open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tom Jones

Sir **Thomas Jones Woodward** (f. 7. júní 1940), betur þekktur sem **Tom Jones**, er velskur söngvari með áberandi sterka baritónrödd, sem átti röð af smellum frá 7. áratug 20. aldar. Hann hefur átt 36 lög á topp 40-vinsældarlistanum í Bretlandi og 19 í Bandaríkjunum. Hann kom reglulega fram í Las Vegas frá 1967 til 2011. Meðal þekktustu laga Tom Jones eru „It's Not Unusual“, „What's New, Pussycat?“, „Thunderball“, „Delilah“, „She's a Lady“ og „Sex Bomb“.
Alfred Eisenbeisser

**Alfred Eisenbeisser** (rúmenska: **Alfred „Fredi“ Fieraru**) (f. 7. apríl 1908 - d. 1. júlí 1991) var rúmenskur knattspyrnumaður og skautadansari. Hann vann það fágæta afrek að keppa bæði á Ólympíuleikum og HM í knattspyrnu, í sitthvorri íþróttinni.

## Ævi og ferill
Eisenbeisser fæddist í borginni Cernăuţi í Austurríki-Ungverjalandi (nú Úkraínu). Hann var af þýsku ætterni en hlaut rúmenskt ríkisfang í kjölfar stækkunnar landsins eftir fyrri heimsstyrjöldina. 

Knattspyrnuferill hans hófst með borgarliðum í Cernăuţi og árið 1930 var hann valinn í rúmenska landsliðið sem tók þátt í fyrstu heimsmeistarakeppninni í Úrúgvæ. Hann tók þátt í báðum leikjum Rúmena á mótinu, gegn Perú og Úrúgvæ. Tveimur árum eftir heimsmeistaramótið gekk hann til liðs við félagið *Venus Búkarest* og varð fjórvegis rúmenskur meistari undir þeirra merkjum áður en hann lagði skóna á hilluna árið 1944.

Samhliða knattspyrnuferlinum lagði Eisenbeisser stund á listhlaup á skautum. Hann keppti í parakeppni á Evrópumeistaramótinu í listdansi árin 1934 og 1939. Á ÓL í Berlín 1936 náði hann 7. sæti ásamt dansfélaga sínum Irinu Timcic. Eisenbeisser náði því þeim fágæta áfanga að keppa bæði á HM í knattspyrnu og á Ólympíuleikum í annarri íþrótt en knattspyrnu.

### Upprisa frá dauðum
Eisenbeisser var hætt kominn á heimleiðinni frá HM í Úrúgvæ árið 1930. Hann fékk lungnabólgu í ferðinni og þurfti að leggjast inn á sjúkrahús í Genúa. Honum var ekki hugað líf og neyddust liðsfélagar hans til að skilja hann eftir á Ítalíu. Þegar heim var komið tilkynntu þeir fjölskyldunni um andlát Alfreds. Öllum að óvörum braggaðist leikmaðurinn furðuhratt og tókst honum að komast heim upp á eigin spýtur. Hann kom heim til sín í þá mund sem verið var að undirbúa minningarathöfnina um hann og leið yfir móðurina þegar sonurinn birtist afturgenginn á heimilinu.

## Heimildir
*
Stafnesviti

**Stafnesviti** er 8 metra hár gulur ferstrendur steinsteyptur viti sem stendur á Stafnesi á Reykjanesskaga. Vitinn var reistur árið 1925. Ljóseinkenni vitans er Fl(2) WR 15s (tvö blikkljós í hvítum og rauðum geisla á 15 sekúndna fresti).
Preguinho

**João Coelho Neto**, betur þekktur sem **Preguinho**) (f. 8. febrúar 1905 - d. 1. október 1979) var knattspyrnumaður frá Brasilíu. Hann var fyrirliði og markahæsti leikmaður brasilíska landsliðsins á fyrstu heimsmeistarakeppninni í Úrúgvæ.

## Ævi og ferill
Preguinho fæddist í Rio de Janeiro, sonur þekkts rithöfundar, Coelho Neto. Frá 1925 til 1938 lék hann fyrir stórlið Fluminense sem framherji. Hann var valinn í brasilíska landsliðið sem keppti á HM í Úrúgvæ árið 1930 og var hann fyrirliði. Hans fyrstu og einu landsleikir voru á mótinu þar sem hann skoraði í báðum leikjum liðsins, í tapi gegn Júgóslavíu og sigri á Bólivíu. Markið gegn Júgóslavíu var jafnframt fyrista HM-mark Brasilíu í sögunni. Þriðji og síðasti landsleikur Preguinho var vináttukeppni gegn Bandaríkjunum í kjölfar mótsins.

Eftir að atvinnumennska var innleidd í brasilísku knattspyrnunni kaus Preguinho að halda áhugamannahugsjónina í heiðri og þáði aldrei laun fyrir að keppa fyrir hönd Fluminense.

Auk knattspyrnunnar var Preguinho afreksmaður í sundi, körfuknattleik og fleri greinum.

Hann lést árið 1979, 74 ára að aldri, úr langvinnum lungnasjúkdómi.

## Heimildir
*
Leopold Kielholz

**Leopold „Poldi“ Kielholz** (f. 9. júní 1911 - d. 4. júní 1980) var knattspyrnumaður frá Sviss. Hann var fyrirliði og markahæsti leikmaður svissneska landsliðsins á HM 1934.

## Ævi og ferill
Leopold Kielholz fæddist í Basel og hóf knattspyrnuferil sinn með ýmsum borgarliðum, þar á meðal FC Basel frá 1930 til 1934. Hann lék fyrir ýmis lið í heimalandinu og Stade Reims í Frakklandi til ársins 1943 þegar hann lagði skóna á hilluna. Hann varð tvívegis svissneskur meistari með Servette FC Genéve, árin 1933 og 1934. Í seinna skiptið varð hann jafnframt markakóngur deildarinnar.

Hann var augljós kostur í svissneska landsliðið sem hélt til Ítalíu á HM 1934. Hann skoraði tvö fyrstu HM-mörk Sviss í 3:2 sigri á  Hollandi og annað tveggja marka liðsins í 2:3 tapi gegn Tékkóslóvakíu. Kielholz skoraði alls 12 mörk í 17 landsleikjum sínum á árabilinu 1933 til 1938. Hann var í landsliðshópi Sviss á HM 1938 í Frakklandi en kom ekki við sögu.

Kielholz hafði verið spilandi þjálfari hjá Stade Reims 1936 til 1937. Hann stýrði síðar svissneska landsliðinu, fyrst frá 1950 til 1953 og svo aftur 1954 til 1958.

## Heimildir
*
Köngen

**Köngen** (sváfska: *Kengga*) er bæjarfélag í sveitarfélaginu Esslingen í Baden-Württemberg í Þýskalandi. Köngen er staðsett um það bil níu kílómetrum frá höfuðstaði sveitarfélagsins Esslingen am Neckar og sex kílómetrum frá Nürtingen.
Björgunarsveitin Sigurvon

**Björgunarsveitin Sigurvon** er björgunarsveit í Sandgerði í Suðurnesjabæ. Sigurvon var stofnuð 1928 og er elsta björgunarsveitin sem enn starfar innan Slysavarnafélags Íslands. Björgunarsveitin rekur björgunarskipið *Hannes Þ. Hafstein* sem gerir út frá Sandgerðishöfn.
Robert Habeck

**Robert Habeck** (fæddur 2. september 1969 í Lübeck í Þýskalandi) er þýskur stjórnmálamaður úr græningjaflokknum og rithöfundur. Þann 8.desember 2021 tók hann við embætti efnahags- og loftslagsverndarráðherra Þýskalands og varakanslara landsins.
Kerfill

**Kerfill** er heiti á nokkrum ættkvíslum sveipjurta. Meðal tegunda eru garðakerfill, skógarkerfill og spánarkerfill.
Kristilega sósíalsambandið

**Kristilega sósíalsambandið** (þýska: Christlich-Soziale Union) í Bæjaralandi (CSU) er stjórnmálaflokkur í þýska sambandslandinu Bæjaralandi. Flokkurinn ræður ríkjum í fylkinu og er einn af stærstu flokkum Þýskalands. Hann er talinn vera mið hægri flokkur. Flokkurinn er systurflokkur Kristilega lýðræðissambandsins í Þýskalandi (CDU), og saman eru flokkarnir kallaðir Sambandsflokkarnir (Unionsparteien) eða Sambandið (Union).

