open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lille

**Lille** (franska *Lille* eða hollenska *Rijsel*) er borg í Frakklandi með um 235 þúsund íbúa (2020) en á stórborgarsvæðinu (*Metropole Européenne de Lille*) búa um 1,1 milljón manns og er það fjórða stærsta stórborgarsvæði Frakklands.

Heiti bæjarins er leitt af latínu fyrir -eyja, 967; Insulam, 1063; Islae, Illa 1066; og loks hefur tiltekna greinunum verið skotið framan við Lile 1224.

## Menntun
* EDHEC Business School
* ESME Sudria
* EPITECH
* E-Artsup
* IÉSEG School of Management
* ISEG Marketing & Communication School
* ISG Business School
* SKEMA Business School

## Íþróttir
*Lille OSC, knattspyrna
Lúxemborg (borg)

**Lúxemborg** er höfuðborg landsins Lúxemborg. Hún er jafnframt stærsta borg landsins með um 136 þúsund íbúa (2024).

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Alícante

**Alícante** (valensíska: *Alacant*) er borg í Alícantehéraði á Costa Blanca ströndinni og höfuðborg héraðsins. Borgin og samnefnt hérað er eru í suðurhluta sjálfstjórnarhéraðsins Valencíu á Miðjarðarhafsströnd Spánar. 

Íbúar borgarinnar sjálfrar voru um 331 þúsund árið 2016 en á stórborgarsvæðinu búa rúmlega 757 þúsund manns. Atvinnulíf í Alícante byggist á ferðamönnum og vínframleiðslu en auk þess er flutt þaðan út ólífuolía og ávextir.
Almere

**Almere** er borg í Hollandi með um 216 þúsund íbúa (2021) og er áttunda stærsta borg landsins. Borgin var stofnuð árið 1976.
Varna

**Varna** er borg í Búlgaríu við strönd Svartahafsins. Hún er þriðja stærsta borg landsins með um 350 þúsund íbúa.

## Gallery

Image:Bulgaria-Varna-02.JPG
Image:Bulgaria-Varna-01.JPG
Image:Bulgaria-Varna-03.JPG
Image:Bulgaria-Varna-04.JPG
Plovdiv

**Plovdiv** er borg í Búlgaríu. Hún er næst stærsta borg landsins með um 380 þúsund íbúa.

## Myndasafn

Mynd:Bulgaria-Plovdiv-02.jpg
Mynd:Bulgaria-Plovdiv-01.jpg
Mynd:Bulgaria-Plovdiv-03.jpg
Mynd:Bulgaria-Plovdiv-04.jpg
Pálmar

**Pálmar** getur átt við:

* **[[Pálmar (ættbálkur)|Pálmar]]**, ættbálkur einkímblöðunga
* **[[Pálmar (mannsnafn)|Pálmar]]**, íslenskt mannsnafn
Katowice

**Katowice** er borg í Suður-Póllandi og höfuðborg Slesía sýslu. Íbúar borgarinnar eru um 318 þúsund en á stórborgarsvæðinu búa um 3,5 milljónir manna.
Constanţa

**Constanţa** eða **Konstantía** er ein af elstu borgum Rúmeníu og sú fjórða stærsta með um 283 þúsund íbúa (2011) en á stórborgarsvæðinu búa um 600 þúsund manns. Höfnin í Constanţa er stærsta höfnin við Svartahaf.
Rómarsáttmálinn

**Rómarsáttmáli** var sáttmáli, sem markaði upphaf Evrópubandalagsins og var undirritaður 25. mars 1957 í Róm, af fulltrúum Frakklands, Vestur-Þýskalands, Ítalíu, og Benelúxlandanna. Sáttmálinn tók gildi 1. janúar 1958.

Maastrichtsamningurinn tók við af Rómarsáttmála 1992, en með honum þróaðist Evrópubandalagið yfir í Evrópusambandið.
Kaunas

**Kaunas** er næst stærsta borgin Litáen, á eftir höfuðborginni Vilníus, með um 360 þúsund íbúa. Kaunas var áður höfuðborg landsins.
Iaşi

**Iași** er borg í norðausturhluta Rúmeníu með um 290 þúsund íbúa (2011). Borgin var áður höfuðborg Moldóvu eða til ársins 1861.
Timișoara

**Timișoara** er borg í Vestur-Rúmeníu með rúmlega 333 þúsund íbúa (2016) hún er bæði fjármála- og menningarmiðstöð í vesturhluta landsins.
 
Í borginni hófust óeirðir í desember 1989, sem leiddu fljótlega til uppreisnar og falls kommúnistaflokksins og aftöku Ceausescuhjónanna.
Galaţi

**Galaţi** er borg í Austur-Rúmeníu. Borgin er sjöunda stærsta borg landsins með um 249 þúsund íbúa (2011). Galaţi liggur við Dóná.
Cluj-Napoca

**Cluj-Napoca** er þriðja stærsta borgin í Rúmeníu með um 324 þúsund íbúa (2011). Borgin var stofnuð árið 1213.
Sofíja Rotarú

**Sofíja Myhajlovna Jevdokymenko-Rotarú** (fædd í Marsjyntsí í Úkraínu 7. ágúst 1947), þekktust undir listamannsnafninu **Sofíja Rotarú**, er úkraínsk popp-söngkona, lagahöfundur, dansari og leikkona.

## Tengill
* Vefsíða
Luger P08

**Luger P08** er þýsk hálfsjálfvirk skammbyssa, framleidd af skotvopnafyrirtækinu Deutsche Waffen und Munitionsfabriken. Hún var hönnuð árið 1898 af Georg Luger, og var fyrst framleidd árið 1900. Hún var hliðarvopn þýska flotans á unda hernum, árið 1904 varð hún hliðarvopn flotans en varð ekki hliðarvopn hersins fyrr en árið 1908. Hún var í notkun hjá þýska flotanum og hernum að árinu 1938, þegar skipt var í Walther P38 sem hliðarvopn. Luger P08 var notuð í fyrri heimsstyrjöldinni og var líka eitthvað notuð í seinni heimsstyrjöldinni, þó að þýski herinn hafi skipt Walther P38 árið 1938. 

Skammbyssan er 233 mm að lengd og er um 900 grömm að þyngd.
Heckler & Koch USP

**Heckler & Koch USP** er hálfsjálfvirk skammbyssa, framleidd af þýska skotvopnafyrirtækinu Heckler & Koch. Hún var hönnuð árið 1993 af manni að nafni Helmut Weldle, sem hefur hannað margar tegundir af skotvopnum fyrir Heckler & Koch seinustu áratugina. Skammbyssan er hliðarvopn í Bundeswehr, sem er þýsk sérsveit, hún er líka hliðarvopn í herjum og sérsveitum í 13 öðrum löndum. Hægt er að nota fjórar tegundir af skotum í skammbyssuna, .45 ACP, .40 S&W, .357 SIG og 9X19mm Parabellum. *USP* er skammstöfun á þýsku fyrir *Universelle Selbstladepistole*.

Skammbyssan er um 200 mm að lengd og er í kringum 760 grömm að þyngd.
Hóladómkirkja

**Hóladómkirkja** stendur á Hólum í Hjaltadal. Gísli Magnússon biskup vígði kirkjuna sem nú stendur 20. nóvember 1763. Laurids de Thurah yfirhúsameistari Dana gerði tillöguuppdrátt að steinkirkjunni og fól múrarasveininum Johan Christhop Sabinsky að fara til Íslands og stjórna verkinu. Rauði steinninn sem kirkjan er byggð úr var fenginn úr Hólabyrðu í nágrenninu. Á meðan að á kirkjubyggingunni stóð voru gerðar þó nokkrar breytingar frá tillöguuppdrætti Thurahs og réði þar mestu ýmsar ákvarðanir Gísla biskups. 

