open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dennis Haysbert

**Dennis Haysbert** (fæddur Dennis Dexter Haysbert, 2. júní 1954) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í 24, The Unit og *Major League* þríleiknum.  

## Einkalíf
Haysbert fæddist í San Mateo í Kaliforníu. Stundaði nám við *American Academy of Dramatic Arts (AADA)*. 

Haysbert hefur verið giftur tvisvar sinnum: Elena Simms (1980-1984) og Lynn Griffith (1989-2001) en saman eiga þau tvö börn.     

## Ferill
### Leikhús
Árið 2010 lék Haysbert í *Race* sem Harry Brown við *Ethel Barrymore Theatre*.

### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Haysbert var árið 1978 í *Lou Grant*. Hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við *The Incredible Hulk*, *Code Red*, *Off the Rack*, *The Young and the Restless*, *Just the Ten of Us*, *American Playhouse*, *Now and Again* og *Static Shock*. Árið 2001 var Haysbert boðið hlutverk í 24 sem Forsetinn David Palmer, sem hann lék til ársins 2006. Haysbert var árið 2006 boðið hlutverk í The Unit sem Jonas Blane, sem hann lék til ársins 2009.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Haysbert var árið 1979 í *Scoring*. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við *Major League* myndunum, *Love Field*, *Insomnia*, *Heat* á móti Robert De Niro, Val Kilmer og Al Pacino, *Standoff*, *Jarhead* og *Kung Fu Panda 2*. 

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Verðlaun og tilnefningar
### Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films verðlaunin
*2000: Verðlaun sem besti leikari í aukahlutverki fyrir *Now and Again*.

### Black Reel verðlaunin
*2003: Verðlaun sem besti leikari í aukahlutverki fyrir *Far from Heaven*.

### Chlotrudis verðlaunin
*2003: Verðlaun sem besti leikari í aukahlutverki fyrir *Far from Heaven*.

### Golden Globes verðlaunin
*2003: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki í seríu, míniseríu eða sjónvarpsmynd fyrir 24.

### Image verðlaunin
*2009: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu fyrir The Unit.
*2008: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu fyrir The Unit.
*2007: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu fyrir The Unit.
*2006: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki í drama seríu fyrir 24.
*2004: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu fyrir 24.
*2003: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu fyrir 24.

### Satellite verðlaunin
*2003: Verðlaun sem besti leikari fyrir *Far From Heaven*. 
*2001: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki í dramaseríu fyrir 24.
*2001: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu fyrir *Now and Again*.

### Screen Actors Guild verðlaunin
*2005: Tilnefndur sem besti leikhópur fyrir 24. 
*2003: Tilnefndur sem besti leikhópur fyrir 24.

### Temecula Valley International Film Festival
*2006: Career Achievement verðlaunin.

### Washington DC Area Film Critics Association verðlaunin
*2002: Verðlaun sem besti leikari í aukahlutverki fyrir  *Far From Heaven*.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* Heimasíða Dennis Haysbert
* Dennis Haysbert á Internet Broadway Database síðunni
Þvottaefni

**Þvottaefni** er hreinsiefni sem notað er til að þvo þvott. Oftast fæst þvottaefni í duftformi en það er líka fáanlegt sem vökvi. Þvottaefni er yfirleitt sett inn í þvottavél ásamt mýkingarefni en má líka nota það til að þvo með höndunum.

## Innihald
Í flestum nútímaþvottaefnum eru nokkur ólík efni. Helstu þrjú efnin eru vatnsmýkingarefni (allt að 50 % af magni), yfirborðsvirk efni (15 %) og bleikiefni (7 %).

### Vatnsmýkingarefni
Þvottaefni inniheldur vatnsmýkingarefni sem fjarlægir kalsínjón í gegnum ýmsar aðferðir. Dæmi um vatsnmýkingarefni eru þvottasódi, sápa og geislasteinn, en eitt helsta þeirra er natríumþrífosfat.

### Bleikiefni
Bleikiefni fjarlægir jurtaefni eins og blaðgrænu, jurtabláma (antósýanín), sútunarsýrur (tannín) og önnur efni. Oftast er það bleikiefni sem er að finna í þvottaefni oxunarefni, eins og natríumperbórat og natríumhýpóklórít. Stundum er bætt við efnum sem hjálpa með að virkja bleikiefnið.

### Ensím
Mörg þvottaefni innihalda ensím, allt að 2 % af heildarmagninu í sumum vörum. Þessi ensím brjóta niður bletti sem samanstanda af prótín, fitum og kolvetni en fyrir hvern blett þarf ólíkt ensím, það er próteasa fyrir prótín, lípasa fyrir fitur og amýlasa fyrir kolvetni.

## Heimild
*
Ísleifur Sesselíus Konráðsson

**Ísleifur Sesselíus Konráðsson** (5. febrúar 1889 – 1972) var íslenskur myndlistarmaður og næfisti.

Ísleifur var fæddur á prestsetrinu Stað í Steingrímsfirði, sonur ógiftra vinnuhjúa þar. Hann flutti eins árs gamall að Hafnarhólmi með fóstru sinni, fór seinna í vinnumennsku á næsta bæ Gautshamar og síðar á Drangsnes í sjómennsku. Hann fluttist nítján ára til Reykjavíkur og fór þaðan til Kaupmannahafnar. Hann vann um tíma á millilandaskipi sem sigldi til New York en síðar við pússa silfrið á aðaljárnbrautastöðinni í Kaupmannahöfn. Hann kom aftur til Íslands og vann  við uppskipun skipa þar til hann varð sjötugur. Hann var ókvæntur og barnlaus og hafði engin samskipti við fjölskyldu sína. Jóhannes S. Kjarval hvatti hann til að fara að mála. Ísleifur hélt átta málverkasýningar og var sú fyrsta á daginn fyrir 73 ára afmæli hans. Björn Th. Björnsson kom list Ísleifs á framfæri.

## Heimild
* Áslaug Olga Heiðarsdóttir (B.A. ritgerð)
Óríonþokan

**Óríonþokan** eða **Sverðþokan** (einnig þekkt sem **NGC 1976**) er geimþoka.

## Tenglar
* Stjörnufræðivefurinn: Sverðþokan í Óríon
Marbella

**Marbella** er borg í Andalúsíu á Spáni. Borgin liggur við strönd Miðjarðarhafsins í héraðinu Málaga, nálægt fjallinu La Concha. Árið 2017 voru íbúar um 141.000. Marbella og nærliggjandi bærinn Puerto Banús eru mikilvægir ferðamannabæir við Costa del Sol. Marbella er vinsæll orlofsstaður hjá ferðamönnum sem koma víða að.

Mörg skemmtiferðaskip og lystisnekkjur leggjast að bryggjunni í Marbella. Borgin er líka vinsæll fyrir golfvellina sína og smábátahafnir. Á svæðinu sem umkringir bæinn eru mörg hótel og lúxushús.

Frá Marbella er unnt komast að öðrum stöðum eins og Málaga, Estepona, Torremolinos, Fuengirola eða Gíbraltar með strætisvagni. Hraðbrautin A7 rennur framhjá bænum en næsti flugvöllurinn er Málaga-Costa del Sol.

## Heimild
*
Þjóðvegur F208

**Þjóðvegur F208** eða **Fjallabaksleið nyrðri** er hálendisvegur sem liggur frá Þjóðvegi 1 í Vestur-Skaftafellssýslu að Hrauneyjum. Leiðin var áður kölluð Landmannaleið og það heiti er enn oft notað en þó er nokkuð á reiki hvað nákvæmlega skuli teljast til þeirrar leiðar. Oft er Dómadalsleið (Þjóðvegur F225) talin hluti af Landmannaleið.
Þjóðvegur F225

**Þjóðvegur F225** eða **Dómadalsleið** er íslenskur hálendisvegur, nyrsti hluti gömlu Landmannaleiðar, sem nú er yfirleitt kölluð Fjallabaksvegur nyrðri. Stundum er talað um Dómadalsleið sem hluta af Fjallabaksvegi nyrðri. Dómadalsleið liggur frá Landvegi til austurs að vegamótum norðan við Frostastaðavatn.


