open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Víktor Júsjtsjenko

**Víktor Andríjovytsj Júsjtsjenko** (f. 23. febrúar 1954) er úkraínskur stjórnmálamaður og fyrrum forseti Úkraínu. Hann varð forsætisráðherra 1999 í forsetatíð Leoníd Kútsjma og Júlía Tymosjenko var varamaður hans en þau misstu völd í kjölfar vantrausts á þinginu aðeins tveimur árum síðar. Í aðdraganda forsetakosninganna 2004 var hann forsetaefni stjórnarandstöðunnar en tapaði gegn Víktor Janúkovytsj sem var forsetaefni stjórnarinnar. Í aðdraganda kosninganna veiktist hann og í rannsókn í Bretlandi kom í ljós að eitrað hafði verið fyrir honum með díoxíni. Eitrunin varð til þess að andlit hans afmyndaðist. Hæstiréttur Úkraínu fyrirskipaði að kosningarnar skyldu endurteknar vegna kosningasvindls. Það skapaði öldu mótmæla sem voru kölluð appelsínugula byltingin og áttu stóran þátt í kosningasigri Júsjtsjenkos þegar aftur var kosið. 

Eftir eitt ár í embætti rak Júsjtsjenko ríkisstjórnina undir forystu Júlíu Tymosjenko vegna ásakana um spillingu. Árið eftir skipaði hann fyrrum andstæðing sinn, Víktor Janúkovytsj, forsætisráðherra og árið 2007 leysti hann þingið upp og kom um leið í veg fyrir að stjórnlagaréttur gæti tekið úrskurð hans fyrir með því að reka þrjá af dómurum réttarins. Í kosningum í kjölfarið myndaði Tymosjenko meirihluta á þingi og varð forsætisráðherra í annað sinn. Júsjtsjenko reyndi aftur að leysa þingið upp árið eftir en það gekk ekki eftir meðal annars vegna andstöðu hans eigin flokks. 

Í forsetakosningum árið 2010 fékk hann aðeins 5,45% atkvæða og datt út í fyrstu umferð. Hann bar vitni gegn Tymosjenko í réttarhöldunum yfir henni árið 2011 og bauð sig fram í þingkosningum 2012 en flokkur hans kom ekki manni á þing.

## Tilvísanir
Tungl Júpíters

Um Júpíter ganga **97 þekkt [[tungl]]**. Yfirgnæfandi stærst þeirra eru Galíleótunglin fjögur sem eru þau einu sem eru nógu stór til þess að hafa fallið saman í hnattlaga form undan eigin þyngd. Hin 93 tunglin samanlögð ná aðeins 0,003% af heildarmassa allra tungla Júpíters. 16 tunglanna hafa ekki hlotið nöfn enn sem komið er hin hafa öll nema eitt verið nefnd eftir kvenpersónum úr grískri og rómverskri goðafræði sem hafa tengingu við Seif eða rómverska hliðstæðu hans, Júpíter. Ganýmedes er eina tunglið sem nefnd er í höfuðið á karlpersónu en sá var bikarberi guðanna og ástmaður Seifs.

Átta af tunglunum eru regluleg þar sem þau ganga með framhreyfingu á hringlaga brautum sem halla ekki mikið miðað við miðbaug Júpíters. Það eru Galíleótunglin og þau fjögur tungl sem ganga innar en þau. Tunglin sem ganga utar en Galíleótunglin eru öll óregluleg tungl sem flest ganga með bakhreyfingu á ílöngum og hallandi brautum. Ætla má að þessi skipting tunglanna í tvo meginflokka endurspegli líka í flestum tilfellum ólíkan uppruna þeirra þar sem reglulegu tunglin hafi líkast til orðið til úr samansöfnun efnis úr sama ryk- og gasskýinu og Júpíter varð til úr á meðan óreglulegu tunglin eru líkast til flest fyrrum smástirni sem áður gengu á braut um sólu áður en Júpíter fangaði þau í þyngdarsviði sínu.

## Tafla
Eftirfarandi er listi yfir öll 67 tungl Júpíters sem voru þekkt í janúar 2013. Tunglin sem hafa feitletruð nöfn eru nógu stór til þess að hafa orðið hnattlaga undan eigin þyngd. Tunglin sem ganga utar en Galíleótunglin eru annars vegar á ljósgráum grunni sem merkir að þau ganga rétt um Júpíter en þau sem eru á dökkum grunni ganga öfugan hring um Júpíter (þ.e. á móti hinum tunglunum og á móti snúningi Júpíters um sjálfan sig).

## Heimildir
Torfusamtökin

**Torfusamtökin** eru félag sem berst fyrir húsvernd og auknum skilningi á gildi byggingararfleifðar Íslands fyrir umhverfi og mannlíf. 

## Saga
Samtökin voru stofnuð á fjölmennum fundi í Sigtúni 1. desember 1972 í þeim tilgangi að knýja á um verndun Bernhöftstorfunnar, húsalengju ofan við Ingólfsbrekku milli Lækjargötu og Skólastrætis í miðborg Reykjavíkur. Þá hafði í nokkur ár staðið til að rífa húsin til að rýma fyrir nýrri stjórnarráðsbyggingu. Helsti hvatinn að stofnun samtakanna kom frá Arkitektafélagi Íslands, Bandalagi íslenskra listamanna og ungliðahreyfingum stjórnmálaflokka. Þór Magnússon, þjóðminjavörður og Páll Líndal, borgarlögmaður, voru meðal þeirra sem fluttu ávörp á útifundinum 1972 sem leiddi til stofnunar samtakanna. Árið eftir tók hópur sig til og málaði húsin til að sýna fram á hversu mikil prýði væri að þeim ef þau væru gerð upp. Árið 1977 gaus upp eldur í hluta af húsunum nær Bankastræti og brunnu sum þeirra til grunna. Tveimur árum síðar féllst Ragnar Arnalds þáverandi menntamálaráðherra á að friða húsalengjuna og Vilmundur Gylfason, nýr menntamálaráðherra, gerði samning við Torfusamtökin sama ár um leigu á húsunum til 12 ára gegn því að þau ábyrgðust þau og stæðu fyrir endurreisn þeirra. Snemma árs 1980 hófst endurreisn gömlu húsanna og gerð nýbygginga í stað þeirra húsa sem brunnu á vegum Torfusamtakanna. Samtökin höfðu umsjón með húsunum til 1985 þegar sjálfseignarstofnunin Minjavernd var stofnuð með aðkomu samtakanna, Þjóðminjasafnsins og fjármálaráðuneytis. Eftir 1985 var hlutverk Torfusamtakanna, auk aðildar að Minjavernd, einkum margs konar fræðslustarfsemi, svo sem með bókaútgáfu, ráðstefnuhaldi og baráttu fyrir sjónarmiðum húsfriðunar. Árið 2000 var Minjavernd breytt í hlutafélag og áttu Torfusamtökin þá ekki lengur beina aðild að félaginu. Formenn Torfusamtakanna frá upphafi hafa verið Guðrún Jónsdóttir 1972-1980, Þorsteinn Bergsson 1980-1982, Hallgrímur Guðmundsson 1982-1985, Hjörleifur Stefánsson 1985-1988, Guðjón Friðriksson 1988-1996, Páll V. Bjarnason 1996-2006 og Snorri Freyr Hilmarsson frá 2006.

