open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Slönguvaður

**Snara** (**kastsnara**, **kastlykkja** eða **slönguvaður**  ) (einnig ritað **slöngvivaður**) er band eða kaðall til að snara eitthvað, t.d. veiðidýr eða sérstaklega uppalið dýr á landbúnaðarleikjum eins og t.d. ródeó. 

## Tilvísanir
Norðurland (fylki í Noregi)

**Norðurland** (norska: *Nordland*, norðursamíska: * Nordlándda fylkkasuohkan*) er fylki í norður Noregi, 38.456 km² að stærð og íbúarnir eru um það bil 242.000 (2016). Nordland er næststærsta fylkið í ferkílómetrum á landinu, eftir Finnmörku. Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu er Bodø, með um 50.000 íbúa. Næst kemur Mo i Rana með um 19.000 íbúa.
Næststærsti jökull meginlands Noregs, Svartisen, næststærsta vatn Noregs, Røssvatnet, og næstdýpsti fjörður Noregs, Tysfjord, eru öll í fylkinu. Fjallið Stetind hefur verið kosið þjóðarfjall Noregs. Fylkið er í landshlutanum Norður-Noregur.

Norðurheimskautsbaugurinn liggur í gegnum fylkið.

## Sveitarfélög
* Alstahaug
* Andøy
* Ballangen
* Beiarn
* Bindal
* Bodø
* Brønnøy
* Bø
* Dønna
* Evenes
* Fauske
* Flakstad
* Gildeskål
* Grane
* Hadsel
* Hamarøy
* Hattfjelldal
* Hemnes
* Herøy
* Leirfjord
* Lurøy
* Lødingen
* Meløy
* Moskenes
* Narvik
* Nesna
* Rana
* Rødøy
* Røst
* Saltdal
* Sortland
* Steigen
* Sømna
* Sørfold
* Tjeldsund
* Træna
* Tysfjord
* Vefsn
* Vega
* Vestvågøy
* Vevelstad
* Vågan
* Værøy
* Øksnes
Bodø (sveitarfélag)

**Bodø** (íslenska: *Boðøy eða Boðvin*,  lulesamíska: *Bådåddjå*) er sveitarfélag í norska fylkinu Nordland, og er staðsett rétt fyrir norðan norðurheimskautsbauginn. Sveitarfélagið Bodø er 1.308&nbsp;km² að stærð, og íbúarnir eru um það bil 52.000 (2020). Bodø er höfuðstaður og stærsta borgin í fylkinu.
Þórarinn Kristjánsson í Vatnsfirði

**Sr. Þórarinn Kristjánsson** prófastur í Vatnsfirði við Ísafjarðardjúp var fæddur á Þönglabakka í Fjörðum 8. nóvember 1816 en dó í Vatnsfirði 10. september 1883. Foreldrar hans voru sr. Kristján Þorsteinsson og fyrsta kona hans Þorbjörg Þórarinsdóttir. Þórarinn varð stúdent frá Bessastöðum 1838. Hann varð aðstoðarprestur föður síns 1842 sem þá þjónaði Bægisá í Hörgárdal en fluttist með honum að Tjörn í Svarfaðardal strax árið eftir og síðan að Völlum 1846. Hann hóf sjálfstæðan prestsskap árið eftir þegar hann fluttist að Stað í Hrútafirði. Þaðan fór hann að Prestbakka og var þar á árunum 1850-1867. Þá fór hann að Reykholti í Borgarfirði og þjónaði þar 1867-1872 en flutti að lokum vestur í Vatnsfjörð og sat þar til æviloka. Þórarinn þótti merkisklerkur, búmaður góður og var lengi prófastur við Ísafjarðardjúp. Hann sat Þjóðfundinn 1851 sem þjóðkjörinn fulltrúi Strandasýslu, þótti nokkuð konunghollur og hlaut dannebrogsorðuna nokkru síðar. 
Kona hans var Ingibjörg Helgadóttir fædd 21. október 1817 í Vogi á Mýrum en dáin 6. júní 1896 í Rauðanesi á Mýrum.

Börn þeirra, sem upp komust:
*Kristján Eldjárn (1843) prestur á Tjörn í Svarfaðardal
*Helgi Jónas (1845) bóndi í Rauðanesi
*Þorbjörg (1846) húsfreyja í Gullbringu í Svarfaðardal
*Sesselja Guðrún (1849) húsfreyja á Ísafirði
*Ingibjörg (1848) húsfreyja á Eyri í Mjóafirði
*Stefán snillingur (1850) gullsmiður á Akureyri

Þórarinn í Vatnsfirði kemur fyrir í smásagnasafni Þórarins Eldjárns frá 2016, ''Þættir af séra Þórarinum''.

## Heimildir
*
Pop

**Pop** getur átt við eftirfarandi:
* *[[Pop (breiðskífa)|Pop]]*, breiðskífu með U2
* „Pop“, lag með 'N Sync
* Post Office Protocol, samskiptareglur fyrir tölvupóst t.d. POP3

## Sjá einnig
* Popp, menningarstefnu
Að

**Að** er íslenskt smáorð sem getur átt við:

* atviksorðið „að“ (*Báturinn er kominn *'að**.'')
* [[forsetning]]una „að“ sem stýrir [[þágufall]]i (''Við gengum **að** húsinu.'')
* [[nafnháttarmerki]]ð „að“, en „að“ er eina orðið sem flokkast sem nafnháttarmerki (***Að*' hoppa.*)
* [[samtenging]]una „að“, en þar getur að flokkast í margar mismunandi tegundir af samtengingum:
** [[skýringartenging]] (*Ég sagði **að** ég elskaði hann ekki lengur.*)
** [[afleiðingartenging]] (*Ég var svo gamall **að** ég gat ekki gengið.*)
** [[tilgangstenging]] (*Færðu þig til **að** ég sjái sjónvarpið.'')
Eigið fé

**Eigið fé** er bókhaldshugtak sem skilgreint er sem eignir að frádregnum skuldum. Eigið fé rekstrareiningar er stundum kallað bókfært virði hennar.

:eigið fé = eignir − skuldir

Eigið fé má einnig setja fram sem samtölu hlutafjár hlutafélags og óráðstafaðs hagnaðar frá fyrri árum að frádregnum hlutabréfum sem félagið kann að eiga í sjálfu sér.

:eigið fé = hlutafé + óráðstafaður hagnaður − eigin bréf

Þegar eigið fé er neikvætt, það er þegar skuldir eru hærri en bókfært virði eigna, er vísbending um að rekstrareiningin sé í raun gjaldþrota.
Narvik

**Narvik** (íslenska: *Narvík*, norðursamíska: *Áhkkánjárga*) er sveitarfélag í norska fylkinu Nordland. Sveitarfélagið Narvik er 2.023&nbsp;km² að stærð og íbúarnir eru um það bil 18.500 (2017). Sveitarfélagið er staðsett 220 km norðan við norðurheimskautsbauginn, og er einn af nyrstu bæjum Noregs.

## Vinabæir
* Kikinda, Serbía
* Kiruna, Svíþjóð
* Rovaniemi, Finnland
* Nowy Sącz, Pólland
* Kingisepp, Rússland
Eiginfjárhlutfall

**Eiginfjárhlutfall** er hlutfallið á milli eigin fjár fyrirtækis og bókfærðs virðis eigna þess.

\frac{\mathrm{eigid\ fe}}{\mathrm{eignir}}= \mathrm{eiginfjarhlutfall}

Eiginfjárhlutfallið segir einnig til um það að hve miklu leyti fyrirtækið hefur skuldsett sig.

1-\mathrm{eiginfjarhlutfall} = \mathrm{hlutfall\ skulda\ af\ eignum}

Hátt eiginfjárhlutfall er vísbending um það að fyrirtækið eigi vel fyrir skuldum sínum og hafi fjármagnað sig með hagnaði fyrri ára og hlutafé frekar en skuldasöfnun.
Ávöxtun

**Ávöxtun** í viðskiptum vísar til verðmætaaukningar fjármagns yfir ákveðið tímabil, oftast sett fram í prósentum á ársgrundvelli. Ef 1000 krónur eru settar inn á vaxtaberandi reikning núna eru orðnar 1100 krónur eftir 1 ár hefur ávöxtunin verið 10% á ársgrundvelli. Ávöxtun er því einnig mælikvarði á hlutfallslegan hagnað af fjárfestingunni.

