open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carl Milles

**Carl Milles** (1875 – 1955) var sænskur myndhöggvari.

## Höggmyndalist


File:Aenglar 2007.jpg| Millesgården, Stockholm. 
File:C Milles Boar.jpg|  Millesgården, Stockholm. 
File:Millesgården 1986.jpg| Millesgården, Stockholm. 
File:Millesgården 2009c.jpg| Millesgården,Stockholm. 
File:Millesgården 2009b.jpg| Millesgården, Stockholm

Image:Milles Pegasus 2008.jpg|*Karl  & Pegasos*, Millesgården
Apabrauðstré

**Apabrauðstré** (fræðiheiti: *Adansonia digitata*), almennt kallað **Baobabtré**, er gildvaxið hitabeltistré sem vex í Afríku. Ávöxtur þess nefnist apabrauð.
Ingólfur Arnarson (aðgreining)

**Ingólfur Arnarson** getur átt við:
* Ingólf Arnarson, landnámsmann á Íslandi.
* Styttu af Ingólfi Arnarsyni á Arnarhóli í Reykjavík.
* Ingólf Arnarson, fyrsta nýsköpunartogarann.
* Ingólf Arnarson Jónsson, persónu í skáldsögu Halldórs Laxness, Sjálfstætt fólk.
Léraður

**Léraður** er tré sem stendur á þaki Valhallar og geitin Heiðrún étur af. Frá Heiðrúnu fá einherjar mjöðinn sem þeir drekka. Einnig bítur hjörturinn *Eikþyrnir* af tréinu.

## Tilvísanir
Stafsetningarvilla

**Stafsetningarvilla** á sér stað þegar orð er ritað á annan hátt en er almennt viðurkennt af meirihluta mælenda tungumálsins.

## Tengt efni
* Lesblinda
* Listi yfir íslenskar stafsetningar– og málfræðivillur
* Réttritun
Yngveldur fagurkinn

**Yngveldur fagurkinn** Ásgeirsdóttir er helsta kvenhetja Svarfdæla sögu. Hún var dóttir Ásgeirs rauðfelds bónda í Brekku í Svarfaðardal og Þórhildar konu hans sem var systir Miðfjarðar-Skeggja. Bræður Yngveldar voru Þorleifur jarlsskáld og Ólafur völubrjótur. Yngveldur var kvenna fegurst. Hún var ástkona Ljótólfs goða á Hofi en var síðar neydd til að giftast berserknum og skáldinu Klaufa Hafþórssyni. Bræður hennar vógu hann, eftir það giftist hún Skíða ráðsmanni Ljótólfs og átti með honum þrjá syni. Þau bjuggu í Skíðadal. Örlög Yngveldar voru dapurleg. Hún var ofsótt af níðingum, synir hennar voru vegnir og sjálf var hún seld í þrældóm en komst þó aftur heim í Svarfaðardal buguð af harðræði og andaðist þar.

Yngveldar er getið í Landnámu en þar er hún nefnd Yngveldur rauðkinn og hefur að líkindum verið rauðhærð eins og faðir hennar Ásgeir rauðfeldur.

Yngveldur hefur verið mönnum hugstæð. Sigurjón Jónsson ritaði um hana tveggja binda skáldsögu og hún kemur fyrir í sögu Þórarins Eldjárns *Hér liggur skáld*. Guðmundur Friðjónsson frá Sandi orti um hana langt kvæði. Ingibjörg Hjartardóttir og Hjörleifur Hjartarson skrifuðu leikrit upp úr Svarfdæla sögu sem fjallar um Yngveldi og Klaufa. Það var frumsýnt hjá Leikfélagi Dalvíkur 2004. Úr leikritinu er söngurinn *Mál er í meyjar hvílu*, eftir Klaufa Hafþórsson við lag Guðmundar Óla Gunnarssonar. Hann fjallar um þrá Klaufa til Yngveldar. Karlakór Dalvíkur hefur flutt lagið og hljóðritað. Yngveldur er ekki einungis þekkt á Íslandi. Árið 1860 kom út í Stuttgart skáldsaga um Yngveldi eftir þýskan rithöfund Zedlitz að nafni, Ingvelde Schönwang. 

Dalvíkingar heiðruðu minningu Yngveldar árið 2014 með því að skíra eitt aðaltorg bæjarins eftir henni, Ingveldartorg. Við torgið er gamla kaupfélagshúsið, Ráðhúsið og Menningarhúsið Berg.

Nafn Yngveldar er stundum ritað Ingveldur, sbr. Ingveldartorg. en í fornsögunum er það ritað með ypsiloni.
David Moyes

**David William Moyes** (fæddur 1963) er  skoskur knattspyrnustjóri og núverandi stjóri Everton.

Moyes er fyrrverandi leikmaður, sem lék meðal annars með ÍBV. 

Hann stýrt áður félögum eins og Manchester United (tók við starfi Sir Alex Ferguson), Preston North End F.C., West Ham United.

Moyes vann Sambandsdeild Evrópu með West Ham árið 2023.
Eldaskildagi

**Eldaskildagi** er 10. maí ár hvert. Hann var sá dagur á Íslandi þar sem landeigendum og prestum var skilað fé sem leiguliðar eða sóknarbörn höfðu haft í eldi fyrir þá um veturinn. Eins voru aðrar greiðslur oft miðaðar við þennan dag.

Elstu heimildir um daginn og svokölluð *prestlömb* eru frá öndverðri 18. öld en sennilegt er að dagurinn sé eldri.

## Tenglar
* ''Eldaskildagi'' Morgunblaðið 10.05.1995 (skoðað 12.05.2012)

## Heimildir
*
Ingólfur Arnarson (togari)

**Ingólfur Arnarson** var nýsköpunartogari smíðaður í Bretlandi og keyptur af nýsköpunarráði. Hann var nefndur í höfuðið á Ingólfi Arnarsyni sem talið er að hafi verið fyrsti landnámsmaður Íslands. Hann var seldur sem brotajárn til Spánar árið 1974.

Mikil athöfn var haldin í Reykjavík þegar Ingólfur Arnarson kom í fyrsta sinn að bryggju, 17. febrúar 1947. Við það tækifæri tóku Jóhann Þ. Jósefsson, sjávarútvegsmálaráðherra, Gunnar Thoroddsen, borgarstjóri, Gísli Jónsson alþingismaður og Guðmundur Ásbjörnsson forseti bæjarstjórnar til máls.

## Tenglar
* „Ingólfur Arnarson, fyrsti nýsköpunartogarinn kveður“, *Réttur*, 4. hefti - Megintexti (01.10.1974)
* „Ingólfur Arnarson“, *Frjáls verslun*, 1.-2. tölublað - Megintexti (01.02.1947), Blaðsíða 23
Osric Chau

**Osric Chau** (fæddur  20. júlí 1986) er kanadískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Supernatural og 2012.

## Einkalíf
Chau fæddist í Vancouver, Kanada. Byrjaði átta ára gamall að taka leiklistartíma og hefur stundað sjálfsvarnaríþróttir síðan hann var þrettán ára. Chau var meðlimur kanadíska Wu Shu landsliðsins. 

## Ferill
### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Chau var árið 2002 í sjónvarpsþættinum *Cold Squads*. Hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í sjónvarpsþáttum- og myndum á borð við The Troop, Kung Fu Killer, Mister French Taste og Dragon Boys.

Chau hefur síðan 2012 verið með stórt gestahlutverk sem Kevin Tran í Supernatural.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Chau var árið 2009 í Rasa. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Gardenesque, I Know a Woman's Heart, Must Come Down og The Man with the Iron Fists.  