Image:Hekla.jpg
Image:Landmannaleið.jpg
File:IcelandHighlandRoad-pjt.jpg
Game Boy Color

**Game Boy Color** (japanska: ゲームボーイカラー *Gēmu Bōi Karā*) er handleikjatölva sem kom út 23. nóvember 1998 í Evrópu og naut gríðalegra vinsælda. en hún hafði þann eiginleika að geta spilað leiki í lit og hún spilaði tvenns konar leiki: Game Boy og Game Boy Color leiki sem meðal annars Pokémon.
Skjár

**Skjár** getur átt við um:

* glugga
* lampaskjá, bakskautslampa
* tölvuskjá, tæki sem sýnir myndir frá tölvu
* skermur
Handleikjatölva

**Handleikjatölva** er leikjatölva sem ætluð er að ferðast með. Hún er lítið, létt tæki með skjá, stýribúnaði, hátölurum og umskiptanlegum eða endurhlaðanlegum rafhlöðum. Handleikjatölvur eru ólíkar öðrum leikjatölvum þar sem stýribúnaðurinn, skjárinn og hátalararnir eru öll í einu tæki. 

Fyrsta handleikjatækið kom á markaðinn árið 1976 við útgáfu *[[Mattel Auto Race|Auto Race]]* frá Mattel. Seinna framleiddu nokkur önnur fyrirtæki — þar á meðal Coleco og Milton Bradley — sín eigin létt leikjatæki en þessum var ætlað að ferðast með eða nota á borði. Með þessum tækjum var hægt að spila eingöngu einn leik. Elsta handleikjatækið þar sem hægt var að skipta um hylki var Microvision frá Miltion Bradley sem kom út árið 1979.

Talið er að Nintendo hafi gert handleikatölvur vinsælar með útgáfu Game Boy árið 1989. Frá og með 2011 er Nintendo enn einn stærsti framleiðandi handleikjatölva með Nintendo DS og DSi línunum. Nýjasta handleikjatölvan frá fyrirtækinu heitir Nintendo 3DS sem gefur frá sér þrívíddarmyndir en leikendur þurfa ekki að nota gleraugu til að sjá þær. Dæmi um tæki frá öðrum framleiðendum sem eru handleikatölvur eða hægt er að nota sem handleikjatölvu eru PSP og Playstation Vita frá Sony og iPod touch frá Apple.
Hátalari

**Hátalari** eða **gellir** er tæki sem tekur við upplýsingum á formi rafbyglna og breytir þeim í hljóðbylgjur, sem menn geta numið með eyrunum.. Hljóðnemi breytir hljóðbylgjum í rafbylgjur, sem eru magnaðar og sendar í hátalara. Hátalara er að finna í mörgum tækjum eins og sjónvörpum, útvörpum og tónlistarspilurum en þeir eru líka oft bara sjálfstæðir. Litlir hátalarar eru í heyrnartólum.

## Myndun hljóðs

Þegar rafstraumurinn í vírlykkju sem liggur í hátalara breytist myndast breytilegt segulsvið, þessar breytingar eru á stefnu. Þessi rafstraumur eða rafmerki er látið ferðast í marga hringi innan hátalarans og þannig myndast segulsviðið. Við lykkjuna er segull en þegar hann kemur fyrir segulsviðið verkar hann á vírlykkjuna. Þá sveiflast lykkjan til og þetta orsakar titringi í loftinu sem er í kringum hana. Titringur þessi hefur sömu tíðni og sveiflur og straumurinn. 

## Uppbygging
Flestir hátalarar samanstanda af keilu úr pappír, plasti eða málmi sem tengd er ramma með fjöðrun, eins og sjá má í skýringarmyndinni. Keiluna þarf að gera úr stífu og léttu efni svo að bylgjurnar myndist. Keilan er fest í rammanum þannig að hún getur eingöngu ferðast í tvær áttir, það eru fram og til baka. Vírlykkjan heitir að öðru nafni hljóðspóla og hún er föst við keiluna. Rafstramurinn rennur frá tengjunum í gegnum vírana að hljóðspólunni. Þessi hljóðspóla er föst við keiluna til að senda út titringinn sem sterkast.

## Tengt efni
* Heyrnartól
* Hljóðnemi
* Útvarp

## Heimildir
Steinn Guðmundsson

**Steinn Guðmundsson** (f. 13. nóvember 1932, d. 28. desember 2011) var íslenskur iðnmeistari, knattspyrnumaður og fyrrverand formaður Knattspyrnufélagsins Fram.

## Ævi og störf
Steinn fæddist í Reykjavík. Hann lauk sveinsprófi í ketil- og plötusmíði frá Iðnskólanum í Reykjavík árið 1954, lauk síðar meistararéttindum og var skipaður kennari við skólann árið 1963. Hann var virkur jafnt í félagsmálum sem í faglegu starfi málmiðnaðarmanna. Var meðal stofnenda Málmsuðufélags Íslands og formaður þess um skeið.

Steinn átti fjögur börn ásamt konu sinni, Önnu Guðbjörgu Þorvaldsdóttur. Þar á meðal knattspyrnumanninn Guðmund Steinsson. Karl Guðmundsson knattspyrnuþjálfari var bróðir Steins.

## Íþróttamál
Steinn gekk ungur til liðs við Knattspyrnufélagið Fram. Hann lék með öllum yngri flokkum félagsins upp í meistaraflokk, líkt og bræður hans: Guðmundur Valur Guðmundsson og Karl Guðmundsson, síðar landsliðsþjálfari Íslands í knattspyrnu.

Eftir að leikmannsferlinum lauk, sneri Steinn sér að þjálfun yngri flokka hjá Fram og síðar meistaraflokks hjá Ármanni. Hann tók dómarapróf og var um nokkurra ára skeið í hópi kunnustu knattspyrnudómara landsins.

Steinn gegndi ýmsum trúnaðarstörfum fyrir Fram. Var formaður félagsins 1976-78 og varaformaður um árabil. Þá var hann fyrsti formaður Skíðadeildar Fram. Fyrir þessi störf var hann útnefndur heiðursfélagi Fram.
Paula Fernandes

**Paula Fernandes de Souza** (fædd 28. ágúst 1984) er brasilísk söngkona og lagasmiður og gítarleikari. 

## Útgefið efni
* *Paula Fernandes* (1993)
* *Ana Rayo* (1995)
* *Canções do Vento Sul* (2005)
* *Dust in the Wind* (2007)
* *Pássaro de Fogo* (2009)
* *Paula Fernandes: Ao Vivo* (2011)
Fleygmál

**Fleygmál**, **klofningsmál**, **sundrungarmál** (enska: *wedge issue*) er umdeilt eða óvinsælt málefni, sem haldið er á lofti af andstæðingum stjórnmálaflokks til þess að skapa sundrungu á meðal stuðningsmanna hans og fá þá til þess að hætta stuðningi sínum við flokkinn.

Hugtakið er lítt þekkt á Íslandi en það er hins vegar mikið notað í bandarískum stjórnmálum. Sem dæmi um fleygmál má nefna skotvopnaeign, hjónaband samkynhneigðra, fóstureyðingar, innflytjendur og stofnfrumurannsóknir.

## Tengt efni
* Deila og drottna
* Hatursorðræða
* Merkimiðapólitík
* Persónuníð

## Tilvísanir
Karíbahafseyjar

**Karíbahafseyjar** eru hálfmánalaga, um 3.200 km langur klasi yfir 7.000 eyja, hólma og sandrifja sem skilur Mexíkóflóa og Karíbahafið frá Atlantshafinu.
Hrólfur (leikrit)

**Hrólfur** eða **Slaður og trúgirni** er leikrit eftir Sigurð Pétursson, sem kallaður hefur verið faðir íslenskrar leikritunar. Verk Sigurðar, Hrólfur og Narfi, voru fyrstu íslensku leikritin sem víst er að voru flutt fyrir áhorfendur en þau voru bæði sett upp á Herranótt af skólapiltum í Hólavallarskóla. 

