open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Evrópukeppnin í knattspyrnu 2021

**Evrópukeppnin í knattspyrnu 2021** var keppni sem var fyrirhuguð árið 2020 og átti að fara fram í 12 borgum í 12 löndum Evrópu frá 11. júní til 11. júlí. Vegna kórónaveirufaraldurs og óvissu vegna þróunarinnar tengd henni og frestun deilda innan landa var ákveðið að fresta keppninni til 2021. 

Keppnin var haldin víðs vegar í álfunni til að halda upp á 60 ára afmæli keppninnar. Portúgal var ríkjandi meistari. Myndbandsdómgæsla var notuð í fyrsta sinn í evrópukeppni. 20 lið komust á mótið úr undankeppninni en 4 lið fóru í umspil, þar á meðal Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu. Ísland vann Rúmeníu en tapaði fyrir Ungverjalandi í umspilinu.

Ákveðið var að leyfa áhorfendur, þ.e. frá allt að 25-33% sæta á völlunum.  Síðar fengu fleiri aðdáendur að mæta á vellina eins og á fulla Wembley og Puskás-Arena.

Heimsmeistarar Frakklands, Þýskaland og Evrópumeistarar Portúgals duttu út í 16 liða úrslitum. Cristiano Ronaldo skoraði þó 5 mörk í 4 leikjum og sló met Michel Platini yfir mörk skoruð á Evrópumótinu. Allmörg sjálfsmörk voru skoruð og náðu mörkin að vera jafnmörg og á mótinu frá upphafi.

Í úrslitum mættust England og Ítalía. England sigraði Danmörku í undanúrslitum eftir framlengingu, Ítalir unnu Spán í vítakeppni. Ítalía vann England 3-2 í vítaspyrnukeppni.

## Knattspyrnuvellir
*  Stadio Olimpico í Róm
*  Wembley í London
*  Parken í Kaupmannahöfn
*  Hampden Park í Glasgow
*  Allianz Arena í München
*  Puskas Arena í Búdapest
*  Arena Nationala, Búkarest
*  Johan Cruyff Arena í Amsterdam
*  Krestovsky Stadium í St. Pétursborg  
*  Olympic Stadium í Baku.
*  Estadio de la Cartuja í Sevilla.

## Riðlakeppnin
### A-Riðill

### B-Riðill

### C-Riðill

### D-Riðill

### E-Riðill

### F-Riðill

## Útsláttarkeppnin
### 16-liða úrslit

### Fjórðungsúrslit

### Undanúrslit

### Úrslitaleikur

## Tölfræði og verðlaun
### Markahæstir
**5 mörk*: Cristiano Ronaldo, Patrik Schick
***4 mörk**:Romelu Lukaku, Harry Kane, Emil Forsberg og Karim Benzema
***3 mörk**: Xherdan Shaqiri, Raheem Sterling, Georginio Wijnaldum, Robert Lewandowski,  og Haris Seferović

### Haldið hreinu
***5 sinnum**: Jordan Pickford 
### Flestar stoðsendingar
***4 sinnum**: Steven Zuber 

### Leikmaður mótsins
*Gianluigi Donnarumma 

### Besti ungi leikmaðurinn
*Pedri 

### Fallegasta markið
*Patrik Schick  
## Tilvísanir
Robert Buron

**Robert Buron** (fæddur í París 27. febrúar 1910, dáinn 28. apríl 1973) var  franskur stjórnmálamaður og borgarstjóri í Laval frá 1971 til 1973.

Buron var rænt árið 1961 í valdaránstilraun í Alsír. Árið 1965 stofnaði hann stjórnmálahreyfinguna Objectif 72. 

Í Laval hefur skóli verið nefndur eftir honum.

## Bækur
* Marcel Launay, *Robert Buron*, témoignages de Pierre Pflimlin et Jean Offredo, Paris: Beauchesne, 1993, 208 p. (Politiques & chrétiens).
* Michel Gaignard, "Robert Buron s'implante en Mayenne", *L'Oribus*, num. 65, march 2006.

## Tilvísanir
Hliðum Keflavíkurflugvallar lokað

**Lokun hliða Keflavíkurflugvallar** var mótmælaaðgerð sem herstöðvaandstæðingar stóðu fyrir þann 13. mars árið 1976 til að mótmæla bandarískri hersetu á Íslandi, aðild Íslands að Atlantshafbandalaginu og framferði Breta í þorskastríðunum. Öllum sex hliðum herstöðvarinnar var lokað frá því snemma morguns og til kl. 15:30 síðdegis. Að því loknu var efnt til baráttufundar í samkomuhúsinu Stapa í Keflavík

## Aðdragandi og skipulag
Lokanir herstöðvarhliðanna voru skipulagðar í nafni herstöðvaandstæðinga á Suðurnesjum. Söfnuðust mótmælendur saman í Keflavík á sjötta tímanum um morguninn og skiptu sér þar á bíla. Nokkurra manna hópar voru sendir að hliðunum og afhentu þar fulltrúum lögreglunnar tilkynningu um að hliðunum væri lokað fyrir annarri umferð en neyðaraksturs og gangandi vegfarenda. Fáeinum dögum fyrr höfðu útvegsmenn á Suðurnesjum efnt til svipaðra aðgerða við hlið herstöðvarinnar nærri Grindavík til að mótmæla framferði Nató-ríkisins Breta í landhelgisdeilunni.

Ekki kom til átaka í tengslum við lokunina. Flugfarþegar á leið til og frá vellinum þurftu hins vegar að fara fótgangandi um hliðið og bera töskur sínar. Að sögn *Dagblaðsins* varð helsta röskunin sú að mjólkurflutningar inn á herstöðvasvæðið hafi ekki fengist heimilaðir.

Fjölmenni mætti á samkomu herstöðvaandstæðinga í Stapa að mótmælum loknum, þar sem fluttar voru ræður og tónlistaratriði.

## Tilvísanir
Straumsvíkurganga

**Straumsvíkurganga** var mótmælaðgerð gegn veru hersins á Keflavíkurflugvelli sem haldin var 21. maí árið 1977. Gangan var skipulögð af Samtökum herstöðvaandstæðinga. Gengið var frá bænum Straumi í námunda við álverið í Straumsvík og til Reykjavíkur.

## Gangan
Keflavíkurgangan 1976 hafði verið geysifjölmenn en jafnframt flókin í skipulagningu. Var því ekki fyrirhugað að endurtaka leikinn sumarið 1977. Þegar nær dró tóku ýmist félagsmenn í *Samtökum herstöðvaandstæðinga* að kalla eftir stórri göngu, einkum þar sem Alþýðusamband Íslands hafði gert eindregnar samþykktir í herstöðvamálinu. Var því ákveðið með skömmum fyrirvara að skipuleggja stutta göngu þar sem gengið yrði frá útjaðri höfuðborgarsvæðisins.

Upphafsstaðurinn var ekki tilviljun, þar sem áhersla á baráttu gegn alþjóðlegum auðhringjum var fyrirferðarmikil í orðræðu samtakanna. Auk hefðbundinna slagorða gegn Nató og hernum mátti því sjá skilti þar sem mengun og stóriðju var andmælt. Fyrsti leggur göngunnar var að Thorsplani í Hafnarfirði þar sem slegið var upp fundi. Því næst var gengið að Rútstúni í Kópavogi þar sem aftur var fundað. Þessu næst var gengið eftir Digraneshálsi um Smiðjuveg og þaðan eftir Suðurlandsbraut. Enn var slegið upp fundi við styttu Sigurjóns Ólafssonar, *Klyfjahestinn*. Að lokum var haldið á Lækjartorg og endað á stórum útifundi.

## Ræðumenn
Ýmsar ræður voru fluttar fyrir göngufólk. Björgvin Sigurðsson formaður Verkalýðsfélagsins Bjarma á Stokkseyri, Kristján Bersi Ólafsson skólastjóri, Jón Kjartansson formaður Verkalýðsfélaga Vestmannaeyja, Andri Ísaksson prófessor, Helga Sigurjónsdóttir bæjarfulltrúi, Þór Vigfússon kennari, Halldór Guðmundsson háskólanemi, Vésteinn Ólason, Bjarnfríður Leósdóttir og Pétur Gunnarsson rithöfundur fluttu öll ræður eða ávörp. Fjöldi tónlistarmanna og leikara komu sömuleiðis fram á fundunum.