**Raunávöxtun** er ávöxtun mæld í raunvöxtum sem eru nafnvextir að frádreginni verðbólgu. Með verðtryggingu fjárskuldbindinga er leitast við að tryggja jákvæða og gjarnan stöðuga raunávöxtun af þeim.

## Tengt efni
* Vextir
Náströnd

**Náströnd** er staður í norræni goðafræði þar sem Níðhöggur sýgur lík látinna manna. Á Náströnd er salur með veggjum fléttuðum úr ormahryggjum og ormahöfuð blása þar eitri.
Tromsfylki

**Tromsfylki** (norska: *Troms fylke*, norðursamíska: *Romssa fylkkasuohkan*) er fylki í norður Noregi, 25.862,93 km² að stærð og íbúarnir eru um það bil 162.934 (30. Jún 2014). Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu er Tromsø, með um 65.000 íbúa. Fylkið er í landshlutanum Norður-Noregur.

## Sveitarfélög
* Balsfjord
* Bardu
* Berg
* Bjarkøy
* Dyrøy
* Gratangen
* Harstad
* Ibestad
* Karlsøy
* Kvæfjord
* Kvænangen
* Lavangen
* Lenvik
* Lyngen
* Målselv
* Nordreisa
* Salangen
* Skjervøy
* Skånland
* Storfjord
* Sørreisa
* Torsken
* Tranøy
* Tromsø
Mæri og Raumsdalur

**Mæri og Raumsdalur** (norska: *Møre og Romsdal*) er fylki í vestur Noregi, 15,121 km² að stærð og íbúarnir eru um það bil 246.000. Stærsta borgin í fylkinu er Ålesund, með um 41.000 íbúa, og höfuðstaður fylkisins er Molde, sem hefur um það bil 25.000 íbúa. Fylkið er í landshlutanum Vesturland. 

Mæri og Raumsdalur er stærsta fiskveiðifylki Noregs miðað við útflutningsverðmæti. Iðnaður er mikilvægur, sérstaklega sjávarútvegur og húsgagnaframleiðsla. Olíuiðnaðurinn hefur einnig smám saman haslað sér völl í sýslunni og er Kristiansund grunnborg starfseminnar í Noregshafi. Sunndalsøra er með stærsta álver Norður-Evrópu.

Mæri og Raumsdalur hefur nokkra af frægustu ferðamannastöðum landsins með *[[Trollstigen]]*, *[[Trollveggen]]* og *[[Atlanterhavsveien]]*. Geirangur er einn stærsti áfangastaður skemmtiferðaskipa landsins og Geirangursfjörðurinn er á heimsminjaskrá UNESCO.

Fylkið samanstendur af þremur hlutum sem samsvara sögulegum fjárreiðum: Sunnmøre (frá Stad til Romsdalsfjarðar), Romsdal (landið í kringum Moldefjorden / Romsdalsfjörðinn með kvíslum og dalfjörðum) og Nordmøre (strandsvæðið frá Hustadvika til og með Smøla, og landið umhverfis Halsafjörðinn og Tingvollfjörðinn með kvíslum) og dalhöfða innan). Stórir dalir eru Sunndal (með Driva ánni) og Surnadal á Nordmøre, Romsdalen (með Rauma ánni) og Eikesdalen (með Eira-Aura vatnsfallinu) í Romsdal. Stór hluti byggðarinnar, einkum á Sunnmøre og Norðmörum, er á eyjum. Nordøyane, eyjarnar norðan Álasundsborgar og fyrir utan mynni Romsdalsfjarðar, eru taldar hluti af Sunnmøre, ásamt Sørøyane Hareidlandet og Gurskøya.

## Bæjar- og sveitarfélög

Molde, sem er staðsett í miðri sýslunnier, er höfuðborgin og stærsta borgin er Ålesund, sem er staðsett í suðurhlutanum.Lengst norður í sýslunni er borgin Kristjánssund.  Af öðrum þéttbýlisstöðum má nefna Ulsteinvik, Fosnavåg og Åndalsnes. 

Þessu til viðbótar eru 89 þéttbýli í Mæri og Raumsdal (skilgreint af aðalhagstofu Noregs). Stærstir þeirra eru Ørsta, Volda, Sykkulven, Nordstand, Sunndalsøra, Hareid, Stranda, Elnesvågen, Skodje, Rensvik og Vestnes.  

Í Mæri og Raumsdalur eru 26 sveitarfélög:
* Aure
* Averøy
* Gjemnes
* Kristjánssund
* Smøla
* Surnadal
* Sunndal
* Tingvoll
* Aukra
* Molde
* Rauma
* Vestnes
* Ålesund
* Giske
* Hareid
* Herøy
* Hustadvika
* Ørsta
* Sande
* Stranda
* Sula
* Sykkylven
* Ulstein
* Vanylven
* Volda
* Fjord
Nýja-Skotland

**Nýja-Skotland** (enska: ****** framburður [ˌnoʊvəˈskoʊʃə]); skosk gelíska: **'; [[franska]]: **') er fylki í Kanada, syðst á austurströnd þess. Höfuðborg Nýja-Skotlands heitir Halifax. Nýja-Skotland er næstminnsta hérað Kanada, 55.284 km² að flatarmáli. Íbúafjöldinn er um 1.000.000 (2021), og er það því í fjórða sæti yfir þau héruð landsins þar sem fæstir búa, en engu að síður hið næstþéttbýlasta.

## Heimildir
*
Landvættur

**Landvættur** er verndarandi lands, vera sem heldur vörð um landið. Á Íslandi voru taldar vera fjórar landvættir, ein fyrir hvern fjórðung: Griðungur (Vestfirðir), Gammur (Norðurland), Dreki (Austfirðir) og Bergrisi (Suðurland). Landvættir þessar prýða skjaldarmerki Íslands. 

Um Landvættirnar er sagt í Ólafs sögu Tryggvasonar í Heimskringlu:  Haraldur konungur bauð kunngum manni að fara í hamförum til Íslands og freista hvað hann kynni segja honum. Sá fór í hvalslíki. En er hann kom til landsins fór hann vestur fyrir norðan landið. Hann sá að fjöll öll og hólar voru fullir af landvættum, sumt stórt en sumt smátt. En er hann kom fyrir Vopnafjörð þá fór hann inn á fjörðinn og ætlaði á land að ganga. Þá fór ofan eftir dalnum dreki mikill og fylgdu honum margir ormar, pöddur og eðlur og blésu eitri á hann. En hann lagðist í brott og vestur fyrir land, allt fyrir Eyjafjörð. Fór hann inn eftir þeim firði. Þar fór móti honum fugl svo mikill að vængirnir tóku út fjöllin tveggja vegna og fjöldi annarra fugla, bæði stórir og smáir. Braut fór hann þaðan og vestur um landið og svo suður á Breiðafjörð og stefndi þar inn á fjörð. Þar fór móti honum griðungur mikill og óð á sæinn út og tók að gella ógurlega. Fjöldi landvætta fylgdi honum. Brott fór hann þaðan og suður um Reykjanes og vildi ganga upp á Víkarsskeiði. Þar kom í móti honum bergrisi og hafði járnstaf í hendi og bar höfuðið hærra en fjöllin og margir aðrir jötnar með honum.

Þaðan fór hann austur með endlöngu landi. "Var þá ekki nema sandar og öræfi og brim mikið fyrir utan en haf svo mikið millum landanna," segir hann, "að ekki er þar fært langskipum."

## Tenglar
* ''Landvættir''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1944
Skorradalsvatn

**Skorradalsvatn** er stöðuvatn í Skorradal í Borgarfirði um 16 km langt, 60 m á dýpt þar sem hún er mest og um 1 km þar sem það er breiðast og spannar það mestan hluta dalsins. Í vatninu er silungsveiði. Fitjá fellur í Skorradalsvatn úr Eiríksvatni og Andakílsá fellur úr Skorradalsvatni. Við vatnið er töluverð sumarbústaðabyggð.