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 
* Heimasíða Osric Chau 

## Tenglar
*
*Heimasíða Osric Chau
Auðnir í Svarfaðardal

**Auðnir** var bær í Svarfaðardal milli bæjanna Hóls og Klaufabrekkna. Upp af bænum er hár fjallshnjúkur sem nefnist Auðnasýling. Bæjarins er fyrst getið í Auðunnarmáldaga frá 1318. Þá áttu Urðakirkja mest í jörðinni. Gottskálk biskup grimmi náði henni svo undir Hólastól með brögðum. Biskupsstóllinn átti síðan jörðina til 1802 en þá keypti Jón Ólafsson frá Hæringsstöðum Auðnir. Seinna var jörðin gefin til styrktar ekkjum og munaðarlausum börnum í Svarfaðardalshreppi og var kristfjárjörð allt til 1949 þegar Jón Ágústsson, síðasti bóndi á Auðnum, keypti hana.   Bærinn eyddist í snjóflóði 3. apríl 1953, það var á föstudaginn langa. Síðan hefur ekki verið búið á Auðnum. 

## Snjóflóðið
Snjóflóðið kom hátt úr hlíðum Auðnasýlingar upp af bænum. Fannfergi var mikið og stórhríð um nóttina. Á Auðnum bjuggu eldri hjón, Ágúst Jónsson og Snjólaug Flóventsdóttir og sonur þeirra Jón ásamt unnustu sinni Rannveigu Valdemarsdóttur frá Teigi í Vopnafirði. Flóðið gereyðilagði íbúðarhúsið og útihús öll. Fannfergi og ófærð gerðu björgunaraðgerðir afar erfiðar og símalínur höfðu slitnað í óveðrinu. Björgunarmenn grófu þó fólk og fénað úr fönninni þá um kvöldið og nóttina. Jón og Snjólaug móðir hans náðust lifandi en Ágúst og Rannveig létust í flóðinu. Mest af búfénaðinum fórst. Stór minningarsteinn með áletrun stendur nú á bæjarstæðinu gamla.

## Heimildir
Letidýr

**Letidýr** er aðeins að finna í Suður- og Mið-Ameríku. Letidýr eru spendýr og tilheyra tveimur ættum spendýra. Skiptast dýrin í Dradypodidae ef þau eru þrítæð og Megalonychidae ef þau eru tvítæð. Áður voru letidýr aðeins sett í fyrrnefndu ættina en nú er tegundum þeirra skipt í tvær ættir eftir táafjölda. 

## Stærð
Núlifandi letidýr eru frekar smávaxin en tvítæðu letidýrin eru stærri og geta fullorðin dýr orðið allt að 8 kg á þyngd. Þrítæðu letidýrin eru oft um 4-5 kg á þyngd. Ein útdauð tegund af letidýri, sem talið er að hafi dáið út þegar seinasta ísaldarskeiði lauk fyrir um tíu þúsund árum, var risavaxin en hún nefnist Megatherium americanum og var á stærð við fíl.

## Tilvísanir


## Heimildir
* Jón Már Halldórsson. „Hvar finnast letidýr?“. Vísindavefurinn 10.2.2003. https://visindavefur.is/?id=3122. (Skoðað 14.5.2013).
Fjallaljón

**Fjallaljón** (fræðiheiti: *Puma concolor*) er kattardýr af undirættinni *Felinae* sem eru smákettir og er eina tegundin innan puma-ættkvíslarinnar. Þó að ljónið teljist til smákatta er það frekar stórt.

Fjallaljón lifa í Norður- og Suður-Ameríku. Fjallaljónið er það spendýr sem hefur mesta útbreiðslu á meginlandi Ameríku, eða frá Eldlandi sem er syðst í Suður-Ameríku allt norður til suðurhluta Alaska í Norður-Ameríku. 

Fjallaljón hafa aðlagast mjög ólíkum búsvæðum og má þar nefna hálfeyðimerkur, barrskóga, gresjur, kjarrlendi, staktrjáasléttur, regnskóga og fjalllendi.

## Stærð
Karldýrin eru að meðaltali 36 til 120 kílógrömm að þyngd en kvendýrin eru að meðaltali 29 til 64 kílógrömm.

## Litur
Litur fjallaljónsins er breytilegur, frá gulbrúnum yfir í grábrúnan.

Heildarstofnstærð fjallaljóna er ekki með öllu þekkt vegna þess að nákvæmar stofnstærðmælingar liggja ekki fyrir frá stórum svæðum í suðurhluta útbreiðslusvæðis þeirra. Eins og oft vill verða hefur sambúð fjallaljóna og manna verið dýrunum í óhag.

Í skrifum frá árinu 1959 var sagt að fjallaljónin eða panþerar eins og þau voru kölluð væru til mikilla vandræða fyrir búfénað og upp úr því voru skipulagðar víðamiklar útrýmingarherferðir gegn þeim og öðrum stórum rándýrum. Þeim var útrýmt af stórum svæðum og fækkað verulega annars staðar.
Eins og langflestar aðrar kattategundir helga högnar fjallaljóna sér óðul sem innihalda óðul nokkurra kvendýra og fara dýrin reglulega um óðulin og míga utan í tré og eru þá að merkja óðalsmörkin.

## Æxlun og kettlingar
Fjallaljónin eru að mestu einfarar, nema fullorðnu dýrin umbera hvert annað í fjóra til sex daga á æxlunartíma, einnig virðast bræður halda saman í nokkra mánuði eftir að þeir yfirgefa móðurina.

Pörunartími fjallaljóna fer eftir því á hvaða svæði þau eru, á nyrstu svæðunum er æxlunartíminn bundinn við desember til mars, en á regnskógasvæðunum er ekki neinn sérstakur æxlunartími.

Rannsóknir sýna að læðurnar gjóta að meðaltali á tveggja ára fresti og er gotstærðin allt frá einum upp í sex kettlinga. Meðgöngutíminn er á bilinu 82-96 dagar og eru kettlingarnir á spena í allt að 40-45 daga. Þeir fæðast blindir en opna augum 10-14 daga gamlir. Sex vikna bragða þeir fyrst á kjöti og yfirgefa móður sína yfirleitt um eins árs aldur en kvendýrin halda sig lengur hjá móðurinni. Rannsóknir hafa sýnt að fjallaljón verða yfirleitt ekki eldri en tólf ára.

## Fæði
Fjallaljónin eru kjötætur eins og önnur kattardýr og er allt of löng upptalning að nefna öll þau dýr sem fjallaljón veiða sér til matar en spendýr eru algengust á matseðli þeirra. Einstöku sinnum éta þeir fugla og jafnvel snigla þegar hart er í ári.

## Heimildir
* Jón Már Halldórsson. „Hvað getið þið sagt mér um fjallaljón?“. Vísindavefurinn 23.12.2005. https://visindavefur.is/?id=5509. (Skoðað 15.5.2013).
Kengúrur

**Kengúrur** eru pokadýr sem tilheyra ættinni *Macropodidae* en til hennar teljast allt að 47 tegundir. Kengúrur finnast ekki aðeins í Ástralíu heldur einnig á Tasmaníu, Papúa-Nýju Gíneu og á Bismarck-eyjum. Á hverju ári eignast kengúrur unga, meðgangan er mjög stutt, hún varir einungis í 30 daga. Unginn er mjög vanþroska við fæðingu, aðeins um 2 cm á lengd og vegur um eitt gramm. Unginn kemur sér í poka móður sinnar og heldur sig þar í um sjö til tíu mánuði. Strax eftir að unginn hefur yfirgefið pokann er móðirin reiðubúin til mökunar á nýjan leik. 

## Helstu tegundir
* **[[Grákengúra]]** (*Macropus giganteus*) lifir í Ástralíu og Tasmaníu. Hún er oftast silfurgrá en litabreytileiki hennar fer eftir svæðum, hún er einnig mjög síðhærð og eru þær með mikinn og fallegan feld.
* **[[Rauðkengúra]]** (*Macropus rufus*) er stærst kengúra. Hún finnst um alla Ástralíu. Karldýrin geta orðið allt að 200 cm á hæð og vegið um 90 kíló.
* **[[Klettakengúra]]** (*Osphranter robustus*) finnst einnig um alla Ástralíu, aðallega á klettasvæðum.
* **[[Antilópukengúra]]** heldur til í Norður-Ástralíu.
## Fæða
Kengúrur éta mikið af gróðri, þær tyggja mat sinn vel og lengi áður en þær kyngja. Fæða þeirra er mismunandi eftir tegundum en allar kengúrur eru þó jurtaætur. Framtennur þeirra eru beittar sem auðveldar þeim mjög að bíta gras niðri við rót. 