## Tilvísanir
Enrique Ballesteros

**Enrique Ballesteros** (f. 18. janúar 1905 - d. 11. október 1969) var knattspyrnumaður frá Úrúgvæ. Hann var í fyrsta sigurliði Úrúgvæ á HM 1930.

## Ævi og ferill
Enrique Ballesteros hóf feril sinn sem markvörður hjá *Miramar Misiones* árið 1924. Þaðan lá leið hans til Rampla Juniors þar sem hann lék á árunum 1925 til 1934 og varð hann úrúgvæskur meistari með liðinu árið 1927. Frá 1935 til 1937 var hann í herbúðum Peñarol og varð þrívegis landsmeistari, uns skæður lungnasjúkdómur varð til þess að hann þurfti til að leggja hanskana á hilluna.

Landsliðsferill Ballesteros spannaði nítján leiki á átta ára tímabili frá 1930 til 1937. Hann stóð milli stanganna í öllum fjórum leikjum Úrúgvæ þegar liðið varð heimsmeistari á heimavelli árið 1930. Fyrir mótið var ekki talið að hann yrði fyrsti kostur í markvarðarstöðuna en færið gafst þegar aðalmarkvörðurinn, Favorite Mazali, var settur út úr liðinu fyrir að hafa í leyfisleysi yfirgefið hótel landsliðsins til að hitta ástkonu sína. Ballesteros varð einnig Suður-Ameríkumeistari árið 1935.

Hann lést í Montevideo árið 1969, 64 ára að aldri.

## Heimildir
*
Santos Iriarte

**Victoriano Santos Iriarte** (f. 2. nóvember 1902 - d. 10. nóvember 1968) var knattspyrnumaður frá Úrúgvæ. Hann var í fyrsta sigurliði Úrúgvæ á HM 1930.

## Ævi og ferill
 Santos Iriarte fæddist í borginni Canelones í Úrúgvæ og hóf að leika í meistaraflokki með *Racing Montevideo* rétt um tvítugt. Hann lék 423 leiki fyrir liðið á árabilinu 1923 til 1932. Þá gekk hann til liðs við Peñarol þar sem hann lék um þriggja ára skeið og varð landsmeistari undir merkjum félagsins árið 1932.

Kunnastur er hann þó sem meðlimur í heimsmeistaraliði Úrúgvæ árið 1930. Iriarte lék alla fjóra leiki liðsins í keppninni og skoraði þar tvö mörk, annað í undanúrslitaleiknum gegn Júgóslavíu og það seinna í úrslitunum á móti Argentínu þar sem hann kom heimamönnum í 3:2 forystu. Iriarte lék einungis einn landsleik fyrir utan HM-leikina.

Hann lést árið 1968, 66 ára að aldri.

## Heimildir
*
Álvaro Gestido

**Álvaro Antonio Gestido Pose** (f. 17. maí 1907 - d. 18. janúar 1957) var knattspyrnumaður frá Úrúgvæ. Hann var í fyrsta sigurliði Úrúgvæ á HM 1930 og Ólympíumeistari árið 1928.

## Ævi og ferill
Álvaro Gestido var miðjumaður sem lék allan sinn feril fyrir Peñarol, frá 1926-1940 og vann þar fjölda meistaratitla. Hann var valin í úrúgvæska landsliðið sem keppti á Ólympíuleikunum í Amsterdam árið 1928, en knattspyrnukeppni hennar var álitin ígildi heimsmeistaramóts FIFA. Tveimur árum síðar varð hann heimsmeistari með úrúgvæska liðinu og lék alla fjóra leikina í keppninni. Alls spilaði hann 27 landsleiki á árabilinu 1927 til 1940.

Bróðir hans, Óscar Diego Gestido gegndi embætti forseta Úrúgvæ um nokkurra mánaða skeið árið 1967.

## Heimildir
*
Kálfatjörn

**Kálfatjörn** er bær, kirkjustaður og fyrrum prestsetur á Vatnsleysuströnd á Suðurnesjum. Kirkjan tilheyrir Tjarnaprestakalli í Kjalarnesprófastsdæmi. Prestur Ástjarnarkirkju messar þar.

Kálfatjarnarkirkja er sóknarkirkja Vogabúa. Núverandi kirkjubygging var vígð þann 13.júní árið 1893 og  var ein stærsta sveitakirkja á landinu en hún rúmaði öll sóknarbörnin í einu. Umhverfi hennar á sér merka sögu en hlaðan Skjaldbreið sem hlaðin var snemma á 19.öld stendur á hlaðinu við kirkjuna. Kirkjan þykir mikil völundarsmíð en Guðmundur Jakobsson húsasmíðameistari (1860-1933) var forsmiður og Þorkell Jónsson bóndi í Móakoti sá um tréverk og útskurð. Nikolaj Sófus Bertelsen (1855-1915) sá um að mála kirkjuna en hann málaði einnig Iðnó og Dómkirkjuna. Altaristaflan er eftirmynd af altaristöflu Dómkirkjunnar, en Sigurður Guðmundsson (1833-1874) málaði hana árið 1866. Hún sýnir upprisuna. Talið er að kirkja hafi verið á Kálfatjörn frá upphafi en Kálfatjarnarkirkja er talin upp í kirknatali Páls biskups frá 1200. Kirkjan er friðuð.
Kvikmyndaferðamennska

**Kvikmyndaferðamennska** er ferðamennska sem gengur út á að heimsækja tökustaði úr frægum kvikmyndum eða sjónvarpsþáttum. Kvikmyndaferðamennska er ört vaxandi grein ferðaþjónustu. Dæmi um vinsæla áfangastaði ferðamanna eru Matmata í Túnis sem kemur fyrir sem heimili Loga Geimgengils í *[[Stjörnustríð: Ný von|Stjörnustríði: Nýrri von]]* frá 1977, sviðsmyndin í Hobbiton á Nýja-Sjálandi úr kvikmyndinni *[[Hringadróttinssaga (kvikmynd)|Hringadróttinssögu]]*, Alnwick-kastali sem kemur fyrir í kvikmyndunum um Harry Potter, og Dimmuborgir á Íslandi sem birtast í sjónvarpsþáttunum *[[Krúnuleikar (sjónvarpsþættir)|Krúnuleikum]]*.

## Tilvísanir
Pablo Dorado

**Pablo Aniceto Dorado Gallinares** (f. 22. júní 1908 - d. 18. nóvember 1978) var knattspyrnumaður frá Úrúgvæ. Hann var í fyrsta sigurliði Úrúgvæ á HM 1930 og skoraði fyrsta markið í úrslitaleiknum gegn Argentínu.

## Ævi og ferill
Pablo Dorado fæddist í Montevideo og hóf knattspyrnuferil sinn með C.A. Bella Vista. Hann gekk til liðs við argentínska liðið River Plate eftir HM 1930 og lék þar um nokkurra missera skeið áður en hann lagði skóna á hilluna.

Kunnastur er Dorado fyrir þátt sinn í heimsmeistaratitli Úrúgvæ á heimavelli árið 1930. Hann var ónotaður varamaður í fyrsta leiknum gegn Perú en tók þátt í hinum þremur. Hann skoraði fyrsta markið í 4:0 sigri á Rúmeníu í riðlakeppninni og kom Úrúgvæ í 1:0 í úrslitaleiknum sjálfum gegn Argentínu.

Hann lést árið árið 1978, sjötugur að aldri.

## Heimildir
*
Zakk Wylde

**Zachary Phillip Wylde** (fæddur **Jeffrey Phillip Wielandt**, 14. janúar, 1967 í Bayonne, New Jersey) eða **Zakk Wylde** er bandarískur tónlistarmaður. Hann varð þekktur sem gítarleikari Ozzy Osbourne þar sem hann spilaði frá 1987 og af og á til 2025.

Wylde fer fyrir þungarokkssveitinni Black Label Society. Sem sólólistamaður hefur hann gefið út tvær plötur sem eru í léttari stíl og þar spilar hann meðal annars á píanó og munnhörpu. Einnig var hann söngvari og gítarleikari suðurríkjarokksveitarinnar stuttlifðu *Pride & Glory*, sem gaf út eina skífu. Ennfremur hefur hann spilað í ábreiðusveitinni *Zakk Sabbath* sem tekur Black Sabbath ábreiðulög.