## Ormurinn í Skorradalsvatni
Talið var að í Skorradalsvatni væri ormur mikill, og segir Ólafur Davíðsson, þjóðfræðingur, svo frá: 
:*Eru sagnir um það að fyrr á öldum hafi menn þóst sjá svarta rák eða hrygg eftir endilöngu vatninu. Stundum sást ormurinn reka einstaka hluta upp úr vatninu, svo sem hausinn eða sporðinn, og hefur þá verið mjög langt á milli þeirra. Stundum hefur hann teygt kryppuna svo hátt að hann hefur borið yfir há fjöll. Aldrei birtist ormurinn nema fyrir einhverjum illum tíðindum, annað hvort vondu veðri eða mannskæðum drepsóttum. Mest bar á orminum á 17. öld og kvað svo rammt að, að menn voru hræddir um, að hann myndi eyða sveitinni. Fengu Skordælingar því Hallgrím Pétursson til að afstýra þessum ófagnaði nálægt 1660. Hann varð vel við bæn þeirra, og kvað orminn niður á báðum endum og í miðjunni, svo að hann má ekki mein gera síðan. En á jólaföstu 1858 sást skrímslið marga daga í röð og allt fram yfir jól. Og enn sást það 1870 í vatnsósnum og var þá í lögun eins og áttæringur á hvolfi.*  

## Heimildir
* 

## Tilvísanir
Flugdreki

**Flugdreki** er leikfang til að láta svífa upp í háloftinn. Við flugdrekann er fest girni sem vefst af kefli og á því heldur sá sem stjórnar flugdrekanum og gefur eftir eða vefur girninu aftur upp á keflið, allt eftir því hvernig hann vill beita flugdrekanum á lofti. Einföldustu flugdrekarnir eru krosslaga stífur (stoðtré) sem halda úti léttu (silki)segli sem lyftir drekanum frá jörðu. Drekar þessir eru oftast með hala, langa borða eða annað efni, sem oftar en ekki eru skreyttir með borðaslaufum. Flugdrekar geta þó verið öllu flóknari og íburðarmeiri en svo. 

Fræg er tilraun Benjamíns Franklins árið 1752 þegar hann sannaði að rafmagn væri í eldingunni með hjálp flugdreka. 

Hér áður fyrr þýddi flugdreki í raun fljúgandi dreki af kyni skrímsla, og þannig er orðið notað í Guðbrandsbíblíu: *Nöðrur og glóandi flugdrekar*. Undarlegar loftsjónir sem minntu á dreka nefndu menn einnig flugdreka. 

Lítil eðlutegund nefnd ''Draco volans'' á latínu, hefur einnig verið nefnd flugdreki á íslensku. 

## Tenglar
* ''Flugdrekar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1962
* ''Flugdrekar''; grein í Dagskránni 1897
* ''Allt milli himins og jarðar''; grein í Morgunblaðinu 1979 
* www.kite.is - íslenskur vefur um flugdreka og flugdrekaflug
Norður-Þrændalög

**Norður-Þrændalög** (norska: *Nord-Trøndelag*) var fylki í miðju Noregs, 22,415 km² að stærð og íbúarnir voru um það bil 135.000 (2014). Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu var Steinkjer. Fylkið er nú hluti af fylkinu Þrændalög sem varð til 1. janúar 2018.

## Sveitarfélög

* Flatanger
* Fosnes
* Frosta
* Grong
* Høylandet
* Inderøy
* Leka
* Leksvik
* Levanger
* Lierne
* Meråker
* Mosvik
* Namdalseid
* Namsos
* Namsskogan
* Nærøy
* Overhalla
* Røyrvik
* Snåsa
* Steinkjer
* Stjørdal
* Verdal
* Verran
* Vikna
Flamenco

**Flamenco** er dans og tónlistarstefna sem varð til og þróast að mestu leyti í Andalúsíu á Spáni, á tímabilinu á milli 18. og 20. aldar. Uppruni flamenco er margþættur. Hann á sér rætur í blöndu spænskrar, sefardískrar og márískrar menningar á Suður-Spáni eftir endurheimt Spánar á 15. öld, en tengist sérstaklega flytjendum úr hópi gítana, spænsks rómafólks, og dregur líklega nafn sitt af uppnefni yfir þau. Flamenco naut mikilla vinsælda og þróaðist sem sviðslist atvinnulistafólks á ofanverðri 19. öld. Á 20. öld. Í valdatíð Francisco Franco, varð hann að einu helsta menningarlega einkenni Spánar, ásamt nautaatinu, þrátt fyrir að í byrjun væri dansinn litinn hornauga af stjórninni. Flamenco hefur oft verið umdeildur á Spáni og ýmist talinn of „austrænn“ og tengdur rómafólki til að teljast spænskur, of villimannslegur og hávær. Þá hefur verið umdeilt hvort eigi að túlka flamenco sem alþýðutónlist og þjóðdans eða hámenningarlist. Stjórn Francos tók dansinn upp fyrst og fremst til að selja ímynd Spánar í ferðaþjónustu. Vaxandi vinsældir urðu til þess að dansinn gekk í endurnýjun lífdaga á síðari hluta 20. aldar og fékk stórt hlutverk í kvikmyndum og sem hluti af bylgju heimstónlistar.

Flamenco þróaðist á 18. öld í Andalúsíu, sérstaklega í kringum hafnarborgina Cádiz, San Fernando, Jerez de la Frontera, Sevilla og nágrenni; en líka á vissum stöðum í Múrsíu, Kastilíu-La Mancha og Extremadúra. Helstu þættir flamenco eru söngurinn (*cante*), gítarleikurinn (*toque*) og dansinn (*baile*); en menningarfyrirbærinu flamenco í Andalúsíu tengjast líka tilteknir skólar, fatnaður og lífstíll. Flamenco-dans einkennist af taktföstu stappi með sérstökum skóm, klappi og fingursmellum, smellum með kastaníettum, og stundum hrópum flytjenda og áhorfenda.

Flamenco var skráður á lista UNESCO yfir óáþreifanlegan menningararf í nóvember 2010 að frumkvæði spænsku héraðanna Andalúsíu, Múrsíu og Extremadúra. Flamenco er líka vinsæll í öðrum spænskumælandi löndum, eins og í Rómönsku Ameríku, þar sem hægt er að finna flamenco-hópa og flamenco-skóla.

## Tilvísanir
Linda Evangelista

**Linda Evangelista** er kanadísk fyrirsæta. Hún var fædd í St. Catharines í Ontario 10. maí 1965.
Alain Robbe-Grillet

**Alain Robbe-Grillet** (18. ágúst 1922 – 18. febrúar 2008) var franskur rithöfundur og kvikmyndagerðarmaður. Hann er, ásamt Nathalie Sarraute, Michel Butor og Claude Simon, einn af upphafsmönnum nýju skáldsögunnar sem gerði uppreisn gegn lögmálum hinnar hefðbundnu skáldsögu sem þau töldu að tilheyrði 19. öldinni. Robbe-Grillet skrifaði skáldsögur þar sem frásögnin var ekki til staðar og sagan byggð á hreinum yfirborðslýsingum á bæði persónum og umhverfi. Hann byggir upp spennu í verkunum með því að lýsa sömu aðstæðum eða sama umhverfi aftur og aftur með litlum breytingum. Í gegnum lýsingarnar fær lesandinn tilfinningu fyrir einhvers konar rofi, t.d. vísbendingu um glæp.

