open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Julian Richings

**Julian Richings** (fæddur 30. ágúst 1956) er enskur leikari sem hefur komið fram í yfir 50 kanadískum kvikmyndum og um 20 sjónvarpsseríum.

## Einkalíf
Richings fæddist í Oxford, Englandi. Útskrifaðist frá *Exeter háskólanum* með gráðu í dramaleiklist.Richings ferðaðist með bresku leikfélagi um N-Ameríku. Richings fluttist til Toronto, Kanada árið 1984 og hefur búið þar síðan með fjölskyldu sinni. 

## Ferill
### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Richings var árið 1989 í *War of the Worlds* sem Ardix. Kom hann fram sem gestaleikari í þáttum á borð við *Katts and Dog*, *Street Legal*, *RoboCop* og *Due South*. Árið 1997 þá var honum boðið gestahlutverk í *Once a Thief* sem hann lék til ársins 1998. Síðan þá hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við *Amazon*, *MythQuest*, *A Nero Wolfe Mystery*, *Kingdom Hospital*, *Heartland*. Árið 2010 þá var honum boðið stórt gestahlutverk í Supernatural sem Dauðinn, sem hann hefur leikið með hléum síðan þá. 

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Richings var árið 1987 í *Love at Stake*. Síðan þá hefur hann komið fram í kvikmyndum á borð við *Giant Steps*, *Love Child*, *Mimic*, *Urban Legend*, *Washed Up*, *Wrong Turn*, *Open Range*, *Black Widow*, X-Men: The Last Stand, *Saw IV* og *Animal Control*. 

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Verðlaun og tilnefningar
**Genie-verðlaunin**
* 2002: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki fyrir  *The Claim*.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* Julian Richings á Supernatural wikiasíðunni
* Julian Richings á Supernatural Wiki.com síðunni 
* Viðtal við Richings frá árinu 2005
Piparkaka

**Piparkaka** er smákaka bökuð úr dökku deigi sem oftast er kryddað er með kanil, kardimommu, engifer, negul og fleira. Piparkökur eru oft mótaðar í líki fólks, fígúra og annara munstra. Stundum eru þær skreyttar með glassúr. Þeim er síðan oft raðað eða þær hengdar upp til skrauts en ekki bara til átu.

## Piparkökuhús

**Piparkökuhús** er gert út stórum piparkökuskífum sem límdar eru saman með glassúr og stundum skreytt með sælgæti. Piparkökuhús er oftast hluti af jólaskreytingum og jólabakstri.
Demi Lovato

**Demetria Devonne „Demi“ Lovato** (f. 20. ágúst 1992), betur þekkt sem **Demi Lovato**, er bandarísk söngkona og leikari. Hún er þekkt fyrir myndirnar *Camp Rock*, *Camp Rock 2: The Final Jam* og þættina *Sonny with a Chance* þar sem að hún lék Sonny Munroe.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Don't Forget* (2008)
* *Here We Go Again* (2009)
* *Unbroken* (2011)
* *Demi* (2013)
* *Confident* (2015)
* *Tell Me You Love Me* (2017)
* *Dancing with the Devil... the Art of Starting Over* (2021)
* *Holy Fvck* (2022)

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Þorgrímur Þráinsson

**Þorgrímur Þráinsson** (8. janúar 1959) er íslenskur rithöfundur barna- og unglingabóka og fyrrum knattspyrnumaður. Árið 2010 fékk hann Íslensku barnabókaverðlaunin fyrir bókina *Ertu Guð, Afi?* og 1997 fyrir *Margt býr í myrkrinu*. Þorgrímur hefur gefið út 40 bækur. 

Hann lýsti yfir framboði sínu til forseta Íslands í kosningunum 2016, en tilkynnti að hann væri hættur við framboð þann 9. apríl 2016. Hann hefur unnið fyrir Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu undanfarin ár. Á árunum 1996 til 2004 starfaði Þorgrímur sem framkvæmdastjóri Tóbaksvarnarnefndar.

## Bækur (úrval)
* Tár, bros og takkaskór (1990)
* Margt býr í myrkrinu (1997)
* Hlæjandi refur (2000)
* Allt hold er hey (2004)
* Núll núll níu (2009)
* Þokan (2010)
* Ertu Guð, afi? (2010)
* Ég elska mávar (2015)
* Tunglið, tunglið, taktu mig (2021)

## Tilvísanir
Sebastian Roché

**Sebastian Roché** (fæddur 4. ágúst 1964) er franskur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í General Hospital, Fringe og Supernatural. 

## Einkalíf
Roché fæddist í París, Frakklandi. Stundaði nám við hinn virta *Conservatoire National Superieur d'Art Dramatique* skóla í París. Þegar Roché var unglingur þá ferðaðist hann með fjölskyldu sinni í sex ár á skútu til Miðjarðarhafs, Afríku, Suður-Ameríku og Karíbahafs. Roché talar fjögur tungumál, frönsku, ítölsku, ensku og spænsku. 

Roché var giftur leikkonunni Vera Farmiga frá 1997-2005.

## Ferill
### Leikhús
Roché hefur komið fram í leikritum á borð við *Salome* með Al Pacino, *Macbeth*, *The Green Bird* og *Trainspotting*. 
 
### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Roché var í *American Masters* og kom hann síðan fram sem gestaleikari í þáttum á borð við *Counterstrike*, *The Hitchhiker*, *Runaway Bay*, *South Beach* og *New York Undercover*. 
Árið 1997 var Roché boðið gestahlutverk í *Roar* sem Longinus, þar sem hann lék á móti Heath Ledger. Hefur hann síðan verið með stór gestahlutverk í þáttum á borð við *Odyssey 5*, 24, Fringe, Supernatural og Criminal Minds. Árið 2007 var Roché boðið hlutverk í sápuóperunni General Hospital sem Jerry Jacks, sem hann lék til ársins 2010.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Roché var árið 1988 í *Adieu je t'aime*. Síðan þá hefur Roché leikið í kvikmyndum á borð við *The Last of the Mohicans*, *The Peacemaker*, *Seagull*, *Beowulf* og *[[Ævintýri Tinna (kvikmynd)|The Adventures of Tintin]]*.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Leikhús

* *Private Jokes Public Places* (2003-2004)  – Erhardt (Theatre at the Center for Architecture)
* *The Green Bird* (2000)  – Renzo (Cort Theatre)
* *Trainspotting* (1998)  – Franko/Johnny/Móðir (Players Theatre)
* *The Green Bird* (1996)  – Renzo (New Victory Theater)
* *Titus Andronicus* (1994)  –  Theater at St. Clement´s Church

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* 
* Sebastian Roché á The Internet Off-Broadway Database
* Sebastian Roché á Internet Broadway Database
* Sebastian Roché á Supernatural Wiki.com síðunni 
* Sebastian Roché á Supernatural wikiasíðunni
Lífsferilsgreining

**Lífsferilsgreining** er magnbundin greining á umhverfisþáttum vöru eða þjónustu á lífsferli hennar. Slík greining felur í sér heildstæða athugun á helstu umhverfisþáttum á lífsferli vöru eða þjónustu, á hverju stigi fyrir sig. Lífsferilsgreining er stundum einnig kölluð lífsferilsmat eða vistferilsgreining. Lífsferill er ferill vöru eða þjónustu frá vöggu til grafar, svo sem hönnun, hráefnisval, framleiðsla, dreifing, notkun, endurnýting og förgun. Lífsferill skiptist í nokkur tengd stig. Dæmi: Á lífsferli bensínbifreiðar eru umhverfisáhrifin mest á notkunarstiginu.

Niðurstöður lífsferilsgreininga eru notaðar við samanburð á valkostum. Dæmi: Í lífsferilsgreiningu á veiðiaðferðum kom í ljós að þorskveiðar með botnvörpu hafa mun meiri neikvæð áhrif á umhverfið en þorskveiðar með línu.