## Tilvísanir
Bládoppa

**Bládoppa** (fræðiheiti: *Tapesia fusca*) er skálarlaga sveppur af doppuætt.

Hún finnst á Íslandi þar sem hún vex á fjalldrapa og ilmbjörk. Hún er algeng um allt land.

## Útbreiðsla og búsvæði
Fyrir utan að vaxa á Íslandi finnst bládoppa í Evrópu, Norður-Ameríku og Asíu. Í Japan vex hún á föllnum trjábolum, meðal annars á trjábolum af *[[Prunus]]* ættkvíslinni, ættkvísl heggviðar og kirsuberja.

## Tilvísanir
Áramótaskaup 2015

**Áramótaskaup 2015** er áramótaskaup sem sýnt var á RÚV, 31. desember 2015. 8. janúar 2016 var skaupið sýnt í lengri útgáfu þar sem ónotuð atriði voru með í útgáfunni. Þar á meðal það umdeilda tólfu-atriði. 

Handritshöfundar skaupsins voru Atli Fannar Bjarkason, Guðjón Davíð Karlsson, Katla Margrét Þorgeirsdóttir og Steinþór Hróar Steinþórsson. Leikstjóri var Kristófer Dignus.

62% landsmanna var ánægt með skaupið.

## Tónlist
*Kristaltært
Lag: Crystals - Of Monsters and Men 
Texti: Bragi Valdimar Skúlason 
Flutningur: Alda Dís Arnardóttir

*Áfram
Lag og útfærsla: Þorsteinn Sindri Baldvinsson Blyden (sem Þorsteinn Sindri 'Stony' Baldvinsson)

*Allir með
Lag og útfærsla: StopWaitGo 
Texti: Steinþór Hróar Steinþórsson 
Flutningur: Steinþór Hróar Steinþórsson, Egill Ólafsson

## Tenglar
* Áramótaskaup 2015 á IMDb
Róbert R. Spanó

**Róbert Ragnar Spanó** (f. 27. ágúst 1972) er íslensk-ítalskur lögfræðingur og dómari. Hann er fyrrverandi forseti Mannréttindadómstóls Evrópu. Áður en hann hóf störf við Mannréttindadómstólinn þann 1. nóvember 2013 gegndi hann stöðu umboðsmanns Alþingis til bráðabirgða og var forseti lagadeildar Háskóla Íslands. 

## Æviágrip
Róbert fæddist í Reykjavík þann 27. ágúst árið 1972. Hann útskrifaðist með gráðu í lögfræði frá Háskóla Íslands árið 1997 og með mastersgráðu með áherslu á Evrópurétt og samanburðarlögfræði frá Oxford-háskóla árið 2000.

Róbert vann sem varadómari í héraðsdómi árin 1997-1998 og var lögfræðiráðgjafi og síðan aðstoðarmaður Umboðsmanns Alþingis frá 1998 til 2004. Hann var útnefndur Umboðsmaður Alþingis til bráðabirgða árið 2009 á meðan Tryggvi Gunnarsson starfaði í rannsóknarnefnd um bankahrunið. Róbert gegndi stöðu umboðsmanns til ársins 2013.

Árið 2009 var Róbert formaður nefndar sem falið var að taka íslensk umferðarlög til heildarendurskoðunar og semja frumvarp til nýrra umferðarlaga.

Róbert var skipaður lagaprófessor við Háskóla Íslands í nóvember árið 2006. Í september 2007 var hann kjörinn varaforseti lagadeildar skólans og var síðar forseti deildarinnar frá 2010 til 2013. 

Róbert hóf níu ára tímabil sem dómari við Mannréttindadómstól Evrópu þann 1. nóvember árið 2013. Þann 20. apríl árið 2020 var tilkynnt að Róbert hefði verið kjörinn forseti Mannréttindadómstólsins. Hann tók við því embætti þann 18. maí.

Róbert hefur mikið skrifað um mannréttindalög, stjórnlög, lagatúlkun og meðferð sakamála.

## Gagnrýni
Róbert sætti töluverðri gagnrýni í september árið 2020 eftir að hann fór í heimsókn til Tyrklands og þáði heiðursdoktorsnafnbót frá Háskólanum í Istanbúl. Í heimsókninni fundaði Róbert með Recep Tayyip Erdoğan forseta, sem hefur verið sakaður um gerræðislegt stjórnarfar og skerðingu á réttarríkinu í Tyrklandi, en neitaði að funda með öðru fólki en meðlimum í stjórnmálaflokki Erdoğans.

## Einkahagir
Róbert er kvæntur og á fjögur börn. Auk íslensku talar hann ensku, frönsku, ítölsku og dönsku. Róbert þótti efnilegur keilukappi áður en hann varð lögfræðingur. Hann vann fjölmargar keppnir bæði heima og á alþjóðavettvangi. Róbert er einnig reyndur söngvari og hefur unnið verðlaun fyrir söng sinn á sviði. Hann er nú í níu ára hléi frá kórstörfum með karlakórnum Fóstbræðrum.

## Tilvísanir
Ingibjörg Þorbergs

**Ingibjörg Kristín Þorbergs** (25. október 1927 - 6. maí 2019) var íslenskt tónskáld, söngkona og dagskrárstjóri Ríkisútvarpsins. Meðal þekktra laga Ingibjargar eru til dæmis lag við „Aravísur“ Stefáns Jónssonar, og lag hennar við kvæði Kristjáns frá Djúpalæk, „Hin fyrstu jól“, sem var fyrsta íslenska jólalagið fyrir utan sálma, sem kom út á plötu en það var útgefið árið 1954. Hún samdi 20 lög fyrir íslenska barnaleikritið *[[Ferðin til Limbó]]* í Þjóðleikhúsinu 1966, og lög við „Jólaköttinn“ og „Grýlukvæði“, kvæði eftir Jóhannes úr Kötlum út bókinni *[[Jólin koma]]* frá 1932. Tíu jólalög Ingibjargar komu út á plötunni *[[Hvít er borg og bær]]* árið 1987 í flutningi ýmissa listamanna.

Ingibjörg fæddist í Reykjavík. Foreldrar hennar voru Kristjana Sigurbergsdóttir húsmóðir og Þorbergur Skúlason, skósmíðameistari. Hún giftist Guðmundi Jónssyni píanóleikara árið 1976.

## Menntun
Ingibjörg lauk námi frá Tónlistarskólanum í Reykjavík með klarinettuleik sem aðalgrein árið 1952 og varð þar með fyrst íslenskra kvenna til að ljúka einleikaraprófi á blásturshljóðfæri. Samhliða klarinettunáminu stundaði hún einnig nám í hljómfræði, píanóleik og tónlistarsögu. Árið 1957 lauk hún tónmenntakennaraprófi frá Kennaraskólanum.

## Störf og tónlistarferill
Í æsku var Ingibjörg í barnakórnum Sólskinsdeildinni og söng í fyrsta skipti einsöng í útvarpi aðeins 12 ára gömul. Hún kom fyrst fram opinberlega á sviði um 1950 með hljómsveitunum Smárakvartettnum og Marz bræðrum. Um svipað leyti tók hún upp listamannsnafnið Ingibjörg Þorbergs. Ingibjörg söng fyrst inn á hljómplötu árið 1953 og söng inn á fjölda hljómplatna á ferli sínum. Hún var meðal annars fyrsta íslenska konan til að syngja eigið sönglag inn á hljómplötu.