Robbe-Grillet hóf feril í kvikmyndum með handriti fyrir kvikmynd Alain Resnais, *[[Síðasta ár í Marienbad]]* (1961) sem er ein af þekktustu kvikmyndum frönsku nýbylgjunnar á 7. áratugnum. Í kjölfarið leikstýrði Robbe-Grillet einum sjö myndum sjálfur.
Gisele Bündchen

**Gisele Caroline Bündchen** (fædd 20. júlí 1980 í Horizontina í Rio Grande do Sul) er brasilísk fyrirsæta.

## Tilvísanir
Franska nýbylgjan

**Franska nýbylgjan** (franska: *Nouvelle Vague*) er heiti á hreyfingu í franskri kvikmyndagerð á 6. og 7. áratug 20. aldar sem var að hluta til undir áhrifum frá ítalska nýraunsæinu. Það sem einkenndi frönsku nýbylgjuna var höfnun á hefðbundnum frásagnaraðferðum kvikmyndarinnar og meðvituð brot á þeim reglum sem gilt höfðu í kvikmyndagerð fram að því (t.d. að leikarinn mætti ekki horfa beint í vélina og reglur um lengd milli klippinga). Margir af þekktustu leikstjórum frönsku nýbylgjunnar, s.s. Jean-Luc Godard, François Truffaut, Éric Rohmer, Claude Chabrol og Jacques Rivette, störfuðu sem gagnrýnendur fyrir tímaritið *[[Cahiers du cinéma]]*. Þeir litu á kvikmyndina sem höfundarverk með ákveðin höfundareinkenni, á sama hátt og skáldsagan.
Pottbrauð

**Pottbrauð** (**pottkaka** eða **drymbi**) er (seytt) rúgbrauð bakað í eða undir potti, oft í hlóðum við glóð. Áður en eldavélar komu, voru rúgbrauðin bökuð undir pottinum. Það krafðist mikillar kunnáttu og nákvæmni ef vel átti að takast, þ.e. að hafa glóðina jafna um pottinn og byrgja hann síðan á þann veg, að ekki gæti dregið úr hitanum á einum stað frekar en öðrum. Ekkert súrdeig var haft í pottbrauðin, en oft bleytt í þeim með mysu eða sýrublöndu í stað vatns, og bökuð svo rauðseydd, og voru þá lin og ilmandi. 

Stundum  voru pottkökur kryddaðar með kúmeni.Algengast var að baka þau með  að leggja járnhellu yfir glæður og setja  brauðdeigið á það og hvolfa svo potti yfir og skara svo að glóð. Þaðan er komið orðatiltækið "að skara eld að sinni köku". Pottkökur voru oft skreyttar öðru megin með flúri sem konur teiknuðu með spónarskafti eða stíl. Stundum voru þær flattar út á brauðmóti með spegilskrift svo að úr mátti lesa málshætti eða vísuparta. Slíkar kökur voru oft bakaðar til vinargjafa og voru algengar orlofsgjafir á 19. öld.

## Heimild
* Þjóðminjasafnið brauðmót
Skriðsund

**Skriðsund** (**yfirhandarsund** eða **krol**) er sundtegund sem felst í því að handleggir eru réttir fram á víxl með vissri sveiflu og samtímis ganga fætur upp og niður á víxl. Að öllu jöfnu er andað í 3 - 5 hverju taki. 

Skriðsund er algengasta keppnisgreinin í sundi. Það er einnig hraðskreiðasta sundaðferðin og er það að öllum líkindum ástæðan fyrir nafngiftinni. Á ensku nefnist keppnisgreinin *free style* sem þýðir frjáls aðferð. Það er því nánast ómögulegt að gera ógilt, til þess þarf keppandinn að þjófstarta, ganga á botninum eða snúa við of snemma án þess að snerta bakkann. Þrátt fyrir þetta synda allir nokkurn vegin eins í keppnis-skriðsundi.
Valshamar

**Valshamar** er klettsstapi í Eilífsdal í vesturhlíð Þórnýartinds. Kletturinn er vinsælt klifursvæði enda auðgengilegur frá höfuðborgarsvæðinu.
Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis

**Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis** oftast stytt í skammstöfunina **SPRON** (enska: Reykjavik Savings Bank)  var íslenskur banki. Hann rak níu útibú, öll á höfuðborgarsvæðinu.

Á fyrsta ársfjórðungi 2008 tapaði SPRON 8,8 milljörðum kr. eftir skatta. Þetta var tilkynnt eftir að hlutabréfaverð, m.a. í Exista, fyrirtæki sem er í krosseignarhaldi hjá SPRON, höfðu fallið frá áramótum. Þá hófust umræður við Kaupþing banka um hugsanlega sameiningu. Talið var að krosseignarhaldið á Exista gæti flækt fyrir sameiningunni. SPRON var að endingu þjóðnýttur árið 2009 vegna efnahagskreppunnar á Íslandi. Flestar eignir SPRON voru færðar yfir á Nýja Kaupþing banka.

## Saga
Sparisjóðurinn var upphaflega stofnaður þann 5. mars árið 1932, starfsemi bankans hófst 28. apríl sama ár. Á fyrsta starfsdeginum voru 70 sparisjóðsbækur gefnar út. Sparisjóðurinn var til húsa hjá frú Þóru Magnússon við Hverfisgötu í miðbæ Reykjavíkur. Í frétt Morgunblaðsins þann 1. maí (Verkalýðsdeginum) var sagt um sparisjóðinn:

:„*Sparisjóðsstofnun þessi mun hafa vakið marga til umhugsunar um það, hve hjákátlega lítið því hefir verið sint á undanförnum árum, að örfa almenning til að safna fje í sparisjóði. Við allan atvinnurekstur landsmanna vantar reksturfje. En þeir menn, sem veita þjóðinni ódýrasta rekstursfjeð, með því að leggja í sparisjóð, eru ofsóttir á allar lundir. Löggjafarvaldið leggur sig í framkróka, til þess að ná sem mestu í skatta af sparifjáreigendum, í stað þess, ef forsjá rjeði í þessu land. þá ættu sparifjáreigendur, sem leggja fje sitt á borð með sjer í búskap þjóðarinnar, að eiga vísa vernd og aðhlynning stjórnarvaldanna.*“

## Tilvísanir


## Tenglar
* Heimasíða SPRON 
* ''SPRON til Kaupþings''; af Mbl.is
* ''Samtök fjárfesta undrast svör SPRON''; af vísir.is 
* ''Óheppileg tengsl Exista og SPRON''; af Mbl.is
Marargata

**Marargata** liggur frá austri til vesturs á milli Hrannarstígs og Unnarstígs efst á Landakotshæðinni í Vesturbæ Reykjavíkur.
Fellibylur

**Fellibylur** (**fellistormur** eða **felliveður**) er sérlega kröpp lægð sem myndast í hitabeltinu og fær kraft sinn úr uppstreymi lofts í kringum stormaugað. Mikið af raka þéttist í uppstreyminu og skilar við það varmaorku sem nýtist við að knýja vindinn. Í öðrum heimshlutum eru ýmis orð notuð um fellibyl. Til dæmis nefnast fellibyljir austurlanda fjær *týfónar*. Fellibyljir valda oft mjög miklu tjóni. 

Fellibyljum má skipta í fimm flokka eftir styrkleika:

## Orðaruglingur

Varast ber að rugla saman fellibyl, fárviðri, hvirfilbyl og skýstrokkum. Fárviðiri er þegar vindur nær 32 m/s (eða 12 vindstigum). Enska orðið yfir 12 vindstig er *hurricane*, en það er einnig notað yfir fellibyli, en þeir eiga alltaf uppruna sinn í hitabeltinu. Í ensku er orðinu *tropical* (hitabeltis-) bætt framan við þannig að *tropical hurricane* er fellibylur. Stundum er *hurricane* þýtt sem hvirfilvindur eða hvirfilbylur. Þessi þýðing þykir afar óheppileg (þó hún sé ekki í sjálfu sér röng) vegna þess að hún leiðir til ruglings við annað og gjörsamlega óskylt veðurfyrirbrigði - skýstrokkinn. Skýstrokkur er það sem á ensku nefnist *tornado* (stundum *twister*). Skýstrokkar eru mjög litlir um sig, oftast nokkrir tugir eða fáein hundruð metra í þvermál og eru oftast fylgifiskar veðraskila og þrumuveðra, sem slíkum skilum fylgja. Svo vill til að skýstrokkar eru mjög algengir í Bandaríkjunum og einkum þó á *sléttunum miklu*. Þar koma fellibylir hins vegar aldrei í heilu lagi.

## Tenglar
* 
* 
* ''Fellibyljir''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1986
Oxfam

**Oxfam International** er bandalag 13 samtaka í yfir 100 löndum vinna að því að hjálpa fátækum og þeim sem líða óréttlæti.
Neskaffi

**Neskaffi** er tegund af skyndikaffi, sem framleitt er af fyrirtækinu *[[Nestlé]]* undir vöruheitinu *Nescafé*. Orðið er myndað úr vöruheitinu en er oft notað sem samheiti yfir skyndikaffi.
## Tengt efni
* Kaffibætir
Falkenberg

**Falkenberg** er borg í Svíþjóð.  Árið 2020 bjuggu þar um 28.357 manns. Sveitarfélagið hefur um 46.499 íbúa.

## Tilvísanir
Listi yfir fangelsi á Íslandi

Þetta er **listi yfir fangelsi á Íslandi**.

