open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Borgarfjörður eystri

**Borgarfjörður eystri** eða **Borgarfjörður eystra** er fjörður og byggðalag á norðanverðum Austfjörðum. Þar er þorpið Bakkagerði, sem oftast er kallað Borgarfjörður eystri í daglegu tali, með 91 íbúa (2024). Borgarfjörður er í Borgarfjarðarhreppi, sem einnig nær yfir nálægar víkur og eyðifjörðinn Loðmundarfjörð.

Inn af firðinum er vel gróinn dalur sem nær um 10 kílómetra inn í Austfjarðafjallgarðinn. Eftir honum rennur Fjarðará. Nokkrir bæir eru í byggð í sveitinni og er þar aðallega stundaður sauðfjárbúskapur. Á Bakkagerði er nokkur smábátaútgerð.

Á Borgarfirði eystra er falleg fjallasjón. Helstu fjöllin eru Dyrfjöll, Staðarfjall, Geitfell og Svartfell. Fjöllin eru úr ljósu líparíti sunnan fjarðar en Borgarfjörður er á mótum líparít- og blágrýtissvæðis og fyrir botni fjarðarins og þó einkum norðan hans er blágrýti mest áberandi. Í firðinum þar má finna mikið af fallegum steinum. Steinasöfnun er þó bönnuð almenningi. 

Á meðal þekktra einstaklinga sem tengjast Borgarfirði eystra má nefna Jóhannes Kjarval, listmálara, sem ólst upp í Geitavík. Til minningar um hann er Kjarvalsstofa í félagsheimilinu Fjarðarborg. Hann málaði altaristöflu sem er í Bakkagerðiskirkju.

Magni Ásgeirsson, tónlistarmaður, sem tók þátt í raunveruleikaþættinum Rockstar: Supernova árið 2006, er frá Borgarfirði eystra. Emilíana Torrini tónlistarkona er líka ættuð þaðan. Aðgerðasinninn Birna Þórðardóttir er fædd og uppalin á Borgarfirði eystra.
 
## Tilvísanir

 
## Tenglar
* Örnefni í Borgarfirði eystra 
* Borgarfjörður eystri — Vefsíða 
* borgarfjordureystri.com/
Fáskrúðsfjörður

**Fáskrúðsfjörður** (áður nefnt **Búðir** eða **Búðakauptún**) er þorp á Austfjörðum sem stendur við samnefndan fjörð og er hluti af sveitarfélaginu Fjarðabyggð. Íbúar á Fáskrúðsfirði voru 735 árið 2024.

## Saga
Verslun hófst á Búðum upp úr 1880 og tók fljótlega að myndast kauptún sem byggt er í landi jarðarinnar Búða. Fyrsti kaupmaður sem verslaði hér, hét Friðrik Wathne, en árið 1888 setti Carl D. C. Tulinius, kaupmaður á Eskifirði, upp útibú á staðnum. 

Fyrir aldamótin 1900 og fram undir 1935 voru Búðir helsta bækistöð franskrar skútuútgerðar á Austfjörðum. Þar var franskur konsúll, franskt sjúkrahús og frönsk kapella.

Frá seinni hluta 19. aldar fram til 1935 var þar aðalmiðstöð franskra sjómanna sem stunduðu veiðar við austurströnd Íslands. Bærinn er vel þekktur fyrir þessa frönsku arfleifð og sterk tenging er við vinbæ Fáskrúðsfjarðar í norður Frakklandi, Gravelines (þaðan komu flestir sjómennirnir sem veiddu við Ísland). Rétt fyrir utan bæinn er grafreitur franskra og belgískra sjómanna sem létust við Íslandsstrendur.

Jarðgöng tengja Fáskrúðsfjörð og Reyðarfjörð, en lengri leiðin, vegur 955 sem liggur með ströndinni, er einstaklega falleg og hana er skemmtilegt að keyra á góðum degi. Eyjan Skrúður er staðsett undan strönd fjarðarins. Henni tengjast fjölmargar þjóðsögur auk þess sem eyjan er þekkt fyrir fjölskrúðugt fuglalíf, en þar er sérstaklega mikið um lunda og súlur. Umhverfis eyjuna eru háir klettar svo það þarf vænan skammt af hugrekki til að heimsækja hana en í klettabeltinu er hellir þar sem sjómenn áttu það til að leita skjóls í óveðri. 

## Tilvísanir

## Tenglar
* ''Bækistöðvar Fransmanna á Íslandi''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965
* ''Bækistöðvar Fransmanna á Íslandi''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965
* ''Fáskrúðsfjörður''; East.is
Stöðvarfjörður

**Stöðvarfjörður** er þorp á sunnanverðum Austfjörðum og stendur við samnefndan fjörð. Íbúar þar voru 182 árið 2024. Stöðvarfjörður er hluti af sveitarfélaginu Fjarðabyggð. 

Þéttbýlið á Stöðvarfirði má rekja til ársins 1896 þegar Carl Guðmundsson hóf verslunarrekstur þar. Sjávarútvegur hefur verið helsti atvinnuvegur þorpsins en störfum hefur þó fækkað mikið undanfarið.

## Áhugaverðir staðir
* Gallerí Snærós
* Steinasafn Petru Sveinsdóttur
* Handverksmarkaðurinn Salthúsinu
* Sköpunarstöðin Mupimup

## Áhugaverðir einstaklingar frá Stöðvarfirði
* Petra Sveinsdóttir - Petra er stofnandi Steinasafns Petru sem staðsett er á Stöðvarfirði við Fjarðarbraut. Þar er að finna eitt glæsilegasta steinasafn Íslands og gaman er að koma og skoða þá safngripi sem þar er að finna. 
* Ívar Ingimarsson - Fótboltamaður sem spilaði með Val og ÍBV hér heima en fór seinna til Englands í atvinnumennsku. Á Englandi spilaði hann fyrir fótboltaliðin Reading FC og Brentford FC. Hann var í Reading liðinu sem sló Liverpool FC út úr FA-bikarnum tímabilið 2009-2010. Ívar spilaði 30 leiki fyrir A-landslið Íslands. Hann starfar nú við ferðaþjónustu við Stöðvarfjörð. Ívar stundar skógrækt og hefur gagnrýnt lausagöngu sauðfés á landi sínu. 

## Tilvísanir

## Tenglar
* Heimasíða Fjarðabyggðar 
* Stöðvarfjörður, grein eftir Hjörleif Guttormsson í ''Lesbók Morgunblaðsins'', 25. maí 2002
Vetrarborgin

***Vetrarborgin*** er bók eftir Arnald Indriðason. Hún var gefin út af forlaginu Vaka-Helgafell 2005. Bókin fjallar um þríeykið þau Erlend, Elínborgu og Sigurð Óla sem byrst hafa í fjölda af bókum Arnalds. Að þessu sinni rannasaka þau morð á 10 ára gömlum dreng sem stungin hafði verið til bana. 
Í bókinni fær maður að vita meira um hvarf bróður Erlends, Bergs. Ásamt því að maður fær að fræðast um æsku Sigurðs Óla sem gekk um tíma í sama skóla og Elías, litli drengurinn sem var myrtur.
Breiðdalsvík

**Breiðdalsvík** er þorp í Fjarðabyggð og stendur það við samnefnda vík á Austfjörðum. Íbúar voru 147 árið 2024.

Víkin Breiðdalsvík er á milli Kambaness og Streitishvarfs og stendur þorpið við hana. Aðalatvinnuvegur þorpsbúa er sjávarútvegur og svo þjónusta við ferðamenn sem er vaxandi grein. 

Byggðin á Breiðdalsvík er ekki gömul. Gránufélagið lét reisa þar vörugeymslu um 1889, og árið 1896 reisti Brynesverslun á Seyðisfirði hús efst á Selnesi. Það brann tíu árum síðar en nýtt verslunarhús var reist í staðinn og er það elsta hús þorpsins. 

Í gamla Kaupfélaginu er nú jarðfræðisetur og þar er minningarstofa um Stefán Einarsson, prófessor við Johns Hopkins-háskóla í Bandaríkjunum, sem var úr Breiðdal. Í gömlu símstöðinni er Steinasafn Breiðdals. Í þorpinu er hótel sem er opið allan ársins hring og þar er einnig skóli og sundlaug, verslun og bílaverkstæði.