Wylde gekk til liðs við endurreista þungarokkssveitina Pantera árið 2022 en hann var vinur gítarleikara sveitarinnar Dimebag Darrell sem var myrtur.

2001, Wylde fór með hlutverk gítarleikara Steel Dragon í kvikmyndinni Rock Star, (með Mark Wahlberg  og Jennifer Aniston í aðalhlutverkum).

## Útgefið efni
### með Ozzy Osbourne
*1988: No Rest for the Wicked
*1990: Just Say Ozzy (live album)
*1991: No More Tears
*1993: Live & Loud (live album)
*1995: Ozzmosis
*2001: Down to Earth
*2002: Live at Budokan (live album)
*2007: Black Rain
*2022: Patient Number 9

### Pride & Glory
*1994: Pride & Glory

### Sóló
*1996: Book of Shadows
*2016: Book of Shadows II

### Zakk Sabbath
*2016: Live in Detroit (live EP)
*2020: Vertigo

### Black Label Society
*1998: Sonic Brew
*2000: Stronger than Death
*2001: Alcohol Fueled Brewtality Live!! +5
*2002: 1919 Eternal
*2003: The Blessed Hellride
*2004: Hangover Music Vol. VI
*2005: Mafia
*2006: Shot to Hell
*2009: Skullage
*2010: Order of the Black
*2011: The Song Remains Not the Same
*2013: Unblackened
*2014: Catacombs of the Black Vatican
*2018: Grimmest Hits
*2019: Nuns and Roaches: Tasty Little Bastards (EP)
*2021: Doom Crew Inc.

## Tengill
* [Zakk Wylde á [Allmusic]. ]
Carlos Peucelle

**Carlos Desiderio Peucelle** (f. 13. september 1908 - d. 1. apríl 1990) var knattspyrnumaður frá Argentínu. Hann var í landsliði þjóðar sinnar sem lék til úrslita á HM 1930 auk þess að vera leikmaður og síðar þjálfari sigursæls meistaraliðs River Plate á fjórða og fimmta áratugnum.

## Ævi og ferill
 Carlos Peucelle fæddist í Buenos Aires og lék fyrir nokkur minni borgarlið áður en hann gekk til liðs við River Plate árið 1931 og lék undir þeirra merkjum næsta áratuginn. Á þeim tíma varð hann fjórum sinnum landsmeistari.

Hann lék 59 landsleiki fyrir argentínska landsliðið á árunum 1928 til 1940 og skoraði í þeim tólf mörk. Hann varð tvívegis Suður-Ameríkumeistari, árin 1929 og 1937. Hann var í leikmannahópi Argentínu á HM 1930 og lék þar fjóra leiki. Hann sat á varamannabeknum í fyrsta leiknum, gegn Frökkum en tók svo þátt í leikjunum á móti Mexíkó og Síle í riðlakeppninni. Hann skoraði tvö síðustu mörkin í 6:1 stórsigri á Bandaríkjunum í undanúrslitum og jafnaði metin í 1:1 í úrslitunum á móti Úrúgvæ.

### Þjálfaraferill
Peucelle tók við þjálfun River Plate leiktíðina 1945-46 og er meðal þeirra sem taldir eru eiga hvað stærstan þátt í að skapa gullaldarlið félagsins, *Vélina* (spænska: *La Máquina*). Næstu árin ferðaðist hann um Suður-Ameríku og starfaði hjá fjölda liða sem knattspyrnuráðgjafi fremur en eiginlegur knattspyrnustjóri. Meðal landa þar sem hann drap niður fæti voru Kosta Ríka, Perú, Paragvæ og Kólumbía þar sem hann stofnaði knattspyrnuskóla sem átti eftir að hafa mikil áhrif.

## Heimildir
*
Ivan Bek

**Ivan „Ivica“ Bek** eða **Yvan Beck** (f. 29. október 1909 - d. 2. júní 1963) var knattspyrnumaður frá Serbíu. Hann var í keppnisliði Júgóslavíu á Ólympíuleikunum 1928 og fyrstu Heimsmeistarakeppninni árið 1930.

## Ævi og ferill
 Ivan Bek fæddist í Belgrað, sonur þýsks föður og tékkneskrar móður. Sextán ára að aldri gekk hann til liðs við BSK Belgrað þar sem hann skoraði 51 mark í 50 leikjum. Árið 1928 fluttist hann til Frakklands ar sem hann gekk til liðs við FC Sète. Hann komst í bikarúrslit með liði sínu þegar á fyrsta ári og varð svo bikarmeistari ári síðar eftir að hafa skorað tvö síðustu mörkin í 3:1 sigri gegn RC France. Árið 1934 varð hann tvöfaldur meistari með Sète, sem þar með varð fyrsta franska liðið til að ná þeim árangri.

Bek lék sinn fyrsta landsleik kornungur, árið 1927 og var í liði Júgóslavíu á Ólympíuleikunum í Amsterdam árið eftir sem féll úr leik strax í fyrstu umferð gegn Portúgal. Tveimur árum síðar var hann aðalmarkaskorari Júgóslava sem komust alla leið í undanúrslit fyrstu heimsmeistarakeppninnar í Úrúgvæ 1930. Þar skoraði hann seinna mark sinna manna í 2:1 sigri á Brasilíu og tvö af fjórum mörkum gegn Bólivíu.

Síðasti landsleikur Bek fyrir Júgóslavíu var á árinu 1931. Hann fékk síðar franskt ríkisfang og lék alls fimm leiki fyrir franska landsliðið á árunum 1935 til 1937.

Á árum síðari heimsstyrjaldarinnar var Bek, sem þá hafði tekið sér nafnið Yvan Beck, virkur meðlimur í frönsku andspyrnuhreyfingunni. Hann starfaði sem hafnarverkamaður í Sète seinni hluta ævinnar og lést þar af völdum hjartaáfalls árið 1963.

## Heimildir
*
Gyula Zsengellér

**Gyula Zsengellér** (fæddur 27. desember 1915 í Búdapest, dó 29. mars 1999 á Kýpur) var ungverskur knattspyrnumaður og þjálfari sem hlaut silfurverðlaunin á HM 1954

## Ævi og ferill
 Gyula Zsengellér fæddist í 	Cegléd í héraðinu Pest í Ungverjalandi. Hann gekk til liðs við Újpest FC árið 1936 og lék þar í rúman áratug. Á þeim tíma varð hann fjórum sinnum ungverskur meistari. Árið 1947 gekk hann til liðs við ítalska liðið A.S. Roma og var í þeirra herbúðum um tveggja ára skeið. Keppnisferlinum lauk hann í Kólumbíu á árunum 1951 til 1953, en um þær mundir var skammlíf en öflug atvinnumannadeild starfrækt þar í landi.

Zsengellér lék 39 landsleiki á árunum 1936 til 1947 og skoraði í þeim 33 mörk. Hann var markahæstur leikmanna ungverska liðsins á HM 1938 og skoraði fimm mörk. Hann skoraði í öllum fjórum leikjum Ungverja í keppninni nema úrslitaleiknum.

Eftir að Zsengellér lagði skóna á hilluna sneri hann sér að þjálfun. Hann starfaði að langmestu leyti á Kýpur þar sem hann þjálfaði fjölda liða allt til ársins 1979 þegar hann hætti afskiptum af knattspyrnu.

## Heimildir
*
Đorđe Vujadinović

**Đorđe Vujadinović** (serbneska: Ђорђе Вујадиновић) (f. 29. nóvember 1909 - d. 5. október 1990) var knattspyrnumaður frá Serbíu og bankagjaldkeri. Hann var í keppnisliði Júgóslavíu á Ólympíuleikunum 1928 og fyrstu Heimsmeistarakeppninni árið 1930.

