open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
.bu

.bu var þjóðarlén Búrma (nú Mjanmar) en var lagt niður þegar nafni landsins var breytt. Þjóðarlén Mjanmar er .mm

## Tenglar
* Whois upplýsingar hjá IANA
.bv

.bv er þjóðarlén Bouvet eyjar sem er óbyggð eyja í suður Atlantshafi og þar með er lénið ekki í gildi.

## Tenglar
* Whois upplýsingar  hjá IANA
Bandamenn

**Bandamenn** getur átt við eftirfarandi:
* Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)
* Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)
MIME-staðall

**MIME-staðall** (enska: *Multipurpose Internet Mail Extensions*) er staðall fyrir gagnaflutninga sem gefur þann valmöguleika að senda margmiðlunarskrár og viðhengi sem eru ekki texti (eins og myndir, símbréf, lög eða hljóð) með tölvupósti.

## Heimildir
Leikskóli

**Leikskóli** er skólastofnun fyrir börn innan skólaskyldualdurs þar sem börn læra að leika sér í félagi, áður en þau fara í grunnskóla þegar þau eru 2-5 ára.

## Heimild
* 

## Sjá einnig

* Leikskólakennari
Víkingur

**Víkingur** getur átt við:

*Víkinga
*Knattspyrnufélagið Víking
* Ungmennafélagið Víking Ólafsvík
*Sjómannablaðið Víking
*Víkingur Heiðar Ólafsson
*Víking (mannsnafn)
Sumar

**Sumar** er eitt af árstíðarheitunum fjórum á tempraða beltinu. Hinar eru haust, vetur og vor. Sumur á norðurhveli jarðar miðast oftast við mánuðina júní, júlí og ágúst, en á suðurhveli við desember, janúar og febrúar. Veðurstofa Íslands telur sumar vera mánuðina júní, júlí, ágúst og september, en þetta eru þeir fjórir mánuðir ársins, sem að jafnaði hafa hæstan meðalhita.

## Eldri notkun
Á norræna tímatalinu hefst sumarið á sumardaginn fyrsta, sem er fyrsti fimmtudagurinn eftir 18. apríl. Sumartímabilinu lýkur á föstudegi á tímabilinu 20. til 27. október. Í þessu kerfi eru aðeins tvær árstíðir: sumar og vetur.

## Tilvísun
Hilmar Jónsson

**Hilmar Jónsson** (13. maí 1964)  er íslenskur leikari.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Steinarr Ólafsson

**Steinarr Ólafsson** (fæddur 10. október 1966) lék annað tveggja aðalhlutverka í kvikmyndinni Foxtrot og lék hlutverk víkingasveitarmanns í Skyttunum.

## Heimildir

*
Hjálmar Hjálmarsson

**Hjálmar Hjálmarsson** (fæddur 28. ágúst 1963) er íslenskur leikari.  

Hann er meðal annars þekktur fyrir ekki-fréttamanninn *Hauk Hauksson*.  Hann lék Einar blaðamann í sjónvarpsþáttunum Tími Nornarinnar (2011) og Krumma í sjónvarpseríunum Hæ Gosi. Hjálmar hefur leikstýrt fjölda útvarpsleikrita, stjórnað útvarps og sjónvarpsþáttum og leikið mörg hlutverk á sviði.  

Hann hefur einnig talsett fjölda teiknimynda fyrir sjónvarp og kvikmyndahús. Meðal þeirra má nefna Shrek, Pó í Kung Fu Panda, Grettir (Garfield), Rex í Toy Story, Piglet í Winnie the Poo, Marel í Leitin að Nemo og Ralph í Wreck'it Ralph. 

Hann var á framboðslista Borgarahreyfingarinnar fyrir Alþingiskosningarnar 2009 en náði ekki kjöri. 2010 var Hjálmar kjörinn í bæjarstjórn Kópavogs fyrir hönd NæstBestaFlokksins. 

Salka Sól Eyfeld, tónlistarkona, er dóttir hans.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tilvísanir


## Tengill
*
Jakob Þór Einarsson

**Jakob Þór Einarsson** (14. janúar 1957) er íslenskur leikari sem er frægastur fyrir að hafa leikið Gest í kvikmyndinni Hrafninn flýgur.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
* Jakob Þór Einarsson  á Kvikmyndavefnum
*
Jóhann G. Jóhannsson (f. 1971)

**Jóhann Gunnar Jóhannsson** (23. nóvember 1971 í Reykjavík) er íslenskur leikari, handritshöfundur, leikstjóri og kvikmyndaframleiðandi.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Forseti Tansaníu

**Forseti Tansaníu** er þjóðhöfðingi Tansaníu og er kosinn í almennum kosningum til fimm ára í senn. Hann er jafnframt æðsti maður í ríkisstjórn Tansaníu og skipar forsætisráðherra. 

## Listi yfir forseta Tansaníu
Fáni Tansaníu

**Fáni Tansaníu** var tekinn í notkun þegar Tanganjika og Sansibar mynduðu ríkið Tansaníu árið 1964. Fánanum er skipt með svartri skálínu með gulum jöðrum. Línan merkir íbúa landsins og guli liturinn gullnámur þess. Efri þríhyrningurinn er grænn, sem táknar gróður landsins, en sá neðri blár sem merkir vötn og ár og Indlandshafið.
Skjaldarmerki Tansaníu

**Skjaldarmerki Tansaníu** sýnir hefðbundinn tansanískan leðurskjöld þar sem efsti hlutinn er gylltur og táknar gullnámur landsins. Þar fyrir neðan er fáni Tansaníu og síðan rauður hluti sem táknar frjósemi jarðarinnar. Þar fyrir neðan koma bláar öldur sem tákna höf og vötn Tansaníu. Í gyllta hlutanum er kyndill sem táknar frelsi, upplýsingu og þekkingu. Eftir miðjunni er spjót sem táknar vörn frelsisins og í rauða hlutanum eru krosslögð öxi og hlújárn.

Skjöldurinn stendur á fjallinu Kilimanjaro. Skjaldberar eru maður og kona sem halda á fílstönnum. Maðurinn stendur á smárarunna og konan á baðmullarrunna.

Á borða neðst í skjaldarmerkinu standa kjörorð landsins; *Uhuru na umoja*, sem þýðir „Frelsi og eining“ á svahílí.
Trölladyngja (Reykjanesskaga)

**Trölladyngja** (379 m) er eldfjall á Reykjanesskaga, nyrst í Núpshlíðarhálsi. Rétt við hana er Grænadyngja (398 m), sem er mjög áþekk og er oft talað um fjöllin sem tvíbura og saman eru þau kölluð Dyngjurnar. Þær líkjast ekki gosdyngjum þrátt fyrir nöfnin og eru það heldur ekki, en hafa myndast við gos undir jökli fyrir lok ísaldar.

Suðurhlíðar fjallanna þykja mjög litskrúðugar og er þar háhitasvæði, Sogin. Báðar Dyngjurnar þykja athyglisverðar jarðfræðilega séð og eru þær mjög vinsælar til uppgöngu, enda er mjög auðvelt að ganga á þær. Trölladyngja er þó nokkuð klettótt að ofan. Af Dyngjunum er mjög gott útsýni.

Á Trölladyngjusvæðinu hafa verið boraðar tilraunaborholur. Áform voru um að virkja jarðhitann þar en boranir gáfu ekki nógu góðan árangur.

## Eldvirkni
Gos urðu áður fyrr á gossprungu sem skerst gegnum Trölladyngju á Reykjanesi og talið að gos þar hafi verið tíð á fyrstu öldum Íslandsbyggðar og fram undir siðaskipti. Hið eina hraun, sem nokkuð kveður að og auðséð er að þaðan hefur runnið síðan á landnámstíð er Afstapahraun; áður hafa þó líklega komið þaðan mörg og mikil gos. Í fjöllunum í kring, bæði í Mávahlíð og Núphlíðarhálsi, hefur og eflaust gosið síðan land byggðist.
Ívar Örn Sverrisson

**Ívar Örn Sverrisson** (f. 7. febrúar 1977) er íslenskur leikari.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Glókollur

**Glókollur** (fræðiheiti: *Regulus regulus*) er smár fugl af ætt kolla, sem lifir í barrskógum. Hann er minnsti fugl sem finnst í Evrópu, verður mest tæpir 10 sentimetrar að lengd. Varpkjörlendi hans er grenilundir og þroskaðir lerkiskógar. 