Sú kirkja sem nú stendur er sjöunda kirkjan sem stendur á Hólum og fimmta dómkirkjan:

# Kirkja Oxa Hjaltasonar, um 1050
# Önnur Hólakirkja, eftir 1050, fyrir 1106
# Kirkja Jóns Ögmundssonar, eftir 1106
# Kirkja Jörundar Þorsteinssonar fyrir eða um 1300 (Auðun rauði hóf smíði steinkirkju en lauk ekki)
# Kirkja Péturs Nikulássonar, eftir 1394
# Kirkja Halldóru Guðbrandsdóttur, 1627
# Núverandi steinkirkja, byggð í tíð Gísla Magnússonar, 1763 

## Verðmæti kirkjunnar
Nokkur menningarsöguleg verðmæti eru í kirkjunni, meðal annars altarisbrík sem talið er að Jón Arason hafi gefið kirkjunni í upphafi sextándu aldar, önnur brík í síðgotnenskum stíl sem talin gerð í Nottingham í Englandi um 1470 og róðukross í fullri líkamsstærð, í gotneskum stíl, líklega frá fyrri hluta sextándu aldar.

### Hólabrík
Altaristaflan í Hóladómkirkju er nefnd Hólabrík. Hún er frá kaþólskum tíma í gotneskum stíl, að öllum líkindum gerð í Þýskalandi á 16. öld. Sagt er að Jón Arason biskup hafi gefið kirkjunni hana á fyrri hluta 16. aldar. Líkneskin eru útskorin úr fugla-kirsuberjavið og gifsuð en bríkin er úr eik, gifsuð, máluð og gyllt. Bríkin hefur varðveist vel miðað við aldur, en þegar gert var við hana á árunum 1985-89 fundust mörg af einkennistáknum líkneskjanna bak við eitt myndverkið og því hefur verið hægt að gera hana sem líkasta upprunalega eintakinu.

#### Bríkinni stolið

Árið 1550, eftir að Jón Arason var hálshöggvinn í Skálholti, tóku danskir hermenn sig til og rændu verðmætum munum úr Hólakirkju og þar á meðal Hólabríkinni. Þegar þeir voru komnir hálfa leið til skips síns með bríkina, þá sliguðust hestarnir undan þyngdinni á bríkinni og hermennirnir gátu hana hvergi hreyft og urðu því að skilja hana eftir. Er Hólamenn komu til að sækja Hólabríkina heim í kirkjuna, segir sagan að bríkin hafi reynst þeim létt og hestarnir skokkuðu með hana aftur í kirkjuna.

## W.H. Auden í Hóladómkirkju
Breska skáldið W.H. Auden flakkaði um Ísland árið 1937. Þar á meðal fór hann í Hóladómkirkju og skrifaði um hana og altarisbríkina í *[[Letters from Iceland]]*: 

## Tengt efni
* Auðunarstofa
* Hólabiskupar

## Heimildir


## Tenglar
*Hóladómkirkja á kirkjukort.net
Jonna Louis-Jensen

**Jonna Louis-Jensen** (21. október 1936) var prófessor í íslensku máli og bókmenntum við Kaupmannahafnarháskóla og um tíma forstöðumaður Árnasafns (Den Arnamagnæanske Samling), sem er rannsóknarstofnun í handritafræðum við sama háskóla.

## Ævi
Jonna Louis-Jensen ólst upp í Kaupmannahöfn, en var á unglingsárum í Ósló og tók þar stúdentspróf 1955. Vegna áhuga síns á skyldleika norrænna mála fór hún til Íslands og lærði íslensku á heimili Páls Ísólfssonar tónskálds. Haustið 1956 hóf hún nám í norrænni textafræði hjá Jóni Helgasyni prófessor, og fór snemma að vinna með honum í Árnasafni í Kaupmannahöfn. Varð fastur starfsmaður þar 1965. Hún varð MA í norrænni textafræði 1964. 

Hún gaf út tvær gerðir *[[Trójumanna saga|Trójumanna sögu]]*, 1963 og 1981. Einnig hefur hún fengist mikið við rannsóknir á konungasögum, einkum þeirri gerð sem kölluð er *[[Hulda-Hrokkinskinna]]*, og fjallaði doktorsritgerð hennar um það efni: *Kongesagastudier. Kompilationen Hulda-Hrokkinskinna*, prentuð 1977. Árið 1968 sá hún um ljósprentaða útgáfu handritsins *Huldu*, AM 66 fol. (Early Icelandic Manuscripts in Facsimile VIII). Hún hefur birt fjölda greina um rannsóknir sínar.

Þegar Jón Helgason fór á eftirlaun 1972, tók Jonna við af honum sem prófessor í íslensku máli og bókmenntum við Kaupmannahafnarháskóla. Var hún fyrsti Daninn sem gegndi því embætti og einnig fyrsta konan. Þegar Árnanefnd (Den Arnamagnæanske Kommission) var endurskipulögð 1975, var Jonna skipuð í nefndina, ritari hennar frá 1976. Um það leyti fluttist Árnasafn í nýtt húsnæði hugvísindadeildar háskólans við Njálsgötu (Njalsgade) á Amákri (Amager). Hófst þá lokaþáttur handritamálsins með afhendingu handritanna til Íslands, sem lokið var 1997.

Jonna var aðalritstjóri Bibliotheca Arnamagnæana og Editiones Arnamagnæanæ á árunum 1976–1988. 

Hún var gestaprófessor í íslensku við Fróðskaparsetur Færeyja 1988–1990, en að öðru leyti hefur starfsferill hennar verið hjá Árnastofnun í Kaupmannahöfn.

Þegar Jonna varð sjötug, 2006, kom út afmælisritið, *Con Amore*, með úrvali af greinum hennar og ritaskrá.

Áður höfðu komið út tvö afmælisrit henni til heiðurs, með greinum annarra fræðimanna:
* *Equus Troianus, sive Trójuhestur, tygjaður Jonnu Louis-Jensen, 21. október 1986*, Rvík 1986.
* *Frejas Psalter. En psalter i 40 afdelinger til brug for Jonna Louis-Jensen*, København 1996. (2. útgáfa 1997). – Fyrsta útgáfa var í einu eintaki, sem fært var afmælisbarninu.

Jonna Louis-Jensen fékk íslensku fálkaorðuna 1991. Hún var tekin í Vísindafélag Íslendinga 1984, og í Vísindafélagið danska (Videnskabernes Selskab) 1997. Hún varð heiðursdoktor við Háskóla Íslands 2001.

## Tenglar
* Jonna Louis-Jensen – Mynd 
* Jonna Louis-Jensen – Úr Dansk kvindebiografisk leksikon

## Heimildir
* Jonna Louis-Jensen: *Con Amore, en artikelsamling udgivet på 70-årsdagen den 21. oktober 2006*. København.
Jón Kaldal

**Jón Kaldal** (24. ágúst 1896 í Stóradal í Austur-Húnavatnssýslu, 30. október 1981) var einn þekktasti íslenski ljósmyndarinn og afreksmaður í frjálsum íþróttum. Hann var með ljósmyndastofu á Laugaveginum í 49 ár og tók yfir 100 þúsund ljósmyndir á ferli sínum. Barnabarn hans og alnafni var um tíma ritstjóri Fréttablaðsins og síðar stofnandi Fréttatímans og ritstjóri hans.

