open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brákarey

**Brákarey** (einnig kölluð **Stóra-Brákarey** til að aðgreina hana frá Litlu-Brákarey sem liggur við hlið hennar) er lítil klettaey fram af Borgarnesi og er eyjan tengd við land með brú yfir Brákarsund. 

Eyjan er sögð nefnd eftir Þorgerði brák, sem var ambátt á Borg og fóstra Egils Skallagrímssonar. Í Egils sögu segir að Skallagrímur Kveldúlfsson á Borg, faðir Egils, hafi banaði Þorgerði brák á Brákarsundi með steinkasti.
## Heimildir
*
Krosshólaborg

**Krosshólaborg** er klettur í landi Hvamms í Dölum. Þar er minnismerki um Auði djúpúðgu. Sagt er að hún hafi beðist fyrir þar á borginni.

## Heimildir
*
Krosslaug

**Krosslaug** eða **Reykjalaug** er í Lundarreykjadal í Borgarfirði, um 7 km innan við ármót Tunguár og Grímsár, skammt neðan Brautartungu. Laugin er 43°C, friðlýst og girt er í kring um hana. Veggir laugarinnar voru hlaðnir upp árið 1980 undir umsjón þjóðminjavarðar.
## Sögur og sagnir
Sagan segir að vestanmenn hafi látið skíra sig í Krosslaug, er þeir riðu frá Alþingi eftir að kristni var lögtekin á Íslandi árið 1000. Þeir höfðu neitað að láta skíra síg í köldu vatni á Þingvöllum og kusu frekar heita vatnið í Krosslaug, að því er segir í Kristni sögu.
## Heimildir
*
Akraós

**Akraós** er mikið sjávarlón fyrir innan Akranes og Hítarnes og í það fellur Hítará í sjó fram. Í ósnum eru eyjar og hólmar og úti fyrir honum eru Hvalseyjar er voru í byggð hér áður fyrr, þó engin séu þar vatnsból. Mun það hafa verið reki, dún- og fuglatekja sem taldist þar til hlunninda sem tiheyrðu hinu forna höfuðbóli og kirkjustað, Ökrum.
## Heimildir
*
Akrar (Mýrum)

**Akrar** eru fornt höfuðból og kirkjustaður. Núverandi kirkja á Ökrum var reist aldamótaárið 1900 og endurbyggð í sinni upprunalegu mynd á árunum 1983-88. Kirkjan var upprunarlega helguð Maríu guðsmóður í kaþólskum sið. Í kirkjunni er margt merkra muna og m.a tvær klukkur frá 1673 og 1734 er munu komnar þangað úr Hjörseyrarkirkju. Akrar heyrðu til Hítarnesþinga en þegar þau voru lögð niður 1880 var sóknin lögð til Staðarhrauns.
## Heimildir
*
Álftanes (Mýrum)

**Álftanes** er gamall kirkjustaður og stórbýli sem stendur niður við ströndina á samnefndu nesi. Fyrstur ábúenda á Álftanesi var Skalla-Grímur Kveldúlfsson á Borg á Mýrum, en hann gaf hana síðar tengdaföður sínum til ábúðar, eftir sem segir í Eglu. Sjór hefur rofið land og minnkað nokkuð jarðnæði frá því sem áður var. Núverandi kirkja þar var reist 1904 og hún endurbyggð 1988.

## Heimildir
*
Álftártunga

**Álftártunga** er bær og forn kirkjustaður á Mýrum í Borgarfirði. Þar var kirkja komin um 1200 og er hennar getið í Sturlungu. 

Kirkjan var endurbyggð árið 1795 úr viðum Reykjavíkurkirkju sem þá hafði nýlega verið rifin. Núverandi kirkja var reist árið 1873 og þess minnst á jólum 1993 að 120 ár væru liðin frá byggingu hennar. Kirkjan, sem er lítil, tekur um 30 manns í sæti, var illa farin 1970 og stóð til að afhelga hana. Heimamenn mótmæltu, tóku á sig viðhald og gerðu upp kirkjuna að nokkru leyti og hefur helgihald haldist þar síðan.
## Heimildir
*
Árhver

**Árhver** eða **Vellir** (hét áður **Vellendishver**), sprettur upp úr skeri í Reykjadalsá, um i m að hæð sem staðsett er til móts við félagsheimilið Logaland. Mun auðveldara er þó að komast að hvernum með því að vaða yfir ána frá árbakkanum sunnan megin. Þvermál Árhvers er um 1 m og vatn bullar í honum af töluverðum krafti, hiti þess er um 100°C og rennsli hans um 10-15 sekúndulítrar. 1890 voru gos í Árhver 1,5 m í loft upp, en eftir jarðskjálfta 1896 færðust þau í aukana og naðu allt að 10 m hæð. Tveimur árum síðar voru þau aftur komin í fyrri hæð og í dag gýs Árhver ekki af sjálfsdáðum, þó svo hægt sé að fá hann til að gjósa allt að tveim metrum ef borin er í hann sápa.
## Heimildir
*
Garðar Gíslason

**Garðar Gíslason** (14. júní 1876 – 11. febrúar 1959) var íslenskur stórkaupmaður. Garðar er fæddur á Þverá í Fnjóskadal. Hann stofnaði verslun sína Garðar Gíslason hf. árið 1901. Garðar var einn athafnamesti kaupsýslumaður Íslands í mörg ár. Hann var lengi umboðsmaður bresks tryggingarfélags á Íslandi, The British Dominions General lnsurance Co. Garðar var fyrsti formaður Verzlunarráðs Íslands þegar það var upprunalega stofnað árið 1917 (í dag Viðskiptaráð Íslands). Hann sat einnig í fyrstu stjórn Eimskipafélags Íslands. Fyrri kona Garðars var Þóra Vigfúsdóttur og voru börn þeirra Þóra Briem, Bergur, Kristján og Margrét. Hann var tengdafaðir Halldórs H. Jónssonar.

## Tenglar
* „Athafnamenn og frjálst framtak - Garðar Gíslason stórkaupmaður“, grein í *[[Frjáls verslun|Frjálsri verslun]]* frá 1959.
* „Garðar Gíslason sextugur“, frétt í *Morgunblaðinu* 14. júní 1936.
* „Garðar Gíslason stórkaupmaður - Minningarorð“ í *Morgunblaðinu* 17. febrúar 1959.
* Nokkrir Eldjárnsniðja – Skagfirðingabók, 1. tölublað (01.01.2002), Bls. 205-224
Guðmundur Kjartansson (jarðfræðingur)

**Guðmundur Kjartansson** (18. maí 1909 – 7. apríl 1972) var íslenskur jarðfræðingur fæddur að Hruna í Hrunamannahreppi. Foreldrar hans voru Kjartan Helgason prófastur í Hruna og kona hans Sigríður Jóhannesdóttir. Hann lauk stúdentsprófi frá MR 1929 og hóf síðan nám í forsplallsvísindum við HÍ en innritaðist síðan í Hafnarháskóla árið eftir og hóf nám í náttúrufræðum með jarðfræði sem aðalfag. Hann lauk síðan magisterprófi í jarðfræði 1939. Guðmundur Kjartansson var annar í röð Íslendinga til að ljúka háskólaprófi í  jarðfræði. Hinn fyrsti var dr. Helgi Pjeturss. Að námi loknu starfaði Guðmundur fyrst sem kennari við Flensborg en 1955 var hann ráðinn til starfa sem jarðfræðingur á Náttúrugripasafn Íslands, seinna Náttúrufræðistofnun Íslands, og þar vann hann til æviloka.

Guðmundur er í hópi fremstu jarðfræðinga landsins. Hann skrifaði fjölmargar greinar um fræði sín, mest í Náttúrufræðinginn en einnig bækur, auk þess vann hann mikið að jarðfræðikortagerð. Hann rannsakaði jarðfræði Suðurlands og lagði þar mikla áherslu á ísaldarminjar, einnig rannsakaði hann Heklu og Hekluhraun og fylgdist með gosinu mikla 1947-1948. Hann skrifaði grundvallarritgerðir um flokkun íslenskra fallvatna og lagði grunn að skilningi manna á móbergi og móbergsmyndunum með stapakenningunni svonefndu.