## Orðsifjar

Orðið kengúra er dregið af ensku "kangaroo" sem aftur kemur úr Guugu Yimithirr orðinu *gangurru*, sem vísar til grákengúru. Nafnið var fyrst skráð "kanguru"  þann 12. júlí 1770 í dagbók Sir Joseph Banks. Það gerðist þar sem nú er Cooktown, á bökkum Endeavour-ár, þar sem HMS ''Endeavour'' undir stjórn James Cook var dregið á land og næstum sjö vikur tók að gera við skemmdir sem það hafði orðið fyrir á Kóralrifinu mikla. Cook minntist fyrst á kengúrur í dagbókarfærslu þann 4. ágúst. Guugu Yimithirr er tungumál- Guugu Yimithirr þjóðflokksins á svæðinu.

Algeng saga um enska nafnið er að "kangaroo" þýði "Ég skil þig ekki" á Guugu Yimithirr. Samkvæmt þessari þjóðsögu voru Cook og Banks að rannsaka svæðið þegar þeir rákust á dýrið. Þeir spurðu nálægan frumbyggja hvað skepnurnar nefndust. Viðkomandi svaraði "Kangaroo", sem þýddi "Ég skil þig ekki", sem Cook tók fyrir nafnið á skepnunni. Þessi þjóðsaga var afsönnuð um 1970 af málfræðingnum John B. Haviland í rannsóknum hans á Guugu Yimithirr-fólkinu.

## Heimildir
Jón Már Halldórsson. „Hvað getið þið sagt mér um kengúrur?“. Vísindavefurinn 10.3.2003. http://visindavefur.is/?id=3216. (Skoðað 15.5.2013).
Órangútan

**Órangútan** tilheyra mannættinni, ásamt górillum, mönnum og simpönsum. Orðið órangútan þýðir *persóna skógarins*. Þessi apategund er aðeins til í regnskógum Súmötru og Borneó í Asíu. Órangútan er mjög gáfaður api og náskyldur mönnum. Órangútönum er skipt í tvær undirtegundir en það var gert árið 1996: Borneó-órangútan (*P. pygmaeus*) og Súmötru-órangútan (*P. abelii*). 

## Vistfræði
Órangútan eyðir mestum tíma lífs síns í trjám. Þeir eru rauð-brúnhærðir og það er þó nokkur munur hjá stærð og hreyfingum karlkyns og kvenkyns öpunum. Karlapinn hefur sérstaka kinn leppi sem stækka þegar apinn eldist. Karlapinn getur öskrað mjög hátt og heillar kvenkyns apana og hræðir andstæðinga með öskrinu. Ungar órangútans hafa ekki þessi einkenni og líkjast fullorðnum kvenöpum þar til þeir eldast. Órangútan eyðir mesta tíma sínum einn en móðirin og unginn ferðast saman fyrstu tvö árin eftir fæðingu ungans sem er óvenju langur tími miðað við aðra apa.

## Fæða
Næstum 90% af fæðu órangútansins eru ávextir. Þeir éta meira en 400 tegundir af plöntum. Uppáhaldsávöxtur órangútansins er durian. Ávöxturinn hefur harða skel sem er hefur marga beitta odda á sér og lyktar illa. Órangútaninn notar öflugan kjálka sinn til að brjóta skel ávaxtarins og einnig á aðra ávexti og hnetur. Aðal orkugjafinn sem þeir fá úr fæðu sinni eru kolvetni en þeir fá líka prótín og fitu úr plöntum og hnetum. Órangútaninn fær vatn aðallega úr ávöxtum en fá líka vatn úr ám og vötnum.

## Hreiður
Órangútaninn hreiðrar um sig í trjánum og notar hreiðri bæði á daginn og á nótunni. Hreiðrin eru mjög vel byggð. Apaungarnir læra af móður sinni að búa til hreiðrið við ungan aldur.

## Greind
Órangútan er eitt greindasta spendýrið á jörðinni. Þeir nota hluti náttúrunnar sem verkfæri. Til dæmis nota þeir lauf sem regnhlífar þegar það rignir. Þeir nota líka lauf sem bolla til að drekka úr ám og vötnum. 

## Óvinir

Það dýr sem ógnar órangútönum mest er maðurinn. Þeir taka af þeim búsvæði. Það eykur vandann að mennirnir ræna líka ungunum og selja þá sem gæludýr. Þess vegna fer þeim mjög hratt fækkandi í heiminum og eru ekki margir órangútanar eftir í náttúrunni.

## Heimildir
* Animals.nationalgeographic.com 
* Seaworld.org
Ungmennafélagið Einherji

**Ungmennafélagið Einherji** er íslenskt íþróttafélag frá Vopnafirði. Félagið var stofnað árið 1929. Einherji, eins og félagið er kallað í daglegu tali, heldur úti öflugu yngri flokka starfi í knattspyrnu og blaki og meistaraflokki karla í knattspyrnu. Félagið er nefnt eftir einherjum úr norrænni goðafræði.

## Saga

Félagið var stofnað í Félagsheimilinu Miklagarði á Vopnafirði 1. desember 1929 sem Íþróttafélagið Einherjar. Fyrsti formaður félagsins var Ingólfur Erlendsson. Nafni félagsins var breytt í Ungmennafélagið Einherjar árið 1943 og seinna var því breytt í Ungmennafélagið Einherji.

Árið 1974 tók félagið í fyrsta skipti þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu; í gömlu 3. deildinni (2. deild karla). Á síðari hluta áttunda áratugsins var liðið oft nálægt því að tryggja sér sæti í 2. deild (1. deild karla). En árið 1981 komst liðið loks upp um deild eftir að hafa slegið Grindavík út í umspili um sæti í 1. deild. Á níunda áratugnum lék liðið alls sex leiktíðir í næstefstu deild og náði sínum besta árangri árið 1986. Þá lenti liðið í 5. sæti 1. deildar eftir að hafa verið í toppbaráttu fram á næstsíðustu umferð. Árið 1990 hafði liðið fallið niður um tvær deildir; alla leið niður í D deild. Liðið hefur ekki komist ofar síðan þá.

## Þjálfarar

* Gunnlaugur Dan Ólafsson (1974)
* Skarphéðinn Óskarsson (1975)
* Þórir Jónsson (1976)
* Sigurður Þorsteinsson (1977)
* Ingólfur Hannesson (1978)
* Þormóður Einarsson (1979)
* Einar Friðþjófsson (1980)
* Ólafur Jóhannesson (1981–1982)
* Gústaf Baldvinsson (1983)
* Hreiðar Sigtryggsson (1985)
* Snorri Rútsson (1985)
* Njáll Eiðsson (1986), (1988–1989), (1996)
* Aðalbjörn Björnsson (1987), (1991–1992), (1995)

* Örnólfur Oddsson (1990)
* Ólafur Ólafsson (1993)
* Eysteinn Kristinsson (1994)
* Sigurður Pálsson (1998)
* Hallgrímur Guðmundsson (1999)
* Helgi Már Þórðarson (2003–2004)
* Davíð Örvar Ólafsson (2009–2010)
* David Hannah (2011 – June, 2012)
* Ryan McCann (bráðabirgðaþjálfari) (June 2012 – Aug 31, 2012)
* Víglundur Páll Einarsson (2013–2015), (2017)
* Yngvi Borgþórsson (2016)
* Jón Orri Ólafsson (2018)
* Akim Armstrong (2019)

## Leikmenn

### Leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu

 

## Met leikmanna
### Flestir deildaleikir
:

### Flest deildamörk
*Frá 11. júlí 2019*

*Tölfræði vantar frá árunum 1974 til 1981*
:
Kristín Þorvaldsdóttir

**Kristín Þorvaldsdóttir** (14. janúar 1870 – 20. júní 1944), stundum nefnd Jónsson, var málari og ein af fyrstu Íslendingunum sem námu málaralist, hún lærði í Kaupmannahöfn og fór til frekara framhaldsnáms til Þýskalands. Kristín ferðaðist vítt og breytt um Evrópu á fyrstu áratugum tuttugustu aldar og bjó lengi í Kaupmannahöfn, þá stofnaði hún listmunaverslun við Kirkjustræti í Reykjavík. Kristín ólst upp á Ísafirði, dóttir hjónanna Þórunnar Jónsdóttur og Þorvaldar Jónssonar læknis þar í bæ en Þorvaldur var sonur Jóns Guðmundssonar alþingismanns og ritstjóra *[[Þjóðólfur|Þjóðólfs]]* og Hólmfríðar Þorvaldsdóttur. 