## Tilvísanir
Eldfjall (kvikmynd)

***Eldfjall*** er íslensk dramamynd frá árinu 2011 sem Rúnar Rúnarsson leikstýrði og skrifaði. Benedikt Erlingsson, Margrét Helga Jóhannsdóttir, Theódór Júlíusson, Elma Lísa Gunnarsdóttir og Þorsteinn Bachmann fara með aðalhlutverkin í myndinni. Myndin er þroskasaga manns sem þarf að horfast í augu við val fortíðarinnar og erfiðleika nútímans til að eiga möguleika á framtíð. Myndin kom út í kvikmyndahúsum þann 30. september 2011 og hefur síðan verið sýnd á fjölmörgum kvikmyndahátíðum, þar á meðal í Cannes þar sem hún var tilnefnd til *Caméra d'Or* verðlauna. 
## Söguþráður
Hannes er kominn á eftirlaun eftir 37 ára starf sem húsvörður í skóla þar sem nemendum stóð ætíð stuggur af honum. Hann veltir því nú fyrir sér hvað hann eigi að taka sér fyrir hendur og efst á listanum er að gera upp gamlan bát sem hann á. Annað sem Hannes myndi gjarnan vilja laga er samband hans við tvö uppkomin börn sín, en það samband er ekki upp á marga fiska. Eina ástæðan fyrir því að hann hittir þau endrum og sinnum er að þau koma stundum að heimsækja móður sína, Önnu. Við föður sinn hafa þau hins vegar lítið að tala og enn minni áhuga á því. Kvöld eitt þegar þau Hannes og Anna eru að snæða kvöldverð fær Anna heilablóðfall. Eftir að hún er flutt á sjúkrahús og rannsökuð kemur í ljós að hún mun sennilega aldrei komast til heilsu á ný. Í stað þess að skilja Önnu eftir í höndum lækna og hjúkrunarfólks ákveður Hannes að fara með hana heim þar sem hann tekur til við að hjúkra henni og sjá henni fyrir því sem hún þarf. Um leið fær hann sjálfur nægan tíma til að skoða sjálfan sig og eigið líf og kemst að því að það er aldrei of seint að taka út þroska og laga það sem aflaga hefur farið.
## Leikendur
* Theódór Júlíusson - Hannes
* Margrét Helga Jóhannsdóttir- Anna
* Elma Lísa Gunnarsdóttir - Telma
* Benedikt Erlingsson - Pálmi
* Þorsteinn Bachmann - Ari
* Auður Drauma Bachmann - Tinna 
* Jóhann Sigurðarson - Bragi
* Ágúst Örn Wigum - Kári
## Framleiðsla
Tökur á myndinni hófust þann 24. september 2010 í Reykjavík og Kópavogi og stuttu síðar var farið til Vestmannaeyja til þess að taka upp atriði þar. Fjármögnun myndarinnar kom frá danska kvikmyndasjóðnum sem gaf 104 milljónir íslenskra króna í verkefnið sem þótti óvenjulegt vegna þess að myndin var alfarið tekin upp á íslensku. Innifalið í fjárhæðinni var sjónvarpssala til dönsku sjónvarpsstöðvarinnar TV2. *Eldfjall* hlaut einnig styrk frá kvikmyndamiðstöð Íslands, Nordic Film & TV Fond og iðnaðarráðuneytinu.

## Útgáfa
*Eldfjall* var frumsýnd á kvikmyndahátíðinni í Cannes þann 13. maí 2011 og var þar tilnefnd til bæði *Caméra d'Or* sem eru veitt fyrir bestu fyrstu kvikmynd leikstjóra og *Director's Fortnight* verðlauna. Myndin var einnig sýnd og margverðlaunuð á kvikmyndahátíðunum í Reykjavík, São Paulo, Denver, Chicago, Kænugarði, Montréal, Cluj-Napoca og Valladolid. *Eldfjall* hóf síðan göngu sína í kvikmyndahúsum á Íslandi þann 30. september 2011.

## Heimildir
Söngfuglar

**Söngfuglar** (fræðiheiti: *Passeri* eða *Oscines*) eru fuglar sem tilheyra undirættbálknum Passeri. Tegundir eru í kringum 5.000. Einkennandi fyrir margar tegundir er sönghæfileikar.

## Heimild
Biskupsdæmi

**Biskupsdæmi** er kirkjuleg stjórnsýslueining þar sem biskup starfar og sér um allar kirkjurnar á svæðinu. Biskupsdæmi er hugtak sem er notað í kaþólsku kirkjunni, biskupakirkjunni og lúthersku kirkjunni. Gamalt orð sem er haft um biskupsdæmi er *stifti*. Biskupsdæmi skiptast í sóknir.

## Biskupsdæmi á Íslandi
* Skálholtsbiskupsdæmi
Tjóðrun

**Tjóðrun** (e. *tethering*) kallast það að deila nettengingu farsíma með öðrum tækjum, oftast tölvu. Tengingunni getur verið deilt í gegnum Wi-Fi, Bluetooth eða snúru (til dæmis USB-snúru). Síminn gegnir hlutverki flytjanlegs beinis.

Í mörgum farsímum eru stýrikerfi sem styðja tjóðrun, til dæmis Windows Phone, Android og iOS. Oft er notkun á tjóðrunarþjónustu ekki innifalin í áskriftum og þarf að borga meira til að nota hana.

Annað íslenskt nýyrði yfir tjóðrun er "Hlekkjun".
## Heimildir
Windows Phone

**Windows Phone** er stýrikerfi, sem er ekki lengur stutt, fyrir farsíma frá Microsoft og leysti Windows Mobile af hólmi, þó að sé ekki hægt að nota þau saman. Hvorugt er lengur stutt. Það er ólíkt forveranum sínum í sambandi við markhópinn: Windows Phone er ætlað neytendum þar sem Windows Mobile var ætlað fyrirtækjum. Það kom á markaðinn í Evrópu, Singapúr, Ástralíu, Nýja-Sjálandi, Bandaríkjunum, Kanada og Mexíkó í haust 2010 og í Asíu í 2011. Notendaumhverfið er byggt á hönnunkerfi sem heitir Metro. Windows Phone samlagast öðrum þjónustum frá Microsoft eins og Xbox Live.
Viðskiptavinur

**Viðskiptavinur** (einnig **viðskiptamaður** eða **kúnni**, úr dönsku *kunde*) er sá sem kaupir eða ætlar að kaupa vörur eða þjónustu frá samtökum, þau mega vera dreifingaraðili, seljandi eða smásali. Viðskiptavinur getur líka átt við um einvhern sem skoðar vörur eða þjónustur sem síðan ákveður að hætta við.

Miðlað er til viðskiptavina í gegnum auglýsingar, markaðssetningu og aðrar samskiptaleiðir. Viðskiptaþjónusta kallast það að aðstoða viðskiptavin, þ.e. hjálpa honum með að finna viðeigandi vörur og þjónustur og veita honum aðstoð eftir söluna. Viðskiptatryggð á við hversu mikið viðskiptavinur notar þjónustur fyrirtækis og hversu líklegt það er að hann mælir með fyrirtækinu.
Samtök

**Samtök** eru hópur tveggja eða fleiri manneskja sem vinna saman í því að framkvæma verkefni til þess að ná einhverju sérstöku marki. Samtök gera meðlimunum sínum kleift að afreka mörk, framleiða vörur og/eða þjónustur og byggja sambönd við önnur samtök. Til eru mismunandi gerðir af samtökum, til dæmis fyrirtæki, góðgerðarstofnanir, alþjóðasamtök, sameignarfélög, stjórnmálaflokkar og háskólar. Samtök eru til innan samfélags.

Samtök eru oft formleg og eru ólík óformlegum hópum eins og fjölskyldum, ættflokkum, vinahópum og nágrennum.

## Heimild
* 

## Tengt efni
* Félag
* Fyrirtæki
* Hreyfing
* Stofnun
Sala

**Sala** kallast það að afhenda vöru eða þjónustu gegn greiðslu og flyst þá eignarréttur til nýs eiganda. Sá sem selur heitir *seljandi* og sá sem kaupir nefnist *kaupandi*. Verslun og viðskipti eru orð sem höfð eru um sölu og kaup. Þó að kaupandinn taki þátt í sölu framkvæmir seljandinn hana, þetta heitir færsla. 