Eiginkona Guðmundar var Kristrún Steindórsdóttir. Þau eignuðust tvö börn Solveigu (1942) og Kjartan (1958).

## Heimild
* Þorleifur Einarsson 1973: „Guðmundur Kjartansson. Minningarorð“. *[[Náttúrufræðingurinn]]* 42, 145-200.
Shigeru Miyamoto

**Shigeru Miyamoto**  fæddur 16. nóvember í bænum Sonobe árið 1952 er japanskur tölvuleikjahönnuður sem starfar fyrir japanska tölvuleikjaframleiðandann Nintendo. Á meðal þeirra leikja sem hann hefur hannað eru The Legend of Zelda-leikirnir og Mario-leikirnir en báðar leikjaraðirnar eru í hópi mest seldu leikjaraða allra tíma.     

## Heimildir
*Shigeru Miyamoto IMDB
*Shigeru Miyamoto RAWG
Ron Gilbert

**Ron Gilbert** er bandarískur tölvuleikjahönnuður sem er þekktastur fyrir ævintýraleiki sem hann hannaði fyrir bandaríska tölvuleikjaframleiðandann LucasArts (sem þá hét Lucasfilm Games). Á meðal þeirra leikja sem Gilbert er þekktur fyrir eru *[[Maniac Mansion]]* og Monkey Island-leikirnir. Gilbert er einnig þekktur fyrir fyrir SCUMM forritunarmálið en það var notað í fjölda leikja sem hannaðir voru hjá LucasArts, þar á meðal *[[Day of the Tentacle]]*, *[[Sam & Max Hit the Road]]* og *[[Indiana Jones and the Fate of Atlantis]]*.

## Tenglar

* Grumpy Gamer Blogg Ron Gilberts
Joss Whedon

**Joseph Hill „Joss“ Whedon** (fæddur 23. júní 1964) er bandarískur handritshöfundur, leikstjóri og sjónvarpsþáttaframleiðandi. Whedon er best þekktur fyrir að hafa samið þættina *[[Vampírubaninn Buffy|Buffy the Vampire Slayer]]* (1997-2003). Hann samdi þáttaraðirnar *Angel* (1999-2004) ásamt David Greenwalt sem er aukaafurð Buffy-þáttanna, ''Firefly'' (2002-2003), *Dollhouse* (2009-2010) og internetsöngleikinn *Dr. Horrible's Sing-along Blog* ásamt bræðrum sínum Zack og Jed Whedon og eiginkonu Jeds, Maurissu Tancharoen. Whedon samdi líka handritið að *Buffy the Vampire Slayer*-kvikmyndinni og var einn af handritshöfundum fyrstu Toy Story myndarinnar. Hann hefur líka samið söguþræði fyrir teiknimyndasögur. Hann er handritshöfundur og leikstjóri ofurhetjumyndarinnar *[[The Avengers (kvikmynd frá 2012)|The Avengers]]*, þriðju tekjuhæstu kvikmyndar allra tíma.
Sarah Michelle Gellar

**Sarah Michelle Gellar** (fædd 14. apríl 1977) er bandarísk leikkona sem er best þekkt fyrir hlutverk sitt sem Buffy Summers í hrollvekju-drama-gamanþáttunum *[[Vampírubaninn Buffy|Buffy the Vampire Slayer]]* (1997-2003). Hún er einnig þekkt fyrir hlutverk sitt á hrollvekjmyndinni *I Know What You Did Last Summer* og lék Daphne Blake í *Scooby Doo*-myndunum. Árið 2009 lék hún aðalhlutverkið í myndinni *Veronika Decides to Die*. Nýlega leikur hún tvíburasysturnar Bridget Kelly og Siobhan Martin í þáttunum *Ringer* og er einnig framleiðandi þáttanna.

Árið 2002 giftist hún leikaranum Freddie Prinze, Jr. sem hún hafði kynnst við tökur á *I Know What You Did Last Summer* og eiga þau eitt barn saman.
Botnsheiði (Borgarfirði)

**Botnsheiði** heitir heiði milli innri hluta Skorradals og Hvalfjarðarstrandar og Botnsdals.

## Heimildir
*
Brúarfoss (Hítará)

**Brúarfoss** er bær og bæjarstæði á eystri bakka Hítarár rétt hjá þjóðveginum um Mýrar. Nafnið er dregið af samnefndum fossi í Hítará.
Jóhannes Jósefsson glímukappi og veitingamaður á Hótel Borg byggði veiðihús á Brúarfossi og hafði fyrir sumaraðsetur sitt í mörg ár.

## Heimildir
*
Bæjargil

**Bæjargil** er að finna fyrir ofan bæjarstæði á Húsafelli. Gilið er vítt og djúpt og skilur þar á milli Bæjarfells og útfjallsins. Innarlega í gilinu er hár foss og þar í hlíðunum er að finna auðunnið og sérstætt rauðleitt og bláleitt grjót sem ábúendur Húsafells, þar á meðal myndlistamaðurinn Páll Guðmundsson, hafa unnið úr legsteina og aðra steingripi. Fært er úr gilinu upp við fossinn og að baki hans er tveir aðrir háir en vatnslitlir fossar.
## Heimildir
*
Bær (Bæjarsveit)

**Bær** í Bæjarsveit er gamall kirkjustaður og klausturjörð, þar var stofnað eitt fyrsta klaustur á Íslandi um 1030. Þá var þar starfræktur fyrsti skóli sem vitað er um hérlendis, er settur var á fót af Rúðólfi biskupi, sem einnig setti á stofn klaustrið í Bæ. Í skólanum í Bæ voru innleiddir bókstafir í stað rúnaleturs. Rúðólfur fór úr landi 1049 og þá mun skóla- og klausturhald hafa lagst af í Bæ.

Bæjarbardagi, sem háður var 28. apríl 1237, var ein af mannskæðari orrustum Sturlungaaldar.

## Heimildir
*
Bæjarfell (Hítardal)

**Bæjarfell** er fjall (235 metra) norður af bænum Hítardal í Hítardal. Bæjarfell er auðvelt uppgöngu og er þaðan gott útsýni. Þá eru nokkrir þekktir hellisskútar í móbergi fjallsins, þar á meðal Sönghellir, Fjárhellir, Paradís, Víti og Hundahellir. Þar er og kletturinn Nafnaklettur sem svo er nefndur sökum þess að í hann hefur verið skorinn fjöldi nafna og fangamarka hvers sögur má rekja allt aftur á 18. öld.

## Heimildir
*
Keeping Up with the Kardashians

**Keeping Up with the Kardashians** er bandarískur raunveruleikaþáttur sem sýndur er á sjónvarpstöðinni E!. Þættirnir fylgjast með lífi Kardashian/Jenner fjölskyldunnar en sú fyrri samanstendur af fyrri eiginkonu og börnum látna lögfræðingsins Roberts Kardashians.

Þátturinn mun snúa aftur í sjöttu seríu í maí.

## Persónur
### Aðalpersónur
* Kris Jenner, höfuð fjölskyldunnar, er framkvæmdarstjóri dætranna. Kris var gift hinum látna Robert Kardashian, farsælum lögfræðingi sem varð frægur í morð-dómsmáli O.J. Simpson. Þau áttu þrjár dætur og son í hjónabandinu. Kris skildi við Kardashian árið 1989 og giftist síðar íþróttamanninum Bruce Jenner. Kris átti barnatískuverslun í Kaliforníu.

* Bruce Jenner, Ólympíumeistari í tíþraut árið 1976, giftist Kris Kardashian árið 1991 og varð stjúpfaðir barna Kris. Oft er talað um hann sem íhaldsamara foreldrið og greinir oft á við stjúpdætur sínar yfir ákvörðunum þeirra. 

* Kourtney Kardashian er elsta dóttir Kris og Roberts Kardashian. Hún er meðeigandi í tískuverslun, *D-A-S-H*, með systrum sínum í Calabasas, Kaliforníu og var einnig meðeigandi í búð móður sinnar. Hún var áður í raunveruleikaþættinum *Filthy Rich: Cattle Drive*. Hún er í sambandi með kærasta sínum til langs tíma, Scott Disick. Þann 14. desember 2009 fæddi Kortney strák, Mason Dash Disick, sem samkvæmt Kim, líkist Robert Kardashian eldri og Robert Kardashian yngri.