Um Kristínu má lesa í bók Hrafnhildar Schram listfræðings, *Huldukonur í íslenskri myndlist*. Verk Kristínar hafa verið sýnd á samsýningum.
Lemúrar

**Lemúrar** (fræðiheiti: *Lemuroidea*) eru ein af fimm greinum prímata frá Madagaskar af undirættbálki hálfapa. Lemúrum er stundum líkt við ketti vegna þess sumar tegundir þeirra eru á stærð við kött og gefa frá sér hljóð sem sum minna á mjálm en lengra nær þessi samlíking ekki. Til eru meira en 20 mismunandi tegundir lemúra, en þekktust þeirra er kattalemúrinn.

## Einkenni
Lemúrar eru hópdýr þar sem allt að þrjátíu dýr lifa saman. Þrátt fyrir þessa hópamyndun virðist ekki bera á samfélagslegu skipulagi. Lyktin er mikilvægur þáttur í lífi þeirra. Þegar flokkurinn á leið um skóg merkja dýrin tré og aðrar jurtir með því að nudda kirtlum við börkinn. Einnig má nota lyktina sem kirtlarnir gefa frá sér sem árásarvopn. Kvendýrið fæðir að meðaltali einn til tvo unga eftir að hafa gengið með þá í 120 til 140 daga. 

Lemúrar lifa að mestu leyti á jurtafæði. Þeir halda sig mest í trjám og griphæfni er mikil. Sumir eru litlu stærri en mýs en aðrir, eins og sífakar, eru á stærð við meðalapakött. Meðallengd lemúra er 32 - 56 sentimetrar án skotts og þyngd þeirra allt frá 0,7 – 5 kg. Skott flestra lemúra er langt og feldurinn mismunandi eftir tegund. 

## Nokkrar staðreyndir um lemúra
* Þeir eru með þefkirtla á þremur stöðum; innan á úlnliðnum, rétt við armkrikann og við kynfærin.
* Karldýrin nota þefkirtlana þegar þeir berjast um hylli kvendýranna og kallast þetta stundum fýluslagur ( e. *stink fight).*
* Stóratá lemúrans er tvöfalt lengri en aðrar tær.
* Orðið lemúr (úr latínu) þýðir draugur og skýrist nafngiftin að nokkru að því lemúrar eru náttdýr.

## Flokkun

Ekki eru menn á eitt sáttir um flokkun lemúra en þó er ekki ágreiningur um að núlifandi tegundir deilast í 5 fjölskyldur:
* Dværglemúrar (Cheirogaleidae)
* Fingurdyr, ein einstök tegund - aye-aye (Daubentoniidae)
* Indríar (Indriidae)
* Ekta lemúrar (Lemuridae)
* Vísillemúrar (Lepilemuridae)

## Heimildir
* Mammalsrus (2009). Sótt af http://www.mammalsrus.com/eutheria/primates/lemuridae/lemuridae.html
* Attenborough, David ( 1982). *Lífið á jörðinni. Náttúrusagasga í máli myndun*. Mál og menning.
Afrískur smábroddgöltur

**Afrískur smábroddgöltur** (Atelerix albiventris) er broddgaltategund sem er að finna í miðri og austanverðri Afríku. Hann er minni en evrópski broddgölturinn og er því kallaður afrískur smábroddgöltur. Þessi tegund broddgalta dreifist um grassléttur og annað graslendi en forðast skóglendi. Vegna dreifingar þvert yfir Afríku og stöðugs fjölda villtra dýra er tegundin ekki talin í útrýmingarhættu. Engar undirtegundir af afrískum smábroddgelti hafa fundist eða eru almennt samþykktar.
Framfarahyggja

**Framfarahyggja** er sú hugmynd eða söguspeki að jafnt og þétt batni ástand mannkyns eftir því sem tíminn líður. Í þessari hugmynd felst að jafnvel þó svo að ákveðin lægð í þróun eða framförum geti átt sér stað þá sé hún ávallt tímabundin og að á heildina litið vænkist hagur mannsins smám saman. Þessi hugmynd er tengd vestrænni veraldlegri heimssýn sterkum böndum.

## Tengill
* Getur þú staðið í vegi fyrir framförum? — Ferðasaga úr kaleidóskópískri tímavél Angeli Novi
Hummer

**Hummer** er bíll sem AM General setti fyrst á markað 1992 sem borgaralega útgáfu af herjeppanum M998 Humvee. General Motors keypti bílategundina og markaðsetti þrjá bíla: Hummer H1, H2 og H3. Í kjölfar fjármálakreppunar 2008 var fyrirhugað að selja Hummer, en þar sem engir kaupendur fundust var fyrirtækið tekið af markaði. Síðasti Hummerinn var seldur 24. maí 2010. 

Vörumerkið var endurvakið 2022 fyrir framleiðslu á rafknúnum jeppa GMC, GMC Hummer EV.

## Tilvísanir
Snjóhengjan

**Snjóhengjan** er óformlegt heiti á krónueignum erlendra aðila sem fastar eru á Íslandi vegna gjaldeyrishafta sem hafa verið í gildi frá bankahruninu 2008. Þessar eignir eru taldar nema á bilinu 800 til 1000 milljörðum króna. Eigendur þessara fjármuna eru flestir taldir vera erlendir vogunarsjóðir og bankar sem vilji skipta þeim yfir í erlendan gjaldeyri. Óttast er að ef gjaldeyrishöftum yrði aflétt í skyndi þá myndi það þýða snöggt útstreymi gjaldeyris frá Íslandi og verulega gengisrýrnun krónunnar. Önnur lausn sem lögð hefur verið til er að eigendur snjóhengjunnar taki á sig verulega niðurfærslu á eignunum gegn því að fá leyfi til að taka afganginn út í erlendum gjaldeyri.

Í fréttum sumarið 2016 kom í ljós að meðal helstu eigenda innistæðna á Íslandi væru fjárfestingarfyrirtækin Eaton Vance og Loomis Sayles & Co.

## Tengt efni
* Aflandskrónur
* Jöklabréf

## Tengill
* Snjóhengjan.is, vefur settur upp í kringum Alþingiskosningarnar 2013

## Heimildir
1011-1020

**1011-1020** var 2. áratugur 11. aldar.

## Atburðir
* Sveinn tjúguskegg var lýstur Englandskonungur í London en Aðalráður ráðlausi flúði til Normandí.
* Brjánn yfirkonungur Íra féll (en hélt velli) í Brjánsbardaga (1014).
* Knútur mikli gerði innrás í England og sigraði Játmund járnsíðu í orrustunni við Assatún (1016).
* Jarisleifur Valdimarsson sigraði bróður sinn, Svjatopolk, og varð stórfursti í Garðaríki (1019).
* Lokið var við byggingu hindúahofsins Kandariya Mahadeva í Madhya Pradesh á Indlandi (1020).
Jagúar

**Jagúar** (fræðiheiti: *Panthera onca*) er ein af fjórum tegundum innan ættkvíslar stórkatta (*Panthera*). Hann lifir í hitabeltinu í Ameríku og er eini stórkötturinn sem finnst þar. Jagúarinn er þriðja stærsta kattardýrið í heiminum á eftir tígrisdýrinu og ljóninu.

Jagúar líkist blettatígri mest, þótt hann sé stærri og þrekvaxnari en að atferlinu til svipar honum meira til tígrisdýra. Að búsvæði kýs hann sér þétta regnskóga og eins og tígrisdýrið kann þessi kattartegund vel við sig í vatni.

