open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mannættkvísl

**Mannættkvísl** (fræðiheiti: *Homo*) er ættkvísl fremdardýra sem þróaðist út frá annars útdauðu ættkvíslinni *[[Australopithecus]]* fyrir rúmlega 2 milljón árum. Mannættkvísl nær yfir tegund nútímamanna (*Homo sapiens*) og nokkrar útdauðar manntegundir, sem ýmist eru taldar forverar eða náskyldar nútímamönnum. Það á sérstaklega við um *[[Homo erectus]]* og *[[Homo neanderthalensis]]*. Elsta tegundin af þessari ættkvísl er talin vera *[[Homo habilis]]*. Ásamt ættkvíslinni *[[Paranthropus]]* er mannættkvísl talin skyldust *[[Australopithecus africanus]]*. Ættkvíslin *Australopithecus* hafði áður aðgreinst frá ættkvíslinni *[[Pan (ættkvísl)|Pan]]* (simpönsum).

*[[Homo erectus]]* kom fram á sjónarsviðið fyrir tæpum 2 milljónum ára og dreifðist um Afríku (þar sem tegundin nefnist *[[Homo ergaster]]*) og til Evrasíu fyrir um 1,8 milljón árum. Þetta var líklega fyrsta manntegundin sem tók upp veiði og söfnun og lærði að kveikja eld. *Homo erectus* hafði mikla aðlögunarhæfni og lifði í meira en milljón ár, þar til tegundin þróaðist út í nýjar tegundir fyrir um 500.000 árum.

Nútímamaðurinn *Homo sapiens* kom fram á sjónarsviðið fyrir um 300 til 200.000 árum, líklega í Afríku, og neanderdalsmaðurinn birtist um svipað leyti í Evrópu og Vestur-Asíu. *Homo sapiens* dreifðist út frá Afríku í nokkrum bylgjum að talið er, hugsanlega allt frá því fyrir 250.000 árum og örugglega frá því fyrir 130.000 árum. Suðurdreifingin átti sér stað fyrir 70-50.000 árum þegar menn settust að í Evrasíu og Eyjaálfu. Á þessum svæðum blönduðust nútímamenn eldri manntegundum. Neanderdalsmenn dóu út fyrir um 40.000 árum og blendingstegundir gætu hafa lifað af allt þar til fyrir 12.000 árum (Rauðhjartarhellafólkið).

## Tilvísanir
Suðurapar

**Suðurapar** (fræðiheiti: *Australopithecus* - úr latínu: *australis* „suður“ og grísku πίθηκος *piþekos* „api“) eru útdauð ættkvísl mannapa sem lifðu í Afríku frá því fyrir 4,5 til um 1,2 milljón árum. Ættkvíslirnar *[[Homo]]* (menn), *[[Paranthropus]]* og *[[Kenyanthropus]]* þróuðust út frá ættkvísl suðurapa.
Pedro Rodríguez de Campomanes

**Pedro Rodrígez y Peréz**, greifinn af Campomanes,  (1723-1803) var spænskur stjórnmálamaður, hagfræðingur og sagnfræðingur. Hann fæddist á norður-Spáni, í Eulaila de Sorriba þann 1 júlí 1723 og lést í Madríd höfuðborg Spánar árið 1803. 

Foreldrar hans voru Pedro Rodríguez fæddur árið 1699 og María Pérez Fernández fædd 1690. Báðir foreldrar voru af aðalsættum. Pedro hóf lögfræðinám í Oviedo og lauk því í Sevilla, eftir útskrift flutti hann til Madríd.

## Störf og framlög til hagfræðinnar
Pedro Rodriquez var skipaður fjármálaráðherra Spánar árið 1760 á valdatíma Carlosar III, en var sviptur stöðunni 1791 af Carlosi IV vegna ótta hans við frönsku byltinguna. Hann studdi ýmsar frjálslyndar umbætur sem drógu meðal annars úr völdum kirkjunnar, svo sem bann við trúarlegum prófum í embætti í dóms- og stjórnsýslustörfum. Við störf sín sem fjármálaráðherra hrinti hann í framkvæmd fjölda aðgerða sem miðuðu að því að örva efnahagsstarfsemi og endurreisa spænska hagkerfið. Meðal annars reglugerð um fríverslun árið 1765. Hann létti ennfremur ýmsum sköttum af landbúnaði og verslun sem höfðu staðið vexti þeirra fyrir þrifum. Hann taldi að vöxt og viðgang efnahagskerfis Spánar mætti best tryggja með öflugri landbúnað, og tryggði meðal annars stuðning fyrir fátækustu landbúnaðarsvæðin.

Pedro Rodríguez var einnig áhugamaður um nútímavísindi, landafræði og landbúnað. Árið 1762 gaf hann út rit um landafræði Portúgals sem nýttist síðar við innrás spánverja inn í Portúgal.

## Heimildir
Fátækralögin á Englandi

Við byrjun 17. aldar voru sett á lög sem draga áttu úr efnahagslegri fátækt Englendinga, þessi lög voru síðar nefnd ensku fátækralögin. Saga fátækralaganna er tvískipt; annars vegar er talað um gömlu fátækralögin, sem sett voru á árið 1601, og hins vegar nýju fátækralögin, sem tóku gildi 1834. 

## Gömlu fátækralögin

Við siðaskiptin á 16. öld tóku Englendingar upp kristna trú og aðlöguðu skoðanir sínar og gildi samkvæmt henni. Í Biblíunni lásu þeir að hjálpa ætti þeim sem þurfa á hjálp að halda; fæða þá svöngu, klæða þá nöktu og heimsækja þá sjúku. Í kjölfar siðaskiptanna var Enska biskupakirkjan stofnuð og í framhaldi voru gömlu fátækralögin sett á. Markmið gömlu fátækralaganna voru þau að veita félagslegan stöðugleika, draga úr óánægju og þjáningu og koma í veg fyrir óeirðir og uppreisnir.

Lögin tóku gildi árið 1601 og voru tvenns konar styrkir veittir undir þeim; utandyra- og innanhúsarhjálp. Utandyrahjálp var háttað þannig að þeir fátæku voru skildir eftir á heimilum sínum með pening eða nauðsynjavörur eins og mat og klæði. Innanhúsahjálpin fólst í því að veita þeim fátæku húsnæði í ölmusuhúsi, leggja þá veiku inn á sjúkrahús og flytja munaðarlaus börn á munaðarleysingjahæli. Gömlu fátækralögin áttu einnig að veita þeim fátæku vinnu sem höfðu orðið atvinnulausir vegna erfiðra tíma, til dæmis vegna veikinda eða niðursveiflu í atvinnugrein þeirra. Þeir fátæku áttu að vera tilbúnir til að samþykkja hvaða starf eða styrk sem þeim byðist. Þetta var gert til þess að reyna að fækka betlurum sem höfðu verið á reiki um göturnar, sem rændu ferðalanga og ógnuðu samfélaginu. Árlega skipaði sóknarnefnd kirkjunnar umsjónarmenn sem ábyrgðust það að reikna út hversu mikla peninga þyrfti til að hjálpa fátækum og skattlögðu út frá því. Þeir rukkuðu síðan skatt frá eigendum fasteigna og veittu fátækum pening eða mat. 

Lagasetningin sameinaði fyrri löggjafir um fátæka, þar á meðal var fátækt skilgreind og skipt upp í þrjá flokka. Í fyrsta lagi voru það þeir sem vildu vinna en gátu það ekki. Þessi hópur fólks fékk þá hjálp sem það þurfti, hvort sem það voru föt eða auðveld vinna í skiptum fyrir pening. Í öðru lagi voru það þeir sem gátu unnið en kusu að vinna ekki, þessi hópur fólks átti ekki rétt á hjálp af neinum toga. Þriðji og seinasti hópurinn voru þeir sem voru of veikir, gamlir eða ungir til þess að vinna. Þessi hópur átti rétt á mikilli hjálp og líta átti eftir þeim á viðeigandi stofnunum, eins og spítölum og munaðarleysingjahælum.