Í sumum tilvikum er eignarrétturinn ekki færður á milli aðila, það er að segja greitt er aðeins fyrir *afnot* af vöru eða þjónustu og nefnist það leiga. Sala á oftast við um afhendingu vöru í skiptum fyrir peninga. Það að afhenda vöru eða þjónustu í skiptum fyrir eitthvað annað en peninga heitir vöruskipti.

Oft á sala sér stað í verslunum en hún getur líka farið fram eftir öðrum leiðum, til dæmis í gegnum netið. Sölumaður er einhver sem hefur sölu að atvinnu. Munur er á heildsölu og smásölu; í heildsölu selur eitt fyrirtæki vörur til annars fyrirtækis sem ætlar þær til endursölu, oftast í miklu magni, en í smásölu eru þær seldar neytendum, oftast í litlu magni.

## Tengt efni
* Leiga
* Sölustaður
* Sölutækni
* Verslun (viðskipti)
* Vöruskipti
Fangaeyjan

***Fangaeyjan*** (enska: *Shutter Island*) er sálfræðitryllir, sem kom út árið 2010 og er byggður á samnefndri bók eftir Dennis Lehane frá árinu 2003. Martin Scorsese leikstýrði og Leonardo DiCaprio fer með aðalhlutverkið. Í myndinni alríkislögreglumaðurinn Edward „Teddy“ Daniels sem rannsakar geðsjúkrahús á eyjunni sem nafn myndarinnar vísar í.
Svaneðlur

**Svaneðlur** (fræðiheiti *Plesiosauria*) voru stór, höfuðsmátt sjávarskriðdýr með fjögur bægsli. Steingervingasafnarinn Mary Anning (1799–1847) fann fyrsta steingerving svaneðlu. Árið 1982 fannst mjög stór svaneðla í fylkinu Nuevo León í Mexíkó, um 15 m að lengd. Árið 2004 fann sjómaður í Somerset í Bretlandi unga svaneðlu.

Sú kenning hefur verið sett fram að minni svaneðlur hafi skriðið upp á ströndina til að verpa eggjum en nú er talið að svaneðlur hafi átt lifandi unga.  Steingervingar svaneðla benda til þess að þær hafi gengið með og fætt einn unga og hafa sennilega annast afkvæmin eins og nútíma hvalir.

Hin fjögur bægsli eða sundhreifar eru ólíkir nútímadýrum (sæskjaldbökur nútímans synda eingöngu með framhreifum) og eru getgátur um hvernig sundtækni svaneðla var háttað.

## Tilvísanir


## Tenglar

* *[http://www.plesiosaur.com/ The Plesiosaur Site] *. Richard Forrest.
* *[http://www.plesiosauria.com/ The Plesiosaur Directory]*. Adam Stuart Smith.
** Plesiosauria  technical definition at the Plesiosaur Directory
* *[https://web.archive.org/web/20091027090505/http://geocities.com/CapeCanaveral/Hangar/9020/plesiosaur/ Plesiosaur FAQ's]*. Raymond Thaddeus C. Ancog.
* *[https://www.oceansofkansas.com/plesiosaur.html Oceans of Kansas Paleontology]*. Mike Everhart.
* "Plesiosaur fossil found in Bridgwater Bay ". *Somersert Museums County Service*. (best known fossil)
* "Fossil hunters turn up 50-ton monster of prehistoric deep ". Allan Hall and Mark Henderson. *Times Online*, December 30, 2002. (Monster of Aramberri)
* *[http://www.the-scientist.com/news/20041118/01 Triassic reptiles had live young] *.
* Bridgwater Bay juvenile plesiosaur
Jólaglögg

**Jólaglögg** er dökkrauður og kryddaður áfengur drykkur, sem borinn er fram hitaður. Þess er einkum neytt á aðventunni, t.d. í jólaboðum.
Johan Absalonsen

**Johan Absalonsen** (fæddur 16. september 1985) er danskur knattspyrnumaður sem spilar með FC Copenhagen í dönsku úrvalsdeildinni.
Míósen

**Míósen** er jarðsögutímabil sem nær frá um 23,03 til 5,332 milljónum ára. Talið er að Ísland hafi orðið til sem eyja í upphafi míósentímabilsins.
Victoria Silvstedt

**Karin Victoria Silvstedt** (fædd 19. september 1974) er sænsk fyrirsæta, leikkona, söngkona og sjónvarpskona.

## Ferill
Silvstedt tók þátt í fegurðarsamkeppninni Ungfrú Svíþjóð og var valin sem fulltrúi Svíþjóðar í Ungfrú heimur árið 1993. Silvstedt hóf þá feril sem fyrirsæta í París og vann þar fyrir ýmis virt tískuhús, þar á meðal Chanel, Christian Dior, Giorgio Armani, Givenchy, Loris Azzaro og Valentino. Hún kom fram bæði í auglýsingum og á tískusýningum. Silvstedt hefur haldið áfram að starfa sem fyrirsæta á um allan heim og myndir af henni birtast reglulega í fjölmörgum tímaritum eins og *[[FHM]]*, *[[Glamour]]*, *[[GQ]]*, *[[Maxim]]* og *[[Vanity Fair]]*.

Silvstedt hóf feril sinn sem leikkona í sjónvarpsþáttum framleiddum í Hollywood eins og *[[Melrose Place]]*. Síðan þá hefur Silvstedt leikið í nokkrum Hollywood-gamanmyndum. Silvstedt hefur einnig leikið í kvikmyndum og sjónvarpi í ýmsum Evrópulöndum, einkum á Ítalíu.

Silvstedt gaf út breiðskífuna *Girl on the Run* árið 1999. Smáskífurnar „Hello Hey“, „Rocksteady Love“ og „Party Line“, komu út samhliða breiðskífunni. Árið 2010 gaf Silvstedt út fjórðu smáskífu sína, „Saturday Night“. Silvstedt hefur sagst elska að syngja, en bara sem áhugamál.

Silvstedt hefur komið fram sem sjónvarpskynnir um allan heim. Hún kynnti þáttinn *[[Wheel of Fortune]]* í Frakklandi og á Ítalíu frá árinu 2006, og flakkar á milli Parísar og Rómar. Silvstedt kynnti eigin sjónvarpsþátt árið 2010, *Sport by Victoria*, á Eurosport fyrir Vetrarólympíuleikana 2010 þar sem hún kynnti bæði á ensku og frönsku.

Silvstedt hóf framleiðslu á eigin raunveruleikasjónvarpsþáttum *Victoria Silvstedt: My Perfect Life* árið 2008. Þættirnir hafa síðan verið sýndir um allan heim. Í fyrstu þáttaröðinni er fylgst með Silvstedt í vinnu og einkalífi í París, Róm, London, Helsinki, Stokkhólmi, Los Angeles og New York.

Victoria Silvstedt talar reiprennandi sænsku, ensku, frönsku og ítölsku.