Breiðdalsvík er einn af fáum stöðum á Íslandi sem hefur orðið fyrir loftárás, en að morgni 10. september 1942 réðist þýsk herflugvél á íbúðarhúsið Hamar og var skotið á það sprengikúlum úr vélbyssu. Níu göt komu á húsið en enginn slasaðist þótt fólk væri inni í húsinu.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 
*
Vogar

**Vogar** er bær á norðanverðu Reykjanesi, íbúafjöldinn er um 1.800 (2024). Bærinn er hluti af Sveitarfélaginu Vogum sem nær yfir Voga og Vatnsleysuströnd. Á Vatnsleysuströnd búa um 100 íbúar í dreifbýli.

Íbúum hefur fjölgað talsvert eftir að Grindvíkingar fluttust búferlum vegana náttúruhamfara.

## Tilvísanir
Hellissandur

**Hellissandur** er þorp á utanverðu Snæfellsnesi. Íbúar þar eru um 346 árið 2024. Þorpið er hluti af sveitarfélaginu Snæfellsbæ. Hellissandur er ein elsta útgerðarstöð á Íslandi. Elsti hluti þorpsins er á bökkunum við sjóinn en þar byggðist þorpið kringum afar erfiða lendingu sem kölluð var Brekknavör. Rétt eftir 1700 var byggðin nálægt Hellissandi fjölmennasta þéttbýli á Íslandi.

Sjómenn gerðu að afla í hellisskúta, Brennuhelli sem var í fjörunni undir snarbröttum hraunbökkum. Nafn þorpsins er dregið af þessum helli. Um miðbik 20. aldar var gerð höfn í Krossavík rétt utan við þorpið en sú höfn var aflögð um 1960 þegar höfnin á Rifi varð aðalhöfn fyrir Hellissand. Á Hellissandi er sjóminjasafn. Milli Rifs og Hellissands er Ingjaldshóll en þar ólst Eggert Ólafsson upp.

## Tilvísanir

## Tenglar

* Hellissandur
Rif (Snæfellsnesi)

**Rif** er þorp á utanverðu Snæfellsnesi, á milli Hellissands og Ólafsvíkur. Þar bjuggu 128 manns árið 2024. Þorpið er hluti af sveitarfélaginu Snæfellsbæ.

Í Rifi var til forna verslunarstaður, fyrstu sagnir um verslun og skipakomur þangað eru í Eyrbyggju.  Þar var mikið útræði og margar verbúðir. Englendingar ráku umfangsmikla verslun þar á 15. öld. Árið 1467 urðu átök um viðskipti í Rifshöfn milli enskra  kaupmanna og danska konungsvaldsins og var Björn Þorleifsson hirðstjóri umboðsmaður konungs veginn þar af Englendingum. 

Rif var nálægt góðum fiskimiðum og þar var ein öruggasta lendingin í verstöðvum á vestanverðu Snæfellsnesi.

Rif var upphafsstaður saltfiskverkunar á Íslandi. Englendingar fluttu þangað salt og byggðu salthús á 15. öld. Fiskur var  þá lagsaltaður í stór kör. Slík kör munu hafi verið til á Rifi þegar kaupstaðurinn lagðist þar af um 1700. Árið 1703 voru 1022 íbúar í Rifsumdæmi eða 177 fjölskyldur. 974 íbúanna lifðu á sjávarafla og Rif var þá og hafði verið um tveggja alda skeið stærsta sjávarþorp á Íslandi.

Höfnin á Rifi tók að spillast á tímum Einokunarverslunarinnar. Áin Hólmkela rann til sjávar um Rifsós. Áin hefur breytt um farveg og sandur berst nú  í fyrri farveg og lokar Rifshöfn fyrir stærri skipum. Íbúar á Rifi gerðu kröfur um hafnarbætur og gekk um það dómur árið 1686. Málinu var vísað til landfógeta en hann aðhafðist ekkert og Hólmkela eyðilagði því bestu fiskihöfn Íslands. Fólk flutti frá Rifi og kaupmennska lagðist þar af og Ólafsvík varð löggild verslunarhöfn með konungsbréfi 26. mars 1687. Reynt var að breyta farvegi Hólmkelu og Laxár árið 1884-1887 þannig að þær rynnu í sinn upprunalega farveg. Þettu voru einar fyrstu hafnarbætur á Íslandi en þær gengu brösuglega því að nóttina eftir að verkið var klárað þá rauf Hólmkela varnargarðanna og byrjaði að renna í sinn gamla farveg. Grunur leikur á að um skemmdarverk hafi verið að ræða. 

## Tilvísanir

## Heimild
Rifshöfn til forna
Króksfjarðarnes

**Króksfjarðarnes** er bær og verslunarstaður á sunnanverðum Vestfjörðum og stendur á nesinu milli Króksfjarðar og Gilsfjarðar. Króksfjarðarnes fékk verslunarréttindi árið 1895. Í Króksfjarðarnesi starfaði Kaupfélag Króksfjarðar og þar var starfandi sláturhús þangað til árið 2007. Einnig er þar félagsheimilið Vogaland sem byggt var 1958 og þar er útibú frá Sparisjóði Vestfirðinga. 
Í Landnámu kemur fram að Þórarinn krókur hafi numið land við Króksfjörð og búið að Króksfjarðarnesi, en auk þess kemur staðurinn við sögu í Gull-Þórissögu.
Reykhólar

**Reykhólar** er þorp á sunnanverðum Vestfjörðum. Þar bjuggu 108 manns árið 2024. Þorpið tilheyrir Reykhólahreppi. Þar er skóli og sundlaug. Á Reykhólum hefur verið sjálfvirk veðurathugunarstöð frá árinu 2004.

## Tilvísanir
Bíldudalur

**Bíldudalur** er þorp við sunnanverðan Arnarfjörð og er í raun eina þéttbýlið við fjörðinn. Staðurinn stendur við Bíldudalsvog sem gengur inn af firðinum. Norðan megin við voginn er Bíldudalsfjall og sunnan Otradalsfjall, en það er oft nefnt Bylta af heimamönnum. Í þorpinu búa alls 256 manns (2024). Áður tilheyrði Bíldudalur sér hreppi, Bíldudalshreppi, en er nú hluti af Vesturbyggð.

Bíldudalur á sér langa og merka sögu, þar var meðal annars einn af verslunarstöðum einokunarverslunarinnar. Fljótlega eftir að verslun var gefin frjáls í lok 18. aldar eignaðist Ólafur Thorlacius verslunina og rak þaðan þilskipaútgerð og flutningaskip og seldi fisk beint til Spánar. Pétur J. Thorsteinsson rak einnig mikinn atvinnurekstur á Bíldudal milli 1880 og 1910 með útgerð og verslun, og notaði til þess Péturskrónur. Á þeim tíma sem Pétur var útgerðarmaður  fjölgaði íbúum og tók að myndast allstórt þorp á staðnum.

Nokkru eftir að Thorsteinsson flutti burtu tóku þeir Hannes Stephensen Bjarnason og Þórður Bjarnason við verslun og útgerð á Bíldudal.

Einn af þekktustu Bílddælingum er Guðmundur Thorsteinsson, sonur Péturs J. Thorsteinssonar, betur þekktur sem Muggur. 

Árið 1918 var Hnúksá, ofan við bæinn, virkjuð.

Gísli Jónsson alþingismaður, átti um tíma miklar eignir á Bíldudal og kom hann á fót verksmiðjunni sem framleiddi *Bíldudals grænar baunir* og eftir þeirri afurð hefur fjölskylduhátíð á Bíldudal verið nefnd. Árið 1943 átti sér stað svokallað Þormóðsslys og var það mikið áfall fyrir Bíldudal og Bílddælinga því að í því fórust margir þorpsbúar.

Kirkja staðarins, Bíldudalskirkja, var byggð árið 1906 en áður sóttu Bílddælingar messu í Otradalskirkju.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Sveitarfélagið Vesturbyggd
Flateyri

**Flateyri** er þorp á Vestfjörðum sem stendur á samnefndri eyri við norðanverðan Önundarfjörð. Þar bjuggu 189 manns árið 2024. Þorpið er hluti af sveitarfélaginu Ísafjarðarbæ. 