Lögin voru harðlega gagnrýnd af hagfræðingum klassíska skólans, þar á meðal Adam Smith, því þau komu í veg fyrir frjálsan flutning atvinnulausra verkamanna milli bæja eða landshluta. Thomasi Malthus gagnrýndi lögin einnig harðlega fyrir að auka aðeins á vesæld og fátækt með því að hamla eðlilegu gangverki efnahagslögmálanna.

1832 var skipuð nefnd til að endurskoða lögin. Tveimur árum seinna, árið 1834 voru sett ný lög sem gerbreyttu fátækraaðstoð í Bretlandi og færðu hana til nútímalegra horfs í samræmi við hugmyndir frjálslyndisstefnunnar og lassez faire efnahagsstefnu.

## Heimildir
Martín de Azpilcueta

**Martin de Azpilcueta** (13. desember 1491-1. júní 1586) einnig þekktur sem **Doktor Navarrus** var spænskur guðfræðingur, sérfræðingur í kirkjurétti og hagfræðingur. Skrif hans og kenningar í hagfræði teljast til kaupauðgisstefnunnar. 

Azpilcueta lærði guðfræði í , á Spáni og fékk svo doktors gráðu í kirkjurétti í háskóla í Toulouse í Frakklandi. Frá árinu 1524 sat hann sem forstöðumaður kirkjuréttar í Háskólanum í Salamanca. Hann kenndi við  Háskólanum í Portúgal frá 1538 til 1556.

Við áttræðisaldur fór Azpilcueta til Rómar til að verja vin sinn Bartolomeo Carranza, erkibiskup Toledo, sem hafði verið ákærður af Rannsóknarréttinum. Þó honum hafi mistekist að fá Carranza sýknaðan hlaut hann mikið lof leiðtoga kirkjunnar fyrir þekkingu sína á kirkjurétti. Hann dvaldist í Róm til sín dauðadags og naut virðingar nokkurra páfa. Hann er grafinn í kikjugarði San Antonio de' Portoghesi kirkjunar.

Azpilcueta lagði mikið til kirkjuréttar og er hans frægasta verk *Manual de confesores y penitentes* (1549). Verkið hefur verið endurútgefið í yfir hundrað útgáfum sem var upprunalega gefið út á spænsku og lagði mikið til siðfræði og kirkjuréttar. Azpilcueta gaf svo út viðauka við bókina og fjallaði einn þeirra um viðskipti, framboð og eftirspurn og peninga. Viðaukarnir hafa verið þýddir yfir á ensku og gefnir út sem *On Exchange* (2014).

## Framlög til hagfræði
Azpilcueta er einn af frumherjum peningamagnskenninga, og er af sumum talinn fyrstur til að setja fram bæði kenningar um um tímavirði peninga og peningamagn (e: Time Value of Money og Quantity Theory of Money) árið 1556. Hann benti á að kaupmáttur peninga (verð þeirra) ákvarðaðist af framboði þeirra (peningamagni í umferð). Azpilcueta er því oft skilgreindur sem óháður höfundur peningamagnskenninguna. Árið 1556 lýsti henni svo:

“Að öllu öðru jöfnu, í löndum þar sem mikill skortur á peningum, eru allar söluvörur og jafnvel vinnuafl selt fyrir lægri upphæð en þar sem kappnóg er af peningum. Þetta sést í Frakklandi þar sem meiri skortur er á peningum en á Spáni, að brauð, vín, föt og vinnuafl eru mikils minna virði. Meira að segja á Spáni fyrir uppgötvun Ameríku þá voru vörur og vinnuafl ódýrari en eftir þegar landið fylltist af gulli frá nýlendunum. Ástæðan fyrir þessu er að peningar eru meira virði þar og þegar það er skortur á peningum heldur en ef það er kappnóg af þeim.”

Þó sumir telji Azpilcueta hafa þróað og sett fram kenningu um tímavirði peninga og vara í umfjöllun sinni um vexti og okurlán, telja aðrir að hugmyndir hans séu ekki nægilega skýrar til að hægt sé að rekja uppruna kenningarinnar til hans. Hann var þó einn af fyrstu hagfræðingunum til að benda á að það felst fórnarkostnaður í því að geyma peninga til morguns frekar en að nota þá í dag. Fórnarkostnaðurinn réttlætti vextir.

Skilningur Azpilcueta á tímavirði peninga var aðalega settur fram sem “diversity of time” þar sem hann bendir á að peningar geti haft annað verðmæti í framtíðinni, ýmist meira eða minna, eftir því hvernig aðrar breytur þróast, svo sem peningamagn í umferð, en af því má ráða að hann hafði fyrst og fremst áhuga á peningamagni í umferð, frekar en hreinu tímavirði þeirra.

## Heimildir
Nettröll

**Nettröll** er „sá eða sú sem vísvitandi móðgar eða ögrar öðrum netnotendum“ (samkvæmt íslenskri nútímamálsorðabók á vefsíðu Árnastofnunar). 

## Notkun orðsins
Nettröll hafa haft víðtæk áhrif á umræðu hér á landi sem og víðar. Vefmiðillinn *[[Kjarninn]]* greinir frá að í Facebook pistli sem Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, fyrrverandi forsætisráðherra, skrifaði í upphafi árs 2016 hafi hann sagt að „...nettröll eru hvorki þekkt fyrir einbeitingu né yfirvegun“.

Í september 2018 birtist grein á vef Blaðamannafélags Íslands þar sem sagt var frá því að yfir 100 fréttir sem birst hafi í Bretlandi byggi á Twitterfærslum frá rússneskum nettröllum.

## Tilvísanir
Míkís Þeoðorakís

**Míkhaíl „Míkís“ Þeoðorakís** (gríska: Μιχαήλ "Μίκης" Θεοδωράκης, fæddur 29. júlí 1925 – látinn 2. september 2021) var grískt tónskáld sem samdi yfir 1000 verk. Hann var undir áhrifum frá grískri þjóðlagatónlist. Þeoðorakís samdi tónlist fyrir kvikmyndirnar Grikkinn Zorba (1964), Z (1969) og Serpico (1973).

Þeoðorakís var vinstrisinnaður og var tengdur Gríska kommúnistaflokknum. Hann var kosinn á þing 1964, 1981 og 1990 og varð eitt sinn ráðherra. Hann var þekkt rödd og tákn gegn herforingjastjórninni 1967–1974 og var fangelsaður, pyntaður og tónlist hans bönnuð.

## Tengill
*Rúv - Ofsótta tónskáldið Theodorakis
Université Panthéon-Sorbonne

**Université Panthéon-Sorbonne**, þekktur sem **Université Paris I**, er opinber háskóli í París í Île-de-France í Frakkland. Háskólinn sérhæfir sig á sviði efnahags- og stjórnunar, list- og hugvísinda, lögfræði og stjórnmálafræði.

## Frægir útskriftarnemendur
* Manuel Valls, fransk-spænskur stjórnmálamaður og fyrrum forsætisráðherra Frakklands.

## Tenglar

* Heimasíða skólans
Université Sorbonne-Nouvelle

**Université Sorbonne-Nouvelle**, þekktur sem **Université Paris 3**, er opinber háskóli í París í Île-de-France í Frakkland. Háskólinn veitir aðallega kennslu í bókstöfum, málvísindum, tungumálum, sviðslistum, samskiptum og Evrópunámi (þverfagleg saga, hagfræði, lögfræði og stjórnmálafræði). Hann er í 50 efstu bestu tungumálaháskólum í heimi og er í 48. sæti *QS World University Rankings* árið 2021.

## Tenglar

* Heimasíða skólans
Polyblastus wahlbergi

***Polyblastus wahlbergi*** er evrópsk tegund af sníkjuvespum sem lifir á sagvespum, þar á meðal birkiþélu.

## Tilvísanir
Paramount+

**Paramount+** er bandarísk streymisveita í eigu Paramount Pictures og CBS sjónvarpsstöðinni. Á veitunni má finna efni frá Paramount, CBS og Nickelodeon. Streymið er ekki aðgengilegt á Íslandi. 