## Tenglar
*
Sílíkat

**Sílíkat** er efnasamband kísils (Si) og annars frumefnis, oftast súrefnis. Sílíkatsteindir mynda mikinn meirihluta jarðskorpunnar sem og berg annara jarðreikistjarna, tungla og smástirna í sólkerfinu.
Hægri grænir

**Hægri grænir** var stjórnmálaflokkur á Íslandi sem var stofnaður í 2010.

## Saga Hægri grænna
Hægri grænir, flokkur fólksins var stofnaður af Guðmundi Franklín Jónssyni, Lúðvíki Lúðvíkssyni og Sveinbirni Árnasyni upp úr andstöðu þeirra og nokkurra aðgerðarsinna við Icesave samningana. Fyrir stofnun flokksins 17. júní 2010 hafði formaður flokksins Guðmundur Franklín Jónsson barist hatramlega gegn því að þjóðin borgaði ólögvarðar Icesave kröfur Breta og Hollendinga. Barátta formannsins byrjaði í mars 2009, en hann var fyrsti aðgerðasinninn sem gerði þetta að pólitísku baráttumáli. Þetta gerði hann með stofnun Facebook hóps til að hvetja forseta Íslands, Hr. Ólaf Ragnar Grímsson til dáða, nýta sér málskotsréttinn og neita að samþykkja Icesavelögin sem samþykktu greiðslur til Breta og Hollendinga. Hópurinn endaði í meira en 19.000 einstaklingum. Það má segja að flokkurinn hafi byrjað að mótast eftir þetta á meðal Facebook vina í samræðum og hugmyndin um nýjan endurreisnarflokk, flokk millistéttarinnar og smáfyrirtækja hafi kviknað. Flokk sem myndi verja einstaklingsfrelsið. 

Hægri grænir var síðan formlega stofnaður á Þingvöllum þann 17. júní 2010, og flutti formlega 9. júlí 2012 í húsnæði í gömlu Heilsuverndarstöðinni að Barónsstíg 47, 101 Reykjavík. Ekkert flokksgjald var rukkað inn og öll starfsemi var háð frjálsum framlögum. Flokkurinn fékk úthlutað listabókstafnum „G“.

Flokkurinn var lagður niður árið 2016 og gekk til liðs við Íslensku þjóðfylkinguna.

## Tilvísanir
Gustav Fridolin

**Per Gustav Fridolin Edward** (fæddur 10. maí 1983 í Onnestad á Skáni) er sænskur , blaðamaður, rithöfundur, kennari og fyrrum stjórnmálamaður. Hann var menntamálaráðherra Svíþjóðar frá 2014-2019.
Thomas Hoeren

**Thomas Hoeren** (22. ágúst 1961 í Dinslaken) er deildarforseti lagadeildar Háskólans í Münster í þýskalandi. Hann er lagalegur ráðgjafi íslenskra stjórnvalda í fjölmiðlalögum og gaf út fyrstu blöð Icelandic Modern Media Initiative (IMMI).

## Tenglar
* Website of Thomas Hoeren (University of Muenster) 
* Skýrsla til Alþingis 2010
2. deild karla í körfuknattleik

**2. deild karla** er næst neðsta deild karla í körfuknattleik á Íslandi en Körfuknattleikssamband Íslands fer með málefni íþróttarinnar á Íslandi.

Í reglum deildarinnar segir: „Mótanefnd KKÍ skal útfæra keppnisfyrirkomulag í 2. deild eftir fjölda liða hverju sinni, þó þannig að eftir að riðlakeppni 2. deildar lýkur skal haldin úrslitakeppni fyrir A-lið. Ef leikið er í einum riðli skulu fjögur lið leika í úrslitakeppni, 1 við 4 og 2 við 3 í undanúrslitum, einn leik og mætast sigurvegararnir í úrslitaleik. Ef leikið er í tveimur riðlum skal leika 8 liða úrslit sem hér segir.“

## Meistarasaga

*Sameiginlegt lið.

## Tilvísanir

## Heimildir
*Reglugerð um körfuknattleiksmót
*Titlar - 2. deild karla á kki.is
Eftirlitsstofnun EFTA

**Eftirlitsstofnun EFTA** (**ESE** eða **ESA** eftir ensku nafni stofnunarinnar *EFTA Surveillance Authority*) er stofnun á vegum Fríverslunarsamtaka Evrópu (EFTA) sem staðsett er í Brussel í Belgíu og hefur það hlutverk að fylgjast með framkvæmd samningsins um evrópska efnahagssvæðið (EES) og tryggja fullnustu EFTA-ríkjanna á honum. Aðild að stofnuninni eiga nú þau þrjú EFTA-ríki sem sem jafnframt eru aðila að EES, Ísland, Liechtenstein og Noregur.

Stofnuninni var komið á með sérstökum samningi milli EFTA-ríkjanna um stofnun eftirlitsstofnunar og dómstóls. Í eftirlitsstofnuninni sitja þrír eftirlitsfulltrúar, einn frá hverju aðildarríki. Eftirlitsfulltrúunum er þó ekki ætlað að gæta sérstaklega hagsmuna heimaríkja sinna heldur ber þeim að vera algjörlega óháðir við sín störf og taka ekki við fyrirmælum frá ríkisstjórnum eða öðrum aðilum. Hlutverk stofnunarinnar er hliðstætt eftirlitshlutverki Framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins gagnvart Evrópusambandsríkjum og hefur stofnunin því talsverða samvinnu við framkvæmdastjórnina.

Úrræði stofnunarinnar til þess að bregðast við því sem hún telur vera brot á skyldum aðildarríkjanna samkvæmt EES-samningnum er að höfða mál fyrir EFTA-dómstólnum.

## Heimildaskrá


## Tenglar
* Eftirlitsstofnun EFTA
* Agreement between the EFTA states on the establishment of a surveillance authority and a court of justice
Agnetha Fältskog

**Agnetha Åse Fältskog** (f. 5. apríl 1950) er sænsk söngkona og tónlistarmaður. Hún öðlaðist frægð í Svíþjóð eftir útgáfu sinnar fyrstu plötu sem bar nafn hennar, *Agnetha Fältskog*, árið 1968 og öðlaðist alþjóðlega frægð með hljómsveitinni ABBA, sem hefur selt yfir 370 miljón platna alþjóðlega. Það er ein mesta sala sem nokkur hljómsveit hefur náð og önnur eða þriðja söluhæsta hljómsveit tónlistarsögunnar.

## Tilvísanir

## Heimildir
*
Cake Boss

***Cake Boss*** er bandarískur raunveruleikaþáttur sem sýndur var fyrst árið 2009 á bandarísku sjónvarpstöðinni TLC. Þátturinn sýnir á bak við tjöldin í einu vinsælasta bakaríi í fylkinu New Jersey. Bakaríið heitir Carlo's Bake Shop og er fjölskyldufyrirtæki þar sem Buddy Valastro ræður ríkjum. Í þáttunum tekur Buddy að sér að gera tæknilega erfiðar kökur.
Anni-Frid Lyngstad

**Anni-Frid, Reuss prinsessa, greifynja af Plauen** (á þýsku: *Anni-Frid Prinzessin Reuss von Plauen*), fædd **Anni-Frid Synni Lyngstad** (15. nóvember 1945 í Bjørkåsen, Ballangen í Noregi). Hún er þekktust undir nafninu **Frida Lyngstad**. Hún er sænsk söngkona. Hún var ein af fjórum meðlimum hljómsveitarinnar ABBA. Fædd í Noregi af norskri móður en þýskum föður, ólst samt upp í Svíþjóð, en hefur búið í Sviss frá árinu 1986.

Hún ber formlega titilinn, *Her Serene Highness Princess Anni-Frid Synni Reuss, Countess of Plauen*, eftir að hafa gifst prinsinum, *Heinrich Ruzzo Reuss of Plauen* árið 1992, en hann er þýskur prins og fyrrum erfingi *House of Reuss*.