## Ævi og ferill
Đorđe Vujadinović fæddist í úthverfi borgarinnar Smederevo en fluttist ungur til Belgrað þar gekk hann í raðir BSK Belgrað sem hafði á besta liði Júgóslavíu að skipa. Þegar atvinnumennska hóf innreið sína í júgóslavneska boltann neitaði Vujadinović að þiggja laun og bar því við að hann þénaði nægilega vel í starfi sínu sem bankagjaldkeri. Bankastörfin áttu þó eftir að setja mark sitt á knattspyrnuferil hans þar sem hann gat ekki fengið frí hvenær sem hentaði og þurfti því að sleppa ýmsum landsliðsverkefnum. Vegna bankastarfanna greip félag hans oft til þess ráðs að fljúga Vujadinović á síðustu stundu í útileiki og fékk hann því viðurnefnið *knattspyrnumaðurinn fljúgandi*.

Hann varð fimm sinnum júgóslavneskur meistaði með BSK Belgrað: 1930-31, 1932-33, 1934-35, 1935-36 og 1938-39. Þá varð hann markakóngur júgóslavnesku deildarinnar í tvígang, 1929 og 1930-31.

Landsleikir Vujadinović urðu 44 á árabilinu 1929 til 1940. Hann tók þátt í öllum þremur leikjum Júgóslava á HM í Úrúgvæ 1930 og skoraði tvö marka sinna manna. Eitt gegn Bólivíu í riðlakeppninni og annað í undanúrslitunum á móti Úrúgvæ þar sem hann náði forystunni í 6:1 ósigri.

Að leikferlinum loknum sneri Vujadinović sér að þjálfun bæði í heimalandinu og í Tyrklandi. Hann stýrði m.a. ungmennalandsiði Júgóslavíu á sjöunda áratugnum. Hann lést árið 1990.

## Heimildir
*
Alberto Galateo

**Alberto Luis Galateo** (f. 4. maí 1912 - d. 26. febrúar 1961) var knattspyrnumaður frá Argentínu. Hann var í landsliði þjóðar sinnar sem keppti á HM á Ítalíu 1934.

## Ævi og ferill

Alberto Galateo lék fyrir ýmis argentínsk félagslið, þar á meðal *Unión de Santa Fe* á árunum 1930-34. Hann hlaut náð fyrir augum argentínska knattspyrnusambandsins og var valinn í landsliðshópinn sem hélt til Ítalíu árið 1934 til að keppa í annarri heimsmeistarakeppninni. Argentínumenn voru silfurlið frá fyrra móti og gerðu sér vonir um gott gengi en töpuðu 2:3 fyrir Svíum í fyrsta leik og voru þar með dottnir úr leik. Galateo kom Argnentínumönnum í 2:1 forystu en það dugði ekki til.

Galateo lagði skóna á hilluna árið 1943. Hann lést við voveiflegar aðstæður árið 1961 eftir að sonur hans, David José, skaut hann þegar hann gerði sig líklegan til að myrða eiginkonu sína. Sonarsonur Galateo, Damián Galateo, gerði síðar heimildarmynd um þessa atburði.

## Heimildir
*
Tomás Fernández

**Tomás Fernández Ruiz** (fæddur árið 1915 í Kantabría á Spáni, dánardagur óþekktur) var knattspyrnumaður sem keppti með landsliði Kúbu á HM 1938 í Frakklandi.

## Ævi og ferill
Afar lítið er vitað um Tomás Fernández. Hann fæddist á Spáni en fluttist til Kúbu þar sem hann lék knattsyrnu undir merkjum *Centro Gallego*.

Allnokkur knattspyrnulið frá Norður- og Mið-Ameríku skráðu sig til leiks fyrir forkeppni HM 1938. Þegar á hólminn var komið drógu þau öll sig úr keppni þar til lið Kúbu stóð eitt eftir. Fernández var valinn í landsliðshópinn og tók þátt í öllum þremur leikjum liðsins í keppninni. Liðið gerði fyrst 3:3 jafntefli við Rúmeníu og þurftu þau því að mætast að nýju nokkrum dögum síðar. Þar unnu Kúbverjar óvæntan 2:1 sigur þar sem Fernández skoraði sigurmarkið. Það er jafnframt seinasta mark Kúbu í sögu úrslitakeppna HM því liðið sá aldrei til sólar í leiknum gegn Svíþjóð í fjórðungsúrslitum.

## Heimildir
*
Tollund-maðurinn

**Tollund-maðurinn** er vel varðveitt mýralík sem fannst við mótöku í mýrlendi við Bjældskovdal á Jótlandskaga í Danmörku þann 6. maí árið 1950. Líkið var svo vel varðveitt að grunur lá um að nýlegt morð hefði verið framið og líkfundurinn tilkynntur til lögreglunnar í Silkeborg. Við nánari athugun kom í ljós að um 2500 ára gamlar líkamsleifar var um að ræða. Tólf árum áður hafði annað lík, Elling-stúlkan fundist í sama mýrlendi. 

Tollund-maðurinn fannst liggjandi í fósturstellingu með reipi bundið um hálsinn, sem gefur til kynna að hann hafi annað hvort verið tekinn af lífi eða verið hluti af einhverskonar fórnarathöfn. Áætlað er að hann hafi verið milli 30 og 40 ára gamall þegar hann lést og var uppi á 4. öld f.Kr., eftir umskiptin frá bronsöld til (keltneskrar) járnaldar. Kolefnisaldursgreining sem gerð var árið 2017 ákvarðaði að Tollund-maðurinn hafi líklega dáið á árunum 405 til 384 f.Kr.

## Tenglar
*Maðurinn sem varðveittist í 2000 ár - Lemúrinn
*Síðasta máltíð Tollund-mannsins
Sephora

**Sephora** er franskur fjölþjóðlegur smásöluaðili fyrir snyrtivörur og býður upp á um 340 vörumerki auk eigin snyrtivörulínu, Sephora Collection, sem inniheldur snyrtivörur eins og farða, húðumhirðu, ilmvötn, naglalökk, aukahluti, húðkrem og hárumhirðu.

Fyrirtækið var stofnað í Limoges árið 1969 og er nú með höfuðstöðvar í Neuilly-sur-Seine í Frakklandi. Frá árinu 1997 hefur Sephora verið í eigu lúxusfyrirtækisins LVMH. Nafnið kemur frá gríska orðinu sem þýðir fegurð, *sephos*, og grískri stafsetningu á Zippora stafsetningu Zipporah (gríska: Σεπφώρα, *Sepphōra*), eiginkonu Móses.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*
Fenty Beauty

**Fenty Beauty** (stílfært sem **FEИTY BEAUTY**) er snyrtivörumerki eftir barbadósku söngkonuna Rihanna og kom á markað 8. september 2017. Vörumerkið nýtur mikilla vinsælda fyrir mikla inngildingu fyrir fjölbreytta húðliti og Pro Filt'R förðunargrunnurinn varð eftirsóttur við fyrstu útgáfu. Upprunalegi förðunargrunnurinn innihélt 40 litatóna og hefur síðan stækkað í 50. Hyljarinn frá Fenty Beauty inniheldur einnig 50 litatóna og býður upp á mikið úrval fyrir allar tegundir af húð.

## Bakgrunnur
Í júní 2013 skráði Rihanna eftirnafnið sitt, Fenty, sem vörumerki fyrir ýmsar vörur. Það leiddi af sér getgátur að hún færi að vinna að öðrum verkefnum en tónlist. Fenty Beauty var meðal þessara nýju vörumerkja.

Rihanna setti Fenty Beauty á markað árið 2017 þegar hún var 29 ára gömul. Áður hafði hún unnið með MAC Cosmetics, og gefið út 10 ilmvötn í samstarfi við Parlux Ltd, en Fenty Beauty var hennar fyrsta snyrtivörumerki sem hún átti sjálf. Hún skrifaði undir samning árið 2016 og þróaði snyrtivörulínuna með lúxussamstypunni Louis Vuitton Moët Hennessey (LVMH) í gegnum Kendo deild LVMH. Kendo Holdings, Inc framleiðir vörurnar fyrir Fenty Beauty sem síðan selur vörurnar í Sephora og öðrum verslunum. Tímaritið *Women's Wear Daily* sagði að LVMH gæti hafa greitt 10 milljónir bandaríkjadala fyrir samninginn. Samningurinn fylgdi í kjölfarið á samningum Kendo um framleiðslu á Marc Jacobs Beauty og Kat Von D Beauty snyrtivörulínunum.

Rihanna bjó til Fenty Beauty til að bjóða upp á ingildandi úrval fyrir alla húðliti, þar á meðal mikið úrval í litatónum fyrir fólk með dekkri húð.