Hrólfur er gamanleikrit undir áhrifum frá verkum Ludvigs Holberg. Það var fyrst sýnt 1796  og skrifaði Sigurður verkið fyrir þá og leikstýrði þeim sjálfur. Leikritið var fyrst prentað 1819 á vegum Rasmus Rask og kallaðist þá *Auðunn lögréttumaður* en yfirleitt er það kallað Hrólfur.

Leikritið hefst á því að landshornaflakkari og oflátungur að nafni Hrólfur kemur á heimili Auðuns lögréttumanns, sem er trúgjarn einfeldningur sem gleypir við öllu sem Hrólfur segir honum og kaupir af honum glingur fyrir hátt verð. Auðuni líst svo vel á Hrólf að hann vill gifta honum Önnu dóttur sína, en hún er ekki sátt við það, enda ástfangin af fátækum bóndasyni.

## Heimildir
*
Púðursykur

**Púðursykur** er sykur sem unninn er úr sykurreyr og inniheldur dálítið af melassa. Melassi er aukaafurð sem fellur til við vinnslu strásykurs úr sykurreyr. Oftast er púðursykur gerður með því að blanda melassa og öðrum efnum eins og til dæmis karamellu út í hreinsaðan strásykur. Melassinn gefur sykrinum brúnan lit og raka, þar sem hann inniheldur dálítið af vatni. Ljós púðursykur inniheldur um 3,5% melassa en dökkur púðursykur yfir 6%. 

Hrásykur eru sykurkristallar sem líka innihalda nokkuð af melassa og öðrum efnum sem gefa honum brúnan lit. Muscovado-sykur er sömuleiðis lítið hreinsaður brúnn hrásykur sem er með minni sykurkristalla en venjulegur strásykur. 

## Tenglar
*
*
Ian Fleming

**Ian Lancaster Fleming** (28. maí 1908 – 12. ágúst 1964) var breskur rithöfundur, blaðamaður og starfsmaður leyniþjónustu breska flotans. Hann er best þekktur sem höfundur sagnanna um njósnarann James Bond en hann skrifaði tólf skáldsögur og níu smásögur um Bond. Einnig skrifaði hann barnabókina *Chitty Chitty Bang Bang*, sem hefur verið kvikmynduð.

Fyrsta skáldsagan um Bond, *Casino Royale*, kom út í Bretlandi 13. apríl 1953 en tvær síðustu bækurnar, *The Man with the Golden Gun* og *Octopussy* / *The Living Daylights* (smásögur) komu út eftir lát Flemmings. Alls hafa bækurnar um Bond selst í meira en 100 milljónum eintaka og kvikmyndir gerðar eftir þeim hafa notið mikilla vinsælda.
WarnerMedia

**WarnerMedia** (áður **AOL Time Warner** og **Time Warner**) er bandarísk fjölmiðlasamsteypa sem varð til við samruna Warner Communications og Time Inc. árið 1989. Fyrirtækið rekur sjónvarpsstöðvar, kvikmyndaframleiðslufyrirtæki og útgáfufyrirtæki. Meðal dótturfyrirtækja Time Warner eru New Line Cinema, Time Inc., HBO, Turner Broadcasting System, The CW Television Network, TheWB.com, Warner Bros., Kids' WB, Cartoon Network, Boomerang, Adult Swim, CNN, DC Comics, Warner Bros. Animation, Cartoon Network Studios og Castle Rock Entertainment. Stjórnarformaður er Jeffrey Bewkes.

1996 sameinaðist Time Warner fyrirtæki Ted Turner, Turner Broadcasting System (sem átti meðal annars bæði CNN og Cartoon Network) og Ted Turner varð varaformaður stjórnar sameinaðs fyrirtækis.

Fyrirtækið átti aðild að stærsta fyrirtækjasamruna sögunnar árið 2000 þegar það sameinaðist netþjónustufyrirtækinu America Online. Einn stofnenda AOL, Steve Case, varð stjórnarformaður hins nýja fyrirtækis. Samruninn leiddi þó ekki til væntra samlegðaráhrifa. Þegar netbólan sprakk hrundi hlutabréfaverð í fyrirtækinu. Eftir stjórnarskipti árið 2003 var „AOL“ tekið út úr nafni fyrirtækisins. Árið 2009 var America Online síðan skilið frá samsteypunni.

Hinn 14. júní 2018 hefur Time Warner verið nýtt sem WarnerMedia eftir kaup á AT&T.
Time Inc.

**Time Inc.** er bandarískt fjölmiðlafyritæki sem gefur út 130 tímarit, þar á meðal *[[Time]]*, *[[Life]]*, *[[Sports Illustrated]]*, *[[People]]* og *[[Fortune]]*. Fyrirtækið var stofnað 28. nóvember árið 1922. Árið 1989 sameinaðist fyrirtækið Warner Communications. Síðan þá hefur Time Inc. verið dótturfyrirtæki fjölmiðlasamsteypunnar Time Warner.
Warner Communications

**Warner Communications** er bandarískt fjölmiðla- og afþreyingarfyrirtæki sem varð til árið 1971 þegar fyrirtækjasamsteypan Kinney National Company skildi frá þá hluta sem snerust ekki um afþreyingu, í kjölfar hneykslismála sem tengdust bílastæðarekstri fyrirtækisins og breytti um leið um nafn. 

1989 sameinaðist fyrirtækið Time Inc. og myndaði Time Warner. Þá átti það meðal annars kvikmyndafyrirtækið Warner Bros. Pictures, tónlistarútgefandann Warner Music Group og tímaritaforlögin DC Comics og MAD. Síðar eignaðist það tölvuframleiðandann Atari, Inc.
Netbólan

**Netbólan** var efnahagsbóla sem stóð frá 1995 til 2000 eða þar um bil og náði hámarki 10. mars 2000 þegar hlutabréfavísitala NASDAQ-hlutabréfamarkaðarins náði 5132,52 stigum. Bólan stafaði af ofmati á vaxtarmöguleikum Internetgeirans. Megineinkenni bólunnar var að fjárfestar viku til hliðar arðsemiskröfu til tæknifyrirtækja vegna væntinga um hraðan vöxt og hækkun hlutabréfaverðs í kjölfarið. Næstu mánuðina eftir að hámarkinu var náð fór síðan allt loft úr bólunni og hlutabréfaverð tæknifyrirtækja lækkaði hratt. Hrunið átti sér þó ekki stað á einu bretti heldur stóð yfir frá 2000 til 2002. Hryðjuverkin 11. september 2001 bættu enn á vandræði hlutabréfamarkaða um allan heim.
Júdíf

**Júdíf** (f. 23. janúar 1973 sem **María Lvovna Katz**) er rússnesk söngkona.

Hún keppti fyrir hönd Rússlands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1994 með laginu „Vechniy strannik“. Hún náði 9. sæti af 25, með 70 stig.
Íþróttamaður Dalvíkurbyggðar

**Íþróttamaður Dalvíkurbyggðar** er valinn árlega af Íþrótta- og æskulýðsráði Dalvíkurbyggðar ásamt íþróttafélögum í Dalvíkurbyggð. Valið fór fyrst fram árið 1996.

Íþróttamaður Dalvíkurbyggðar 2017 er Svavar Örn Hreiðarsson fyrir hestaíþróttir. Skíðamaðurinn Björgvin Björgvinsson hefur hlotið viðurkenninguna oftast allra eða ellefu sinnum.