Glókollur lifir á pöddum, þar á meðal flugum, kóngulóm, lirfum og lúsum eins og sitkalús. Hann hóf líklega varp árið 1996 á Íslandi.

## Tenglar
* Lúsaryksugan glókollur - Kjarnaskógur.is

## Tilvísanir
Gransöngvari

**Gransöngvari** (fræðiheiti: *Phylloscopus collybita*) er algengur laufsöngvari hvers heimkynni eru norðursvæði og tempruð svæði Evrópu og Asíu.

Gransöngvari hefur flækst til Íslands og jafnvel verpt þar. 

## Tilvísanir
Joey Barton

**Joey Barton** (fæddur 2. september 1982) er enskur knattspyrnu þjálfari og fyrrverandi leikmaður sem lék sem miðjumaður. Hann lék 269 leiki í Ensku úrvalsdeildinni, þar af 130 með Manchester City. Hann er stjóri deildarfélagsins Bristol Rovers. 

Barton er fæddur og uppalinn í Huyton, Merseyside. Hann byrjaði knattspyrnuferil sinn með Manchester City árið 2002 eftir að hafa unnið sig í gegnum æskukerfi þeirra. Þáttaka hans í aðalliðinu jókst smám saman á næstu fimm árum og hann tók þátt í 150 leikjum fyrir félagið. Hann lék eina landsleik sinn fyrir enska landsliðið í febrúar 2007, þrátt fyrir gagnrýni á nokkra leikmenn liðsins. Hann gekk síðan til liðs við Newcastle United fyrir 5,8 milljónir í júlí 2007. Eftir fjögur ár hjá félaginu gekk hann til liðs við Queens Park Rangers í ágúst 2011, þaðan sem hann var lánaður til Marseille árið 2012. Hann kom aftur úr láni fyrir næsta tímabil og hjálpaði QPR að komast upp í úrvalsdeildina í gegnum umspil um sætið. QPR féll hins vegar aftur og Barton var látinn laus í lok tímabilsins. Hann skrifaði undir eins árs samning við Burnley 2015 og hjálpaði þeim að vinna sig upp í úrvalsdeild en fór til Rangers í maí 2016. Honum var bannað að spila fótbolta eftir að hafa viðurkennt veðmáls ákæru knattspyrnusambandsins í apríl 2017, og þegar því lauk í júní 2018 hóf hann stjórnunarferil sinn hjá Fleetwood Town.

Ferill og líf Bartons hefur einkennst af fjölmörgum umdeildum atvikum og agavandamálum og hann hefur verið dæmdur tvisvar sinnum fyrir ofbeldi. 20. maí 2008 var hann dæmdur í sex mánaða fangelsi fyrir almenna líkamsárás og ofbeldi á almannafæri í miðbæ Liverpool. Barton afplánaði 74 daga af þessum dómi og var látinn laus 28. júlí 2008. 1. júlí 2008 var hann einnig dæmdur í fjögurra mánaða skilorðsbundinn dóm eftir að hafa viðurkennt líkamsárás sem olli raunverulegum líkamsmeiðingum á fyrrum liðsfélaga sínum Ousmane Dabo í deilu á æfingavelli 1. maí 2007. Þetta atvik batt enda á feril hans í Manchester City. Barton hefur verið ákærður fyrir ofbeldisfullt framferði þrisvar af knattspyrnusambandinu: fyrir árásina á Dabo, fyrir að kýla Morten Gamst Pedersen í magann og fyrir að ráðast á þrjá leikmenn á lokadegi tímabilsins 2011–12.

## Heimildir
Vilhjálmur Vilhjálmsson - Allt er breytt

**Vilhjálmur Vilhjálmsson** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. 
Á henni flytur Vilhjálmur Vilhjálmsson tvö lög.

## Lagalisti
#Allt er breytt - *Lag - texti: D. Clark - Magnús Ingimarsson* 
#Hlustaðu á mig - *Lag - texti:  - *

Vilhjálmur Vilhjálmsson var bróðir söngkonunnar Elly Vilhjálms.
B.G. og Ingibjörg - Komdu aftur

**B.G. og Ingibjörg** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1972. 
Á henni flytja B.G. og Ingibjörg tvö lög.

## Lagalisti
#Komdu Aftur - *Lag - texti: Samúel Einarsson - Iðunn Steinsdóttir* 
#Á meðan sólin sefur - *Lag - texti: Karl Geirmundsson - Iðunn Steinsdóttir*
Mjöll Hólm - (Ég syng þér sönginn) Mamy Blue

**Mjöll Hólm** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1972. 
Á henni flytur Mjöll Hólm tvö lög.

## Lagalisti
#(Ég syng þér sönginn) Mamy Blue - *Lag - texti: H. Giraud/ P. Trim - Ólafur Gaukur* 
#Lífið er stutt - *Lag - texti: A. Latessa/ C. Bonycatti - Iðunn Steinsdóttir*

## Um lag
Breska pop-hljómsveitin Pop Tops flutti lagið Mamy Blue upprunalega.
Heiðagæs

**Heiðagæs** (fræðiheiti: *Anser brachyrhynchus*) er gæs sem verpir á Íslandi, Grænlandi og á Svalbarða en hefur vetursetu ívið sunnar, einkum á Bretlandi. Hún hefst við á heiðum og hálendinu á Íslandi. Þjórsárver, Vesturöræfi og Guðlaugstungur eru meðal mikilvægra varpstaða. Sumarið 2015 var fjöldi heiðagæsa á Íslandi talinn vera nærri 400.000.  Er það all nokkur aukning frá 1952 (23.000 fuglar) og í 390.000 fugla 2014. 

## Tilvísanir
Hljómsveit Þorsteins Guðmundssonar - Lífsflótti

**Hljómsveit Þorsteins Guðmundssonar ** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1972. 
Á henni flytja hljómsveit Þorsteins Guðmundssonar fjögur lög.

## Lagalisti
#Lífsflótti - *Lag - texti: Haukur Ingibergsson - Smári Hannesson* 
#Hanna litla - *Lag - texti: Þorsteinn Guðmundsson - Tómas Guðmundsson* 
#Ó,María mig langar heim - *Lag - texti: Wilkins/ Tillis - Ólafur Gaukur* 
#Kenn þú mér, Kristur - *Lag - texti: T. Jacks - Jóhanna G. Erlingsson*
Blesgæs

**Blesgæs** (fræðiheiti: *Anser albifrons*) er fugl af andaætt sem tilheyrir ættkvísl gæsa. Tegundin er náskyld fjallgæs (*Anser erythropus*), smávaxinni austurevrópskri gæsategund, sem svipar mjög að blesgæs í útliti. 

Hvanneyrarjörðin og fleiri jarðir í Andakíl eru friðlýstar sem mikilvægt búsvæði fyrir blesgæs sem hefur þar viðkomu vor og haust á leið til og frá varpstöðvum á Grænlandi

Veiðar á blesgæs eru bannaðar á Íslandi.

## Flokkun
Líkt og aðrar gráar gæsir hefur blesgæs ættkvíslarheitið *Anser* og er því náskyld öðrum tegundum af sömu ættkvísl. Hún er af andaætt og til heyrir því yfirættbálki gás- og hænsnfugla (Galloanserae). 