* Kim Kardashian er önnur dóttir hjónanna Kris og Robert Kardasihan. Hún er meðeigandi í D-A-S-H með systrum sínum Khloé og Kourtney. Hún framleiðir sinn eigin þátt, *Spindustry* með Johnathan Cheban og á ilmvatnið "Dashing". Hún giftist körfuboltaleikmanninum Kris Humphries.

* Khloé Kardashian er yngsta dóttir Kris og Roberts Kardashian. Hún er meiðeigandi í D-A-S-H og komst í fréttirnar fyrir að hafa ekið undir áhrifum árið 2007. Hún birtist nakin í herferð PETA "Ég myndi heldur vera nakin en að ganga í feldi". Hún hefur einnig tekið þátt í *Celibrity Apprentice*. Hún giftist körfuboltaleikmanninum Lamar Odom í sérstökum þætti.

* Rob Kardashian er yngsta barn og einkasonur þeirra Kris og Roberts Kardashian.

* Kendall Jenner fæddist 3. nóvember 1995 og er eldri dóttir Kris og Bruce Jenner.

* Kylie Jenner fæddist 10. ágúst 1997 og er yngsta dóttir Kris og Bruce Jenner.

### Aukapersónur
* Scott Disick er kærasti Kourtney og faðir sonar hennar, Mason. (Síðan í 1. þáttaröð)
* Lamar Odom er fyrrverandi eiginmaður Khloé og spilar fyrir Los Angeles Lakers. (síðan í 4. þáttaröð)
* Reggie Bush fyrrverandi kærasti Kim. Hann spilar fyrir New Orleans Saints (1.-4. þáttaröð)
* Adrienne Bailon fyrrverandi kærasta Robs. Hún er líka fyrrverandi Cheetah stelpa. (2.-4. þáttaröð)

## Heimildir
Dragháls

**Dragháls** er lítill bær í Svínadal í Borgarfirði, þar sem áður bjó Sveinbjörn Beinteinsson, skáld og allsherjargoði Ásatrúarfélagsins. Þar hjá og ofan við bæinn hefur verið reist líkneski af guðinum Þór og er þar helsti blótstaður Ásatrúarfélagsins á Íslandi.

## Heimild
*
Þórhaddur Steinsson

**Þórhaddur Steinsson** var landnámsmaður á Mýrum. Hann nam land í Hítardal, milli Hítarár og Kaldár til sjávar, og er talinn hafa búið í Hítardal.

Þórhaddur var sonur Steins mjögsiglanda, landnámsmanns á Skógarströnd. Afkomendur hans bjuggu í Hítardal að minnsta kosti fram yfir Sturlungaöld.
Brúarfoss

**Brúarfoss** getur átt við:

* Brúarfoss í Brúará.
* Brúarfoss í Hítará.
* Brúarfoss, skip Eimskipafélags Íslands.
Draugagil

**Draugagil** er gil, sem liggur í norð-austur upp með fjallinu Strúti (938 m), skammt frá Húsafelli í Borgarfirði. Gilið er grunnt efst, en um eða yfir 100 m á dýptina þar sem hún er mest þegar neðar er komið. Út úr sjálfu gilinu gengur þröngt gljúfur sem víkkar innst inni í 10 m og er þar svo mikið þverhnípi að hvergi er fullbjart á miðjum degi. Þar fyrir innan má finna margra metra þykkt bólstraberg í bland við risabólstra er mynda líkt og dökkar rósir á bergveggjum glúfursins.

Sagt er að Snorri prestur á Húsafelli hafi kveðið niður drauga og steypt þeim í gilið og dragi það nafn af því.
## Heimildir
*
Eyrarfoss

**Eyrarfoss** er í Laxá í Leirársveit, um 2 km neðan við Eyrarvatn sem Laxá fellur úr, en til sjávar fellur Laxá í Leirárvogum. Eyrarfoss er ekki mjög á hæðina en neðan hans er mikill hylur sem freistar laxveiðimanna.

## Heimildir
*
Magnús Arason (sýslumaður)

**Magnús Arason** (1599 – 14. nóvember 1635) var íslenskur sýslumaður á 17. öld. Hann bjó á Reykhólum og hafði sýsluvöld í Barðastrandarsýslu frá 1633.

Magnús var elsti sonur Ara Magnússonar í Ögri og konu hans Kristínar Guðbrandsdóttur, Þorlákssonar biskups. Magnús ólst upp í Ögri hjá foreldrum sínum og var með föður sínum þegar hann fór að baskneskum skipbrotsmönnum við Ísafjarðardjúp 1615. Hann átti sjálfur töluverðan þátt í Spánverjavígunum því að hann hafði byssu og felldi Spánverjana einn af öðrum með skotum.

Magnús fór til náms í Hamborg en kom svo heim, kvæntist ungur og bjó á Reykhólum. Hann var umboðsmaður föður síns í Ísafjarðarsýslu og Strandasýslu 1629-1630 en varð sýslumaður í Barðastrandarsýslu 1633 og hélt til dauðadags.

Kona hans var Þórunn ríka Jónsdóttir (1594 – 17. október 1673). Hún hafði áður verið gift Sigurði, syni Odds Einarssonar biskups, en hann dó 1617. Dóttir þeirra, Hólmfríður, giftist síðar Jóni Arasyni presti í Vatnsfirði, bróður stjúpa síns. Á meðal barna Magnúsar og Þórunnar voru þeir Jón sýslumaður á Reykhólum og Sigurður sýslumaður á Skútustöðum, faðir Magnúar í Bræðratungu.
Ferjukot

**Ferjukot** er bær og forn verslunarstaður við Hvítá í Borgarfirði, undir Þjóðólfsholti, handan árinnar gegnt Hvítárvöllum.

Ferjukot var verslunarstaður á 13. öld og má enn sjá móta fyrir rústum skammt fyrir ofan brúna þar sem heitir Búðahöfði. Í Egils-sögu segir frá láti Böðvars, sonar Egils Skalla-Grímssonar, sem drukknaði er hann var með mönnum sem fluttu varning frá verslunarstaðnum við Hvítá.

Við Ferjukot er Hvítárbrú, sem vígð var 1928 og var mikil samgöngubót. Þó lokaðist þjóðvegurinn oft við Ferjukot vegna vatnavaxta en Hvítá flæddi oft yfir veginn þar og var þá ófært í Ferjukot nema á báti. Bærinn var lengi í alfaraleið og var þar um skeið verslun, bensínstöð, pósthús og fleira. Niðursuða á laxi hófst í Ferjukoti um 1880 og stóð þar til netaveiði var aflögð í ánni. Í Ferjukoti er til mjög mikið af munum og öðru sem tengist sögu laxveiði á Íslandi og er þar vísir að laxveiðiminjasafni.

## Heimildir
*
Geitlandshraun

**Geitlandshraun** er  hrauntunga mitt á milli Geitár og Hvítár er teygir sig inn til jökla á milli Hafrafells og Hádegisfella. Hraunið hefur runnið norður milli Hafrafells og hæðanna vestan Geitár og hefur hraunið runnið úr gíg sem er uppi undir jökli suður af Hafrafelli. Eldvarpið er mosagróinn hóll með reglulegri gígskál, um 100 m í þvermál og liggja frá honum fimm hrauntraðir, sú stærsta eftir Geitlandi endilöngu þar sem hefur runnið Svartá. Hraunið er 1- rúmkílómetri og um 40 ferkílómetrar, úfið en ágætlega gróið og syðst nær það heim undir bæ á Húsafelli og standa flest sumarhús Húsfellinga á Geitlandshrauni. Kvarnasteinsnáma í hrauninu var nýtt af Húsfellingum er sóttu grjótið á hestum og hjuggu til heima við fram á síðustu áratugi 19. aldar.

Svæðið var gert að friðlandi árið 1988.