Lögbýlið Eyri stóð í brekku rétt fyrir ofan og utan Flateyri. Verslun hófst á Flateyri í lok 18. aldar. Flateyri varð löggildur verslunarstaður þann 31. maí 1823. Íbúar voru um 100 árið 1890 en um það leyti hóf  Hans Ellefsen hvalveiðar frá Flateyri og reisti  íbúðarhús á Sólbakka. Í kjölfar þess fjölgaði íbúum
hratt og voru þeir um 250 um aldamótin 1900. Flestir voru íbúar Flateyrar árið 1964 en þá voru þeir 550. 

Á Flateyri er elsta upprunalega verslun Íslands, Verslunin Bræðurnir Eyjólfsson sem er í daglegu tali kölluð Gamla Bókabúðin á Flateyri. Verslunin hefur verið í rekstri af sömu fjölskyldunni, í fjórar kynslóðir frá árinu 1914. 

Í maí árið 2007 tilkynntu eigendur Kambs, stærsta atvinnufyrirtæki Flateyrar, að þeir myndu hætta útgerð og fiskvinnslu á Flateyri og selja allar eignir félagsins og þar með fiskveiðikvótann. Þar störfuðu 120 manns, 65 í landvinnslu og sjómenn á fimm bátum.

## Saga
### Snjóflóð
Þann 26. október, 1995 féll gríðarlegt snjóflóð á Flateyri með þeim afleiðingum að 20 manns fórust.. Eftir það voru reistir miklir snjóflóðavarnargarðar ofan við bæinn og hafa þeir a.m.k. einu sinni bjargað byggðinni frá flóðinu 1995. Minnisvarði um þá sem fórust var reistur skammt frá enda flóðsins við Flateyrarkirkju.

Fyrir ofan Flateyri er Eyrarfjall og nær brún þess í um 660 m. Í hlíðum Eyrarfjalls eru tvö gil, Innra-Bæjargil og Skollahvilft en úr þessum giljum hafa snjóflóðin sem falla í átt að Flateyri komið. Ofan byggðarinnar á Flateyri hafa verið byggðir tveir leiðigarðar til varnar snjóflóðum úr þessum giljum. 

Í janúar 2020 féllu tvö snjóflóð á varnargarðanna; bæði snjóflóðin fóru yfir varnargarðana. Annað snjóflóðið fór á eitt hús og hitt yfir smábátahöfnina. 15 ára stúlka grófst undir í flóðinu en var bjargað eftir 40 mínútur. Sex af sjö bátum í höfninni skemmdust og var það mikið atvinnutjón. 

## Tilvísanir

## Tenglar

* ''Frá Kollabúðum til karfavinnslu''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1981
* Myndir af Flateyri
Loðvíðir

**Loðvíðir** (fræðiheiti: *Salix lanata*) er sumargrænn, margstofna runni af víðisætt. Hann einkennist af loðnum laufblöðum. Annað sérkenni loðvíðisins er að hann blómstrar mjög snemma á vorin, áður en hann laufgast. Blóm loðvíðis eru ljósgulir reklar sem stundum kallast *víðikettlingar*.

Loðvíðir gengur líka undir nafninu *grávíðir*, þó að plöntubækur noti það nafn yfir fjallavíði (*Salix arctica*), en það nafn var beinlínis gert til að vinda ofan af ruglingi með heitin grá-, og loð- víðir.

## Loðvíðir á Íslandi
Loðvíðir vex um allt land upp að 900 m hæð. Hann verður allt að 4 metra hár. Loðvíðir er oft fljótur að birtast þegar land er friðað fyrir beit, sem er til marks um getu hans til að sá sér í mismunandi landgerðir og hve fé sækir í hann.

## Samband við aðrar tegundir
Loðvíðir getur gegnt mikilvægu hlutverki í ýmsum vistkerfum, jafnvel sem lykiltegund, þar sem fjöldi tegunda reiðir sig að sumu- eða öllu leyti á loðvíði sér til viðurværis.

### Sveppir
Víðikjarr, sem myndað er af loðvíði og gulvíði, hefur yfirleitt fáa fylgisveppi en þó vex fjöldi sveppa á rökum kjarrbotninum. Þó eru tegundir sem lifa sérstaklega í samlífi við loðvíði. Hér á landi er um að ræða eftirfarandi smásveppi:

* *[[Amphisphaeria papillata]]* sem vex á viði loðvíðis,
* *[[Arachnopeziza trabinelloides]]* sem líkleg er alltíð á Íslandi,
* Snæhnyðlingur (*Dasyscyphella nivea*) vex á spreki af loðvíði og ilmbjörk á Norður- og Austurlandi,
* *[[Fenestella fenestrata]]* hefur aðeins fundist við Fornhagagil í Hörgárdal og þar aðeins á loðvíði.
* Tegundin *[[Lasiobelonium corticale]]* hefur sömuleiðis aðeins fundist á loðvíði í Hörgárdal.
* Stautpinklar (*Linospora*) eru tveir á loðvíði hér á landi, *[[Linospora capreae]]*, sem hefur verið nefndur víðistautpinkill, og *[[Linospora salicis-reticulata]].*
* Víðiryð (*Melampsora epitea*) vex á öllum víðitegundunum á Íslandi og er ein af fáum mishýsla tegundum ryðsveppa á Íslandi, en hitt lífsstigið lifir á steinbrjótum, aðallega þúfusteinbrjóti og mosasteinbrjóti.
* Blaðögnin *[[Mycosphaerella capronii]]* er önnur tegund sveppa sem hefur fundist á loðvíði í Hörgárdal og hvergi annars staðar á Íslandi.
* Víðipinkill (*Pleuroceras insulare*) vex á loðvíði í Kjarnaskógi og á Eskifirði.
* Víðitjörvi (*Rhytisma salicinum*) er algengur á öllum víðitegundum um allt land.
* Víðikláðasveppur (*Venturia chlorospora*) er sömuleiðis algengur um allt land á ýmsum víðitegundum, meðal annars á loðvíði.

## Tilvísanir
Suðureyri

**Suðureyri** er þorp sem stendur við sunnanverðan Súgandafjörð. Þar búa 296 manns (2024). Þorpið er hluti af sveitarfélaginu Ísafjarðarbæ. Á móti þorpinu er fjallið Göltur en Spillir ofan við það.

Svo segir í Landnámu: „Hallvarður súgandi var í orrostu mót Haraldi konungi í Hafrsfirði; hann fór af þeim ófriði til Íslands ok nam Súgandafjörð ok Skálavík til Stiga ok bjó þar.“ Skýrist nafngiftin að nokkru af því að beint á móti á sama stað í firðinum er önnur eyri sem aftur er nefnd Norðureyri.

## Tengt efni

* Sundlaugin á Suðureyri

## Tilvísanir

## Tenglar
*  Ljósmyndir 2003, islandsmyndir.is 
* Ljósmyndir 2010, islandsmyndir.is
Hnífsdalur

**Hnífsdalur** er lítið þorp sem stendur við utanverðan Skutulsfjörð og er í mynni samnefnds dals. Þar búa 210 manns (2024). Þorpið er á milli Bolungarvíkur og Ísafjarðar og er hluti af sveitarfélaginu Ísafjarðarbæ. Í Hnífsdal starfar Hraðfrystihúsið-Gunnvör.

Mynni dalsins er markað af tveimur hyrnum og heitir sú nyrðri Búðarhyrna eftir bæ að nafni Búð sem liggur við fjallsræturnar en sú syðri heitir Bakkahyrna eftir Bakka sem er bær við rætur þess. Eftir dalnum rennur Hnífsdalsá. Fjallið sem skilur að Hnífsdal og Ísafjörð heitir Eyrarfjall.

Árið 1910, þann 18. febrúar, fórust 20 manns í snjóflóði í dalnum. 