## Lýsing
Fuglinn er miðstór af gæs að vera, og er að meðaltali um 64 - 78 cm löng með 130 - 160 cm vænghaf. 

Háls blesgæsar er stuttur, fætir rauð-appelsínugulir og fullorðinn fugl hefur einkennandi hvíta blesu, sem gefur fuglinum nafn sitt. Líkt og aðrar gráar gæsir er blesgæsin grábrún, og er dekkri á baki en kviði, blesgæsin er dekkst gráu gæsanna sem sjást á Íslandi. Fullorðnir kynþroska einstaklingar hafa svartar þverrákir á kviði líkt og aðrar tegundir í sömu ættkvísl. Karl og kvenfuglar eru ekki áreiðanlega sundurgreinanlegir frá útliti eða stærð. 

Sú undirtegund blesgæsa sem helst er að finna á íslandi hefur dekkra höfuð en undirtegundin sem heldur til Síberíu. 

## Dreifing og búsvæði
Blesgæs má ekki telja til íslenskra varptegunda, en fuglinn er aðeins umferðarfugl hér á landi. Því má oft sjá blesgæsir snemma á vorin í stórum hópum, einna helst á suðurlandi, þar sem þær safnast saman og byrgja sig upp fyrir áframhaldandi flug til Grænlands (Undirtegund: *A. albifrons flavirostris*).  

Hluti Evrópustofnsins hefur þó varplönd í túndrunni í Síberíu, og tilheyrir annarri undirtegund (*A. albifrons albifrons*) en þeir einstaklingar sem verpa í Grænlandi. 

Fuglarnir sem staldra hér við á leið sinni norð-vestur eru flestir frá Írlandi og Skotlandi.  

Þrjár undirtegundir er að finna í Norður-Ameríku, en þeir fuglar hafa almennt vetursetu í Alaska fylki og norður Kanada.  

Blesgæsir er helst að finna á stórum túnum þar sem þær liggja á beit.  
## Tilvísanir
Grágæs

**Grágæs** (fræðiheiti: *Anser anser*) er stór gæs sem verpir í Evrópu og Asíu. Grágæs og heiðagæs verpa á Íslandi og  skipta með sér landinu þannig að grágæs er nær eingöngu á láglendi (neðan 300 yfir sjávarmáli) en heiðargæs er ofar.
Grágæsir geta náð 23 ára aldri, elsti hringaði fugl náði 19 árum og 7 mánuðum. Almennur aldur er hins vegar um 8 ár og byrja fuglarnir að verpa þegar þeir hafa náð þriggja ára aldri.

Stofninn á Íslandi telur um 60.000 fugla árið 2021 og hefur honum farið fækkandi.

## Tenglar
* ''Grágæs''; grein í Degi 1992
*Appleton, Graham F., et al. “Búsvæðaval Og Stofnvernd Grágæsa á Láglendi.” ''Bliki :'' \(desember) =, no. (desember) = (29), 2008, pp. mber) = (29): bls. 11–18.

* Grágæs (Fuglavefurinn) 

## Heimildir
Grettir Björnsson - Óli Skans

**Grettir Björnsson** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1973. 
Á henni leikur Grettir Björnsson gömlu dansana. Honum til aðstoðar eru: Árni Shceving, Helgi Kristjánsson og Guðmundur R. Einarsson.

## Lagalisti
#Óli Skans 
#Klappenade
#Skósmíðapolki
#Fingrapolki
#Svensk Maskerade
Snjógæs

**Snjógæs** (fræðiheiti: *Anser caerulescens*) er gæs sem verpir norðarlega í Norður-Ameríku. Hún er einnig flokkuð sem tegundin *Chen* eða hvítar gæsir. Snjógæs svipar mikið til grágæsar. Sjógæsir höfðu fyrst vetursetu á Íslandi veturinn 2002-2003 og verptu hér fyrst sumarið 2007.

## Heimild
* Jón Einar Jónsson. “Snjógæs Verpur á Íslandi.” Bliki desember 2008, bls. 45–48.

## Tilvísanir
Kanadagæs

**Kanadagæs** (fræðiheiti: *Branta canadensis*) er gæs sem verpir í Norður-Ameríku en er einnig að finna í norðurhluta Evrópu þar sem hún er innflutt. Hún hefur einnig verið flutt inn til Nýja-Sjálands, Japans og syðst í Suður-Ameríku. Gæsin er flækingur á Íslandi.

## Tilvísanir
Béla Bartók

**Béla Bartók** (fæddur 25. mars 1881, látinn 26. september 1945) var ungverskt tónskáld og brautryðjandi í þjóðlagasöfnun.

## Heimildir
* 
* Chalmers, Kenneth, *Béla Bartók* (London: Phaidon Press Limited, 1995).
Einar Hólm - Eldar minninganna

**Einar Hólm** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1973. 
Á henni flytur Einar Hólm tvö lög.

## Lagalisti
#Eldar minningana - *Lag - texti: Carr/ Mason - Benedikt Axelsson* 
#Við leiddumst tvö - *Lag - texti: J. Fontana - Benedikt Axelsson*

## Um höfund
Einar Hólm gaf aðeins út þessa einu plötu. 

Elly Vilhjálms og Svanhildur Jakobsdóttir syngja bakraddir í laginu Eldar minninganna.
Einar S. Ólafsson - Þú vilt ganga þinn veg

**Einar Ólafsson** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1973. 
Á henni flytur Einar Ólafsson tvö lög.

## Lagalisti
#þú vilt ganga þinn veg -  - *Lag - texti: Amerískt trúarlag - Guðleif Einarsdóttir* 
#Sumar á sænum  - *Lag - texti: Einar S. Ólafsson - Guðleif Einarsdóttir*
Robot Chicken

***Robot Chicken*** er bandarískur *[[Stop-motion]]*/hreyfimynda/gaman/sketsþáttur. Þættirnir eru framleiddir af *[[Stoop!d Monkey]]*, *[[ShadowMachine Films]]* og *[[Williams Street]]* og dreift af *[[Sony Pictures Digital]]*. Þættirnir voru skapaðir af aðalframleiðendunum Seth Green og Matthew Senreich og var fyrsti þátturinn, *Junk in the Trunk*, sýndur þann 20. febrúar 2005. Green og Senreich eru einnig í hópi fjölda handritshöfunda.

Þættirnir áttu upphaflega að vera kallaður *Junk in the Trunk*. Nafnið *Robot Chicken* fengu Green og Senreich af matseðli á kínverskum veitingastað.

Þættirnir hafa einnig unnið til einna Emmy-verðlauna, það var árið 2006.

## Handritshöfundar
### Aðalhandritshöfundar
*Doug Goldstein
*Tom Root

### Aðrir
*Hugh Davidson
*Jordan Allen-Dutton
*Mike Fasolo
*Seth Green
*Charles Horn
*Breckin Meyer
*Dan Milano
*Pat McCallum
*Matthew Senreich
*Kevin Shinick
*Erik Weiner
*Zeb Wells

## Raddir
Flestar raddir talsetja Seth Green, Breckin Meyer, Chad Morgan og Dan Milano. Einnig hafa fjölmargir gestir komið og talað inn á þættina.

## Verðlaun
Þættirnir unnu ein Emmy-verðlaun árið 2006 og eru tilnefndir á Emmy-verðlaununum árið 2007.

## Tilvísanir


## Tenglar
*Adult Swim
*AdultSwim.co.uk
*''Robot Chicken'' Wiki síða
Stúlknakór Selfoss - Ég sá mömmu kyssa jólasvein

**Stúlknakór Selfoss** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1973. 
Á henni flytur Stúlknakór Selfoss fjögur jólalög.

## Lagalisti
#Ég sá mömmu kyssa jólasvein 
#Snæfinnur snjókarl
#Jólasveinninn minn
#Þrettándi dagur jóla

## Ég sá mömmu kyssa jólasvein
:Ég sá mömmu kyssa jólasvein,
:við jólatréð í stofunni í gær.
:Ég læddist létt á tá
:til að líta gjafir á,
:hún hélt ég væri steinsofandi
:Stínu dúkku hjá,
:og ég sá mömmu kitla jólasvein
:og jólasveinnin út um skeggið hlær.
:Já sá hefði hlegið með
:hann pabbi minn hefð'ann séð
:mömmu kyssa jólasvein í gær.