## Heimildir
*
Gift

**Gift** er fjárfestingafélag sem var stofnað árið 2007 og var upphaflega í eigu Eignarhaldsfélags Samvinnutrygginga. Félagið er talið hafa fengið lán hjá Kaupþingi september 2008 sem var hugsað til þess eins að halda gengi Kaupþings uppi.  Árið 2011 gekk Gift í gegnum nauðasamninga hjá Arion banka og þá voru 57 milljarðar króna af skuldum Giftar afskrifaðir. 
## Saga
Forsaga Fjárfestingarfélagsins Giftar er að finna í Samvinnutryggingum sem voru stofnaðar árið 1946 með stofnfé úr SÍS. Árið 1989 voru Samvinnutryggingar og Brunabótafélagið sameinuð og úr varð VÍS með um 50 þúsund félaga og rúmlega eitt þúsund fyrirtæki. Árið 2003 tóku Samvinnutryggingar svo þátt í kaupum á Búnaðarbankanum sem síðar varð Kaupþing og hagnaðist félagið mjög á kaupunum.

Haustið 2007 voru Samvinnutryggingar lagðar niður en eignir og skuldir yfirfærðar í fjárfestingarfélagið Gift sem hélt áfram að fjárfesta á markaði með eignir Samvinnutrygginga en að mestu í fyrirtækjum sem tengdust stjórnendum Giftar. Þar má nefna félög sem Finnur Ingólfsson, fyrrverandi ráðherra, átti hlut í og félögum sem Þórólfur Gíslason, stjórnarformaður Giftar og kaupfélagsstjóri Kaupfélags Skagafjarðar átti í. 

## Tengsl við Kaupþing
Þórólfur og Finnur urðu eigendur að Kaupþingi við einkavæðingu Búnaðarbankans. 

## Tilvísanir


## Tenglar
* „Áttu að slíta starfsemi Samvinnutrygginga fyrir löngu“; grein af Vísi.is 2009
* „Gift orðið einn stærsti fasteignaeigandinn úti á Granda“; grein af Dv.is 2011 
* „Gift fær nauðasamninga í stað gjaldþrots“; grein af Eyjan.pressan.is 2011 
* „Óhæfa í þagnargildi“; leiðari af Dv.is 2013 
* „Gift lánaði félagi Finns 840 milljónir“; grein af Dv.is 2013 
* „Ólafur gat grætt á Giftarfélaginu“; grein af DV.is 2013
Nikulás Friðriksson

**Sigurður Nikulás Friðriksson** (f. 1890 á Litlu-Hólum í Mýrdal V-Skaptafelssýslu, d. 6. júní 1949). Nam rafvirkjun hjá Halldóri Guðmundssyni í Vestmannaeyjum. Starfsmaður Rafmagnsveitu Reykjavíkur frá 1922 sem fyrsti íslenski rafmagnseftirlitsmaðurinn og vann þar til æviloka. 

Hafði mikil áhrif á mótun starfssviðs rafvirkjastéttarinnar og talinn einn af frumkvöðlum rafiðnaðargeirans á Íslandi. Var einn helsti frumkvöðull að stofnun raftækjaframleiðslufyrirtækisins Rafha. Var formaður Starfsmannafélags Reykjavíkurborgar í mörg ár og í stjórn BSRB. Einn stofnenda Sálarrannsóknarfélags Íslands 1918 og smíðaði meðal annars útvarpsstöð og gerði tilraunir með að senda út fundi félagsins.
Hollensku Austur-Indíur

**Hollensku Austur-Indíur** voru hollensk nýlenda sem varð til þegar Hollenska Austur-Indíafélagið var þjóðnýtt af Batavíska lýðveldinu um aldamótin 1800. Árið 1945 varð þessi nýlenda nútímaríkið Indónesía.

Með Samningi Englands og Hollands árið 1824 afhentu Hollendingar Bretum Hollensku Malakka sem síðar varð fylkið Malakka í Malasíu. Nýlendan stækkaði á 19. öld og náði mestu umfangi í upphafi 20. aldar. Nýlendan var sú verðmætasta í Hollenska heimsveldinu vegna útflutnings á kryddi (múskati, negul og kanil) og landbúnaðarafurðum eins og hrísgrjónum, sykri, kaffi, kakó, hrágúmmíi og sagógrjónum. 

Hollensku Austur-Indíur liðu undir lok í síðari heimsstyrjöld þegar Japan lagði landsvæðið undir sig. Með hernámi Japana var hollensku nýlendustjórninni velt úr sessi. Þegar Japanir gáfust upp 1945 lýstu leiðtogar þjóðernissinna yfir sjálfstæði Indónesíu og þegar Hollendingar sneru aftur og lögðu stærstan hluta landsins aftur undir sig með hervaldi hófst skæruhernaður gegn þeim. Að lokum neyddust Hollendingar til að viðurkenna sjálfstæði Indónesíu og leggja nýlenduna formlega niður árið 1949.
Sagó

**Sagó** er sterkjuríkt mjöl eða litlar perlur (grjón) unnið úr stofni ýmissa pálmatrjáa, einkum sagópálma (*Metroxylon sagu*). Sagó er undirstöðufæða fólks á Nýju Gíneu og Mólúkkaeyjum.
Eddie Izzard

**Suzy Edward John** „**Eddie**“ **Izzard** (f. 7. febrúar, 1962) er bresk leikkona og uppistandari. Hún hefur meðal annars verið þekkt fyrir að klæðast í kvenmannsfötum, áður en hún kom út sem trans kona. Izzard hefur verið með uppistand nokkrum sinnum á Íslandi.
Félagsauður

**Félagsauður** er verðmæti þeirra félagstengsla sem fólk myndar í ýmsum samfélagshópum, svo sem í fjölskyldu, vinahópi, hópi samstarfsfélaga, ýmsum félagasamtökum og hópum sem tengjast nærumhverfi. Meðal fræðimanna sem hafa notað þetta hugtak eru James Samuel Coleman, Pierre Bourdieu og Robert Putnam. Bourdieu hefur fjallað um hvernig félagsauður getur búið til eða magnað félagslegan mismun þar sem fólk fær aðgang að góðum stöðum með því að nota félagstengsl. 

Skilgreining á félagsauð byggist á tvenns konar hefðum; annars vegar að líta á félagsauð sem menningarlegt fyrirbæri og hins vegar að líta á félagsauð sem félagsgerðarfyrirbæri þar sem félagstengsl og félagsnet veita aðgang að úrræðum.

## Tilvísanir
Chris Edgerly

**Christopher** „**Chris**“ **Edgerly** (f. 1969) er bandarískur leikari. Hann er þekktur fyrir að ljá rödd sína fyrir margar persónur í Adult Swim þáttunum Harvey Birdman, Attorney at Law.
Craig Ferguson

**Craig Ferguson** (f. 1962) er þáttastjórnandi, leikari og uppistandari. Ferguson fæddist í Glasgow Skotlandi og ólst upp í borginni Cumbernauld. Hann hætti í skóla 16 ára gamall. Fyrstu spor hans í skemmtanabransanum voru sem trommari í pönk-hljómsveitum, meðal annars í hljómsveitinni Dreamboys með Peter Capaldi á bilinu 1980-82.

Eftir hvatningu frá Capaldi reyndi Ferguson fyrir sér í uppistandi. Þar skapaði hann persónuna Bing Hitler sem varð nokkuð fræg í Skotlandi.

Á seinni hluta níunda áratugarins og byrjun þess tíunda reyndi Ferguson fyrir sér sem leikari og þáttastjórnandi meðfram uppistandi. Takmarkaður árangur hans var að mörgu leyti tengdur áfengis- og vímuefnaneyslu. Árið 1992 sneri hann við blaðinu og hætti að drekka og dópa.

