. Sonur þeirra er skáldið Stefán frá Hvítadal.

Þann 3. janúar 1890 varð Hólmavík löggiltur verslunarstaður, en frá miðri 19. öld hafði verið verslað um borð í skipum kaupmanna sem sigldu á Skeljavík. Þeirra á meðal var kaupmaðurinn R. P. Riis sem byggði svo verslun á Hólmavík árið 1897, en tveimur árum áður hafði verið byggður þar annar verslunarskúr. Verslunarfélag Steingrímsfjarðar, sem var forveri Kaupfélags Steingrímsfjarðar, var svo stofnað 29. desember 1898.

Um aldamótin 1900 voru byggðar fyrstu bryggjur á Hólmavík, tvær trébryggjur sem hétu eftir eigendunum, Riisbryggja og Kaupfélagsbryggja. Þorpið byggðist síðan upp í kringum verslunina, þjónustu og útgerð.

Um 1950 varð langvarandi aflabrestur þess valdandi að atvinnuleysi varð nokkurt og fólki fækkaði í þorpinu. Ekki rættist úr aftur fyrr en með rækjunni laust fyrir 1970. Síðan þá má segja að atvinnuástand hafi verið gott þó að fólksfækkun hafi verið nokkur síðustu áratugi eins og víðar á landsbyggðinni.

## Atvinnulíf
Helstu atvinnugreinar á Hólmavík hafa löngum verið verslun og ýmis þjónusta, auk útgerðar. Ferðaþjónusta hefur verið vaxandi atvinnugrein síðustu ár og þar er upplýsingamiðstöð ferðamála. Galdrasýning á Ströndum er með höfuðstöðvar á Hólmavík og hefur verið einn helsti vaxtarbroddur í ferðaþjónustu og ímyndarsköpun Strandamanna í greininni. Til ársins 2000 var rekið sláturhús á Hólmavík hvert haust. Þar eru einnig miðstöðvar Orkubús Vestfjarða og Vegagerðar ríkisins. Tvær bankastofnanir voru á Hólmavík, Sparisjóður Strandamanna og Arion banki, en útibúi Arion banka hefur nú verið lokað. Stærstu vinnustaðir á Hólmavík eru Vilji - fiskvinnsla og Heilbrigðisstofnunin Hólmavík.

## Þekktir Hólmvíkingar
* Stefán frá Hvítadal, skáld
* Gunnar Þórðarson, tónlistarmaður
* Heiða Ólafsdóttir, tónlistarmaður

## Tilvísanir

## Heimildir
*Hólmavíkurhreppur - Saga Hólmavíkur
*Vestfjarðavefurinn

## Tenglar
* ''Hólmavík''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966
Hólmavíkurhreppur

**Hólmavíkurhreppur** var sveitarfélag á Ströndum sem nú er hluti af Strandabyggð. Áður kallaðist svæðið *Staðarsveit* og náði frá sunnanverðum Steingrímsfirði, frá Forvaða í Kollafirði, og fyrir botn Steingrímsfjarðar, að Selá í Selárdal að norðanverðu. Hreppurinn nær yfir í Ísafjarðardjúpi í vestri, að Kaldalóni að norðanverðu og í botn Ísafjarðar að sunnanverðu. Í hreppnum er þorpið Hólmavík. Hreppurinn hét áður *[[Hrófbergshreppur]]* eftir bænum Hrófbergi sem var þingstaðurinn. Honum var síðan skipt í tvennt árið 1942 undir nöfnunum Hrófbergshreppur og Hólmavíkurhreppur og sameinaður aftur 1. janúar 1987 undir nafni Hólmavíkurhrepps. Hólmavíkurhreppur sameinaðist síðan tvisvar öðrum hreppum: Nauteyrarhreppi í Djúpi árið 1994 og Kirkjubólshreppi við sunnanverðan Steingrímsfjörð árið 2002. Nýja sveitarfélagið hét eftir sem áður Hólmavíkurhreppur.

## Sameiningartillögur
Í tillögum stjórnvalda árið 2005 var lagt til að sameinuð yrðu öll sveitarfélög á Ströndum norðan Hrútafjarðar í eitt sveitarfélag. Við þá breytingu hefðu orðið í einu sveitarfélagi auk íbúa Hólmavíkurhrepps, íbúar Broddaneshrepps sem tekur yfir Bitrufjörð og Kollafjörð sunnan Hólmavíkurhrepps og íbúar Kaldrananeshrepps og Árneshrepps sem eru norðan við Hólmavíkurhrepp. Nýtt sveitarfélag hefði náð frá Stikuhálsi í suðri að Geirólfsgnúpi í norðri.