## Ævi
Hann var sonur Jóns Jónssonar bónda og Ingibjargar Gísladóttur. Sjö ára gamall missti hann móður sína, bróðir hans lést nokkrum mánuðum síðar og föður sinn missti hann tíu ára gamall. Hann var þá sendur í fóstur ásamt bróður sínum Leifi og systur Ingibjörgu til föðurbróður þeirra, Pálma að Ytri-Löngumýri sem var næsti bær við Stóradal. Fóstru sína missti hann úr lungnabólgu 1911. Þá fluttist hann til Reykjavíkur. Þar hóf hann nám við ljósmyndum hjá Karli Ólafssyni árið 1915. Hann hóf að æfa langhlaup og átti hann eftir að setja mörg met. Hann fluttist til Kaupmannahafnar og lærði ljósmyndun áður en hann sneri aftur til Íslands og stofnaði ljósmyndastúdíó við Laugaveginn.

Jón var tekinn inn í heiðurshöll ÍSÍ árið 2017.

## Tenglar
* ''Kveðja til Kaldals'' , Morgunblaðið 14. nóvember 1981
* Jón Jónsson Biography and Statistics - Olympics at Sports-Reference.com
Einært rýgresi

**Einært rýgresi** (fræðiheiti: *Lolium multiflorum*) er einær eða sumareinær jurt af grasaætt (*Poaceae*). Það verður að jafna 100 til 120 sentímetra hátt og hefur öflugt rótarkerfi. Það er mikið notað sem grænfóður og nýtt ýmist til beitar eða sláttar.

## Lýsing

Blöð einærs rýgresis eru dökkgræn, flöt og breið. Efra borð blöðkunnar er rifflað en slétt á neðra borði. Þá er hún glansandi og þegar blöðin bærast í vindi virkar stykkið bylgjast. Blaðslíðrið er hárlaust og neðsti hluti þess er rauðleitt. Slíðurhiman er stór, allt að 4 mm á lengd.

Einært rýgresi er axgras, og hvert smáax hefur 10 til 20 blóm. Blómin hafa stutta títu. Í fljótu bragði getur rýgresi líkst húsapunti en helsti munurinn er þó að smáöx rýgresis snúa röð sinni að stráendanum en það gerir húsapuntur ekki.

Einært rýgresi gerir litlar kröfur til jarðvegs og getur gefið góða uppskeru á flestum stöðum þó hún sé auðvitað best í frjósömu landi. Tegundin er mjög þolin en þó helst viðkvæm þurrkum á vorin. Hún er mjög vinsæl vegna þess hve óbrigðul hún er í ræktun, er ódýr og hvað hún gefur mikla og lystuga uppskeru. Endurvöxtur er góður og á bestu ræktunarsvæðum á Íslandi er auðveldlega hægt að fá þrjár uppskerur, t.d. með tvíslætti og svo haustbeit. Þetta er vegna þess hve rýgresi nýtir vaxtartímann betur en önnur túngrös og grænfóðurjurtir. Rýgresi lifir lengi fram eftir hausti og gefur kropp t.d. fyrir fé.

## Afbrigði
Einært rýgresi skiptist í tvö afbrigði; sumar- og vetrarrýgresi. Það fyrrnefnda er stundum kallað vestervoldískt rýgresi (*var. westervoldicum*) en hið síðarnefnda ítalskt rýgresi (*var. italicum*).

Sumarrýgresi fer fyrr af stað og skríður fyrr. Sé það trassað að slá eða beita verður það lélegra fóður en vetrarafbrigðið. Vaxtartími þess er 60 til 70 dagar og hentar því til miðsumarsbeitar og jafnvel hægt að nýta það snemma náist að sá því snemma.

Vetrarrýgresi hefur vaxtartíma upp á 70 til 100 daga. Það þolir lengri vaxtartíma, t.d. fram á haust og skríður sjaldnar á Íslandi. Það getur gefið endurvöxt fram eftir hausti. Yrki eru ýmist tví- eða fjórlitna.

## Tilvísanir
Rauðsmári

**Rauðsmári** (fræðiheiti: *Trifolium pratense*) er belgjurt af ertublómaætt. Hann þekkist af ljósrauðum eða bleikum blómkollum. Rauðsmári er notaður í alls kyns túnrækt enda nýtir hann köfnunarefni úr andrúmslofti í sambýli við svokallaða Rhizobium-gerla.

## Lýsing
Rauðsmári hefur sterka stólparót en stönglarnir verða 40 cm á hæð. Þeir eru hærðir og ýmist uppréttir eða jarðlægir. Blöðin eru hærð og nær heilrend, oft með ljósan blett í miðju blaði. Blöðin eru þrífingruð með öfugegglaga eða sporbaugótt smáblöð. Smáblöð þessi eru 2 til 3,5 sentímetrar á lengd. Við blaðaxlir eru axlablöð sem mynda ljósgrænt slíður með dökkum æðum og löngum broddi í endann.

Blómgun rauðsmára verður í júlí til ágúst en það er mjög sjaldgæft að hann myndi fræ á Íslandi vegna þess að til að það gerist þurfa stór skordýr, eins og humlur, að sjá um frjóvgunina. Blómin eru við allar aðstæður víxlfrjóvga. Blómin eru einsamhverf og um 2,5 til 3 cm í þvermál. Krónan er 12 til 16 mm löng en bikarinn eilítið styttri, um 7 til 8 mm langur. Hann er aðhærður og klofinn niður að miðju í 5 örsmáa hærða flipa.

## Nýting
Rauðsmári telst til íslensku flórunnar, þó að hann sé ekki algengur nema sem slæðingur við bæi og á röskuðum svæðum. Hann hefur verið notaður til túnræktar að einhverju marki, en endist illa (oft bara um 2 til 4 ár) vegna þess hve hann er illa búinn undir beit og traðk. Hans kjörlendi er graslendi og tún, þó hann láti oft undan í samkeppni í grónu og frjósömu landi. Hann hentar einkar vel til gróffóðurverkunar, sér í lagi í blöndu við vallarfoxgras. Vallarfoxgras hefur reynst góður svarðarnautur rauðsmárans vegna þess að það er ekki eins frekt og margar aðrar grastegundir sem notaðar er í tún. Í íslenskum tilraunum sem gerðar voru 1994 var sýnt fram á það að rauðsmári hefur hærra hlutfall lignínsellulósa, meira af hrápróteini og steinefnum en félagi Vallarfoxgras.

Eitthvað hefur borið á svokölluðu smáraroti, sem er sveppasjúkdómur af völdum *[[Sclerotina trifolium]]* en hann er hættumestur á mildum, votum haustum og undir snjó. Þá er rauðsmári viðkvæmur við rótarsliti vegna frostlyftingar og hárri grunnvatnsstöðu. Hann safnar sterkju í forðarót sína sem er að vissu leyti því sterkjunni er erfiðara að breyta í orku fyrir grasbíta heldur en frúktósi eða súkrósi sem er aðal forðanæring grasa.

## Tilvísanir


## Heimildir
* 
*
Heljardalsheiði

**Heljardalsheiði** er fjallvegur milli Eyjafjarðar og Skagafjarðar, nánar tiltekið milli Svarfaðardals og Heljardals, sem er afdalur út frá Kolbeinsdal í Skagafirði. Heiðin er 865 m há, allgrýtt, illa gróin og lífseigar fannir á háheiðinni. Þar er Stóravarða á vatnaskilum. Há fjöll eru á báðar hendur, Heljarfjall (1.090 m) að sunnan en Hákambar (1.162 m) að norðan. Um fjögurra tíma ferð var talin vera á milli innstu bæja í Svarfaðardal og Kolbeinsdal. Heiðin hefur alla tíð verið fjölfarin, fyrrum var hún í þjóðbraut enda skemmsta leið til Hóla fyrir alla þá sem áttu þangað erindi af Norðaustur- og Austurlandi.  Símalínan sem lögð var frá Seyðisfirði til Reykjavíkur í upphafi 20. aldar var lögð yfir Heljardalsheiði. Bílvegur hefur hins vegar aldrei verið lagður um hana, þó er hún enn allfjölfarin bæði af gangandi fólki og ríðandi. Í aldanna rás hafa margir endað ævi sína á þessum fjallvegi. Veturinn 1195 hugðist  Guðmundur góði Arason, sem þá var prestur á Völlum í Svarfaðardal, fara vestur yfir Heljardalsheiði ásamt með 15 förunautum sínum, körlum konum og börnum. Þá brast á stórhríð svo margir urðu úti en aðrir komust við illan leik til byggða ýmist í Kolbeinsdal eða Svarfaðardal. Guðmundur sjálfur lá úti um nóttina en slapp lífs ásamt með stúlkubarni sem honum fylgdi.