Árið 1994 flutti Ferguson til Bandaríkjanna og reyndi fyrir sér sem leikari. Hann lék í prufuþáttum og sjónvarpsseríum sem entust stutt. En frá 1996 til 2003 lék hann uppskrúfaðan breskan yfirmann í The Drew Carey Show og öðlaðist þannig nokkra frægð í Bandaríkjunum.

Þar sem Ferguson var í aukahlutverki í sjónvarpsþættinum hafði hann töluverðan frítíma sem hann nýtti meðal annars til þess að skrifa handrit að kvikmyndunum The Big Tease og Saving Grace sem hann síðan lék aðalhlutverk í. Síðarnefnda myndin kynnti til sögunnar lækninn Martin Clunes sem varð síðar grunnurinn að sjónvarpsþáttunum Doc Martin.

Eftir að The Drew Carey Show hafði lokið göngu sinni árið 2004 fékk Ferguson hlutverk þáttastjórnanda Late Late Show og gengdi því til ársins 2014 þegar James Corden tók við. Á þessum tíma varð þátturinn hálfgerð ádeila á þessa tegund síðkvöldsspjallþátta. Ferguson hafði hvorki fyndinn hjálparkokk eða hljómsveit með sér og árið 2010 fékk hann vélmennabeinagrind (sem Josh Robert Thompson stjórnaði og raddaði) sér til aðstoðar. Á svipuðum tíma bættist hesturinn (leikarar í gervilegum búningi) Secretariat við sem fastur liður í þættinum.

Þó þessi ærsl og undarlegheit hafi leikið stórt hlutverk í þættinum vakti Ferguson einnig athygli fyrir alvarlegri dagskrárliði. Hann talaði opinskátt um fíkn sína og áföll svo sem dauða foreldra sinna. Þegar Britney Spears var í fréttum fyrir undarlega framgöngu lét hann var að gera grín að henni eins og aðrir grínistar og reyndi að beina athyglinni að hér væri á ferðinni manneskja sem þyrfti hjálp. Hápunktur Late Late Show var þó án efa þegar hann ræddi við Desmond Tutu erkibiskup. Ferguson talaði oft um Ísland í þættinum og fékk Jón Gnarr sem gest.

Á meðan Ferguson stjórnaði Late Late Show gerðist hann bandarískur ríkisborgari, án þess þó að afsala sér þeim breska. Það leiddi síðan til þess að honum sá um uppistand á blaðamannakvöldverði Hvíta hússins árið 2008.

Þar sem Late Late Show var framleiddur af David Letterman og sýndur í kjölfar Late Show með Letterman var alltaf talið nokkuð líklegt að Ferguson gæti tekið við þeim þætti. Fljótlega eftir að Letterman tilkynnti að hann ætlaði að hætta árið 2014 tilkynnti Ferguson að hann ætlaði sjálfur að hætta og lýsti um leið yfir að hann myndi ekki taka við Late Show.

Árin eftir Late Late Show hefur Ferguson unnið við ýmis smærri verkefni til skemmri tíma og þar má helst nefna skammlífan útvarpsþátt.
Patrick Warburton

**Patrick John Warburton** (f. 14. nóvember 1964 í Paterson í New Jersey) er bandarískur leikari.
## Tenglar
Brendan Fraser

**Brendan James Fraser** (f. 1968 í Indianapolis) er bandarískur leikari.

Fraser vann Óskarsverðlaunin sem besti aðalleikarinn árið 2023 fyrir leik sinn í kvikmyndinni *[[The Whale]]*.

## Tilvísanir
Úrvalsdeild kvenna í handknattleik

**Úrvalsdeild kvenna í handknattleik** (*Olísdeild kvenna*) er efsta deild kvenna í handknattleik á Íslandi og stendur Handknattleikssamband Íslands fyrir mótinu. Ýmist hefur verið keppt í einni eða tveimur deildum, eftir fjölda þátttökuliða. Frá leiktíðinni 1991-92 hefur Íslandsmeistaratitillinn verið útkljáður með úrslitakeppni, en fram að voru sigurvegarar deildarkeppninnar krýndir Íslandsmeistarar.

## Félög í deildinni (2017-2018)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Meistarasaga
Sandmaðkur

**Sandmaðkur** (fræðiheiti: *Arenicola marina*), er stór burstaormur, af fylkingu liðorma.

Þeir lifa mest á leirum og er algeng sjón að sjá þegar fjara er og leiran kemur úr kafi litlar úrganghrúgur eftir þá á víð og dreif um leiruna. Það er vegna þess að þeir lifa oftast í u-laga göngum þar sem þeir neita fæðu sem þeir vinna úr sandi og leðju á yfirborðinu úr öðru gatinu en losa sig við úrgang úr hinni. Sandmaðkurinn er setæta og tekur til sín mikið magn af seti sem fer í gegnum meltingarveg hanns en hann nærist á leifum lífvera í setinu. Hann rekur svo afturendann upp úr leðjunni á um það bil 40 mínútna fresti til að losa sig við úrgang. Þeir sjást því sjaldan þar sem þeir dvelja mest ofan í göngum sínum, nema ef fólk grefur þá upp úr sandinum fyrir forvitnissakir eða til að nota í beitu, en þeir voru mikið notaðir sem slíkir áður fyrr.

## Útlit

Fullvaxta ormar við strendur Evrópu verður upp undir 15 sentimetra langur og 9 millimetrar á breidd. Aftur á móti geta nokkrar tegundir þeirra við strendur Norður-Ameríku verið milli 5 til 20 sentimetra langir. Sandmaðkur er einn stærsti og algengasti burstormurinn við Íslandsstrendur. Líkamar þeirra eru eins liðskiptir líkt og land liðdýra, sem dæmi ánamaðka. Stundum eru þeir grænleitir en oftast rauðgulir. Er þá endi höfuðs þeirra er svarraut og ekki með totum né burstum en svo þykknar búkurinn og verður rauður og alsettur totum og burstum eins og hjá öðrum burstormum en þær eru jafnframt öndunarfæri dýrsinns. Síðan grennist hann og endar í rauðgulum hala.

## Æxlun

Sandmaðkurinn er tvíkynja, það er að segja er með kynfæri beggja kynja. Á haustin senda þeir egg og sæði út í sjóinn en það þarf sæði frá einum maðki til þess að frjóvga egg frá öðrum, það er þeir geta ekki æxlast með sjálfum sér.

## Fæða annarra dýra
Sandmaðkurinn sem og aðrir burstaormar eru algeng fæða fugla sérstaklega þeirra sem eru neflangir eins og Tjaldur sem dæmi. Þeir toga þá oftast í hala maðksins og slíta hann af en honum verður ekki meint af því því hann vex aftur.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 

## Tenglar
* Myndband af krökkum úr Smáraskóla með sandmaðk í Kópavogsleiru
* Nemandi úr Smáraskóla heldur á sandmaðki sem hann fann í Kópavogsleiru.
Eyþór Ingi Gunnlaugsson

**Eyþór Ingi Gunnlaugsson** (f. 29. maí 1989) er íslenskur söngvari, ættaður frá Dalvík og úr Svarfaðardal. Hann keppti í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2013 með lagið „Ég á líf“ sem fór fram í Malmö. Eyþór hefur verið meðlimur í hljómsveitunum Todmobile og Rock Paper Sisters.
Úrbanus 2.