Ingibjörg hóf störf hjá Ríkisútvarpinu árið 1946 og starfaði þar við ýmis störf allt til ársins 1985. Í fyrstu starfaði hún hjá innheimtudeild, en árið 1949 varð hún dagskrárgerðarmaður í tónlistardeild útvarpsins. Hún hafði meðal annars umsjón með þættinum „Óskalög sjúklinga“, var aðstoðarþulur, stjórnaði barnatíma og hafði umsjón með fjölda viðtals- og tónlistarþátta ásamt því að sinna annarri dagskrárgerð. Ingibjörg var varadagskrárstjóri og dagskrárstjóri Rásar 1 frá 1981-1985. Auk þess að starfa við Ríkisútvarpið var hún stundakennari við Miðbæjarskólann og Breiðagerðisskóla og starfaði einnig við blaðamennsku. Hún hóf að skrifa í barnablaðið *[[Æskan|Æskuna]]* árið 1967 og ritaði þar gítarkennslugreinar sem nutu mikilla vinsælda. Hún skrifaði líka tónlistargagnrýni fyrir *[[Tíminn|Tímann]]* og *[[Vísir (dagblað)|Vísi]]*. 

Ingibjörg hlaut heiðursverðlaun Íslensku tónlistarverðlaunanna árið 2003 og var sæmd riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2008 fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar.

## Tilvísanir
Þrýstiaukadæla

**Þrýstiaukadæla** er dæla sem er notuð til að auka þrýsting eða flæði á vatni, gasi eða öðrum vökva inn í lögnum þar sem lítill þrýstingur er fyrir.

Dælan dælir vökvanum bæði úr forðatanki eða beint úr lögninni (inntakinu).

Þrýstiauka dælur eru bæði notaðar fyrir einkageirann, einbýlishús, sumarbústaði eða aðrar minni einingar, og svo eru notaðar stærri dælur fyrir t.d. fjölbýlishús, atvinnuhúsnæði ofl. til að dæla vatni á efri hæðir.
Andspyrnuhreyfing gegn her í landi

**Andspyrnuhreyfing gegn her í landi** voru skammlíf baráttusamtök gegn aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu og herstöðinni á Miðnesheiði. Þau voru stofnuð dagana 5. til 7. maí árið 1953 á *Þjóðarráðstefnu gegn her í landi* sem haldin var í Mjólkurstöðinni í Reykjavík. Helsti forystumaður hreyfingarinnar var rithöfundurinn Gunnar M. Magnúss.

## Aðdragandi og starfsemi
Rökrétt er að líta á stofnun *Andspyrnuhreyfingar gegn her í landi* sem beint viðbragð við stofnun Þjóðvarnarflokksins um miðjan marsmánuð 1953. Þingkosningar stóðu fyrir dyrum í lok júní og Sósíalistaflokkurinn búist við að njóta góðs af sérstöðu sinni í andstöðu við hersetuna. Þjóðvarnarflokkurinn veitti óvænta samkeppni um fylgi andstæðinga hersins og gagnrýndi Sósíalista hart fyrir hollustu við Sovétríkin.

Rithöfundurinn Gunnar M. Magnúss skrifaði nokkrar greinar í Þjóðviljann þar sem hvatt var til stofnunar samtaka gegn hernum. Fjöldi félaga, einkum aðildarfélaga Sósíalistaflokksins og verkalýðsfélaga þar sem flokksmenn höfðu yfirráð í, komu að skipulagningu *Þjóðarráðstefnu* í byrjun maí þar sem Andspyrnuhreyfingin var stofnuð. Á ráðstefnunni voru samþykktar ýmsar ályktanir, svo sem mótmæli við íþróttakappleikjum Íslendinga og bandarískra hermanna og gegn rekstri útvarpsstöðvar hersins. Þá var sérstaklega varað við klofningshreyfingum á borð við Þjóðvarnarflokkinn og kjósendur hvattir til að kjósa þá frambjóðendur eina sem lagt hafi baráttu herstöðvaandstöðunnar lið.

Gunnar M. Magnúss tók fjórða sætið á framboðslista Sósíalistaflokksins í Reykjavík í kosningunum þetta sama sumar. Flokkurinn tapaði nokkru fylgi frá fyrri kosningum og mátti Gunnar sætta sig við varaþingmannssæti.

Talsvert dofnaði yfir starfsemi Andspyrnuhreyfingarinnar eftir kosningarnar. Á árinu 1954 efndu þau til undirskriftarsöfnunar gegn hersetunni, en sú söfnun virðist hafa runnið út í sandinn.

## Fylgd
Lag tónskáldsins Sigursveins D. Kristinssonar við ljóðið *Fylgd* eftir Guðmund Böðvarsson var frumflutt á stofnþingi Andspyrnuhreyfingarinnar gegn her í landi þann 6. maí 1953. Það varð þegar eitt vinsælasta sönglag herstöðvabaráttunnar.

## Tilvísanir
Hjólað í vinnuna

**Hjólað í vinnuna **er árviss atburður rekinn af almenningíþróttasvíði **[[ÍSÍ]] ** 

Keppt er í ymsum flokkum, en stafnt er að sem mestri þátttöku í að ferðast fyrir eigin afli til og frá vinnu. Vinnustaðir skipatast í flokkum eftir stærð, því reynst hafi auðvaldari að ná upp liðsanda á smærri vinnustöðum.  Hægt er að taka þátt bæði með því að hjóla, ganga eða nota strætó.  Rafmagnsreiðhjól eru leyfð, en þá er miðað við reiðhjól sem veita aðstoð einungis þegar fótstígum er stigið. 

Þegar þátttakan var sem mest, tók rúmlega 3% af öllum íbúum Íslands þátt, eða um 11 þúsund manns. 

Tilvísanir
Pétur Östlund

**Pétur „Ísland“ Östlund**, fæddur 3. desember 1943 í New York, er sænsk-íslenskur trommuleikari. 

Pétur er sonur bandarísks föður af sænskum ættum og íslensku óperusöngkonunnar Maríu Markan, sem starfaði hjá Metropolitan í New York. Hann kom til Svíþjóðar 1969.

Pétur Östlund hefur leikið með: Red Mitchell, Putte Wickman, Eje Thelin, Gugge Hedrenius, Steve Dobrogosz, Gunnar Svensson, Svante Thuresson, Toots Thielemans, Thad Jones, Hasse å Tage, Ralph Lundsten og fleirum. Hann var aðalkennari í trommuleik við tónlistarskólann í Stokkhólmi á árunum 1973 til 1992, Örebro 2005 - 2019 og er höfundur kennslubóka í trommuleik. Östlund á þrjá syni, Ari Haraldsson, Jon Haraldsson og Sebastian Notini og hefur verið kvæntur Anja Notini.

## Tilvísanir
Malala-sjóðurinn

**Malala-sjóðurinn** er sjóður sem var stofnaður árið 2012 og stefndi að því að því að tryggja stúlkum skólagöngu um allan heim eigi síðar en árið 2015. Sjóður þessi er nefndur í höfuðið á Malölu Yousafzai vegna baráttu hennar fyrir jafnréttismálum og skólagöngu.

## Tilvísanir
Ofnhanski

**Ofnhanski** er hanski eða vettlingur úr efni sem einangrar hita. Hann er vanalega notaður í eldhúsi á sama hátt og pottaleppar til að vernda hendur fyrir hita frá  ofni, eldavél eða áhöldum við eldun og bakstur. Nýrri gerðir af ofnhönskum eru oft úr silikoni.
Kaffivél

**Kaffivél** er tæki eða vél til að brugga og laga kaffi. Til eru margs konar kaffigerðarvélar og mismunandi aðgerðir við að brugga og laga kaffi en algengast er að malað kaffi sé látið í síu (filter) úr pappír eða málmi inn í hólk sem er staðsettur yfir glerkönnu eða keramikkönnu. Köldu vatni er hellt í sérstakt hólf og það hitað að suðu og látið renna ofan í hólkinn í gegnum síuna.
Loganair

**Loganair** er skoskt flugfélag með höfuðstöðvar á Glasgow-flugvelli í Paisley. Flugfélagið rekur starfsstöðvar í Edinborg, Inverness, Dundee og Norwich. Loganair einblínir á flug innan Bretlandseyja og þá aðallega innan Skotlands, einkum til og frá eyjunum. Flugfélagið var stofnað árið 1962 af Willie Logan, en þá rak það leiguflug með einni vél frá Edinborg. Árið 1967 keypti flugfélagið þrjár vélar í viðbót og hóf áætlunarflug til Orkneyja og svo Hjaltlandseyja árið 1970. 