Heljuskáli heitir nýreist sæluhús á háheiðinni.

## Heimildir
* 
* Guðmundar saga Arasonar. Biskupasögur II. Guðni Jónsson sá um útgáfuna.
Moussa Traoré

**Moussa Traoré herforingi** (f. 25. september 1936; d. 15. september 2020) var malískur stjórnmálamaður. Hann var forseti Malí frá 1968 til 1991.
Skráasnið

**Skráarsnið** er form á skrám sem yfirleitt segir til um hvaða hugbúnaður verður notaður þegar notandi velur að opna skránna. Í flestum stýrikerfum er geymdur listi yfir þekktar skjala endingar og hvaða hugbúnaður (forrit) verður notað til að opna skránna með.

## Skráarending
Skráarending er yfirleitt 3ja til 4ja stafa langt og segir venjulega til um á hvaða formi og hvaða forrit á að opna skjalið.

## Skráarsnið fyrir myndir
Myndir hafa alltaf þekkta endingu eins og .jpg, .gif, .svg og .png. Það skiptir máli í hvaða skráarsniði myndir eru vistaðar og þarf því að kynna sér vel hvað hvert mynda skráarsnið býður uppá ásamt því að gera sér grein fyrir, fyrir hvaða miðil myndin á að notast. Ef gif er tekið sem dæmi þá er aðeins notaðir 256 litir fyrir hvern ramma og þess vegna óhentug fyrir myndir sem eru eða nýta fleiri lit.

## Heimildir
* File Extensions
* File Extensions 
* File Extension Database
* 
* 
*
Hrúguröðun

**Hrúguröðun** er röðunarreiknirit sem velur ákveðið stak stærsta (eða minnsta) og raðar því aftast(eða fremst) í lista. Næstu stök sem eru lesinn í listan eru síðan röðuð annað hvort fyrir framan eða aftan upphaflega valda stakið, eftir því sem við á.

Hrúguröðun er aðeins hægari en vel útfærð snarröðun en hefur forskot í versta tilviks, tilvikum þar hún þarf bara O(n log n) tíma til að ljúka keyrslu.

## Sauðakóði
Einfaldur sauðakóðu fyrir reikniritið, takið eftir að allir listar eru zero based.
 function heapSort(a, count) is
     input:  an unordered array a of length count
 
     (first place a in max-heap order)
     heapify(a, count)
 
     end := count - 1
     while end > 0 do
         (swap the root(maximum value) of the heap with the last element of the heap)
         swap(a[end], a[0])
         (decrease the size of the heap by one so that the previous max value will
         stay in its proper placement)
         end := end - 1
         (put the heap back in max-heap order)
         siftDown(a, 0, end)
 
 function heapify(a,count) is
     (start is assigned the index in a of the last parent node)
     start := (count - 1) / 2
     
     while start ≥ 0 do
         (sift down the node at index start to the proper place such that all nodes below
          the start index are in heap order)
         siftDown(a, start, count-1)
         start := start - 1
     (after sifting down the root all nodes/elements are in heap order)
 
 function siftDown(a, start, end) is
     input:  end represents the limit of how far down the heap
                   to sift.
     root := start

     while root * 2 + 1 ≤ end do          (While the root has at least one child)
         child := root * 2 + 1            (root*2+1 points to the left child)
         (If the child has a sibling and the child's value is less than its sibling's...)
         if child < end and a[child] < a[child + 1] then
             child := child + 1           (... then point to the right child instead)
         if a[root] < a[child] then       (out of max-heap order)
             swap(a[root], a[child])
             root := child                (repeat to continue sifting down the child now)
         else
             return

## Heimildir
* Java sýnidæmi um hvernig hrúguröðun virkar 
* Heapsort code
Massachusetts Institute of Technology

**Tækniháskólinn í Massachusetts** eða **Massachusetts Institute of Technology**, þekktur sem **MIT**, er einkarekinn háskóli í Cambridge í Massachusetts í Bandaríkjunum. MIT leggur mikla áherslu á raunvísinda- og verkfræðigreinar.

William Barton Rogers stofnaði skólann árið 1861. Skólinn byggði á fyrirmyndum frá Þýskalandi og Frakklandi. Eftir seinni heimsstyrjöldina hóf MIT einnig kennslu í félagsvísindum, þ.á m. hagfræði, málvísindum og stjórnmálafræði.

Kennarar við skólann eru tæplega 1 þúsund talsins en á 5. þúsund nemendur eru í grunnámi við skólann og á 7. þúsund nemar stunda þar framhaldsnám. Einkunnarorð skólans eru *mens et manus* sem þýðir „hugur og hönd“.

## Tenglar

* Heimasíða skólans
Hengill

**Hengill** er fjalllendi í grennd við Reykjavík. Móberg er áberandi bergtegund þar. Hæsti punktur er Vörðu-Skeggi, 803 metrar. Jarðhiti er í Henglinum og ölkelda. Sunnan við Hengil eru þrjú dalverpi og í innsta dalnum, milli Hengils og Skarðsmýrarfjalls, er einn mesti gufuhver landsins. Hengill er talinn vera virk eldstöð.

## Tenglar
* Ölfus.is. Gönguleiðir - Kort
* Hengill, Global Volcanism Program, Smithsonian Inst.
* Hengilsvæðið Gönguleiðir (OR) 
*  Sveinborg Hlíf Gunnarsdóttir: Jarðfræði og ummyndun í nágrenni Reykjafells á Hellisheiði. MS ritgerð. Leiðbeinendur Björn S. Harðarson, etal. Jarðvísindadeild Verkfræði- og náttúruvísindasvið Háskóli Íslands. (2012)
Sameiningarröðun

**Sameiningarröðun** (e. mergesort) er tegund röðunaralgríms sem hefur tímaflækjuna *O*(*n* log *n*). Algrímið er er stöðugt sem þýðir að jafngild stök koma koma fyrir í sömu röð fyrir og eftir röðun. Þetta er tegund deili- og drottnunarreiknirits og var fyrst útfært af John von Neumann árið 1945. 

## Sameiningarröðun
**Sameiningarröðun** nýtir þann eiginleika hversu auðvelt það er að sameina tvo raðaða lista. Röðunin byrjar á að bera saman fyrstu tvö stökin í hvorum lista fyrir sig og afritar minna stakið (eða stærra ef raða á stærsta stakinu fyrst) í nýjan lista. Heldur síðan áfram og ber þá fyrsta stakið í listanum sem var með hærra stak í fyrsta samanburðinum við annað stakið í seinni listanum.

Röðunaraðferðin býr til þessa tvo röðuðu lista með því að skipta upprunalega listanum sem á að raða í tvennt, síðan hvorum þessarra nýju lista í tvennt aftur og svo framvegis þangað búið er að búta upprunalega listann niður í lista sem einungis geyma eitt stak hver. Að því loknu eru þessir einingalistar sameinaðir tveir og tveir í einu og mynda þá raðaðan lista með tveimur stökum. Því næst eru þeir listar sameinaðir og svo framvegis þangað til allir undirlistar hafa verið sameinaðir í heilan fullraðaðan lista.