## Heimildir
* 

## Tenglar
* Hugleiðingar varðandi dóm Hæstaréttar um réttarstöðu Geitlands í Borgarfirði; Karl Axelsson, Tímarit lögfræðinga maí 1995, bls. 154&ndash;166.
Giljafoss

**Giljafoss** er ofarlega í Reykjadalsá og sést víða að úr Reykholtsdal. Manngengt er á bak við Giljafoss svo komast má þar undir ána þurrum fótum. 
Yfir Reykjadalsá má fara yfir á brú yfir í syðri hluta dalsins eða áfram inn dalinn.
## Heimildir
*
Hítará

**Hítará** er bergvatnsá sem rennur úr Hítarvatni eftir Hítardal og fellur í Akraós. Hítará afmarkar Mýrasýslu og Snæfells- og Hnappadalssýslu. 

Í ánni eru fossarnir Kattarfoss og Brúarfoss og er í henni góð laxveiði en hún er nú laxgeng allt til upptaka. Selir ganga stundum upp í ána allt að Brúarfossi. Jóhannes á Borg byggði sér veiðihús á árbakkanum og kallaði *[[Lundur (veiðihús)|Lund]]*. Þar er að finna mikið safn uppstoppaðra fugla sem Jóhannes viðaði að sér.

## Heimildir
* 

## Tenglar
* Openstreetmap Hítará
Gljúfurá (Borgarfirði)

**Gljúfurá** er á sem á upptök sín í Langavatni á Mýrum.  Reyndar er affallið úr Langavatni áin Langá en fljótlega þá klofnar Glúfurá út frá Langá og rennur til vesturs en Langá til suðurs.  Glúfurá rennur langa leið niður í Norðurárdal og sameinast Norðurá stutt frá ármótum Norðurár og Hvítár.  Þjóðvegur 1 fer yfir Gljúfurá skammt frá Svignaskarði en þar rennur hún í gegnum gljúfrið sem hún tekur nafn sitt af. Yfir Gljúfurá liggja tvær brýr skammt frá hvor annarri, gamla og nýja brúin. Þar er gott að leggja bílum og má ganga upp og niður með ánni, þangað sem gljúfrið endar og áin fellur niður á jafnsléttu.

## Heimildir
* 
*
Hítarvatn

**Hítarvatn** er stöðuvatn í Hítardal, um níu km frá samnefndu fornu bæjarstæði, klaustur- og kirkjustað. Hítarvatn er 7,6 km að flatarmáli og er mesta dýpt þess 24 m. Grasi vaxnir hólmar eru í vatninu og þar er góð veiði. Skammt frá þar er Hítará rennur úr Hítarvatni má sjá í rústir af bæ Björns Hítdælakappa og er þar nú sæluhús. Við vatnið eru fjöllin Tröllakirkja, Geirhnúkur, Smjörhnúkur og Foxufell, þar hjá er Bjarnarhellir. Vatnið dregur nafn sitt af tröllskessunni Hít sem sögð var búa við það.

## Heimildir
*
Hjarðarholt (Stafholtstungum)

**Hjarðarholt** er bær og kirkjustaður í Stafholtstungum í Borgarfirði, við afleggjarann upp í Þverárhlíð. Hjarðarholt er landmesta jörð í Stafholtstungum og þar bjuggu oft sýslumenn og aðrir höfðingjar.

Í Hjarðarholti er lítil, en formfögur kirkja, sem byggð var á árunum 1896-1897 og er hún bændakirkja, reist af Jóni Tómassyni hreppstjóra í Hjarðarholti. Í henni er altaristafla frá árinu 1764. Kirkju er fyrst getið í Hjarðarholti í máldaga Skálholtsdómkirkju árið 1140. Hjarðarholtssókn var lögð niður 1991.

## Heimildir
Hraundalsrétt

**Hraundalsréttir** eru fjárréttir í mynni Hraundals á Mýrum, skammt frá eyðibýlinu Syðri-Hraundal. Réttin er margbreytileg bygging og liggja dilkarnir í ranghölum inn á hraunið.
Hraundalsréttir voru á árum áður með fjölmennustu og þekktustu réttum landsins.

## Sögur og sagnir
Í ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar lýsir Eggert Hraundalsréttum ítarlega sem nokkurs konar markaði, þar sem komi saman bændur og sjómenn til að skiptast á sjávarafurðum og landbúnaðarvörum. Segir þar enn fremur að réttardagar séu þrír eða fjórir og sé þar stundum drykkjuskapur með tilheyrandi illdeilum og áflogum.

## Heimildir
*
Hraundalur

**Hraundalur** er dalur á Mýrum í Borgarbyggð. Hraundalshraun eða Álftárhraun fylla næstum dalinn, en þau eiga upptök í Rauðukúlum (291 m) innarlega í dalnum. 
## Heimildir
Neistaflug

**Neistaflug** er fjölskylduhátíð haldin um Verslunarmannahelgina í Neskaupstað á Austfjörðum. Hátíðin hefur verið haldin hvert sumar frá 1993.

Meðal dagskráratriða er Barðsneshlaupið, 27&nbsp;km langt fjallahlaup, og barnadagskrá Gunna og Felix.

## Sjá einnig
* Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum

## Tenglar
* Neistaflug á VisitAusturland
Efnisgrein

**Efnisgrein** er röð málsgreina á milli greinaskila og fjallar oftast um eitthvað afmarkað.

## Heimildir
Fallstjórn

**Fallstjórn** er það þegar orð (oftast áhrifssögn eða forsetning) stýrir falli á fallorði og veldur því að það lendi í aukafalli.

## Tilvísanir
Hjarðarholt

**Hjarðarholt** getur átt við:

* Hjarðarholt, bæ og kirkjustað í Laxárdal í Dalasýslu.
* Hjarðarholt, bæ og kirkjustað í Stafholtstungum í Borgarfirði.
Botnsdalur (Súgandafirði)

**Botnsdalur** er dalur inn af botni Súgandafjarðar. Dalurinn er ágætlega gróinn og þar er nokkuð um birkikjarr og reyni. Einnig er þar mikill burknagróður. Um dalinn rennur Botnsá en upp af honum er Botnsheiði. Yfir hana lá vegurinn áður en nú liggja jarðgöng undir hana.

Í Botnsdal er surtarbrandsnáma og var surtarbrandur unninn þar bæði á árum fyrri og síðari heimsstyrjaldar, þegar eldsneytisskortur var mikill. Dalurinn er á náttúruminjaskrá vegna gróðurfars og vegna surtarbrandsins.

Í Botnsdal eru bæirnir Botn, landnámsjörð Hallvarðar súganda, og Birkihlíð.
Botnsheiði (Súgandafirði)

**Botnsheiði** er heiði upp af Botnsdal í Súgandafirði, um 500 m há. Um hana lá áður helsta samgönguleið Súgfirðinga til annarra byggðarlaga og þar var eina bílfæra leiðin úr firðinum. Vegurinn skiptist á heiðinni og lá önnur leiðin í norður til Ísafjarðar en hin upp á Breiðadalsheiði og síðan niður Breiðadal í Önundarfjörð. Heiðin var þó oft ófær mánuðum saman á veturna. Leiðin frá Botni yfir í Ísafjörð var talin þriggja tíma ganga í góðu færi.

Árið 1991 hófst vinna við Vestfjarðagöng, þríarma jarðgöng undir Botnsheiði og Breiðadalsheiði og tengja þau Ísafjörð, Súgandafjörð og Önundarfjörð. Göngin voru opnuð fyrir umferð í desember 1995 en verkinu lauk þó ekki endanlega fyrr en 1996.

## Heimildir
* 
*
Skálholtskirkjur

**Skálholtskirkjur** eru kirkjur þær, sem staðið hafa og sú kirkja sem enn stendur í Skálholti.

* Skálholtskirkja (1963- )
* Sóknarkirkja (1851–1963)
* Valgerðarkirkja (1802–1851)
* Brynjólfskirkja (1650–1802)
* Gíslakirkja (1567–1650/1673)
* Ögmundarkirkja (1527–1567)
* Árnakirkja (1310–1527)
* Klængskirkja (1153–1309)
* Gissurarkirkja biskups (+1082–1153)
* Gissurarkirkja hvíta (1000– +1082)

## Tenglar
* *[http://www.skalholt.is/frodleikur/eldri_kirkjur/ Eldri kirkjur í Skálholti] *
Hallbera Þorsteinsdóttir

**Hallbera Þorsteinsdóttir** (d. 1330) var íslensk hefðarkona á 13. og 14. öld, abbadís í Reynistaðarklaustri og stofnandi klaustursins með Jörundi Hólabiskupi. 