## Heimildir

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*
You'll Never Walk Alone

***You'll Never Walk Alone*** (á íslensku „Þú arkar aldrei einn” eða „Þú ert aldrei einn á ferð”.) er frægt lag eftir *[[Rodgers og Hammerstein]]*. Lagið var fyrst flutt á söngleiknum *Carousel* árið 1945 og gefið út sama ár. Útgáfa af laginu eftir hljómsveitina Gerry and the Pacemakers var tekin upp og gefin út árið 1963, þessi útgáfa af laginu varð gríðalega vinsæl. Lagið varð vinsælt meðal knattspyrnuaðdáenda og sérstaklega hjá aðdáendum enska knattspyrnufélagsins Liverpool við útgáfu Gerry and the Pacemakers. Það varð síðar slagorð Liverpool og einkennissöngur félagsins. 

## Íslenskun lagsins
Texti lagsins hefur verið þýddur endrum og sinnum yfir á íslensku. Tvær helstu þýðingarnar eru „Þú arkar aldrei einn” eftir Bjarka Elíasson og „Þú ert aldrei einn á ferð” eftir Þorstein Valdimarsson.

### Þú ert aldrei einn á ferð
Þýðing þessi hefur verið sungin margsinnis en höfundur hennar er Þorsteinn Valdimarsson. Þýðingin hefur meðal annars verið sungin af Jóhanni Sigurðarsyni, leikara.

### Þú arkar aldrei einn
Þýðing þessi eftir Bjarka Elíasson, fyrrverandi yfirlögregluþjón og mikinn Liverpool-aðdáanda, er ekki jafn rótgróin og þýðing Þorsteins Valdimarssonar en kemur endrum og eins fyrir sem áreiðanleg íslenskun á laginu. Bjarki skrifaði hana til minningar um Helga Símonarson, elsta áhanganda Liverpool samkvæmt leik­skrá Li­verpool haustið 2000.

## Tilvísanir
Eau de Gaga

**Eau de Gaga** er annað ilmvatnið frá bandarísku söngkonunni Lady Gaga. Tilkynnt var um ilmvatnið á heimasíðu Haus Laboratories. Ilmvatnið inniheldur hvíta fjólu, límónu og leður, og var markaðssett svo að það höfðaði til kvenna og karla. Ilmvatnið kom út 1. september 2014. Þetta er annað ilmvatn söngkonunnar, en hún gaf út ilmvatnið Fame árið 2012.

## Þróun
Í ágúst 2014 tilkynnti Gaga í gegnum samfélagsmiðla að annað ilmvatn hennar með Haus Laboratories í samstarfi við Coty, Inc. væri nefnt *Eau de Gaga*. Hún deildi einnig fyrstu kynningarmyndinni úr myndatöku af henni ásamt mörgum körlum sem táknar hvernig ilmvatnið er markaðssett til kvenna og karla. Auglýsingaherferðinni var leikstýrt og hún ljósmynduð af Steven Klein, sem vann með henni í að kynna fyrsta ilmvatnið hennar, Fame. Ilmvatnið kom fyrst út þann 1. september í Frakklandi, Póllandi, Þýskalandi, Bretlandi, Spáni og öðrum Evrópulöndum. Í nóvember kom það út í Asíu, Eyjaálfu, Rússlandi, Danmörku og einnig í sumum Evrópulöndum. Þann 15. janúar 2015 varð það svo gert fáanlegt í Bandaríkjunum og Kanada.

## Pakkningar og útgáfur
Flaska *Eau de Gaga* er svört og á að líkja eftir bæði karllægri og kvenlegri fagurfræði og kemur í rétthyrndum rauðum kassa. Framan á kassanum stendur „Eau de Gaga: Paris New York 001“. Talan 001 vísar til þess að þessi ilmur sé sá fyrsti í röðinni, en fleiri ilmir hafa ekki komið út. 

Auk ilmvatnsins var einnig selt húðkrem og sturtusápa. Það kemur í grönnum flöskum og eru í kössum með sömu hönnun og ilmvatnið. Ilmvatnið var fáanlegt í 15ml, 30ml, 50ml og 75ml. Bæði húðkremið og sturtusápan voru fáanleg í 75ml og 200ml.

## Kynning
Í ágúst 2014 birti Gaga fyrstu kynningarmyndina fyrir ilminn. Á henni sést Gaga í löngum slopp þar sem hún liggur ofan á mörgum körlum. Þetta táknaði það að ilmurinn hentaði bæði körlum og konum. Gaga birti opinbert plakat ilmvatnsins síðar á samfélagsmiðlum sínum. Á heimasíðu Haus Laboratories hófst niðurtalning þar sem var hægt að sjá nánari upplýsingar um ilmvatnið. Þegar niðurtalningunni lauk voru fleiri kynningarmyndir birtar á vefsíðunni, hráefni ilmsins, upplýsingar um verð og fleiri upplýsingar. Lady Gaga sagði að þetta ilmvatn væri einungis númer 001 og að það yrði heilt safn af Eau de Gaga ilmvötnum.

Þann 19. september 2014 var gefið út auglýsingamyndband sem sýndi Gaga með sítt ljóst hár í stuttum slopp ofan á hrúgu af karlkyns fyrirsætum sem voru berir að ofan á meðan lagið hennar og Tony Bennetts „I Can't Give You Anything but Love“ var notað sem undirspil. Lagið kemur frá djassplötunni sem hún gaf út með Tony Bennett, *[[Cheek to Cheek]]*. Myndbandið var í svarthvítu, var einnar mínútu langt og var tekið upp og leikstýrt af Steven Klein. Samkvæmt *Washington Jewish Week* var Eau de Gaga tíunda mest selda ilmvatn ársins 2014 og áætlað var að um 23.000 eintök hafi selst.

## Ytri tenglar
* Opinber vefsíða

## Heimild

## Tilvísanir
Lady Gaga Fame

**Lady Gaga Fame** er fyrsta ilmvatnið frá bandarísku söngkonunni Lady Gaga. Ilmvatnið var gefið út í Guggenheim safninu, í verslunum Macy's í Bandaríkjunum og í fjölmörgum verslunum í Bretlandi þann 22. ágúst 2012. Í september varð það svo fáanlegt á heimsvísu í gegnum Haus Laboratories vörumerki söngkonunnar í samstarfi við Coty, Inc. Ilmvatnið var markaðssett fyrir fólk óháð kyni og því var haldið fram í markaðssetningu að þetta væri fyrsta svarta ilmvatnið. Samkvæmt kynningarefni notar ilmvatnið óhefðbundna aðferð, frábrugðna hefðbundinni pýramýdabyggingu sem er algengasta aðferðin fyrir ilmvötn, sem sameinar tóna af hunangi, saffrani, apríkósum, orkídeum og jasmín.

## Þróun
Í júlí 2010 sagði breska tímaritið *Marketing* frá því að Lady Gaga hefði byrjað að vinna að óvenjulegu ilmvatni með Coty, Inc. sem yrði gefið út um jólin það árið og að því myndi fylgja stór auglýsingaherferð. „Ég veit ekkert um þetta verkefni,“ sagði Steve Mormoris varaforseti Coty Beauty á sínum tíma. „Þetta er algerlega rangur orðrómur.“ Nokkrum mánuðum síðar, í september, tilkynnti Mormoris að Gaga hefði skrifað undir langtíma-leyfissamning sem myndi leyfa Coty að gefa út ilmvatn undir hennar nafni og búist var við að fyrsta ilmvatnið myndi koma út um vorið 2012. Í júní 2012 sendi Coty frá sér fréttatilkynningu þar sem kom fram að ilmvatnið myndi bera titilinn Lady Gaga Fame.

## Ytri tenglar

* Opinber vefsíða

## Heimildir

## Tilvísanir
Eldgosið við Litla-Hrút 2023

**Eldgosið við Litla-Hrút 2023** er eldgos sem hófst þann 10. júlí, síðdegis, við Litla-Hrút sem er á milli Keilis og Fagradalsfjalls. Sprunga opnaðist norðan við fjallið sem stækkaði ört og varð 900 metra löng. Eftir sólarhring minnkaði virknin og einangraðist hún í gíga og að lokum í einn gíg. Mikil gasmengun var á svæðinu og lokuðu yfirvöld aðgang að vegum fyrst um sinn.  Litlu síðar urðu miklir gróðureldar og svæðinu var lokað aftur. Það varð mesti mosabruni síðan skráningar hófust.  Gosmóðan náði allt til Vestfjarða.