## Algrím fyrir sameiningarröðun

Hugmyndin bakvið sameiningarröðun byggir á eftirfarandi:
# Hver listi sem inniheldur ekkert eða eitt stak er raðaður.
# Hverjum lista er skipt í tvennt (má muna einu staki ef heildarfjöldi staka er oddstæð tala).
# Sömu aðferð er svo beitt rakið á hvorn helming fyrir sig.
# Að lokum eru listarnir, sem þá eru raðaðir, sameinaðir.

Tvennt liggur að baki hraðvirkni algrímsins: 
# Færri skref þarf til að raða stuttum listum.   
# Færri skref þarf til þess að sameina tvo raðaða lista í raðaðan lista en þarf til þess að sameina tvo óraðaða lista í raðaðan lista.

Eftirfarandi er dæmi um sameiningarröðun á blendingsmáli:

 **function** mergesort(m)
     **var** *list* left, right, result
     **if** length(m) ≤ 1
         **return** m
     **else**
         **var** middle = length(m) / 2
         **for each** x **in** m **up to** middle
             add x to left
         **for each** x **in** m **after** middle
             add x to right
         left = mergesort(left)
         right = mergesort(right)
         result = merge(left, right)
         **return** result

Útfæra má sameiningarstefið (e. merge) með ýmsum hætti, hér er einföld útfærsla á blendingsmáli:

 **function** merge(left,right)
     **var** *list* result
     **while** length(left) &gt; 0 **and** length(right) &gt; 0
         **if** first(left) ≤ first(right)
             append first(left) to result
             left = rest(left)
         **else**
             append first(right) to result
             right = rest(right)
     **if** length(left) &gt; 0 
         append rest(left) to result
     **if** length(right) &gt; 0 
         append rest(right) to result
     **return** result

## Heimildir
*
Brobergen

**Brobergen** (plattþýska *Brobargen*) er þorp í Stade-héraði í Neðra-Saxlandi, Þýskalandi. Þorpið stendur á bökkum Oste. Það er 6,06 km² að flatarmáli og hefur 226 íbúa (31. desember 2003). Brobergen var eigið sveitarfélag til 1972 en er nú í sveitarfélaginu Kranenburg. Þorpsins er fyrst getið í heimildum frá áruinu 1286 (*Brocberge*).
Hrói höttur

**Hrói höttur** (enska: **Robin Hood**) er persóna úr enskum þjóðsögum frá miðöldum. Sögurnar gerast á Englandi, nánar til tekið í Skírisskógi í Nottinghamshire í Englandi. Flestir sagnfræðingar eru þó á því að Hrói hafi verið fæddur í Loxley í suðurhluta York-héraðs og að hann sé grafinn í Kirkleesklaustri í vesturhluta Yorkhéraðs.

Í nýrri útgáfunum af sögunum og þeim sem þekktari eru er Hrói mikil hetja sem berst gegn óréttlæti og harðstjórn og er þekktur fyrir að stela frá þeim ríku til að gefa þeim fátæku. Hrói höttur er því orðinn eins konar staðalímynd manneskju sem er tilbúin til að gera hvað sem er, meira að segja brjóta lögin, til að aðstoða þá sem minna mega sín.

Í sögunum hefur Hrói stóran hóp fylgismanna, útlaga sem berjast með honum og styðja hann. Í nýrri útgáfum sagnanna er fógetinn í Nottingham mikill harðstjóri sem misnotar stöðu sína til að bæta eigin hag t.d. með ólögmætum eignaupptökum á landi, ofursköttum og ofsóknum á hendur hinum fátæku. Í sumum útgáfum er Jóhann prins andstæðingurinn, sem situr að völdum á meðan bróðir hans Ríkharður ljónshjarta er í krossför í landinu helga. Jóhann prins var uppi á síðari hluta 12. aldar og byrjun þeirrar 13. (f. 24. desember 1166, d. 19. október 1216). Hann var yngri bróðir Ríkharðs og tók við ríkinu eftir dauða hans. Jóhann hafði viðurnefnið *lackland*, sem þýðir í raun landlaus, vegna þess að sem yngsti sonur átti hann ekki tilkall til valda og erfða. Hann hefur verið nefndur Jóhann landlausi á íslensku og er í raun ekki sá þorpari og skálkur sem margar sögurnar um Hróa hött gefa til kynna. Hann er nú á tímum ef til vill frægastur fyrir að hafa undirritað Magna Carta sem minnkaði völd konungsins í Englandi og margir telja fyrstu tilburði til þess að koma á lýðræðislegum stjórnunarháttum í konungsríki.

Í elstu útgáfunum er Hrói höttur lágstéttarmaður en í þeim síðari er honum yfirleitt lýst sem aðalsmanni og landeiganda. Sumar sögurnar segja að hann hafi barist í krossferðunum en þegar hann kom heim hafi fógetinn veri búinn að yfirtaka landareign hans.

## Félagar Hróa hattar
Í nýrri sögunum er Maríanna unnusta Hróa. Henni er yfirleitt lýst sem hugrakkri og sjálfstæðri konu af aðalsættum.
 
Litli-Jón er einn einn af dyggustu stuðningsmönnum Hróa. Honum er yfirleitt lýst sem risavöxnum og sterkbyggðum manni. Þegar þeir Hrói hittast í fyrsta sinn reynir Litli-Jón að koma í veg fyrir að Hrói komist yfir brú og þeir berjast um það með stöfum. Bardaginn endar á því að Litli-Jón vinnur og skellir Hróa út í ána. Eftir bardagann fellst hann hinsvegar á að ganga til liðs við Hróa og berjast með honum gegn ofríki fógetans.

Tóki munkur er einn af óvenjulegri fylgismönnum Hróa. Honum er yfirleitt lýst sem feitlögnum, kátum og vingjarnlegum munki sem er auk þess mikill sælkeri bæði á mat og vín.
Egill Ingibergsson

**Egill Ingibergsson** (f. 10. janúar 1962) er leikmyndahöfundur og ljósahönnuður. Hann hefur verið tæknistjóri leiklistardeildar Listaháskóla Íslands um árabil, þar sem hann hefur tekið þátt í sköpunarvinnu flestra sýninga Nemendaleikhússins auk kennslu við skólann. Hann hefur lýst yfir sjötíu atvinnuleiksýningar og er höfundur leikmynda á þriðja tug leiksýninga hjá hinum ýmsu leikhúsum og hópum. Ennfremur hefur hann fengist við búningahönnun, hljóð- og myndbandavinnslu fyrir ófáar sýningar og unnið í kvikmyndum og sjónvarpi. 

Egill hlaut Grímuverðlaunin fyrir lýsingu í Meistarinn og Margaríta hjá Hafnarfjarðarleikhúsinu og fyrir leikmynd Gullna hliðsins hjá Leikfélagi Akureyrar, auk tilnefningar. 

Egill var formaður Félags leikmynda-og búningahöfunda og stjórnarmaður í Bandalagi íslenskra listamanna í nokkur ár.
Hjónabandssæla

**Hjónabandssæla** (eða **furstakaka**) er einföld hvunndagskaka og þykir fyrirhafnarminni í bakstri en flestar aðrar, og þar af koma vinsældir hennar. Hún er oftast gerð úr hafragrjónadeigi sem er breitt út í form og rabbabarasulta smurð yfir. Aflöngum deigræmum er síðan raðað í net yfir, eða deigið einfaldlega hrært í hröngl og stráð yfir. Hjónabandssælan á rætur að rekja til *Linzertorte*, sem er austurrísk kaka.