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Ómar Ragnarsson - Úr þorskastríðinu

**Ómar Ragnarsson** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1973. 
Á henni flytur Ómar Ragnarsson tvö lög. Útsetning og hljómsveitarstjórn: Jón Sigurðsson.

## Lagalisti
#Úr þorskastríðinu - *Lag - texti: Leiber/Stoller - Ómar Ragnarsson* 
#Landgrunnið allt - *Lag - texti: Ómar Ragnarsson* 

## Um plötuna
Á þessum tíma áttu Íslendingar í átökum við Breta um fiskimið.
.bz

**.bz** er þjóðarlén Belís. Háskóli Belís (e. University of Belize) hefur yfirumsjón með léninu.

## Tenglar
* Whois upplýsingar  hjá IANA
Fleischmann (leikföng)

**Fleischmann** (*Gebr. FLEISCHMANN GmbH & Co. KG*) er þýskt fjölskyldufyrirtæki og leikfangaframleiðandi, stofnað 1887 af *Jean Fleischmann*, þekktast fyrir rafknúnar leikfangalestir. Höfuðstöðvar eru í Nürnberg í Þýskalandi og slagorðið er *Die Modellbahn der Profis*. Forstjóri er *Horst Fleischmann*.


Fleischmann 1.jpg|
76~F891903N cropped.jpg|T 10
Fleischmann-BR24-b.jpg|BR 24
EA04wiki.jpg|
Fleischmann LINT.jpg|Alstom Coradia LINT


## Tengt efni
*Märklín
*Roco

## Tengill
*Heimasíða Fleischmann
Roco

**Roco** er austurrískur leikfangaframleiðandi, stofnaður 1960 af verkfræðingnum *Heinz Rössler*. Þekktast fyrir rafknúnar leikfangalestir. Höfuðstöðvarnar eru í Salzburg í Austurríki. Fyrirtækið varð gjaldþrota árið 2005 en starfar síðar undir heitinu *Modelleisenbahn GmbH*.


DSBs damplokomotiv N 202.jpg
Roco M61 019.JPG 
Roco 63431 BR 132 201-5 DR.JPG 
DB E 144-5 Roco.jpg 
480 Roco ACME.JPG 


## Tengt efni
* Fleischmann (leikföng)
* Märklín

## Tengill
* Heimasíða Roco
Grímur Atlason

**Grímur Atlason** (fæddur 6. desember 1970) er fyrrum framkvæmdastjóri Iceland Airwaves tónlistarhátíðarinnar.

Hann var áður sveitarstjóri Dalabyggðar og fyrrverandi bæjarstjóri Bolungarvíkur. Grímur sem er menntaður þroskaþjálfi starfaði áður meðal annars hjá Styrktarfélagi vangefinna, sem ráðgjafi hjá Félagsþjónustunni í Reykjavík og sem kynningarstjóri hjá Zonet útgáfunni áður en hann tók við embætti bæjarstjóra Bolungarvíkur árið 2006. Hann starfar í dag hjá Reykjavíkurborg sem verkefnastjóri á skrifstofu skóla- og frístundasviðs

Hann er giftur Helgu Völu Helgadóttur fyrrverandi alþingiskonu, héraðsdómslögmanni og leikkonu.

Grímur er einnig þekktur sem rokktónlistarmaður, og hefur starfað sem bassaleikari í hljómsveitunum Rosebud, Drep, Dr. Gunni og Grjóthrun í Hólshreppi. Hann hefur einnig sérhæft sig í umboðsmennsku og innflutningi tónlistarmanna.

Grímur var í 6. sæti lista VG fyrir alþingiskosningarnar 2009.

## Heimildir
* bolungarvik.is

## Tenglar
* Heimasíða Gríms 1 
* Heimasíða Gríms 2
Vörtubirki

**Vörtubirki** eða **hengibirki**  eða skógviður (fræðiheiti: *Betula verrucosa* eða *Betula pendula*) er hávaxið evrópskt birkitré með laufskrúði sem slútir niður svipað og á grátvíði. Það er náskylt Mansjúríubjörk (*Betula platyphylla*). Vörtubirki verður venjulega 15-25 metra hátt með granna krónu og sveigðar greinar með slútandi smágreinum. Börkurinn er hvítur með svörtum flekkjum neðst á stofninum. 

Vörtubirki hefur náð 15 metrum á Akureyri. 

## Nytjar
Vörtubjörk er notuð í smíði og eldivið á sama hátt og ilmbjörk. Einnig er litað úr henni (börkur og lauf) og hægt er að blanda fræinu í brauð til bragðbætis.  

### Masúr

Vörtubirki er sú birkitegund sem oftast myndar svonefndan masúrvið, sem er erfðagalli sem lætur frumur og árhringi mynda óregluleg mynstur svo að það líkist logum eða bylgjum.

Masúrmyndun er algengust í afbrigðinu *Betula pendula var. carelica*, þar sem masúrmyndun erfist í 60–70% af öllum afkvæmum.

Einnig getur masúrviður myndast í ilmbjörk, en hefur ekki fundist í öðrum birkitegundum. Masúr kemur fyrir í allnokkrum öðrum lauftrjám, svo sem: reyni, elri, ösp, álm og hlyn, og jafnvel í barrtrjám: fura, þinur og Sequoia sempervirens.

## Sortir
Af hengibjörk eru nokkrar sortir. Nokkrar slíkar nefndar hér:

*Dalabjörk (Betula pendula 'Dalecarlica')
* (Betula pendula 'Laciniata')

* (Betula pendula 'Crispa')
*Grátbjörk (Betula pendula 'Tristis')
*Hengibjörk (Betula pendula 'Youngii')

*Súlubjörk (Betula pendula 'Fastigiata')
*Blóðbjörk (Betula pendula 'Purpurea')
*Masúrbjörk (Betula pendula 'Carelica')

## Sjá einnig
* Fjalldrapi
* Ilmbjörk
* Birkisýróp
* Masúrviður

## Tilvísanir
Rosabaugur

**Rosabaugur** (á fræðimáli **22° rosabaugur**) er ljósfyrirbæri, sem myndast þegar sól skín gegnum klósiga og ljósbrot verður i ískristöllum skýsins.

## Tengt efni
* Aukasólir, (*gíll og úlfur*)
Börkur

**Börkur** er ysta lagið á stofni og rótum trjáplantna. Börkurinn liggur yfir viðnum og skiptist í þrjú lög: korkvef, sáldvef og vaxtarlag.
Aukasól

**Aukasól** er ljósfyrirbæri, sem myndast við ljósbrot sólargeisla í ískristöllum í grábliku, gjarnan með rosabaugi. Aukasól, sem sést vestan við sólu nefnist **gíll**, en **úlfur** sú sem sést austan við. Ef gíll og úlfur sjást samtímis er sólin sögð í *úlfakreppu*. Munnmæli um veður segja að *ekki sé gíll fyrir góðu nema úlfur á eftir renni (og í fullu vestri sé)*.

Hugsanlegt er að líkingin við úlfa sé komin úr norrænni goðafræði. Í heimsmynd goðafræðinnar elta tveir úlfar, Skoll og Hati, sólina og mánann yfir himinhvolfið og munu klófesta bráð sína í ragnarökum. Talið er að hugmyndin um Skoll og Hata sé upprunnin sem skýring á eðli aukasóla, sem virðast elta sólina yfir himininn. Því sé talað um að sólin sé í kreppu þegar hún lendir á milli „úlfanna“ tveggja.

## Tilvísanir
A priori

***A priori*** er þekkingarfræðilegt hugtak. *A priori*-þekking er þekking sem byggir ekki á reynslu, til dæmis rökfræðileg og stærðfræðileg sannindi. Dæmi um *a priori*-þekkingu væri til dæmis að 2+5=7 eða að háskólanemandi nemi við háskóla. Umdeilt er innan þekkingarfræðinnar hvort *a priori*-þekking sé möguleg.