Hann er einförult rándýr, efst í fæðukeðjunni og gegnir mikilvægu hlutverki við að halda jafnvægi í stofnstærð dýranna sem hann veiðir. Bit jagúarsins er óvenjulega kröftugt og notar hann það til að bíta bráð sína aftan frá, á milli eyrnanna í heilann, og drepur dýrið þannig með einni árás.

## Útrýmingarhættan
Dýrunum hefur farið fækkandi að undanförnu vegna breytinga í umhverfi þess og árekstra við bændur og veiðimenn, þrátt fyrir veiðibann. Sífellt fleiri býli og þorp eru byggð, námur grafnar og vegir lagðir þar sem jagúarinn á heima og með því er hann smátt og smátt að komast í útrýmingarhættu. Þegar sveitabæir eru byggðir á heimasvæði jagúarsins á hann til að veiða búfé á bæjunum sem veldur því að jagúarinn er ekki í miklu uppáhaldi hjá bændum. 

## Fæða
Jagúar er, eins og öll önnur kattardýr, kjötæta og veiðir að minnsta kosti 87 tegundir dýra. Sem dæmi um fæðu hans má nefna dádýr, krókódíla, snáka, apa, egg, skjaldbökur, froska, fiska, letidýr og eiginlega hvaðeina sem jagúarinn getur náð. Oftast veiðir jagúarinn á jörðu niðri en á það til að fara upp í tré og stökkva á bráðina úr trénu. Jagúarinn er með mjög kröftuga kjálka og beittar tennur og drepur vanalega bráð sína með því að brjóta hauskúpuna. 

## Hegðun jagúars
Búsvæði jagúars geta verið allfjölbreytt eins og skógar, regnskógar, mýrar, graslendi og stundum fjalllendi. Þeir eru einfarar og lifa lífi sínu einir, nema þegar fengitíminn er og þá er auðvitað læðan með hvolpana. Óðal karldýrsins er 19-53 ferkílómetrar að stærð á meðan kvendýrið lætur sér nægja 10-37 ferkílómetra. Karldýrið deilir oft óðali sínu með nokkrum kvendýrum en ver það fyrir öðrum karldýrum til að tryggja að öll kvendýrin séu með honum en ekki einhverjum öðrum. Ólíkt flestum öðrum kattardýrum kann jagúarinn vel við sig í vatni. Hann syndir oft í vötnum, leikur sér og þvær sér. Hann á einnig til að veiða fisk í vatninu.
Norðurárdalur (Húnaþingi)

**Norðurárdalur** er lítill dalur í Austur-Húnavatnssýslu, sem gengur til norðurs og siðan norðausturs úr Laxárdal. Norðurá rennur eftir honum. Þverárfjallsvegur liggur um dalinn og úr honum upp á Þverárfjall og til Skagafjarðar. Fáeinir bæir voru áður í Norðurárdal en nú er aðeins Þverá í byggð, innst í dalnum.

Jóhannes Guðmundsson Nordal (1850-1946) frá Kirkjubæ í Norðurárdal fluttist til Vesturheims 1887 . Hann kenndi sig þar við dalinn og tók upp ættarnafnið Nordal eins og systkini hans, sem flutt höfðu vestur á undan honum. Jóhannes fluttist aftur til Íslands 1894 til að kenna Íslendingum að nota ís til kælingar og frystingar á sjávarafurðum og stýrði fyrsta íshúsi landsins, sem jafnan var við hann kennt og nefnt Nordalsíshús.

## Heimildir
*  *Frjáls verslun*, 8-10 tölublað, 1946.
Jóhannes Guðmundsson Nordal

**Jóhannes** Guðmundsson **Nordal** (8. apríl 1850 - 8. október 1946)  var íslenskur athafnamaður og brautryðjandi og stýrði um áratuga skeið fyrsta íshúsinu sem reist var á Íslandi.

Jóhannes var fæddur á Kirkjubæ í Norðurárdal í Austur-Húnavatnssýslu, sonur Guðmundar Ólafssonar og Margrétar Jónsdóttur, sem þar bjuggu. Faðir hans lést þegar hann var sex ára en móðir hans bjó áfram í Kirkjubæ með börn sín níu. Jóhannes fór ungur að heiman í vinnumennsku og var í 18 ár hjá hálfbróður sínum, sem bjó á Eyjólfsstöðum í Vatnsdal. Flest eða öll alsystkini hans fluttust hins vegar til Vesturheims og þangað fór Jóhannes einnig 1887, en þá var afar mikið harðæri norðanlands, og tók upp ættarnafnið Nordal eins og systkini hans höfðu gert en þau kenndu sig við fæðingarsveitina; Norðurárdal.

Í Kanada stundaði Jóhannes einkum fiskveiðar á Winnipegvatni á sumrin en vann við íshús á veturna. Þá var ekkert íshús til á Íslandi og Tryggvi Gunnarsson gekkst árið 1894 fyrir því að stofnað var félag um rekstur slíks húss í Reykjavík og ákveðið að fá mann erlendis frá sem kynni til verka. Tryggvi fékk Jóhannes til að koma heim, enda mun hann alltaf hafa haft í huga að snúa aftur. Var hann þegar ráðinn framkvæmdastjóri félagsins og stóð fyrir byggingu hússins, sem jafnan var kennt við hann og kallað Nordalsíshús. Þar var bæði fryst síld til beitu og einnig annar fiskur, auk þess sem íshúsið keypti kjöt til geymslu og seldi, og má kalla starfsemi íshússins upphafið að byltingu á atvinnháttum landsmanna. Jóhannes var forstjóri íshússins allt til 1933.

Jóhannes var ókvæntur en eignaðist tvö börn, Sigurð Nordal prófessor og Önnu Nordal. Á meðal afkomenda hans eru Jóhannes Nordal seðlabankastjóri, Jón Nordal tónskáld, Guðrún Nordal forstöðumaður Stofnunar Árna Magnússonar, Salvör Nordal forstöðumaður Siðfræðistofnunar og Ólöf Nordal fyrrverandi alþingismaður.

## Heimildir
*  *Frjáls verslun*, 8-10 tölublað 1946.
*  *Morgunblaðið*, 8. apríl 1930.
Þverárfjall

**Þverárfjall** (einnig kallað **Þverárleiti**) er fjall í Austur-Húnavatnssýslu, á milli Norðurárdals, sem liggur til norðvesturs úr Laxárdal fremri, og Laxárdals í Skagafirði. Fjallið er kennt við Þverá, innsta bæ í Norðurárdal. Þverárfjallsvegur (744) var lagður yfir fjallið sumarið 2002 en áður var þar seinfarinn sumarvegur sem lá yfir óbrúaðar ár og læki. Með tilkomu vegarins styttist leiðin á milli Blönduóss og Sauðárkróks um 30 kílómetra.

Þann 3. júní 2008 varð bílstjóri sem átti leið um Þverárfjall var við hvítabjörn skammt frá veginum. Björninn var felldur sama dag.

## Tilvísanir
1021-1030

**1021-1030** var 3. áratugur 11. aldar.

## Atburðir
* Tamílska Chola-veldið réðist inn í Bengal (1021).
* Önundur Jakob varð Svíakonungur við lát Ólafs skotkonungs (1022).
* Fyrstu peningaseðlarnir voru prentaðir í Sesúan í Kína (1024).
* Ólafur helgi féll í Stiklastaðaorrustu (1030).
1031-1040

**1031-1040** var 4. áratugur 11. aldar.

## Atburðir
* Kalífatið Kordóba brotnaði upp í mörg furstadæmi (1031).
* Vilhjálmur 2. varð hertogi af Normandí (1035).
* Seljúktyrkir sigruðu Gaznavída í orrustunni við Dandanaqan (1040).
Þverárfjallsvegur

**Þverárfjallsvegur** eða **Þjóðvegur 744** er vegur á Norðurlandi og liggur frá Skagastrandarvegi til Sauðárkróks. Vegurinn er um 35 kílómetrar á lengd og lauk lagningu hans haustið 2007 en þá var jafnframt tekin í notkun ný brú yfir Gönguskarðsá.