* Hegningarhúsið: Skólavörðustíg 9, Reykjavík (lokað 1. júní 2016)
* Fangelsið Kópavogsbraut 17: Kópavogsbraut 17 Kópavogi (lokað).
* Fangelsið Litla-Hrauni: Eyrarbakka.
* Fangelsið Kvíabryggja: Grundarfirði.
* Fangelsið Akureyri: Þórunnarstræti, Akureyri. (lokað í september 2020). 
* Fangelsið Sogni: Þórunnarstræti, Selfossi.
* Fangelsið Bitru (lokað).
* Fangelsið á Hólmsheiði.

## Tengt efni

* Fangelsismálastofnun ríkisins

## Tenglar

* Fangelsi ríkisins
Akurshús

**Akershus** eða **Akurshús-fylki** er fylki í suðaustur Noregi, 4.918 km² að stærð og íbúarnir eru um það bil 625.000 (2019). Akershus er næstfjölmennasta fylki Noregs á eftir Ósló. 

Akershus er eina norska fylkið þar sem stjórnsýslan er í öðru fylki, þ.e. Ósló. Höfuðstaðurinn er því Ósló.

Stærsta borgin í fylkinu er Bærum, með um 108.000 íbúa. Akershus deilir landamærum með fylkjunum Buskerud í vestri, Upplöndum í norðri, Heiðmörk í austri, Austfold í suðri og Ósló. Auk þess nær fylkið að sænsku landamærunum á stuttum kafla í austri. Fylkið er í landshlutanum Austurlandi.

## Saga

Akershús-lén varð til á 16. öld, og var talsvert stærra en núverandi Akershús-fylki. Akershús varð *[[amt]]* árið 1662. Árið 1685 var Buskerud skilið frá og varð sérstakt amt. Árið 1768 voru Heiðmörk og Upplönd skilin frá og gerð að sérstöku amti (Opplandenes-amt), og 1842 var Kristjanía (Ósló) skilin frá Akershús-amti. Árið 1919 var amtinu breytt í fylki (*fylke*).

*Akershus* er nefnt eftir virkinu Akershús, sem var byggt árið 1299 til að verja höfuðborgina Ósló, gegn sjóræningjum eða öðrum sem vildu ráðast á borgina. Akershús var kennt við býlið *Aker* = Akur, og *hús*, þ.e. höllina innan virkismúranna. 

Elstu fornminjar í Akershúsfylki eru frá steinöld, um 9500 ára gamlar. Rakne-haugurinn við Ullinsakur er einn stærsti haugur Norðurlanda, um 90 metrar í þvermál og 15 metra hár. Hann var gerður um 500 e.Kr.

## Sveitarfélög
Sveitarfélögin í fylkinu eru 22. Það fjölmennasta er Bærum.
* Ås
* Asker
* Aurskog-Høland
* Bærum
* Eidsvoll
* Enebakk
* Fet
* Frogn
* Gjerdrum
* Hurdal
* Lørenskog
* Nannestad
* Nes
* Nesodden
* Nittedal
* Oppegård
* Rælingen
* Skedsmo
* Ski
* Sørum
* Ullensaker
* Vestby
Mír

**Mír** getur átt við um:
* Rússneska orðið yfir frið
* Félagið Menningartengsl Íslands og Rússlands (áður Menningartengsl Íslands og Ráðstjórnarríkjanna)
* Geimstöðina Mír
* Íslenska nafnið Mír
* Kvikmyndahúsið MÍR
Lungnakrabbamein

**Lungnakrabbamein** er sjúkdómur þar sem frumur skipta sér óstjórnandi í lungnavef.

## Orsakir lungnakrabbameins
Talið er að 90% tilvika lungnakrabbameins megi rekja til reykinga. Einnig geta eiturefni í umhverfi svo sem asbest og radon aukið áhættu á að fá slíkt krabbamein. Einstaklingar virðast misnæmir fyrir krabbameinsvaldandi áhrifum tóbaksreyks og fá um 16% reykingamanna lungnakrabbamein. 

## Einkenni lungnakrabbameins
Hósti er algengasta fyrsta einkenni lungnakrabbameins en næst koma andnauð, brjóstverkur og blóðhósti. Einnig er þyngdartap, verkir í beinum, klumbun, hiti, slappleiki, holæðarheilkenni, kyngingarörðugleikar og öng- og soghljóð.

## Gerðir lungnakrabbameins
Fjórar helstu vefjagerðir lungnakrabbameins eru smáfrumukrabbamein, flöguþekjukrabbamein, kirtilmyndandi krabbamein og stórfrumukrabbamein.

## Meðferð og lækning
Flest lungnakrabbamein greinast seint og þá vegna einkenna frá útbreiddum meinvörpum, t.d. í heila, lifur, beinum eða nýrnahettum. Á þeim tímapunkti er tilgangur meðferðar ekki að lækna sjúkdóminn heldur að lengja líf og halda niðri einkennum hans. Árangur af slíkri meðferð, þ.e. þegar meinvörp hafa myndast er takmarkaður; helmingur sjúklinga lifir skemur er 8 mánuði og fimm ára lífslíkur eru um 5% 

## Útbreiðsla lungnakrabbameins á Íslandi
Lungnakrabbamein er annað algengasta krabbameinið á Íslandi, á eftir blöðruhálskirtilkrabbameini hjá körlum og brjóstakrabbameini hjá konum. Lungnakrabbamein er það krabbamein sem dregur flesta til dauða. Á árinu 2006 létust 123 einstaklingar úr lungnakrabbameini en það er fleiri en samanlagður fjöldi þeirra sem létust úr brjóstakrabbameini, blöðruhálskirtilkrabbameini og ristilkrabbameini það ár. Skráningar hófust á Íslandi á tíðni lungnakrabbameins árið 1955. Nýgengi lungnakrabbameins meðal karla og kvenna á Íslandi er óvenjulega jafnt og er nýgengi lungnakrabbameins meðal kvenna á Íslandi með því hæsta sem gerist í heiminum. Skýringin er talin útbreiðsla reykinga um og upp úr síðustu heimsstyrjöld.

## Heimild
* Lungnakrabbamein yfirlitsgrein
Ríkislögreglustjóri

**Ríkislögreglustjórinn** stýrir lögreglunni á Íslandi í umboði dómsmálaráðherra. Embættið var stofnað með nýjum lögreglulögum sem tóku gildi 1. júlí 1997. Um leið var Rannsóknarlögregla ríkisins lögð niður og verkefnum hennar skipt á milli ríkislögreglustjóra og annara lögreglustjóra í staðbundnum umdæmum. Ríkislögreglustjóri fer með ýmis stjórnsýsluverkefni sem varða löggæsluna í landinu, er tengiliður lögreglustjóra og dómsmálaráðherra, veitir lögreglustjórum stuðning og stýrir viðamiklum lögregluaðgerðum sem krefjast samstarfs margra lögregluliða. Ríkislögreglustjóri stjórnar einnig almannavörnum. Á vegum embættisins starfar m.a. sérstök efnahagsbrotadeild sem rannsakar efnahags- og skattabrot, alþjóðadeild sem annast alþjóðleg samskipti og rannsóknar- og greiningardeild sem rannsakar og metur hættu á hryðjuverkum og alþjóðlegri glæpastarfsemi. Á vegum ríkislögreglustjóra er einnig starfandi vopnuð sérsveit.

Sigríður Björk Guðjónsdóttir gegndi embættinu frá mars 2020 til nóvember 2025.
Hún sagði af sér vegna hneykslismáls sem viðkom fjárausturs til ráðgjafa.

## Tilvísanir
Ákæra

**Ákæra** er formleg ásökun um afbrot sem gefin er út af ákæruvaldi og birt fyrir sakborningi. Birting ákæru markar upphaf sakamáls fyrir dómi og kemur í kjölfar rannsóknar lögreglu á meintu broti. Misjafnt er eftir löndum hverjir fara með ákæruvald en yfirleitt eru það sérstakir saksóknarar eða lögreglustjórar. Almennt er reglan sú að lögregla og ákæruvald á að rannsaka og ákæra að eigin frumkvæði vegna brota sem þau komast á snoðir um en stundum er ákæra vegna vægari brota háð því að brotaþoli kæri brotið til lögreglu.