Streymið opnaði upprunalega 28. október 2014 undir merkjum CBS sjónvarpsstöðvarinnar en nafninu var breytt í *Paramount+* þann 4. mars 2021.
Öskjugosið 1875

**Öskjugosið 1875** var eldgos í Öskju sem hófst þann 29. mars árið 1875. Öskjugosið er talið  mesta öskugos á Íslandi á sögulegum tíma og stóð þó ekki aðalgosið nema í nokkra klukkutíma. 17 jarðir á Jökuldal fóru í eyði vegna vikur- og öskufalls og orsakaði harðindakafla á Austurlandi sem varð til þess að fólk fluttist frá Austurlandi til Vesturheims. Svo mjög svarf að fólki í nálægð eldanna að Danir efndu til fjársafnana til þess að koma í veg fyrir alvarlegan skort. Talið er að gosefnin úr Öskjugosinu hafi numið 3—4.000.000.000 teningsmetrum. 

Eldgosið í Krakatá var sama eðlis og gosið í Öskju 1875, aðeins stórfelldara og ægilegra. Að Skaftáreldum frátöldum er myndun nornahárs í eldgosi hérlendis ekki getið fyrr en í sambandi við Öskjugosið 1875.

## Tenglar
*Eldgosið í Öskju árið 1875 og afleiðingar þess - Bændablaðið
August Emil Holmgren

**''August'' Emil Algot Holmgren**, (fæddur 10 nóvember 1829 í Västra Ny sókn, Austur-Gautlandi, látinn 30 desember 1888 í Stokkhólmi, var sænskur dýrafræðingur, ekki síst í skordýrafræði. Bræður hans voru Hjalmar (stærðfræðingur), Albert (eðlisfræðingur) og Frithiof Holmgren (eðlisfræðingur).

Holmgren varð kennari í náttúrufræði við Skogsinstitutet þar sem hann fékk tilnefningu til lektors lektor 1871. Hann var skordýrafræðingur hjá Lantbruksinstitutet 1880-1886. Framlag hans þar var verðmætt, sérstaklega innan *[[Ichneumonidae]]* af sníkjuvespum, og með verkum hans varð framgangur sníkjuvespufræða mikill í Svíþjóð. Meðal rita Holmgrens eru: 
**De för träd och buskar nyttiga och skadliga insekterna* 1867
**Om åkerns vanligaste skadeinsekter* 1873 
**Trädgårdens skadedjur* 1880. 
**Hymenoptera, species novas descripsit. Kongliga Svenska Fregatten Eugenies resa omkring Jordeni under befäl af C.A. Virgen Aren* 1851–53. II Zoologi 1 Insecta pp.&nbsp;391-442 pl. viii. (1868).
**Bidrag till kännedomen om Beeren eilands och Spetsbegrens insekt-fauna*. Stockholm: P.A. Norstedt & söner (1869).
**Skandinaviens foglar* i Handbok i zoologi för landtbrukare, skogshushållare, fiskeriidkare och jägare P.A. Norstedt & söner,  Stockholm (1866).

## Heimildir
* Carlquist, Gunnar (red.) (1932). Svensk uppslagsbok. Malmö: Svensk Uppslagsbok AB:s förlag, band 13 s. 229.
* Olle Franzén: E A Holmgren August Holmgren i Svenskt biografiskt lexikon (1971-1973)
* August E A Holmgren, Svenskt biografiskt lexikon, Svenskt Biografiskt Lexikon-ID: 13744, läs online.

### Tilvísanir
Scambus inanis

***Scambus inanis*** er evrópsk tegund af sníkjuvespum sem lifir á ýmsum meindýrum, þar á meðal birkikembu og Anthonomus pomorum (apple blossom weevil).

## Tilvísanir
Eriocrania

**Eriocrania** eru smávaxin mölfiðrildi. Flestar tegundirnar lifa í birkiblöðum, en einstaka eru með eik eða hesli sem hýsil. Ein tegund hefur fundist á Íslandi, birkikemba.

## Tegundir
**[[Eriocrania alpinella]]*
**[[Eriocrania breviapex]]*
**[[Eriocrania carpinella]]*
**[[Eriocrania chrysolepidella]]*
**[[Eriocrania cicatricella]]*
**[[Eriocrania komaii]]*
**[[Eriocrania sakhalinella]]*
**[[Eriocrania salopiella]]*
**[[Eriocrania sangii]]*
**[[Eriocrania semipurpurella]]*
**[[Eriocrania sparrmannella]]*
**[[Eriocrania unimaculella]]*

## Heimildir

## Tenglar
*Eriocrania at funet
Alfa Romeo Giulietta (1977)

**Alfa Romeo Giulietta** er bíll sem var búinn til á árunum 1977 til 1985 í Alfa Romeo verksmiðjunni í Arese norður af Mílanó og tekur nafn hins goðsagnakennda Alfa Romeo Giulietta frá fimmta áratugnum.
Norm Macdonald

**Norm Macdonald** (17. október 1959 – 14. september 2021) var kanadískur gamanleikari og þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Lucky í *Dr. Dolittle*.

## Tenglar
* 

## Tilvísanir
Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn (Ísland)

**Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn** er íslenskur stjórnmálaflokkur stofnaður af Guðmundi Franklín Jónssyni árið 2020. Slagorð þeirra var *Fjárfestum*, *framkvæmum* og *framleiðum*. Flokkurinn var með listabókstafin O. Flokkurinn leggur áherslu á að styrkja grunnstoðir samfélagsins þar sem einstaklingurinn nýtur frelsis til athafna í gegnum sköpunarkraft og með frumkvæði að vopni. Þeir vilja efla beint lýðræði og nota þjóðaratkvæðagreiðslur í mikilvægum málefnum. Að þeirra mati er einstaklingsfrelsi lykillinn að gæfu þjóðarinnar ásamt lágum sköttum, friðsömum og haftalausum milliríkjaviðskiptum, frjálsri samkeppni og sem minnstum ríkisafskiptum. 

Þann 14. október 2020 tilkynnti Guðmundur Franklín Jónsson að hann væri að stofna nýjan stjórnmálaflokk sem ætlaði að gefa kost á sér í alþingiskosningunum 2021 sem að héti Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn. Þann 10. febrúar 2021 var framboðið staðfest og tilkynnt. Flokkurinn bauð fram í alþingiskosningunum 2021 sem fóru fram þann 25. september 2021. Guðmundur Franklín sagði af sér sem formaður eftir kosningarnar 2021 og tók Glúmur Baldvinsson við stjórninni eftir þær. Listabókstafur flokksins var lagður niður árið 2024. 
## Framboð

### Alþingiskosningar 2021
Flokkurinn bauð fram lista í öllum kjördæmum og fékk 0,4% fylgi í kosningunum og engan kjörinn þingmann með einungis 844 atkvæði. Daginn eftir kosningarnar, 26. september 2021 tilkynnti formaður flokksins, Guðmundur Franklín Jónsson, að hann væri hættur öllum afskiptum sínum af stjórnmálum. Samt tilkynnti hann að flokkurinn væri ekki hættur en óvíst er hver mun taka við hans stjórn.

### Sveitarstjórnarkosningar 2022
Í febrúar árið 2022 sagði Guðmundur Franklín Jónsson í samtali við Fréttablaðið að ekki væri von á framboði í sveitarstjórnarkosningunum. Glúmur Baldvinsson, oddviti flokksins í kosningum 2021 sagði í framhaldinu að ekki væri nein plön um það. Hann sagði samt að nýr stjórnmálaflokkur væri á plani.