Gerð vegarins hófst árið 2000 en þá var lagður 12 kílómetra langur vegur yfir Þverárfjall sjálft, milli Húnavatnssýslu og Skagafjarðar. Þar hafði áður verið sumarbílfær vegarslóði þar sem fara þurfti yfir óbrúaðar ár og læki. Vegurinn yfir fjallið liggur hæst í 330 metra hæð yfir sjávarmáli. Þessum áfanga lauk haustið 2002 og var vegurinn þá opnaður. Þar með styttist leiðin milli Sauðárkróks og Blönduóss um 38 kílómetra. Á árunum 2003–2004 var vegurinn frá Skagastrandarvegi, um Laxárdal og Norðurárdal að bænum Þverá, svo byggður upp og á árunum 2006–2007 var lagður nýr vegur Skagafjarðarmegin um Gönguskörð og til Sauðárkróks.

## Heimildir
Fuglasafn Sigurgeirs

**Fuglasafn Sigurgeirs** er náttúrugripasafn á Ytri-Neslöndum í Mývatnssveit. Safnið á alla íslenska varpfugla, að undanskildum haferni og þórshana. Í sýningarsalnum eru nú um 280 uppstoppaðir fuglar og 300 egg til sýnis.

Fuglasafnið var byggt upp af Sigurgeiri Stefánssyni (1962-1999).

## Heimildir
*Fuglasafn Sigurgeirs á Visit North Iceland
*Um safnið á Fuglasafn.is

## Tenglar
*Heimasíða Fuglasafns Sigurgeirs
Askey (Noregi)

**Askey** (norska: **Askøy**) sem í fornu máli var nefnd **Fenhringur**, **Fenhring** eða **Fenring**) er eyja í Hordaland-fylki í Noregi. Einnig er til fylkið Askey en það tekur einmitt yfir alla eyjuna og er kennt við hana.
Veiðimaðurinn

**Veiðimaðurinn**, **Risinn** eða **Óríon** er stjörnumerki við miðbaug himins. Björtustu stjörnur þess eru Rígel og Betelgás. Í Veiðimanninum eru Fjósakonurnar, það eru þrjár stjörnur (Alnilam, Alnitak og Mintaka) sem liggja í beinni línu og mynda belti hans. Í sverði hans er Sverðþokan.

## Tenglar
* „Óríon“; grein af Stjörnufræði.is
* „Óríon“; grein úr Tímanum 1984
Emilia Rydberg

**Emilia Rydberg** (f. 5. janúar 1978 í Stokkhólmi) er sænsk söngkona. Hún er þekktust fyrir lagið „Big Big World“.

## Útgefið efni
**Big Big World* (1999) 
**Emilia* (2000) 
**Små ord av kärlek* (2007)
**My World* (2009)
**I Belong to You* (2012)

## Tilvísanir
Robert Downey Jr.

**Robert Downey Jr.** (fæddur 4. apríl 1965) er bandarískur leikari og framleiðandi. Hann er best þekktur fyrir hlutverk sitt sem Tony Stark í Iron Man myndunum. Hann var tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sitt í kvikmyndinni *[[Chaplin (kvikmynd)|Chaplin]]*. Hann vann Óskarsverðlaun sem besti karlleikari í aukahlutverki fyrir leik sinn í kvikmyndinni *[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]* árið 2024.

## Tilvísanir
Candies

**Candies** er japönsk hljómsveit sem starfaði á árunum 1973 til 1977.

## Útgefið efni (Smáskífur)
Helstu söngvari : **Sue** (1,2,3,4) **Ran** (5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,17,18) **Miki** (16)
}||align="right"|1973
|-
|2||align="left"|||align="right"|1974
|-
|3||align="left"|||align="right"|1974
|-
|4||align="left"|||align="right"|1974
|-
|5||align="left"|||align="right"|1975
|-
|6||align="left"|||align="right"|1975
|-
|7||align="left"|||align="right"|1975
|-
|8||align="left"|||align="right"|1975
|-
|9||align="left"|||align="right"|1976
|-
|10||align="left"|||align="right"|1976
|-
|11||align="left"|||align="right"|1976
|-
|12||align="left"|||align="right"|1976
|-
|13||align="left"|||align="right"|1977
|-
|14||align="left"|||align="right"|1977
|-
|15||align="left"|||align="right"|1977
|-
|16||align="left"|||align="right"|1977
|-
|17||align="left"|||align="right"|1978
|-
|18||align="left"|||align="right"|1978
|}

## Tenglar
* Candies Opinber heimasíða (*á japönsku*)
* Candies Útgefið efni (*á japönsku*)
Kikki Danielsson

**Kikki Danielsson** (f. 10. maí - 1952, í Visseltofta) er sænsk söngkona. Hún tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið 1982 (Chips) og 1985.

## Útgefið efni
**Rock'n Yodel* (1979)
**Just Like a Woman* (1981)
**Kikki* (1982)
**Varför är kärleken röd?* (1983)
**Singles Bar* (1983)
**Midnight Sunshine* (1984)
**Kikkis 15 bästa låtar* (1984)
**Bra vibrationer* (1985)
**Papaya Coconut* (1986)
**Min barndoms jular* (1987)
**Canzone d'Amore* (1989)
**På begäran* (1990)
**Vägen hem till dej* (1991)
**Jag ska aldrig lämna dig* (1993)
**100 % Kikki* (2001)
**Fri - En samling* (2001)
**Nu är det advent* (2001)
**I dag & i morgon* (2006)
**Kikkis bästa* (2008)
**Första dagen på resten av mitt liv* (2011)
**Postcard from a Painted Lady* (2015)
**Christmas Card from a Painted Lady* (2016)
**Portrait of a Painted Lady* (2017)

## Tilvísanir
Elisabeth Andreassen

**Elisabeth Andreassen** (fædd 28. maí 1958 í Gautaborg) er norskur söngvari. Hún tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið 1982, 1985 og 1996.

## Tilvísanir


## Tengil
Þvageitrun

**Þvageitrun** (*uraemia*) er sjúkdómseinkenni sem kemur fram þegar nýrun geta ekki lengur losað blóðið við úrgangsefni svo sem þvagefni og önnur köfnunarefnisrík efnasambönd, sem myndast við brennslu í líkamanum. 

Þvageitrun er lokastig flestra nýrnasjúkdóma. Einkenni eru drungi, ógleði, uppköst, niðurgangur, kláði, höfuðverkur, hiksti og á lokastigum óráð og krampar. Meðferð er fólgin í leiðréttingu sýrustigs blóðsins, blóðhreinsun með gervinýrum og upp frá 1975 með nýrnaígræðslu.
Mannanafn

**Mannanafn** er nafn sem manneskjur bera.

## Íslensk mannanöfn
Samkvæmt mannanafnalögum skal hver íslenskur ríkisborgari bera nöfn samkvæmt þessu skipulagi:
* Að minnsta kosti eitt eiginnafn en í mesta lagi þrjú. Þau skulu vera saman og fremst í nafninu.
* Ekkert eða allt að eitt millinafn. Millinafnið, ef því er að skipta, kemur strax á eftir eiginafni eða eiginnöfnum.
* Að minnsta kosti eitt kenninafn sem kemur á eftir eiginnöfnum og millinöfnum. Það getur verið föðurnafn eða móðurnafn. Einnig getur það verið ættarnafn hafi viðkomandi rétt á að bera slíkt en þá skal það vera aftast.