## Útgefið efni
;Breiðskífur
* *Girl on the Run* (1999)

;Smáskífur
* *Hello Hey* (1999)
* *Rocksteady Love* (1999)
* *Party Line* (2000)
* *Saturday Night* (2010)

## Tenglar

* Opinber vefsíða Victoriu Silvstedt 
*
Selevkídaveldið

**Selevkídaveldið** var geysistórt ríki sem Selevkos stofnaði 312 f.Kr. en hann var einn af hershöfðingjum Alexander mikla. Á hátindi sínum náði ríkið frá miðhluta Litlu-Asíu austur að Balúkistan þar sem nú er Pakistan. Ríkið veiktist vegna átaka um ríkiserfðir. Parþar náðu austurhluta þess á sitt vald og gyðingar í Júdeu gerðu uppreisn undir forystu makkabea. Þegar Rómverjar hófu útþenslu sína til austurs réðu Selevkídar aðeins yfir nokkrum borgum í Sýrlandi. Ríkið leið undir lok 63 f.Kr. þegar Pompeius ákvað að gera Sýrland að rómversku skattlandi.
Ævintýri Indiana Jones

***Ævintýri Indiana Jones*** (enska:*The Young Indiana Jones Chronicles*) eru bandarískir sjónvarpsþættir sem fjalla um æskuár sögupersónunnar Indiana Jones. Tvær þáttaraðir voru sýndar á árunum 1992–1993 áður en þáttunum var á endanum aflýst. Í kjölfarið á því voru síðan sýndar fjórar sjónvarpsmyndir á árunum 1994–1996. Þættirnir gerast að stórum hluta til í heimsreisu sem Jones fer í ungur að aldri ásamt föður sínum, móður og kennaranum frú Helen Seymour og í fyrri heimstyrjöld þar sem Jones skráir sig í belgíska herinn ásamt vini sínum Remy Baudouin. Í þáttunum heimsækir Jones fjölmörg lönd, þar á meðal Mexíkó, Egyptaland, Kína og fjölda Evrópulanda og kynnist  fjöldanum öllum af þekktum persónum úr mannkynssögunni en þeirra á meðal eru Theodore Roosevelt, Pablo Picasso, Sigmund Freud og Charles de Gaulle.
Margrét Helga Jóhannsdóttir

**Margrét Helga Jóhannsdóttir** (fædd 4. maí 1940) er íslensk leikkona. Hún útskrifaðist úr leiklistarskóla Þjóðleikhússins árið 1967. Hún lék fyrst nokkur hlutverk hjá Þjóðleikhúsinu. Árið 1972 fór hún yfir til LR í Iðnó. Margrét hefur leikið í fjórum verkum Kjartans Ragnarssonar sem öll voru sýnd oftar en 200 sinnum. Í Borgarleikhúsinu hefur hún leikið í fjöldra sýninga þar á meðal í *Sigrún Ástrós* og *Chicago*. Hún hefur leikið í ótal útvarpsleikritum, sjónvarpsþáttum og kvikmyndum. Margrét fékk Edduna fyrir hlutverk sitt í Englum alheimsins, tilnefningu fyrir Börn og var útnefndur Bæjarlistamaður Seltjarnarness árið 2004.
Theódór Júlíusson

**Theódór Júlíusson** (fæddur 21. ágúst 1949) er íslenskur leikari. Hann er með diplómu í leiklist frá *The Drama Studio* í Lundúnum. Hann var fastráðinn leikari hjá leikfélagi Akureyrar frá 1978 til 1989. Theódór lék sitt fyrsta hlutverk hjá leikfélagi Reykjavíkur sem gestaleikari árið 1987 en kom síðan aftur til starfa hjá félaginu við opnun Borgarleikhúss árið 1989 og hefur starfað þar síðan. Hann hefur þrisvar verið tilnefndur til Grímuverðlauna fyrir hlutverk sín í *Puntilla og Matta*, *Söngleiknum Ást* og *Fjölskyldunni*. Theódór hefur leikstýrt fjölda sýninga hjá áhugaleikfélögum og einnig hjá leikfélagi Akureyrar. Hann hefur leikið í ótal útvarpsleikritum, sjónvarps- og kvikmyndum þar á meðal *[[Englar alheimsins|Englum alheimsins]]*, *[[Hafið|Hafinu]]*, Mýrinni, Reykjavík-Rotterdam og Eldfjalli en fyrir hlutverk sitt þar hlaut hann fjölmörg verðlaun.
Síðjökultími

**Síðjökultími** eða Ísaldarlokin er tímabilið frá 14.000 til 10.000 árum þegar jökla var að leysa. Fyrir 14.000 árum fór að hlýna verulega og stóru ísaldarjöklarnir tóku að dragast saman og sjávarborð að hækka. Á Íslandi lá mikill jökull sem þrýsti landinu niður og sjávarborð var þá hærra. Hæst virðist sjávarborðið hafa verið fyrir um 12.000 árum. Víða má sjá ummerki um að sjávarborð hafi verið hærra sérstaklega við ár en þar eru víða malarhjallar sem koma fram í þeirri hæð sem sjávarborð var. Þessir malarhjallar eru fornir óshólmar sem ár mynduðu með framburði sínum þegar sjávarstaða var hærri. Síðjökultími er síðasti tími Pleistósen tímabilsins. Síðan tók nútíminn (Hólósen) við.

## Tenglar
* Síðjökultími og Ísaldarlok á Íslandi 
* Jökulhörfun og sjávarstöðubreytingar á Íslandi við lok síðasta jökulskeiðs  (nemendaritgerð)
Anís

**Anís** (fræðiheiti *Pimpinella anisum*) er blómplanta af sveipjurtaætt sem upprunnin er í austurhluta Miðjarðarhafsstranda og Suðaustur-. Bragð anís minnir á lakkrís, fennikku og tarragon.
Bökunarplata

**Bökunarplata** eru flöt málmplata sem notuð er í ofni til að baka flata hluti eins og smákökur. Slíkar plötur eru oftast úr áli eða stáli. Stundum eru plöturnar húðaðar til að matur festist síður við þær. Stundum er bakað beint á plötu sem er smurð með smjörlíki eða annarri feiti en oft er bökunarplata klædd með smjörpappír, vaxpappír eða álpappír.
Smákaka

**Smákaka** er lítil, flöt ofnbökuð kaka sem oftast inniheldur hveiti, egg og sykur. Einnig er oft bætt við bragðefnum, súkkulaði, smjöri, hnetusmjöri eða þurrkuðum ávöxtum. Algeng bragðefni eru möndlur og hnetur, vanillusykur, kókos, kanill, hafragrjón, kakó og sýróp.

Smákökur eru venjulega bakaðar þangað til þær eru stökkar eða nógu lengi til að vera mjúkar en sumar tegundir eru þó ekki bakaðar. Smákökur eru þéttari í sér en kökur bakaðar í formi sem kemur af því að í smákökum er lítið vatn en oft feiti eða egg. Smákökur eru sennilega upprunnar á 8. öld í Persíu eftir að sykur varð algengur þar.

## Tengt efni
* Bollakaka
* Kex
Kanill

**Kanill** er krydd sem er fengið af innri berki trjáa af ættkvíslinni Cinnamomum. 

Þær helstu eru:

* *[[Cinnamomum cassia]]* (Kassía, algengust í alþjóðlegum viðskiftum)
* *[[Cinnamomum burmannii|C. burmannii]]* (Korintje, Padang cassia, eða Indónesískur kanill)
* *[[Cinnamomum loureiroi|C. loureiroi]]* (Saigon kanill, Víetnömsk kassía, eða Víetnamskur kanill)
* *[[Cinnamomum verum|C. verum]]* (Sri Lanka kanill, Ceylon kanill eða Ekta kanill. Eldra fræðiheiti er Cinnamomum zeylanicum)
* *[[Cinnamomum citriodorum|C. citriodorum]]* (Malabar kanill)
* *[[Cinnamomum tamala|C. tamala]]* (Tejpat)

Kassía er oft með mikið koumarín sem getur valdið lifrarskemmdum.

## Ræktun
Kanill er framleiddur með því að rækta plöntuna í tvö ár áður hún er höggvin niður. Á næsta ári myndast um tylft sprota.

Ytri börkur greinarinnar er skrapaður af og greinin síðan slegin með hamri til að losa um innri börkinn. Innri börkurinn er tekinn í löngum ræmum. Eingöngu þynnsti hluti hans er notaður og lagður í bleyti. Á meðan börkurinn er enn blautur er hann skorinn niður í 5-10 sentímetra langar ræmur og unninn.

Þegar búið er að vinna börkinn er hann látinn þorna í fjórar til sex klukkustundur í vel loftræstu og nokkuð heitu umhverfi.

Ceylon kanill kemur upprunalega frá Sri Lanka og Suður-Indlandi. Um 80-90% af heimsframleiðslu hans kemur frá Sri Lanka. Tréð er einnig ræktað til markaðsölu í Indlandi, Bangladess, Jövu, Súmötru, Vestur Indíum, Brasilíu, Víetnam, Madagaskar, Sansibar og Egyptalandi. 