Í kosningu um sameiningu sveitarfélaga í október 2005 var tillagan um sameiningu felld í öllum sveitarfélögum á Ströndum, nema Broddaneshreppi. Viðræður um sameiningu Broddaneshrepps og Hólmavíkurhrepps hófust síðan í nóvember sama ár. Var sameining samþykkt í kosningu 8. apríl 2006 og tók hún gildi 10. júní, að afloknum sveitarstjórnarkosningum vorið 2006. Þá var einnig kosið um þrjár tillögur að nafni nýs sameinaðs sveitarfélags og var hægt að velja á milli þriggja nafna, Strandahreppur, Strandabyggð og Sveitarfélagið Strandir. Í kosningunum hlaut nafnið Strandabyggð flest atkvæði, eða 95, en margir skiluðu auðu eða ógiltu seðlana sína með því að skrifa annað nafn. Flestir sem ógiltu seðilinn með þessum hætti munu hafa skrifað nafnið *Hólmavíkurhreppur*.

## Heimildir
* Hólmavíkurhreppur - Saga Hólmavíkur
* Vestfjarðavefurinn
Gunnar Hámundarson

**Gunnar Hámundarson** (10. öld) var stórbóndi og höfðingi á Hlíðarenda í Fljótshlíð, jafnan kenndur við bæinn og þekktastur sem **Gunnar á Hlíðarenda**. Um hann er fjallað í fyrri hluta Njálu og alla þá atburði sem urðu til þess að hann var drepinn á Hlíðarenda í lok 10. aldar. Gunnar var sonur Hámundar Gunnarssonar og Rannveigar Sigfúsdóttur (skv. Njálu) eða Sigmundardóttur (skv. Landnámu) og er það talið réttara. Bræður Gunnars voru tveir og hétu þeir Kolskeggur og Hjörtur. Eina systur átti hann, sem Arngunnur hét og var hún kona Hróars Tungugoða sonarsonar Garðars er fann Ísland. Hundur Gunnars, Sámur gat greint vin frá óvini og varað Gunnar við fjandmönnum.

Gunnar var mikill bardagamaður og stóðst honum enginn snúning jafnvel þó að um ofurefli væri að ræða. Hann bar af öðrum mönnum um afl og líkamsburði að því er Njála segir og er sagt að hann hafi stokkið hæð sína í fullum herklæðum. Hann var afburða bogskytta og í návígi notaði hann atgeir, sem menn telja að hafi verið langt og breitt spjót sem bæði mátti höggva og leggja með.

Gunnar var mikill vinur Njáls á Bergþórshvoli og sótti til hans góð ráð. Njáll ráðlagði honum að vega ekki aftur í sama knérunn, það merkir að hann skyldi ekki vega mann af sömu ætt og einhver sem hann hefði vegið áður, því að það yrði hans bani. Eins og oftar reyndist Njáll sannspár í þessu, því að Gunnar var drepinn eftir að hann hafði vegið tvo af ættmönnum Gissurar hvíta og þeirra Mosfellinga.

Gunnar giftist Hallgerði langbrók frá Höskuldsstöðum í Laxárdal í Dalasýslu eftir að hann kom til baka úr sinni einu utanferð sem þó var um margt merk en hann dvaldist við hirð bæði Noregskonungs og Danakonungs og herjaði í austurveg þar sem kallað var Vindland en er í dag Eistland og Litháen. Hann var þriðji maður hennar. Var um hana sagt að hún hefði ráðið báðum fyrri mönnum sínum bana, en það var þó alls ekki rétt nema varðandi þann fyrsta.

Hallgerður lét þræl ræna búið í Kirkjubæ eitt sinn er þröngt var í búi hjá þeim á Hlíðarenda og varð það upphaf atburða, sem að lokum leiddu til þess að mikill herflokkur undir forystu Gissurar hvíta fór að Gunnari og drápu þeir hann eftir frækilega vörn. Þegar bogastrengur Gunnars slitnaði bað hann Hallgerði að gefa sér lokk úr hári sínu, svo að hægt væri að snúa nýjan bogastreng úr honum. Þessu neitaði Hallgerður og kvaðst með því vilja launa honum kinnhestinn sem hann gaf henni forðum. Fyrir þetta hefur Hallgerði verið álasað um allar aldir en þó hefur sú kenning verið sett fram að Hallgerður hafi vitað sem var að lokkur úr mannshári gæti aldrei komið að gagni sem bogastrengur og því hafi slík nauðvörn verið óhugsandi hvort eð var. Gunnar komst aldrei í tæri við kristni og hefur verið um fimmtugt er hann féll frá.

Gunnar og bræður hans, Kolskeggur og Hjörtur, börðust við Starkað Barkarson og hans menn við Knafahóla á Rangárvöllum. Leituðu þeir undan niður í nesið við Rangá eystri og vörðust þar. Vógu þeir þrír saman fjórtán menn Starkaðar en Hjörtur var einnig veginn þar og taldi mannfallið því alls fimmtán menn.

## Tenglar

*  Brennu-Njáls saga
*  Gunnarshólmi
* Þorleifur Hauksson reads "Gunnarshólmi."  5:06; 3.3Mb

## Neðanmálsgreinar
Grímsey (Steingrímsfirði)

**Grímsey** á Steingrímsfirði er stærsta eyjan úti fyrir Ströndum. Hún er 773 hektarar að stærð. Í Grímsey var fyrrum býli og fram á 20. öld höfðu menn vetursetu á eyjunni og verbúðir. Í upphafi 20. aldar voru refir aldir í eyjunni og síðan veiddir þegar mest fékkst fyrir skinnin. Í eyjunni var reistur viti 1915 og síðan endurbyggður 1949, en hann varð fyrir smávægilegum skemmdum eftir að þýsk herflugvél hafði skotið að honum í síðari heimsstyrjöld. Ljóseinkenni hans er Fl WRG 10s (blikkljós í hvítum rauðum og grænum geira á 10 sekúndna fresti).