Í febrúar 2019 þegar flugfélagið Flybmi hætti starfsemi tilkynnti Loganair að það myndi taka við rekstur frá Aberdeen til Bristol, Óslóar og Esbjerg, frá Newcastle til Stafangurs og Brússel og frá Derry á Norður-Írlandi til London Stansted. Eins og er flýgur Loganair til 44 áfangastaða á Bretlandi, Ermasundseyjum, Mön, Írlandi og meginlandi Evrópu. Loganair rekur stysta reglulega áætlunarflugið í heimi frá Vesturey til Papeyjar í Hjaltlandseyjum, en flugtíminn er undir einni mínútu.
Paisley

**Paisley** (framburður: /ˈpeɪzli/; skosk gelíska: *Pàislig*) er bær í Renfrewshire í vesturhluta Skotlands. Til austurs liggur Glasgow, ekki langt frá bænum. Paisley er fimmta stærsta byggðin í Skotlandi en hefur ekki hlotið borgarstöðu. Íbúar voru um 77.000 árið 2020.

Mikilvægi bæjarins jókst á 12. öld þegar klaustri var komið á laggirnar þar. Fyrir 19. öld var Paisley orðinn mikilvæg miðstöð vefnaðariðnaðarins, en bærinn er nafni Paisley-sjalsins og Paisley-mynstursins. Bærinn var kenndur við róttækni, en mótmæli vefara leiddu til svokallaða Róttæknistríðsins árið 1820. Fyrir 1993 hafði öllum vefnaðarverksmiðjum í bænum verið lokað, en sögu iðnaðarins er gerð góð skil á minjasöfnum bæjarins. 

## Knattspyrna
St Mirren er knattspyrnulið Paisley.
Tony Parker

**William Anthony Parker Jr.** (fæddur 17. maí 1982) er franskur-bandarískur fyrrum atvinnumaður í körfubolta og meirihlutaeigandi ASVEL Basket í LNB Pro A. 

Parker lék tvö tímabil fyrir Paris Basket Racing í frönsku körfuknattleiksdeildinni áður en hann gekk til liðs við San Antonio Spurs hjá Körfuknattleikssambandinu NBA. Hann var valinn af San Antonio Spurs með 28. valinu í nýliðavali NBA árið 2001 og varð fljótt byrjunarliðsmaður þeirra. Parker vann fjóra NBA-meistaratitla með Spurs á árunum 2003, 2005, 2007 og 2014. 

Parker lék einnig fyrir ASVEL Basket í Frakklandi árið 2011 þegar verkbann var í NBA vegna launadeilna leikmanna og eigenda var í gangi. 
Hann lék síðan eitt tímabil með Charlotte Hornets áður en hann lagði skóna á hilluna árið 2019.

## Tilvísanir

## Heimildir
*Tony Parker bio
Perónismi

**Perónismi** er stjórnmálahreyfing í Argentínu sem byggir á hugmyndafræði Juans Perón, sem var forseti landsins frá 1946 til 1954 og frá 1973 til 1974. Perónistar njóta enn mikilla áhrifa í argentínskum stjórnmálum og hafa unnið tíu af fjórtán forsetakosningum sem þeir hafa tekið þátt í frá árinu 1946. Helsti stjórnmálaflokkur perónista er Réttlætisflokkurinn (sp. *Partido Justicialista*). Stefnumál perónista í gegnum árin hafa verið mjög margbreytileg, en stefnu þeirra hefur almennt verið lýst sem „blöndu af þjóðernishyggju og verkalýðshyggju“, sem lýðhyggju eða sem „hægrisinnuðum sósíalisma“.

Juan Perón varð atvinnu- og félagsmálaráðherra Argentínu eftir að hann tók þátt í herforingjabyltingu árið 1943 og var kjörinn forseti Argentínu árið 1946. Hann kynnti til sögunar ýmis velferðarverkefni sem áttu að nýtast verkalýðsstéttinni, studdi við stéttarfélög og kallaði eftir aukum umsvifum ríkisins í stjórnun efnahagsins. Á sama tíma studdi hann þó iðnjöfra. Perón varð mjög vinsæll og varð enn vinsælli fyrir tilstilli eiginkonu sinnar, Evu, sem gerðist verndari réttinda aðfluttra verkamanna. Vegna verðbólgu og annarra efnahagsvandamála steypti argentínski herinn Perón af stóli árið 1955. Perónistaflokkurinn var bannaður og frjálsar og opnar kosningar voru ekki haldnar á ný fyrr en árið 1973, en í þeim kosningum var Perón kjörinn forseti á ný. Hann lést næsta ár og ekkja hans, Isabel, tók við af honum sem forseti. Isabel var sjálfri steypt af stóli ári síðar.

Perónistinn Carlos Menem var forseti frá 1989 til 1999 en stefnur hans voru mjög ólíkar fyrri perónistum. Hann talaði fyrir einkavæðingu, frjálsum markaði og meiri alþjóðasamskiptum. Perónistinn Néstor Kirchner var forseti frá 2003 til 2007 og eiginkona hans, Cristina Fernández de Kirchner, frá 2007 til 2015. Kirchner-hjónin boðuðu afturhvarf til efnahagslegrar þjóðernishyggju og til sjálfhverfni í efnahagsmálum. Útfærsla þeirra á perónisma er kölluð kirchnerismi.

## Gagnrýni á perónisma
Andstæðingar Peróns sökuðu hann og stjórn hans um að grípa til skipulegs ofbeldis og einræðistilburða til að halda í völdin. Þá benda þeir á að Perón hafi sýnt andstæðingum sínum fyrirlitningu og hafi gjarnan kallað þá svikara eða leiksoppa erlendra ríkja. Perón viðhélt að nafninu til lýðræðislegum stofnunum en veikti þær þó með því að þjóðnýta útvarpsútsendingar, með því að sölsa undir sig stjórn verkalýðsfélaga og einoka pappírsframleiðslu. Perón greip stundum líka til þess að fangelsa stjórnarandstæðinga og blaðamenn og banna dagblöð og tímarit sem töluðu gegn honum.

Perón var kunnur aðdáandi Benito Mussolini. Margir fræðimenn flokka perónisma sem fasíska hugmyndafræði. Argentínski lögfræðingurinn Carlos Fayt færði rök fyrir því að perónismi væri aðeins „argentínsk útfærsla á ítölskum fasisma“. Niðurstaða Hayes var sú að „perónistahreyfingin [hafi þróað] útgáfu af fasisma með sérstökum rómansk-amerískum eiginleikum“.

## Tilvísanir
Up Helly Aa

**Up Helly Aa** er hátíð sem haldin er árlega í Hjaltlandseyjum í Skotlandi. Hátíðin er yfirleitt haldin til að fagna jólalokum, og það er ganga í miðbæ Leirvíkur sem þúsundir áhugaleikara taka þátt í síðasta þriðjudaginn í janúar. Haldið er upp á hátíðina í smærri bæjum og þorpum en göngurnar þar eru töluvert fámennari. Í Leirvík mega konur og stelpur ekki taka þátt í göngunni, þrátt fyrir umræðu um að leyfa þátttöku þeirra árin 2018 og 2019.

Rekja má rætur hátíðarinnar til 19. aldar, þegar lið ungra manna áttu þá hefð að draga tunnur fylltar af brennandi tjöru í gegnum bæi og þorp og fremja hrekk. Vegna áhyggja um öryggi almennings og ölvunar voru slíkar tjörugöngur bannaðar upp úr 1880. Hátíðinni var svo breytt til að leggja áherslu á sögu Víkinga í eyjunum. Leyfi var gefið fyrir kyndilgöngu en sú fyrsta átti sér stað árið 1876. Fyrsta kyndilgangan á Up Helly Aa var 1881. Ári seinna var ákveðið að stækka hátíðina til að fagna komu Alfreðs, hertoga af Edinborg. 