 

## Tengill
* Vilmundur Hansen, Kanill og þefskyn Guðs, Bændablaðið 2020

## Tilvísanir
Anggun

**Angunn Cipta Sasmi** (f. 1974) er frönsk söngkona.

## Tengt efni
* Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2012
Criminal Minds (2. þáttaröð)

Önnur þáttaröðin af ***[[Criminal Minds]]*** var frumsýnd 20. september 2006 og sýndir voru 23 þættir. 

## Leikaraskipti
Leikkonan Lola Glaudini yfirgaf þáttinn eftir sex þætti og var skipt út fyrir Paget Brewster. Kirsten Vangsness var gerð að aðalleikara.

## Aðalleikarar
* Mandy Patinkin sem Jason Gideon
* Thomas Gibson sem Aaron Hotchner
* Lola Glaudini sem Elle Greenaway (Þættir 1-6)
* Shemar Moore sem Derek Morgan
* Paget Brewster sem Emily Prentiss (9-23)
* Matthew Gray Gubler sem Dr. Spencer Reid
* A.J. Cook sem Jennifer *JJ* Jareau 
* Kirsten Vangsness sem Penelope Garcia

## Þættir

## Heimild
* 
* 
* Önnur þáttaröð af Criminal Minds á Criminal Minds wikiasíðunni
Criminal Minds (3. þáttaröð)

Þriðja þáttaröðin af ***[[Criminal Minds]]*** var frumsýnd 27. september 2007 og sýndir voru 20 þættir. Upprunalega átti að sýna 25 þætti en vegna verkfalls handritshöfunda þá voru aðeins þrettán þættir sýndir fyrir verkfallið og sjö þættir bættust við eftir það. 

## Leikaraskipti
Mandy Patinkin vildi yfirgefa þáttinn, þar sem honum líkaði ekki ofbeldið í honum. Var honum skipt út fyrir Joe Mantegna  sem kom fyrst fram í þætti sex.

## Aðalleikarar
* Mandy Patinkin sem Jason Gideon (Þættir 1-2)
* Thomas Gibson sem Aaron Hotchner
* Joe Mantegna sem David Rossi (Þættir 6-20)
* Shemar Moore sem Derek Morgan
* Paget Brewster sem Emily Prentiss 
* Matthew Gray Gubler sem Dr. Spencer Reid
* A.J. Cook sem Jennifer *JJ* Jareau 
* Kirsten Vangsness sem Penelope Garcia

## Aukaleikarar
* Jayne Atkinson sem Erin Strauss

## Þættir

## Tilvísanir

## Heimild
* 
* 
* Þriðja þáttaröð Criminal Minds á CBS sjónvarpstöðinni 
* Þriðja þáttaröð Criminal Minds á Criminal Minds wikiasíðunni
Set (guð)

**Set** (fornegypska: St *Set*, Stẖ *Setek*, Swtḫ *Sútek*; forngríska: Σήθ *Seþ*) var eyðimerkurguð og stormguð í fornegypskum trúarbrögðum. Hann varð síðar einnig guð myrkurs og óreiðu. Hann er sýndur sem maður með höfuð óþekktrar skepnu, með langt trýni og köntuð eyru sem er kölluð setdýrið og ýmsir telja að kunni að hafa verið til. Set leikur lykilhlutverk í goðsögninni um Ósíris og Ísisi sem hinn illi bróðir sem ásælist hásæti Ósíriss. Vísað er til þessarar goðsagnar í fjölda rita allt frá tímum Gamla ríkisins. Sonur Ósíriss, Hórus, er þannig erkióvinur Sets. Báðir guðir voru dýrkaðir í Efra Egyptalandi og því hefur verið stungið upp á því að goðsögnin endurspegli átök milli tveggja hópa um yfirráð yfir landinu. 

Í einni goðsögu um Ra tekur Set þátt í að sigrast á snáknum Apep en í öðrum heimildum hefur Set runnið saman við Apep og tekið yfir hlutverk hans sem guð hins illa. 

## Tenglar
Gildi (samtök)

**Gildi** er samtök handverksmanna á ákveðnu sviði. Upprunalega voru gildi skipulögð eins og leynifélag. Tilvera þeirra byggðist oft á starfsleyfi eða einokunarleyfi sem var sérstaklega veitt af yfirvaldi (konungi) þar sem félagar höfðu leyfi til að starfa og versla og eiga verkfæri og hráefni til iðnaðar. Háskólar í Bologna, París og Oxford eru upprunnir úr gildum um 1200.
Haþor

**Haþor** (fornegypska: Ḥwt Ḥr *Hút Her* „höfuðból Hórusar“) var fornegypsk móðurgyðja. Hún var gyðja ástar, fegurðar, tónlistar og frjósemi. Hún er sýnd sem kona með horn á höfði sem bera uppi sólskífu sem slanga hringar sig um, eða sem kýr með sams konar höfuðbúnað og auga Hórusar. Síðar varð hún líka gyðja trjánna. Hún tengist kýrgyðjunni Bat og tók alveg yfir hlutverk hennar á tímum Miðríkisins.

Í einni gamalli goðsögu er Haþor dóttir Ra og ber auga hans, en í nýrri goðsögum er hún móðir Ra (sem sköpunargyðjan Mht wrt „flóðið mikla“) og ber hann milli horna sér. Hún var móðir apisnautanna sem voru heilög dýr, og tengist líka hinum heilögu hringlum og brjóstskildinum menat sem var borinn sem verndargripur.

## Tenglar
Hórus

**Hórus** (fornegypska: Ḥr *Her*; koptíska: ϩⲱⲣ *Hôr*; forngríska: Ὥρος *Hóros*) er himinguð og einn af elstu og mikilvægustu guðunum í trúarbrögðum Forn-Egypta. Hann var dýrkaður að minnsta komsti frá því fyrir konungsættirnar og fram á tíma yfirráða Rómaveldis. Hann er venjulega sýndur sem fálki eða maður með fálkahöfuð og kórónu sameinaðs Egyptalands. Upphaflega virðist hafa verið litið á faraó sem holdgervingu Hórusar á jörðu meðan hann lifði, en sem holdgervingu Ósíriss eftir að hann dó, en frá fimmtu konungsættinni var tekið að líta á faraó sem holdgervingu Ra fremur en Hórusar.

Sem himinguð flýgur Hórus yfir jörðina og augu hans eru sólin annars vegar og tunglið hins vegar. Skýringu á því af hverju sólin skín skærar en tunglið er að finna í goðsögunni um átök Hórusar og Sets þar sem Set rífur annað augað úr Hórusi en Hórus geldir Set (sem líka skýrir af hverju eyðimörkin, einkenni Sets, er ófrjó). Auga Hórusar, stílfærð mynd af mannsauga, er algengt fornegypskt verndartákn.

## Tenglar
Silfursmiður

**Silfursmiður** er handverksmaður sem býr hluti til úr silfri eða gulli. Svipuð verkfæri og handverk er notað í silfursmíði og gullsmíði og voru gildi oftast þau sömu.

## Íslensk silfursmíði
Silfursmiðir smíðuðu stokkabelti með loftverki en loftverk er þannig að silfurþynnur voru skornar eða klipptar út og síðan beygðar í blóm og greinar. Sumar ræmur í loftverki voru drifnar en drifsmíð er forn aðferð sem fólst í að skraut var teiknað á málm og síðan slegið í frá bakhlið og upphleypt mynstur svo fínunnið á framhlið og aðrar skreytingar slegnar eða grafnar í silfrið. Loftverk var svo fest í umgerð (kveikt). Loftverk tíðkaðist á 15. og 16. öld. Stokkabelti eru kölluð sprotabelti ef þau eru með sprota sem hangir niður úr keðjunni. 

Samkvæmt fornum kirkjulegum ákvæðum áttu helg ker í kirkjum að vera gerð út eðalmálmi og hafa varðveist nokkrir kaleikar frá miðöldum.
Silfurmunir voru líka steyptir í mótum og voru steyptir beltisstokkar, beltispör, hnappar, millur, eyru á staup og fleira. Silfurgripir voru steyptir í svonefndum flöskum en það voru tveir opnir kassar sem voru fylltir með fíngerðum bleyttum sandi. Steypumóti var þrýst í sandinn og kassarnir lagðir saman og svo losaðir sundur og þá var holrúm í sandinum í þeirri mynd sem átti að steypa eftir og var bráðnu silfri hellt í holrýmið. Síðan var afsteypan unnin í höndum, sorfnar af brúnor og ójöfnur og mynstur skýrt. Mót af stærri hlutum voru oft grafin í stein eða leir og var þá bráðnum málmi hellt beint í mót.