**Úrbanus** páfi annar (f. 1042, d. 29. júlí 1099), fæddur Otho de Lagery (líka til sem: Otto, Odo eða Eudes), ríkti sem páfi frá 12. mars 1088 þangað til hann lést þann 29. júlí 1099. Hann er þekktastur fyrir að hafa verið upphafsmaðurinn að fyrstu krossferðinni (1096-1099).
Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson

**Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson** (f. 3. mars 1966) er íslenskur gítarleikari og lagahöfundur. Hann var meðlimur í hljómsveitunum Exodus, Pax Vobis, Geiri Sæm og Hunangstunglið, Todmobile og Tweety. Auk þess hefur hann fengist við útsetningar, upptökustjórn og tónlistarstjórn í leikhúsi og kvikmyndum. Hann hefur samið tónlist fyrir nokkra íslenska söngleiki eins og *[[Ávaxtakarfan|Ávaxtakörfuna]]* 1998, *[[Benedikt búálfur|Benedikt búálf]]*  2003 og *[[Hafið bláa]]* 2005. Hann hefur þrisvar verið höfundur að lagi sem hefur keppt fyrir Íslands hönd í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva, fyrst með „All Out Of Luck“ 1999 og síðan „If I had your love“ 2005 og „Til hamingju Ísland“ 2006.
Pax Vobis

**Pax Vobis** var íslensk nýbylgjuhljómsveit sem starfaði frá 1983 til 1986. Hljómsveitin var stofnuð af Ásgeiri Sæmundssyni sem söng og lék á rafmagnsorgel, Þorvaldi Bjarna Þorvaldssyni gítarleikara og Skúla Sverrissyni bassaleikara. Ýmsir trommuleikarar léku með hljómsveitinni meðan hún lifði, fyrst Sigurður Hannesson, síðan Steingrímur Óli Sigurðsson og Þorsteinn Gunnarsson. Hljómsveitin gaf aðeins út eina hljómplötu, *Pax Vobis*, árið 1984 sem innihélt smellinn „Coming My Way“. Nokkrir meðlimir hljómsveitarinnar komu saman aftur 1987 í hljómsveitinni Geiri Sæm og Hunangstunglið. 

## Tengill
* Glatkistan: Pax Vobis
Billy Connolly

**William** „**Billy**“ **Connolly** (fæddur 24. nóvember 1942) er skoskur uppistandari, tónlistarmaður, kynnir og leikari. Hann er líka þekktur undir nafninu „The Big Yin“ (Hinn stóri), sérstaklega á ættjörð sinni.

## Tenglar
*
William Shatner

**William Shatner** (f. 22. mars 1931 í Montréal) er kanadískur leikari, tónlistamaður, rithöfundur, og kvikmyndaleikstjóri. 

Hann hlaut fyrst frama í hlutverki James T. Kirk skipstjóra *USS Enterprise* í vísindaskáldskapar sjónvarpsþáttunum um Star Trek frá árinu 1966 til 1969; Star Trek: *The Animated Series* frá 1973 til 1974; og í sjö af þeim kvikmyndum um Star Trek sem gerðar voru frá árinu 1979 til 1994.

Frá árinu 2004 til 2008 lék hann lögfræðingin Denny Crane í sjónvarpsþáttunum *The Practice* og þáttunum *Boston Legal* sem þróuðust út úr *The Practice* sem sjálfstæðir þættir. Fyrir leik sinn í þeim þáttum hefur hann hlotið tvenn Emmy-verðlaun ásamt Golden Globe-verðlaunum.

## Tenglar
*
Fleetwood Mac

**Fleetwood Mac** er bresk-bandarísk rokkhljómsveit stofnuð í London árið 1967 af tveimur fyrrum meðlimum John Mayall & the Bluesbreakers, Mick Fleetwood og Peter Green. Annar félagið þeirra úr Bluesbreakers, John McVie, gekk nokkru síðar til liðs við hljómsveitina sem var nefnd eftir honum og Mick. Hljómsveitin átti nokkrum vinsældum að fagna í upphafi þegar breski blúsinn stóð í mestum blóma og náðu í efsta sæti vinsældalista með lagið „Albatross“. Eftir 1975 breytti hljómsveitin um stefnu og fór meira út í popp/rokk með nýjum meðlimum, Christine McVie, Lindsey Buckingham og Stevie Nicks. Platan *[[Rumours]]* sem kom út 1977 landaði fjórum smáskífum á topp 10 listann í Bandaríkjunum og er nú áttunda mest selda hljómplata allra tíma.
Himeji-kastali

**Himeji-kastalinn** er röð japanskra kastala í Himeji, Hyogo-héraðinu, Japan. Kastalinn er álítinn best varðveitta dæmi um dæmigerða byggingalist japanskra kastala. Hann samanstendur af 83 byggingum með varnarkerfi frá lénstímabilinu.

Himeji-kastalinn er frá 1333 þegar Akamatsu Norimura byggði virki ofaná Himeyma hæðinni. Virkið var eyðilagt og endurbyggt sem Himeyama-kastalinn 1346 og svo endurbyggt sem Himeji-kastalinn tveimur öldum síðar. Kastalinn var svo stækkaður 1581 af Toyotomi Hideyoshi sem bætti við þriggja hæða víggirðan turn. 1600 gaf Tokugawa Ieyasu kastalann til Ikeda Terumasa fyrir hjálp sína í baráttunni við Sekigahara og Ikeda stækkaði kastalann frá 1601 til 1909 í röð kastala. Nokkrum byggingum var bætt við síðar af Honda Tadamasa frá 1617 til 1618. Í yfir 400 ár hefur Himeji-kastalinn verið óskaddaður, þrátt fyrir loftárásir á Himeji hæðina í Seinni heimstyrjöldinni og náttúruhamfarir eins og Hashin jarðskjálftann 1995.

Hann er stærsti og mest heimsótti kastali Japans og hann var skráður 1993 sem einn af fyrstu stöðum Japans á Heimsminjaskrá UNESCO.

Himeji-Castle-Painting-Early-Meiji-Period.png
Himeji castle-hishi-no-mon.jpg
Himejijo Kangetsukai Oct09 198.JPG
Himeji Castle No09 152.jpg
Himeji Castle No09 128.jpg
Himeji Castle with cherry blossoms from Himeji Zoo.jpg

## Heimildir
* 

## Tilvísanir
Handknattleiksárið 2012-2013

**Handknattleiksárið 2012-13** var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 2012 og lauk vorið 2013. Framarar urðu Íslandsmeistarar í bæði karlaflokki og kvennaflokki.

## Karlaflokkur
### Bikarkeppni HSÍ
ÍR-ingar sigruðu í bikarkeppninni eftir úrslitaleik gegn Stjörnunni.
#### 32-liða úrslit
*Mán. 12.nóv.2012	18.15	Mýrin	Stjarnan 2 - Afturelding	19-34	(8-19)
*Mán. 12.nóv.2012	19.00	Vodafone höllin	Valur 2 - Valur	19-26	(8-11)
*Mán. 12.nóv.2012	19.00	Víkin	Víkingur - Akureyri	34-35	(15-15)
*Mán. 12.nóv.2012	19.15	Varmá	Afturelding 2 - Selfoss	27-40	(12-19)
*Mán. 12.nóv.2012	20.15	Mýrin	Stjarnan - Fram	23-22	(13-12)
*Mán. 12.nóv.2012	20.30	Fylkishöll	Fylkir 2 - Fylkir	29-28	(13-11)
*Þri. 13.nóv.2012	20.30	ÍM Grafarvogi	Hvíti Riddarinn - Fjölnir	24-28	(13-13)
*Lau. 17.nóv.2012	12.30	Digranes	HK 2 - ÍBV	30-33	(15-22)
*Fös. 23.nóv.2012	20.00	Ísafjörður	Hörður - Þróttur	18-35	(16-18)
*Sun. 25.nóv.2012	13.00	Húsavík	Völsungur - HKR	38-26	(19-14)

#### 16-liða úrslit

## Kvennaflokkur
### Úrvalsdeild
Framstúlkur urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna. Keppt var í ellefu liða deild með tvöfaldri umferð. Því næst tók við úrslitakeppni átta efstu liða. Fram og Stjarnan léku til úrslita í einvígi þar sem fjórar viðureignir af fimm unnust á útivelli.