Snemmt á 20. öld var hlutverki jarls bætt við, en jarlinn leiðir gönguna. Jarlinn er tilnefndur af nefnd, en maður verður að sitja í nefndinni í 15 ár áður en maður getur leikið jarlinum. Eftir gönguna er langskip brennt, en þessa hefð má rekja til ársins 1889.
Skálavogur

**Skálavogur** (skoska, enska: *Scalloway*) er þorp á austurströnd Meginlands, eyju í Hjaltlandseyjum í Skotlandi. Íbúar þorpsins voru 900 árið 2011. Til ársins 1708 var Skálavogur höfuðstaður Hjaltlandseyja, en höfuðstaðurinn í dag er Leirvík á vesturströnd sömu eyju. Háskóli hálanda og eyja og Centre for Nordic Studies eru með aðstöðu í Skálavogi. Skammt frá bænum liggja *Skálavogseyjar* sem draga nafn sitt af bænum. 

Kastali var reistur af jarli í þorpinu árið 1600.
Alþjóðasamskipti

**Alþjóðatengsl**, **alþjóðasamskipti** eða **alþjóðastjórnmál** felast í stjórnmálalegum, efnahagslegum og félagslegum tengslum milli ríkja. Formleg samskipti ríkja má rekja til borgríkja Súmer í fornöld. Undir alþjóðatengsl falla alþjóðleg samskipti stjórnareininga eins og fullvalda ríkja, stjórnmálaflokka, alþjóðastofnana og fjölþjóðafyrirtækja og þau heimskerfi sem þessi tengsl skapa.

Rannsóknir á alþjóðatengslum má rekja til gríska sagnaritarans Þúkýdídesar. Alþjóðatengsl eru háskólagrein sem oft er kennd sem undirgrein stjórnmálafræði.
Rafrænn mánudagur

**Rafrænn mánudagur** er mánudagurinn á eftir svörtum föstudegi í lok nóvember ár hvert. Þessi dagur er tileinkaður vefverslunum sem bjóða upp á afslátt þennan dag. Dagurinn var búinn til af markaðsfyrirtækjum árið 2005. Oft eru það litlar vefverslanir sem nýta þennan dag til að bjóða uppá allskonar tilboð og afslætti. Ein af ástæðunum er að þessar litlu verslanir geta ekki keppt við tilboðin sem stóru keðjurnar bjóða uppá á svörtum föstudegi.
Leirdalsgöngin

**Leirdalsgöngin** (norska: *Lærdalstunnelen*) eru 24,51 km löng veggöng sem liggja milli Leirdals og Aurlands í Sogni og Firðafylki í Noregi. Göngin eru lengstu veggöng í heimi, 8 km lengri en Gotthardgöngin í Sviss. Evrópuvegur E16 liggur í gegnum göngin sem eru síðasti hlekkurinn í vegtengingu milli Oslóar og Bergen án ferja og án erfiðra fjallvega. 

Gerð gangnanna hófst árið 1995 og þau voru opnuð árið 2000. Gerð þeirra kostaði 1,082 milljarða norskra króna. 2,5 milljón rúmmetrar af grjóti voru teknir úr göngunum. 


 00 5848 Lærdalstunnel - Norwegen.jpg|
 Lærdalstunnelen_Norway.JPG|Leirdalsgöngin
 Laerdal-Tunnel.jpg|thumb|
 Lærdaltunnelen (3).jpg|
 Lærdalstunnelen.JPG|
 Alfa Romeo 147 tunnel.JPG|
 Lærdalstunnel.jpg|
 Laerdalstunnel cave.jpg|
Helen Clark

**Helen Elizabeth Clark** (f. 26. febrúar 1950) er nýsjálenskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Nýja-Sjálands frá 1999 til 2008 í ríkisstjórn nýsjálenska verkamannaflokksins. Hún var fimmti þaulsætnasti forsætisráðherra landsins og önnur konan sem gegndi því embætti. Frá 2009 til 2017 var hún yfirmaður Þróunaráætlunar Sameinuðu þjóðanna.
Geysisslysið

**Geysisslysið** var flugslys sem átti sér stað á Íslandi haustið 1950. Að kvöldi 14. september brotlenti flugvélin *Geysir* frá Loftleiðum á Bárðarbungu á Vatnajökli. *Geysir* var af gerðinni Douglas DC-4 sem Loftleiðir höfðu keypt fyrir millilandaflug með farþega, en vegna efnahagsaðstæðna á Íslandi var farþegaflug lagt niður 1950 og flugvélin leigð undir vöruflutninga. Sex voru í áhöfn í fluginu frá Lúxemborg til Íslands. Sagt var að slysið hefði stafað af mikilli þreytu flugmanna. Vélin barst af leið vegna veðurs, en snjókoma var og lítið skyggni og ísing á vélinni. 

Strax daginn eftir hófst leit á stóru leitarsvæði við suðurströnd landsins. Allt að 15 flugvélar og 2 skip tóku þátt í leitinni. Þremur dögum síðar var talið fullvíst að vélin hefði farist með allri áhöfn. Þann 18. september barst svo veikt neyðarkall frá vélinni. Þegar flakið fannst og í ljós kom að áhöfnin var á lífi var fagnað um allt land. Björgunarleiðangur var skipulagður strax en 3 daga tók að bjarga áhöfninni af jöklinum. Í kjölfarið var Flugbjörgunarsveitin í Reykjavík stofnuð með aðstöðu á Reykjavíkurflugvelli.

## Heimildir
* Sextíu ár liðin frá Geysisslysinu
* Brotlent á Bárðarbungu
Cerastium meridense

**Cerastium meridense** er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá norðurhluta Suður-Ameríku.

## Tilvísanir
Cerastium moesiacum

**Cerastium moesiacum** er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá suðaustur Evrópu.

## Tilvísanir
399

**399** (**CCCXCIX** í rómverskum tölum) var 99. ár 4. aldar sem hófst á laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu. Í Rómaveldi var það þekkt sem **ræðismannsár Evtrópíusar og Þeódórusar** eða sem **1152 ''ab urbe condita**''. Það hefur verið þekkt sem árið 399 í Evrópu frá því Anno Domini-ártöl voru tekin upp snemma á miðöldum.

## Atburðir
* Honoríus keisari lét loka skólum skylmingaþræla.
* Yazdegerd 1. tók við völdum sem Persakonungur.
* Kínverski búddamunkurinn Faxian ferðaðist til Indlands, Srí Lanka og Nepal.
* Anastasíus 1. tók við páfadómi.

## Dáin
* 26. nóvember - Sirikíus páfi.
* Bahram 4. Persakonungur.
* Evtrópíus, rómverskur konsúll.
* Evagrius Ponticus, munkur.
* Fabíóla, dýrlingur.
* Nintoku, Japanskeisari.
* Tribigild, gotneskur herforingi.
* Tufa Wugu, fursti Suður-Liang.
* Yuan Shansong, embættismaður Jin-veldisins.
Anastasíus

**Anastasíus** (úr grísku: Αναστάσιος, *Anastasios*) er karlmannsnafn dregið af gríska orðinu yfir upprisu (ἀνάστασις). Kvenmannsnafnið Anastasía er af sömu rót. 

## Fólk
### Austrómverskir keisarar
* Anastasíus 1. keisari ríkti frá 491 til 518
* Anastasíus 2. keisari ríkti frá 713 til 715

### Páfar
* Anastasíus 1. páfi 399-401
* Anastasíus 2. páfi 496-498
* Anastasíus 3. páfi 911-913
* Anastasíus 4. páfi 1153-1154
Sigríður Hagalín Björnsdóttir

**Sigríður Hagalín Björnsdóttir** (f. 11. febrúar 1974) er íslenskur fréttamaður, sagnfræðingur og rithöfundur. 

Foreldrar Sigríðar eru Kristín Ólafsdóttir bókasafnsfræðingur og Björn Vignir Sigurpálsson fyrrverandi blaðamaður á Morgunblaðinu. Móðuramma Sigríðar var leikkonan Sigríður Hagalín (1926-1992), faðir hennar var Guðmundur G. Hagalín (1898-1985) rithöfundur. Móðursystir Sigríðar er Hrafnhildur Hagalín leikskáld. 