Hallbera var dóttir Þorsteins Halldórssonar á Hesti og Stórólfshvoli og síðar ábóta og Ingigerðar Filippusdóttur, Sæmundssonar í Odda, Jónssonar Loftssonar. Hún var því komin af auðugu fólki og hefur líklega verið ekkja eftir einhvern ríkan höfðingja; Guðrún systir hennar var gift Kolbeini Bjarnasyni Auðkýlingi, einum helsta höfðingja Norðurlands. Svo mikið er víst að Hallbera var vellauðug og lagði mikið fé til stofnunar klaustursins.

Hún virðist þó ekki hafa orðið fyrsta abbadís klaustursins þegar það var stofnað 1298, heldur var fengin til þess Katrín nokkur, sem áður hafði verið nunna eða einsetukona á Munkaþverá, en hún dó strax árið eftir og þá var Hallbera vígð abbadís. Raunar hefur einnig komið fram sú kenning að Katrín og Hallbera séu ein og sama manneskjan og Hallbera hafi tekið sér dýrlingsnafnið Katrín þegar hún tók vígslu.

Hvað sem því líður gegndi Hallbera starfi abbadísar í 30 ár og hefur vafalaust mótað allan brag klaustursins og haft mikil áhrif á þróun þess. Bæði Auðunn rauði Hólabiskup og Lárentíus Kálfsson báru mikið lof á Hallberu og störf hennar. Lárentíus biskup orti latínuvers um hana og las fyrir erkibiskupinn í Niðarósi. Hún dó 1330 og hefur þá vafalaust verið orðin háöldruð, líklega fædd um miðja 13. öld. Heimildum ber ekki saman um næstu abbadís, nefnd eru nöfnin Guðný Helgadóttir, Katrín og Kristín, en líklega er þetta allt sama manneskjan.

## Heimildir
* 
* 
* Sigríður Gunnarsdóttir: *Nunnuklaustrið að Reynistað*. Smárit Byggðasafns Skagfirðinga.
Gljúfurá

**Glúfurá** getur átt við eftirtaldar ár:

# Gljúfurá í Borgarfirði
# Gljúfurá í Húnaþingi
# Gljúfurá í Skagafirði
Hvítárbrú

**Hvítárbrú** getur átt við eftirtaldar brýr:

# Hvítárbrú milli Hvítárvalla og Ferjubakka í Borgarbyggð
# Hvítárbrú  við Kljáfoss í Borgarbyggð
# Hvítárbrú milli Stóra&ndash;Áss og Bjarnastaða í Borgarbyggð
# Barnafossbrú við Barnafoss í Hvítá  í Borgarbyggð
# Hvítárbrú milli Húsafells og Kalmanstungu í Borgarbyggð
# Hvítárbrú við Brúarhlöð í Árnessýslu
# Hvítárbrú við Flúðir í Árnessýslu
# Hvítárbrú við Hvítárvatn í Árnessýslu
# Hvítárbrú við Iðu  í Árnessýslu
Baldvin L. Baldvinsson

**Baldvin Lárus Baldvinson** (26. október 1856 – 7. desember 1936) var vestur-íslenskur skósmiður, ritstjóri Heimskringlu, þingmaður og aðstoðarfylkisritari. 

Baldvin var sonur Baldvins skálda Jónssonar og Helgu Egilsdóttur yfirsetukonu. Hann ólst upp með móður sinni, fyrst á Akureyri, en svo tvö ár í Reykjavík þar til amma hans fyrir norðan, Guðný Kráksdóttir, tók við honum á þrettánda ári. Var hann í fóstri hjá henni og eiginmanni hennar Steini Kristjánssyni járnsmið til 1873 en það ár fluttist hann til Vesturheims aðeins 17 ára gamall. Baldvin kom til Toronto í félagi við Árna Friðriksson og bjó þar í tæp níu ár. Þar lærði hann skósmíði og stundaði enskunám í kvöldskóla. 

Þegar Íslendingar voru orðnir fjölmennir í Manitoba fluttist hann til Winnipeg, vorið 1882, en þar starfaði hann í verslun. Baldvin eignaðist síðar skóverslun í félagi við aðra í Winnipeg. Aðalstarf hans á þessum árum var þó að fara til Íslands og annast margskonar umsýslu á vegum kanadískra stjórnvalda vegna innflytjenda. Hann fór sex sinnum til Íslands og taldist sjálfum svo til að hann hefði leiðbeint rúmelga sjö þúsund Íslendingum vestur um haf. 

Baldvin sneri sér aftur að viðskiptum 1894 og eftir verslunarrekstur og fasteignaviðskipti ýmiskonar keypti hann blaðið Heimskringlu og gerðist ritstjóri þess 1898. Baldvin og Sigtryggur Jónasson, ritstjóri Lögbergs, deildu um árabil harkalega í blöðum sínum og spörðu ekki stóryrðin. Þeir voru þó synir hálfsystra, samfeðra, mæður beggja hétu Helga Egilsdóttir en afi Sigtryggs og Baldvins var Egill Tómasson sem bjó á Bakka, Engimýri og fleiri bæjum í Öxnadal. Þeir tilheyrðu tveimur andstæðum flokkum, Baldvin Íhaldsflokknum (*Conservative Party of Manitoba*) og Sigtryggur Frjálslynda flokknum. Árið 1899 komst Baldvin á þing fyrir Manitoba og var endurkjörinn 1903. 

Eftir þingsetuna varð Baldvin aðstoðarfylkisritari og var þá enn öflugur í félagsmálum Íslendinga, var meðal annars einn forkólfanna þegar safnað vr fjárframlögum meðal Vestur-Íslendinga til stofnunar Eimskipafélags Íslands 1914. 

Baldvin kvæntist Helgu Sigurðardóttur úr Skagafirði 1886 og eignuðust þau sex börn. Baldvin lést í Kaliforníu þar sem hann bjó síðustu árin hjá dóttur sinni.
Kaldidalur

**Kaldidalur** er dalur sem liggur frá Reyðarvatni innan Lundarreykjadals, milli Langjökuls og Oks til efstu bæja í Hálsasveit, innan við Húsafell, og síðan má halda áfram um Stórasand til Norðurlands. 

Um dalinn liggur Kaldadalsvegur. Hæsti hluti vegarins, Langihryggur, er í 727 metra hæð yfir sjó og er Kaldidalur því einn hæsti fjallvegur landsins. Vegurinn er fær flestum bílum nokkra mánuði á hverju sumri. Hann var ruddur sumarið 1830 að frumkvæði Fjallvegafélagsins, sem Bjarni Thorarensen amtmaður stýrði. Á þeim tíma var það eini bílfæri vegurinn milli Suður- og Norðurlands því vegur var ekki kominn fyrir Hvalfjörð.

Kaldidalur var fjölfarinn áður fyrr, ekki síst milli Þingvalla og uppsveita Borgarfjarðar, en Norðlendingar notuðu hann einnig, meðal annars þegar þeir riðu til þings. Sunnarlega á dalnum er beinakerling, varða sem ferðamenn stungu áður mismunandi klúrum vísum í. Á Kaldadal er Skúlaskeið, grýttur og erfiður kafli og er um hann sú þjóðsaga að maður sem Skúli hét hafi verið dæmdur til dauða á Alþingi fyrir einhverjar sakir en sloppið á hesti sínum, Sörla, og tekist að sleppa undan þeim sem hann eltu þegar hann reið þarna yfir. Um þetta orti Grímur Thomsen kvæðið *Skúlaskeið*.
Heiðará

**Heiðará** er bergvatnsá sem rennur um Öxnadalsheiði til vesturs og fellur síðan í Norðurá þegar kemur niður í Norðurárdal. Hún á upptök í Kaldbaksdal, sem gengur til suðurs skammt austan við sýslumörkin á heiðinni. 