Orðasambandið *A priori* er tekið úr latínu og er notað sem lýsingarorð.

## Heimildir
* 

## Tenglar
* 
*
Wir sind Helden

**Wir sind Helden** (við erum hetjur) er þýsk pop-rokk hljómsveit sem var stofnuð í Berlin, Þýskaland árið 2000.  

## Útgefin verk

*Die Reklamation (2003) 
**(kvörtunin)
*Von hier an blind (2005)
**(héðan blint)
*Soundso (2007) 
**(svo og svo)
*Bring mich nach Hause (2010)
**(komdu mér heim)

## Tenglar
* Vefsíða hljómsveitarinnar“
Helsingi

**Helsingi** (fræðiheiti: *Branta leucopsis*) er gæs sem verpir við Norður-Atlantshaf en hefur vetursetu sunnar í Evrópu. 

Helsingi verpir á Íslandi og heldur til aðallega á Suðausturlandi og Norðvesturlandi. Sumir helsingjar hafa viðkomu á Íslandi á leið til og frá Grænlandi. Eyjan Skúmey í Jökulsárlóni sem kom í ljós eftir hop Breiðamerkurjökuls er mikilvæg varpstöð helsingja á Íslandi.  Árið 2024 voru áætluð 4000 pör á Íslandi.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Náttúrufræðistofnun - Helsingi
South Park

***South Park*** (***SP***), áður sýnt á Íslandi undir titlinum ***Trufluð tilvera***, er bandarískur teiknimynda-gamanþáttur. Þættirnir fjalla um fjóra stráka (Stan, Kyle, Cartman og Kenny) sem eru í þriðja og fjórða bekk í smábænum South Park í Colorado-fylki í Bandaríkjunum. Þáttaröðin, sem er ætluð fullorðnum, er þekkt fyrir gróft orðbragð og dökkt skopskyn. Þáttaröðin var sköpuð af Trey Parker og Matt Stone og hefur verið sýnd á Comedy Central frá 1997 og hefur allt frá því verið ein vinsælasta þáttaröð stöðvarinnar.

## Saga
### Uppruni
Upphaf *South Park* má rekja til ársins 1992 þegar Parker og Stone, sem þá voru nemendur í Colorado-háskóla, hittust í kvikmyndakennslutíma og sköpuðu stuttmynd sem kallaðist *[[Jesus vs. Frosty]]*. Stuttmyndin innihélt upprunalegt útlit aðalpersónanna í *South Park*. Stuttmyndin fjallaði um aðalpersónurnar fjórar sem vöktu til lífs snjókarl með töfrahatti.

Árið 1995 sá Brian Graden, framkvæmdarstjóri FOX, stuttmyndina og veitti Parker og Stone umboðslaun til að gera aðra stuttmynd, *[[Jesus vs. Santa]]*. Stuttmyndin var vinsæl og mikið notuð sem jólapóstkort á internetinu. Hún var síðar aftur birt í þættinum *[[A Very Crappy Christmas]]*.

### Sjónvarpssamingur
Eftir útgáfu *[[Jesus vs. Santa]]* hófust umræður um gerð á sjónvarpsþáttum, fyrst með FOX og síðar með Comedy Central. Fyrsti sjónvarpsþátturinn, *[[Cartman Gets an Anal Probe]]*, var sýndur 13. ágúst 1997 á Comedy Central. Þátturinn var í 3 mánuði í vinnslu en hann var búinn til með skærum og pappír. Núna eru þættirnir unnir í hreyfimyndarforritum, fyrst PowerAnimator og síðar Maya. Með notkun hreyfimyndaforrita tókst að minnka framleiðslutímann umtalsvert (niðri í eina viku), sem gerði Parker og Stone kleift að fjalla um nýliðna atburði í þáttunum sínum.

## Persónur

Matt Stone og Trey Parker talsetja flestar karlkynspersónurnar í *South Park* en April Stewart og Mona Marshall (áður Mary Kay Bergman og Eliza Schneider) talsetja flestar kvenkynspersónurnar. Aðrir sem talsetja einnig í *South Park* eru Adrien Beard (Tolkien Black), Vernon Chatman (Towelie), Jennifer Howell (Bebe Stevens) og John Hansen (Mr. Slave).

## Þættir

Sýndir hafa verið 338 *South Park* þættir í 28 þáttaröðum (2025).

## Verðlaun
### Hlotið
* *South Park* hlaut Emmy-verðlaun árið 2005 fyrir þáttinn *[[Best Friends Forever]]* og árið 2007 fyrir þáttinn *[[Make Love, Not Warcraft]]*.
* 5. apríl 2006 hlaut þátturinn Peabody-verðlaunin.
* CableACE-verðlaunin árið 1997 fyrir besta hreyfimynda sjónvarpsþáttinn. Þetta var í síðast skipti sem verðlaunin voru veitt.
### Tilnefndur
* *South Park* hefur verið tilnefnt til Emmy-verðlaunanna sjö sinnum (1998, 2000, 2002, 2004, 2005, 2006 og 2007) fyrir framúrskarandi árangur á hreyfimynda sjónvarpsþætti.
* Teen Choice-verðlaunin árið 2006.
* Óskarsverðlaun fyrir besta upprunalega lag í kvikmyndinni *[[South Park: Bigger, Longer & Uncut]]*. 

## Tilvísanir

## Tenglar
* www.southparkstudios.com/ - Opinber heimasíða
* 
* *[http://www.tv.com/show/344/summary.html South Park] * á TV.com
Stephen King

**Stephen Edwin King** (f. 21. september 1947) er bandarískur rithöfundur.

Stephen King hefur skrifað smásögur, framhaldssögur en þó aðallega skáldsögur og þar má helst nefna bækur eins og *The Green Mile*, *The Shining*, *It*, *Misery* og *The Body*.

## Ævi
### Á sínum ungu árum
Stephen King fæddist í Portland, Maine í Bandaríkjunum. Foreldrar hans voru Donald Edwin King og Nellie Ruth Pillsbury. Eldri bróðir Kings er David King, en hann var ættleiddur strax við fæðingu árið 1945. Donald, faðir Kings, yfirgaf fjölskylduna þegar King var tveggja ára gamall. Móðir hans lést úr krabbameini árið 1975.

### Leiðin til frægðar
Fyrsta skáldsaga Kings var *Carrie* sem samnefnd kvikmynd var gerð eftir. Skáldsöguna sendi hann til Doubleday sem launuðu honum með $2.500 fyrir 30.000 eintök. Svo keypti New American Library réttindi til kiljuútgáfunnar fyrir $400.000, og King fékk helming hagnaðarins af bókinni.

## Verk

### Skáldsögur

### Safnbækur

### Raunsögur

### Rafbækur

### Aðrar

## Tilvísanir


## Tenglar
* Opinber heimasíða
* 
* Stephen King á Notable Names Database
* Verðlaun og tilnefningar – Stephen King á Science Fiction Awards Database
Lars Demian

**Lars Demian** (f. 9. apríl 1957) er sænskur tónlistarmaður frá Halmstad. Lars er þekktur fyrir kröftuga texta sína sem fjalla oftar en ekki um svartari hliðar tilverunnar, oft með bítandi háði. 

Lars Demian heitir réttu nafni *Lars Bengtsson*, en tók upp listamannsnafnið Demian til að skapa sér sérstöðu. Í fyrstu nefndi hann sig *Demian D* þegar hann gaf út fyrsta lag sitt: *Tårar*. En upp frá fyrstu hljómplötu sinni nefndi hann sig Lars Demian. Það var hljómplatan *Pank* sem kom út 1990, en sú plata inniheldur eitt þekktasta lag hans: *Alkohol*. 

1991 hlaut Lars Demian styrk sem kenndur er við trúbadorinn Fred Åkerström.