### Merkir dómar um íslensk mannanöfn
### Blævar-málið
Mannanafnanefnd úrskurðaði árið 1998 að stúlka, sem nefna átti Blær, gæti ekki borið það nafn þar sem nafnið væri skráð sem karlmannsnafn. Þrátt fyrir þann úrskurð vildu foreldrar hennar ekki gefa henni nýtt nafn og hét hún því í þjóðskrá Stúlka Bjarkardóttir Rúnarsdóttir. Árið 2012 stefndi móðir stúlkunnar ríkinu vegna úrskurðarins og krafðist þess að nafn hennar yrði skráð Blær í þjóðskrá, enda olli það henni vanlíðan og vandræðum þar sem hennar var alltaf vísað til sem Stúlku. Héraðsdómur kvað upp þann dóm árið 2013 að hún skyldi nefnd Blær í þjóðskrá meðal annars af þeirri ástæðu að ígríp ríkisins í nafngjöfina þyrftu að eiga stoð í 8. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu samkvæmt dómi Mannréttindadómstóls Evrópu í málinu Johansson gegn Finnlandi frá 2007 enda væri sú grein sáttmálans efnislega samhljóða ákvæði stjórnarskrár Íslands um friðhelgi einkalífsins.
Demodex

**Demodex** er ætt örsmárra sníkjumítla sem lifa í eða nálægt hársekkjum spendýra. Þekktar eru um 65 tegundir af Demodex en þessir hársekkjamaurar eru meðal smæstu liðdýra sem finnast. Tvær þessara tegunda lifa á mönnum, það eru  Demodex folliculorum og  Demodex brevis sem báðar eru augnháramítlar. Tegundin  Demodex canis lifir á hundum. Demodex smit er algengt og veldur sjaldnast einkennum en stundum valda þessir maurar húðsjúkdómum.

## Tenglar
* Hársekkjamaur Demodex canis (Dýralæknastofa Helgu Finnsdóttur)
* ''Rosacea may be caused by mite faeces in your pores'',höfundur  Debora MacKenzie, birt í  newscientist.com 30. ágúst 2012
* ''Demodex, an inhabitant of human hair follicles, and a mite which we live with in harmony'', eftir  M. Halit Umar, birt í maí 2000 í útgáfu Micscape Magazine
* Deomdes Blepharitis: Diagnosis and treatment (OSREF) 
* Lýsing og myndir
* Demodicosis, grein eftir Manolette R Roque, MD
* ''Demodex in the Dog'', eftir T. J. Dunn, Jr. DVM
* Myndir í hærri upplausn af  ''Demodex folliculorum''
Hvarmabólga

**Hvarmabólga** (fræðiheiti: *blepharitis*) er augnsjúkdómur. Hvarmabólga er yfirleitt góðkynja sjúkdómur sem veldur oft litlum einkennum en getur valdið augnskaða og sjóntapi ef erting frá hvörmum er svo mikil að slímhimna augans vex inn á hornhimnu eða hornhimna á auga þynnist og skemmist. Flestar gerðir hvarmabólgu eru ekki af völdum sýkingar og því er hvarmabólga sjaldnast smitandi. Talið er að hvarmabólga stafi af ofnæmi fyrir bakteríum á hvörmum og veldur það ofnæmi bólgu í hvörmum sem truflar oft starfsemi fitukirtla. Fitukirtlar í hvörmum framleiða fitu sem  myndar brák ofan á tárum og það er þessi fitubrák sem veldur því að tár haldast á augum og smyrja þau. Ef þessi fitubrák er ekki nógu mikil þá gufa tárin upp eða renna niður og það veldur augnþurrki. Hvarmabólga getur líka valdið því að stíflaðir fitukirtlar blása út og valda augnloksþrymlum (fræðiheiti *chalazion*) en í börnum kemur það oft fram sem vogris (fræðiheiti *stye*). 

Hvarmabólga virðist tengjast litarefni í húð og er algengari hjá ljóshærðu fólki og rauðhærðu. Fólki með Downs heilkenni er hættara við hvarmabólgu en öðrum. Sum lyf geta stuðlað að hvarmabólgu. Þar á meðal er lyfið *Roaccutane*. Hvarmabólga er mjög algeng hjá þeim sem eru með húðsjúkdóma eins og flösuexem (*seborrhois dermatitis*) og rósaróða (*rosacea*). 

Helstu einkenni hvarmabólgu eru sviði í augum, óskýr sjón, pirringur eins og aðskotahlutur sé í auga, kláði, roði, óþægindi í augum og bjúgur á hvörmum. Meðferð við hvarmabólgu er að setja heita vatnsbakstra við augu og er stundum mikið  útþynntu barnasjampó blandað í vatnið en það er talið bakteríudrepandi. Einnig er talið til bóta að taka lýsi eða Omega-3 fitusýruperlur.

## Heimild

* Hvarmabólga (Sjónlag)
Ólafur Rafnsson

**Ólafur Eðvarð Rafnsson** (7. apríl 1963 – 19. júní 2013) var lögfræðingur í Hafnarfirði, forseti Íþróttasambands Íslands og forseti FIBA Europe.

Ólafur var formaður Körfuknattleikssambands Íslands frá 1996 – 2006 þegar hann var kjörinn forseti ÍSÍ.

## Körfuknattleiksferill
### Félagslið
Á yngri árum lék Ólafur körufuknattleik með Haukum í Hafnarfirði og seinna þjálfaði hann liðið í Úrvalsdeild. Sem leikmaður lék hann 109 leiki í Úrvalsdeild og skoraði 1061 stig. Hann varð Íslandsmeistari með Haukum 1988 og bikarmeistari 1985 og 1986.

### Landsliðið
Ólafur lék 7 leiki fyrir landslið Íslands í körfubolta á milli 1985 og 1986.

## Fjölskylda
Dætur Ólafs, þær Auður Íris Ólafsdóttir og Sigrún Björg Ólafsdóttir, hafa báðar leikið með landsliði Íslands í körfubolta.

## Andlát
Ólafur varð bráðkvaddur í Geneva í Sviss, fimmtugur að aldri, þar sem hann sótti fund í miðstjórn FIBA World, Alþjóða Körfuknattleikssambandsins.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Tölfræði í Úrvalsdeild á korfustatt.is
Santorini

**Santorini** (Gríska: Σαντορίνη) er eyja í Eyjahafinu, sem þó heitir opinberlega **Þera** eða **Þíra** á grísku (Θήρα), í um 200 km fjarlægð frá meginlandi Grikklands. Eyjan er hluti af hring sem myndaðist við hrun hraunketils fyrir um 21000 árum síðan. Gríðarlegt sprengigos fyrir um það bil 3600 árum og er talin hafa valdið falli mínóskrar menningar reif hluta af honum í sundur. Líklegt talið er að þetta hafi verið upphaf goðsagnarinnar um Atlantis.

## Nafn
Santorini var nefnd af "Latneska veldinu"  á þrettándu öld og er tilvísun til heilagrar Irenu, úr nafni gamallrar dómkirkju í þorpinu Perissa á eynni. Nafnið **Santorini** einfaldnlega samdráttur á heitinu: **Santa Irini**. Fyrir þann tíma var hún þekkt undir nafninu **Kallístē** (Καλλίστη, *"sú fegursta"*), **Strongýlē** (Στρογγύλη, *"sú hringlaga"*), eða **Thēra**. Nafnið *Thera* var endurvakið á 19du öld sem opinbert heiti eyjarinnar og höfuðborgar hennar, en nafnið *Santorini* er enn almennt notað.