## Tengt efni
* Félagsheimilið í Hnífsdal

## Tilvísanir

## Heimildir
* Íslandsatlas e. Hans H. Hansen
* Atlaskort

## Tenglar
* ''Þorpið farið að rétta við''; grein í Vísi 1965
Samtök um betri byggð

**Samtök um betri byggð** eru þverpólitískur þrýstihópur sem lætur sig málefni skipulags höfuðborgarsvæðisins varða. Samtökin voru stofnuð þann 14. febrúar árið 1999 og voru enn virk árið 2020. Helsta baráttumál samtakanna hefur verið brottflutningur Reykjavíkurflugvallar úr Vatnsmýrinni. Einnig voru samtökin atkvæðamikil í baráttu gegn flutningi Hringbrautar sem þau töldu varasama aðgerð. Samtökin styðja lagningu Borgarlínu og leggja áhersu á núllsýn í vegamálum. 

Megin boðskapur Samtaka um betri byggð er sá að höfuðborgarsvæðið sé of dreifð byggð til að þar þrífist mannvænlegt og hagkvæmt samfélag. Lausnin á þeim vanda felst að mati samtakanna meðal annars í að landið undir Reykjavíkurflugvelli verði tekið undir þétta borgarbyggð sem vaxi í nálægð og samhljómi við miðborgina.

Helsti talsmaður samtakanna var Örn Sigurðsson arkitekt.
Reykjahlíð (Mývatnssveit)

**Reykjahlíð** er byggðarkjarni á bökkum Mývatns í Mývatnssveit. Hverfið byggðist upp eftir stofnun Kísiliðjunnar, sem nú er horfin, en þar bjuggu 251 manns árið 2024. Á staðnum eru hótel og flugvöllur. Reykjahlíð tilheyrir Skútustaðahreppi og er skrifstofa sveitarfélagsins staðsett í þorpinu. Íþróttafélagið Mývetningur er starfrækt þar.

Reykjahlíð er einnig bújörð sem teygir sig frá bökkum Mývatns í vestri, austur til Jökulsár á Fjöllum. Norður að Dettifossi og að fjallinu Eilífi, þar sem sveitarfélagið Norðurþing tekur við. Vestur fyrir og norður fyrir Gæsafjöll þar sem jörðin Þeistareykir tekur við. Suðurmörk jarðarinnar eru í Ódáðahrauni.

Á jörðinni finnst mikill jarðhiti og rekur Landsvirkjun gufuaflsvirkjanir í Bjarnarflagi og við Kröflu. Við Jarðbaðshóla í Bjarnarflagi eru Jarðböðin við Mývatn. Fjölsótt hverasvæði, sem kallast Hverarönd, er rétt austan við Námafjall og Námaskarð.

## Myndir

Mývatnssveit (4674553127).jpg|Mývatn, Hlíðarfjall og nágrenni.
Mynd:Lava Fields at Mývatn Lake, Reykjahlíd - panoramio.jpg|Horft til suðurs yfir bæjarstæðið.Bláfjall og Sellandafjall í fjarska.
Mynd:2014-04-28 17-34-30 Iceland - - Reykjahlíð.JPG|Reykjahlíð.
Mynd:Reykjahlíð.1.jpg|Reykjahlíðakirkja.
Mynd:Hótel Reykjahlíð - panoramio.jpg|Hótel Reynihlíð.
Mynd:06-5-13 Parkplatz Hotel Reynihlíd, Hverfjall li. im Hintergrund.jpg|Horft til suðurs frá hótelinu. Mývatn til hægri.
Mynd:HoltelReykjahlid11.jpg|Gamli bærinn í Reykjahlíð.
Mynd:Reykjahlid.jpg|Kísiliðjan og Hlíðarfjall.
Mynd:Hot Springs, Reykjahlíð - panoramio.jpg|Jarðböðin við Mývatn.
Mynd:Myvatn Nature Baths by Bruce McAdam.jpg|Jarðböðin við Mývatn.
Mynd:Blue Lagoon in Mývatn (4).jpg|Jarðböðin við Mývatn. Vindbelgjarfjall í fjarska.
Mynd:Námaskarð (3795462923).jpg|Hver í Hverarönd austan Námaskarðs.


## Tengt efni
*Mývatnsöræfi
*Kröflueldar
*Kröflustöð
*Bjarnarflag

## Tilvísanir

## Tenglar

*Vefsetur Skútustaðahrepps 
*Jarðböðin við Mývatn
Hallormsstaður

**Hallormsstaður** er þéttbýliskjarni og áður kirkjustaður og prestssetur í Hallormsstaðaskógi. Þar var stofnaður hússtjórnarskóli árið 1930 en áður hafði verið þar einkarekinn kvennaskóli. Með tímanum reis upp dálítið byggð í kringum hann og starfsemi Skógræktar ríkisins og er það eina skógarþorpið á Íslandi. Á Hallormsstað bjuggu 52 manns 1. janúar 2025. Hallormsstaður tilheyrir sveitarfélaginu Múlaþingi.

Hallormsstaður er við austurbakka Lagarfljóts, um 27 km sunnan Egilsstaða. Hallormsstaðaskógur er stærsti skógur á Íslandi. Upphaflega var skógurinn í landi jarðarinnar friðaður 1905 en friðunarsvæðið hefur mikið stækkað síðan. Skógræktarstöð var stofnuð á Hallormsstað 1903 og nú er þar aðsetur skógarvarðarins á Austurlandi og starfsstöð Skógræktarinnar. Trjásafn er í skóginum og margvísleg aðstaða fyrir ferðamenn.

## Tilvísanir

## Heimildir
*  Morgunblaðið, skoðað 12. apríl 2011.
*  á vef Skógræktar ríkisins, skoðað 12. apríl 2011.
Eiðar

**Eiðar** er þéttbýliskjarni staðsettur um 10 km norðan við Egilsstaði. Þar búa um 40 manns. Eiðar tilheyra Múlaþingi.

## Eiðaskóli

Á Eiðum var stofnaður búnaðarskóli árið 1883. Hann starfaði til 1919. Þá var honum breytt í alþýðuskóla, sem starfaði til 1998, en þá tók Menntaskólinn á Egilsstöðum endanlega yfir starfsemi Eiðaskóla. Hafði skólinn þá verið rekinn sem útibú frá Menntaskólanum í nokkur ár. Helstu byggingar staðarins tengjast skólastarfinu og eru teiknaðar af þekktum íslenskum arkitektum, eins og Guðjóni Sigvaldasyni, Rögnvaldi Ólafssyni og Sigvalda Thordarsyni.

## Útvarpið

Á Eiðum var 220 metra hátt mastur sem var notað af Ríkisútvarpinu til að senda á 207 kHz eða AM. Það var 100 kW. (Hinn langbylgjusendirinn er á Gufuskálum.) Mastrið var reist á árunum 1996 til 1998 og fellt 1. mars 2023.

## Tenglar
* Eiðavinir: Eiðar fyrr á tíð. 
*  Karolinafund: Saga Eiðaskóla.
* Eiðaskóli verður óperuhús.
* Eiðar á Fljótsdalshéraði auglýst til sölu. 
* Eiðaskóli tuttugu ára; Hannes J. Magnússon, Viðar janúar 1942, bls. 26&ndash;31.
Hvolsvöllur

**Hvolsvöllur** er bær í Rangárþingi eystra. Það byggðist út úr Stórólfshvoli eftir að Kaupfélag Hallgeirseyjar stofnaði þar útibú árið 1930. Þar bjuggu 1.078 manns 1. janúar 2024.

## Saga
Tveimur árum eftir að útibú Kaupfélagsins var opnað var fyrsta íbúðarhúsið risið en það var kaupfélagsstjórahúsið Arnarhvoll. Sama ár voru byggðar brýr á Þverá, Affall og Ála. Þannig urðu allir flutningar um Rangárvallasýslu auðveldari og var ákveðið að flytja höfuðstöðvar Kaupfélagsins frá Hallgeirsey að Hvolsvelli. Lítið var byggt um sinn nema frystihús og díselrafstöð. 1957 opnaði kaupfélagið kjörbúð við Austurveg en hún var þá ein af fyrstu slíkum á landinu. 

Sýslumaður Rangárvallasýslu hefur haft sæti sitt á Hvolsvelli frá 1938 og var barnaskóli stofnaður í plássinu 1943.

Lögreglustjórinn á Suðurlandi hefur aðalskrifstofur sínar á Hvolsvelli frá stofnun embættisins 1. janúar 2015.