## Formenn

### Varaformenn

## Tilvísanir
Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn

**Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn** getur átt við:
* **[[Frjálsi demókrataflokkurinn|Frjálsa demókrataflokkinn]]**, stjórnmálaflokk í Þýskalandi sem var stofnaður árið 1948.
* **[[Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn (Japan)|Frjálslynda lýðræðisflokkinn]]**, stjórnmálaflokk í Japan sem var stofnaður árið 1955.
* **[[Frjálslyndir demókratar|Frjálslynda demókrata]]**, stjórnmálaflokk í Bretlandi sem var stofnaður árið 1988.
* **[[Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Frjálslynda lýðræðisflokkinn]]**, stjórnmálaflokk á Íslandi sem var stofnaður árið 2020.
Úrtalningarromsa

**Úrtalningarromsur** eru þulur sem börn þylja með þeim tilgangi að velja einstakling af handahófi úr hóp, oft í þeim tilgangi að velja hlutverk í annan leik. Oftast þarf ekkert efnivið til og er það gert með töluðum orðum eða handahreyfingum.

## Þulur
*Úllen dúllen doff
*Ugla sat á kvisti
Katerína Sakellaropúlú

**Katerína Sakellaropúlú** (grískt letur: Κατερίνα Σακελλαροπούλου; f. 30. maí 1956) er grísk stjórnmálakona sem var forseti Grikklands frá 2020 til 2025. Hún var kjörin af gríska þinginu til að taka við embættinu af Prokopís Pavlopúlos þann 22. janúar 2020. Áður en hún varð forseti lýðveldisins var Sakellaropúlú forseti gríska ríkisráðsins, æðsta stjórnsýsludómstóls Grikklands. Hún var fyrsti kvenforseti Grikklands.

## Æviágrip
Sakellaropúlú er fædd í Þessalóníku. Fjölskylda hennar er frá Stavrúpolí, bæ í héraðinu Xanþí. Hún nam lögfræði við Háskólann í Aþenu og útskrifaðist úr framhaldsnámi í almannarétti við Université Panthéon-Assas. Á miðjum níunda áratugnum hlaut hún aðild að gríska ríkisráðinu og var gerð ráðgjafi þess árið 2000. 

Í október 2015 var hún útnefnd varaforseti ríkisráðsins og í október 2018 varð hún, fyrst kvenna, forseti réttarins eftir einróma atkvæðagreiðslu. Kjör hennar kom í kjölfar þess að þáverandi ríkisstjórn stjórnmálaflokksins Syriza tók tillit til framsýnna viðhorfa hennar í umhverfis- og mannréttindamálum.

Sakellaropúlú hefur verið félagi í sambandi starfsmanna dómstóla ríkisráðsins. Hún var aðalritari sambandsins frá 1985 til 1986, varaforseti þess frá 2006 til 2008 og forseti frá 1993 til 1995 og frá 2000 til 2001.

Hún birtir reglulega greinar í fræðitímaritum. Hún skrifaði einnig í bókina *Fjármálakreppa og umhverfisvernd í dómaframkvæmd ríkisráðsins* (gríska: *Οικονομική κρίση και προστασία του περιβάλλοντος στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας*) árið 2017.

## Forseti Grikklands
Þann 15. janúar 2020 útnefndi forsætisráðherra Grikklands, Kýríakos Mítsotakís, Sakellaropúlú í embætti forseta lýðveldisins. Hún var kjörin forseti þann 22. janúar 2020 með 261 atkvæðum af 300 á gríska þinginu.

## Einkahagir
Sambýlismaður Sakellaropúlú er lögfræðingurinn Pavlos Kotsonís. Hún á eitt barn úr fyrra hjónabandi.

Hún er stuðningsmaður íþróttafélagsins Aris Þessalóníki.

## Tilvísanir
Litáíska karlalandsliðið í körfuknattleik

**Litáíska karlalandsliðið í körfuknattleik** er eitt af sigursælustu landsliðum í Evrópskum körfuknattleik . Íþróttin er ein vinsælasta íþrótt landsins.

## Titlar
***[[Heimsmeistaramót karla í körfuknattleik|Heimsmeistaramót]]**
**Brons: 2010
***[[Evrópumeistaramót karla í körfuknattleik|Evrópumeistaramót]]**
**Gull (3): 1937, 1939, 2003
**Silfur (3): 1995, 2013, 2015
**Brons: 2007
***[[Ólympíuleikarnir]]**
**Brons (3): 1992, 1996, 2000

## Heimildir
* ltu.basketball
Curt Cornelius

**Curt Cornelius** (fæddur 22. júní 1973 í Huntington Beach í Kaliforníu) er bandarískur kvikmynda- og sjónvarpsleikari.

## Kvikmyndir
* *The Chaos Factor* (2000)
* *Commitments* (2001)
* *Ghost Game* (2004)
* *Help Wanted* (2012)
* *Royal Records* (2013)
* *XX* (2017)
* *Halfway There* (2018)

## Tilvísanir
Carl Menger

**Carl Menger** (28. febrúar 1840 - 26. febrúar 1921) var Austurrískur hagfræðingur, stofnandi Austurríska skólans og einn frumkvöðla Nýklassískrar hagfræði. Framlög hans til jaðargreiningar og jaðarábata (e. marginal utility) léku lykilhlutverk í byltingar í skilningi hagfræðinga á verðmyndun og kenningum um virði vöru og framleiðsluþátta. Jaðarbyltingin kollvarpaði kenningum klassískra hagfræðinga sem lögðu áherslu á framleiðslukostnað og beindi sjónum að neytandanum.

## Ævi
Carl Menger var fæddur í Nowy Sącz í Póllandi þann 28. febrúar árið 1840. Menger kom úr efnaðri og menntaðri fjölskyldu, faðir hans var lögfræðingur og móðir hans úr virtri kaupmannafjölskyldu. Menger lærði lögfræði við Háskólann í Prag og Vín. Síðar meir lauk hann doktorsgráðu í Réttarheimspeki frá Háskólanum í Kraká, Póllandi. Hann starfaði sem blaðamaður um skeið en lagði hagfræði fyrir sig árið 1867, og var ráðinn prófessor við Vínarháskóla árið 1873. Hann var um skeið einkakennari ríkisarfa Austurríska keysaradæmisins, Rudolf von Habsburg.  

Menger átti son með Hermine Andermann (1869-1924) sem var nefndur Karl Menger (1902-1985). Karl Menger lagði fyrir sig stærðfræði og fetaði seinna í fótspor föður síns með því að leggja sitt af mörkum til leikjafræðinar sem telst nú sem grein í bæði stærðfræði og hagfræði.

## Framlög til hagfræði
Framlög hans til jaðargreiningar skipa honum, ásamt William Stanley Jevons og Marie Esprit Léon Walras í röð frumkvöðla jaðarbyltingarinnar og ris Nýklassíska skólans í hagfræði.  Hans er þó ekki síður minnst sem upphafsmanns Austurrískrar hagfræði. Austurríska hagfræðin er talin hafa byrjað þegar að Menger skrifaði ritið “Grundsätze der Volkswirtschaftslehre” eða Gildi Hagfræðinnar sem kom út árið 1871. Menger var mjög gagnrýninn á hugmyndafræði klassískrar hagfræði og hafnað nálgun hennar á eðli efnahagslegs gildis, og þar með ráðandi krafta hagkerfisins. 

Efnahagslegt gildi vöru felst ekki í verðmæti þeirra framleiðsluþátta og vinnu sem þarf til að framleiða hana, heldur nytjum hennar fyrir neytandann. Verðhlutföll skýrast því hvorki af ólíkum framleiðslukostnaði eða vinnumagni sem varan líkamnar, líkt og vinnugildiskenningar Karl Marx og David Ricardo gerðu ráð fyrir, heldur af ólíkum jaðarnytjum þeirra fyrir neytendur. 