Neðan til, næst Norðurárdal, er Öxnadalsheiðin ekki annað en þröngur dalur og þar rennur Heiðaráin í alldjúpu og hrikalegu gili. Vegurinn liggur uppi í hlíðinni eða á gilbarminum og fyrr á öldum voru þar tæpar reiðgötur, oft ófærar langtímum saman á vetrum vegna snjóa og hálku. Þurftu ferðalangar þá að þræða botninn á árgilinu, meðfram ánni, og þótti það viðsjárverð leið.

## Heimildir
* Hallgrímur Jónasson: *Árbók Ferðafélags Íslands*. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.
Eylendið

**Eylendið** er víðáttumikið flatlendi í miðjum Skagafirði, nær utan frá sjó beggja vegna við Hegranes og suður að norðurmörkum Vallhólmsins en stundum er nafnið þó notað um allt sléttlendið í firðinum inn að Reykjatungu.

Hegranes klýfur Eylendið sundur til hálfs en að því frátöldu er Geldingaholt eina mishæðin á því öllu, nema miðað sé við víðari skilgreininguna, þá bætast Vallholt og Skiphóll við. Annars er landið allt rennislétt og svo hallalítið að 20 km frá sjó er hæðin yfir sjávarmáli aðeins 6 metrar.

Eylendið er sundurskorið af Héraðsvötnum, sem sums staðar renna í nokkrum kvíslum eða breiðum farvegum og hafa í aldanna rás oft skipt um farveg, og Húseyjarkvísl, sem raunar heitir ýmsum nöfnum þar sem hún rennur um Eylendið. Það skiptist því sundur í hólma, eyjar og nes. Þarna eru víðáttumestu flæðilönd landsins. Þau voru áður víða nýtt sem engjar. Sums staðar hefur landið verið þurrkað upp og breytt í tún en annars staðar er votlendið griðland fugla, einkum þó Austara-Eylendið, austan við Hegranes, og er það á náttúruminjaskrá. Þar er mikið og fjölbreytt fuglalíf, endur, grágæs, óðinshani, stelkur og jaðrakan, svo og sjaldgæfari tegundir, svo sem flórgoði.

## Heimildir
* Hallgrímur Jónasson: *Árbók Ferðafélags Íslands*. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.
* 
*
Hítardalur

**Hítardalur** getur átt við:

* Hítardal, bæ í Hítardal í Mýrasýslu.
* Hítardal, dal í Mýrasýslu.
Winnipegvatn

**Winnipegvatn** er stöðuvatn í Manitobafylki í Kanada. Vatnið er tólfta stærsta stöðuvatn heims, 24.514 ferkílómetrar að stærð, um 500 kílómetra langt og 100 kílómetra breitt þar sem það er breiðast. Við Winnipegvatn stendur Gimli, sem var höfuðstaður Nýja Íslands.
Rauðárdalur

**Rauðárdalur** (enska: *Red River Valley*) er víðáttumikil svæði í Norður-Ameríku sem teygir sig suður úr Manitobafylki í Kanada gegnum Norður-Dakota og austur inn í Minnesotafylki í Bandaríkjunum. Rauðárdalur er talinn vera eitt besta hveitiræktarland í heimi. Íslenskir vesturfarar völdu sér land örlitíð norðan við bestu ræktunarsvæðin, líklega vegna þess að þeir kunnu betur til verka við búfjárrækt og fiskveiðar.
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1999

**Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1999** var 44. skipti sem Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva var haldin, en hún fór fram í International Convention Center í Jerúsalem í Ísrael 29. maí árið 1999. Kynnar keppninnar voru Yigal Ravid, Dafna Dekel og Sigal Shahamon en það var í fyrsta sinn sem þrír kynnar sáu um að kynna keppnina. Sigurvegarinn í keppninni var Charlotte Nilsson, fulltrúi Svíþjóðar með „Take me to your heaven“, sem hlaut 163 stig. Selma Björnsdóttir náði 2. sæti með lagið *All out of Luck* sem var best árangur Íslands í keppninni.

## Þátttakendur

## Niðurstöður
Tegund atkvæðagreiðslu:
&nbsp; Símakosning.
&nbsp; Dómnefnd.

### 12 Stig
Eftirfarandi lönd gefa 12 stig í ...
Daniel Clowes

**Daniel Clowes** (fæddur 14. apríl 1961) er bandarískur myndasöguhöfundur. Meðal þekktari verka hans eru myndasögurnar *[[Ghost World]]* og *[[David Boring]]* en eins og flestar af þeim sögum sem hann hefur samið birtust þær upprunalega í tímaritinu *[[Eightball]]*.

Tvær kvikmyndir hafa verið gerðar eftir verkum Clowes, *[[Ghost World (kvikmynd)|Ghost World]]* og *[[Art School Confidential]]* en þeim var báðum leikstýrt af Terry Zwigoff.

## Tilvísanir


## Tenglar

* Æviágrip á vef Fantagraphics
Bjargvættirnir

***Bjargvættirnir*** (enska: *The Rescuers*) er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Productions. Myndin byggir á bókum eftir enska rithöfundarins Margery Sharp, aðallega bókunum *The Rescuers* og *Miss Bianca*. Myndin var frumsýnd þann 22. júní 1977.

Kvikmyndin var tuttugasta og þriðja kvikmynd Disney-kvikmyndaversins í fullri lengd. Leikstjórar myndarinnar voru þeir Wolfgang Reitherman, John Lounsbery og Art Stevens. Framleiðandinn var Wolfgang Reitherman. Handritshöfundar voru Larry Clemmons, Vance Gerry, Ken Anderson, Frank Thomas, Burny Mattinson, Fred Lucky, Dick Sebast og Dave Michener. Tónlistin í myndinni er eftir Artie Butler, Sammy Fain, Carol Connors, Ayn Robbins og Shelby Flint. Framhaldsmyndin *[[Benni og Birta í Ástralíu]]* (enska: *The Rescuers Down Under*) var gefin út árið 1990 í kjölfar velgengni myndarinnar.
## Tenglar
* 
*
Prinsessan og froskurinn

***Prinsessan og froskurinn*** (enska: *The Princess and the Frog*) er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Pictures. Myndin er byggir að hluta á skáldsögu E. D. Baker *[[The Frog Princess]]* frá árinu 2002 sem aftur nýtir sér þjóðsagnaminnið um froskaprinsinn sem meðal annars kemur fyrir í þjóðsagnasafni Grimmsbræðra. Myndin var frumsýnd þann 11. desember 2009.

Kvikmyndin var fertugasta og níunda kvikmynd Disney-kvikmyndaversins í fullri lengd. Leikstjórar myndarinnar voru þeir Ron Clements og John Musker. Framleiðendur voru Peter Del Vecho og John Lasseter. Handritshöfundar voru Ron Clements, John Musker og Rob Edwards. Tónlistin í myndinni er eftir Randy Newman.
## Talsetning

## Lög í myndinni

## Tenglar
*
*
## Tílvisanir
Litla hafmeyjan (kvikmynd frá 1989)

***Litla hafmeyjan*** (enska: *The Little Mermaid*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1989. Myndin byggir á samnefndri sögu eftir danska rithöfundinn Hans Christian Andersen.

## Talsetning

## Lög í myndinni

## Tenglar
* 
* 

## Tilvísanir
Káinn

**Káinn** (skírður **Kristján Níels Júlíus Jónsson** en nefndur **K.N.** eða Káinn) (7. apríl 1859 – 25. október 1936) var vestur-íslenskt skáld, aðallega þekkt fyrir kersknar og fyndnar ferskeytlur sínar. Káinn fluttist 18 ára til Kanada og starfaði lengst af í vesturheimi sem landbúnaðarverkamaður en undir lokin sem grafari í sinni sveit. Fyrst í Winnipeg og síðan í Duluth og Norður-Dakóta. Káinn var drykkfelldur, en vinsæll hagyrðingur, enda snöggkvæður og fyndinn. 