## Verðlaunahafar
*1996 - Björgvin Björgvinsson, skíði
*1997 - Ómar Freyr Sævarsson, frjálsar íþróttir
*1998 - Björgvin Björgvinsson, skíði
*1999 - Snorri Páll Guðbjörnsson, frjálsar íþróttir
*2000 - Kristinn Ingi Valsson, skíði
*2001 - Auður Aðalbjarnardóttir, frjálsar íþróttir
*2002 - Björgvin Björgvinsson, skíði
*2003 - Björgvin Björgvinsson, skíði
*2004 - Björgvin Björgvinsson, skíði
*2005 - Björgvin Björgvinsson, skíði
*2006 - Björgvin Björgvinsson, skíði
*2007 - Björgvin Björgvinsson, skíði
*2008 - Björgvin Björgvinsson, skíði
*2009 - Björgvin Björgvinsson, skíði
*2010 - Björgvin Björgvinsson, skíði
*2011 – Sigurður Ingvi Rögnvaldsson, golf
*2012 – Jakob Helgi Bjarnason, skíði
*2013 - Anna Kristín Friðriksdóttir, hestaíþróttir
*2014 – Ólöf María Einarsdóttir, golf
*2015 – Ólöf María Einarsdóttir, golf
*2016 – Arnór Snær Guðmundsson, golf
*2017 - Svavar Örn Hreiðarsson, hestaíþróttir
Frances Ruffelle

**Frances Ruffelle** (f. 29. ágúst 1965) er ensk söngkona.

Hún keppti fyrir hönd Bretlands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1994 með laginu „Lonely Symphony“. Hún náði 10. sæti af 25, með 63 stig.
Össur (aðgreining)

**Össur** getur átt við um eftirfarandi:
## Fyrirtæki
* Össur hf, íslenskt fyrirtæki.
## Nöfn
* Össur, karlmannsnafn.
### Þekktir nafnhafar
* Össur Geirsson, básúnuleikari.
* Össur Skarphéðinsson, utanríkisráðherra.
* Össur slagakollur, landnámsmaður.
* Össur hvíti Þorleifsson, landnámsmaður.
Sveinn skotti

**Sveinn Björnsson**, kallaður **Sveinn skotti** (um 1596 – 1648) var íslenskur flakkari og afbrotamaður sem þekktur hefur orðið í þjóðsögum. Hann var að lokum hengdur á Barðaströnd fyrir nauðgunartilraun.

Sveinn var sonur raðmorðingjans Axlar-Bjarnar Péturssonar og Þórdísar Ólafsdóttur konu hans. Þjóðsagan segir að þegar Björn var líflátinn hafi kona hans verið þunguð og því sloppið við refsingu fyrir vitorð með honum. Hún hafi þá farið norður að Skottastöðum í Svartárdal og þar hafi Sveinn fæðst og alist upp og sé kenndur við bæinn. Þetta er þó afar ólíklegt því mál Þórdísar var tekið fyrir á Alþingi bæði 1596 og 1597 og er ólíklegt að hún hafi mátt fara af Snæfellsnesi fyrr en það var til lykta leitt.

Fátt er vitað um feril Sveins en hann er sagður hafa farið til Vestfjarða og lært þar galdur. Síðan flakkaði hann víða um og hafði á sér mjög illt orð fyrir galdur, þjófnað og áreitni við konur og var að minnsta kosti tvisvar hýddur fyrir nauðganir og fleira. 

Varðveist hefur bréf sem Brynjólfur Sveinsson biskup skrifaði árið 1646 þar sem hann kærir Svein fyrir að forsmá guðs orð og sakramenti og segir hann hafa iðkað íþróttir djöfulsins. Sama ár var Sveinn kaghýddur á Alþingi og skorið af honum annað eyrað, auk þess sem hann var dæmdur réttdræpur ef hann bryti af sér á ný. Tveimur árum síðar kom hann að Rauðsdal á Barðaströnd. Bóndinn var ekki heima en Sveinn ætlaði þá að nauðga húsfreyjunni. Henni tókst að koma á hann böndum og var hann síðan hengdur.

Sveinn er talinn hafa átt tvo syni, Gísla, sem kallaður var hrókur, er sagður hafa verið þjófur og illmenni og var hengdur í Dyrhólum, og Halldór (f. 1643), bónda í Syðra-Tjarnakoti í Eyjafirði.

## Heimildir
* 
*
Carol Gilligan

**Carol Gilligan** (fædd 28. nóvember 1936) er bandarískur femínisti, siðfræðingur og sálfræðingur. Hún er þekktust fyrir verk sín með og á móti Lawrence Kohlberg um siðfræðileg efni. Hún er núna prófessor við New York-háskóla og gestakennari við Cambridge-háskóla. Gilligan er þekktust fyrir bók sína *In a Different Voice* frá árinu 1982.

## Tenglar
* Æviágrip Gilligan  
*  2008 Commencement Speech  
* Conversation with Carol Gilligan
Lawrence Kohlberg

**Lawrence Kohlberg** (25. október 1927 – 19. janúar 1987) var bandarískur sálfræðingur, heimspekingur og menntunarfræðingur. Hann er þekktur fyrir að skoða siðferðisvitund í víðu samhengi með hliðsjón af sálfræðirannsóknum á siðferðisþroska og með reynslu sinni á framkvæmd slíkra fræðikenninga í skólastarfi 

Kohlberg skoðar siðferðisþroska einstaklinga út frá þroskakenningum Jeans Piaget og heimspeki Immanuels Kant.
Kohlberg setti fram  kenningu um stigaskiptingu siðferðisþroskans þar sem hann skiptir siðferðisþroska einstaklinga í sex stig. 
# Efnislegar og líkamlegar afleiðingar athafna
# Eiginhagsmunahyggja og jöfn skipti
# Gagnkvæmar persónulegar væntingar
# Væntingar og reglur félagskerfisins
# Samfélagssamningur og mannréttindi
# Algild siðalögmál
Síðasta stigið „algild siðalögmál“ er mjög umdeilt. Kolhberg athugaði siðferðisvitund fólks með hliðsjón af hvert er viðhorf fólks til þess að varðveita líf, skyldurækni í sambændum og viðhorf til laga og refsinga. Hann notaði klípusögur í rannsóknum sínum svo sem sögur þar sem einstaklingur þarf að velja milli tveggja siðareglna eins og eignarétti og virðingu fyrir lífi.

## Heimildir
* Sigrún Aðalbjarnardóttir. (2007). *Virðing og Umhyggja: Ákall 21. aldar*. Reykjavík: Heimskringla.
* Kohlberg
Lahore

**Lahore** (úrdú: لاہور, púndjabí: لہور) er höfuðborg pakistanska héraðsins Punjab og er önnur stærsta borg landsins en sá stærsta er Karachi. Lahore er 27. stærsta borg í heimi og er meðal heimsins þéttbyggðustu borga. Borgin var stofnuð árþúsundi síðan en hún er ein helsta menningarborg Pakistans. Hún var höfuðborg Punjab-fylkisins í Breska Indlandi á 19. og 20. öldum. 

Árið 2010 voru íbúarnir 8.590.000 samkvæmt mati frá pakistönsku ríkisstjórninni.
Natalia Tena

**Natalia Tena**

Nat Tena, fullu nafni Natalia Gastian Tena er bresk leikkona og tónlistarkona. Hún fæddist þann 1. nóvember árið 1984 í Surrey. Hún á spænska foreldra sem heita María og Jesús og þar af leiðandi talar Nat reiprennandi spænsku. Hún syngur og spilar á Harmonikku með hljómsveitinni Molotov Jukebox. 

**Leikferillinn**

Fyrsta bíómyndin sem Nat lék í var myndin About a boy sem að kom út árið 2002. Í myndinni leikur hún skólasystur aðalstráksins Marcusar og Nat er aðeins 18 ára þegar hún landar þessu hlutverki. Nat hefur leikið á sviði, í sjónvarpsþáttum og í bíómyndum. Hún er frægust fyrir hlutverk sitt í Harry Potter bíómyndunum og þar lék hún Nymphadoru Tonks.