## Tenglar
* ''Uppskrift að Hjónabandssælu''; af vef Rögn Kristínar Jónsdóttur
* ''Uppskrift að Hjónabandssælu án eggja og mjólkur''; Morgunblaðið 1994
Elagabalus

**Marcus Aurelius Antoninus** (203 - 11. mars 222) var rómarkeisari frá 218 til 222. Hann er þekktur sem **Elagabalus**, en það var viðurnefni sem hann tók sér vegna þess að hann var æðsti prestur í söfnuði guðsins El-Gabal.

Elagabalus var skyldur Caracalla og Geta fyrrum rómarkeisurum í gegnum ömmu sína, Juliu Maesu, sem var systir Juliu Domnu móður Caracalla og Geta og eiginkonu Septimiusar Severusar.

Elagabalus var aðeins um 14 ára gamall þegar hann varð keisari en það var að miklu leyti Juliu Maesu að þakka þar sem hún tilkynnti (ranglega) að hann væri sonur Caracalla, sem hafði verið vinsæll meðal hersins, og einnig mútaði hún herdeildum til þess að þær myndu lýsa yfir stuðningi við Elagabalus sem keisara og gera uppreisn gegn Macrinusi, þáverandi keisara. Macrinus lýsti þá stríði á hendur Elagabalusi og mætti honum í bardaga árið 218 þar sem herdeildir Elagabalusar báru sigurorð. Macrinus flúði eftir bardagann en náðist fljótlega og var tekinn af lífi.

Elagabalus varð fljótlega mjög umdeildur keisari, m.a. vegna trúarofstækis síns, en hann ýtti hinum hefðbundnu rómversku guðum til hliðar og reyndi að láta alla tilbiðja sinn guð, El-Gabal. Einnig var einkalíf hans mjög umdeilt; hann giftist að minnsta kosti þremur konum á sínum stutta valdaferli en hann var líka opinberlega tvíkynhneigður og klæðskiptingur.

Móðir Elagabalusar, Julia Soaemias, studdi hann í sínu trúarofstæki, þrátt fyrir vaxandi óvinsældir á meðal almennings. Það var hinsvegar stuðningur ömmu hans, Juliu Maesu, sem skipti mestu máli og árið 221 virðist sá stuðningur hafa horfið og hún snúið sér að öðru barnabarni sínu, Alexander Severus. Hún fékk Elagabalus til þess að ættleiða Severus og gefa honum titilinn Caesar. Meðlimir lífvarðasveitarinnar studdu að lokum einnig að Alexander Severus yrði skipaður keisari og tóku því Elagabalus og móður hans af lífi 11. mars 222 og lýstu Severus sem keisara.
Dögurður

**Dögurður** (eða **dagverður** og jafnvel **hábítur** eða **bröns**) (enska: *brunch*) er máltíð sem kemur í staðinn fyrir morgunverð og hádegismat. Sumir hafa kallað dögurðinn *dragbít* í hálfkæringi, þar sem þetta er árbítur (þ.e. morgunmatur) sem dregst á langinn. 

## Tenglar
* 
* ''Íslenskt mál''; Morgunblaðið 1990
* ''Íslenskt mál''; Morgunblaðið 1989
Hádegismatur

**Hádegismatur** (eða **hádegisverður**) er máltíð sem er snædd um hádegi, þ.e.a.s. um kl. 12. Orðið *miðdegismatur* er oftast haft um hádegismat í venjulegum skilningi, en hann gat þó dregist frá klukkan 12 til 4 á daginn. Oftast var það um hábjargræðistímann, og var þá kannski aðeins drukkið kaffi á hádegi.
Morgunmatur

**Morgunmatur** (eða **morgunverður**) er máltíð sem snædd er að morgni dags, og er fyrsta máltíð dagsins. Einnig er til nokkuð sem nefnist „litli skattur“ eða „skatturinn“, en það er málsverður sem borðaður er um kl. 9 (á undan venjulegum morgunmat). 

## Samheiti á íslensku
Morgunmatur á sér mörg samheiti á íslensku. Þau eru t.d. „árdegisverður“, „árbítur“, „frúkostur“ og „morgunskattur“. Hið gamla orð dögurður, sem í fornri íslensku var haft um morgunmat, hefur fengið nýja merkingu og verið notað sem þýðing á enska orðinu „brunch“.
Kvöldmatur

**Kvöldmatur** (eða **kvöldverður**) er máltíð sem er snædd eftir klukkan 6 á Íslandi. Á íslensku er einnig til orð eins og: *aftanverður*, *kvöldskattur* og *náttverður* í sömu merkingu. Orðið *kvöldverður* er stundum einnig haft um (virðulega) veislumáltíð sem fer fram að kvöldi til.
Grænkál

**Grænkál** (fræðiheiti: *Brassica oleracea*) er ræktunarafbrigði garðakáls sem myndar ekki höfuð. Grænkál er talið standa nær hinu upprunalega garðakáli en önnur ræktunarafbrigði. Aðalræktunarsvæði grænkáls eru í Norður- og Mið-Evrópu og Norður-Ameríku. Jurtin er harðger en þolir illa hita og rakan jarðveg.
Severed

**Severed** (áður **Severed Crotch**) er íslensk  dauðarokkshljómsveit sem hefur verið starfandi síðan árið 2004.

Severed Crotch var stofnuð úr ösku tveggja islenskra dauðarokkshljómsveita: *[[Lack of Trust]]* og *[[Nokturn]]* og þáverandi meðlimaskipan var með Torfa á rafmagnsgítar, Kjartan á rafmagnsgítar, Þórð á Rafbassa, Gunnar þór á trommum. Í lok sumars 2004 þá bættist við söngvarinn Ingólfur við sveitina. Seinna um haustið spiluðu Severed Crotch sína fyrstu tónleika við góðar undirtektir. Snemma árs 2005 sagði Torfi skilið við Severed Crotch. Eftir brottför Torfa varð tónlistin flóknari og þyngri. Ingvar bættist við hljómsveitina seinna sama ár á gítar og spilaði með þeim út 2005. Eftir það héldu Severed Crotch áfram sem fjögurra manna sveit. 

Sumarið 2006 hófu þeir upptökur á sinni fyrstu EP stuttskífu, *[[Soul Cremation]]*. Kom hún út árið 2007. Í Mars 2007 bættist nýr gítarleikari við Severed Crotch, Marvin Einarsson, og spilaði hann með þeim um það bil eitt ár áður en Severed Crotch sagði skilið við hann. Árið 2008 kom út Kynningardiskurinn *[[Promo '07]]*. Eftir brottför Marvins gekk Ingvar Sæmundsson í hljómsveitina. Árin 2012-2014 var sveitin í dvala en kom aftur á Eistnaflugi 2014 og breytti sveitin nafninu sínu í Severed.  Ingvar Sæmundsson gekk úr sveitinni árið 2015 og einbeitti sér að hinni þungarokkssveit sinni Momentum. Unnar Sigurðsson (Beneath) tók við gítarskyldum hans.

## Meðlimir
* Ingólfur Ólafsson - söngur
* Þórður - bassi
* Kjartan Valur - gítar
* Gunnar Þór - trommur 
* Unnar Sigurðsson - gítar

## Fyrrverandi meðlimir
* Torfi - gítar
* Marvin Einarsson - gítar
* Ingvar Sæmundsson - gítar
## Útgefið efni
### Plötur
* *[[Soul Cremation]]* (2007)
* *[[Promo '07]]* (2008)
**[[The Nature of Entropy]]* (2010)

### Tónlistarmyndbönd
*Spawn of Disgust:
http://www.youtube.com/watch?v=mNXHJB4Ewes
Skýjakerfi umhverfis lægðir

Þegar heitir og kaldir loftmassar mætast skapast orka þegar kalt og þungt loft þrengir sér undir léttara hlýrra loft. Við það myndast tvenns konar skil, annað hvort hitaskil eða kuldaskil, skilin geta einnig runnið saman og myndað samskil. Við skilin myndast lægðir sem berast með háloftastraumunum. Í báðum tilvikum lyftist hlýja loftið og við það myndast ský og síðan úrkoma.  