Virði vöru ákvarðast af sambandinu milli notagildis hennar og þörfum neytanda og er því ekki með einhverjum hætti innifalið eða innbyggt í vöruna sjálfa. Einn mikilvægasti munurinn á kenningu Menger og kenningum Jevons og Walras er að Menger skoðaði bæði heimili og fyrirtæki, þ.e. bæði jaðarkostnað jafnt sem jaðarnytjar.

Með því að skoða bæði framboðs- og eftirspurnarhlið vöru komst hann að því að því sem hann taldi vera mikilvægustu túlkunina á kenningunni að báðar hliðar hagnast af viðskiptum. Neytendur fá vöru sem uppfyllir þörf og fyrirtæki hagnast fjárhagslega. 

## Heimildir
William Godwin

**William Godwin** (3. mars 1756  – 7. apríl 1836 ) var breskur blaðamaður, stjórnmálafræðingur, heimspekingur og rithöfundur. Godwin er þekktastur fyrir framlög sín til nytjahyggju og anarkisma. Hann er talinn faðir heimspekilegs anarkisma. Hann var mjög áberandi í breskri samfélagsumræðu undir lok 18 aldar og í kringum aldamótin 1800. Hugmyndir Godwin um að samfélagsgerðin, og umfram allt kúgun ríkisvaldsins, væru rót fátæktar og eymdar voru hvati þess að Thomas Malthus skrifaði *Ritgerð um mannfjölda*, árið 1798, þar sem hann sýndi fram á að kenningar Godwin stæðust ekki og fátækt væri afleðing mannfjöldalögmála. 

## Líf og störf
William Godwin fæddist í Wisbech í Cambridgeshire, Englandi. Foreldar hans hétu John og Anne Godwin. Bæði voru af ágætlega efnuðum millistéttarfjölskyldum. Fjölskyldan iðkaði strangan kalvínisma. Godwin lærði til prests en snéri sér að ritstörfum og fluttist til London 1782 þegar hann var 26 ára gamall. Þar lagði hann fyrir sig ritlist og birti sitt fyrsta rit árið 1783 sem bar nafnið *Life of Lord Chatham.* 

Hann giftist rithöfundinum og femínistanum Mary Wollstonecraft árið 1797. Saman áttu þau eina dóttur, Mary Shelley, árið 1797, sem einnig varð rithöfundur og er þekktust fyrir  skáldsögu sína *[[Frankenstein]]*. Mary Wollstonecraft lést af barnsförum. Godwin gekk aftur í hjónaband árið 1801, Mary Jane Clarimont. Saman ráku þau barnabókaútgáfu. 

## Framlög til hagfræði og stjórnmála
Eitt frægasta ritið hans er *Enquiry Concerning Political Justice* (1793) sem gefin var í miðri frönsku stjórnarbyltingunni og sem innlegg í umræður í Bretlandi um merkingu byltingarinnar. Í bókinni, sem var undir sterkum áhrifum af Edmund Burke, setur Godwin fram beitta anarkíska gagnrýni á ríkisvaldið. Aðeins ef hann væri frjáls undan oki ríkisvaldsins gæti maðurinn þroskast og náð fullum andlegum þroska. Bókin varð metsölurit og hafði gríðarleg áhrif á samfélagsumræðu í Bretlandi á tíunda áratug 18. aldar.  

Annað metsölurit Godwin á þessum tíma var *Things as They Are; or, The Adventures of Caleb Williams*, (1794) sem er spennusaga sem ræðst á aristókratísk forréttindi.

Godwin er talinn hafa lagt grunninn að kenningum bæði kommúnisma og anarkisma. Rót þessara tveggja hugmyndakerfa, sem að mörgu leiti eru í hreinni mótstöðu við hvora aðra, má finna í tveimur aðskildum þáttum í hugsun hans. Hann mælti hvorki með afnámi einkaeignarréttarins, né þjóðnýtingu, eignir ættu að vera aðgengilegar fyrir þá sem þurftu það mest. Aðeins réttlætissjónarmið ættu að stýra því hver nýtti framleiðsluþætti og eignir.

## Tenglar
* Grein úr history guide um Godwin
* Grein úr Worldsworth um Godwin 
* Grein úr Britannica um Godwin
* Grein úr Stanford Encyclopedia of Philosophy um Godwin
Procura

**Procura** er íslenskt fyrirtæki, sem á og rekur opinn og gjaldfrjálsan verðmatsgrunn yfir fasteignir á landinu öllu, ásamt því að stunda fasteignasölu og ráðgjöf í gegn um dótturfélag (Procura fasteignasala ehf.).

## Tenglar
* Procura.is
* Mbl.is - Stærsti gagnagrunnur landsins
* Viðskiptablaðið - Hægt að aðlaga verðmat
* Viðskiptablaðið - Vefsíða sem reiknar út íbúðaverð
* Samtök lánþega
Franska karlalandsliðið í körfuknattleik

**Franska karlalandsliðið í körfuknattleik** leikur fyrir hönd Frakklands í körfuknattleik. Þeir hafa verið meðlimir í FIBA síðan árið 1933. Frakkar unnu sinn fyrsta titil þegar þeir unnu EM árið 2013.

## Titlar
***[[Heimsmeistaramót karla í körfuknattleik|Heimsmeistaramót]]**
**Brons: 2014, 2019
***[[Evrópumeistaramót karla í körfuknattleik|Evrópumeistaramót]]**
**Gull: 2013
**Silfur (3): 1949, 2011, 2022
**Brons (6): 1937, 1951, 1953, 1959, 2005, 2015
***[[Ólympíuleikarnir]]**
**Silfur (4): 1948, 2000, 2020, 2024

## Tilvísanir

## Heimildir
*ffbb.com 
*Frakkland á fiba.basketball
Eistneska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Eistneska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Eistlands í knattspyrnu og er stjórnað af Eistneska knattspyrnusambandinu.
Evbea

**Evbea** (eða **Evía** (síðarnefnda nafnið vegna framburðar nafnsins á nýgrísku)) (gríska: *Εύβοια*) er grísk eyja og stærsta eyjan í Eyjahafi og næst stærsta eyja Grikklands á eftir Krít. Evbea er ein af Nyrðri-Sporadeseyjum og tengist meginlandi Grikklands (það er að segja Böótíu) með brú við Kalkis þar sem Evrípos-sund er þrengst. Evbea er fjöllótt inn til landsins en flatlend og frjósöm með ströndinni. Á eyjunni geysuðu miklir skógareldar árið 2007 og 2021.
Skollarót

**Skollarót** (fræðiheiti: *Hyoscyamus niger*) er einær jurt af náttskuggaætt. Hún er ættuð frá Evrópu og Síberíu og hefur breiðst út með ræktun, sem lækningaplanta. Hún hefur gjarnan verið bendluð við nornir og galdra. Hætta á banvænni eitrun er veruleg.

## Tilvísanir
Flagðjurt

**Flagðjurt** (fræðiheiti: *Scopolia carniolica*) er fjölær jurt af náttskuggaætt. Hún er ættuð frá austur og suðaustur Evrópu. Hún hefur gjarnan verið bendluð við nornir og galdra vegna eiginleika sinna. Hætta á eitrun er veruleg.

## Tilvísanir
Ferilhorn

**Ferilhorn** er horn á þríhyrningi þar sem allir hornpunktarnir eru á ferli hrings. Ferilhorn er alltaf helmingur af miðhorni sem deilir tveimur punktum ferilhornsins.
Ross County FC

**Ross County Football Club** er knattspyrnufélag með aðsetur í Dingwall í norðanverðu Skotlandi sem stofnað var árið 1929. Það hóf ekki þátttöku í skosku deildarkeppninni fyrr en undir lok 20. aldar. Velgengni þess hefur verið mikil. Félagið hefur leikið í efstu deild og orðið deildarbikarmeistari.

## Saga
Ross County var stofnað árið 1929 og hóf snemma keppni í Hálandadeildinni, utandeildarkeppni fyrir knattspyrnufélög frá norðurhéruðum Skotlands. Félagið hlaut meistaratitilinn árin 1967, 1991 og 1993. Jafnframt náði það oft góðum árangri í bikarkeppninni og tókst nokkrum sinnum að slá lið úr deildarkeppninni úr keppni.

