Brandenburg an der Havel

**Brandenburg an der Havel** (Brandenburg við Havel) er þriðja stærsta borgin í þýska sambandslandinu Brandenborg með 72 þúsund íbúa. Borgin er meðal allra elstu borga sambandslandsins og er nafngefandi fyrir Brandenborg sem sambandsland.

## Lega
Brandenborg liggur við ána Havel austarlega í samnefndu sambandslandi, rétt vestan við Potsdam og Berlín, og um 60 km fyrir norðvestan Magdeburg.

## Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Brandenborgar sýnir tvenn borgarvirki. Til hægri með bláum turnum og riddara í hliði, til vinstri með grænum turnum og tveimur örnum. Efst hvílir kóróna. Þetta vísar til þess að upphaflega voru bæirnir tveir, Brandenborg og Luckenberg, sem seinna voru sameinaðir í eina borg. Frá 1950 til 1990 var notast við annað skjaldarmerki en þá var borgin í Austur-Þýskalandi. 1990 var gamla merkið tekið upp á ný.

## Orðsifjar
Brandenburg hét áður Brandanburg og Brendanburg. Ekki er með öllu ljóst hvaðan heitið á uppruna sinn, en líklegt þykir að það sé dregið af sögninni að brenna (á þýsku: *brennen* eða *Brand*). Upphaf Brandenborgar er landnám Þjóðverja á 12. öld og þurftu þeir oftar en ekki að ryðja skóga. Við það ferli var oft notaður eldur. Nýlega var heiti borgarinnar lengt og heitir nú opinberlega *Brandenburg an der Havel* til aðgreiningar frá sambandslandinu Brandenburg.

## Söguágrip

### Upphaf
928/29 hertók Hinrik I keisari slavneskt virki á núverandi borgarstæði. Í slavauppreisninni miklu 983 náðu slavar þó að endurheimta virkið og héldu því í rúm 200 ár. Það var ekki fyrr en 1157 að Albrecht der Bär hertók virkið endanlega og stofnaði markgreifadæmið Brandenburg. Í kringum virkið myndaðist bær, sem þar með er elsti bær markgreifadæmisins. Skömmu síðar var annar bær stofnaður, sem hét Luckenberg. Báðir bæirnir fengu eigin borgarmúra. Á 15. öld tilheyrðu báðir bæirnir Hansasambandinu, allt til 1518. Að öðru leyti komu bæirnir lítið við sögu á miðöldum.

### Stríðstímar

Milli 1536 og 1555 urðu siðaskipti í báðum borgunum. Því var ráðist á þá af keisarahernum í 30 ára stríðinu, sem rændi borgarbúa. Margir voru drepnir. Í Brandenborg einni saman bjuggu 10 þús manns fyrir stríð, en aðeins 3.000 lifðu stríðið af. Eftir hörmungarnar og mannfallið í stríðinu bauð kjörfurstinn húgenottum að setjast að í Brandenborg. Við það varð mikill uppgangur bæði í Brandenborg og í Luckenberg, enda komu húgenottar með iðnað með sér. Borgirnar uxu nánast saman og voru loks sameinaðar 1715. Árið 1806 hertóku Frakkar borgina í Napoleonsstríðunum og héldu henni í tvö ár. Það var ekki fyrr en með iðnbyltingunni að borgin náði sér efnahagslega á ný. 1846 fékk borgin járnbrautartengingu á línunni Berlín – Magdeburg.

### Nýrri tímar
1848 var uppreisnarárið mikla. Berlín fór ekki varhluta að uppreisnum. Friðrik Vilhjálmur IV Prússakonungur rak þjóðþingið úr Berlín, þar sem hann taldi að það hafi átt þátt í uppþoti og ynni að endurbótarkröfum. Þjóðþingið var þá flutt til Brandenborgar an der Havel, þar sem fundir þess fóru fram í dómkirkjunni (Pétur og Pálskirkjunni) þetta árið. Konungur leysti þingið að lokum upp í desember 1848. Á tímum nasista voru elstu fangabúðirnar nasista stofnaðar við borgarmörkin, Görden-búðirnar. Miklar loftárásir voru gerðar á borgina í heimstyrjöldinni síðari. 70% af iðnaðarhúsum og 15% af íbúarhúsum eyðilögðust. Cottbus var á rússneska hernámssvæðinu eftir stríð og því einnig hluti af Austur-Þýskalandi, allt þar til Þýskaland sameinaðist 1990. Síðan sameiningin átti sér stað hefur iðnaður í borginni átt erfitt uppdráttar og fer íbúum fækkandi. Þeir voru 90 þús fyrir sameiningu, en eru 72 þús í dag.

## Frægustu börn borgarinnar

* (1882) Kurt von Schleicher fyrrverandi ríkiskanslari
* (1970) Steffen Freund fyrrverandi landsliðsmaður í knattspyrnu

## Byggingar og kennileiti
* **Pétur og Pálskirkjan** er dómkirkjan í borginni. Hún var reist á 11. öld og er með allra elstu kirkjum í sambandslandinu Brandenborg sem enn standa. Í kirkjunni er 600 ára gamall fataskápur fyrir presta og biskupa sem er í líki húss með þremur kvistum. Hann kallast *Dreigiebelschrein*.
* **Katrínskirkjan** var vígð 1401 og helguð heilagri Katrínu. Kirkjan er hæsta mannvirkið í miðborginni með 72 metra háan turn. 1582 hrundi turninn og slasaði þrjá iðnaðarmenn sem nýverið luku dagsverki sínu við turninn og voru staddir í kirkjuskipinu. Kirkjan er helst þekkt fyrir að lík Gústafs Adolf II Svíakonungs var lagt í kirkjuna í fleiri daga í 30 ára stríðinu uns það var sótt til Svíþjóðar.
* **Rolandstytta** var sett upp í miðborginni 1474. Hann er 5,35 m á hæð og var til tákns um velgengni borgarinnar. Meðan heimstyrjöldin síðari geysaði var Roland tekinn af stalli sínum og geymdur á öruggum stað. 1946 fékk hann að standa á ný á sínum stað.

## Tilvísanir


## Heimildir
*