## Tilvísanir
Sólheimar

**Sólheimar** er sjálfbært samfélag í Grímsnesi þar sem um 100 einstaklingar búa og starfa saman. Sólheimar voru stofnaðir árið 1930 af Sesselju Hreindís Sigmundsdóttur (1902 - 1974). Íbúar voru 96 árið 2024.

Byggðahverfið Sólheimar leggur áherslu á ræktun manns og náttúru. Rekin er félagsþjónusta á Sólheimum þar sem einstaklingum með fjölbreyttan bakgrunn er veitt tækifæri til atvinnu og starfsþjálfunar, búsetu, félags- og menningarstarfs.

Fjölbreytt starfsemi fer fram á Sólheimum svo sem rekstur skógræktar- og garðyrkjustöðva sem báðar stunda lífræna ræktun. Verslun og listhús, kaffihús og gistiheimili. Fjöldi listvinnustofa er á Sólheimum svo sem kertagerð, listasmiðja, keramik, vefstofa, jurtastofa og smíðastofa.

Í byggðahverfinu er kirkja, höggmyndagarður, trjásafn, hljómgarður, listsýningarsalur, umhverfissetrið Sesseljuhúsi auk íþróttaleikhúss.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefsíða Sólheima
* Ljósmyndir frá islandsmyndir.is
Flúðir

**Flúðir** er þorp í Hrunamannahreppi. Þar búa 499 manns árið 2024 samkvæmt heimildum frá Hagstofunni. Þéttbýli hóf að myndast að Flúðum í kringum gróðurhúsarækt og er það í dag ein helsta atvinna staðarins. Stærstu vinnustaðir eru Límtré og Flúðasveppir. Á Flúðum er grunnskóli og skóli fyrir 8. til 10. bekk sem þjónar einnig Skeiða- og Gnúpverjahreppi.

Í kringum Flúðir eru mikil útirækt en einnig gróðurhúsarækt sem nýtir jarðvarmann á svæðinu.
Orðið *flúðir* merkir truflun í vatni.

## Tilvísanir

## Tenglar

* Vefsíða Hrunamannahrepps
Laugarbakki

**Laugarbakki** er þorp sem stendur rétt við þjóðveg 1 í Miðfirði í Vestur-Húnavatnssýslu. Þar bjuggu 78 manns 1. janúar 2025. 

Laugarbakki skiptist í þrjá kjarna, stærsti og nyrsti kjarninn (sem liggur næst þjóðvegi 1) er m.a. með félagsheimili, sundlaug (sem hefur verið breytt í 2 heita potta) og verslun, mið-kjarninn samanstendur af nokkrum húsum, þar á meðal íbúðum fyrir aldraða, og loks er þriðji og syðsti kjarninn þar sem Hótel Laugarbakki stendur.

Eftir sameiningu hreppa og sveitarfélaga í Húnaþing vestra var grunnskólinn á Laugarbakka sameinaður grunnskóla Hvammstanga, starfsemi skólans var því skipt niður á þorpin tvö, þar sem eldri deildir voru á Laugarbakka, en yngri deildir á Hvammstanga. Hefur nú allt skólahald flust á Hvammstanga.

Þar sem áður var Laugarbakkaskóli en rekið þriggja stjörnu heilsárshótel, Hótel Laugarbakki.  Félagsheimilið Ásbyrgi á Laugarbakka er vettvangur fjölmargra ættarmóta yfir sumartímann.

Í hlíðinni fyrir ofan Laugarbakka, í landi Reykja, er hitaveita. Hún er í eigu Hitaveitu Húnaþings vestra og sér bæði Laugarbakka og Hvammstanga fyrir heitu vatni.

## Menning
* Tónlistarmaðurinn Ásgeir Trausti er frá Laugarbakka.
* Jaðartónlistarhátíðin Norðanpaunk er haldin í þorpinu.

## Tilvísanir
Kristnes

**Kristnes** er þéttbýli sem hefur myndast hefur á samnefndri jörð í Eyjafirði. Þar bjuggu um 32 manns árið 2024. Kristnes er landnámsjörð og var það Helgi magri sem settist þar að. Er það staðsett rétt norðan við Hrafnagil og er þar starfrækt endurhæfingarmiðstöð. Á megin hluta jarðarinnar hefur verið stundaður búskapur frá landnámstíð og er enn. Kristnes tilheyrir Eyjafjarðarsveit.

## Tilvísanir
Kinnarfjöll

**Kinnarfjöll** eru fjallgarður í Suður-Þingeyjarsýsla sem liggur samsíða Kaldakinn og afmarkar hana að vestanverðu. Kinnarfjöll ná frá Ljósavatni í suðri til Nípá í norðri. Þau sjást víða að enda er um talsvert háan fjallgarð að ræða. Þau blasa við frá Húsavík og Aðaldal og einnig sést í efstu tinda þeirra úr Mývatnssveit. Sunnan frá Krossi og rétt norður fyrir Þóroddsstað rísa fjöllin nokkuð aflíðandi uppfrá sveitinni fyrir neðan. Þegar norðar dregur verða fjöllin brattari auk þess sem hlíðar þeirra eru frekar stöllóttar sem gerir það að verkum að skriðuföll eru fremur sjaldséð. 

## Tenglar
*Kinnarfjöll á Google Earth
Alaskavíðir

**Alaskavíðir** eða **tröllavíðir** (fræðiheiti: *Salix alaxensis*) er hraðvaxta og hávaxinn sumargrænn runni af víðiætt með ílöng lauf sem eru græn og slétt að ofan en grá og loðin að neðan. Börkurinn er grár og sléttur. Af honum eru tvö afbrigði: *alaxensis* og *longistylis*. Hann er upprunninn í Alaska en hefur verið fluttur út, meðal annars til Íslands, vegna þess hve harðger hann er. Hann er notaður tímabundið í skjólbelti þar sem hann vex mjög hratt upp og verður um 6 til 10 m á hæð. Hann er skriðull og lágvaxinn norðarlega á útbreiðslusvæði sínu.

## Tenglar
*Skógræktin - Alaskavíðir 
*Náttúrufræðistofnun - Alaskavíðir 
*Flóra Íslands - Alaskavíðir
*Lystigarður Akureyrar - Alaskavíðir
Bandaríkjaþing

**Bandaríkjaþing** (enska: **United States Congress**) er löggjafarþing Bandaríkjanna. Þingið starfar í tveimur deildum, efri deildin nefnist öldungadeild en neðri fulltrúadeild. Í fulltrúadeildinni sitja 435 þingmenn (auk 6 fulltrúa sem ekki hafa atkvæðisrétt) sem kjörnir úr einmenningskjördæmum til tveggja ára í senn. Þingmenn fulltrúadeildar skiptast á milli fylkja í samræmi við íbúafjölda þeirra. Áheyrnafulltrúar koma frá höfuðborginni Washington D.C., Bandarísku Samóa, Bandarísku Jómfrúaeyjum, Gvam og Norður-Maríanaeyjum, auk eins fastafulltrúa frá Púertó Ríkó sem er kosinn til fjögurra ára. Í öldungadeildinni sitja 100 þingmenn eða tveir frá hverju fylki, þeir eru kjörnir til 6 ára í senn en kosið er á tveggja ára fresti um þriðjung sæta í deildinni.

Samkvæmt stjórnarskrá Bandaríkjanna hvílir allt löggjafarvald á alríkisstiginu hjá þinginu, það hefur þó aðeins forræði yfir þeim málaflokkum sem sérstaklega eru taldir upp í stjórnarskránni en allir aðrir málaflokkar eru á forræði fylkjanna. Á meðal málaflokka sem eru á forræði þingsins eru viðskipti milli fylkja og við erlend ríki, leggja á skatta (á alríkisstigi, fylki og sveitarfélög innheimta einnig skatta), alríkisdómstólar, varnarmál og stríðsyfirlýsingar.

Þinghúsið hefur verið skemmt í stríðinu 1812 þegar Bretar réðust á höfuðborgina og árið 2021 þegar stuðningsmenn Donald Trump réðust þangað inn.
Jeff Who?

**Jeff Who?** er íslensk rokkhljómsveit sem syngur á ensku. Hljómsveitin hefur gefið út 2 plötur, *Death Before Disco* (2005) og *Jeff Who?* (2008). Þekktasta lag hljómsveitarinnar er *Barfly*.