Í Grímsey er mikil lundabyggð. Áætlað er að þar séu 23 þúsund pör af lundum eða 1% íslenska lundastofnsins. Frá Drangsnesi eru áætlunarferðir út í Grímsey yfir sumartímann. Það er rétt um 10 mínútna sigling.

Í Landnámabók er Grímsey sögð hafa fengið nafn af Grími Ingjaldssyni Hróaldssonar úr Haddingjadal, sem þar hafði vetursetu og drukknaði í róðri um veturinn.

Vélbáturinn *Hrefna II* frá Hólmavík fann við eyna leðurskjaldböku 1963 og er það eina dæmið um að skjaldbaka hafi fundist náttúrlega við Ísland.

## Tilvísanir
Hlunnindi

**Hlunnindi** eru ýmis konar landnytjar sem fylgja ákveðnum jarðeignum. Áður fyrr skiptu hlunnindi oft sköpum varðandi ábúð og mynduðu jafnvel grundvöll að ríkidæmi einstakra jarðeigenda. Hlunnindi teljast hluti af verðmæti lands og nýting þeirra getur eftir atvikum verið í höndum landeiganda, leiguliða eða annarra. Sums staðar, eins og á norðanverðum Ströndum og á Breiðafjarðareyjum geta hlunnindi verið meginuppistaða í búskap á viðkomandi svæði og er þá talað um *hlunnindabúskap*, og nytjandinn kallaður **hlunnindabóndi**.

Til hlunninda teljast m.a.:
* Dúntekja
* Eggjataka
* Fjörunytjar
* Grasnytjar
* Jarðhiti
* Lax- og silungsveiði
* Rekaviður
* Selveiði
* Skógarhögg

## Heimildir
* Bændasamtökin - Hlunnindi 
* Vestfjarðavefurinn
Kollafjörður (Ströndum)

**Kollafjörður** er stuttur fjörður á Ströndum. Bændur þar lifa á sauðfjárrækt. Grunnskóli var rekinn á Broddanesi frá 1978 fram til ársins 2004, en hætti þá um haustið og skólabörnum er nú ekið til Hólmavíkur. Skólabyggingin er nú notuð í ferðaþjónustu, en þar er farfuglaheimili. Hún er teiknuð af dr. Magga Jónssyni arkitekt. 

Næsti fjörður norðan við Kollafjörð er Steingrímsfjörður og næsti fjörður sunnan við er Bitrufjörður. Úr botni Kollafjarðar liggur vegur nr. 69 yfir í Gilsfjörð um Steinadalsheiði.

Utarlega í Kollafirði norðanverðum standa tveir steindrangar í fjöruborðinu, í Drangavík. Sagan segir að þeir séu tröll sem dagaði þar uppi eftir að hafa gert tilraun til að skilja Vestfirði frá meginlandinu. Kjálkann ætluðu þau að hafa fyrir tröllaríki. Stærri drangurinn er kerlingin og sá minni er karlinn. Þriðja tröllið sem tók þátt í þessari vinnu er drangurinn sem Drangsnes er kennt við.

Á Kollafjarðarnesi er kirkja, byggð úr steinsteypu árið 1909. Það er elsta steinsteypta hús á Ströndum. Kollafjarðarnes er nú sumardvalarstaður. Á sveitabænum Felli var um tíma rekin sumardvöl fyrir fatlaða einstaklinga.

Erfið siglingaleið er inn á fjörðinn vegna skerja. Þjóðsagan segir að kerlingin Hnyðja hafi lagt á fjörðinn að þar myndi aldrei drukkna maður og heldur aldrei fást þar bein úr sjó, eftir að synir hennar tveir drukknuðu í fiskiróðri.

## Jarðir í Kollafirði
* Broddadalsá *tvíbýli, önnur jörðin frístundadvalarstaður, á hinni stundaður sauðfjárbúskapur*
* Broddanes *fjórbýli, sauðfjárbúskapur stundaður á einu býli, annað íbúðir og frístundadvalarstaður*
* Stóra-Fjarðarhorn, *í byggð, sauðfjárbúskapur og grænmetisrækt og fleira*
* Undraland, *frístundadvalarstaður*
* Þrúðardalur, *eyðibýli, íbúðarhús uppistandandi*
* Hamar, *eyðibýli, engar byggingar*
* Fell, í byggð*, ekki búskapur*
* Miðhús, *í byggð, sauðfjárbúskapur*
* Steinadalur, *frístundadvalarstaður*
* Ljúfustaðir, *frítstundadvalarstaður*
* Litla-Fjarðarhorn, *frístundadvalarstaður*
* Hlíð, *eyðibýli, engar byggingar*
* Kollafjarðarnes, frístundadvalarstaður*, kirkjustaður*