**Nymphadora Tonks**

Nymphadora Tonks, ávallt kölluð Tonks, er ung norn sem að kynnist Harry þegar hann er á 5. ári í Hogwartsskóla. Tonks er nýbúin að læra að vera skyggnir og er gengin í Fönixregluna. Tonks er hamskiptingur og getur breytt um útlit og hárlit að vild, en stundum breytist hárlitur hennar líka eftir skapi. Faðir Tonks er muggi en móðir hennar er norn, Andromeda Tonks fyrrum Black. Tonks fæddist árið 1973 og fór í Hogwartsskóla árið 1984 og útskrifaðist þaðan árið 1991, árið sem að Harry hóf skólagöngu sína. Tonks er algjör klaufi og sagði Nat í viðtali að hún hefði ákveðið í skyndi að fara í prufurnar og þegar hún kom á prufustaðinn, aðeins of seint þá byrjaði hún á því að hrasa um borð sem var þarna og fljúga á hausinn. Nat fékk hlutverkið og var hæstánægð, þrátt fyrir að hlutverkið væri lítið. Natalia lék Tonks í fjórum Harry Potter myndum en í seinustu myndinni voru klippt út setningarnar hennar svo hún sást ekki í nema 10 sekúndur alla myndina.

**Nýlegt**

Á síðasta ári var frumsýnd skosk mynd sem heitir You Instead og þar lék Nat annað aðalhlutverkið.
Á þessu ári kemur út myndin Bel Ami með Robert Pattinson í aðalhlutverki og þar leikur hún Rachel.

**Heimildaskrá**

1.	^ Births, Marriages & Deaths Index of England & Wales, 1916-2005.; at ancestry.com

2.	^ "NATALIA TENA EL EMBRUJO DEL FÉNIX" Nuevo Herald - 13 July 2007

3.	^ "Spanish actress lands role in 'Potter' film" 14 July 2007, Telegram.com

4.	^ "Trailing Tonks" (2007), a featurette on the DVD release of Harry Potter & the Order of the Phoenix

5.	^ George R.R. Martin's blog
Úrdú

**Úrdú** er staðlað málsnið af indóevrópska tungumálinu hindí-úrdú. Úrdú er ríkismál Pakistan ásamt ensku. Úrdú er líka talað víða á Indlandi og er opinbert tungumál í fimm fylkjum. Úrdú á rætur að rekja til mállýskunnar kariboli, afbrigði af hindí sem varð til í Delí. Úrdú hefur orðið fyrir áhrifum frá m.a. persnesku, arabísku og tyrkneskum tungumálum í að minnsta kosti 900 ár. Ættjörð úrdú er í Uttar Pradesh í Norður-Indlandi en þar þróaðist tungumálið á tíma konungsríkisins Delí (1206–1527) og Mógulveldisins (1526–1858).

Úrdú er skiljanlegt hindímælendum í Indlandi. Tungumálin hafa sameiginlegan uppruna og hljóð- og málfræði þeirra eru svo svipuð að þau eru oft flokkuð sem eitt tungumál. Munirnir á tungumálunum eru ekki miklir og snúast aðallega um ritkerfi og orðaforða: persneska stafrófið er notað til að skrifa úrdú og tæknileg orð eru oftast úr persnesku eða arabísku þar sem á hindí er devanagari notað og tækniorð eru að mestu leyti úr sanskrít. Samt sem áður eru mörg orð úr arabísku, persnesku og sanskrít í báðum tungumálunum og flestir málfræðingar telja þau tvö staðalform af sama tungumálinu.

Vegna trúarlegrar þjóðernisstefnu telja mælendur úrdú og hindí tungumálin fullkomlega aðgreind tungumál þó að sú sé ekki raunin.

## Tilvísanir
Listi yfir leikjatölvur

Þetta er **listi yfir leikjatölvur**. Listanum er raðað eftir kynslóð og felur í sér bæði heimaleikjatölvur og handleikjatölvur.

## Fyrsta kynslóð (1972–1977)
Þessar vélar eru förstu leikjatölvurnar.
* Coleco Telstar (1976)
* APF TV Fun (1976)
* PONG (1975)
* Magnavox Odyssey (1972)

## Önnur kynslóð (1979–1984)
Þessar vélar eru kassettu- eða 8-bita leikjatölvur.
* Vectrex (1982)
* Emerson Arcadia 2001 (1982)
* Atari 5200 (1982)
* Colecovision (1982)
* CreatiVision (1981)
* Game & Watch (1980) (handhæg)
* Intellivision (1980)
* APF Imagination Machine (1979)
* Microvision (1979) (handhæg)
* Magnavox Odyssey² (1978)
* Bally Astrocade (1977)
* Atari 2600 (1977)
* RCA Studio II (1976)
* Fairchild Channel F (1976)

## Þriðja kynslóð (1985–1990)
Þessar vélar eru 8-bita leikjatölvur.
* Commodore 64GS (1990)
* Amstrad GX4000 (1990)
* PC Engine (1987, Japan)
* Atari XEGS (1987)
* Atari 7800 (1986)
* Sega Master System (1986) / SG-1000 Mark III (1985, Japan)
* Nintendo Entertainment System (1985) / Famicom (1983, Japan)

## Fjórða kynslóð (1989–1995)
Þessar vélar eru 16-bita leikjatölvur.
* Supervision (1992)
* Philips CD-i (1991)
* Super Nintendo Entertainment System (1991) / Super Famicom (1990, Japan)
* Sega Game Gear (1991) (aðeins seld í Japan)
* Neo-Geo (1990)
** Neo-Geo CD
** Neo-Geo CDZ
* Sega Genesis (1989) / Sega Mega Drive (1988, Japan)
** Sega CD (1992)
** Sega 32X (Sega Genesis 32X or Sega Mega Drive 32X or Sega Super 32X) (1994)
** Sega Nomad (1995)
* TurboGrafx 16 (1989)
** TurboGrafx-CD
** TurboDuo[1992]
** TurboExpress (handhæg)
** SuperGrafx
* Atari Lynx (1989) (handhæg)
* Game Boy (1989) (handhæg)
** Game Boy Pocket (1996) (handhæg)
** Game Boy Light (aðeins seld í Japan) (handhæg)

## Fimmta kynslóð (1993–1999)
Þessar vélar eru 32- og 64-bita leikjatölvur.
* WonderSwan (1999) (handhæg)
** WonderSwan Color (2000) (aðeins seld í Japan) (handhæg)
** Swan Crystal (handhæg)
* Neo Geo Pocket (1998) (aðeins seld í Japan)
** Neo Geo Pocket Color (1998 í Japan/1999 í Bandaríkjunum)
* Game Boy Color (1998) (handhæg)
* Nintendo 64 (1996) (64-bita)
** Nintendo 64DD (aðeins seld í Japan)
* PlayStation (1995)
** PlayStation One
* Casio Loopy (1995) (aðeins seld í Japan)
* Sega Saturn (1994)
* Virtual Boy (1995)
* Apple Pippin (1995)
* PC-FX (1994) (aðeins seld í Japan)
* Playdia (1994)
* Atari Jaguar (1993) (64-bit)
** Atari Jaguar CD (1995)
* 3DO (1993)
* Commodore Amiga CD32 (1993)

## Sjötta kynslóð (1998–2006)
Þessar vélar eru 128-bita leikjatölvur.
* Tapwave Zodiac (2003)
* N-Gage (2003)
** N-Gage QD (2004)
* Microsoft Xbox (2002
* Nintendo GameCube (2001)
* Game Boy Advance (2001)
** Game Boy Advance SP (2003)
** Game Boy Micro (2005)
* PlayStation 2 (2000)
** PlayStation Two
** PSX (aðeins seld í Japan) (2003)
* Sega Dreamcast (1998)

## Sjöunda kynslóð (2004–)
* PlayStation 3 (2006)
* Nintendo Wii (2006)
* Xbox 360 (2005)
* Gizmondo (2005)
* PlayStation Portable (PSP) (2005)
* Nintendo DS (2004) 
** Nintendo DS Lite (2006)
** Nintendo DSi (2009)

## Tengt efni

* Listi yfir tölvuleiki
Lila Downs

**Ana Lila Downs Sánchez** þekkt sem Lila Downs (f. 19. september 1968 í Oaxáká, Mexíkó) er mexíkósk söngkona og dansari.