Þann 14. júlí sameinaðist hraunið úr gosinu hrauninu úr Meradölum. Fyrstu vikuna var framleiðsla gossins 2-3 sinnum meiri en í Geldingadölum 2021.  

Þar sem gangan að gosinu var lengri en í fyrri gosum á svæðinu og fólk sýndi af sér gáleysislega hegðun var ákveðið að loka fyrir aðgang að svæðinu á kvöldin og á nóttunni. 

Í byrjun ágúst hafði hraunframleiðsla minnkað verulega og ályktuðu jarðfræðingar að stutt væri í goslok.  Frá 5. ágúst var engin virkni í gígnum.

Hraunflæði í gosinu þakti 1,5 ferkílómetra.

## Tengill
*Lokatölur um stærð gossins í júlí og ágúst 2023 - Jarðvísindastofnun

## Tilvísanir
Mastodon

**Mastodon** getur átt við:
* Hina útdauðu loðfíla
* Bandarísku þungarokkhljómsveitina Mastodon
* Samfélagsmiðilinn Mastodon
Lafði Lokkaprúð

**Lafði Lokkaprúð** (enska: *Lady Lovely Locks and the Pixietails*) var bandarísk teiknimyndasería sýnd í íslensku sjónvarpi við lok 9. áratugarins. Leikföng voru seinna framleidd eftir teikmyndunum sem nutu töluverða vinsælda víðsvegar um heiminn. Aðalðersóna sögunnar var upprunarlega sköpuð og framleidd af bandaríska kveðjukorta fyrirtækinu *American Greeting*, en sama fyrirtæki skapaði einnig hina margfrægu Kærleiksbirni. Aðeins 20 þættir voru framleiddir. Á 9. og 10. áratugnum varð það algengt að teiknimyndaseríur væru skapaðar samhliða leikföngum af persónum teiknmyndana, þetta þótti góð markaðsbrella sem á sama tíma gaf leikföngum líf og söguheim á sjónvarpskjánum fyrir börn. Þessi markaðsetning er enn notuð í dag.

## Sjá einnig

* Bangsi bestaskinn
* Kærleiksbirnirnir
Litli-Hrútur

**Litli-Hrútur** er lítið fjall, 310 metrar, á Reykjanesskaga. Það er um 3 km suðvestur af Keili. Fjöll nálægt í suðri eru meðal annars Fagradalsfjall og Stóri-Hrútur.

Þann 10. júlí 2023 varð sprungueldgos rétt norðaustan Litla-Hrúts.
Stóri hundur

**Stóri hundur** (*Canis major*) er stjörnumerki á suðurhimni. Bjartasta stjarna himinsins, Hundastjarnan, er hluti af þessu stjörnumerki. Forngrikkir trúðu að stóri hundur og litli hundur væru veiðihundar sem eltu Óríon, sem var mikill veiðimaður í goðafræði Forn-Grikkja.

## Tenglar
* Stórihundur á Stjörnufræðivefnum
Popp rokk

**Popp rokk** er tónlistarstefna sem blandar saman eiginleikum popp og rokktónlistar. Hún varð vinsæl undir lok 6. áratugarins sem annar valmöguleiki við hefðbundið rokk og ról. Popp rokk einblínir meira á vandaðar lagasmíðar og fíngerðari upptökur heldur en uppreisnargjarna stílinn sem oft má tengja við venjulegt rokk. Stefnan fær innblástur úr takti, útsetningu, og einkennandi stíl rokk og róls. Sumir líta á popp rokk sem aðgreinda tónlistarstefnu meðan aðrir horfa á hana sem hluta af venjulegri popp og rokktónlist.

## Tilvísanir
Grímur Kristgeirsson

**Grímur Kristgeirsson** (f. 29. september 1897 – d. 19. apríl 1971) var íslenskur rakari og stjórnmálamaður. Hann var faðir Ólafs Ragnars Grímssonar, fyrrverandi forseta Íslands.

Grímur fæddist í Bakkakoti í Skorradal. Foreldrar hans voru Kristgeir Jónsson, bóndi, og Guðný Ólafsdóttir. Árið 1920, fluttist Grímur til Ísafjarðar þar sem hann starfaði fyrst sem lögregluþjónn í fjögur ár áður en hann opnaði rakarastofu. Árið 1939 kvæntist hann Svanhildi Ólafsdóttur frá Þingeyri. Hann var bæjarfulltrúi Alþýðuflokkins á Ísafirði frá 1934 til 1953 er fjölskyldan fluttist til Reykjavíkur. Seinna starfrækti hann rakarastofu á Keflavíkurflugvelli sem hann rak til dauðadags.
## Heimildir
Dr. Romantic

***Dr. Romantic*** (Kóreska: 낭만닥터 김사부; *Nangmandakteo Gimsabu*)  er suður-kóreskur sjónvarpsþáttur.
Svanhildur Ólafsdóttir Hjartar

**Svanhildur Ólafsdóttir Hjartar** (f. 20. nóvember 1914 – d. 4. maí 1966) var íslensk húsfreyja. Hún var gift Grími Kristgeirssyni rakara og var móðir Ólafs Ragnars Grímssonar, fyrrverandi forseta Íslands.

Svanhildur glímdi við berkla meirihluta ævi sinnar og glímdi við veikindin allt þar til hún lést, 51 árs að aldri. Sökum veikindana lá hún löngum stundum inn á Vífilsstaðahæli og Kristneshæli ásamt því að dvelja á sjúkrahúsinu á Akureyri. Árið 2022 var *Svanhildarstofa* opnuð á Hælinu, setri um sögu berklanna á Kristnesi, henni til heiðurs. Bréf sem hún skrifaði á meðan dvöl hennar á hælunum stóð urðu kveikjan að bókinni *Bréfin hennar mömmu*.

## Heimildir
Evrópumeistaramót Íslands í mýrarbolta

**Evrópumeistaramót Íslands í mýrarbolta**, einnig kallað **Mýrarboltinn á Ísafirði**, var árleg keppni í mýrarbolta sem haldin var á norðanverðum Vestfjörðum, oftast á Verslunarmannahelginni, á árunum 2004 til 2019. Svíþjóð heldur einnig evrópumeistaramót í mýrarbolta. Fyrsta óformlega mótið var haldið á Ísafirði haustið 2004 eftir að stofnendur þess höfðu tekið þátt í móti í Finnlandi. Eftir það var mótið haldið árlega á Ísafirði, á sérbúnum völlum í Tungudal, þangað til það fluttist til Bolungarvíkur árið 2016. Árið 2011 var í fyrsta sinn veittur sérhannaður 170 cm hár farandbikar til þess liðs er náði bestum árangri í keppninni.

Árið 2020 féll mótið niður vegna kórónuveirufaraldsins sem geisaði á Íslandi. Engin mót voru haldin næstu tvö ár á eftir og í júlí 2023 gáfu forsvarsmenn mótsins það út að ekki stæði til að endurvekja mótið aftur á þeirra vegum.

## Myndir

Ísafjörður Mud Football with Beer (20583316656).jpg
Ísafjörður Mud Football with Beer (20600526922).jpg
Ísafjörður Mud Football with Beer (20421622680).jpg
Ísafjörður Mud Football with Beer (20600546692).jpg
Ísafjörður Mud Football with Beer (20600584912).jpg


## Heimildir
Mýrarbolti

**Mýrarbolti**, einnig kallað **mýrarfótbolti** (Enska: Swamp football), er útfærsla af fótbolta sem spilaður er í mýrum eða drullusvaði. Íþróttin er upprunnin í Finnlandi þar sem hún var upphaflega notuð sem æfing fyrir íþróttamenn og hermenn vegna þess styrks sem þarf til að hlaupa í mýri. Mýrarfótbolti er sérstaklega vinsæll í Kainuu-héraði.

Fyrsta skipulagða meistaramótið var finnska meistaramótið sem haldið var 1998.

Auk Finnlands er mýrarbolti leikinn víðsvegar um heiminn, til dæmis í Þýskalandi, Rússlandi, Skotlandi og Indlandi. Á Íslandi var haldið árlegt mýrarboltamót á Ísafirði um 15 ára skeið, lengst af í tengslum við verslunarmannahelgina.