Síðastnefnda jörðin, yst við norðanverðan Kollafjörð, tilheyrðu áður Kirkjubólshreppi og síðar Hólmavíkurhreppi, en hinar tilheyrðu Broddaneshreppi, síðar Fellshreppi og síðan aftur Broddaneshreppi. Nú eru öll þessi sveitarfélög hluti af Strandabyggð.
Bitrufjörður

**Bitrufjörður** er fjörður á Ströndum sem gengur inn úr vestanverðum Húnaflóa. Næsti fjörður norðan við hann er Kollafjörður en næsti fjörður sunnan við Bitrufjörð er Hrútafjörður. Bitrufjörður er oft kallaður Bitra og fólkið sem þaðan er er kallað Bitrungar. Í Bitru er kirkjustaður á Óspakseyri og þar var til skamms tíma rekið Kaupfélag Bitrufjarðar, verslun og sláturhús. Það hefur nú verið lagt niður. 

Landnámabók um Bitrufjörð: „Þorbjörn bitra hét maðr; hann var víkingr ok illmenni; hann fór til Íslands með skuldalið sitt; hann nam fjörð þann, er nú heitir Bitra, ok bjó þar. Nökkuru síðar braut Guðlaugr, bróðir Gils skeiðarnefs, skip sitt þar út við höfða þann, er nú heitir Guðlaugshöfði. Guðlaugr komsk á land ok kona hans ok dóttir, en aðrir menn týndusk; þá kom til Þorbjörn bitra ok myrði þau bæði, en tók meyna ok fæddi upp. En er þessa varð varr Gils skeiðarnef, fór hann til ok hefndi bróður síns; hann drap Þorbjörn bitru og enn fleiri menn. Við Guðlaug er kennd Guðlaugsvík.“

## Jarðir í Bitrufirði
* Þambárvellir, *tvíbýli, sauðfjárbúskapur*
* Þórustaðir, *sauðfjárbúskapur*
* Sandhólar, *sauðfjárbúskapur*
* Brunngil, *eyðibýli*
* Snartartunga, *ferðaþjónusta bænda*
* Óspakseyri, *frístundadvalarstaður, kirkjustaður*
* Krossárbakki, *eyðibýli, engar byggingar*
* Eyrarland, *eyðibýli, engar byggingar*
* Árdalur, *frístundadvalarstaður*
* Einfætingsgil, *frístundadvalarstaður*
* Gröf, *sauðfjárbúskapur*
* Hvítarhlíð, *sauðfjárbúskapur*
* Bræðrabrekka, *sauðfjárbúskapur*
* Skriðinsenni, *sauðfjárbúskapur*
Rekaviður

**Rekaviður** er viður sem rekið hefur á land með sjávarstraumum.

## Rekaviður á Íslandi
Rekaviður sem berst á land á Íslandi hefur ávallt verið talinn mikilvæg hlunnindi. Á Ströndum eru til dæmis margar góðar rekajarðir. Kirkjujarðir og stórbýli víða um land áttu ítök í rekanum um aldir og höfðingjar sóttu langt að til að sækja við til bygginga. Oft voru askar smíðaðir úr rekaviði. 
 
Talið er að rekaviðurinn berist alla leið frá ströndum Síberíu. Af volkinu í sjónum verður hann gegnsýrður af salti sjávar og fær þannig náttúrulega vörn gegn fúa. Rekaviður er því oft á tíðum afbragðs smíðaviður.

## Rekaviðartegundir

* **blóðeik** er  rauðleitur rekaviður. Sagt var að ef slíkur viður var notaður í skip taldi þjóðtrúin að það myndi farast. Talinn manndrápsviður. 
	
* **blóðselja** er samskonar viður og blóðeikin. Eftilvill sú sama. 
	
* **brúnselja**  er e.t.v. mahóní, og talin hafa borist frá Karíbahafi.

* **gráselja**
	
* **hvítfura**

* **hvítselja** talin ótæk til allrar skipasmíði.  

* **linfura**
	
* **rauðaviður**  rauðleitur rekaviður. Einnig nefndur **rauðviður**. Sennilega lerki.
	
* **selja** var talin hinn auðvirðilegasti allra viða, en var nothæf til rafta í skepnuhús. Af seljunni voru til margar tegundir, svo sem **vindselja**, **hvítselja** og **aspselja**. 

* **sjávarbörkur** er næfrakolla, sjórekin trjábörkur (brenndur innanhúss til að gera góða lykt). 

* **slorselja** sú trú virðist hafa verið almenn að forðast bæri allan kleyfgerðan meyruvið í báta, en það voru allar tegundir af selju, nema slorselja. 

* **þinill** er sérstök (hörð) rekaviðartegund.

* **þinur** er hörð, rauðleit rekaviðartegund. 