Algengt var á 19. öld að gera minningarskildi úr silfri þar sem grafnar voru í skreytingar og texti. Verkfærið sem grafið var með á skildina var nefnt alur eða grafalur og var líkt smágerðu útskurðarjárni. Í fyrstu tíðkaðist að nota settletur á silfurgripi en þá eru stafirnir lausir hver frá öðrum. Síðar voru leturgerðir með tengiskrift grafnar út.

Víravirki er forn smíðisaðferð sem var þekkt á miðlöldum. Eldri gerð íslensks víravirkis er kallað "gamla kornsetta víravirkið" og er það snúrulagt og unnið þannig að tveir grannir silfurþræðir eru snúnir saman og úr snúru mótaðir litlir hringir og svo litlar silfurkúlur (korn) kveiktar á samskeytum hringja. Yngra víravirkið er þannig að mjög þunnur flatur vír var felldur í grindur úr sverari vír sem mótaði útlínur mynstursins. Smíði íslenskt víravirkis var mest um og eftir 1860 með vakningu sem þá var kringum íslenska þjóðbúninga en Sigurður málari teiknaði mynstur á samfellur og treyjur og búningaskart eins og belti og spangir.

## Heimild
* Silfur Íslands (ítarefni með sýningu Þjóðminjasafns 2014)
Criminal Minds (4. þáttaröð)

Fjórða þáttaröðin af ***[[Criminal Minds]]*** var frumsýnd 24. september 2008 og sýndir voru 26 þættir. 

## Leikaraskipti
Leikkonan Meta Golding kom fram sem gestaleikari sem fjölmiðlatengiliðurinn Jordan Todd, kom hún í staðinn fyrir persónu A.J. Cook á meðan hún fór í fæðingarorlof í þáttunum. 

## Aðalleikarar
* Thomas Gibson sem Aaron Hotchner
* Joe Mantegna sem  David Rossi 
* Shemar Moore sem Derek Morgan
* Paget Brewster sem Emily Prentiss 
* Matthew Gray Gubler sem Dr. Spencer Reid
* A.J. Cook sem Jennifer *JJ* Jareau 
* Kirsten Vangsness sem Penelope Garcia

## Aukaleikarar
* Meta Golding sem Jordan Todd (Þættir 5-13)

## Þættir

## Tilvísanir

## Heimild
* 
* 
* Fjórða þáttaröð Criminal Minds á Criminal Minds wikiasíðunni
* Fjórða þáttaröð Criminal Minds á CBS sjónvarpsstöðinni
Fornegypsk trúarbrögð

**Fornegypsk trúarbrögð** eru flókin og marglaga fjölgyðistrú sem var mikilvægur þáttur í samfélagi Forn-Egypta. Egyptar til forna trúðu á fjöldann allan af guðum, gyðjum og öðrum goðmögnum sem tengdust náttúrunni með ýmsum hætti. Goðsögur um þessa guði tengjast gjarnan tilteknum náttúrufyrirbærum sem þeim er ætlað að skýra. 

Konungar Forn-Egypta, faraóarnir, voru af guðlegum uppruna og dýrkaðir sem guðir bæði í lifanda lífi og eftir dauða sinn. Opinber trúarbrögð landsins snerust mikið um dýrkun konungsins sem var milliliður milli heima manna og guða. Faraó færði guðunum fórnir til að viðhalda jafnvægi náttúrunnar. Opinberar trúarathafnir fóru fram í íburðarmiklum musterum. Stórfenglegar musterisbyggingar, pýramídarnir og heimildir um trúarathafnir sýna að gríðarmikið hefur verið lagt í framkvæmd opinberra trúarbragða svo að á tímabilum virðist líf almennings og yfirstéttarinnar vart hafa getað snúist um nokkuð annað. Utan við opinberu trúarbrögðin var síðan alþýðutrú þar sem almenningur átti sín samskipti við guðina. 

Hinir flóknu fornegypsku grafsiðir eru áberandi einkenni fornegypskra trúarbragða. Forn-Egyptar lögðu mikið upp úr því að varðveita fimm hluta sálarinnar svo hún kæmist til undirheima. Upphaflega voru lík grafin beint í sandinn og þornuðu þannig náttúrulega, en þegar tekið var upp á því að setja látna höfðingja í grafhýsi, fundu Forn-Egyptar upp aðferðir við að smyrja líkið og búa til múmíur. Hinn látni var síðan dýrkaður og fórnarathafnir haldnar við grafhýsið í nokkurn tíma eftir andlátið. 

## Saga
Guðir Forn-Egypta eiga sér uppruna í dýraguðum sem voru verndarguðir héraða og bæja á forsögulegum tíma. Þegar elstu konungsættirnar náðu að skapa stórt miðstýrt ríki varð átrúnaður á suma þessa guði að ríkistrú með eigin stofnunum og prestum. Höfuðguðir, miðstöðvar átrúnaðar og völd presta breyttust eftir því hvernig stjórn landsins var háttað í þau þrjú árþúsund sem trúin var við lýði. 

Þegar öflugir nágrannar tóku að leggja Egyptaland eða hluta þess undir sig 1. árþúsundið f.Kr. veiktust opinberu trúarbrögðin þar sem þau snerust einkum um dýrkun konungsins. Ptólemajarnir sem ríktu yfir Egyptalandi eftir sigra Alexanders mikla og gerðu helleníska menningu að menningu yfirstéttarinnar, héldu hinum forna átrúnaði við og ýttu undir konungsdýrkunina. Á þeim tíma runnu ýmsir egypskir guðir saman við gríska guði. Þegar Rómverjar lögðu landið undir sig 30 f.Kr. breiddist átrúnaður á ákveðna guði eins og Ísisi út um heiminn. 

Koptíska kirkjan var stofnuð í Alexandríu af Markúsi guðspjallamanni árið 42 og kristni breiddist smám saman út þaðan um leið og hinum hefðbundnu trúarbrögðum hnignaði. Þegar kristni varð ríkistrú í Rómaveldi á 4. öld var síðustu leifum hinna fornu opinberu trúarbragða hent. Alþýðutrúin lifði þó áfram nokkurt skeið eftir það.
Tunnumál

**Tunna** var mælieining sem notuð var við viðskipti á vörum á Íslandi og annarsstaðar í Dansk-Norska ríkinu á miðöldum og þangað til að metrakerfið var tekið upp 1907. Stærð mælieiningarinnar tunna, tunnumálið, fór eftir tegund vörunnar og var notað bæði um þurrvöru og fljótandi. 

Metrakerfið var lögleitt á Íslandi 4. maí 1907 og innleitt 1. janúar 1910. Þann 8. júní 1912 undiritaði danski konungurinn „*Lög um umbreytingu fyrri gildandi mælieininga í metrakerfi*“. Þessi lög giltu í öllu danska ríkinu.