## Saga

Stofnhópurinn var í sama bekk í MR. Baddi & Ásgeir féllu báðir um bekk og eru því einu ári eldri en Elli & Þorri sem þesvegna eru 1 ári yngri. Vegna nokkurrar velgengni Jeff Who? síðar á leiðinni sögðu Baddi & Geiri stundum í gríni að það hefði verið það besta sem kom fyrir þá á æfinni. Þorri ákvað síðan að leigja sér æfingahúsnæði til að æfa sig á trommur. Fljótlega slógust Baddi og Ásgeir í hópinn og byrjuðu þeir að æfa saman. Elli, sem var í sama skóla og sama bekk og þeir, langaði að prófa nýja mixerinn sinn og mætti eitt kvöldið vopnaður mini-disk, mixernum, tölvu, hljóðnema og helling af sjálfstrausti. Eftir stuttan tíma sem framleiðandi, stjórnandi og umsjónarmaður þeirra slóst Elli í hópinn og leikur nú á bassa. Þorri, Ásgeir, Baddi og Elli spiluðu saman í einhvern tíma, aðallega samt til að nota æfingahúsnæðið sem samkomustað til að drekka bjór áður en þeir fóru út á lífið. Í partýi hitti Baddi Tobba sem var búinn að vera spila með nokkrum innanbæjar hljómsveitum og var þekktur fyrir mikla píanóhæfileika. Tobbi var búinn að vera í sama skóla og hinir fjórir og bjó í sama hverfi og Baddi, svo hinir vissu að Tobbi væri ágætis viðbót við hljómsveitina. Baddi bauð Tobba að koma og æfa með þeim og árið 2004 var hljómsveitin Jeff Who? stofnuð. Vorið 2005 byrjuðu þeir að taka upp fyrstu plötu sína, *Death Before Disco*, og í september sama ár kom platan út í samstarfi við Smekkleysu.

*Árið 2009 hætti Þormóður Dagsson trommuleikari í hljómsveitinni "til að einbeita sér að námi" enn var fljótlega aftur farinn af stað með Tilbury, í hans stað kom Axel Árnason sem havði trommað stuttlega með 200 þúsund naqlbítum í upphafi þeirrar hljómsveitar.*

*Bróðir Badda, Frank Þórir, er líka tónlistarmaður einkum í [[Ske]] en líka í Kick & Husk með Hössa úr Quarashi, og spilað Jeff Who? stundum ásamt þessum hljómsveitum.*

## Útgefið efni
Jeff Who? gaf út sína fyrstu hljómplötu í september árið 2005 í samstarfi við Smekkleysu. Platan bar nafnið *Death Before Disco*. Önnur breiðskífa sveitarinnar kom út í nóvember 2008.

### Death Before Disco

# The Morning After You (2:52)
# The Golden Age (3:40)
# Stop Wasting My Time (3:49)
# Teaser (3:50)
# Bob Murray (3:41)
# Faces (3:21)
# Death Before Disco (3:22)
# Puppy Eyes/Success (3:58)
# Barfly (3:42)
# Bipolar Breakdown (5:46)

### Jeff Who?
# Congratulations (3:19)
# The Great Escape (3:39)
# Everyday Is Always The Same (3:47)
# Alain (3:59)
# She's Got The Touch (4:28)
# You And Me (3:52)
# Last Chance To Dance (5:02)
# And The Show Goes On (3:32)
# Follow Me (3:39)
# In The End (4:51)

## Tenglar
* Smekkleysa
Orhan Pamuk

**Ferit Orhan Pamuk** (fæddur 7. júní 1952 í Istanbúl) er tyrkneskur rithöfundur og handhafi bókmenntaverðlauna Nóbels.

Árið 2005 ákærðu tyrknesk stjórnvöld Pamuk fyrir móðgun gegn ríkinu í kjölfar þess að hann kallaði aðgerð tyrknesku stjórnarinnar á fyrri hluta 20. aldar gegn Armenum þjóðarmorð. Málinu var síðar vísað frá og telja sumir það vegna þrýstings frá Evrópusambandinu en tyrknesk stjórnvöld hafa sótt um aðild að því.

Ohran Pamuk hlaut bókmenntaverðlaun Nóbels þann 12. október 2006, fyrstur tyrkneskra rithöfunda.
Gao Xingjian

::: *Þetta er kínverskt nafn: kenni- eða fjölskyldunafnið er Gao, eiginnafnið er Xingjian.*

**Gao Xingjian** (fæddur 4. janúar 1940) er kínverskur rithöfundur, leikritahöfundur, þýðandi, leikstjóri, málari og gagnrýnandi. Xingjian fæddist í Ganzhou, Kína en er í dag franskur ríkisborgari. Árið 2000 hlaut Xingjian bókmenntaverðlaun Nóbels. Þrátt fyrir að kínversk stjórnvöld hafi ekki gefið neitt út varðandi verðlaunaveitinguna kallaði kínverskt blað sem rekið er af stjórnvöldum útnefningu hans ‚fáránlega‘ árið 2001. Öll verk hans eru bönnuð í Kína. Frægasta verk Xingjian er *Sálarfjallið* (e. Soul Mountain).
Octavio Paz

**Octavio Ireneo Paz Lozano** (31. mars, 1914 – 19. apríl, 1998) var mexíkóskur rithöfundur, ljóðskáld og ríkiserindreki. Hann hlaut bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1990.
Imre Kertész

**Imre Kertész** (fæddur 9. nóvember, 1929; d. 31. mars 2016) var ungverskur rithöfundur og gyðingur og handhafi Bókmenntaverðlauna Nóbels árið 2002. Hann sat í fangabúðum nasista í síðari heimsstyrjöldinni og í umsögn sænsku akademíunnar segir meðal annars um veitinguna: fyrir að um hina brothættu reynslu einstaklingsins gagnvart barbarískum geðþótta sögunnar.

Í þekktasta verki Kertész, Trúlaus (Sorstalanság), segir af reynslu fimmtán ára gamals drengs í Auschwitz, Buchenwald og Zeitz fangabúðunum í síðari heimsstyrjöldinni. Sumir telja bókina hálf-sjálfsævisögulega en höfundurinn hefur sjálfur vísað því á bug. Þar sem Kertész fann lítinn hljómgrunn meðal Ungverja fyrir skrifum sínum flutti hann til Þýskalands. Hann heldur þó áfram að skrifa á ungversku hjá ungverskum útgefanda.
Hamar

**Hamar** getur átt við verkfæri, vélarhluta, landslag, klettabelti, bæi og margt fleira.

* Hamar, verkfæri
* Hamar á Mýrum rétt við Borgarnes
* Hamar í Hamarsfirði
* Hamar í Svarfaðardal
* Hamar, mannsnafn
* Hamar, borg í Noregi
* Hamar, landslag
Vefritið

**Vefritið** var rit á vefnum (internetinu), sem hóf göngu sína föstudaginn 13. október 2006 undir vefslóðinni Vefritid.is.
Það var ritað af hópi ungs fólks, sem telur sig frjálslynt félagshyggjufólk. Stofnendur vefritsins telja að þörf sé fyrir umræðu á grundvelli jafnaðarstefnu en að nóg framboð sé af hægrisinnuðum vefritum. Tilgangur Vefritsins var að vera vettvangur ferskrar umræðu um málefni líðandi stundar.

## Ytri tenglar
* Vefritid.is
Okkarína

**Okkarína** er blásturshljóðfæri sem er oftast úr leir.


Mynd:Blueandwhitepatternocarinaanonymous1923.png|Okkarína úr keramik
Mynd:Okarina-aus-Ton.png|Okkarína úr leir


## Tengt efni
* Hljóðfæri

## Tenglar
Sigmar Guðmundsson

**Sigmar Guðmundsson** (f. 7. apríl 1969) er alþingismaður Viðreisnar í Suðvesturkjördæmi. Hann starfaði um árabil í fjölmiðlum en var kjörinn á þing í alþingiskosningunum 2021. 