## Heimildir
Svartálfaheimur

Svartálfaheimur er heimili svartálfa í norrænni goðafræði og einn níu heima veraldar. Svartálfar eru sagðir miklir smiðir og frá þeim er Gleypnir, fjötur sá sem hélt Fenrisúlfi. Virðast þeir hafa verið dvergar. Niðavellir er annar heimur sem virðist einnig hafa verið heimili dverga.

## Tilvísanir
SoundCloud

**SoundCloud** er þýsk streymiþjónusta fyrir tónlist sem gerir notendum kleift að hlaða inn, auglýsa, og deila hljóðskrám. SoundCloud var stofnað árið 2007 af Alexander Ljung og Eric Wahlforss og er ein stærsta tónlistarstreymiþjónusta í heimi, aðgengileg í um 190 löndum og svæðum. Þjónustan er með meira en 75 milljónir virka mánaðarlega notendur og yfir 200 milljónir hljóðskrár frá og með nóvember 2021. SoundCloud býður upp á bæði ókeypis og greidda áskrift sem er fáanleg í gegnum síma, tölvur og Xbox tæki.

## Tilvísanir
Roland

**Roland** getur átt við eftirfarandi:
* Mannsnafnið Roland
* Manon Roland
* Roland Schimmelpfennig
* Roland Topor
Spanskfluga

: *[[Spanskflugan]] er líka frægt gamanleikrit eftir [[Franz Arnold]] og [[Ernst Bach]] frá 1913.*

**Spanskfluga** (fræðiheiti: *Lytta vesicatoria*) er smaragðsgræn varnaðarlituð bjalla af ætt olíubjalla sem finnst í Evrasíu.

Spanskflugan var lengi notuð í lyf þar sem hún inniheldur terpenóíðan kanþaridín, eitrað brenniefni sem var notað í húðhreinsiefni, sem gigtarlyf og kynörvandi efni. Bjallan var líka notuð í kryddblöndur eins og ras el hanout. Kanþaridín er illa lyktandi og hættulega eitrað efni sem veldur blæðingum og blöðrumyndun í slímhúð og hefur leitt til dauða.
Switchbru

**Switchbru** er óopinber DNS-þjónn frá þriðja aðila á Nintendo Switch. DNS netþjónn Switchbru gerir notendum kleift að fá aðgang að Google vefvafranum á annars ókapalnum, Nintendo Switch. Switchbru tengir þig síðan við opinbera DNS netþjóninn frá Google.

## Tilvísanir
Elias

**Elias** getur átt við eftirfarandi:
* Elias Canetti
* Elias Lönnrot
* Norbert Elias

## Sjá einnig
* Elías
Jonas

**Jonas** getur átt við eftirfarandi:
* Jonas Salk
* Jonas Gahr Støre
* Jonas Alströmer
* Jonas Neubauer
* Joe Jonas
* Nick Jonas
## Sjá einnig
* Jónas
Manuel

**Manuel** getur átt við eftirfarandi:
* Manuel Azaña
* Manuel Pellegrini
* Jean-Manuel Mbom
* Manuel Neuer
* Manuel Valls
* José Manuel Imbamba
* Andrés Manuel López Obrador
* Manuel Medrano
* José Manuel Rodrigues
* José Manuel Barroso
* Manuel Castells
* Manuel Noriega
* Juan Manuel Santos
## Sjá einnig
* Manúel
Bailey

**Bailey** getur átt við eftirfarandi:
* Cyril Bailey
* D.R. Shackleton Bailey
* G. W. Bailey
* Leon Bailey
Rækjumauk

**Rækjumauk** er gerjað mauk gert úr heilum rækjum eða átu og er vinsæll bragðbætir í matargerð Suðaustur-Asíu og Suður-Kína. Smárækjur eru þerraðar, maukaðar og blandaðar salti, og maukið síðan látið gerjast í nokkrar vikur. Rækjumauk er bæði bragð- og lyktsterkt, en mauk af betri gæðum hefur venjulega mildara bragð. Rækjumauk gengur undir ýmsum nöfnum, eins og *terasi* (í Indónesíu), *belacan* (í Malasíu), *bagoóng* (á Filippseyjum), *haam ha* (í Kína) og *kapi* (í Kambódíu og Taílandi).
Katsuobushi

**Katsuobushi** (japanska: 鰹節), líka þekkt sem **bonítóflögur** eða **okaka** (おかか), er kjöt af randatúnfiski sem hefur verið hægsoðið, reykt með sérstakri aðferð og síðan gerjað og þurrkað með aðstoð sérstakrar myglu. Þegar kjötið hefur verið verkað þannig verður það þétt og hart, og hægt að hefla af því örþunnar flögur sem  notaðar eru á ýmsan hátt í japanskri matargerð.

Ásamt þurrkuðum þara, kombu, er katsuobushi aðalinnihaldið í *[[dashi]]* sem er algengur súpugrunnur.
Næringarger

**Næringarger** er dautt ger sem er notað sem krydd eða bætiefni í matargerð. Næringarger er sérstaklega notað í grænkerafæði þar sem það inniheldur allar þær amínósýrur sem líkaminn framleiðir ekki sjálfur. Bragðið af því minnir á hnetur eða ost. Næringarger er framleitt með því að rækta sérstök afbrigði af ölgera (*Saccaromyces cerevisiae*) í næringarlausn þar sem uppistaðan er súkrósi, gjarnan fenginn úr mólassa eða sykurreyr. Gerið er síðan soðið, síað úr lausninni, þvegið og þurrkað. Næringarger er stundum vítamínbætt með járni og B12-vítamíni, en ölgeri framleiðir ekki B12-vítamín þótt sumar bakteríur geri það.

## Tilvísanir
Loðblágresi

**Loðblágresi** (fræðiheiti: *Geranium molle*) er lágvaxin jurt af blágresisætt. Hún er ættuð frá Evrópu og N-Afríku og er slæðingur víða annarsstaðar.

## Tilvísanir
Kóngablágresi

**Kóngablágresi** (fræðiheiti: *Geranium × magnificum*)  er jurt af blágresisætt. Jurtin verður 0,4-0,7 m há og blómgast í júlí til ágúst. Blómin eru stór, blá til fjólublá. Hún er blendingur G. ibericum × G. platypetalum.

## Tilvísanir
Hegranef

**Hegranef** (fræðiheiti: *Erodium cicutarium*)  er jurt af blágresisætt. Hún er frá Evrasíu og N-Afríku og hefur breiðst víða um.

## Tilvísanir
Arran

**Arran** (skoska: *Isle o Arran*; skosk gelíska: *Eilean Arainn*) er eyja við vesturströnd Skotlands. Hún 432 km² að stærð og er stærsta eyjan í Clyde-firði og sjöunda stærsta eyjan við Skotland. Hún er nú innan sveitarfélagsins Norður-Ayrshire, en var sögulega hluti af sýslunni Buteshire. Íbúar voru rúmlega 4500 talsins árið 2011. Sögulega og landfræðilega tengist eyjan Innri Suðureyjum, en Kintyre-skagi liggur á milli þeirra. Hálandamisgengið liggur þvert yfir eyjuna, svo hún hefur verið kölluð „smámynd af Skotlandi“ og „paradís jarðfræðinga“.
Bute

**Bute** (skoska: *Buit*; skosk gelíska: *Eilean Bhòid* eða *An t-Eilean Bòdach*) er eyja í Clyde-firði við vesturströnd Skotlands. Hálandamisgengið gengur þvert yfir eyjuna.

Áður fyrr var eyjan uppistaðan í sýslunni Buteshire, en nú er hún innan sveitarfélagsins Argyll og Bute. Íbúar voru um 6500 árið 2011 og þar af býr um 4300 í eina bænum á eyjunni, Rothesay, þangað sem ferja gengur frá meginlandinu. Hún er um 122 km² að stærð.
Diskablágresi

**Diskablágresi** (fræðiheiti: *Geranium platypetalum*) er jurt af blágresisætt. Hún er ættuð frá N-Íran, Kákasus, Tyrklandi og S-Túrkmenistan .