Stefna er hliðstæða ákæru í einkamálum.

## Sjá einnig
*Ákæruvald á Íslandi
Hernaðarbandalag

**Hernaðarbandalag** eða **hernaðarblökk** er bandalag um hermál og sameiginlegan hernað til sóknar eða varnar. NATO er dæmi um hernaðarbandalag.
Heiðursmerki Sigurðar Þórarinssonar

**Heiðursmerki** eða **Heiðurspeningur Sigurðar Þórarinssonar** – (**Thorarinsson medal**) – er viðurkenning, sem Alþjóðasamtök um eldfjallafræði (IAVCEI) veita fyrir frábært framlag á sviði almennrar eldfjallafræði, og er æðsta viðurkenning sem samtökin veita. Hún er kennd við íslenska jarðfræðinginn og eldfjallafræðinginn Sigurð Þórarinsson (1912–1983).

Þeir sem hlotið hafa viðurkenninguna eru:

* 1987 - Robert L. Smith (Bandaríkjamaður)
* 1989 - George P.L. Walker (Englendingur)
* 1993 - Hans U. Schmincke (Þjóðverji)
* 1997 - Richard V. Fisher (Bandaríkjamaður)
* 2000 - Keiiti Aki (f. í Japan, starfaði í Bandaríkjunum)
* 2004 - Wes Hildreth (Bandaríkjamaður)
* 2008 - Stephen Sparks, fullu nafni Robert Stephen John Sparks (Englendingur), veitt á þingi samtakanna í Reykjavík
* 2013 - Barry Voight (Bandaríkjamaður)

Stefnt er að því að veita þessa viðurkenningu á u.þ.b. fjögurra ára fresti. 

## Heimild
* 

## Tengill
* Heimasíða IAVCEI
Geðröskun

**Geðröskun** (eða **geðrænn kvilli**) er truflun í andlegu lífi einstaklings eða hegðunarmynstri hans sem veldur honum vanlíðan eða dregur úr getu hans til að inna verk af hendi.

Meðal algengra geðraskananna eru þunglyndi, geðhvarfasýki, elliglöp, geðklofi, áfallastreituröskun, átraskanir, félagsfælni, og athyglisbrestur.

Alvarlegar geðraskanir eru oft nefndar **geðsjúkdómar** eða **geðveiki**, og er þá vísað til mikilla truflana í andlegu lífi sem einkennast af ranghugmyndum, ofskynjunum og skertu veruleikaskyni og sem valda vanlíðan eða afbrigðilegri hegðun, jafnvel fötlun. Algengir geðsjúkdómar eru geðhvarfasýki og geðklofi, hugsýki og persónuleikaröskun.

Sérfræðinga greinir á hvort flokka beri geðraskanir sem sjúkdóma en það viðhorf nýtur mikillar hylli. Orsakir alvarlegra geðraskana geta verið líffræði- eða lífeðlisfræðilegar. Uppeldi, umhverfi og persónuleiki geta skipt máli en einnig erfðafræðilegir þættir. Til dæmis er vitað að geðhvarfasýki er að miklu leyti arfgengur sjúkdómur sem á sér líffræðilegar orsakir enda þótt genin sem valda sjúkdómnum séu enn óþekkt. Sömu sögu er að segja um geðklofa.

## Tilvísanir


## Tenglar
* 
* 
*
Leppríki

**Leppríki** eða **fylgiríki** er ríki sem er að nafninu til sjálfstætt en lýtur öðru ríki (einkum um forystu í utanríkismálum). Mandsjúkó er dæmi um leppríki, en það varð til við innrás Japans í Mansjúríu 1931, og laut því að flestu Japans.
Vasaættin

**Vasaættin** var konungsætt sem ríkti yfir Svíþjóð 1523 til 1654 og Pólsk-litháíska samveldinu 1587 til 1668. Ættin var að uppruna aðalsætt frá Upplandi. 

## Konungar og drottningar Svíþjóðar
Vasaættin komst til valda þegar Gustav Eriksson, einn af leiðtogum uppreisnarinnar gegn Kristjáni 2., var krýndur konungur. Faðir hans, Erik Johansson (Vasa), hafði verið drepinn af Kristjáni í Stokkhólmsvígunum.
* Gústaf 1. (1523-1560)
* Eiríkur 14. (1560-1568)
* Jóhann 3. (1568-1592)
* Sigmundur 1. (1592-1599)
* Karl 9. (1599-1611)
* Gústaf 2. Adolf (1611-1632)
* Kristín Svíadrottning (1632-1654)

Valdatíma Vasaættarinnar í Svíþjóð lauk þegar Kristín Svíadrottning sagði af sér og snerist til kaþólskrar trúar. Hún lét frænda sínum Karli 10. af Pfalzættinni eftir hásætið.

## Konungar Póllands
Vasaættin komst til valda í Pólsk-litháíska samveldinu í gegnum erfðir. Jóhann 3. giftist Katrínu Jagiellonku, dóttur Sigmundar gamla, Póllandskonungs og systur Sigmundar 2. Þegar hann lést án karlkyns erfingja 1589 fékk Sigmundur krúnuna. Það kom hins vegar í veg fyrir að honum tækist að taka völdin í Svíþjóð eftir föður sinn þremur árum síðar og föðurbróðir hans, Karl hertogi, var því í reynd hæstráðandi í Svíþjóð, þar til Sigmundur gaf eftir tilkall sitt til sænsku krúnunnar árið 1600.
* Sigmundur 3. (1589-1632)
* Vladislás 4. (1632-1648)
* Jóhann 2. (1648-1668)
Þegar Jóhann sagði af sér og gekk í jesúítaklaustur í Frakklandi eftir „Flóðið mikla“ kaus pólski aðallinn Michał Korybut Wiśniowiecki sem konung.
Lögregla

**Lögregla** er stofnun á vegum framkvæmdavalds sem hefur það hlutverk að gæta að almannaöryggi og halda upp lögum og reglu og rétt til þess að beita valdi í því skyni. Löggæslustofnanir hafa yfirleitt bæði forvarnarhlutverk með því að fækka og koma í veg fyrir afbrot og einnig rannsóknarhlutverk með því að rannsaka afbrot þannig að unnt sé að höfða sakamál fyrir dómstólum og refsa hinum brotlegu. Í daglegu tali er orðið lögga oft notað um lögregluna og um lögreglumenn en oftast í óformlegum samræðum. 

## Tengt efni
* Lögreglan á Íslandi
* Lögregluþjónn
Framleiðsla

**Framleiðsla** er það þegar hráefni er breytt í fullunna vöru með vinnu og framleiðslutækjum. Fjöldaframleiðsla er framleiðsla á miklu magni vöru (framleiðslu í stórum stíl) með því að notast við skipulagt framleiðslukerfi og fer fram í verksmiðju. Framleiðslugeirinn er oft skilgreindur sem „annar atvinnugeirinn“ (á eftir frumframleiðslugeiranum). Framleiðsla nær yfir alls konar tegundir athafna, allt frá handverki að hátækni, en er oftast notað um iðnaðarframleiðslu. Afurðir iðnaðarframleiðslu eru ýmist seldar til annarra framleiðenda sem nota þær við gerð flóknari vara (til dæmis flugvélar, heimilistæki, húsgögn eða bíla), eða er dreift með aðstoð þriðja geirans (þjónustugeirans) til neytenda (oftast í gegnum heildsala sem aftur selja til smásala sem selja beint til viðskiptavina).

Framleiðsluverkfræði er undirgrein verkfræði sem fæst við framleiðsluferla, til að besta þau skref sem þarf til að breyta hráefni í fullunna vöru. Framleiðsluferlið hefst með vöruhönnun og efnislista. Oft felur framleiðslan í sér gerð íhluta sem settir eru saman í endanlega vöru. Í sumum framleiðslugeirum er því stundum talað um samsetningu, fremur en framleiðslu.
Fötlun

**Fötlun** er varanlegt líkamlegt eða andlegt ástand einstaklings, sem veldur því að hann getur ekki beitt sér til fulls. 