## Útgefið efni
### Hljómplötur
* 1994: *[[Ofrenda]]*
* 1998: *[[Trazos]]*
* 1999: *[[La Sandunga]]*
* 2000: *[[Árbol de la vida]]*
* 2001: *[[La Línea]]*
* 2004: *[[Una Sangre]]*
* 2006: *[[La Cantina]]*
* 2008: *[[Ojo de Culebra]]*
* 2011: *[[Pecados y Milagros]]*

### Smáskífur
* Viborita De La Mar
* Dignificada
* La Bamba
* La Cucaracha 
* Paloma Negra
* Brown Paper People
* La Cumbia del Mole
* El Corrido de Tacha ''La Teibolera''
* Agua de Rosas
* Tu Recuerdo y Yo
* La Cama de Piedra
* El Relámpago
* Ojo de culebra
* Little Man 
* Perro Negro
* Black Magic Woman
* Justicia
* Silent Thunder
* Palomo del Comalito
* Pecadora

## Tenglar

* Opinber vefsíðan Lila Downs
Janka Kúpala

**Janka Kúpala** (hvítrússneska:Янка Купала, Іван Дамінікавіч Луцэвіч; 1882 – 1942) var rithöfundur og ljóðskáld frá Hvíta-Rússlandi. Kupala var af bændaættum. Hann flutti frá Hvíta-Rússlandi til Vilnius árið 1908. Ljóðasafn hans *Жалейка* var gert upptækt af stjórnvöldum. Hann fór til Pétursborgar árið 1909 en sneri aftur til Vilnius árið 1913. Hann varð fyrir áhrifum frá rússneskum rithöfundum eins og Maxim Gorky. Verk Kupala breyttust eftir Októberbyltinguna 1917. Þegar Hvíta-Rússland var hernumið af Nasistum árið 1941 flutti hann til Moskvu og síðan til Tatarstan. Hann dó árið 1942 þegar hann féll úr stiga í Hótel Moskvu. Kupala varð tákn um menningu Hvít-Rússa á Sovéttímanum.

## Tenglar

* Sonnettur eftir Yanka Kupala
Hagsaga

**Hagsaga** er tiltölulega ung fræðigrein þar sem sagnfræði og hagfræði er spyrt saman til þess að rannsaka söguleg fyrirbæri með aðferðum hagfræðinnar. Undirgrein hagsögunnar þar sem megindlegum aðferðum er mikið beitt er nefnd klíómetría.

## Tengt efni
* Hagsaga Íslands

## Tengill
* Klíómetrían og einangrun hagsögunnar í Bandaríkjunum , grein eftir Magnús Svein Helgason á Hugsandi.is, 7. desember 2006
Keðjuverkun (hjólreiðar)

**Keðjuverkun** eða **þyrping** (e. *critical mass*) er hjólreiðatengdur viðburður, þar sem fólk sem hjóla til samgangna eða hafa áhuga á hjólreiðum til samgangna, hjólar saman um borgargötur. 

Atburðurinn ber oft keim af götuhátið, og er félagslegur gjörningur, ætlaður að vekja athygli á réttindi hjólreiðamanna. Aðalreglan í flestum löndum er að borgargötur séu sá staður sem hjólreiðamenn sem hjóla til samgangna er ætlað að vera. En margir sem vilja hjóla finnst bílaumferðin ógnandi og fyrir þeim.
Arabíska vorið

**Arabíska vorið** (arabíska: الربيع العربي‎ *ar-Rabīʻ al-ʻArabiyy*) var bylgja mótmæla og uppþota sem átti sér stað í Mið-Austurlöndum og hófst laugardaginn 18. desember 2010. Byltingar voru gerðar í Túnis og Egyptalandi; borgarastríð í Líbýu og fall ríkisstjórnar landsins í kjölfar þess; uppreisnir í Barein, Sýrlandi og Jemen, en eftir þær sagði jemenski forsætisráðherran af sér; talsverð mótmæli í Alsír, Írak, Jórdaníu, Kúveit, Marokkó og Óman; og lítil mótmæli voru í Líbanon, Máritaníu, Sádí-Arabíu, Súdan og Vestur-Sahara. Átök voru líka við landamæri Ísraels í kjölfar Arabíska vorsins.

## Tengt efni
* Byltingin í Túnis
* Egypska byltingin 2011
* Sýrlenska borgarastyrjöldin
* Borgarastyrjöldin í Jemen
Mýrar (Dýrafirði)

**Mýrar** í Dýrafirði er bær og kirkjustaður í Dýrafirði. Þar er eitt stærsta æðarvarp landsins. Kirkja hefur verið á Mýrum að minnsta kosti frá því á 12. öld og var hún helguð Jóhannesi skírara í kaþólskum sið. Núverandi kirkja var reist árið 1897.

Mýra er getið nokkrum sinnum í Sturlungu og meðal annars fór Þórdís Snorradóttir þangað þegar Órækja bróðir hennar hrakti hana frá Vatnsfirði og settist þar að. Neðan við túnið er Gvendarbrunnur sem minnst er á í Guðmundar sögu Arasonar.

Kaupfélag Dýrfirðinga var stofnað á Mýrum 8. júní 1919.

## Heimildir

*
Karsi

**Karsi** (*Lepidiumus sativum*) er matjurt sem er skyld vætukarsa og sinnepi og hefur svipað brátt bragð og lykt. Karsi getur vaxið allt að 60 cm hátt með margar greinar á efsta hlut jurtarinnar. Blómin eru hvít/bleik, aðeins 2 mm breidd og vaxa í lítil svokölluð smáöx. Karsi tilheyrir krossblómaættinni.

Karsi er ræktur til sölu í Englandi, Frakklandi, Hollandi og Skandinavíu. Hægt er að rækta karsa jarðvegslaust og hann vex best í basísku vatni. Karsafræ eru fáanleg víða í Evrópu til heimaræktunar. Oft eru sprotarnir borðaðir eftir tvær vikur í ræktun en þá eru þeir 5–13 cm háir.
Auðkúla (Svínadal)

**Auðkúla** er bær, kirkjustaður og áður prestssetur í Svínadal í Austur-Húnavatnssýslu, sunnan við Svínavatn. Samkvæmt Landnámabók hét bærinn upphaflega Auðkúlustaðir og þar bjó landnámsmaðurinn Eyvindur auðkúla, sem nam Svínadal. Síðar bjuggu þar ýmsir veraldlegir höfðingjar, þar á meðal Kolbeinn Bjarnason Auðkýlingur, sem hlaut jarlstign um 1300, og seinna Einar Þorleifsson hirðstjóri.

Á árunum 1575-1650 voru feðgarnir Eiríkur Magnússon og Magnús Eiríksson prestar á Auðkúlu. Á meðal barna Magnúsar voru þeir séra Jón Magnússon skáld í Laufási og séra Jón Magnússon þumlungur á Eyri í Skutulsfirði, höfundur *[[Píslarsaga séra Jóns Magnússonar|Píslarsögu séra Jóns Magnússonar]]*. Seinna var Jón Jónsson (1772-1817), tengdasonur séra Odds á Miklabæ, prestur á Auðkúlu. Hann drukknaði þegar hann féll í vök á Svínavatni og var sagður ganga aftur.

Kirkjan á Auðkúlu var helguð Jóhannesi skírara í kaþólskum sið. Núverandi kirkja, sem er áttstend að lögun, var vígð árið 1894. 

Á árunum 2009-2012 var Sveitabakarí rekið á Auðkúlu.

## Heimildir
* 
*
1860 (hljómsveit)

**1860** er íslensk hljómsveit. Hljómsveitin gaf út plöturnar *Sagan* í september 2011 og *Artificial Daylight* í ágúst 2013. 

Lögin *Snæfellsnes*, *Orðsending að austan* og *For you Forever* hafa öll komist á vinsældarlista á Rás 2, X-inu 977 og Bylgjunni. 