Fyrir leiktíðina 1994-95 var skoska deildarkeppnin endurskipulögð. Tveimur nýjum félögum var boðin þátttaka og var Ross County annað þeirra hlutskörpustu í kosningu aðildarfélaganna. Vorið 1999 komst Ross County upp um deild og aftur árið eftir, þökk sé skipulagsbreytingum á deildarkeppninni. Næstu árum varði Ross County í næstefstu og þriðju efstu deild.

Veturinn 2009-10 komst Ross County alla leið í úrslit skosku bikarkeppninnar eftir gríðarlega óvæntan 2:0 sigur á Celtic í undanúrslitum. Dundee United reyndust þó ofjarlar þeirra í úrslitunum, þar sem 17 þúsund stuðningsmenn Ross mættu til að sjá sína menn spila.

Vorið 2012 tryggði Ross County sér í fyrsta sinn úrvalsdeildarsæti eftir að keppinautarnir í Dundee F.C. misstigu sig í lokaumferðinni. Á sínu fyrsta ári í efstu deild hafnaði Ross County í fimmta sæti, sem er enn í dag besti árangur liðsins. Þann 13. mars 2016 hreppti félagið sinn fyrsta og enn sem komið er eina stóra titil þegar það lagði Hibernian F.C. í úrslitum deildarbikarsins.

Frá 2012 hefur Ross County verið í efstu deild ef frá er talið eitt ár, 2018-19. Oftar en ekki hefur liðið þó átt í harðri fallbaráttu enda flestir mótherjarnir stærri og ríkari.

## Titlar
***Skoski deildarbikarinn** (1): 2015-16
Emilio Colombo

**Emilio Colombo** (11. apríl 1920 – 24. júní 2013) var ítalskur stjórnmálamaður, meðlimur í Kristilega demókrataflokknum og forsætisráðherra Ítalíu frá 1970 til 1972. Hann gegndi fjölda annarra ráðherraembætta á Ítalíu á tímabili sem spannaði allt frá 1955 til 1993. Hann var jafnframt forseti Evrópuþingsins frá 1977-79.

## Æviferill
Colombo lauk lögfræðiprófi frá Háskólanum í Rómarborg árið 1941. Í kjölfarið skráði hann sig í herinn og barðist í seinni heimsstyrjöldinni þar til Ítalir drógu sig út úr stríðinu. Á þessum árum varð Colombo einarður and-fasisti. Hann gekk til liðs við Kristilega demókrata og varð yngsti þingmaðurinn á ítalska þinginu eftir kosningarnar árið 1946. Þar með hófst jafn og þéttur tröppugangur hans á sviði stjórnmálanna.

Hann átti mikilvægan þátt í stórfelldum landbúnaðarumbótum á Ítalíu sem samþykktar voru af þinginu árið 1950 og voru styrktar af Marshalláætluninni. Umbætur þessar voru taldar einhverjar þær mikilvægustu í þróun ítalsks þjóðfélags og drógu úr ægivaldi stórra landeigenda.

Colombo varð forsætisráðherra í ágúst 1970. Í stjórnartíð hans var áfram unnið að umbótum í landbúnaði. Þá má nefna ýmis konar löggjöf sem miðaði að því að styrkja stöðu kvenna á vinnumarkaði, m.a. með fæðingarorlofi. Forsætisráðherratíð Colombo stóð aðeins í eitt og hálft ár, en eftir að henni lauk hélt hann áfram þátttöku í stjórnmálum og gegndi ýmsum ráðherraembættum. Árið 2003 var hann settur öldungardeildarþingmaður til lífstíðar, sem eru æðstu metorð ítalskra stjórnmálamanna. Hann tók virkan þátt í störfum öldungadeildarinnar til dauðadags árið 2013.
Hyoscyamus

**Skollarætur** (fræðiheiti: *Hyoscyamus*) eru ættkvísl jurta af náttskuggaætt upprunnin í Norður-Afríku og Evrasíu. Tegundirnar eru um 7 - 32, allar eitraðar.

## Tegundir samkvæmt CatalogueOfLife

* *[[Hyoscyamus afghanicus]]*
* *[[Hyoscyamus albus]]*
* *[[Hyoscyamus arachnoideus]]*
* *[[Hyoscyamus aureus]]*
* *[[Hyoscyamus bornmulleri]]*
* *[[Hyoscyamus boveanus]]*
* *[[Hyoscyamus cylindrocalyx]]*
* *[[Hyoscyamus desertorum]]*
* *[[Hyoscyamus flaccidus]]*
* *[[Hyoscyamus gallagheri]]*
* *[[Hyoscyamus grandiflorus]]*
* *[[Hyoscyamus insanus]]*
* *[[Hyoscyamus kopetdaghi]]*
* *[[Hyoscyamus kotschyanus]]*
* *[[Hyoscyamus kurdicus]]*
* *[[Hyoscyamus leucanthera]]*
* *[[Hyoscyamus longepedunculatus]]*
* *[[Hyoscyamus malekianus]]*
* *[[Hyoscyamus multicaulis]]*
* *[[Hyoscyamus muticus]]*
* *[[Hyoscyamus niger]]*
* *[[Hyoscyamus nutans]]*
* *[[Hyoscyamus orthocarpus]]*
* *[[Hyoscyamus pojarkovae]]*
* *[[Hyoscyamus pusillus]]*
* *[[Hyoscyamus reticulatus]]*
* *[[Hyoscyamus rosularis]]*
* *[[Hyoscyamus senecionis]]*
* *[[Hyoscyamus squarrosus]]*
* *[[Hyoscyamus tenuicaulis]]*
* *[[Hyoscyamus tibesticus]]*
* *[[Hyoscyamus turcomanicus]]*

## Tilvísanir
Hyoscyamus albus

***Hyoscyamus albus*** er ein-, tví-, eða fjölær jurt af náttskuggaætt frá Suður-Evrópu og Norður-Afríku.

## Tilvísanir
Hannibal Sehested (forsætisráðherra)

**Hannibal Sehested** (16. nóvember 1842 – 19. september 1924) var danskur landeigandi og forsætisráðherra í rúmlega ár, frá 1900 til 1901. Hann var síðasti forsætisráðherrann sem konungur Danmerkur skipaði í óþökk þingsins áður en þingræði komst á í landinu.

## Ævi og störf
Sehsted fæddist á Fjóni, sonur stóreigna- og aðalsfólks. Hann lauk lagaprófi frá Kaupmannahafnarháskóla árið 1869. Að því loknu sinnti hann búrekstri samhliða lögfræðistörfum. Árið 1886 var hann kjörinn á þing fyrir Hægriflokkinn og sat þar til ársins 1910.

Þegar stjórn Reedtz-Thott féll árið 1897 var Sehsted orðaður við stöðu forsætisráðherra. Af því varð þó ekki. Hins vegar lét hann undan þrýstingi frá konungi og Estrup fyrrum forsætisráðherra að taka við stjórnartaumunum á vormánuðum 1900. Auk forsætisráðherraembættisins gegndi Sehsted jafnframt stöðu utanríkisráðherra.

Í júlímánuði 1900 flutti Friðrik krónprins ræðu þar sem hann lofsöng ríkisstjórn Sehsted, sem hann sagði skipaða þróttmiklum ættjarðarvinum. Ræðan var eins og rauð dula sem veifað var framan í leiðtoga Venstre. Fyrir vikið gusu deilurnar milli Hægriflokksins og Venstre upp á nýjan leik.

Gengið var til þingkosninga í byrjun apríl 1901, þar sem Hægriflokkurinn beið afhroð og missti helming þingflokks síns, sat eftir með einungis átta fulltrúa. Í kjölfarið óskaði konungur þess af stjórninni að hún bæðist lausnar og við tók tími þingræðis í Danmörku.