Sigríður stundaði nám í sagnfræði og spænskum bókmenntum við Háskóla Íslands og einnig við háskólann í Salamanca. Hún nam blaðamennsku við Columbia-háskóla í New York. Frá árinu 1999 hefur Sigríður starfað með hléum sem fréttamaður á Ríkisútvarpinu. Hún hefur meðal annars verið fréttaritari RÚV í Kaupmannahöfn, haft umsjón með Kastljósi, verið varafréttastjóri fréttastofu RÚV og setið í stjórn RÚV ohf.

**Sigríður hefur sent frá sér skáldsögurnar**  :

* *Eyland* (2016)
* *Hið heilaga orð* (2018)
* *Eldarnir* (2020)
* *Hamingja þessa heims* (2022)
* *Deus* (2023)
* *Vegur allrar veraldar* (2025)

## Tilvísanir
Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir

**Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir** (f. 19. október 1962) er íslenskur fréttamaður og matreiðslubókahöfundur.

Jóhanna Vigdís fæddist í Reykjavík og foreldrar hennar eru Sigríður Theódóra Erlendsdóttir (f. 1930) sagnfræðingur og Hjalti Geir Kristjánsson (1926-2020) húsgagnaarkítekt og forstjóri. Maður Jóhönnu er Guðmundur Magnússon og eiga þau fjögur börn. Eitt barna þeirra, sonurinn Hjalti Geir Guðmundsson vann til verðlauna í sundi á heimsleikum fatlaðra árið 2019.

Jóhanna Vigdís lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1982, BA- prófi í þýsku frá Háskóla Íslands árið 1989 og mastersprófi í blaðamennsku og fréttamennsku frá Háskólanum í Fribourg í Sviss árið 1992. Hún starfaði sem flugfreyja hjá Flugleiðum frá 1987-1988, vann hjá Ferðaskrifstofu ríkisins 1982-1987, var blaðamaður hjá RÚV, Freiburger Nachrichten, Fróða, Heimsmynd og Vöku-Helgafelli á árunum 1989-1995. Frá árinu 1995 hefur hún starfað á sem fréttamaður á RÚV og frá 1996 hefur hún einnig verið heiðurskonsúll Sviss á Íslandi.

Jóhanna Vigdís hefur gefið út þrjár matreiðslubækur, *Í matinn er þetta helst* (2006), *Seinni réttir* (2007) og *Hvað er í matinn?* (2018). Veturinn 2009-2010 hafði hún umsjón með matreiðsluþættinum *Eldað með Jóhönnu Vigdísi* sem sýndur var í Ríkissjónvarpinu.

## Tilvísanir
Rakel Þorbergsdóttir

**Rakel Þorbergsdóttir** (f. 15. júní 1971) er íslenskur stjórnmálafræðingur og fyrrum fréttastjóri Ríkisútvarpsins. 

Rakel er fædd á Akureyri og alin upp þar og í Reykjavík. Hún lauk BA-gráðu í stjórnmálafræði og diplómanámi í hagnýtri fjölmiðlun frá Háskóla Íslands og er með meistaragráðu í ljósvakafjölmiðlun frá Emerson College í Boston. Rakel var ráðin fréttastjóri RÚV árið 2014 en áður hafði hun starfað sem fréttamaður, vaktstjóri og varafréttastjóri á RÚV. Starfsferill Rakelar í fjölmiðlum hófst hins vegar er hún var ráðin í sumarafleysingar á Morgunblaðinu árið 1997 en þar starfaði hún í hálft annað ár eða þangað til hún hóf störf á fréttastofu Ríkisútvarpsins árið 1999.

## Tilvísanir
Edda Andrésdóttir

**Edda Guðrún Andrésdóttir** (f. 28. desember 1952) er íslensk fjölmiðlakona og rithöfundur. 

Foreldrar hennar voru Svava Jónsdóttir húsmóðir og Andrés Magnússon verkstjóri í Hvalstöðinni. Eiginmaður Eddu er Stefán Ólafsson prófessor í félagsfræði við Háskóla Íslands. Edda og Stefán eiga saman tvo syni auk þess sem Edda á einn son úr fyrra sambandi.

Edda ólst upp á Kleppsvegi í Reykjavík en dvaldi öll sumur hjá ömmu sinni á Kirkjubæ í Vestmannaeyjum. Hún hóf störf sem blaðamaður á dagblaðinu Vísi árið 1971 og starfaði þar til ársins 1978. Meðfram blaðamennskunni sá hún um þáttagerð fyrir útvarp og sjónvarp. Hún var um tíma ritstjóri tímaritsins Húsa og híbýla, frétta- og dagskrárgerðarmaður hjá Ríkissjónvarpinu og blaðamaður á Helgarpóstinum. Frá 1990 hefur Edda starfað hjá Stöð 2 við dagskrárgerð og fréttamennsku.

## Bækur eftir Eddu

* 2013 - *Til Eyja*
* 2007 - *Í öðru landi, saga úr lífinu*
* 2005 - *Auður Eir. Sólin kemur alltaf upp á ný.* 
* 1984 - *Á Gljúfrasteini*.

## Tilvísanir
Portúgalska Tímor

**Portúgalska Tímor** var heiti á nýlendu Portúgala á eyjunni Tímor í Suðaustur-Asíu. Fyrstu Dóminíkanarnir komu til eyjunnar árið 1515. Árið 1556 stofnuðu þeir Lifau, fyrstu portúgölsku byggðina. Frá 1702 hafði portúgalska Tímor sinn eigin landstjóra. Nýlendan var við lýði til 1975 og de jure til 2002 þegar Austur-Tímor hlaut sjálfstæði.  Lengst af heyrði annar helmingur eyjarinnar undir stjórn Hollensku Austur-Indía sem urðu Indónesía eftir Síðari heimsstyrjöld. Þegar Portúgal hóf að leysa Portúgalska heimsveldið upp í kjölfar Nellikubyltingarinnar 1975 lýsti Austur-Tímor yfir sjálfstæði. Rúmlega viku síðar réðist Indónesíuher inn í landið og lagði það undir sig. Sameinuðu þjóðirnar viðurkenndu ekki tilkall Indónesíu og litu svo á að eyjarnar heyrðu enn með réttu undir Portúgal. Indónesía dró her sinn til baka árið 1999 og við tók bráðabirgðastjórn Sameinuðu þjóðanna fram að sjálfstæði Austur-Tímor árið 2002.
Wimbledon-mótið

**Wimbledon-mótið** er elsta og virtasta tennismót heims. Það hefur verið haldið á tennisvelli All England Club í Wimbledon í London frá árinu 1877. Mótið fer fram á grasvöllum utandyra en frá 2009 hefur miðvöllurinn verið búinn útdraganlegu þaki. 

Mótið er eitt af fjórum í heimsmótaröðinni (*Grand Slam*) ásamt Opna ástralska tennismótinu, Opna franska tennismótinu og Opna bandaríska tennismótinu. Frá 1988 er Wimbledon-mótið það eina af þessum mótum sem leikið er á grasvöllum. 

Mótið fer fram í byrjun júlí og tekur tvær vikur.
Cerastium ligusticum

**Cerastium ligusticum** er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Miðjarðarhafssvæðinu.

## Tilvísanir
Cerastium lithospermifolium

**Cerastium lithospermifolium** er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá mið og norður Asíu.

## Tilvísanir
Nýr vettvangur

**Nýr vettvangur** var stjórnmálahreyfing sem varð til árið 1990 og bauð fram lista til borgarstjórnar Reykjavíkur í sveitarstjórnarkosningunum árið 1990. Listinn fékk tvo borgarfulltrúa kjörna, Ólínu Kjerúlf Þorvarðardóttur og Kristínu Á. Ólafsdóttur. Framboðið var sameignlegt framboð Alþýðuflokksins, klofningshóps úr Alþýðubandalaginu og fleiri aðila. Upphaflega hugmyndin með framboðinu var að sameina félagshyggjufólk og tók Nýr vettvangur þátt í því að í kosningum 1994 kom fram Reykjavíkurlisti.