## Tilvísanir
Bjarnarfjörður

**Bjarnarfjörður** gengur vestur úr Húnaflóa og er næsti fjörður norðan við Steingrímsfjörð. Bjarnarfjörður tilheyrir Kaldrananeshreppi þar sem Drangsnes er eina þéttbýlið. Bjarnarfjarðará liðast niður dalinn og hefur safnað vatni ofan af Trékyllisheiði. Ágæt bleikjuveiði er í Bjarnarfjarðará.

Kirkjustaðurinn í Bjarnarfirði er á Kaldrananesi, sunnanmegin við fjörðinn. Þar er kirkja sem byggð var árið 1851. Laglega hlaðinn grjótgarður er í kringum kirkjugarðinn. 

Búskapur hefur farið minnkandi í Bjarnarfirði undanfarin ár og nú er einungis hefðbundinn búskapur á tveim bæjum, í Odda og á Kaldrananesi.

Á Laugarhóli var skóli sveitarinnar í árafjöld en nú er rekið þar hótel árið um kring,. Þar er einnig sundlaug sem kallast Gvendarlaug eftir Guðmundi góða biskup, sem vígði vatnið í eldri laug ofan við núverandi sundlaug.

Kotbýli kuklarans er skammt frá lauginni en það er annar áfangi Galdrasýninga á Ströndum.

Áform eru um nokkuð stórtæka skógrækt í Bjarnarfirði en þar eru veður mjög hagstæð.

Tvær akleiðir eru í Bjarnarfjörð að sunnan. Annars vegar yfir Bjarnarfjarðarháls og hinsvegar út Steingrímsfjörð að norðanverðu eftir Selströnd og áfram í gegnum Drangsnes

Þegar ekið er áfram norður úr Bjarnarfirði er ekið eftir Bölum þar til komið er í Kaldbaksvík. Þá er stutt í  Árneshrepp þar sem eru nyrstu byggðu ból á Ströndum. Samkvæmt Landnámabók heítir fjörðurinn eftir landnámsmanninum Birni. Hann er ekki ættfærður í Landnámu og ekki getið um landnámsjörðina en sagt er að kona hans hafi heitið Ljúfa og sonur þeirra Svanur og búið á Svanshóli.

## Jarðir í Bjarnarfirði
* Kaldrananes, *[[sauðfjárbúskapur]]*
* Framnes, *sumardvalarstaður*
* Bakki, *í byggð, [[trjárækt]]*
* Skarð, *[[eyðibýli]]*
* Hvammur,*sumardvalarstaður*
* Sunndalur, *sumardvalarstaður*
* Goðdalur, *sumardvalarstaður*
* Svanshóll, *í byggð, trjárækt*
* Oddi, *sauðfjárbúskapur*
* Baldurshagi, *sauðfjárbúskapur*
* Klúka, *í byggð,*
* Ásmundarnes, *frístundadvalarstaður* 
* Reykjarvík, *frístundadvalarstaður*
* Asparvík *sumardvalarstaður*

## Tilvísanir


## Tenglar
* Vestfjarðavefurinn
Borðeyri

**Borðeyri** er fyrrum kauptún sem stendur við Hrútafjörð á Ströndum og er eitt fámennasta þorp landsins með 16 íbúa 15. júlí 2018. Fyrr á öldum var Borðeyri í tölu meiriháttar siglinga- og kauphafna. Nafn eyrarinnar er dregið af því að þegar Ingimundur gamli fór í landaleit, sumarið eftir að hann kom til Íslands, fann hann þar nýrekið viðarborð og nefndi eyrina Borðeyri eftir því. Frá þeim atburðum segir í Vatnsdælasögu:

Borðeyri varð löggiltur verslunarstaður 23. desember 1846. Pétur Eggert z sem kallaður hefur verið faðir Borðeyrar reisti fyrsta timburhús þorpsins sem nú kennt er við Richard P. Riis kaupmann en Pétur var fyrsti fastakaupmaðurinn á Borðeyri.  Verið er að vinna að endurbótum og verndun á húsinu sem er eitt elsta hús við Húnaflóa.

Þann 7. maí 1934 kom þar upp Borðeyrardeilan sem snerist um samningsrétt félaga í verkalýðsfélagi í Hrútafirði. 
 
Á Borðeyri var lengi starfrækt Kaupfélag Hrútfirðinga en síðar var þar útibú frá Kaupfélaginu á Hvammstanga. Seinast var þar verslunin Lækjargarður sem ekki er starfrækt lengur. Í dag er bifreiðaverkstæðihttps://www.sgverk.com, gistiheimilihttp://www.tangahus.is  og tjaldsvæði. 