Á menntaskólaárum tók Sigmar þátt í Mælsku- og rökræðukeppni framhaldsskóla á Íslandi (Morfís) fyrir hönd Fjölbrautaskólans í Garðabæ og var valinn ræðumaður Íslands árin 1988 og 1990. Fjölmiðlaferil sinn hóf hann í útvarpi á X-inu og Aðalstöðinni, en hefur frá miðbiki tíunda áratugsins að mestu unnið á RÚV fyrir utan tveggja ára vistar á Stöð 2 um aldamótin. Innan veggja RÚV starfaði Sigmar við ýmsa dagskrárgerð, til að mynda sem blaðamaður í Kastljósi og spyrill í Gettu Betur árin 2006-2008 og í Útsvari árin 2007-2017 (ásamt Þóru Arnórsdóttur). Hann sá um þættina Okkar á milli á RÚV og Morgunútvarp Rásar 2.

Eftir 30 ár í fjölmiðlum og þar af 23 ár á RÚV ákvað Sigmar að söðla um og bjóða sig fram til Alþingis fyrir hönd Viðreisnar árið 2021. 

## Tilvísanir
Fort Minor

**Fort Minor** bandarísk hljómsveit — hliðarverkefni Mikes Shinoda, rappara úr Linkin Park. Fort Minor er fyrst og fremst rappverkefni, en einnig má greina áhrif frá rokki, sem og raftónlist (aðallega turntablisma). Verkefnið er sólóverkefni, en í mörgum lögum, sem og á tónleikum, eru meðlimir rappsveitarinnar Styles of beyond Shinoda innan handar. Á einu plötu Fort Minor hingað til hjálpuðu margir aðrir til, frægastir þeir Common, Black thought, Lupe Fiasco og John Legend. Víðfrægasta lag Fort minors er *„Where'd you go“*, sem Shinoda flytur ásamt þeim Holly Brook og Jonah Matranga.

## Tónlistin
Haft hefur verið eftir Shinoda að markmiðið með Fort Minor sé að búa til tónlist og skemmta sér með vinum sínum. 

„Ég kalla þetta Fort Minor í stað þess að nota nafnið mitt, vegna þess að margir eru viðriðnir verkefnið. En mig langaði einungis að vinna með fjölskyldu og vinum [...]“

Fyrsta platan hlaut nafnið *The Rising Tied* og kom út í nóvember 2005. Textarnir á plötunni fjalla um mismunandi efni, verðandi smáskífan *Remember the name* fjallar um rapp og rappara, *Kenji* fjallar um raunir fjölskyldu Shinodas í seinni heimsstyrjöldinni þegar hún var send í fangabúðir í Bandaríkjunum (þau voru japanskir innflytjendur), og *Where'd you go* fjallar um aðskilnað tónlistarmanna við maka sína þegar þeir eru á ferðalögum, en það lag hlaut einmitt verðlaun fyrir besta hringitóninn á myndbandaverðlaunum MTV árið 2006. 

Meðal flytjenda í Fort minor-verkefninu:
* Black thought: Rappari í bandarísku rappsveitinni The Roots. Rappar í laginu *Right now*.
* Common: Rappari. Rappar í laginu *Back home*.
* Kenna: Söngvari. Syngur í lögunum *Red to black* og *The hard way*.
* Joe Hahn: Plötusnúður í Linkin Park. Samdi *Slip out the back* ásamt Shinoda.
* Styles of beyond: Rappsveit. Kemur við sögu í *Remember The Name*, *Right Now*, *Feel Like Home*, *Back Home*, *Believe Me*, *Petrified*, og *Red To Black*.
* Ghostface Killah: Rappari. Rappar í laginu *Spraypaint and inkpens*.
* Lupe Fiasco: Rappari. Rappar í lögunum *Spraypaint and inkpens* og *Be somebody*.
* Holly Brook: Söngkona. Syngur í lögunum *Where'd you go* og *Be somebody*.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* 2005: Fort Minor: Sampler Mixtape
* 2005: DJ Green Lantern Presents Fort Minor: We Major
* 2005: The Rising Tied
_

### Smáskífur
**Af The Rising Tied:**
* 2005/2006: *Remember The Name* (lekið árið 2005, kemur út sem smáskífa 2006)
* 2005: *Petrified*
* 2005: *Believe Me* 
* 2005/2006: *Where'd You Go*

### Annað
* 2005: We Major EP
* 2006: Get It / Spraypaint & Ink Pens kynningardiskur
* 2006: S.C.O.M. / Dolla kynningardiskur
* 2006: S.C.O.M. / Dolla / Get It / Spraypaint & Ink Pens (Vínyl)

### Myndbönd
* "Remember The Name" — leikstjóri: Kimo Proudfoot
* "Petrified" — leikstjóri: Robert Hales
* "Believe Me" — leikstjóri: Laurent Briet
* "Where'd You Go" (ritskoðuð útgáfa), (óritskoðuð) — leikstjóri: Philip Andelman
Banani

Banani (mjög sjaldan nefnt **bjúgaldin**) er ber bananaplöntunnar. Helstu ræktunarsvæði þeirra eru nálægt í hitabeltinu. Bananaplantan er fjölær og ein stærsta planta í heimi sem ekki er tré. Bananaplantan blómstrar og hvert blóm verður að banana. Þau vaxa í röðum og inniheldur hver röð um 15 til 30 banana. Á hverjum stilk plöntunar eru 7 til 10 raðir.

Þegar plantan er um 9 mánaða eru bananarnir hirtir og plantan skorin niður. Hún vex síðan aftur úr sömu rótinni, líkt og rabarbari. Hýði banananna er grænt þegar þeir eru óþroskaðir og nýtíndir, en þeir gulna eftir því sem þroskinn er meiri.

Bananahýði er mjög sleipt að innanverðu og í fjölmörgum myndasögum og bröndurum má sjá menn renna til og detta eftir að hafa stigið á slíkt.

Bananar eru ræktaðir þar sem þeir vaxa best, í heitum löndum, s.s. í SA-Asíu (þar sem þeir eru upprunnir), Afríku og Mið-Ameríku. Indverjar rækta mest allra þjóða af banönum. Í gróðurhúsi Landbúnaðarháskóla Íslands á Reykjum í Ölfusi eru ræktaðir bananar 

## Tenglar
*Hvað eru til margar bananategundir í heiminum?
*Hvenær voru bananar fyrst ræktaðir á Íslandi?

## Tilvísanir
Nílarósar

**Nílarósar** eru gríðarmiklir árósar þar sem Níl rennur út í Miðjarðarhafið. Þeir eru með stærstu árósum heims og ná frá Alexandríu í vestri að Port Saíd í austri og mynda 240 km af strandlengju Miðjarðarhafsins. Frá norðri til suðurs eru ósarnir um 160 km að lengd. Þeir hefjast rétt norðan við Kaíró.
Barkalfjall

**Barkalfjall** (arabíska: ‏جبل بركل‎ *Djebel Barkal* „helgafell“; fornegypska: *ḏw wˁb* - „hið hreina fjall“) er lítið fjall sem stendur við stóra sveigju í ánni Níl um 400 km norðan við Kartúm í Súdan á svæði sem áður nefndist Núbía. Um 1450 f.Kr. lagði egypski faraóinn Tútmósis 3. undir sig svæði suður að fjallinu. Þar stofnaði hann borgina Napata sem um þremur öldum síðar varð höfuðborg konungsríkisins Kús.
Neðra Egyptaland

**Neðra Egyptaland** var annað af tveimur konungsríkjum sem Egyptaland hið forna skiptist í. Hitt var Efra Egyptaland. Neðra Egyptaland er norðurhlutinn og náði frá því rétt fyrir upphaf Nílarósa að Miðjarðarhafinu. Helstu borgir í Neðra Egyptalandi voru Memfis, Alexandría, Saís, Tanis og Helíópólis.
Fyrsta konungsættin

**Fyrsta konungsættin** er listi yfir fyrstu konungana sem ríktu yfir sameinuðu Egyptalandi á 31. öld f.Kr. Höfuðborg ríkisins var í Tinis sem ekki er vitað hvar stóð. Upplýsingar um þessa konungsætt er að finna á nokkrum minnismerkjum og hlutum þar sem nöfn konunga eru rituð. Þekktastur þessara hluta er Narmerspjaldið. Engar nákvæmar heimildir eru til um fyrstu tvær konungsættirnar nema listar sem eru á Palermósteininum frá tímum fimmtu konungsættarinnar. 