## Útgefið efni

### Breiðskífur (LP)
* Sagan (september 2011)
* Artificial Daylight (ágúst 2013)

### Stuttskífur (EP)
* Familiar EP (14. maí 2013)

### Smáskífur (Single)
* Go Forth (2012)

## Erlend útgáfa
Sumarið 2011 fóru meðlimir til New York til að funda með útgáfufyrirtækinu *Gravitation* sem meðal annars gefur út sænska tónlistarmanninn The Tallest Man on Earth.. Stefnt var að útgáfu stuttskífu undir merkjum fyrirtækisins árið 2012 .
Stuttskífan var þó ekki gefin út fyrr en 14. maí 2013 

## Hljómsveitarmeðlimir og hljóðfæraskipan
Þrátt fyrir að hljómsveitin njóti aðstoðar fjölda tónlistarmanna er sveitin einnig þekkt fyrir snerpu í hljóðfæraskiptum á miðjum tónleikum 

Samkvæmt vefsíðu hljómsveitarinnar eru hlutverk meðlima eftirfarandi:
* Hlynur Júní Hallgrímsson - söngur, mandólin, og fleira. 
* Óttar G. Birgisson - kassagítar, söngur og fleira.
* Jóhann Rúnar Þorgeirsson - rafgítar og fleira.
* Gunnar Jónsson - Rafbassi, söngur og fleira.
* Andri Bjartur Jakobsson - Trommur og slagverk.

Aðrir hljóðfæraleikarar sem hafa spilað með hljómsveitinni eru meðal annars Óskar Þormarsson á trommum, Ingibjörg Andrea Hallgrímsdóttir á þverflautu, Helga Þórarins á víólu, Eyþór Rúnar Eiríksson, Heiður Hallgríms, Jóhannes Þorleiksson og fleira. 

## Tilnefningar
Hlustendaverðlaun X-ins 97,7 2012
* Nýliðar ársins 

Tónlistarverðlaun Íslands 2012
* Bjartasta vonin 

## Tilvísanir
Lensuriddari

**Lensuriddari** er riddaraliðsmaður sem ber spjót eða lensu. Slíkir hermenn hafa tilheyrt bæði þung- og léttvopnuðu riddaraliði frá því í fornöld. Lensuriddarasveitir eru enn til í nútímaherjum þótt þær haldi ekki lengur til orrustu á hestbaki með spjót.
Brynriddari

**Brynriddari** er riddaraliðsmaður í brynju með hjálm á höfði sem berst á hestbaki með skotvopni og korða. Slíkir hermenn komu fyrst fram á sjónarsviðið í Evrópu á 15. öld. Brynriddarar tilheyrðu þungvopnuðu riddaraliði og voru arftakar riddara miðalda. Þeir eru nú einungis til sem heiðursvörður í nokkrum löndum. 

## Tengt efni
* Dragóni

## Tenglar
Auðkúla

**Auðkúla** getur átt við:

* Bæinn Auðkúlu í Arnarfirði.
* Bæinn Auðkúlu í Austur-Húnavatnssýslu.
Auðkúla (Arnarfirði)

**Auðkúla** er bær í Arnarfirði í Vestur-Ísafjarðarsýslu. Á árum áður var margbýlt á Auðkúlu og töluverð útgerð þaðan og var byggðin kölluð Auðkúluþorp eða Kúluþorpið. Til þess töldust bæirnir Auðkúla I, II og III, Mýrarhús, Tunga, Árbær og Lónseyri. Á Auðkúlu var um tíma verslun sem var útibú frá Kaupfélag Dýrfirðinga á Þingeyri.
Álftamýri (Arnarfirði)

**Álftamýri** er eyðibýli og áður kirkjustaður og prestssetur við norðanverðan Arnarfjörð í Vestur-Ísafjarðarsýslu. Bærinn fór í eyði upp úr 1950 eins og margir aðrir bæir í Arnarfirði.

Kirkjan á Álftamýri var helguð Jóhannesi skírara og Maríu guðsmóður í kaþólskri tíð. Prestssetur var á Álftamýri til 1880 en þá var Álftamýrarsókn færð undir Hrafnseyrarprest. Síðasta kirkja á Álftamýri var reist 1896 en skemmdist í óveðri 1966. Nokkru síðar var hún rifin og sóknin sameinuð Hrafnseyrarsókn. Í Þjóðminjasafninu er róðukross úr Álftamýrarkirkju, íslensk smíð og talinn vera frá 14. öld.
Sága

**Sága** er ásynja í norrænu goðafræðinni hún býr á Sökkvabekk, sama stað og hún kynntist Óðni. Sága er gyðja spádóma og visku en nafn hennar er tengt fornu Norrænu sögninni "sjá" sem gerir hana hugsanlega að sjárkonu. Tákn hennar eru bollar, fiskar og vatn.
Guðmundur Andri Thorsson

**Guðmundur Andri Thorsson** (fæddur 31. desember 1957) er íslenskur rithöfundur og fyrrverandi alþingismaður. Hann er sonur Thors Vilhjálmssonar rithöfundar og konu hans Margrétar Indriðadóttur fréttastjóra Útvarpsins. 

Guðmundur Andri lauk stúdentsprófi frá MS árið 1978 og BA-prófi í íslensku og bókmenntafræði frá Háskóla Íslands árið 1983. Á árunum 1983-1985 stundaði hann nám til cand.mag.-prófs í íslenskum bókmenntum við HÍ.

Guðmundur Andri hefur starfað sem blaðamaður, gagnrýnandi, ritstjóri og þáttagerðarmaður. Hann er var ritstjóri bóka hjá Forlaginu og ritstýrði jafnframt Tímariti Máls og menningar. Hann er söngvari og gítarleikari hljómsveitarinnar Spaða.

Fyrsta skáldsaga hans, *Mín káta angist*, kom út árið 1988 og síðan hefur hann sent frá sér nokkrar skáldsögur og hlotið fyrir þær ýmsar viðurkenningar. Meðal annars var hann tilnefndur til Íslensku bókmenntaverðlaunanna fyrir *Íslenska drauminn* 1991, *Íslandsförina* 1996 og *Sæmd* 2013. *Valeyrarvalsinn*  var lögð fram til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs árið 2012 og hefur verið þýdd á dönsku, norsku, frönsku og þýsku. Árið 2013 hlaut Guðmundur Andri verðlaun úr Rithöfundasjóði Ríkisútvarpsins.  Hann hefur einnig þýtt allmargar bækur, skrifað formála og annast ritstjórn ýmissa bóka. Árið 2008 hlaut hann barnabókaverðlaun Menntaráðs Reykjavíkur fyrir þýðingu sína á Bangsímon eftir A.A. Milne.

Guðmundur Andri var kjörinn á Alþingi fyrir Samfylkinguna í alþingiskosningunum árið 2017 en náði ekki endurkjöri í kosningunum að fjórum árum liðnum.

## Helstu verk
* *Mín káta angist*, skáldsaga, 1988.
* *Íslenski draumurinn*, skáldsaga, 1991.
* *Íslandsförin*, skáldsaga, 1996.
* *Ég vildi að ég kynni að dansa*, greinar, 1998.
* *Náðarkraftur*, skáldsaga, 2003.
* *Stutt ágrip af sögu traktorsins á úkraínsku*, skáldsaga eftir Marina Lewycka, úr ensku, 2006
* *Tveir húsvagnar*, skáldsaga eftir Marina Lewycka, úr ensku, 2007
* *Segðu mömmu að mér líði vel*, skáldsaga, 2008.
* *Valeyrarvalsinn*, sagnasveigur, 2011.
* *Sæmd*, skáldsaga, 2013
* *Og svo tjöllum við okkur í rallið : bókin um Thor*, ævisaga, 2015
* *Hæg breytileg átt*, ljóð, 2016

## Heimildir
*
Húsari

**Húsari** er nafn á riddaraliðsmönnum í léttvopnuðu riddaraliði sem á uppruna sinn að rekja til Ungverjalands á 15. öld. Þar voru húsarar upphaflega serbneskir hermenn sem flúðu til Ungverjalands eftir innrás Tyrkjaveldis í Serbíu á 14. öld. Hersveitir húsara voru notaðar sem landamærasveitir með ránsleyfi, svipað og kósakkar í Rússlandi, við landamærin að Tyrkjaveldi. Í Pólsk-litháíska samveldinu tóku pólskir húsarar við af þungvopnuðu riddaraliði sem kjarninn í riddaraliðinu á 16. öld við mikinn orðstír. 