## Mynd


Mynd:Borðeyri.jpg|Borðeyri séð að austanverðu
Mynd:Bordeyri 19th century.jpg|Borðeyri 1883


## Tenglar
* Saga Riis húss á Borðeyri
* Á Borðeyri kviknuðu margar góðar hugmyndir, Morgunblaðið, 180. tölublað (13.08.1997), Bls 10
* Hvar sem vegi vantar, minningarbrot frá Borðeyri, Samvinnan, 6. Tölublað (01.12.1981), Blaðsíða 26
* Borðeyri - upplýsingsíða 
* 
* Tillaga um verndarsvæði í byggð - Borðeyri

## Tilvísanir
Fell (Kollafirði)

**Fell** í Kollafirði á Ströndum er sveitabær fyrir miðri byggð í botni Kollafjarðar. Land jarðarinnar er bæði stórt og gróðursælt, enda var Fell á öldum áður bústaður andlegra og veraldlegra höfðingja, auk landnámsmannsins Kolla. Fagurmyndað fjall sem nefnist Klakkur gnæfir yfir bænum og sést langt að. Þarna er einnig Svartfoss, en hann var notaður af sjómönnum til að miða út fiskimið á innanverðum Húnaflóa.

Á síðari hluta átjándu aldar varð Fell sýslumannssetur, þegar Halldór Jakobsson (1734-1810) flutti þangað. Hann var merkur söguritari en brokkgengur í embætti og sagður drykkfelldur og rustafenginn. Hann hlaut bágt fyrir að gæta ekki Fjalla-Eyvindar betur en svo að hann strauk úr fangavistinni á Felli og var síðar settur af fyrir drykkjuskap og óráðsíu við strand verslunarskipsins *[[Fortuna]]* í Eyvindarfirði árið 1787.

Kirkja stóð á Felli fyrr á tímum og þar er kirkjugarður. Kirkjan á Felli var helguð Ólafi helga Noregskonungi í kaþólskum sið, en jörðin var kirkjustaður allt til ársins 1906 þegar sóknir Fells- og Tröllatungusafnaða voru sameinaðar og kirkja síðan reist á Kollafjarðarnesi 1909.

Frá 2004 hefur verið starfræktur orlofsstaður fyrir fatlaða á Felli. 

## Tenglar
* Heimasíða
Hrútafjörður

**Hrútafjörður** er um 36 km langur fjörður, sem liggur suður úr Húnaflóa. Næsti fjörður fyrir norðan hann er Bitrufjörður. Byggðin á vesturströndinni, Strandamegin, kallaðist Bæjarhreppur og var syðsta sveitarfélagið á Ströndum. Skráður íbúafjöldi í hreppnum var um það bil 100 manns, sem hafa atvinnu af landbúnaði, verslun og þjónustu. Dálítið þéttbýli er á Borðeyri.
Eftir að sameining Húnaþings vestra og Bæjarhrepps var samþykkt þann 3. desember 2011 voru þessi tvö sveitarfélög sameinuð um áramótin 2011-2012. Sveitarfélagið Húnaþing vestra nær því upp á miðjan Stikuháls, sem aðskilur Hrútafjörð og Bitrufjörð á Ströndum.

Við austanverðan fjörðinn var áður Staðarhreppur, en er nú hluti af Húnaþingi vestra. Þar er Reykjatangi þar sem er Byggðasafn Húnvetninga og Strandamanna og áður var rekinn Héraðsskólinn á Reykjum. Við miðjan Hrútafjörð er Hrútey sem er í eigu Melstaðarkirkju. Í eynni er gjöfult æðarvarp.

Inn Hrútaförð var siglingaleið fraktskipa fyrr á árum og sigldu þau þá inn til Borðeyrar með vistir og varning.
Hrútafjörður þótti erfiður til siglinga fyrir stór skip sökum þess hve skerjóttur hann er. Nokkur hætta var því á að flutningaskip tækju niðri á einhverjum köflum í firðinum.

Mörk Stranda og Húnaþings, og þar með einnig mörk Vestfjarða og Norðurlands, liggja frá botni Hrútafjarðar með Hrútafjarðará, síðan vestur yfir miðja Holtavörðuheiði upp á Tröllakirkju. Innsti byggði bærinn var áður Grænumýrartunga en er núna Óspaksstaðir eftir að Grænumýrartunga fór í eyði árið 1967.

Í Landnámabók er sagt að Ingimundur gamli Þorsteinsson hafi gefið firðinum nafn þegar hann kom þar við í leit sinni að landi til að nema og fann tvo hrúta. Bálki Blængsson er hins vegar sagður hafa numið land í Hrútafirði og búið á Bálkastöðum og síðan í Bæ. Hann á að hafa verið son Sóta af Sótanesi og barist í Hafursfjarðarorustu gegn Haraldi konungi. Í landnámi Bálka byggðu síðan landnámsmennirnir Arndís auðga Steinólfsdóttir, Grenjuður og Þröstur Hermundarsynir, Eysteinn meinfretur Álfsson og Þóroddur.
Þverárvirkjun

**Þverárvirkjun** er vatnsaflsvirkjun í Steingrímsfirði á Ströndum byggð á árunum 1951–1953. Hún var fyrst gangsett þann 15. desember 1953 og vígð með viðhöfn þann 4. september 1954. Þiðriksvallavatn er miðlunarlónið fyrir virkjunina sem stendur við Húsadalsá.