* **Björgvinjartunna, norsk tjörutunna, lýsistunna** var rúmeining fyrir margar verslunarvörur, oft nefnd íslensk-færeysk lýsistunna. Tunnan var ákveðin í lögunum frá 1907 sem 120 pottar, sem svaraði til 115,92 lítra.
* **Almenn tunna** var samheiti yfir þær mælieiningar sem ekki voru sérstaklega nefndar í lögunum frá 1907. Almenna tunna var 120 pottar, sem svaraði til 115,92 lítra og voru notaðar meðal annars sem mælieining fyrir brennivín, saltaðan fisk, síld, lax og kjöt.
* **Korntunna** (mælieining fyrir korn) var 144 pottar samsvarandi 139,1 lítrar. Þetta var mælieining fyrir fjórar korntegundir (bygg, hafra, hveiti og rúg), einnig fyrir malt, baunir, ávexti og kalk. Í einni korntunnu voru 8 skeppur = 32 fjórðungar = 64 áttungar = 128 hálfáttungar = 144 pottar = 576 pelar.
* **Víntunna** var 160 pottar sem svarar til 154,56 lítrar
* **Öltunna** var 136 pottar sem svarar til 131,39 lítra
* **Lagartunna** var notuð sem mælieining fyrir mjöl, smjör, tólg, sápu, hrogn, olíu og edik og var einnig 136 pottar sem svarar til 131,39 lítra.
* **Síldartunna** var 120 pottar sem svarar til 116 lítrar.
* **Salt-, steinkola- og barkartunna** var 180 pottar eða 173,88 lítrar

Aðrar mælieiningar voru notaðar um fljótandi vöru í tunnum eins og  öl, brennivín, edik og olíu, meðal annars:
* **Áma** var mælieining sem var ýmist talin 155, 156 eða 160 pottar. Áma var stór (tré)tunna, einkum fyrir vín eða bjór. Ein áma sem var 155 pottar var 149,75 lítrar. Í daglegu tali gat áma einnig verið stór tunna.
* **Anker** sem einnig var nefnt vínanker, ölanker, tunnufjórðungur eða lagarkvartil. Í lögunum frá 1907 er anker sagt vera 39 pottar eða 37,68 lítrar. Anker var einnig notað í daglegu tali um minni tunnu meðal annars fyrir vín.
* **Fat**, stærð fór eftir vörutegund. Fat fyrir vín var 960 pottar samsvarandi 927,36 lítrar, fat fyrir öl var 272 pottar samsvandi 262,79 lítrar. Auk þess má oft sjá orðið fat notað um tunnulaga ílát, án tillits til stærðar.

## Sjá einnig

* Olíutunna 
* Íslenskar mælieiningar

## Heimildir
* Björk Ingimundardóttir, MÁL OG VOG, Mælieiningar fyrri alda, 2025, Þjóðskjalasafn Íslands https://heimildir.is/wp-content/uploads/Unorganized/TSS-Mal-og-vog-FINAL-web.pdf
* Magnús Már Lárussyni, „Íslenzkar mælieiningar“, Skírnir, 1958, bls. 208–245. https://timarit.is/page/6524424?iabr=on#page/n213/mode/2up
* Handbók fyrir hvern mann, 1904, bls. 18
* Halldór Guðmundsson, Nákvæm lýsing á peningum, vigt, máli og fl. í Danaveldi og nokkrum öðrum ríkjum, 1850 
## Tilvísanir
Þriggja landa brúin

**Þriggja landa brúin** (þýska: ***Dreiländerbrücke***, franska: ***Passerelle des Trois Pays***) er brú sem brúar Rín á landamærum Þýskalands og Frakklands. Brúin dregur nafn sitt af landamærum Þýskalands, Frakklands og Sviss sem eru í grennd við brúna.
Criminal Minds (5. þáttaröð)

Fimmta þáttaröðin af ***[[Criminal Minds]]*** var frumsýnd 23. september 2009 og sýndir voru 23 þættir. 

## Söguþráðs skipti
Í þættinum *The Fight*, sem sýndur var 7. apríl 2010, hefur Criminal Minds söguþráðasskipti við Criminal Minds: Suspect Behavior.

## Leikstjórn
Leikarinn Matthew Gray Gubler leikstýrði þættinum *Mosley Lane*.

## Aðalleikarar
* Thomas Gibson sem Aaron Hotchner
* Joe Mantegna sem  David Rossi 
* Shemar Moore sem Derek Morgan
* Paget Brewster sem Emily Prentiss 
* Matthew Gray Gubler sem Dr. Spencer Reid
* A.J. Cook sem Jennifer *JJ* Jareau 
* Kirsten Vangsness sem Penelope Garcia

## Aukaleikarar
* Jayne Atkinson sem Erin Strauss

## Þættir

## Tilvísanir

## Heimild
* 
* 
* Fimmta þáttaröð Criminal Minds á Criminal Minds wikiasíðunni
* Fimmta þáttaröð Criminal Minds á CBS sjónvarpsstöðinni
Le Petit Vingtième

***Le Petit Vingtième*** var vikulegt fylgirit belgíska dagblaðsins *[[Le Vingtième Siècle]]* á árunum 1928 – 1940. Teiknimyndasögur Hergés um Tinna og Palla og Togga birtust fyrst í þessu riti. Það hætti útgáfu við innrás Þjóðverja í Belgíu. Blaðið var prentað í svart-hvítu. 

Í tengslum við dagblaðið var stofnuð bókaútgáfa, *Les éditions du Petit Vingtième*, sem gaf út fyrstu þrjár Tinnabækurnar og tvær bækur um *[[Palli og Toggi|Palla og Togga]]* en hætti síðan starfsemi og seldi útgáfuréttinn til Casterman árið 1934.

## Tinnaútgáfur
* *[[Tinni í Sovétríkjunum]]* birtist frá 10. janúar 1929 til 8. maí 1930
* *[[Tinni í Kongó]]* birtist frá 5. júní 1930 til 11. júlí 1931
* *[[Tinni í Ameríku]]* birtist frá 3. september 1931 til 20. október 1932
* *[[Vindlar faraós]]* birtist (sem *Tinni í Austurlöndum*) frá 8. desember 1932 til 2. ágúst 1934
* *[[Blái lótusinn]]* birtist frá 9. ágúst 1934 til 17. október 1935
* *[[Skurðgoðið með skarð í eyra]]* birtist frá 5. desember 1935 til 25. febrúar 1937
* *[[Svaðilför í Surtsey]]* birtist frá 15. apríl 1937 til 16. júní 1938
* *[[Veldissproti Ottókars konungs]]* birtist (sem *Tinni í Syldavíu*) frá 4. ágúst 1938 til 10. ágúst 1939
* *[[Svarta gullið]]* birtist frá 28. september 1939 til 8. maí 1940 (lauk ekki útgáfu)
Ákvæðisorð

**Ákvæðisorð** eru í málfræði orð sem standa með öðrum orðum og kveða nánar um einkenni þeirra eða segja nánar til um hvað er átt.
Personal Humour

**Personal Humour** er fyrsta plata hljómsveitarinnar Lada Sport, kom hún út í september árið 2004 og var gefin út af hljómsveitinni sjálfri. Platan var tekin upp meira og minna af trommara Lada Sport, Haraldi Leví Gunnarssyni sumarið 2004. Þar sem hljómsveitin var mjög iðin við spilamennsku sama ár seldust öll 200 eintökin sem framleidd voru af plötunni.

## Lagalisti
Blái Lótusinn

**Blái lótusinn** er fimmta bókin í ritröðinni um Ævintýri Tinna. Hún kom fyrst út í íslenskri þýðingu hjá Fjölva-útgáfunni árið 1977. Á árinu 2022 var bókin gefin út af Froski útgáfu í nýrri íslenskri þýðingu.
Flugrás 714 til Sydney

***Flugrás 714 til Sidney*** (franska: *Vol 714 pour Sydney*) er 22. myndasagan í bókaflokknum *[[Ævintýri Tinna]]* eftir belgíska myndasöguhöfundinn Hergé. Hún kom fyrst út árið 1968.
Love Is Something I Believe In

**Love Is Something I Believe In** er þriðja plata hljómsveitarinnar Lada Sport, og var útgefin 16. júní árið 2010 hjá Record Records. Platan var tekin upp í Orgelsmiðjunni í mars 2010, upptökustjóri hennar var Aron Þór Arnarsson. Platan var masteruð af Styrmi Haukssyni og umslagið var hannað af Jóni Helga Hólmgeirssyni.

## Lagalisti
Urbana

**Urbana** getur átt við eftirfarandi:

## [[Bandaríkin]]
* Urbana (Illinois)
* Urbana (Indiana)
* Urbana (Ohio)
* Urbana (New York-fylki)
* Urbana (Missouri)
* Urbana (Maryland)
* Urbana (Iowa)

## [[Ítalía]]
* Urbana (Venetó)

## Tengt efni
* Urbanna, borg í Virginíu
Íslensku safnaverðlaunin

**Íslensku safnaverðlaunin** eru verðlaun sem Félag íslenskra safna og safnmanna og Íslandsdeild ICOM hafa veitt frá árinu 2000 (annað hvert ár frá 2006).