## Framboðið
Hugmyndin að framboðinu mun hafa komið frá Alþýðuflokknum en upphaflega hugmyndin var að bjóða fram sameinaðan lista stjórnarandstöðuflokkanna í borgarstjórn Reykjavíkur, þ.e. Alþýðubandalags, Alþýðuflokks, Framsóknarflokks og Kvennalista en ekki náðist samstaða um slíkt meðal flokkanna.

Valið var á listann í prófkjöri í byrjun apríl árið 1990 en fulltrúaráð alþýðuflokksfélaganna í Reykjavík, Félag ungra alþýðubandalagsmanna, Reykjavíkurfélagið, Samtök um borgarmál og Samtök um nýjan vettvang stóðu að prófkjörinu. 22 frambjóðendur gáfu kost á sér en sigurvegari prófkjörsins varð Ólína Þorvarðardóttir og leiddi hún lista framboðsins í borgarstjórnarkosningunum sem fram fóru þann 26. maí 1990. Í öðru sæti var Kristín Á. Ólafsdóttir en hún hafði áður verið borgarfulltrúi Alþýðubandalagsins og ötull talsmaður sameiningar jafnaðarmanna. Nokkuð mjótt var á munum í baráttunni á milli Ólínu og Kristínar um fyrsta sætið en svo fór að lokum að Kristín laut í lægra hald. Munurinn var einungis 30 atkvæði en í heildina tóku 2.130 manns þátt í prófkjörinu. 

Nýr vettvangur bauð fram undir listabókstafnum H en helstu áherslumál framboðsins voru úrbætur í leikskólamálum, fjölgun kaupleiguíbúða í Reykjavík og aukið gegnsæi í stjórnkerfi borgarinnar.

## Kosningaúrslit
Í aðdraganda kosninganna gáfu skoðanakannanir til kynna að framboðið gæti átt von á að ná 3-4 kjörnum fulltrúum í borgarstjórn. Niðurstaða kosninganna varð sú að Nýr vettvangur hlaut 8282 atkvæði eða 14,76% og hlaut tvo borgarfulltrúa kjörna, þær Ólínu Þorvarðardóttur og Kristínu Á. Ólafsdóttur sem áður hafði verið borgarfulltrúi Alþýðubandalagsins. 

## Tilvísanir
Slash

**Slash** (fæddur Saul Hudson, 23. júlí 1965 í London) er bresk-amerískur gítarleikari Guns N' Roses og með sólóhljómsveitum sínum. Einnig var hann í hljómsveitinni Velvet Revolver.

Slash kom til Íslands ásamt hljómsveitinni sem að hann er meðlimur í Guns N’ Roses þann 24. júlí 2018 og hélt hann tónleika í Laugardalshöll.

## Plötur
### Sóló
*Slash (2010)

### Slash með Myles Kennedy & The Conspirators
*Apocalyptic Love (2012)
*World on Fire (2014)
*Living the Dream (2018)

### Guns N' Roses
*Appetite for Destruction (1987)
*G N' R Lies (1988)
*Use Your Illusion I (1991)
*Use Your Illusion II (1991)
*"The Spaghetti Incident?" (1993)

### Slash's Snakepit
*It's Five O'Clock Somewhere (1995)
*Ain't Life Grand (2000)

### Velvet Revolver
*Contraband (2004)
*Libertad (2007)
400

**400** (**CD** í rómverskum tölum) var 100. ár 4. aldar og hlaupár sem hófst á sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu. Í Rómaveldi var það þekkt sem **ræðismannsár Stilikós og Árelíanusar** eða sem **1153 ''[[ab urbe condita]]***. Það hefur verið þekkt í Evrópu sem árið 400 eftir að [[Anno Domini]]-ártöl voru tekin upp snemma á [[miðaldir|miðöldum]].

==Atburðir==
* [[9. janúar]] - [[Arkadíus]] keisari gaf eiginkonu sinni, [[Aílía Evdoxía|Aílíu Evdoxíu]], titilinn *Augusta''.
* Óeirðir brutust út í Konstantínópel og Stórhöllin var brennd til grunna. 7000 gotneskir hermenn undir stjórn Gainasar voru króaðir af og drepnir samkvæmt skipun Arkadíusar.
* Veturinn - Gainas leiddi leifar liðs síns yfir Dóná þar sem þeir voru drepnir í orrustu við Húna. Huldin Húnakonungur sendi Arkadíusi höfuð Gainasar.
* Frankar settust að í norðurhluta Niðurlanda.
* Vandalar hófu ferð sína vestur á bóginn frá Dakíu og Ungverjalandi.
* Richū varð Japanskeisari.

## Dáin
* Kaspar frá Karden, einsetumaður.
* Duan, kínversk keisaraynja.
* Gainas, gotneskur herforingi.
* Lü Guang, keisari Síðara Liang (f. 337).
* Oreibasios, grískur læknir.
Ólafur Jóhann Engilbertsson

**Ólafur J. Engilbertsson** er fæddur 1960 á Tyrðilmýri á Snæfjallaströnd við norðanvert Ísafjarðardjúp. Ólafur er MA í hagnýtri menningarmiðlun, sagnfræðingur, leikmyndahöfundur og grafískur hönnuður. Hann stundaði nám í leikmyndahönnun við Institut del teatre í Barcelona og er höfundur leikmynda við fjölmörg verk í sjónvarpi, kvikmyndum og leikhúsum. Grafíska hönnun nam hann við Academy of Art College í San Francisco. Hann hefur hannað firmamerki, bókakápur, geisladiska, bæklinga og skilti auk hátt á sjöunda tug sögusýninga fyrir Sögumiðlun ehf. Ólafur nam bæði sagnfræði og hagnýta menningarmiðlun við Háskóla Íslands. Jafnframt því að vera framkvæmdastjóri Sögumiðlunar er Ólafur formaður stjórnar Snjáfjallaseturs þar sem hann hefur stjórnað fjölda menningarviðburða, sýningum, málþingum, tónleikum og blönduðum dagskrám. Ólafur er auk þess í stjórn Smekkleysu SM ehf. og Félags um  Listasafns Samúels í Selárdal.
Hage Geingob

**Hage Gottfried Geingob** (3. ágúst 1941 – 4. febrúar 2024) var þriðji forseti Namibíu. Hann gegndi embættinu frá því mars 2015 til dauðadags í febrúar 2024. Geingob var jafnframt fyrsti forsætisráðherra Namibíu frá sjálfstæði landsins árið 1990 til ársins 2002 og aftur frá 2012 til 2015. Frá 2008 til 2012 var Geingob verslunar- og iðnaðarráðherra landsins. Geingob var forseti stjórnarflokksins SWAPO frá því í nóvember 2017, en flokkurinn hefur setið í ríkisstjórn Namibíu frá sjálfstæði landsins.

Geingob var kjörinn forseti Namibíu í nóvember árið 2014 með afgerandi forskoti á aðra frambjóðendur. Hann var kjörinn forseti SWAPO þremur árum síðar á 6. flokksþingi flokksins. Í ágúst 2018 hóf Geingob eins árs kjörtímabil sem formaður Þróunarbandalags ríkja í sunnanverðri Afríku (SADC).

Geingob lést úr krabbameini á sjúkrahúsi í Windhoek þann 4. febrúar árið 2024.

## Tilvísanir
Madison (Wisconsin)

**Madison** er fylkishöfuðborg Wisconsin í Bandaríkjunum með um 280.300 íbúa (2023). Hún er önnur fjölmennasta borg Wisconsin á eftir Milwaukee. Á stórborgarsvæði Madison búa yfir 650.000. Borgin er nefnd eftir James Madison, fjórða forseta Bandaríkjanna. Hún er stundum kölluð *borg hinna fjögurra vatna* en nokkur vötn Yahara-fljóts, þverár Mississippi eru við borgina.