## Bygging
Þverá sem áður rann úr Þiðriksvallavatni var stífluð og tekin í gegnum vatnspípu niður að Þverárvirkjun og rennur nú út í Húsadalsá í gegnum virkjunina. Stíflan sem upphaflega var byggð í gjúfri Þverár var að hluta til bogastífla, 17 metra löng og 10 metra há, sú fyrsta sinnar tegundar á landinu. Veggþykkt í boganum var 60 sm og heildarlengd stíflunnar var 34 metrar. Við þessar framkvæmdir hækkaði vatnsyfirborð Þiðriksvallavatns úr 78,5 m hæð yfir sjávarmáli í 82,5 metra og vatnið stækkaði úr 1,55 í 1,8 ferkílómetra. Tún bæjanna Þiðriksvalla og Vatnshorns framan við Þiðriksvallavatn fóru þá undir vatn, en þeir höfðu skömmu áður farið í eyði. Stíflan var svo hækkuð lítilega í nokkrum áföngum næstu áratugina, m.a. 1963.

Á árunum 1999–2002 var Þverárvirkjun endurnýjuð að miklu leyti og stóð Orkubú Vestfjarða fyrir þeim framkvæmdum. Þá var byggð ný stífla og stöðvarhúsið stækkað og breytt, skipt um hluta af þrýstivatnspípu og ný vél sett niður. Við það tækifæri voru rannsakaðar fornleifar á Þiðriksvöllum og fundust þar ummerki um landnámsbæ. 

Ný 500 metra löng jarðvegsstífla var byggð af Ístak árið 2000 og er gamla steypta stíflan hluti af henni. Með byggingu stíflunnar hækkaði yfirborð Þiðriksvallavatns um 6 metra og vatnsmagnið sem nýtist virkjuninni tvöfaldaðist. Yfirborð vatnsins er við þessa breytingu orðið 90 metrar yfir sjávarmáli og flatarmálið 2,7 ferkílómetrar. Náttúrulegt yfirfall fyrir virkjunina er í svonefndu Kotskarði. Hugmyndin er að með þessum framkvæmdum tvöfaldist árleg orkuframleiðsla Þverárvirkjunar og verði um 8,5 gígavattstundir.

## Heimildir
* 

## Tenglar
Þverárvirkjun á vef Orkubús Vestfjarða
William Butler Yeats

**William Butler Yeats** (13. júní, 1865 – 28. janúar, 1939) var írskt skáld og leikskáld sem var einn af frumkvöðlum írsku bókmenntaendurreisnarinnar fyrir aldamótin 1900. Hann var einn af stofnendum Abbey Theater leikhússins í Dublin 1904. Hann var einnig mikill áhugamaður um dulspeki og guðspeki og kynnti sér Hindúatrú. Hann fékk sæti í írsku öldungadeildinni 1922. Þótt hann sé eitt af lykilskáldum á ensku á 20. öldinni fékkst hann ekki við óbundið form líkt og svo mörg önnur módernísk skáld heldur orti undir hefðbundnum bragarháttum. Hann hlaut bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1923.

## Ritaskrá
* 1886 — Mosada 
* 1888 — Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantry 
* 1889 — The Wanderings of Oisin and Other Poems 
* 1891 — Representative Irish Tales 
* 1891 — John Sherman and Dhoya 
* 1892 — Irish Faerie Tales 
* 1892 — The Countess Kathleen and Various Legends and Lyrics 
* 1893 — The Celtic Twilight 
* 1894 — The Land of Heart's Desire 
* 1895 — Poems 
* 1897 — The Secret Rose 
* 1899 — The Wind Among the Reeds 
* 1900 — The Shadowy Waters 
* 1902 — Cathleen ni Houlihan 
* 1903 — Ideas of Good and Evil 
* 1903 — In the Seven Woods 
* 1907 — Discoveries 
* 1910 — The Green Helmet and Other Poems 
* 1912 — The Cutting of an Agate 
* 1913 — Poems Written in Discouragement 
* 1914 — Responsibilities 
* 1916 — Reveries Over Childhood and Youth 
* 1917 — The Wild Swans at Coole 
* 1918 — Per Amica Silentia Lunae 
* 1921 — Michael Robartes and the Dancer 
* 1921 — Four Plays for Dancers 
* 1921 — Four Years 
* 1924 — The Cat and the Moon 
* 1925 — A Vision 
* 1926 — Estrangement 
* 1926 — Autobiographies 
* 1927 — October Blast 
* 1928 — The Tower 
* 1929 — The Winding Stair 
* 1933 — The Winding Stair and Other Poems 
* 1934 — Collected Plays 
* 1935 — A Full Moon in March 
* 1938 — New Poems
Tröllatunga

**Tröllatunga** er sveitabær sem stendur við Steingrímsfjörð á Ströndum. Þar var prestssetur til ársins 1886, en kirkjustaður til 1909. Þá var kirkja reist á Kollafjarðarnesi og kirkjurnar á Felli í Kollafirði og Tröllatungu lagðar af. Á Þjóðminjasafni Íslands er varðveitt forn klukka úr Tröllatungukirkju.

Sveitin sunnan megin við Steingrímsfjörð, frá Kollafjarðarnesi að Skeljavík, heitir Tungusveit eftir Tröllatungu. Sagt er að landnámsmaðurinn Steingrímur trölli hafi búið í Tröllatungu.