Eftir að hafa hrökklast úr forsætisráðuneytinu hafði Sehsted litlu hlutverki að gegna í dönskum stjórnmálum, þótt hann sæti enn um sinn sem þingmaður. Hann lést árið 1924.

## Ítarefni
* P. Stavnstrup, „Hannibal Sehested“, í: Povl Engelstoft & Svend Dahl (ritsj.), *Dansk Biografisk Leksikon*, København: J.H. Schultz Forlag 1932-44.
* *Kraks Blaa Bog 1910*.
Arctica Finance

**Arctica Finance** er íslenskt verðbréfafyrirtæki með höfuðstöðvar í Reykjavík. Það var stofnað árið 2008 af fyrrverandi starfsmönnum fyrirtækjaráðgjafar gamla Landsbankans, en bankinn varð gjaldþrota í efnahagskreppunni á Íslandi 2008–2011.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefsíða Arctica Finance
Listabókstafur

**Listabókstafur** er bókstafur sem notaðir eru til að einkenna framboðslista í kosningum. Það fyrirkomulag að flokkar hafi opinberlega viðurkenndan listabókstaf tíðkast aðeins í Danmörku, Færeyjum og Íslandi. Listabókstafir voru fyrst notaðir í kosningum til danska Landsþingsins árið 1901. Listabókstafir hafa mest vægi við atkvæðagreiðslu utan kjörfundar, en þar greiða kjósendur atkvæði með því að skrifa eða stimpla listabókstaf á auðan kjörseðil. Við venjulegar kosningar á kjördag eru listabókstafir prentaðir fyrir framan nafn stjórnmálasamtaka á kjörseðlum og kjósendur greiða atkvæði með því að merkja X við listabókstaf þess framboðs sem þeir kjósa. Listabókstafir eru gjarnan notaðir í auglýsingum og kynningarefni stjórnmálaflokka.

Notkun listabókstafa á Íslandi var lengi vel lítt samræmd þannig að sami flokkurinn hafði jafnvel ólíka listabókstafi eftir sveitarfélögum og á milli kosninga en meiri festa komst á notkun stafanna um miðbik 20. aldar. Dómsmálaráðuneytið fer nú með úthlutun listabókstafa til stjórnmálasamtaka sem bjóða fram til Alþingis. Í sveitarstjórnarkosningum úthlutar yfirkjörstjórn í hverju sveitarfélagi listabókstöfum ef um er að ræða framboð sem ekki hafa boðið fram til Alþingis og koma þá þeir stafir ekki til greina sem nýttir eru af framboðum til Alþingis skv. auglýsingu dómsmálaráðuneytis.

## Listabókstafir Íslandi
Á Íslandi hafa þau stjórnmálasamtök sem buðu fram í seinustu alþingiskosningum skráða listabókstafi. Önnur stjórnmálasamtök sem hyggjast bjóða fram til alþingis þurfa að sækja um skráningu á listabókstaf og þeirri umsókn þurfa að fylgja meðmæli a.m.k. 300 kjósenda. Ef stjórnmálasamtök sem hafa skráðan listabókstaf bjóða ekki fram lista í alþingiskosningum þá fellur skráningin úr gildi og sækja þarf aftur um listabókstaf ef ætlunin er að bjóða aftur fram síðar.
Eftirfarandi listabókstafir eru nú skráðir og nöfn þeirra stjórnmálasamtaka sem eiga nú fulltrúa á Alþingi eru feitletruð:
*B - **[[Framsóknarflokkurinn]]**
*C - **[[Viðreisn]]**
*D - **[[Sjálfstæðisflokkurinn]]**
*F - **[[Flokkur fólksins]]**
*J - Sósíalistaflokkur Íslands
*L - **[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]]
*M - **Miðflokkurinn**
*P - [[Píratar]]
*S - **Samfylkingin'''
*V - Vinstrihreyfingin – grænt framboð
*Y - Ábyrg framtíð

Nokkrir markverðir listabókstafir eldri framboða:
*A - Alþýðuflokkurinn
*A - Björt framtíð
*C - Samstaða
*E - Bjartsýnisflokkurinn
*F - Frjálslyndi flokkurinn
*G - Alþýðubandalagið
*G - Hægri grænir
*H - Húmanistaflokkurinn
*I - Flokkur heimilanna
*J - Regnboginn
*K - Sturla Jónsson
*L - Lýðræðisvaktin
*M - Landsbyggðarflokkurinn
*O - Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn
*R - Reykjavíkurlistinn
*T - Dögun
*V - Kvennalistinn
*Æ - Besti flokkurinn

## Tilvísanir
Hyoscyamus muticus

***Hyoscyamus muticus*** er fjölær planta eða runni af náttskuggaætt frá norðurhluta Afríku.

## Tilvísanir
Hyoscyamus aureus

***Hyoscyamus aureus*** er tví- eða fjölær planta af náttskuggaætt frá Egyptalandi og Vestur-Asíu.

## Tilvísanir
Stoke

**Stoke** getur átt við:
* Stoke-on-Trent, borg á Englandi.
* Stoke City, knattspyrnulið frá sömu borg.
* Stoke (mælieining)
Blakdeildir í Tyrklandi

Það eru 5 deildir í Tyrklandi fram að tímabilinu 2021-2022.

Það eru 14 lið í efstu deildum, Efeler deildinni og Sultans deildinni.  

Í 1. deildinni eru 12 lið karla og kvenna, 24 lið karla og 24 lið kvenna. 

Í 2. deild keppa 142 lið kvenna og 68 lið karla.

180 sveitir kvenna og 113 lið karla keppa í svæðisdeildinni.

Það eru um það bil 400 félög fyrir konur í staðbundnum deildum sem eru tengd svæðisdeildinni og 250 lið fyrir karla í 81 héruðum.

Vinsælustu lið kvenna í Tyrklandi Eczacıbaşı, Vakifbank, Galatasaray, Fenerbahçe, THY og Yesilyurt.

Fyrir karla, „Arkas “, „Ziraat Bankası “, „Halk Bank ”,“ [Https://www.fenerbahce.org/branslar/voleybol Fenerbahçe] ”,“ Galatasaray ”og nýlega hækkandi Altekma  er meðal vinsælustu klúbba.

Að auki, þrátt fyrir að það hafi verið í neðri deildunum, sem hefur keppt í svæðisdeildinni í mörg ár og tryggt samfellu þess, eru samfélagsábyrgðarverkefni þess og Istanbul Voleybol Kulübü  eitt af fremstu félögum í Tyrklandi, sem hefur keppt í öllum deildum í mörg ár.

## Heimildaskrá
Jens Christian Christensen

**Jens Christian Christensen** eða **J.C. Christensen** (21. nóvember 1856 – 19. desember 1930) var danskur kennari og stjórnmálamaður sem gegndi stöðu forsætisráðherra Danmerkur frá 1905-08.

## Ævi og ferill
J.C. Christensen fæddist á Jótlandi. Hann var af bændafólki kominn og hóf ungur að vinna hefðbundin landbúnaðarstörf. Hann þótti góður námsmaður en naut þó ekki langrar skólagöngu. Að námi loknu gerðist hann kennari og tók þátt í sveitastjórnarmálum.

Hann var kjörinn á þing árið 1890 og skipaði sér í sveit með frjálslyndari armi Venstre sem leiddur var af Christen Berg. Hópurinn barðist gegn tilraunum hófsamari meðlima Venstre til að starfa með Hægriflokknum. Berg lést árið 1891 og tók J.C. Christensen við leiðtogahlutverkinu í hópnum. Árið 1895 varð hann formaður fjárlaganefndar þingsins, sem gerði ríkisstjórnum þeirra ára lífið leitt en þær höfðu ekki meirihluta í neðri deild þingsins.

Árið 1897 varð hann formaður *Venstrereformpartiet*, frjálslynds flokksbrots úr Venstre sem stofnað var tveimur árum fyrr. Hreyfingin aðhylltist friðarstefnu og var J.C. Christensen jafnframt um tíma formaður dönsku friðarsamtakanna. 