Dr. Stefán Einarsson skrifar í Bókmenntasögu sinni, að þekking Káins á íslenskum skáldskap, „ekki síst hinum íslensku meisturum, og beint samband hans við ameríska kímni, gerði hann að kímniskáldi, og átti hann sem slíkur engan sinn líka og það eigi aðeins meðal landa í Vesturheimi, heldur líka á Íslandi.“

## Dæmi um lausavísur Káins
:Lesið hef ég lærdómsstef, þótt ljót sé skriftin,
:og síst ég efa sannleikskraftinn
:að sælla er að gefa en þiggja - á kjaftinn. 

:Góður betri, bestur
:burtu voru reknir,
:illur verri verstur,
:voru aftur teknir

## Heimild
* 

## Tenglar
* ''Hið eina skáld á Akureyri''; grein í Lögberg-Heimskringlu 1960
Skapafarði

**Skapafarði** (fræðiheiti: *smegma*, umritun á gríska orðinu σμήγμα sem þýðir sápa), einnig nefndur **reður-** eða **limfarði** eða óformlega **forhúðarostur** í tilviki karlmanna. Er samblanda af afflögnuðum þekjuvefsfrumum, húðfitu og raka sem sterk lykt og bragð er af og safnast fyrir undir forhúð karldýra og í sköpum kvendýra. Skapafarði myndast á kynfærum allra spendýra.

## Heimild
*
Teide

**Teide** er eldfjall á eyjunni Tenerife á Kanaríeyjum, Spáni. Efsti tindur fjallsins er í 3.718 metra hæð yfir sjávarmáli, en Teide er hluti af Parque Nacional del Teide, sem er á Heimsminjaskrá UNESCO. Teide er hæsta fjall Spánar og eitt af stærstu eldfjöllum heims.

Tenerife er eyja byggð um fjallið El Teide sem er að rúmmáli þriðja stærsta eldfjall veraldar. Tenerife þýðir Hvítafjall á máli innfæddra, "tene-" (fjall) "-ife" (hvítur).

Í leiðarbókum Kólumbusar segir 9. ágúst 1492: „Þeir sáu elda mikla stíga frá hábungu Tenerifeeyjar, sem er afar há.“ Kólumbus kom aldrei sjálfur til Tenerife-eyjar, en svo virðist sem hann hafi séð eldfjallið Teide á bakaleiðinni frá La Gomera áður en hann hélt í leiðangurinn yfir Atlantshafið. Aðrar heimildir um eldgosið 1492 hafa þó ekki fundist. Síðasta gos var árið 1909.

## Heimildir

* Parque Nacional del Teide
Sverðið í steininum

***Sverðið í steininum*** (enska: *The Sword in the Stone*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1963.
## Íslensk talsetning

### Lög

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Hreðavatn

**Hreðavatn** er stöðuvatn í neðanverðum Norðurárdal í Borgarbyggð. Við vatnið stendur samnefndur bær. Í grennd Hreðavatns er laxveiðiáin Norðurá og fossarnir Laxfoss og Glanni, Grábrókarhraun og Grábrókargígar. Í vatninu er silungsveiði. Hreðavatnsskáli, byggður (1933), var fjölsóttur gisti- og áningar- og veitingastaður ferðamanna um áratugaskeið. Háskólinn á Bifröst, áður *Samvinnuskólinn*, með tilheyrandi byggð hefur verið starfræktur í landi Hreðavatns frá 1955.
## Orðsifjar
*Ásgeir Blöndal Magnússon telur 'Hreða' einkum talið skilt 'hraði' og 'hræða' og 'hríð' og merkja ófrið af einhverri sort. [[Finnur Jónsson (málfræðingur)|Finnur Jónsson]] vék orðum að heitinu og taldi um mannsviðurnefni að ræða. Pálmi Pálsson reit ennfremur grein í ársrit fornleifafélagsins og taldi heitið í ætt við -hreiður og vísa til eynnar í vatninu.*

## Gróðurfar
Nokkrir gróðri vaxnir hólmar með kjarrlendi og blómum eru í Hreðavatni og heita þeir Hrísey og Álftahólmi. Í landi Hreðavatns þar sem er eyðibýlið Hreðavatnssel, er sunnan undir Þórisengismúla að finna surtarbrand sem um skeið var unninn þar til eldsneytis. Surtarbrandsnámið gekk ekki sem skyldi og hrundu námagöngin á endanum saman. Þá hafa fundist þar jarðvegsleifar með steingervingum af jurtaleifum, svo sem laufblöðum trjáa, sem gefa til kynna að fyrir nokkuð löngu síðan hafi vaxið á Íslandi gróður, sem nú er helst að finna í sunnanverðri Mið-Evrópu. Í austurhlíðum Þorvaldsdals skammt frá Hreðavatnsseli, eru enn fremur ljóslituð jarðlög, botnlög stöðuvatns sem þar hefur verið fyrir um sjö milljónum ára. Þá hafa í landi Jafnaskarðs verið ræktaðar og gróðursettar innan skógræktargirðingar, ýmsar tegundir barrtrjáa sem dafna þar vel; þ.e. Jafnaskarðsskógur.

## Heimildir
* 
*  

## Tenglar
* „Hreðavatn“; grein í Tímanum 1942
Hvalfell

**Hvalfell** er móbergsstapi (852 m) með grágrýtiskolli, innst í Botnsdal í Hvalfirði. 

Hvalfell hlóðst upp í miklu eldgosi og upp úr jökulhvelinu á einhverju af síðustu jökulskeiðum ísaldar og lokaði um leið Botnsdal sem var áður mun lengri. Þegar jökullinn svo bráðnaði myndaðist stöðuvatn, Hvalvatn á bak við Hvalfell með afrennsli norðan fjallsins sem heitir Botnsá, og rennur hún til vesturs. Hvalvatn er um 160 m djúpt og var lengi dýpsta vatn landsins, eða allt þar til Öskjuvatn myndaðist eftir sprengigos í Dyngjufjöllum árið 1875. Kollur Hvalfells er mosagróinn og hlíðar þess eru mjög brattar og grafnar miklum giljum, en gott útsýni er af kollinum, sem ganga má á frá Stóra-Botni í Botnsdal og upp með gljúfri Botnsár og Glyms að austan eða upp með gljúfrinu að vestan með því að vaða yfir Botnsá fyrir ofan Glym.

## Heimildir
* 
*
Fríða og dýrið (kvikmynd frá 1991)

***Fríða og dýrið*** (enska: *Beauty and the Beast*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1991. Hún byggir á sögunni *[[Fríða og dýrið]]* eftir franska 18. aldar rithöfundinn Jeanne Marie Le Prince de Beaumont sem aftur byggði á lengri skáldsögu eftir Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve.

## Íslensk talsetning

### Lög

## Tæknilega

## Tilvísanir

## Tenglar
*
*
Hringjarinn í Notre-Dame (kvikmynd frá 1996)

***Hringjarinn í Notre-Dame*** (enska: *The Hunchback of Notre-Dame*) er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Feature Animation. Myndin er lauslega byggð á skáldsögunni *[[Maríukirkjan í París]]* eftir franska rithöfundinn Victor Hugo frá 1831. Myndin var frumsýnd þann 22. 7 1996.

Kvikmyndin var þrítugasta og fjórða kvikmynd Disney-kvikmyndaversins í fullri lengd. Leikstjórar myndarinnar voru þeir Gary Trousdale og Kirk Wise. Framleiðandinn var Don Hahn. Handritshöfundar voru Tab Murphy, Irene Mecchi, Bob Tzudiker, Noni White og Jonathan Roberts. Tónlistin í myndinni er eftir Alan Menken og Stephen Schwartz. Árið 2002 var gerð framhaldsmynd, *[[Hringjarinn í Notre-Dame 2: leyndarmál bjöllunnar]]*, sem var aðeins dreift á mynddiski.

## Íslensk talsetning

### Lög í myndinni



## Tæknilega

## Tilvísanir

## Tenglar
* 
*
Hvammur (Norðurárdal)

**Hvammur í Norðurárdal** er bóndabýli og kirkjustaður í Mýrasýslu. Þar var einnig prestssetur til 1911, en nú er kirkjunni þjónað frá Stafholti. 