Frá Tröllatungu liggur akvegur yfir Tröllatunguheiði yfir í Geiradal við Gilsfjörð.
Broddaneshreppur

**Broddaneshreppur** var sveitarfélag á Ströndum sem nú er hluti Strandabyggðar. Það náði yfir Kollafjörð og Bitrufjörð á Ströndum, frá Stikuhálsi milli Hrútafjarðar og Bitru og að Forvaða við norðanverðan Kollafjörð. Hreppurinn samsvaraði hinum forna Broddaneshreppi áður en honum var skipt upp í Fellshrepp og Óspakseyrarhrepp á síðari hluta 19. aldar. Broddaneshreppur varð svo aftur til við endursameiningu þeirra 1. janúar 1992. 

Í Broddaneshreppi voru rétt rúmlega 50 íbúar í árslok 2005 og hafði fækkað mjög á síðustu árum. Bændur í hreppnum lifðu á sauðfjárrækt. Í hreppnum var Kaupfélag Bitrufjarðar á Óspakseyri sem hætti starfsemi árið 2004. Einnig grunnskóli á Broddanesi, sem var lokað haustið 2004, en hann hafði þá starfað frá ársbyrjun 1978.

## Sameiningartillögur
Í kosningu um sameiningu sveitarfélaga í október 2005 var tillaga stjórnvalda um sameiningu allra sveitarfélaga á Ströndum felld í öllum sveitarfélögum á Ströndum, nema Broddaneshreppi. Viðræður um sameiningu Broddaneshrepps og Hólmavíkurhrepps hófust síðan í nóvember sama ár. Var sameiningin samþykkt í kosningu 8. apríl 2006 og tók gildi 10. júní, að afloknum sveitarstjórnarkosningum vorið 2006. Samhliða kosningunum var kosið um þrjár tillögur að nafni á nýja sveitarfélagið - Strandahrepp, Strandabyggð og Sveitarfélagið Strandir. Í kosningunni varð nafnið Strandabyggð ofan á með 95 atkvæði, en auðir og ógildir seðlar voru 117.
Kollafjörður

Eftirfarandi firðir heita **Kollafjörður**:

* Á Íslandi:
** Kollafjörður á Barðaströnd
** Kollafjörður við Faxaflóa
** Kollafjörður á Ströndum

* Í Færeyjum:
** Kollafjörður (Færeyjum)
Metanet

**Metanet** er miðjulaust net, með svipuð markmið og Freenet, en aðra hönnun. Metanet snýst um að gera það erfitt að finna auðkenni annarra á netinu, til að leyfa þeim að hýsa efni og IPv4 og IPv6 þjónustur, nafnlaust.
Kaldbaksvík

**Kaldbaksvík** á Ströndum er stærsta víkin á milli Bjarnarfjarðar og Veiðileysu í Kaldrananeshreppi.

Landnámsmaðurinn Önundur tréfótur nam þar land og byggði þar bæ sinn Kaldbak, að norðanverðu í víkinni. Á þeirri jörð stendur hús sem byggt var 1955 úr viðum húss kaupmannsins í Kúvíkum við Reykjarfjörð. Bærinn Kleifar stendur sunnan við víkina og er einungs notað til sumardvalar líkt og Kaldbakur. Fáein önnur smærri sumarhús í einkaeign eru í landi Kleifa. 

Kaldbakshorn gnæfir yfir víkinni sunnanverðri, 508 metra hátt, sagnir eru af því að Svanur á Svanshóli hafi gengið í fjallið eftir að hann drukknaði út af víkinni og að þar hafi verið vel tekið á móti honum. Svanur bjó á Svanshóli í Bjarnarfirði. Sagan segir að göng liggi úr hlíðinni ofan við Svanshól undir fjallgarðinn og út um Svansgjá, sem er áberandi gjá í Kaldbakshorni. Þá leið notaði Svanur til að stytta sér leið er hann reri til fiskjar frá Kaldbaksvík.

Kaldbaksvíkurvatn er í dalnum inn af víkinni og þar nokkru ofar er að finna heita hveri með allt að 70°C heitu vatni.

Fjallendið milli Kaldbaksvíkur og Veiðileysufjarðar er á náttúruminjaskrá og hæsti tindur svæðisins er Lambatindur, 854 m.
Kalli litli könguló

**Kalli litli könguló** er barnagæla til er á fjölmörgum tungumálum um könguló sem í íslensku útgáfunni fjallar um tilraun köngulóarinnar „Kalla“ til að klifra upp á vegg. Í þeirri ensku fjallar hún hinsvegar um klifur hans upp tepott. Hinir ýmsu hlutar vísunnar eru svo oft táknaðir með hreyfingum sem tákna aðstæður Kalla.

:*Kalli litli könguló*
:*klifraði upp á vegg.*
:*Svo kom rigning og Kalli litli féll.*
:*Upp kom sólin og þerraði hans kropp.*
:*Kalli litli könguló*
:*klifraði upp á topp.*