Þegar þingræði var tekið upp í Danmörku árið 1901 varð J.C. Christensen ráðherra kirkju- og menntamála í stjórn Deuntzer og var hann í raun talinn hinn raunverulegi foringi stjórnarinnar. Á þessum árum voru gerðar umfangsmiklar breytingar á skipulagi skóla- og kirkjumála.

Í ársbyrjun 1905 tók J.C. Christensen við embætti forsætisráðherra. Valdatíð hans varð þó skemmri en ætlað var því árið 1908 varð stjórn hans að segja af sér vegna Alberti-hneykslismálsins. Síðar gegndi hann öðrum ráðherraembættum og beitt sér m.a. fyrir nýrri löggjöf um varnarmál. Hann varð síðast kirkjumálaráðherra í stjórn Neergaard 1920-22.

## Ritverk
* *Naar Klokkerne ringe* (1918)
* *Fra min Barndom og Ungdom* (1925)

## Ítarefni
* Kraks Blå Bog 1910 og 1929
* P. Stavnstrup, "J.C. Christensen", bls. 227-234 í: *Gads Danske Magasin*, 1924.
* Poul Duedahl: *J.C. Christensen. Et politisk menneske*, Gyldendal (2006), 504 bls.
* Poul Duedahl og Peter Ramskov Andersen (ritstj.): *J.C. Christensen. Dagbøger 1900-1909*, Gyldendal (2006), 495 bls.
Hyoscyamus reticulatus

***Hyoscyamus reticulatus*** er ein- eða tvíær planta af náttskuggaætt frá Litlu-Asíu.

## Tilvísanir
Scopolia japonica

**Scopolia japonica** er fjölær jurt af náttskuggaætt. Hún er ættuð frá Austur-Asíu, aðallega Kóreu og Japan.

## Tilvísanir
Krabbaflær

Krabbaflær (Copepoda) er hópur krabbadýra sem lifa í vatni, bæði ferskvatns- og saltvatni og er hægt að finna þær nánast alls staðar þar sem er vatn. Búsvæði þeirra eru aðallega í ferskvatni eða um 75%, en þær finnast samt sem áður allt frá dýpsta botni sjávar til hæstu fjallavatna, bæði í ísköldu vatni og heitum vatnshverum. Krabbadýr eru gríðarlega mikilvægar fyrir vistkerfi hafsins og er mjög fjölbreyttur lífveruhópur með margar undirtegundir. Þær eru flestar á stærð við hrísgrjón en geta verið allt frá 0,2mm að 17mm og eru algengasti dýrahópurinn í svifinu. Það eru 10 ættbálkar undir krabbaflóm. 

10 ættbálkar krabbaflóa: 

# Platycopioida
# Calanoida
# Misophrioida
# Canuelloida
# Gelyelloida
# Harpacticoida
# Mormonilloida
# Cyclopoida
# Siphonostomatoida
# Monstrilloida

## Vistkerfi
Svifdýrin ljóstillífa flest, sem þýðir að þau þurfa ekki að borða heldur fá orkuna sína frá sólinni. Þau eru gríðarlega mikilvæg fyrir vistkerfi hafsins og er mikilvæg fæða fyrir margar tegundir í sjónum, t.d. skíðhvala og litílla fiska. Talið er að fullorðinn steypireyður éti um 4 tonn af krabbaflóm á dag. 

## Undirtegundir:
Til eru margar sviftegundir og eru krabbadýrin mjög fjölbreyttur hópur sem þó er erfitt að greina í sundur vegna hversu litlar og líkar þær eru. Um 170 svifdýr af ættbálki krabbaflóa hafa fundist hér við land og alls hafa 14 tegundir krabbaflóa fundist í Eyjafirði. Minni tegundirnar finnast oft nær landi og í grunnum sjó en svo er algengara að finna stærstu tegundirnar í kaldari sjó. Sumar krabbaflær eru líka botnlægar og grafa sig niður, og svo eru líka til krabbaflær sem eru sníkjudýr. Fiskilýs (Caligus spp.) sem finnast í eldi eru dæmi um sníkjudýr, en þær festa sig við roð fisksins og halda sér þar. Annað dæmi um sníkjudýr er tálknormar (Lernaeocera branchialis) sem lifa á því að sjúga blóð úr hjörtu fiska og festa sig á tálkn þeirra.  

### Rauðáta (Calanus finmarchius)
Rauðátan (Calanus finmarchius) eru svifdýr sem eru mikilvæg í fæðukeðjunni, og er aðalfæða loðnu og síldar á Íslandi. Ekki eru neinar veiðar á rauðátu en tilraunir hafa verið gerðar á að nota hana í laxafóður. Algengara er að finna hana fjær landi og er hún nokkuð stór miðað við aðrar krabbaflær eða 4 mm.  Rauðátan fær nafnið sitt frá rauðum búk sínum og skiptist hann í samvaxinn höfuð og frambol og svo afturbol. Rauðátan þarf að hafa skelskipti til að vaxa eins og önnur liðdýr og helsta fæðan hennar eru smáar fæðuagnir úr sjónum, einkum kísil og skoruþörungar.

### Aðrar tegundir
Rauðáta (Calanus finmarchius) , ljósáta (*euphausia)*, marflær, Dýrasvif, póláta (Calanus hyperboreus), Ísáta (C. Glacialis), fiskilýs Caligus spp, Illur (tálknormar), Temora longicornis, Oithona spinirostris og þorndís (Acartia longiremis)

## Tilvísanir

## Heimildir
* Ástþór Gíslason. 2000. „Rauðátan í hafinu við Ísland“. *Náttúrufræðingurinn* 70 (1), bls. 3-19. sótt 10. nóvember af: http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000505583
The Carpenters

**The Carpenters** var bandarísk popphljómsveit sem stofnuð var af systkinunum Richard Carpenter og Karen Carpenter og starfaði frá 1968–1983. Hljómsveitin átti 3 smáskífur sem komust á toppinn í Bandaríkjunum. Karen dó árið 1983 úr lystarstoli.

## Meðlimir
* Richard Carpenter – hljómborð og söngur
* Karen Carpenter – trommur og söngur

## Plötur

* *Offering/Ticket to Ride* (1969)
* *Close to You* (1970)
* *Carpenters* (1971)
* *A Song for You* (1972)
* *Now & Then* (1973)
* *Horizon* (1975)
* *A Kind of Hush* (1976)
* *Passage* (1977)
* *Christmas Portrait* (1978)
* *Made in America* (1981)
* *Voice of the Heart* (1983)
* *An Old-Fashioned Christmas* (1984)
* *Lovelines* (1989)
* *As Time Goes By* (2004)
Litáíska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Litáíska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Litáen í knattspyrnu og er stjórnað af Litáíska knattspyrnusambandinu. 

## Heimildir
Indverska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Indverska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Indlands í knattspyrnu. Liðið hefur aldrei tekið þátt  heimsmeistaramóti, það hafa hinsvegar oft tekið þátt í asíubikarnum og einu sinni nælt sér í silfur þar. Það hefur líka náð 4. sæti á Ólympíuleikunum einu sinni, það var árið 1956.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Indland úrslitagrunnur
Eyþór Ingólfsson Melsteð

**Eyþór Ingólfsson Melsteð** (f. 2. febrúar 1994) er íslenskur kraftlyftingamaður. Hann keppti í mótinu Sterkasti maður heims 2020 og hafnaði í 4 sæti í sínum riðli. Árið 2021 hafnaði hann í 10. sæti í sömu keppni. Eyþór á heimsmet í náttúrusteinapressu (137 kg).

Eyþór er uppalinn í Breiðdalsvík. Eyþór keppti fyrst í vaxtarrækt áður en kraftlyftingarnar tóku við.

Eyþór er í kringum 148kg í keppnisformi.

## Heimildir