Grafir konunga og aðalsmanna frá þessum tíma er að finna í Abýdos, Nakada og Sakkara. Þær eru að mestu byggðar úr tré og leirhleðslum.
Öxi

:*Þessi grein er um handverkfæri, fyrir fjallveginn sjáið: [[Öxi (fjallvegur)|Öxi]].*

**Öxi** (eða **exi**) er handverkfæri sem notað er við smíðar til að kljúfa timbur og breyta lögun þess. Einnig eru axir stundum notaðar sem vopn í bardaga. Í Íslendingasögum er til dæmis stundum talað um silfurreknar og gullreknar axir og í Hringadróttinssögu bar dvergurinn Gimli exi sem vopn. 

Axarhausinn er yfirleitt úr hörðum málmi (t.d. járni eða stáli) og skalli öðru megin eins og á hamri, en þunn egg á hinum endanum til að höggva með, t.d. í timbur. Til eru ýmsar gerðir af öxum, til dæmis ísöxi og klifuröxi sem notaðar eru við fjalla- og jöklaferðir og skaröxi en blaðið á henni snýr þversum miðað við skaftið. Hún er heppileg til að höggva sæti í timbur. Eins má nefna bolöxi, viðaröxi, tálguöxi, bjúgöxi, saxbílu og blegðu. Á venjulegri exi snýr blaðið í sömu stefnu og skaftið, sem oftast er úr tré og misjafnlega langt eftir því hvað öxin er notuð við. Axir voru mikið notaðar við húsbyggingar á fyrri öldum og ómissandi við skógarhögg og vinnslu á rekaviði.

Axir hafa lengi verið notaðar við aftökur og í frönsku byltingunni kom fallöxin fram sem skjótvirkara aftökutæki. 

## Axir til forna
Axirnar norrænu voru taldar einkunnarvopn Norðurlandaþjóða, og voru mjög misjafnar að stærð og lögun. Léttar axir skammskeftar, er nefndust *handaxir*, báru menn hversdagslega heima fyrir til öryggis sjálfum sér. Í bardögum voru þær einkum hafðar að kastvopnum. Hinar eiginlegu vígaxir voru stærri og þyngri. Algengasta tegund þeirra var hin svonefnda *breiðöx*. Nafnið miðar einkum til þess að greina hana frá *bolöxum* (þ.e. viðaröxum). Breiðöxin hafði hátt blað og mjótt, nær því meitillaga. Breiðaxarblaðið var aftur á móti fremur lágt á skafti, allþunnt, lítið eitt bogadregið fyrir munninn, úthyrnt, en að sér dregið upp undir augað og þykknaði þar mjög; skallinn (hamarinn) var flatur, sjaldnar hnúðmyndaður. Eggin var 3-12 þumlunga á lengd. 

Nærri lætur, að meðallengd breiðaxa hafi verið um 5 þumlungar. Væri hyrnunar slegnar mjög fram og svírabugðurnar krappar - einkum kverkin - nefndist öxin: *Snarhyrnd öx*. Til breiðaxa töldust ennfremur *skeggaxir*; þær voru snaghyrndar aftur en ekki fram, þ.e. höfðu skegg undir kverkinni. Aftur á móti virðist *bryntröllið* hafa verið frábrugðið snaghyrnum einkum að því leyti, sem skalllinn var sleginn fram í alldigran brodd, hvassan og strendan, er vel var til þess fallinn að rjúfa hjálma og brynjur, eða þá í lítið axarblað, tiltölulega þykkara og sterkara en aðalblaðið. Ekki má rugla bryntröllinu við *brynþvarann*, er var höggspjót svipað atgeir, og er lýst sem spjóti með breiðu og löngu blaði og þverslá á falnum. 

## Eitt og annað
* Á Íslandi voru þeir hálshöggnir sem höfðu framið morð og aðra stórglæpi. 
* Exi var t.d. notuð bæði við síðustu aftökuna á Íslandi 1830 og aftöku Jóns Arasonar biskups 1550 (sjá „öxin og jörðin geymir þá best“).
* Gestur drepur morðingja föður síns með exi er hann mælir „þar launaði ég þér lambið gráa“ í íslendingasögunni Heiðarvíga sögu.

## Tilvísanir
Almannatengsl

**Almannatengsl** eru víðtækt hugtak og fellur ýmiss konar markaðsstarfsemi undir það. Til dæmis má nefna auglýsingar, skrif fréttatilkynninga og uppákomur sem eru skipulagðar með það í huga að fanga athygli fjölmiðla og neytenda og tryggja þannig að ímynd og ásjóna þess er nýtir sér almannatengslin sé viðkomandi í hag. Eitt helsta markmið almannatengsla er að tryggja fyrirtækjum umfjöllun í fjölmiðlum án þess að greiða fjölmiðlinum sérstaklega fyrir það. Það væri þó mikil einföldun að segja að almannatengsl snerust eingöngu um að fá ókeypis umfjöllun.

## Almannatengsl á Íslandi
Sem dæmi um íslensk almannatengslafyrirtæki má nefna AP almannatengsl, Athygli, Aton.JL,  Cohn & Wolfe, KOM og Góð samskipti. 

Almannatengslafélag Íslands er samstarfsvettvangur þeirra sem starfa við almannatengsl á Íslandi.

## Tenglar
* Almannatengslafélag Íslands
* Cohn & Wolfe / GCI Grey Group Iceland (a WPP Company)
* AP almannatengsl
* Athygli almannatengsl
* Góð samskipti
* KOM almannatengsl
* Aton 
* Orðspor
Auglýsing

**Auglýsing** er samskiptaform þar sem reynt er að sannfæra hugsanlega kaupendur um að kaupa eða nota ákveðna vöru eða þjónustu. Margar auglýsingaherferðir ganga út á að selja ákveðin vörumerki sem eru tengd við ákveðna ímynd eða lífsstíl. Allir helstu miðlar eru notaðir af auglýsendum: sjónvarp, útvarp, bíó, tímarit, dagblöð, tölvuleikir, veraldarvefurinn og auglýsingaskilti. Auglýsingar eru gjarnan hannaðar af auglýsingastofum sem eru ráðnar af fyrirtækjum sem framleiða vöruna eða veita þjónustuna. Einnig er hugtakið notað yfir tilkynningar, svo sem atvinnuauglýsingar og í öðrum lögformlegum tilgangi, svo sem í Stjórnartíðindum eða í Lögbirtingablaðinu.
Sauðlauksdalur

**Sauðlauksdalur** er fyrrum kirkjustaður og stórbýli við sunnanverðan Patreksfjörð. Jörðin er komin í eyði. Séra Björn Halldórsson var prestur í Sauðlauksdal um miðja 18. öld og ræktaði þar kartöflur fyrstur Íslendinga 1760, en Hastfer barón ræktaði kartöflur á Bessastöðum fyrstur manna á Íslandi tveimur árum áður.
16. öldin f.Kr.

**16. öldin fyrir Krists burð** eða **16. öldin fyrir okkar tímatal** er tímabilið frá byrjun ársins 1600 f.Kr. til enda ársins 1501 f.Kr.

## Ár 16. aldar f.Kr.
Maneþon

**Maneþon** (úr grísku: *Μανεθων*, *Manethōn*) var egypskur sagnaritari og prestur frá Sebennytos (fornegypska: *Tjebnutjer*) sem var uppi á tímum Ptólemajaríkisins á 3. öld f.Kr. og skrifaði rit um sögu Egyptalands hins forna á koine grísku. Maneþon byggði sögu sína meðal annars á listum yfir konunga Egyptalands sem hann hafði aðgang að í Neðra Egyptalandi. Konungalisti hans og umritanir hans á nöfnum konunga á grísku hafa mikið verið notaðir af egyptalandsfræðingum og eru enn hafðir til viðmiðunar. Konungalistinn varð grundvöllurinn að þeim rannsóknum á sögu Egyptalands hins forna sem hófust við ráðningu helgirúna Forn-Egypta á 18. öld. Maneþon hefur þekkt til verka Heródótosar og sumir hafa stungið upp á að hann hafi ætlað sér að bæta við verk gríska sagnaritarans og jafnvel reynt að samræma sögu sína frásögnum hans.