#### Úrslitakeppni
*8-liða úrslit*
* ÍBV - FH 29:26
* FH - ÍBV 19:25
*  sigraði í einvíginu 2:0
* Stjarnan - HK 32:15
* FH - Stjarnan 27:29
*  sigraði í einvíginu 2:0
* Valur - Haukar 27:18
* Haukar - Valur 21:32
*  sigraði í einvíginu 2:0
* Fram - Grótta 39:19
* Grótta - Fram 20:31
*  sigraði í einvíginu 2:0
*Undanúrslit*
* Fram - ÍBV 25:24
* ÍBV - Fram 18:28
* Fram - ÍBV 18:19
* ÍBV - Fram 17:21
*  sigraði í einvíginu 3:1
* Valur - Stjarnan 27:23
* Stjarnan - Valur 28:24
* Valur - Stjarnan 23:24
* Stjarnan - Valur 22:26
* Valur - Stjarnan 19:20
*  sigraði í einvíginu 3:2
*Úrslit*
* Fram - Stjarnan 20:21
* Stjarnan - Fram 25:30
* Fram - Stjarnan 19:21
* Stjarnan - Fram 21:22
* Fram - Stjarnan 19:16
*  sigraði í einvíginu 3:2

### Bikarkeppni HSÍ
Valur sigraði í bikarkeppninni.
*Undanúrslit*
* ÍBV - Valur 19:27
* Grótta - Fram 21:32
*Úrslit*
* Valur - Fram 25:22
Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir

**Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir** (f. 29. apríl 1981) er íslensk dagskrárgerðarkona í sjónvarpi, leikkona og fyrrum ungfrú Ísland. Hún er fyrrum umsjónarmaður Kastljóss og hefur komið að ýmsum verkefnum og þáttagerð hjá Ríkissjónvarpinu. Ragnhildur Steinunn er menntuð sem sjúkraþjálfari og hefur leikið í íslensku kvikmyndunum *[[Kurteist fólk]]*, *[[Mamma Gógó]]*, *[[Algjör Sveppi og leitin að Villa]]*, *[[Reykjavik Whale Watching Massacre]]* og *[[Astrópía]]*.

Ragnhildur er gift Hauki Inga Guðnasyni og eiga þau 4 börn.

## Tilvísanir
337

Árið **337** (**CCCXXXVII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Fyrra Janveldið hófst í Kína þegar Murong Huang lýsti sig Janfursta.
* Sjapúr 2. Persakonungur hóf stríð gegn Rómaveldi.
* 6. febrúar - Júlíus 1. varð páfi.
* 9. september - Konstantínus 2., Konstantíus 2. og Konstans 1. tóku við keisaratign eftir lát föður síns, Konstantínusar mikla, og Rómaveldi var skipt í þrjá hluta.
* September - Fjöldi afkomenda Konstantíusar 1. var drepinn í kjölfarið á valdatöku sona Konstantínusar mikla.

## Fædd
* Zenóbíus biskup í Flórens.

## Dáin
* 22. maí - Konstantínus mikli, Rómarkeisari (f. 272).
* September
** Dalmatíus Caesar (tekinn af lífi)
** Flavius Dalmatius sonur Konstantíusar 1., faðir Dalmatíusar Caesars og Hannibalinusar (tekinn af lífi)
** Hannibalinus konungur í Pontus (tekinn af lífi)
** Julius Constantinus sonur Konstantíusar 1. (tekinn af lífi)
Pontus

**Pontus** (gríska: Πόντος *Pontos*) er sögulegt heiti á stóru svæði við suðurströnd Svartahafs þar sem nú er Tyrkland. Grikkir stofnuðu þar nýlendu í fornöld og nefndu eftir hafinu, Πόντος Εύξεινος *Pontos Evxeinos*, „vinsamlega hafið“ eða einfaldlega Pontos. Nafnið var notað á svæði sem náði frá ánni Halys við austurmörk héraðsins Paflagóníu, að suðurmörkum Kolkis. Nokkur ríki og héruð sem voru stofnuð á hellenískum og rómverskum tíma báru þetta nafn.
Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna

**Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna** (enska: *Food and Agriculture Organization*, **FAO**) er alþjóðastofnun innan Sameinuðu þjóðanna sem sérstaklega fæst við baráttu gegn hungri í heiminum með því að stuðla að þróun í landbúnaði, fiskveiðum og skógrækt til að auka næringarframleiðslu og matvælaöryggi. Stofnunin hefur aðsetur í Róm á Ítalíu.
Apollo 14

**Apollo 14** var áttunda mannaða geimferð Apollo-áætlunar Bandarísku geimferðastofnunarinnar og sú þriðja sem lenti á Tunglinu. Áhafnarmeðlimir voru Alan Shepard, Stuart Roosa og Edgar Mitchell. Shepard og Mitchell lentu á Fra Mauro-hásléttunni á Tunglinu 5. febrúar 1971 og dvöldu þar í 33 tíma þar af 9½ tíma í tunglgöngu. Þeir lentu allir þrír í Kyrrahafi 9. febrúar.
Hjólabretti

**Hjólabretti** eða sjaldan **rúllubretti** er lítið bretti með fjórum hjólum, annaðhvort notað sem ferðamáta eða til afþreyingar. Brettið er yfirleitt gert úr hlynviði þöktum pólýúretanslagi sem ver viðinn og styrkir. Hjólabretti er knúið áfram með annan fót á bretti á meðan hinn ýtir. Það er líka hægt að framkvæma brellur með hjólabretti.
Húsavíkurflugvöllur

**Húsavíkurflugvöllur**  er einnar brautar flugvöllur staðsettur í Aðaldalshrauni skammt utan við Húsavík á Íslandi. Flugfélagið Ernir flýgur þaðan til Reykjavíkur. 

Framkvæmdir við byggingu vallarins hófust sumarið 1956 og var völlurinn var tekinn í notkun í desember 1957. Árið 1986 var ný flugstöðvarbyggingin á flugvellinum tekin í notkun.

## Sjá einnig
* Húsavíkurstofa
* Demantshringurinn

## Tenglar
* Húsavík Airport 
* ISAVIA
* Flugfélagið Ernir 

## Tilvísanir
Ferðaskrifstofa

**Ferðaskrifstofa** er aðili, hvort sem er einstaklingur eða lögaðili, sem setur saman, býður fram og selur alferðir í atvinnuskyni. Hugtakið ferðaskrifstofa nær bæði til ferðaheildsala og ferðasmásala. Ferðaskrifstofur geta selt tilbúnar ferðir sem innihalda flug, siglingar, lestarferðir, gistingu og fæði. Einnig geta þær skipulagt ferðir að hluta eða haft milligöngu um að útvega ákveðna þjónustu. Auk þess að skipuleggja hefðbundnar ferðir þá bjóða margar ferðaskrifstofur upp á þjónustu við skipulagningu viðskiptaferða fyrir fyrirtæki.

Margar ferðaskrifstofur skipuleggja hópferðir. Til Íslands koma oft slíkir hópar ferðafólks og ferðast þeir gjarnan um á rútum.

Fyrirtækið Cox & Kings í Bretlandi er talið vera elsta ferðaskrifstofan en það rekur sögu sína aftur til ársins 1758.