Wisconsin-háskóli í Madison er mikilvæg menntastofnun og stærsti vinnuveitandi Wisconsin.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Montsoreau-kastali

**Montsoreau-kastali**

**[[Franska]]: Château de Montsoreau**

**** Frakkland

----

----

**Reistur**

1453

----

**Byggingarstíll**

Endurreisnarstíll

----

**Vefsíða**

''chateau-montsoreau.com''

----

**Montsoreau kastali** (Franska: *Château de Montsoreau*) er staðsettur í Loire-dalnum í Montsoreau, 250 km frá París, Frakklandi. Hann var byggður árið 1453 af Jean 2. de Chambes, formlegum riddara hjá Karli 7. Frakkakonungi. Talið er að kastalinn hafi verið byggður í varnarlegum tilgangi, en kastalinn var samt frekar byggður til sýnis en sem raunverulegt varnartól.

## Orðsifjar
Montsoreau-kastali er nefndur eftir bjargbrúninni sem hann er byggður á, fjallið *Soreau* (latína: *Monte Sorello / Mons Sorello*).

## Vernd á landsvísu og á alþjóðavettvangi
Montsoreau-kastali er skráður sögulegur minnisvarði af franska menningarmálaráðuneytinu síðan 1862. Loire-dalurinn milli Sully-sur-Loire og Chalonnes-sur-Loire, þar á meðal Montsoreau og Montsoreau-kastali, hefur verið bætt við heimsminjaskrá UNESCO árið 2000.

## Gallerí

File:Anjou Vélo Vintage Château de Montsoreau-Museum of Contemporary Art.jpg
File:Chateau Montsoreau Loire.jpg
File:Chateau de Montsoreau Museum of contemporary art Loire Valley France.jpg
File:Chateau de Montsoreau Museum of contemporary art.jpg
File:Chateau de montsoreau - detail.JPG
File:Château de Montsoreau.JPG
File:Most beautiful villages of the world montsoreau 2.jpg
File:Chateau de Montsoreau Museum of contemporary art sky lantern.jpg


## Arkitektúr
Byggingarstíll kastalans er blanda miðalda-arkitektúrs (her) og endurreisnar-arkitektúrs (búsetu).

Kastalinn samanstendur af 25 herbergjum, 23 opnum örnum og 6 stigagöngum.
Hjörvar Steinn Grétarsson

**Hjörvar Steinn Grétarsson** (fæddur 29. maí 1993) er íslenskur stórmeistari í skák. Árið 2013 varð hann 13. íslenski stórmeistarinn í skák og yngsti Íslendingurinn til að hreppa þann titil.

## Tilvísanir
New York Red Bulls

**New York Red Bulls** er bandarískt knattspyrnulið með aðsetur í New York-borg.  

Liðið var stofnað 15. júní 1994 og leikur í austurdeild Major League Soccer. 
Frægir leikmenn sem hafa spilað með félaginu eru meðal annara Thierry Henry, Lothar Matthaus og Alexi Lalas.

Liðið spilar heimaleiki sína á Red Bull Arena í Harrison í New Jersey sem var sérstaklega reistur fyrir knattspyrnu. Höfuðstöðvar félagsins eru í Secaucus í New Jersey.
 
Heimabúningur félagsins er í stíl við orkudrykkinn Red Bull en árið 2006 var liðið keypt af Austurríska orkurdrykkjafarleiðandanum fyrir um 100 miljónir, og fékk þá liðið nafnbótina *New York Red Bulls*. Nafnbreytingin hefur verið umdeild á meðal stuðningsmanna félagsins. Red Bull keypti einnig  SV Austria Salzburg í Austurríki og breyti nafninu í  FC Red Bull Salzburg, sem er nafn sem þeir bera enn.

Félagið hefur aldrei unnið MLS eða US Open Cup. Einn Íslendingur hefur spilað fyrir liðið, Guðlaugur Victor Pálsson.
Heilög Barbara

**Heilög Barbara** er dýrlingur og píslarvottur í Kristni. Nafn hennar kemur fyrst fram í rómverskum heimildum frá 7. öld og dýrkun hennar má rekja til 9. aldar. Samkvæmt dýrlingasögum um hana var hún dóttir heiðingja sem nefnist Díoskorus. Faðir hennar læsir hana í turni til að loka hana frá umheiminum. Hún var þá orðin kristin á laun og hafnaði bónorði sem faðir hennar bar upp við hana. Þegar faðir hennar kemst að því að hún er kristin hyggst hann drepa hana. Hún er dregin fyrir héraðsstjórann sem lætur pynta hana á hryllilegan hátt en sár hennar gróa fyrir kraftaverk. Að lokum er hún dæmd til dauða og faðir hennar heggur sjálfur af henni höfuðið. Hann er síðan sleginn eldingu. Kraftaverk eiga sér síðan stað við gröf Barböru.

Barbara er oft sýnd með hlekki við turn eða haldandi á turni. Stundum heldur hún á pálmagrein.

Barbara var dýrkuð á miðöldum og var verndardýrlingur námumanna, byssusmiða, fallbyssuliða og annarra sem unnu með sprengiefni og áttu því á hættu að bíða bráðan bana við vinnu sína. Hún var ein af hjálpardýrlingunum fjórtán sem gott þótti að heita á. Enn í dag er hún álitin verndardýrlingur hermanna og jarðfræðinga. Seinna dró úr átrúnaði á hana þar sem saga hennar var ekki talin eiga sér neina stoð í veruleikanum. Árið 1969 var hún fjarlægð úr dýrlingadagatali kaþólsku kirkjunnar. Messudagur hennar er 4. desember.

Í Kapelluhrauni við Straumsvík eru tóftir gamallar kapellu sem talið er að hafi verið helguð heilagri Barböru því Barbörulíkneski fannst þar við fornleifakönnun. Hraunið rann til sjávar í Straumsvík í eldgosi árið 1151 og yfir veginn sem lá suður með sjó og til Vatnsleysustrandar. Nýr vegur var síðan ruddur yfir hraunið og þá hefur kapellan verið reist ferðamönnum til halds og trausts. Barbara hefur þótt eðlileg til áheita gegn eldgangi og jarðeldi. Íslenskir jarðfræðingar hafa haldið upp á heilaga Barböru og lengi var einskonar Barbörusöfnuður til á Orkustofnun og ÍSOR sem hélt árlegar Barbörusamkomur á Barbörumessu eða þar um kring.

## Tilvísanir
Straumsvík

**Straumsvík** er vík í hrauninu rétt sunnan við Hafnarfjörð þar sem bærinn Straumur stendur. Þar er náttúruleg höfn og lendingar þýskra skipa á miðöldum. Þar stóð til að koma upp norskri hvalveiðistöð í upphafi 20. aldar. Bjarni Bjarnason skólastjóri í Hafnarfirði rak stórt býli á Straumi á millistríðsárunum þar til hann fluttist að Laugarvatni. Árið 1964 var víkin valin fyrir álverksmiðju Alusuisse í tengslum við nýtt raforkuver, Búrfellsvirkjun. Íslenska ríkið stóð þá að gerð iðnaðarhafnar í Straumsvík fyrir verksmiðjuna. Álverið í Straumsvík hóf starfsemi þar árið 1969.

Þarna eru miklar lindir við ströndina, svokallaðar fjörulindir, sem sjást best þegar lágsjávað er en þá flæðir vatnið um þröng hraunsund út í víkina. Á flóði fara lindirnar á kaf og lítil ummerki sjást þá um hið mikla ferskvatnsrennsli. Talið er að um 4000 l/s streymi þarna að jafnaði til sjávar. Mikið er um krækling í Straumsvík og töluvert fuglalíf. Þar finnst einnig sjaldgæft afbrigði af bleikju, dvergbleikja, sem þarna lifir í hraungjótum á mörkum ferskvatns og sjávar.