Dæmi um fatlanir eru m.a.: blinda, lesblinda, heyrnarleysi, geðklofi og þunglyndi. Hreyfihömlun er tegund fötlunar, sem stafar af lömun eða vansköpun á hluta líkamans. Sumir hreyfihamlaðir einstaklingar nota hjólastóla til að fara styttri vegalengdir. 

## Tengill
Morgan-sýsla (Vestur-Virginíu)

**Morgan** er sýsla í austurhluta Vestur-Virginíu í Bandaríkjunum. Íbúafjöldi sýslunnar var 16.337 árið 2006. Sýslan er 593 km² að flatarmáli. Sýslan dregur nafn sitt af Daniel Morgan.

## Aðliggjandi svæði
*Washington-sýsla (Maryland) (norðri)
*Berkeley-sýsla (austri)
*Frederick-sýsla (Virginía) (suðaustri)
*Hampshire-sýsla (suðvestri)
*Allegany-sýsla (Maryland) (norðvestri)

## Borgir og bæir
*Bath (Berkeley Springs) (Höfuðborg)
*Paw Paw 

## Sveitarfélög
Svifdiskur

**Svifdiskur** eða **frisbí** (stundum stafað **frisbee**) er disklaga leikfang úr plasti, með rúnnaða brún, og um 20 til 25 cm að þvermáli. Lögun disksins er vængsnið í þverskurði sem veldur því að hann getur flogið með því að lyfta sér þegar hann snýst áfram í loftinu. Að kasta og grípa frisbeediska er bæði tómstundagaman og hluti margra mismunandi flugdiskaíþróttagreina. Á markaðnum eru margar tegundir flugdiska. 

## Saga
Elsti þekkti disklaga hluturinn sem kastað var er *[[chakram]]*, sem notað var sem vopn í Indlandi til forna. Nú á dögum hafa flugdiskar verið notaðir í tómstundum. Leirdúfur sem notaðar eru til leirdúfuskotfimi, og sem eru nánast eins í lögun og flugdiskar, voru hannaðar á 19. öld.

Seinna urðu til flugdiskar sem eru sérstaklega hannaðir og framleiddir til sölu. Í Bridgeport, Connecticut í Bandaríkjunum framleiddi *The Frisbie Pie*-fyrirtækið bökur og seldu þær til margra háskóla á Nýja Englandi. Svangir háskólastúdentar uppgötvuðu fljótt að þeir gátu kastað á milli sín og gripið tóm bökumótin og varð það þeim til skemmtunar um langa hríð. 

Árið 1946 teiknaði *Walter Frederick Morrison* uppdrátt að diski sem hann kallaði *Whirlo-Way*, og var það fyrsti svifdiskurinn úr plasti sem framleiddur var sem söluvara. Hann var ekki sérlega vinsæll. Árið 1955 framleiddi Morrison nýjan svifdisk úr plasti sem kallaður var *Pluto Platter*. Reyndi hann með því að höfða til aukinna vinsælda fljúgandi furðuhluta (UFO) meðal bandarísks almennings. Pluto Platter-hönnunin varð svo grunnurinn að hönnun seinni svifdiska. Árið 1957 hóf Wham-O fyrirtækið framleiðslu á uppgötvun Morrisons og var hún markaðssett með nafninu Frisbee. Árið eftir var Morrison úthlutað bandarísku vörumerki (*US Design Patent 183.626*) vegna svifdiska sinna.

## Svifdiskaíþróttir
* Frisbeegolf
* Ultimate Frisbee
* DDC - Double Disc Court
* Guts
* Freestyle
* Goaltimate
* Distance
* Discathon

## Tengt efni
* Bjúgverpill
* FFH

## Tenglar
* Discraft
Daoismi

**Daoismi** (**daóismi** eða **taóismi**, eftir því hvaða umritunarkerfi er notað) eru kínversk heimspeki og trúarbrögð sem byggja á kenningum Laó Tse frá 4. öld f.Kr. og hinu mikla verki hans *[[Bókin um veginn|Bókinni um veginn]]* (*Tao Te Ching*) sem er ljóðasafn með 81 ljóði sem lýsa heimspeki hans. Daoismi er ein af þremur stærstu trúarbrögðum Kína, ásamt konfúsíusisma og búddisma.

## Tenglar
*
Berkeley-sýsla (Vestur-Virginíu)

**Berkeley** er sýsla í austurhluta Vestur-Virginíu í Bandaríkjunum. Íbúafjöldi sýslunnar var 97.534 árið 2006. Sýslan er 834 km² að flatarmáli. Sýslan dregur nafn sitt af Norborne Berkeley, 4th Baron Botetourt.

## Aðliggjandi svæði
*Washington-sýsla (Maryland) (norðri)
*Jefferson-sýsla (austri)
*Frederick-sýsla (Virginía) (suðri)
*Morgan-sýsla (vestri)

## Borgir og bæir
*Hedgesville 
*Martinsburg (Höfuðborg)

## Sveitarfélög
Helgidagur

**Helgidagur** er dagur sem á hvílir helgi þar sem hann hefur sérstaka merkingu í einhverjum trúarbrögðum og er þannig oftast einnig frídagur í samfélagi þeirra sem aðhyllast þau trúarbrögð. Helgidagar geta þó verið mun fleiri en lögboðnir frídagar.
Hátíð

**Hátíð** er mannfagnaður þar sem fjöldi manns kemur saman til að fagna af einhverju tilefni, ólíkt veislu þar sem lítill hópur kemur saman. Hátíðir eru gjarnan utandyra og geta tekið marga daga. Dæmi um hátíðir eru trúarhátíðir, þjóðhátíðir, kvikmyndahátíðir, listahátíðir, tónlistarhátíðir og íþróttahátíðir.
Heilsa

**Heilsa** er samkvæmt skilgreiningu Alþjóðaheilbrigðisstofnunarinnar ekki einungis fólgin í að vera sjúkdómalaus heldur í almennri velferð einstaklings, bæði líkamlegri, andlegri og félagslegri. Í gegnum tíðina hefur heilsa verið skilgreind á ýmsa vegu í ýmsum tilgangi. Hægt er að efla heilsuna með því að leggja stund á heilsusamlegar athafnir, eins og að stunda reglulega líkamsrækt og fá nægan svefn. Á sama hátt er hægt að forðast óhollar venjur eða aðstæður, eins og reykingar og streitu. Sumir þættir sem hafa áhrif á heilsuna stafa af vali einstaklinga, meðan aðrir þættir tengjast félagsgerð, eins og því hvort samfélög séu byggð upp þannig að fólk eigi auðvelt með að sækja sér heilbrigðisþjónustu. Aðrir heilsutengdir þættir, eins og erfðaraskanir, standa utan við atbeina einstaklinga og samfélaga.

## Neðanmálsgreinar
Sjónskerðing

**Sjónskerðing** er skortur á sjónskerpu á betra auga einstaklings þannig að hann á erfitt með daglegt líf ef ekki kæmu til læknismeðferð eða hjálpartæki. Nærsýni, fjærsýni eða sjónskekkja sem hægt er að leiðrétta með hefðbundnum gleraugum teljast ekki sjónskerðing. Alþjóðaheilbrigðisstofnunin skilgreinir sjónskerðingu sem minni sjón en 6/18 (33%) á betra auga og blindu sem minni sjón en 3/60 (5%) á betra auga. Stofnunin skilgreinir sex flokka þar sem flokkur 0 er engin eða væg sjónskerðing, flokkur 1 er lítilsháttar sjónskerðing (minna en 6/18 en meira en 6/60), flokkur 2 er mikil sjónskerðing (minni sjón en 6/60 en meiri en 3/60) og flokkar 3, 4 og 5 eru mismikil blinda. Samkvæmt íslenskum lögum er sjónskerðing skilgreind sem minni en 30% sjón á betra auga en blinda sem minna en 5% sjón á betra auga.

Ástæður sjónskerðingar geta verið af lífeðlis- eða taugafræðilegum toga. Algengustu ástæður sjónskerðingar eru ljósbrotsgalli (43%), drer (33%) og gláka (2%).