## Lægðir við Ísland

Ísland liggur oft nærri skilum milli hlýrra og kaldra loftmassa, en á þeim myndast flestar lægðir Norður-Atlantshafsins. Eru lægðir því tíðar nálægt landinu, einkum að vetrarlagi. Hreyfast lægðirnar ýmist í norðaustur eða norður fyrir vestan land, eða til austurs og síðan norðausturs fyrir sunnan land. Stundum fara þær alllangt fyrir sunnan landið og hafa lítil áhrif hér. Á Íslandi blæs hvað oftast úr suðaustri, og rignir þá einkum þegar lægðir nálgast úr suðvestri. Skil sem fara yfir Ísland eru oft samskil sem gerir það að verkum að áhrif hlýja loftmassans gætir ekki við yfirborð jarðar nema fyrst þegar lægðin nálgast. Einungis finnum við þá fyrir áhrifum kalda loftmassans.

## Skýjamyndun samfara lægðum

### Vatnsklær

Vatnsklær koma fyrst framm hátt í suðvestri eru oft fyrstu merki um lægð. Vatnsklær eru Háský. 

### Blika

*Blika* kemur oft í kjölfar Vatnsklóa. Blikan sem er háský þekur allan himininn og mótar oft fyrir sólu í gegnum skýin. Rósbaugur myndast stundum í kring um blikuna, vegna ljósbrots við ískristalla.

### Gráblika

Gráblika fylgir blikunni á eftir, þegar lægðin dýpkar. Hún er neðar á himninum en blikan og úr þykkri grábliku rignir.

### Regnþykkni
Þegar skilin nálgast tekur Gráblikan tekur að þykkna og ringningin ágerist og verður blikan þá að samfelldu þykkni er kallast Regnþykkni.

### Þokuský
Þoka er skilgreind sem skigni minna en einn km. Þokuloftið er hlítt og oft fylgir því úði.

### Bólstraský

Þegar loftið hlýnar smám saman verður það óstöðugt. Ef það fer yfir hafsvæði tekur það til sín mikinn raka og myndast þá bólstraský. 

### Skúraský
Bólstraský vaxa vegna mikils uppstreimis lofts og verða loks að háreistum skúraskýum. Stundum verða þessi skúraský mikil um sig að haglél fellur úr skýunum sem og líkur á þrumuveðri aukast.

## Tilvísanir


## Heimild
* Markús Á. Einarsson 1989. *Hvernig viðrar?*. Iðunn, Reykjavík.
* Markús Á. Einarsson 1976. *Veðurfar á Íslandi*. Iðunn, Reykjavík.
Extreme

**Extreme** er bandarísk rokkhljómsveit sem var vinsæl 8. og 9. áratug síðustu aldar. Hún hefur gefið út fjórar breiðskífur, tvær stuttskífur (í Japan) og tvo safndiska. 

## Ferilskrá
### Fyrstu árin (1985-1989)
Árið 1985 voru söngvarinn Gary Cherone og trommarinn Paul Geary í hljómsveit, en gítarleikarinn Nuno Bettencourt og bassaleikaranum Pat Badger í annarri, eftir að þessar tvær hljómsveitir rifust um sameiginlegt búningsherbergi í Boston ákváðu þeir Gary, Paul, Nuno og Pat að stofna sína eigin hljómsveit, sem þeir nefndu Extreme. 

Gary og Nuno byrjuðu að semja lög saman og spilaðu þeir mörgum sinnum á Boston-svæðinu. Þar varð hljómsveitin fljótt vinsæl og fékk mjög góð ummæli á The Boston music awards. 

Hljómsveitin var búin að semja um 55 lög þegar Bryan Huttenhower stjóri A&M ákvað að gera við þá samning, og var það árið 1988. Þá tóku þeir upp sínu fyrstu breiðskífu sem bar nafn hljómsveitarinnar og var gefið út árið 1989. Fyrsta smáskífa Extreme hét „Kid Ego“, en Gary viðurkenndi seinna að hann skammaðist sín fyrir lagið. Síðasta lag breiðskífunnar Extreme, „Play with me“, var síðan notað í mynd Stephen Herek; ''Bill & Ted's Excellent Adventure.
Stjörnuskoðun

**Stjörnuskoðun** eða **stjörnuathugun** er aðferð í stjörnufræði við að kanna himinfyrirbæri. Nota má ber augu til að skoða stjörnuhimininn, en sjónaukinn olli byltingu þegar hann kom fram í upphafi 17. aldar. Með tilkomu útvarpssjónauka um miðja 20. öld hófst tímabil útvarpsstjörnufræði. Andrúmsloft jarðar takmarkar ljósmagn frá stjörnum, sem berst til jarðar, og því hafa menn á seinni árum sent nokkra stjörnusjónauka á sporbaug um jörðu, t.d. Hubblesjónaukann. 

## Tenglar
* Stjörnufræðivefurinn
* Stjörnuskoðunarfélag Seltjarnarness
Ólafur Ragnarsson

**Ólafur Ragnarsson** (fæddur 8. september 1944 á Siglufirði, lést 27. mars 2008 í Reykjavík) stofnaði bókaforlagið Vöku og var framkvæmdastjóri þess sem og eftirrennara þess, Vöku-Helgafell og Eddu-miðlun. Hann stofnaði Bókaforlagið Veröld árið 2005.

Hann var blaðamaður á Alþýðublaðinu, frétta- og dagskrárgerðarmaður hjá Sjónvarpinu og ritstjóri dagblaðsins Vísis.

Hann hlaut riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2006 fyrir framlag til íslenskrar bókaútgáfu.

## Ritverk
* *Gunnar Thoroddsen*, Vaka, 1981
* *Lífsmyndir skálds : æviferill Halldórs Laxness í myndum og máli* ásamt Valgerði Benediktsdóttur, Vaka-Helgafell 1992
* *Halldór Laxness : líf í skáldskap*, Vaka-Helgafell, 2002
* *Til fundar við skáldið Halldór Laxness*, Veröld, 2007
* *Agnarsmá brot úr eilífð*, Veröld, 2008

## Heimildir
* 
* 
*
Nikósía

**Nikósía** er höfuðborg Kýpur og Norður-Kýpur. Borgin er stærsta borg Kýpur. Í grísk-kýpverska hluta hennar búa 47.832 íbúar en alls 276.410 manns séu úthverfi í grísk-kýpverska-hlutanum tekin með. Sé tyrknesk-kýpverski hlutinn tekinn með búa 84.893 íbúar í Nikósíu en alls 309.500 séu öll úthverfi tekin með.