## Tilvísanir
Roðablágresi

**Roðablágresi** (fræðiheiti: *Geranium ibericum*) er jurt af blágresisætt. Það verður um 40 sm hátt og blómstrar í júlí - ágúst Líkist nokkuð diskablágresi. Það er ættuð frá N-Íran, Kákasus og Tyrklandi.

## Tilvísanir
Blágresisætt

**Blágresisætt** (fræðiheiti: Geraniaceae) er ætt blómplantna sem inniheldur hið íslenska blágresi.
Ættin samanstendur af 5 - 8 ættkvíslum

## Tilvísanir
Súrsmæruætt

**Súrsmæruætt** (fræðiheiti: Oxalidaceae) er ætt blómplantna sem inniheldur hina íslensku súrsmæru.
Ættin samanstendur af 5 ættkvíslum með um 570 tegundir.

## Tilvísanir
Otyken

**Otyken** (á chulym: Отукен, (það þýðir "heilagt land")) er síberísk hljómsveit sem var stofnuð af Andrey Medonos 2015 til að viðhalda Chulym menningu, en um 35-40 eru mæltir á chuvash sem er tyrkískt mál. 

## Meðlimir
Meðlimir Otyken eru af Chulym, Ket, og Selkúp ættum – ættbálkum sem eru hugsanlega skyldir Ainúum og frumbyggjum Ameríku. Allir meðlimir hljómsveitarinnar eru frá litlum byggðun nálægt Pasechnoye þorpi, þar sem lyf og rafmagn eru vandfengin og matur fenginn með veiðum, söfnun og býrækt. Þar af leiðandi er hljómsveitiun aukastarf fyrir meðlimina og er hópurinn breytilegur eftir því hvernig stendur á öðrum verkefnum.

### Virkir meðlimir

* Alena – sömgur, grommur (2015–2018)
* Kristina – fiðla (2015–2019)
* Misha – barkasöngur, gítar, bassagítar, gyðingaharpa, trommur, komuz (2017–2019)
* Tsveta (Alina) – gyðingaharpa, trommur, komuz, söngur, hrista (2017–nú)
* Aisylu (Tansylu) – bassagítar, trommur, gyðingaharpa, söngur, hrista (2017–2021)
* Aiko – bassagítar (2018, 2022–nú)
* Azyan – söngur (2018, 2021–nú)
* Altyna (Altynai) – komuz, söngur, gyðingaharpa (2018–2021)
* Eugene – saxofónn, barkasöngur, gyðingaharpa (2018–2021)
* Taida – söngur (2019–2021)
* Maya (Viktoria) – trommur, assistant producer (2019–nú)
* Sandro (Sandrosiy) – hrista, barkasöngur (2020–nú)
* Ach – hljómborð, barkasöngur (2020–nú)
* Kunchari – igil (tveggja strengja fiðla) (2021–nú)
* Hakaida – trommur (2022–nú)
* Otamay – komuz (strengjahljóðfæri) (2022–nú)

## Útgefið efni

### Albúm

* *Otyken* (2018)
* *Lord of Honey* (2019)
* *Kykakacha* (2021)
* *Phenomenon* (2023)

### Smáskífur

* Fashion Day (2020)
* Шаги Шойгу (2021)
* Genesis (2021)
* Legend (2022)
* Storm (2022)

## Tilvísanir
Höggormurinn

**Höggormurinn** (latína: *Serpens*; gríska: Ὄφις *Ófis*) er stjörnumerki á norðurhimninum sem skiptist í tvennt: Höggormshöfuðið (*Serpens Caput*) og Höggormshalann (*Serpens Cauda*). Á milli þeirra er stjörnumerkið Naðurvaldi. Bjartasta stjarna stjörnumerkisins er rauði risinn Unukalhai í Höggormshöfðinu. Stjörnumerkið er eitt þeirra 48 sem Kládíus Ptólmæos lýsti á 2. öld. 

## Tenglar
* Höggormurinn á Stjörnufræðivefnum
Litlibjörn

**Litlibjörn** (latína: *Ursa Minor*) er lítið stjörnumerki efst á norðurhimninum. Pólstjarnan er bjartasta stjarnan í stjörnumerkinu.

## Tenglar
* Litlibjörn á Stjörnufræðivefnum
*
Stone Temple Pilots

**Stone Temple Pilots** er bandarísk rokk eða grunge-hljómsveit frá San Diego sem fyrst gekk undir nafninu Mighty Joe Young. Sveitin varð vinsæl frá fyrstu plötu sinni þegar lagið *Plush* náði vinsældum.

Sveitin var með sömu liðskipan frá 1989 til 2013: Scott Weiland (söngur), bræðurnir Dean (gítar) og Robert DeLeo (bassi, bakraddir) og Eric Kretz (trommur). Sveitin tók hlé frá 2003-2008 þegar meðlimir einbeittu sér að hliðarverkefnum, Weiland fór í Velvet Revolver með meðlimum Guns N' Roses. Weiland var rekinn árið 2013 en hann átti við alvarlegan vímuefnavanda við að etja, hann lést árið 2015.

Söngvari Linkin Park, Chester Bennington tók við hljóðnemanum 2013 til 2015. En frá 2017 hefur söngvarinn Jeff Gutt verið með sveitinni.

## Meðlimir
### Núverandi meðlimir
*Dean DeLeo – gítar (1989–2003, 2008–)
*Robert DeLeo – bassi, bakraddir (1989–2003, 2008–)
*Eric Kretz – trommur (1989–2003, 2008–)
*Jeff Gutt – söngur (2017–)
### Fyrrum meðlimir
*Scott Weiland – söngur (1989–2003; 2008–2013; dó 2015)
*Chester Bennington – söngur (2013–2015; dó 2017)

## Breiðskífur
*Core (1992)
*Purple (1994)
*Tiny Music... Songs from the Vatican Gift Shop (1996)
*No. 4 (1999)
*Shangri-La Dee Da (2001)
*Stone Temple Pilots (2010)
*Stone Temple Pilots (2018)
*Perdida (2020)
Skógfjóla

**Skógfjóla** (fræðiheiti: *Viola riviniana*) er fjölært blóm af fjóluætt.

## Lýsing
Krónublöðin eru blá en hvít innst. Bikarblöðin eru odddregin, fræflarnir eru fimm talsins. Breiðhjartalaga laufblöðin eru stilklöng, lítt hærð og fíntennt. Skógfjólan vex helst í graslendi og kjarri. Hún er óalgeng á Íslandi. Erlendis er útbreiðslan mestöll Evrópa og N-Afríka auk Líbanon.

## Tilvísanir
Ofninn

**Ofninn** (latína: *Fornax*) er dauft stjörnumerki á suðurhimni. Ofninn er umlukinn Fljótinu. Hann er eitt þeirra stjörnumerkja sem franski stjörnufræðingurinn Nicolas Louis de Lacaille lýsti á 18. öld eftir rannsóknir sínar í Suður-Afríku.

## Tenglar
* Ofninn á Stjörnufræðivefnum
Kjölurinn

**Kjölurinn** (latína: *Carina*) er stjörnumerki á suðurhimni. Áður var hann hluti af stjörnumerkinu Argóarfarinu, en franski stjörnufræðingurinn Nicolas-Louis de Lacaille ákvað að skipta því í þrjá hluta: Kjölinn, Seglið og Skutinn. Í stjörnumerkinu eru margar bjartar stjörnur, þar á meðal Kanópus, sem er hvítleitur ofurrisi. 

## Tenglar
* Kjölurinn á Stjörnufræðivefnum
Gíraffinn

**Gíraffinn** (latína: *Camelopardalis*) er dauft stjörnumerki ofarlega á norðurhimni. Stjörnumerkinu var fyrst lýst af flæmska stjörnufræðingnum Petrus Plancius árið 1612.

## Tenglar
* Gíraffinn á Stjörnufræðivefnum
Kassíópeia (stjörnumerki)

**Kassíópeia** er stjörnumerki ofarlega á norðurhimni. Það er eitt þeirra 48 stjörnumerkja sem Kládíus Ptólmæos lýsti á 2. öld og nefndi eftir Kassíópeiu sem er móðir Andrómedu í grískri goðafræði. Stjörnumerkið er auðþekkjanlegt á því að fimm björtustu stjörnur þess mynda W.

## Tenglar
* Kassíópeia á Stjörnufræðivefnum