## Tilvísanir
Demantshringurinn

**Demantshringurinn** (enska: ***The Diamond Circle***) er vegur sem liggur gegnum Húsavík, framhjá Ásbyrgi og Hljóðaklettum, upp að Dettifossi, að Mývatni og þaðan niður Reykjadal og Aðaldal aftur til Húsavíkur. Til hringsins teljast þau náttúruundur sem eru staðsett við Demantshringsveginn eða í innan við 20 kílómetra akstursfjarlægð frá honum, þeirra á meðal Goðafoss, Víti og Krafla.

## Náttúruperlur og áhugaverðir staðir
Demantshringurinn liggur framhjá mörgum af helstu náttúruperlum Íslands. Má það nefna Dettifoss sem er annar kraftmesti foss Evrópu (á eftir Rínarfossum) og Ásbyrgi sem lengi hefur verið vinsæll áfangastaður ferðamanna. Þá liggur vegurinn framhjá Mývatni og þeim náttúruperlum sem eru í kringum það, þar á meðal Dimmuborgum og Hverfjalli. Stutt akstursleið er af hringnum að Goðafossi sem er frægur í trúarsögu Íslands. Þá liggur vegurinn um Reykjadal og Aðaldal og framhjá Húsavíkurflugvelli. Í Aðaldal eru miklar hraunbreiður sem urðu til við eldgos í Mývatnssveit.

## Saga Demantshringsins
Byrjað var að markaðssetja ferðir um Demantshringinn í kringum árið 1990 og hafa bæði innlendar og erlendar ferðaskrifstofur notað þetta hugtak í kynningum sínum. Árið 2004 var gefin út ljósmyndabókin *Húsavík and the Diamond Circle* með myndum af öllum helstu perlum hringsins og önnur bók um Demantshringin var gefin út af Bókaútgáfunni Hugarflugi árið 2007. Árið 2012 var stofnaðað félag áhugafólks um kynningu og uppbyggingu hringsins og nefnist það Demantshringsfélagið.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Demantshringurinn
Albert Mol

**Albert Mol** (1. janúar 1917 – 9. mars 2004) var frægur hollenskur rithöfundur, leikari og sjónvarpsstjarna, sem kom fram í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum í gegnum feril sinn, sem entist í næstum 60 ár.
Vængjasnigill

**Vængjasnigill**, (fræðiheiti: *thecosomata*), einnig nefndur **sæfiðrildi**, er flokkunarfræðiheiti á undirflokki litilla sund sæsnigla. Sumar tegundir vængjasnigla eru fjölmennustu tegundir snigla.

## Heimildir
*
Stafræn endurgerð

**Stafræn endurgerð** nefnist sú aðgerð þegar tiltekinn hlutur, mynd, hljóð, skjal eða merki (oftast flaummerki) er endurskapaður með því að taka úrtök eða sýnishorn og mynda af þeim stafrænt afrit. Þessum upplýsingum er svo hægt að miðla hratt og örugglega í gegnum internetið.

Ljóslestur er tækni sem er stundum notuð við stafræna endurgerð á prentuðum texta. Þá notast tölvur við sérstakan hugbúnað til þess að greina mynstur stafa og endurskapa textann stafrænt en ekki bara mynd af honum.

## Tenglar

* Tímarit.is tímarit.is - þar sem mikið magn útgefinna íslenskra tímarita hafa verið stafrænt endurgerð af Landsbókasafni Íslands - Háskólabókasafni
* Sarpur: Menningarsögulegt gagnasafn
* Rafbókavefur þar sem markmiðið er að stafrænt endurgera bókmenntaverk sem komin eru úr höfundarétti
* Europeana
* Digital Public Library of America
Malví

**Malví** er indóíranskt tungumál, talað af um tíu milljónum manna, aðallega í Rajastan á Norðvestur-Indlandi.
Ástrónesísk tungumál

**Ástrónesísk tungumál** eru ein stærsta málaætt jarðar. Hún teygir sig frá Madagaskar í vestri til Páskaeyju í austri og frá Tævan og Havæ í norðri til Nýja Sjálands í suðri. Alls telur ættin um 700 tungumál.

Tökuorðið „ástrónesískt“ hefur ekkert með Ástralíu að gera, enda eru þessi mál ekki töluð þar þó þau séu töluð þar allt í kring. „Ástró“ er leitt af *auster* úr latínu sem merkir „suður“ (og er reyndar skylt austur) og νῆσος (*nesos*) úr grísku sem merkir „eyja“. Þess má þó geta að heiti Ástralíu er enn fremur leitt af 'auster' úr latínu.

Af einkennandi atriðum fyrir mál þessarar ættar má nefna að ákveðni greinirinn er ávallt laus á undan, fleirtala nafnorða er oft mynduð með tvítekningu og samhljóðarunur eru af mjög skornum skammti. Sem dæmi um hve takmarkaðar samhljóðarunur eru má nefna að í havæísku eru aldrei tveir samhljóðar í röð og ekkert orð í málinu endar á samhljóða. Enn fremur eru tvær útgáfur af persónufornafni fyrstu persónu fleirtölu, það er að segja annars vegar „ég og hann“ eða „ég og þeir“, sem vísar til fyrstu persónu eintölu auk þriðju persónu, og hins vegar „ég og þú“ eða „ég, þú og fleiri“, sem vísar til fyrstu persónu eintölu auk annarrar persónu. Þetta eru með öðrum orðum áheyrenda-aðgreinandi fleirtölufornöfn.

Talið er að ástrónesísk mál séu upprunin á Tævan og hafi þaðan dreifst út um heiminn. Nýlegar niðurstöður erfðafræðirannsókna þykja styrkja þá tilgátu. Áður fyrr var mikið litið til Suður-Kína sem 'úrhæmat' eða upprunalandsvæði þessarar málaættar.
Kínverjar hófu að flytja til Tævan í stórum stíl á sautjándu öld og í dag tala aðeins um 2% íbúa Tævan ástrónesísk mál. Þekkt eru 25 ástrónesísk tævönsk frumbyggjamál, en þar af eru 9 útdauð og þau sem eftir lifa eru mörg í hættu á að fara sömu leið. Lifandi eru atíal, búnúní, amis, kanakanabú, kavalan, pævan, sassíat, púíúma, rúkæ, saróa, sídik, taó, tsú, pasei, síræja og jamí en útdauð teljast basaí, ketagalan, taokas, babúsa, favorlang, papora, hóanía, tævóan og makatá. Af þessum málum nýtur jamí talsverðrar sérstöðu þar sem málið er ekki talað á sjálfri Tævan-eyju heldur á eyjunni Bútúrú sem liggur 46 kílómetra suðaustur af Tævan. Jamí barst ekki til eyjarinnar fyrr en um árið 1200 e.Kr. með sæfarendum frá Filippseyjum og tilheyrir það því allt annari grein ástrónesískra mála.

Ástrónesísk mál flokkast í tvo frumflokka, vestur og austur. Austurmálin tala um 2 milljónir manna en vesturmálin um 380 milljónir.
Tom Hiddleston

**Thomas William "Tom" Hiddleston** (fæddur 9. febrúar 1981 í London) er enskur leikari. Hann gekk í Cambrigde háskóla þar sem hann lærði forn fræði, latínu og grísku. Hann fór síðan í Royal Academy of Dramatic Art (RADA) í London. 