## Tilvísanir
Gyllene Tider

**Gyllene Tider** er sænsk popphljómsveit með Per Gessle sem gerði garðinn frægan með sveitinni Roxette. 

## Útgefið efni
* 1978 *Gyllene Tider EP (Gula EP-en)*
* 1980 *Gyllene Tider LP*
* 1981 *Moderna Tider*
* 1982 *Puls*
* 1984 *The Heartland Café
* 1990 *Parkliv! *
* 1996 *Gyllene Tider EP ("Gå & fiska)*
* 1997 *Återtåget Live! *
* 2005 *Finn 5 fel!
* 2004 *GT25 *
* 2013 *Dags att tänka på refrängen *

## Tilvísanir
Dolly Parton

**Dolly Parton** (f. 19. janúar 1946) er bandarísk söngkona.

## Útgefið efni
### Breiðskífur

* *Hello, I'm Dolly* (1967)
* *Just Between You and Me* () (1968)
* *Just Because I'm a Woman* (1968)
* *Just the Two of Us* () (1968)
* *In the Good Old Days (When Times Were Bad)* (1969)
* *Always, Always* () (1969)
* *My Blue Ridge Mountain Boy* (1969)
* *The Fairest of Them All* (1970)
* *Porter Wayne and Dolly Rebecca* () (1970)
* *Once More* () (1970)
* *Two of a Kind* () (1971)
* *The Golden Streets of Glory* (1971)
* *Joshua* (1971)
* *Coat of Many Colors* (1971)
* *The Right Combination • Burning the Midnight Oil* () (1972)
* *Touch Your Woman* (1972)
* *Together Always* () (1972)
* *My Favorite Songwriter, Porter Wagoner* (1972)
* *We Found It* () (1973)
* *My Tennessee Mountain Home* (1973)
* *Love and Music* () (1973)
* *Bubbling Over* (1973)
* *Jolene* (1974)
* *Porter 'n' Dolly* () (1974)
* *Love Is Like a Butterfly* (1974)
* *The Bargain Store* (1975)
* *Say Forever You'll Be Mine* () (1975)
* *Dolly* (1975)
* *All I Can Do* (1976)
* *New Harvest...First Gathering* (1977)
* *Here You Come Again* (1977)
* *Heartbreaker* (1978)
* *Great Balls of Fire* (1979)
* *Dolly, Dolly, Dolly* (1980)
* *Porter & Dolly* () (1980)
* *9 to 5 and Odd Jobs* (1980)
* *Heartbreak Express* (1982)
* *Burlap & Satin* (1983)
* *The Great Pretender* (1984)
* *Once Upon a Christmas* () (1984)
* *Real Love* (1985)
* *Trio* () (1987)
* *Rainbow* (1987)
* *White Limozeen* (1989)
* *Home for Christmas* (1990)
* *Eagle When She Flies* (1991)
* *Slow Dancing with the Moon* (1993)
* *Honky Tonk Angels* () (1993)
* *Something Special* (1995)
* *Treasures* (1996)
* *Hungry Again* (1998)
* *Trio II* () (1999)
* *Precious Memories* (1999)
* *The Grass Is Blue* (1999)
* *Little Sparrow* (2001)
* *Halos & Horns* (2002)
* *For God and Country* (2003)
* *Those Were the Days* (2005)
* *Backwoods Barbie* (2008)
* *Better Day* (2011)
* *Blue Smoke* (2014)
* *Pure & Simple* (2016)
* *I Believe in You* (2017)
* *A Holly Dolly Christmas* (2020)
* *Run, Rose, Run* (2022)
* *Rockstar* (2023)

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Luigi Pirandello

**Luigi Pirandello** (f. 28. júní 1867 í Agrigento á Sikiley,  d. 10. desember 1936 í Róm) var ítalskt leikskáld, rithöfundur, þýðandi og ritstjóri. Hann hlaut Nóbelsverðlaun í bókmenntum árið 1934.

## Þekktustu verk
### Skáldsögur
* *Il turno*, (1902)
* *[[Il fu Mattia Pascal]]*, (1904)
* *L'esclusa*, (1908)
* *Suo marito*, (1911)
* *I vecchi e i giovani* (1913)
* *[[Uno, nessuno e centomila]]* (1926)

### Leikrit
* *Lumìe di Sicilia* (1910)
* *Se non è così* (1915)
* *Pensaci, Giacomino* (1916)
* *[[Liolà]]* (1916)
* *[[Così è (se vi pare)]]* (1917)
* *Il berretto a sonagli* (1917)
* *La giara* (1917)
* *Il giuoco delle parti* (1918)
* *[[Sei personaggi in cerca d'autore]]* (1921)
* *[[Enrico IV]]* (1922)
* *L'imbecille* (1922)
* *Vestire gli ignudi* (1922)
* *[[L'uomo dal fiore in bocca]]* (1923)
* *La vita che ti diedi* (1923)
* *L'altro figlio*(1923)
* *Ciascuno a suo modo* (1923)
* *O di uno o di nessuno* (1929)
* *Come tu mi vuoi* (1930)
* *Questa sera si recita a soggetto* (1930)
* *Trovarsi* (1932)
* *Quando si è qualcuno* (1933)
* *La favola del figlio cambiato*(1934)
* *[[Non si sa come]]* (1935)
Sanna Nielsen

**Sanna Nielsen** (f. 27. nóvember 1984 í Edenryd) er sænsk söngkona.

## Útgefið efni
* 1996 – *Silvertoner*
* 1997 – *Min önskejul*
* 2006 – *Nära mej, nära dej*
* 2007 – *Sanna 11-22*
* 2008 – *Stronger*
* 2011 – *I'm In Love*
* 2012 – *Vinternatten*
* 2013 - *Min jul*
* 2014 - *16 bästa*
* 2014 - *7*

## Tilvísanir
Stevie Wonder

**Stevland Hardaway Judkins** betur þekktur sem **Stevie Wonder** (fæddur 13. maí 1950) er bandarískur tónlistarmaður, söngvari, lagahöfundur, hljóðfæraleikari og hljómplötuframleiðandi. Hann var undrabarn sem þróaðist í að verða einn af mest skapandi tónlistarmönnum seint á 20. öld. Hann varð blindur stuttu eftir fæðingu. Meðal stíla sem hann hefur unnið með eru R&B, popp, soul, gospel, fönk og djass. onder hefur unnið til 25 Grammy-verðlauna á ferli sínum og átt meira en 30 topp tíu lög á bandaríska listanum. Meðal þekktustu laga Wonder eru lög eins og *Superstition, Sir Duke, You are the sunshine of my life* og *I just called to say i love you*.

Hann er einnig þekktur sem pólitísk málefni, þar á meðal 1980 herferð sinni til að gera afmæli Martin Luther King, Jr. að frídegi í Bandaríkjunum.

## Breiðskífur
*The Jazz Soul of Little Stevie (1962)
*Tribute to Uncle Ray (1962)
*With a Song in My Heart (1963)
*Stevie at the Beach (1964)
*Up-Tight (1966)
*Down to Earth (1966)
*I Was Made to Love Her (1967)
*Someday at Christmas (1967)
*Eivets Rednow (1968)
*For Once in My Life (1968)
*My Cherie Amour (1969)
*Signed, Sealed & Delivered (1970)
*Where I'm Coming From (1971)
*Music of My Mind (1972)
*Talking Book (1972)
*Innervisions (1973)
*Fulfillingness' First Finale (1974)
*Songs in the Key of Life (1976)
*Stevie Wonder's Journey Through "The Secret Life of Plants" (1979, soundtrack)
*Hotter than July (1980)
*The Woman in Red (1984, soundtrack)
*In Square Circle (1985)
*Characters (1987)
*Jungle Fever (1991, soundtrack)
*Conversation Peace (1995)
*A Time to Love (2005)
Shirley Clamp

**Shirley Clamp** (f. 17. febrúar 1973 í Viskafors) er sænsk söngkona.

## Útgefið efni
* *Den långsamma blomman* - 2004
* *Lever mina drömmar* - 2005
* *Favoriter på svenska* - 2006
* *Tålamod* - 2007
* *För den som älskar - En samling* - 2009

## Tilvísanir
Sonja Aldén

**Sonja Aldén** (f. 20. desember 1977, í St. Albans) er sænsk söngkona.

## Útgefið efni
**Till dig* (2007)
**Under mitt tak* (2008)
**I gränslandet* (2012)
**I andlighetens rum* (2013)
**Jul i andlighetens rum* (2014)
**Meningen med livet* (2017)

## Tilvísanir
Salvador

**Salvador** er borg í Brasilíu, höfuðstaður héraðsins Bahia og fyrsta höfuðborg Brasilíu. Hún var stofnuð 29. mars 1549 með nafninu *São Salvador da Bahia de Todos os Santos*. Salvador er þriðja fjölmennasta borg Brasilíu, á eftir São Paulo and Rio de Janeiro, með 2,6 milljónir íbúa (2024). Tæpar 4 milljónir búa á stórborgarsvæðinu.
Maceió

**Maceió** er borg í Brasilíu, höfuðborg Alagoas ríkisins. Hún var stofnuð árið 1815 og hefur nú um 1 milljón íbúa.

## Tenglar

*Borgarstjórn Maceió