## Tilvísanir

## Sjá einnig
* Norður-Nikósía
DNG

**DNG** (**Digital Negative**) er skráarsnið fyrir hráar stafrænar ljósmyndir. Fyrirtækið Adobe, sem bjó til Photoshop, gerði staðalinn.
Varið land

**„Varið land“** var undirskriftasöfnun, sem stóð frá 15. janúar til 20. febrúar 1974. Markmiðið var að sýna stuðning landsmanna við veru varnarliðsins á Íslandi eftir að ríkisstjórnin hafði farið fram á endurskoðun varnarsamningsins við Bandaríkin. Söfnunin fór þannig fram að sjálfboðaliðar um allt land söfnuðu undirskriftum á sérprentaða, tölusetta lista sem skilað var á skrifstofu "Varins lands". Þegar listunum hafði verið skilað var farið yfir þá til að kanna hvort viðkomandi hefði náð tvítugsaldri, hvort hann fyndist á því heimilisfangi sem tilgreint var, og hvort hann hefði ritað undir oftar en einu sinni. Alls söfnuðust 55.522 gildar undirskriftir kosningabærra manna, eða 49% þeirra sem atkvæði greiddu í alþingiskosningum sama ár. Undirskriftirnar voru afhentar Alþingi 21. mars sama ár. Þessi áskorun Varins lands til alþingismanna olli miklum úlfaþyt og deilum í þjóðfélaginu, en herstöðvaandstæðingar gagnrýndu forgöngumenn undirskriftasöfnunarinnar harkalega fyrir það sem þeir töldu óþjóðlega starfsemi, runna undan rifjum bandarísku leyniþjónustunnar CIA. Einnig voru forvígismenn undirskriftasöfnunarinnar sakaðir um að ætla að afhenda undirskriftagögnin tilteknum stjórnmálaflokki til stuðnings í komandi alþingiskosningum. Þá voru þeir gagnrýndir fyrir að neita að taka þátt í umræðum, en þeir svöruðu að málið væri landsmönnum gagnkunnugt. 

Árið eftir höfðuðu forgöngumenn söfnunarinnar meiðyrðamál á hendur þeim, sem þeir töldu hafa borið þá ósæmilegum sökum, þ.á m. stúdenta við háskólann, sem höfðu verið stóryrtir í skólablaðinu og m.a. krafist þess að þeim forgöngumönnum sem væru starfsmenn háskólans yrði sagt upp stöðum sínum. Nokkrir andstæðingar stofnuðu í framhaldi málfrelsissjóð til að  af kostnaði vegna hugsanlegra og fallinna dóma. 152 háskólamenn og aðrir góðborgarar rituðu nafn sitt undir harðorða yfirlýsingu gegn forvígismönnum undirskriftarsöfnunarinnar. Alls voru höfðuð þrettán dómsmál sem flest enduðu fyrir Hæstarétti. Í öllum málunum voru ummæli ómerkt. Í tólf málum var sakborningum dæmt að greiða málskostnað, í átta málum voru dæmdar sektir og í þremur miskabætur.

## Útdráttur úr tilkynningu

Forgöngumennirnir, 14 talsins undirrituðu tilkynninguna.

## Forgöngumenn „Varins lands“
* Bjarni Helgason jarðvegsfræðingur
* Björn Stefánsson skrifstofustjóri
* Hreggviður Jónsson forstöðumaður
* Hörður Einarsson hæstaréttarlögmaður
* Jónatan Þórmundsson prófessor
* Ólafur Ingólfsson B.A.
* Óttar Yngvason héraðsdómslögmaður
* Ragnar Ingimarsson prófessor
* Stefán Skarphéðinsson framkvæmdastjóri
* Unnar Stefánsson viðskiptafræðingur
* Valdimar Magnússon framkvæmdastjóri
* Þorsteinn Sæmundsson, stjörnufræðingur
* Þorvaldur Búason eðlisfræðingur
* Þór Vilhjálmsson prófessor

## Ummæli

## Tengt efni
* Menningarstofnun Bandaríkjanna
* Samtök um vestræna samvinnu (SVS)
* Varðberg

## Heimildir
* ''Viðtal við Þorstein Sæmundsson (óbirt)''  
* Þorsteinn Sæmundsson: Blaðagreinar sem snerta Varið land 
* Þorsteinn Sæmundsson: Skýringar við blaðagreinar 
* Þorsteinn Sæmundsson: Stefnur og dómar 
* ''55.522 Íslendingar skrifuðu undir''; frétt í Morgunblaðinu 1974
Birkirkara

**Birkirkara** eða **B'Kara** er stærsta borg Möltu með 22.613 íbúa árið 2010. Hún er jafnframt ein af elstu borgum landsins, fyrst nefnd 1436.

Borgin er meðal annars heimaborg fyrrverand forseta landsins, Edward Fenech Adami, uppreisnarleiðtogans Alfred Sant og fyrsta forseta landsins, Anthony Mamo.
Vantaa

**Vantaa** (sænska: *Vanda*) er borg í Suður-Finnlandi, staðsett rétt hjá Helsinki. Vantaa, Helsinki, Espoo og Kauniainen mynda Helsinki-höfuðborgarsvæðið. Vantaa er fjórða fjölmennasta borg Finnlands með um það bil 229.000 íbúa (2019) dreifða yfir 243 km² svæði. Stærsti flugvöllur Finnlands, Helsinki-Vantaa flugvöllur, er staðsettur í borginni.

## Íbúar
Íbúar borgarinnar frá árinu 1805 - 2013.
Eric Clapton

**Eric Patrick Clapton** (fæddur 30. mars 1945) er enskur gítaristi, söngvari, texta- og lagahöfundur. Hann hefur samið lög líkt og „Layla“ og „Tears in Heaven“. Clapton spilaði í hljómsveitum á borð við Cream og The Yardbirds. Hann spilaði á minningartónleikum um George Harrison en þeir voru góðir vinir. 

Clapton átti son sem lést eftir að hafa dottið  út um glugga. Eftir það hætti hann að koma fram og gefa út lög um tíma, en tók svo til við það aftur með frægu minningarlagi um son sinn: *Tears in Heaven*.

## Sólóbreiðskífur
*Eric Clapton (1970)
*461 Ocean Boulevard (1974)
*There's One in Every Crowd (1975)
*No Reason to Cry (1976)
*Slowhand (1977)
*Backless (1978)
*Another Ticket (1981)
*Money and Cigarettes (1983)
*Behind the Sun (1985)
*August (1986)
*Journeyman (1989)
*From the Cradle (1994)
*Pilgrim (1998)
*Reptile (2001)
*Me and Mr. Johnson (2004)
*Sessions for Robert J (2004)
*Back Home (2005)
*Clapton (2010)
*Old Sock (2013)[268]
*I Still Do (2016)
*Happy Xmas (2018)
*Meanwhile (2024)
Schwechat

**Schwechat** er borg í fylkinu Neðra Austurríki í Austurríki. Áætlaður íbúafjöldi árið 2016 var um 17 þúsund.
Franz Ferdinand (hljómsveit)

**Franz Ferdinand** er skosk rokkhljómsveit. Meðlimir hennar eru Alexander Kapranos söngvari og gítarleikari, Nick McCarthy hljómborðs- og gítarleikari, Bob Hardy bassaleikari og Paul Thomson trommuleikari. Sveitin var stofnuð í Glasgow árið 2001.

## Saga
Fyrsta plata þeirra kom út árið 2004 og bar nafn hljómsveitarinnar en á þeirri plötu má finna stórsmellinn „Take Me Out“ og önnur lög sem urðu mjög vinsæl eins og „Jacqueline“ og „The Dark Of The Matinée“. Hljómsveitin sló í gegn með þessari fyrstu plötu sinni og snemma næsta ár sendu þeir frá sér smellinn „Do You Want To“. Um sumarið sama ár gáfu þeir svo út aðra plötu sína You Could Have It So much Better og kvað við rokkaðri tón á þeirri plötu, sem einnig féll vel í kramið hjá tónlistarunnendum. Vorið 2008 hyggjast þeir svo senda frá sér þriðju skífuna sem að sögn hljómsveitarmeðlima verður á lágstemmdari nótum en hljómsveitin hefur verið þekkt fyrir.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *[[Franz Ferdinand (breiðskífa)|Franz Ferdinand]]* (2004)
* *[[You Could Have It So Much Better]]* (2005)
* *Tonight: Franz Ferdinand* (2009)
* *Right Thoughts, Right Words, Right Action* (2013)
* *Always Ascending* (2018)
* *The Human Fear* (2025)