Húsarasveitir breiddust einkum út í Evrópu á 18. öld. Þannig notaði Friðrik mikli húsara mikið í Austurríska erfðastríðinu og jafnvel Rússar komu sér upp húsarasveitum fyrir Sjö ára stríðið 1756.

## Tenglar
Felgubolti

**Felguboltar** eru skrúfur sem notaðar eru til að festa felguna (og hjólið) við hjólastoðirnar. Stundum eru felguboltarnir festir með herslumæli.
Kim Rhodes

**Kim Rhodes** (fædd Kimberly Rhodes, 7. júní 1969) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í The Suite Life of Zack and Cody og Supernatural.  

## Einkalíf
Rhodes er fædd og uppalin í Portland, Oregon. Stundaði nám við *Southern Oregon State College* og útskrifaðist með B.F.A. í leiklist. Rhodes útskrifaðist með M.F.A  frá *Temple háskólanum* í Philadelphiu, Pennsylvaníu. Rhodes giftist Travis Hodges árið 2006 og saman eiga þau eitt barn.   

## Ferill
### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Rhodes var árið 1999 í *Another World*. Hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Star Trek: Voyager, *Titus*, *Strong Medicine*, *Boomtown*,  og House. Árið 2005 þá var Rhodes boðið hlutverk í *The Suite Life of Zack and Cody* sem Carey Martin, sem hún lék til ársins 2008. Rhodes hefur verið með stórt gestahlutverk í Supernatural sem Fógetinn Jody Mills síðan 2010.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Rhodes var árið 2004 í *Christmas with the Kranks* og hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við *A Funeral for Grandpa Harry*, *Cyrus* og *The Death of Toys*. 

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Verðlaun og tilnefningar
;Soap Opera Digest verðlaunin
*1998: Tilnefnd fyrir besta nýja parið fyrir *Another World* með Mark Pinter.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
*
Háskólinn í Greenwich

**Háskólinn í Greenwich** er háskóli í borgarhlutanum Greenwich í London. Aðalháskólalóðin heitir Maritime Greenwich og liggur á suðurbakka Thamesár í miðjum Greenwich, nálægt Canary Wharf, fjármálastöð borgarinnar.

Háskólinn er staðsettur á gömlu lóð skólans Old Royal Naval College sem hefur langa sögu um menntun sjóhermanna. Byggingin var hönnuð á 17. öld og var á þeim tíma sjúkrahús fyrir sjómenn. Arkitekinn var Christopher Wren. Nú er þessi bygging ásamt lóðinni á heimsminjaskrá UNESCO.

Aðrar lóðir í eigu háskólans eru staðsettar í Medway og Eltham í suðausturhluta London.

Háskólinn á rætur sínar að rekja til ársins 1890 þegar Tækniskólinn í Woolwich var stofnaður. Árið 1970 sameinaðist hann nokkrum öðrum háskólum og bar svo nafnið Thames Polytechnic. Á næstu árum sameinuðust Dartford College (1976), Avery Hill College (1985), Garnett College (1987), og nokkrar deildir Goldsmith College og City of London College (1988) skólanum og svo fjölgaði námskeiðum hans.

Árið 1992 var skólanum veitt háskólastöðu frá Bresku ríkisstjórninni og fá fékk hann nafnið „Háskólinn í Greenwich“.

## Tengt efni
* Heimasíða Háskólans í Greenwich
Steinunn Refsdóttir

**Steinunn Refsdóttir** var íslensk skáldkona undir lok 10. aldar. Hún er einkum þekkt fyrir að hafa reynt að boða Þangbrandi, sendimanni Ólafs Tryggvasonar Noregskonungs, heiðni þegar hann reyndi að kristna Íslendinga og er sagt frá því í Njálu.

Steinunn var dóttir Refs mikla, sem Landnáma segir að hafi búið í Brynjudal, og konu hans Finnu Skaftadóttur, sonardóttur landnámsmannsins Þórðar gnúpu. Maður Steinunnar var Gestur Björnsson, Helgasonar Hrólfssonar goða í Hofgörðum, sonar Hrólfs digra Eyvindarsonar landnámsmanns. Sonur þeirra var Hofgarða-Refur eða Skáld-Refur Gestsson.

Þegar trúboðinn Þangbrandur var á ferð um Vesturland kom Steinunn á móti honum, boðaði honum heiðni og talaði lengi yfir honum en hann tók svo til andsvara og „sneri því öllu er hún hafði mælt í villu“. Steinunn spurði hvort hann hefði heyrt að Þór hefði skorað Krist á hólm en Kristur ekki þorað að berjast. Þangbrandur svaraði að hann hefði heyrt að Þór væri ekki nema mold og aska. Steinunn spurði hvort Þangbrandur vissi hver brotið hefði skip hans og fór síðan með tvær vísur þar sem hún sagði Þór hafa valdið skipbrotinu. Eftir það skildu þau og fór Þangbrandur vestur á Barðaströnd með fylgdarliði sínu. Vísur Steinunnar eru nær eina dæmið um kveðskap heiðinnar konu sem varðveist hefur.

## Heimildir
* 
* 

## Ytri tenglar
*
Dyrehavsbakken

**Dyrehavsbakken**, í daglegu tali **Bakken** er skemmtigarður í Danmörku, norðan við Kaupmannahöfn, og er elsti skemmtigarður í heimi sem enn er starfandi. Gestir garðsins eru um 2,5 milljónir árlega.

Upphafið má rekja til þess að árið 1583 var komið á fót markaði við hinn konunglega dýragarð og varð þar brátt vinsæll áfangastaður Kaupmannahafnarbúa. Á sumrin slógu trúðar og leikarar upp tjöldum við markaðinn og skemmtu fólki. Vinsældir Bakken jukust smátt og smátt og á seinni hluta 19. aldar fóru hús að koma í stað tjaldanna. Á Bakken er nú fjöldi leiktækja, þar á meðal fimm rússibanar. Sá þekktasti heitir einfaldlega *Rutchebanen* og var tekinn í notkun árið 1932.

Einkennismerki Bakken er trúðurinn Pierrot og hefur hann komið fram í garðinum frá árinu 1800.
Rússíbani

**Rússíbani** er leiktæki í skemmtigörðum; vagn eða vagnar sem renna hratt eftir brautum eða lestarteinum með kröppum beygjum og dýfum. Orðið er einnig notað um ýmislegt sem er mjög sveiflukennt eða breytist mjög hratt.

Talið er að rússíbanar eigi rætur að rekja til „rússneskra fjalla“, klakahæða sem útbúnar voru á vetrum umhverfis Sankti Pétursborg þar sem hægt var að renna sér niður brattar brekkur á miklum hraða. Umdeilt er hvort fyrsti eiginlegi rússíbaninn var reistur í Oranienbaum-görðunum í Sankti Pétursborg árið 1784 eða hvort það hafi frekar verið *Rússnesku fjöllin í Belleville*, rússíbani sem byggður var í París árið 1812. Á mörgum tungumálum bera rússíbanar enn heiti sem þýðir rússnesk fjöll. Íslenska heitið er aftur á móti tökuorð úr dönsku, *rutschebane*, og er komið úr þýsku, *Rutchbahn*, sem þýðir rennibraut.

Rússíbanar eru afar misjafnir að gerð, allt frá litlum fjölskyldutækjum sem hvorki fara mjög hratt né bratt, til mikilla mannvirkja þar sem mikill hraði er á vagninum, brautin fer mjög bratt í um eða yfir 100 metra hæð og stundum í heila hringi þannig að farþegar snúa höfðinu snöggvast niður. Hæsti rússíbani í heimi er nú Top Thrill 2 rússíbaninn, staðsettur í Cedar Point garðinum. Hann er 130 metra hár.

## Heimildir
* 
*