## Einkalíf
Lars Demian var giftur Ika Nord í mörg ár og samdi þematónlistina við barnaþætti hennar *[[Ika i rutan]]* og *[[Ikas TV-kalas]]* sem voru sýndir í Ríkissjónvarpi Svíþjóðar (*Sveriges Television*) á níunda áratugi 20. aldar. Núna er hann giftur sænsku leikkonunni Philomène Grandin.

## Hljómplötur Lars Demian
* 1990 - *Pank* 
* 1991 - *Lycka till* 
* 1992 - *Favoriter i dur & moll* 
* 1994 - *Man får vara glad att man inte är död* 
* 1997 - *Elvis & Jesus & Jag* 
* 2002 - *Sjung hej allihopa* 
* 2004 - *Ännu mera jag - Lars Demians bästa* 
* 2007 - *Välkommen hit*
* 2009 - *Att inte vara Pär Gezzle*
* 2012 - *Svenne tills du dör*

## Tenglar
* Heimasíða Lars Demian
Innyflaspámaður

**Innyflaspámaður** (eða **iðrablótsmaður**) (latína: *haruspex*) var maður í Rómaveldi til forna sem las í framtíðina úr innyflum fórnardýra, s.s. sauðkinda og jafnvel fugla. Talið er að þessi athöfn að „ráða þarma“ sé komin frá Etrúrum, en orðið er af etrúskum uppruna. Innyflaspá minnir að nokkru leyti á það sem fuglaspámenn stunduðu og aðra álíka spámenn sem gátu lesið í framtíðina. 

Innyflaspár hafa einnig farið fram hér á landi, og eru enn stundaðar sumstaðar, til að lesa í veðrið næstu misseri.
Daguerreaðferð

**Daguerreaðferð** (franska: *Daguerréotype*) nefnist ein af fyrstu aðferðunum til að framkalla ljósmyndir og var upphafið að þeirri framköllunaraðferð sem enn er notuð. Aðferðin nefnist í höfuðið á Frakkanum Louis Daguerre sem uppgötvaði hana á fjórða áratug nítjándu aldar. Hann fékk einkaleyfi fyrir henni 1839. Ljósmyndir sem framkallaðar eru með þessari aðferð eru oft nefndar *daguerreóljósmyndir* eða *daguerreótýpur*. Teknar voru margar portrettmyndir með þessari aðferð, allar götur til ársins 1860. 

Þjóðminjasafn Íslands á mesta safn af daguerreótýpum á Íslandi.
Foxtrot

**Foxtrot** (beinþýð.: *refabrokk*) er samkvæmisdans sem dregur nafn sitt af upphafsmanninum; Harry Fox sem hannaði dansinn árið 1914. Hann brenndi sig á því að finna hvergi dömu sem gæti dansað two step svo hann bætti því við skrefum og útkoman varð grunnurinn að Foxtrot. Vernon og Irene Castle tóku dansinn upp á arma sér og þróuðu hann og kynntu. Seinna staðlaði Arthur Murray dansinn svo hann fór að líkjast bandarískum tangó.

Upphaflega var foxtrot dansaður við ragtime-tónlist en síðar, og fram á okkar daga, tókum stórsveitir að leika undir við dansinn. Þegar rokk og ról (e. *rock 'n roll*) kom fram á sjónarsviðið upp úr 1950 leituðu útgefendur með logandi ljósi eftir passlegri danstegund við þessa nýju tónlist. Þar koma foxtrot-inn sterkur inn og markaðssetti fyrirtækið Decca Records lag Billy Haley and His Comets, *Rock around the clock*, einmitt sem slíkt. Lagið seldist í meira en 25 milljón eintökum og er því söluhæsta foxtrot-lag allra tíma.

Með tímanum hefur foxtrot verið skipt í tvo flokka eftir hraða; Slowfox hið rólega en Quickstep hið hraða.
Jón Hjartarson

**Jón Hjartarson** (f. 20. janúar 1942) er íslenskur leikari.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum
Jón Jóhann Hjartarson er fæddur 20. janúar 1942 á Hellissandi. Hann útskrifaðist sem kennari frá Kennaraskóla Íslands 1965 og lauk leikaraprófi frá Leiklistarskóla Leikfélags Reykjavíkur 1968. Jón var jafnframt við framhaldsnám í Berlín 1984. Hann hefur um margra ára skeið starfað sem fastráðinn leikari hjá Leikfélagi Reykjavíkur og leikið í kringum 80 hlutverk. Jón hefur einnig leikið með ýmsum leikhópum, s.s. Grímu, Litla leikfélaginu, Litla leikhúsinu, Öðru fólki o.fl. Hann hefur ennfremur leikið í kvikmyndum sem og fjölmörgum sjónvarps- og útvarpsverkum.

Jón hefur samið fjölda leikrita bæði fyrir börn og fullorðna, auk barna- og unglingabóka. Fyrsta leikrit hans, Afmælisboðið, er frá 1969. Hann samdi leikgerð upp úr skáldsögu Kristínar Marju Baldursdóttur, Mávahlátri, sem sett var upp hjá Leikfélagi Reykjavíkur 1998. Hann hefur bæði leikstýrt verkum sínum og annarra hjá atvinnuleikhúsum og áhugaleikhópum. Hann hefur einnig samið ýmis konar dagskrár fyrir félagasamtök og stofnanir sem og aragrúa skemmtiþátta, rabbþátta, söngtexta og pistla.

Jón er kvæntur Ragnheiði Tryggvadóttur framkvæmdastjóra. Þau eiga tvö börn, Hjört Jóhann og Sigríði Lárettu og búa í Reykjavík. Jón á einnig dæturnar Helgu Brögu og Ingveldi Ýr.

María Bjarkadóttir, 2003.

## Tenglar
*
Jón Páll Eyjólfsson

**Jón Páll Eyjólfsson** (f. 19. apríl 1970) er íslenskur leikari og fyrrverandi leikhússtjóri Leikfélags Akureyrar.  Í desember 2021 var Jón Páll dæmdur í þriggja ára skilorðsbundið fangelsi fyrir nauðgun. Landsréttur þyngdi dóm héraðsdóms um hálft ár. Brotið átti sér stað árið 2008.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Jón Stefán Kristjánsson

**Jón Stefán Kristjánsson** (f. 11. apríl 1958) er íslenskur leikari og þýðandi.

Jón hlaut Íslensku þýðingaverðlaunin árið 2020 fyrir þýðingu sína á bókinni Hinum ósýnilegu.

Jón hefur einnig þýtt fjölda teiknimynda á íslensku, þar á meðal Múlan, Herkúles og Tarsan.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tilvísanir


## Tenglar
*Jón Stefán Kristjánsson á Internet Movie Database
Hljómsveit Ingimars Eydal - Lög úr Mary Poppins

**Helena og Þorvaldur** er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1968. 
Á henni flytja Helena og Þorvaldur með hljómsveit Ingimars Eydal sex lög úr Mary Poppins. Forsíðumynd tók Ljósmyndastofa Páls, Akureyri.