## Tilvísanir
Pétur J. Thorsteinsson (athafnamaður)

**Pétur Jens Thorsteinsson** (fæddur 1845 og dáinn 1929) var athafnarmaður á Bíldudal á Vestfjörðum og einn ríkasti maður Íslands á sínum tíma. Hann átti verslun og stundaði þilskipaútgerð. Hann stofnaði Milljónarfélagið í Viðey ásamt Thor Jensen en félagið varð að lokum gjaldþrota. Hann átti fjölda barna, þar á meðal listamanninn Guðmund „Mugg“ Thorsteinsson og knattspyrnumennina Samúel, Gunnar og Friðþjóf.
Kristján Þorsteinsson

**Kristján Þorsteinsson** (fæddur á Brúum í Grenjaðarstaðahverfi 14. febrúar 1780, lést á Völlum í Svarfaðardal 7. júlí 1859) var íslenskur prestur. Hann var sonur sr.  Þorsteins Hallgrímssonar prests í Stærra-Árskógi og fyrri konu hans Jórunnar Lárusdóttur Scheving frá Urðum. 

Kristján varð stúdent 1805 og hóf kennimannsferil sinn sem djákni á Grenjaðarstað 1806-1809 og gerðist síðan aðstoðarprestur í Stærra-Árskógi 1809-1810. Árið 1810 fór hann til Grímseyjar, en eyjan þótti eitt rýrasta brauð á Íslandi í þann tíð, þar þjónaði hann til 1812 en flutti þá í land og settist á Þönglabakka í Fjörðum, sem þótti ef eitthvað var heldur síðra brauð en Grímsey. Fjörðum þjónaði Kristján fram til 1820 þá fékk hann Glæsibæ og var þar til 1838, fór þá að Bægisá og var til 1843, þá á Tjörn í Svarfaðardal og var þar til 1846 og að lokum í Velli sem hann þjónaði til æviloka. Kristján þótti gáfnadrjúgur, mælskur vel, dugnaðarbóndi, greiðasamur, gestrisinn og fordildarlaus kennimaður. Hann var þríkvæntur. Fyrsta kona hans var Þorbjörg Þórarinsdóttir frá Múla í Aðaldal, f. 19. júlí 1786 á Myrká, d. 19. júlí 1846 á Völlum. Önnur kona Þorbjörg Bergsdóttir (1807-1851) frá Eyvindarstöðum í Sölvadal. Þriðja kona Guðrún Sigfúsdóttir (1812-1864). Hún var 32 árum yngri en brúðguminn, sem var 72 ára er hann kvæntist henni. Kristján var einn fjögurra bræðra sem allir voru prestar við Eyjafjörð á fyrstu áratugum 19. aldar, þetta voru auk hans sr. Hallgrímur á Hrauni faðir Jónasar, sr. Stefán á Völlum faðir Skafta Tímóteusar og sr. Baldvin á Upsum faðir Hans Baldvinssonar

Syni tvo átti Kristján með Þorbjörgu, fyrstu konu sinni, sem báðir voru fæddir á Þönglabakka:
* Þórarinn (1816) prófastur í Vatnsfirði.
* Hallgrímur (1818) gullsmiður á Akureyri.

## Heimildir
*
Jefferson-sýsla (Vestur-Virginíu)

**Jefferson** er sýsla í austurhluta Vestur-Virginíu í Bandaríkjunum. Íbúafjöldi sýslunnar var 50.443 árið 2006. Sýslan er 549 km² að flatarmáli. Sýslan dregur nafn sitt af Thomas Jefferson, forseti Bandaríkjanna frá 1801 til 1809.

## Aðliggjandi svæði
*Washington-sýsla (Maryland) (norðri)
*Loudoun-sýsla (Virginía) (austri)
*Clarke-sýsla (Virginía) (suðvestri)
*Berkeley-sýsla (norðvestri)

## Borgir og bæir
*Bolivar
*Charles Town (Höfuðborg)
*Harpers Ferry
*Corporation of Ranson
*Shepherdstown

## Sveitarfélög
Knattspyrnudeild KA

**Knattspyrnudeild [[Knattspyrnufélag Akureyrar|Knattspyrnufélags Akureyrar]]** var stofnuð árið 1928 og sér um knattspyrnuiðkun innan félagsins.
 
## Meistaraflokkur karla
Hallgrímur Jónason er þjálfari meistaraflokks karla. Aðalbjörn Hannesson er yfirþjálfar 2. - 4. fl. og Andri Freyr Björgvinsson er yfirþjálfari 5. - 8. fl.  

## Meistaraflokkur kvenna
:*Sjá nánari umfjöllun á greininni [[Þór/KA]]*
Þór Akureyri og KA hafa haft samstarf um sameiginlegt lið meistaraflokks kvenna undir merkjum Þór/KA síðan 1999. KS kom inn í samstarfið 2001 og hét liðið Þór/KA/KS þangað til KS gekk úr því eftir 2005 tímabilið.

## Tengill
* Heimasíða Knattspyrnufélags Akureyrar
Útvistun

**Útvistun** er hugtak í viðskiptum sem á við um það þegar fyrirtæki ákveður að semja við undirverktaka um að taka að sér hluta af framleiðslu fyrirtækisins eða þjónustu, sem fyrirtækið sá áður um sjálft. Dæmi um útvistun er fyrirtæki, sem hannar og framleiðir íþróttaskó, sem semur við þrjá mismunandi undirverktaka, þar sem einn framleiðir skóna, annar skóreimarnar og hinn þriðji skókassana, undir vörumerki fyrirtækisins, sem selur vöruna. Útvistun er yfirleitt ætlað að lækka framleiðslukostnað fyrirtækja með því að láta öðru fyrirtæki sem býr yfir meiri sérhæfingu, þekkingu, eða hefur betri aðgang að ódýru menntuðu starfsfólki, eftir framleiðsluna. Útvistun milli landa er drifin áfram af tilhneigingu fyrirtækja í ríkum iðnvæddum löndum til að flytja störf sem gefa minna af sér út til fátækari ríkja, en halda eftir störfum sem gefa meira af sér.

## Sjá einnig
* Maquiladora
Offita

**Offita** er líkamlegt ástand spendýra, þar sem fituvefur er hlutfallslega umfangsmeiri, en að meðaltali fyrir tegundina. Offita eykur líkur á hjarta- og æðasjúkdómum og ótímabærum dauða. Hjá mönnum er miðaði við líkamsþyngdarstuðul (ensk skammstöfun *BMI*), þ.a. ef hann er stærri en 30 telst einstaklingurinn *of feitur* (þ.e. haldinn *offitu*).
Skáldskapur

**Skáldskapur** eru sögur sem eru ekki fyllilega sannleikanum samkvæmar heldur eru ímyndaðar. Skáldskapur kemur fyrir í frásagnarlistum eins og til dæmis bókmenntum, dansi og leik en orðið er líka stundum notað í merkingunni bull eða lygi. Skáldagáfan, hæfileikinn til að skálda upp atburði, aðstæður og persónur sem eiga sér ekki samsvörun í raunveruleikanum, er einn af grundvallarþáttum menningar og eitt af því sem einkennir mannlegt eðli. Talað er um að einhver taki sér skáldaleyfi þegar hann með segir frá einhverju sem á sér enga stoð eða afbakar raunveruleikann vísvitandi. Skáldskapur er þannig list þar sem áheyrendur eða áhorfendur gangast meðvitað inn á forsendur ímyndaðs heims og þeir sem flytja og skrifa skáldskap eru sagðir hafa *skáldagáfu*.

## Tengt efni
* Bókmenntir
* Frásögn
* Kveðskapur
Hefðbundin indversk tónlist

**Hefðbundin indversk tónlist** er hin hefðbundna tónlist frá Indlandi sem er lýst í elstu ritum Hindúa (Vedaritunum). Eitt þeirra, *[[Samaveda]]*, lýsir tónlistinni ítarlega. Tónlistin var upprunalega hugleiðslutæki þar sem ólík form þessara stefja er talið hafa áhrif á ólíkar sjökrur.

Hefðbundin indversk tónlist skiptist í tvo meginstrauma:
* Hindústönsk tónlist frá Hindústan og Pakistan.
* Karnatísk tónlist frá suðurhluta Indlands (Andhra Pradesh, Karnataka, Kerala og Tamíl Nadú).