## Handhafar
* 2014 - Rekstrarfélag Sarps
* 2012 - Byggðasafn Suður-Þingeyinga
* 2010 - Nýlistasafnið
* 2008 - Byggðasafn Vestfjarða
* 2006 - Minjasafn Reykjavíkur
* 2003 - Myndadeild Þjóðminjasafns Íslands
* 2002 - Byggðasafn Árnesinga
* 2001 - Safnfræðsludeild Listasafns Reykjavíkur
* 2000 - Síldarminjasafn Íslands

## Tenglar
* Safnaverðlaunin á vef ICOM
Nautið (stjörnumerki)

**Nautið** (Taurus) er eitt af stjörnumerkjum dýrahringsins. Nautið er stórt og áberandi stjörnumerki á vetrarhimninum milli Hrútsins í vestri og Tvíburanna í austri. Bjartasta stjarna merkisins er Aldebaran rauðleit að lit. 

## Tenglar
* Stjörnufræðivefurinn: Nautið
Nada Surf

**Nada Surf** er bandarísk rokk-hljómsveit, sem leikur öðruvísi rokk. Hún er stofnuð árið 1992 í New York og samanstendur af Matthew Caws á gítar og söng, Ira Elliot á trommum og Daniel Lorca á bassa. Þekktust er hljómsveitin fyrir lag sitt Popular frá árinu 1996, sem og plötuna Let Go frá 2003.
Dinosaur Jr.

**Dinosaur Jr.** er bandarísk rokk-hljómsveit, sem leikur jaðarrokk, stofnuð í Amherst í Massachusetts árið 1984. Upprunarlega hét hljómsveitin Dinosaur, en þurfti að breyta nafni sínu til að koma í veg fyrir málshöfðun. Hljómsveitin hætti störfum árið 1997 en kom aftur saman árið 2005. Gítarleikarinn J Mascis, bassaleikarinn Lou Barlow, og trommarinn Murph voru og eru einu enn þann dag í dag einu þrír meðlimir hljómsveitarinnar.
The Flaming Lips

***The Flaming Lips*** er bandarísk rokk-hljómsveit, sem leikur öðruvísi rokk, stofnuð í Oklahoma City, Oklahoma árið 1983. Hljómsveitin náði talsverðum vinsældum á tíunda áratug síðustu aldar og hefur haldið stöðugum vinsældum fyrir framsækið rokk sem og mikilfenglega sviðsframkomu. Grunnmeðlimir hljómsveitarinnar eru *Wayne Coyne*, *Michael Ivins* og *Steve Drozd*.

## Breiðskífur

* *Hear It Is* (1986)
* *Oh My Gawd!!!* (1987)
* *Telepathic Surgery* (1989)
* *In a Priest Driven Ambulance* (1990)
* *Hit to Death in the Future Head* (1992)
* *Transmissions from the Satellite Heart* (1993)
* *Clouds Taste Metallic* (1995)
* *Zaireeka* (1997)
* *The Soft Bulletin* (1999)
* *Yoshimi Battles the Pink Robots* (2002)
* *At War with the Mystics* (2006)
* *Embryonic* (2009)
* *The Terror* (2013)
* *Oczy Mlody* (2017)
* *King's Mouth* (2019)
Föðurlandsvinalögin

**Föðurlandsvinalögin** (e. *PATRIOT Act*) voru bandarísk hryðjuverkalög sem sett voru af George W. Bush Bandaríkjaforseta í kjölfar hryðjuverkanna 11. september 2001 og framlengd af Barack Obama.

Lögin rýmkuðu verulega heimildir lögreglu og stjórnvalda til eftirlits með fjarskiptum og auðvelduðu þeim aðgang að persónuupplýsingum fólks. Lögin drógu úr eftirliti dómstóla með aðgerðum lögreglu og rýmkuðu eftirlitsheimildir leyniþjónustu með því að gera þær undanþegnar hefðbundnum reglum um sakamálarannsóknir. Jafnframt fólu lögin í sér strangari reglur um útlendingaeftirlit og heimiluðu að útlendingi væri haldið í gæslu án ákæru í allt að viku ef ástæða væri talin til þess að telja hann ógn við þjóðaröryggi.

Bandaríkjaþing framlengdi lögin ekki aftur árið 2020 og þau eru því runnin úr gildi.

## Tilvísanir
Virki

**Virki** er hernaðarmannvirki sem er hannað til að verja landsvæði á stríðstímum eða til að koma á stjórn á svæði í friðartímum. Á miðöldum voru virki oft byggð í kringum hallir eða jafnvel heilar borgir.
X (breiðskífa)

***X*** er tíunda breiðskífa með ástralska söngkona Kylie Minogue. Hún er fyrsta breiðskífa hennar síðan *Ultimate Kylie* (2004) og *[[Body Language]]* (2003). Breiðskífa var á undan honum smáskífur „2 Hearts“ og var gefin út um allan heim í nóvember 2007. Platan var gefin út í Bandaríkjunum í apríl 2008, á eftir smáskífur „All I See“. Endanleg smáskífur af breiðskífa var „The One“ sem kom út í Ástralíu í júlí 2008.

Breiðskífa náð fyrsta sæti í Ástralíu með sölu á 70.000 eintökum. Hins vegar platan náði aðeins 38. sæti á Nýja-Sjálandi. Það náði fram sæti í Bretlandi og var staðfest platínu með sölu á 462.000 eintökum. Í Bandaríkjunum plötunni náð 139. sæti á Billboard 200 við sölu á 38.000 eintökum í aðaleinkunn. Platan var einnig árangur á meginlandi Evrópu, og náð topp lista í Sviss, Austurríki, Tékklandi, Frakklandi, Þýskalandi, Ungverjalandi, Írlandi, Belgíu, Hollandi, Spáni og Svíþjóð.

## Lagalisti

## Tenglar
* Opinber vefsíða Kylie Minogue
Umhverfissiðfræði

**Umhverfissiðfræði** er undirgrein hagnýttrar siðfræði um viðhorf manna til náttúrunnar og gildi hennar.
Já

**Já** er íslenskt þjónustufyrirtæki sem rekur meðal annars leitarvefinn Já.is og símaþjónustuna „Já 1818“. Já gaf einnig út íslensku símaskránna þar til árið 2016.

Árið 2023 keypti Sýn allt hlutafé í móðurfélagi Já.

## Tilvísanir


## Tengill
* Vefur Já.is
* Forstjóri Já: „Hrygg yfir þessum fréttum“ , frétt Dv.is
Kiss

**Kiss** var bandarísk harðrokks eða þungarokkhljómsveit sem var stofnuð árið 1973. Síðustu meðlimir hennar voru *[[Paul Stanley]]* (söngvari), *[[Gene Simmons]]* (bassi), *[[Tommy Thayer]]* (gítar) og *[[Eric Singer]]* (trommur).

## Útgefið efni
* *[[Kiss (breiðskífa)|Kiss]]* (1974)
* *[[Hotter Than Hell]]* (1974)
* *[[Dressed to Kill]]* (1975)
* *[[Destroyer]]* (1976)
* *[[Rock and Roll Over]]* (1976)
* *[[Love Gun]]* (1977)
* *[[Dynasty]]* (1979)
* *[[Unmasked]]* (1980)
* *[[Music from "The Elder"]]* (1981)
* *[[Creatures of the Night]]* (1982)
* *[[Lick It Up]]* (1983)
* *[[Animalize]]* (1984)
* *[[Asylum]]* (1985)
* *[[Crazy Nights]]* (1987)
* *[[Hot in the Shade]]* (1989)
* *[[Revenge]]* (1992)
* *[[Carnival of Souls: The Final Sessions]]* (1997)
* *[[Psycho Circus]]* (1998)
* *[[Sonic Boom]]* (2009)
* *[[Monster]]* (2012)

## Tenglar
* Opinbert vefsetur