## Lagalisti
#Starfið er leikur - *Lag - texti: R. og R. Sherman - Baldur Pálmason* 
#Töfraorðið - *Lag - texti: R. og R. Sherman - Baldur Pálmason*
#Fuglagrjón - *Lag - texti: R. og R. Sherman - Baldur Pálmason* 
#Sótarasöngur - *Lag - texti: R. og R. Sherman - Baldur Pálmason*
#Á góðviðrisdegi - *Lag - texti: R. og R. Sherman - Baldur Pálmason* 
#Flugdrekinn - *Lag - texti: R. og R. Sherman - Baldur Pálmason*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Karl Guðmundsson

**Karl Guðmundsson** (f. 28. ágúst 1924 d. 3. mars 2014) var íslenskur leikari, þýðandi og skemmtikraftur.

Karl útskrifaðist sem stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1944 nam við Handíða- og myndlistaskólann. Hann útskrifaðist frá Royal Academy of Dramatic Art í Lundúnum árið 1952 og var síðan mestalla starfsævi sína hjá Leikfélagi Reykjavíkur. Lék hann í um það bil 100 leikverkum en tók einnig þátt í sýningum hjá Þjóðleikhúsinu, Grímu, Leiksmiðjunni og Nemendaleikhúsi LÍ. Þá lék hann og las upp í Ríkisútvarpinu um árabil. Karl varð fljótt landsþekkt eftirherma og skemmtikraftur. Líkti hann eftir samtíðarmönnum sínum, einkum stjórnmálamönnum. Meðal þeirra sem hann hermdi eftir má nefna þá Halldór Kiljan Laxness og Bjarna Benediktssyni eldri. Karl lék í nokkrum kvikmyndum síðustu árin, og má þar nefna myndirnar Brúðgumann, Sveitabrúðkaup, Punktur punktur komma strik og Foreldrar.

Karl var þýðandi og orðsnillingur en hann þýddi á ævi sinni mörg leikrit og ljóð. Listinn yfir þá höfunda sem Karl þýddi er langur, en þar má meðal annars nefna þá Aristófanes, Seamus Heaney, Federico García Lorca, Moliére og Ionescu. Fyrir jól 2013 kom út á prenti þýðing Karls á leikritinu Morð í dómkirkju eftir T. S. Eliot. Þýðingar Karls á ljóðum birtust oft í Lesbók Morgunblaðsins. Einnig starfaði Karl við leikstjórn og kennslu.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Ketill Larsen

**Ketill Larsen** (f. 1. september 1934 d. 26. apríl 2018) var íslenskur leikari og fjöllistamaður. Ketill starfaði í áratugi að æskulýðsmálum og stofnaði meðal annars Klúbb 71 sem hafði aðsetur að Fríkirkjuvegi 11 í Reykjavík.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Kjartan Bjargmundsson

**Kjartan Bjargmundsson** (f. 22. nóvember 1956) er íslenskur leikari.

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Rímur af Grámanni í Garðshorni

**Rímur af Grámanni í Garðshorni** er rímnakver eftir Jón Hjaltason á Ármúla sem var upprunalega gefið út af Hjalta Jónssyni árið 1895 og prentað af Prentsmiðju Þjóðviljans unga, og svo endurútgefið 25. júlí 2007 af Project Gutenberg, enda þá ekki lengur verndað af höfundarétti, Jóhannes Birgir Jensson sá um þá útgáfu.

Rímurnar segja ævintýrið af Grámanni og viðskiptum hans við bóndahjón og konungshjón. Ævintýrið er talið vera franskt að uppruna. 

## Tengill
* Rímur af Grámanni í Garðshorni á Project Gutenberg.
Eyjólfur Jónsson

**Eyjólfur Jónsson** getur átt við:

* Eyjólf Jónsson sundkappa.
* Eyjólf Jónsson (1670-1745) annálaritara og prest á Völlum í Svarfaðardal.
* Eyjólf Jónsson Johnsonius (1735-1775), konunglegan stjörnuskoðara í Lambhúsum á Seltjarnarnesi.
* Eyjólf Konráð Jónsson (1928-1997), þingmann Sjálfstæðisflokksins og ritstjóra Morgunblaðsins
Die Reklamation

***Die Reklamation*** er breiðskífa sem hljómsveitin Wir sind Helden gaf út árið 2003. 

## Lagalisti
# *Ist das so?* (Judith Holofernes) – 3:04
#:(er það svo?)
# *Rüssel an Schwanz* (Holofernes, Mark Tavassol) – 4:54
#:(rani til hala)
# *Guten Tag* (Holofernes, Pola Roy, Jean-Michael Tourette) – 3:35
#:(góðan dag)
# *Denkmal* (Holofernes, Roy, Tourette) – 3:17
#:(minnisvarði)
# *Du erkennst mich nicht wieder* (Holofernes) – 4:56
#:(þú þekkir mig ekki aftur)
# *Die Zeit heilt alle Wunder* (Holofernes, Roy, Tavassol, Tourette) – 4:09
#:(tíminn læknar öll undur)
# *Monster* (Holofernes, Roy, Tavassol, Tourette) – 3:48
#:(ófreskja)
# *Heldenzeit* (Holofernes, Tourette) – 4:23
#:(hetjuöld)
# *Aurélie* (Holofernes) – 3:33
# *Müssen nur wollen* (Holofernes) – 3:35
#:(verðum bara vilja)
# *Außer dir* (Holofernes) – 3:41
#:(auk þín)
# *Die Nacht* (Holofernes, Tavassol, Tourette) – 4:20
#:(nóttin)

## Tengill
* Söngtextar
Króna

**Króna** getur átt við eftirfarandi:

* Krónur á norðurlöndunum:
** Íslensk króna frá Íslandi 1874–
** Dönsk króna frá Danmörku
** Norsk króna frá Noregi 1875–
** Sænsk króna frá Svíþjóð 1873–
** Færeysk króna frá Færeyjum 1940–
** Grænlensk króna frá Grænlandi 1926–
* Austurrísk-Ungversk króna frá Austurríska-Ungverska ríkinu frá 1892–1918
* Bresk króna frá Brendlandi 1526–1990
* Tékknesk króna frá Tékklandi 1993–
* Tékkóslóvakísk króna frá Tékkóslóvakíu 1919–1993
* Eistnesk króna frá Eistlandi 1928–2011
* Ungversk króna frá Ungverjalandi 1919–1927
* Slóvakísk króna frá Slóvakíu 1993–2008
* Júgóslavísk króna frá Júgóslavíu 1918–1922

## Sjá einnig
* Krónan (verslun)
Tamílska

Tamíl eða **Tamílska** (தமிழ் tamiḻ; ) er dravidískt tungumál talað á Indlandi, Srí Lanka og Singapúr. Þau tvö síðarnefndu, Srí Lanka og Singapúr eiga tamílsku sem opinbert tungumál. Það er eitt af tuttugu og tveim skipulögðum tungumálum Indlands og það fyrsta til að verða lýst yfir sem klassískt tungumál af stjórnvöldum Indlands árið 2004. Tamil er einnig talað af verulegum minnihlutahópum í Malasíu, Mauritius og Réunion ásamt því að vera töluð í innflytjendahverfum um allan heim.

Bókmenntir á tamil hafa verið til í yfir tvöþúsund ár. Elsti hluti Tamil bókmennta, Sangam bókmenntir, eru dagsettar frá 300 fyrir krist til 300 eftir krist. Áletranir á tamil frá fyrstu öld fyrir krist og frá annari öld eftir krist hafa fundist í Egyptalandi og Tælandi. Samkvænt könnun frá árinu 2001, voru 1,863 dagblöð gefin út á tamil, og 353 þeirra daglega.

## Flokkun
Tamil telst til dravídamála.

## Saga
Fræðimenn flokka sögu Tamil í þrjá flokka. Gamla Tamil (300 fyrir krist - 700 CE), Mið Tamil (700-1600) og Modern Tamil (1600-dagsins í dag).

## Landfræðileg dreifing
Í Malasíu, Singapore, Mauritius, Réunion, Suður Afríku, Indónesíu, Tælandi, Búrma, Víetnam, Gana, Fiji, Suriname og Trinidad og Tobago er þó nokkuð af fólki af tamilsku ætterni en fáir tala málið.

## Réttarstaða
Tamil er opinbera tungumál Tamil Nadu fylkisins á Indlandi. Tamil er einnig eitt af opinberu tungumálum Sri Lanka og Singapore. Í Malasíu eru 543 ríkisreknir grunnskólar sem notast við Mið Tamil.