Í Hvammi var í kaþólskum sið kirkja helguð Maríu guðsmóður, en núverandi kirkja er lítil timburkirkja, forkirkjulaus, byggð árið 1880. Altaristafla kirkjunnar er eftir Þórarinn B. Þorláksson listmálara og kaleikur og patína eftir Eggert Guðmundsson í Sólheimatungu. Þar er einnig skírnarfontur smíðaður af Ríkarði Jónssyni, myndhöggvara. 

Árið 1808 féll mikið snjóflóð á bæinn í Hvammi er braut hann niður og varð syni þáverandi prests, Þórðar Þorsteinssonar (1754-1819), að bana. Eftir það var bærinn færður þangað sem hann er nú.
## Heimildir
* 
*
Þórarinn B. Þorláksson

**Þórarinn Benedikt Þorláksson** (14. febrúar 1867 – 10. júlí 1924) var íslenskur listmálari og fyrstur Íslendinga til að nema málaralist erlendis. Hann hélt fyrstu eiginlegu málverkasýningu á Íslandi og var fyrsti listmálarinn sem hlaut opinbera styrki. Þórarinn málaði aðallega landslagsmyndir. Ásamt Ásgrími Jónssyni, Jóhannesi Kjarval og Jóni Stefánssyni er hann talinn til *frumkvöðlanna fjögurra* í íslenskri myndlist.

Þórarinn var næstyngsta barn foreldra sinna en þau eignuðust fjórtán börn. Faðir Þórarins, sem var prestur á Undirfelli í Vatnsdal, lést þegar Þórarinn var aðeins fimm ára gamall. Þórarinn lærði upphaflega bókbandsiðn og veitti síðan um skeið forstöðu bókbandsstofu Ísafoldar. Árið 1900 fékk hann styrk frá Alþingi til að nema listir í Danmörku. Þórarinn hélt til Kaupmannahafnar, veturinn 1905, og lauk þar málaranámi, fyrstur Íslendinga.  Hann hafði áður fengið nokkra tilsögn í dráttlist hjá frú Þóru Thoroddsen. Þegar hann kom til Íslands  ferðaðist hann um landið og málaði landslagsmyndir og hélt síðar sýningu á verkum sínum í Glasgow sem var hinn fyrsta eiginlega myndlistasýning á Íslandi. 

Þann 30. desember 1913 var Þórarinn skipaður í nefnd sem hanna átti fána Íslands. Hann kenndi teikningu í Iðnskólanum og var forstöðumaður skólns 1916 til 1922. Einnig rak hann bókaverslun og blaðaafgreiðslu. Þórarinn var einn af helstu forgangsmönnum stofnunar Listvinafjelagsins og stóð fyrir byggingu sýningarskála þess á Skólavörðuholtinu.

Þórarinn var kvæntur *Sigríði Snæbjarnardóttur*. Þau áttu þrjú börn, tvær dætur og einn son. Þórarinn lést af völdum hjartaáfalls í sumarbústað sínum við Laugarvatn.


Mynd:Thorarinn thingvellir.jpg|*Þingvellir*, 1900
Mynd:Hvita i Borgarfirdi.jpg|*Hvítá í Borgarfirði*, 1903
Mynd:Sumarkvold vid reykjavik.jpg|*Sumarkvöld í  Reykjavík*, 1904
Mynd:Fra Thingvollum II.jpg|*Frá Þingvöllum II*, 1905
Mynd:Foss thorarinn.jpg|*Foss*, 1909
Mynd:Áning.jpg|*Áning*, 1910
Mynd:Fra Thingvollum.jpg|*Frá Þingvöllum*, 1914
Mynd:Storisjor og Vatnajokull.jpg|*Stórisjór og  Vatnajökull*, 1921
Mynd:Hekla ur Laugardal.jpg|*Hekla frá Laugardal*, 1922
Mynd:Heimili listamannsins.jpg|*Heimili listamannsins*, 1923
Mynd:Ur Laugardal.jpg|*Frá Laugardal*, 1923


## Tilvísanir

## Heimildir
* Ólafur Kvaran (ed.), *Þórarinn B. Þorláksson: Pioneer at the Dawn of a Century*, Listasafn Íslands, Reykjavík, 2000.
* Ólafur Kvaran and Karla Kristjánsdóttir (eds), *Confronting Nature: Icelandic Art of the 20th Century*, National Gallery of Iceland, Reykjavík, 2001.

## Tenglar
* Dánartilkynning í Lögrjéttu
* ''Hin upphafna kyrrð'', umfjöllun um yfirlitssýningu á verkum Þórarins í Lesbók Morgunblaðsins 2000
Nox Medical

**Nox Medical** er íslenskt sprotafyrirtæki sem hannaði svefngreiningartækið NOX-T3. Fyrirtækið hlaut Vaxtarsprotann árið 2010.

## Tenglar

* Heimasíða Nox Medical
Mentor

**Mentor** er íslenskt sprotafyrirtæki sem þróaði samnefnt upplýsingakerfi. Fyrirtækið hefur tvisvar hlotið Vaxtarsprotann, árið 2008 og árið 2009.

## Tilvísanir


## Tenglar

* Mentor
Vaxtarsprotinn

**Vaxtarsprotinn** eru íslensk verðlaun sem afhent eru árlega en tilgangur verðlaunanna er að „...vekja athygli á góðum árangri sprotafyrirtækja í örum vexti og skapa þannig aukinn áhuga og skilning á uppbyggingarstarfi þessara fyrirtækja“.

## Verðlaunahafar
* 2024 - Abler
* 2023 - Hopp
* 2022 - Kerecis
* 2021 - 1939 Games 
* 2020 - Controlant
* 2019 - Carbon Recycling International
* 2018 - Kaptio
* 2017 - Kerecis
* 2016 - Eimverk
* 2015 - Kvikna
* 2014 - DataMarket
* 2013 - Meniga
* 2012 - Valka
* 2011 - Handpoint 
* 2010 - Nox Medical 
* 2009 - Mentor 
* 2008 - Mentor 
* 2007 - Marorka 

## Tilvísanir
Geitaskarð

**Geitaskarð** er bær í Langadal í Austur-Húnavatnssýslu, fornt stórbýli og var löngum sýslumannssetur. Bærinn var áður í Engihlíðarhreppi en tilheyrir nú Blönduósbæ. Bærinn stendur undir grösugu skarði sem kallast Skarðskarð og nær yfir á Laxárdal. Geitaskarð á einnig land að Blöndu.

Geitaskarð var meðal helstu höfuðbóla Húnaþings allt frá landnámsöld og þar hafa margir höfðingjar búið. Sýslumenn Húnvetninga bjuggu margir á Geitaskarði og er talið að einir tólf sýslumenn hafi setið þar. Þar er nú rekin ferðaþjónusta.

## Heimildir
*
Laxárdalur (Skagafirði)

**Laxárdalur** er dalur sem liggur vestan við Tindastól í Skagafjarðarsýslu og er hann um 14 km langur. Hann liggur út að sjó norðan við Tindastól og heitir þar Sævarlandsvík. Utan við Laxárdal tekur Skaginn við.

Dalurinn liggur nær beint í suður inn með Tindastól en vestan við hann eru lág fell og hálsar. Hann beygir svo til suðvesturs og þrengist. Um dalinn rennur áin Laxá, sem á upptök sín í Hryggjafjalli á Staðarfjöllum. Á Laxárdal voru nokkrir bæir og eru fáeinir enn í byggð en aðrir farnir í eyði. Hvammur í Laxárdal var kirkjustaður og prestssetur og á að hafa verið landnámsjörð Eilífs arnar, sem nam Laxárdal að því er segir í Landnámabók.

Laxárdalur er nú mun fjölfarnari en áður, eftir að vegurinn um Þverárfjall var byggður upp, en hann liggur um Laxárdal og Gönguskörð til Sauðárkróks.

## Bæir
### í byggð
*Sævarland
*Þorbjargarstaðir
*Hafragil

### í eyði
*Skefilsstaðir
*Hvammur
*Skíðastaðir
*Hrafnagil

## Heimildir