## Ritmál

Tamílska ritmálið (tamílska: தமிழ் அரிச்சுவடி, tamílskt „stafróf“) er ritmál notað til að skrifa tamílsku og einnig önnur minna útbreidd tungumál, svo sem; Badaga, Irulas og Paniya. Einnig notað af Tamílum við ritun á sanskrít. Ritmálið samanstendur af 12 sérhljóðum, 18 samhljóðum og einum sérstökum karakter, āytam. Tamil er skrifað með riti sem kallast vaṭṭeḻuttu. Sérhljóðarnir og samhljóðarnir sameinast og mynda 216 blandaða stafi, sem búa til 247 stafi.

Tamil sérhljóðarnir eru kallaðir uyireḻuttu (uyir – life, eḻuttu – stafir).

Tamil samhljóðarnir eru þekktir sem meyyeḻuttu (mey—body, eḻuttu—stafir).

## Númer og tákn
Fyrir utan venjulega tölustafi hefur tamil einnig tölutákn fyrir 10, 100 og 1000. Tákn fyrir dag, mánuð, ár, debit, kredit, eins og, fyrir ofan, rúpía og numeral.

## Heimildaskrá
Greinin „Tamil language“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt febrúar 2010.''
Svahílí

**Svahílí** (*kiswahili*) er bantúmál talað í Tansaníu, Úganda og Kenía og víðar. Svahílí er það tungumál sunnan Sahara sem hefur flesta málhafa. Orðið „svahílí“ er komið af arabísku orði sem merkir „strönd“ eða „landamæri“ en með forliðnum ki- þyðir það: „tungumál strandarinnar“. Svahílí er opbinbert tungumál í fjórum ríkjum, en einungis móðurmál 5-10 milljón manna.

Svahílí er annað mál margra þjóða á austurafrísku strandlengunni og um það bil 35% af orðaforða tungumálsins kemur frá arabísku, þar sem meira en tólf aldir af viðskiptum við araba hefur haft mikil áhrif á svahílí. Einnig hafa persnersk, þýsk, portúgölsk, ensk og frönsk orð bæst við á síðustu fimm öldum og stafar það af auknum viðskiptum við þessi landsvæði. Svahílí er orðið annað mál tuga milljóna manna í þremur löndum, Tansaníu, Kenía og Kongó þar sem svahílí er orðið opinbert tungumál í þessum löndum. Úganda gerði það að skyldulærdómi í grunnskólum árið 1992, en framkvæmd á þessum lögum hefur farið fyrir ofan garð og neðan. Þessvegna var svahílí gert að opinberu tungumáli í Úganda árið 2005. Svahílí og önnur skyld tungumál eru töluð í Kómoreyjum, Búrúndí, Rúanda, norður Sambíu, Malaví og Mosambik.

Nafnið „Kiswahili“ kemur frá fleirtölu orðinu sawāḥil (سواحل), sem á uppruna sinn að rekja í arabíska orðið sāḥil (ساحل), en það merkir „landamæri“ eða „strönd“ (notað sem lýsingarorð yfir „þá sem dvelja á ströndinni“ eða með því að bæta ki- („tungumál“) fyrir framan stendur það fyrir „strandtungumál“).

Elsta þekta ritið á Svahílí eru bréf skrifuð í Kilwa 1711, skrifuð með arabísku letri. Þessi bréf voru send til Portúgalanna í Mósambik og bandamanna þeirra. Upprunalegu bréfin eru nú geymd í „the Historical Archives of Goa“, á Indlandi. Önnur þekt rit eru ljóð einnig skrifuð með arabísku letri sem heita „Utendi wa Tambuka“ („Saga Tambuka“) frá árinu 1728. Í dag er latneska stafrófið notað til að skrifa Svahílí þar sem evrópa hefur haft mikil áhrif á þessi landsvæði.
 
## Tilvísanir


## Heimildir
*
Mungu ibariki Afrika

***Mungu ibariki Afrika*** er þjóðsöngur Tansaníu. Hann er svahílíútgáfan af sálmi Enoch Sontonga, *[[Nkosi Sikelel' iAfrika]]* („Guð blessi Afríku“) sem er þjóðsöngur Sambíu og hluti af þjóðsöng Suður-Afríku og var áður þjóðsöngur Simbabve.
Jakaya Kikwete

**Jakaya Mrisho Kikwete** (f. 7. október 1950) er tansanískur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti Tansaníu. Hann var kjörinn árið 2005 sem frambjóðandi Chama Cha Mapinduzi sem er langstærsti stjórnmálaflokkur landsins. Hann nam hagfræði við Dar es Salaam-háskóla. Hann lét af embætti árið 2015.
Edward Lowassa

**Edward Lowassa** er tansanískur stjórnmálamaður og fyrrverandi forsætisráðherra í ríkisstjórn Jakaya Kikwete. Hann tók við embætti 30. desember 2005 og lét af því þann 7. febrúar 2008. Hann hefur gegnt ýmsum embættum í ríkisstjórn Tansaníu frá 1988.
Austur-Afríkutími

**Austur-Afríkutími** (enska: *East Africa Time* eða *EAT*) er sá tími sem notaður er í Austur-Afríku. Hann er þremur klukkustundum á undan UTC (UTC+03:00) sem er það sama og Moskvutími og austurevrópskur sumartími. 

Þar sem þessi tími er notaður í hitabeltinu þar sem er sáralítill munur á lengd dags sumar og vetur, þá er ekki notast við sumartíma.

Austur-Afríkutími er tímabelti fyrir eftirfarandi lönd:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (frönsk handanhafssýsla)
* 
* 
* 

## Tilvísanir
Fuglaspámaður

**Fuglaspámaður** (eða **fuglheillamaður**) (latína: *augur*) var maður til forna sem las í hátterni fugla eða flug þeirra. Kalkas í *[[Ilíonskviða|Ilíonskviðu]]* var frægur fuglaspámaður. Hann sagði t.d. leið fyrir skipum Akkea til Ilíonsborgar, sökum spádómsgáfu þeirrar, er Föbos Appollon hafði veitt honum. Helenos Príamsson var annar fuglaspámaður í *Ilíonskviðu*.

Í Ódysseifskviðu segir á einum stað að spámaður nokkur hafi verið „glöggþekkinn á fuglateikn“. 

Fuglar þeir sem fuglaspámaður las í nefndust *spáfuglar*. Hrafninn var oft talinn spáfugl á Íslandi til forna, og er enn sums staðar.
Kyu Sakamoto

**Kyu Sakamoto** (坂本九 *Sakamoto Kyū*) fæddur **Hisashi Oshima** (大島ひさし, *Ōshima Hisashi*) (10. desember 1941 - 12. ágúst 1985) var japanskur söngvari og leikari.

## Ævisaga
Sakamoto var fæddur í Kawasaki, yngstur níu systkina. Foreldrar hans voru Hiroshi Sakamoto og Iku Sakamoto en bæði unnu þau á veitingastað. Í menntaskóli hófst söngferill Kyu og hann byrjaði sem söngvari í japönsku hljómsveitinni *The Drifters* árið 1958.

Þekktasta lag hans, *[[Sukiyaki|Ue o muite arukō]]*, betur þekkt sem *Sukiyaki* á vesturlöndum, sló í gegn í Japan og komst í efsta sæti bandaríska vinsældalistans árið 1963. Lagið fór sem stormsveipur um höf og lönd og hið þekkta stef hefur verið áhrifavaldur margra annarra verka í seinni tíð.

Kyu var dugmikill í vinnu fyrir eldri, yngri og fatlaða í Japan. Lag hans *Ashita Ga Aru Sa* var aðalstef Ólympíuleika fatlaðra sem var haldið í Tókýó árið 1964.

Hann lést í flugslysi í Japan árið 1985 og lét eftir sig eiginkonu og tvær dætur; þær Hanako og Maiko.

## Annað
* Smástirnið 6980 Kyusakamoto er nefnt í höfuðið á Sakamoto.

## Tenglar

* Opinber heimasíða (*á japönsku*)
* Kyu Sakamoto á Nippop Profile  
* Vefsíða sem sýnir hvernig flug JAL 123 brotlenti