Tom lék Loka í Marvel-myndinni Thor (2011), Captain Nicholls í mynd Stevens Spielberg War Horse (2011) og Freddie Page í bresku dramamyndinni The Deep Blue Sea með Rachel Weisz. Einnig lék hann F. Scott Fitzgerald í mynd Woody Allen Midnight in Paris (2011). Hann endurtók leik sinn sem Loki í The Avengers (2012) og í framhaldsmyndinni Thor: The Dark World.
Klapparþang

**Klapparþang** (fræðiheiti: *Fucus spiralis*) er brúnþörunga af þangætt (*Fucaceae*). Það er algengt í þang- og hnullungafjörum við strendur Evrópu og Norður-Ameríku.
Zizi Possi

**Maria Izildinha Possi** (fædd 28. mars 1956) er brasilísk söngkona og lagasmiður og gítarleikari. 

## Útgefið efni
* 1978 - *Flor do Mal*
* 1979 - *Pedaço de Mim*
* 1980 - *Zizi Possi*
* 1981 - *Um Minuto Além*
* 1982 - *Asa Morena*
* 1983 - *Pra Sempre e Mais um Dia*
* 1984 - *Dê um Rolê*
* 1986 - *Zizi*
* 1987 - *Amor e Música*
* 1989 - *Estrebucha Baby*
* 1991 - *Sobre Todas as Coisas*
* 1993 - *Valsa Brasileira*
* 1995 - *Ao Vivo*
* 1996 - *Mais Simples*
* 1997 - *Per Amore*
* 1998 - *Passione* 
* 1999 - *Puro Prazer* 
* 2001 - *Bossa*
* 2002 - *Ao Vivo 2ª Parte*
* 2005 - *Pra Inglês Ver… e Ouvir* 

## Tenglar

*
Vrahovice

**Vrahovice** (þýska: *Wrahowitz*) er borg í Tékklandi. Íbúar borgarinnar eru um 3.400 talsins.

## Tenglar
vefsíða Vrahovice
Venstre

**Venstre** (danska: *Venstre, Danmarks Liberale Parti*) er danskur stjórnmálaflokkur.

Nafn flokksins tengist því að hann var vinstra megin í stjórnmálalandslaginu á upphafsárum sínum á síðustu áratugum 19. aldar en þá voru íhaldsmenn helstu andstæðingar Venstre. Nú er Venstre hins vegar hægri flokkur sem kennir sig við frjálslyndisstefnu.

Venstre er næststærsti flokkurinn á Þjóðþingi Danmerkur og situr í stjórn ásamt Jafnaðarmannaflokknum og Hófsemdarflokknum Moderaterne.

## Flokksleiðtogar frá 1929

## Tilvísanir
Barna- og unglingabókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs

**Barna- og unglingabókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs** eru ein fimm verðlauna sem Norðurlandaráð veitir árlega. Verðlaunin eru veitt einu bókmenntaverki skrifuðu á máli eins Norðurlandanna. Verðlaunin eru þau nýjustu meðal verðlauna Norðurlandaráðs en þau voru veitt í fyrsta sinn á Norðurlandaráðsþingi í Osló 2013.

Verðlaunafé er 350.000 danskar krónur. Valið fer þannig fram að Danmörk, Finnland, Ísland, Noregur og Svíþjóð tilnefnir hvert tvö verk. Færeyjar, Grænland, Álandseyjar og Samíska málsvæðið hafa einnig rétt á því að tilnefna eitt verk hvert. 

Skrifstofa Barna- og unglingabókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs er í Norræna húsinu í Reykjavík.

## Vinningshafar og tilnefningar

## Tenglar
* Dómnefnd Barna- og unglingabókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 
*Um Barna- og unglingabókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs
Voltaísk tungumál

**Voltaísk tungumál** eða **gurmál** eru flokkur um 70 nígerkongómála sem töluð eru á sahel- og savannasvæðum við efra Volta-fljót á Vestur-Afríku, nánar tiltekið í Búrkína Fasó, suður Malí, norðaustur Fílabeinsströndinni, norður Gana og Tógó, norðvestur Benín, suðvestur Níger og norðvestur Nígeríu. Til voltaískra mála teljast bóbó, dagbaní, lóbí, senarí og múrí. Múri er það voltaíska mál sem sér á flesta mælendur. Mörg gurmála eru tónamál. 

Trúboðinn og fræðimaðurinn Sigismund Kölle minntist fyrstur manna á tólf mismunandi gurmál í riti sínu *Polyglotta Africana,* sem kom út árið 1854. í dag eru þessi tungumál þó aðeins álitin vera tíu talsins. 

Gurmálum er skipt í sjö flokka;
# Koromfé
# Oti-Volta 
# Bwamu
# Grũsi (Gurunsi)
# Kirma-Lobi
# Dogoso-Khe
# Doghose-Gan
Fúlaní

**Fúlaní** (**Fulfulde**, **Pulaar** eða **Pular'Fulaare**) er nígerkongótungumál talað af 15 milljón manns frá Senegal og Gambíu austur til Níger. Flestir mælendur eru í Nígeríu eða um 8 milljónir.
Fúr

**Fúr** (*bèle fòòr* eða *fòòraŋ bèle*) er nílósaharamál, talað af um 700 þúsund manns í vestast í Súdan, aðallega í Darfúr-fylki. Það er ritað með latínuletri þó arabísk áhrif á málið séu umtalsverð og talendurnir að mestu múslimar.
Hindu Kush-fjallgarðurinn

**Hindu Kush** (pastúnska/persneska/úrdú: ھندوکُش) einnig þekktur sem *Pāriyātra Parvata* (sanskrít: पारियात्र पर्वत) eða *Paropamisadaí* (gríska: Παροπαμισάδαι) er 800 km langur fjallgarður sem nær frá miðju Afganistan að norðurhluta Pakistan. Hæsti tindur fjallgarðsins er Tirich Mir, 7.708 metra hár, í héraðinu Khyber Pakhtunkhwa í Pakistan.
Norrænu krossferðirnar

**Norrænu krossferðirnar** voru krossferðir kristinna konunga Danmerkur og Svíþjóðar, sverðbræðra og þýsku riddaranna gegn heiðnum íbúum við sunnan- og austanvert Eystrasalt. Þjóðverjar fóru í Vindakrossferðina gegn Vindum 1147 en formlega hófust norrænu krossferðirnar árið 1195 þegar Selestínus 3. páfi lýsti yfir krossferð gegn hinum heiðnu íbúum Eystrasaltslanda. Í kjölfar þeirrar yfirlýsingar leiddi biskupinn Berthold af Hannóver krossferð gegn Líflendingum sem mistókst. Albert af Ríga lagði Lífland undir sig 1199 og árið 1202 var sverðbræðrareglan stofnuð til að tryggja yfirráð hans yfir landinu. Næstu áratugi héldu krossferðir þeirra áfram út frá Ríga. 1208 til 1224 lögðu þeir Selía, Lettgalla og Eista undir sig. Valdimar sigursæli Danakonungur lagði norðurhluta Eistlands undir sig. Eyjan Saaremaa hélt lengst út gegn krossförunum en þeir lögðu hana undir sig 1227. Eftir ósigur sverðbræðra gegn Litáum og Semgöllum í orrustunni við Sól 22. september 1236 urðu þeir hluti af þýsku riddarareglunni. Þýsku riddararnir höfðu þá nýverið hafið prússnesku krossferðina í boði Konráðs af Masóvíu. Riddararnir lögðu Kúrland undir sig 1267 og síðustu virki Semigalla 1290. Þeim tókst hins vegar ekki að leggja Litáen undir sig þrátt fyrir margar tilraunir. Litáar tóku kaþólska trú 1386. Krossferðir gegn þeim héldu samt áfram eftir það og lauk ekki fyrr en með orrustunni við Tannenberg 1410. Riddararnir reyndu líka að ráðast inn í Rússland sem aðhylltist rússneskan rétttrúnað, með stuðningi Gregoríusar 9. en biðu ósigur í orrustunni á Peipusvatni 1242. Birgir jarl leiddi sænsku krossferðirnar gegn Rússum og Finnum um miðja 13. öld sem lyktaði með því að Svíar lögðu Finnland undir sig 1248.
Steinunn Þóra Árnadóttir

**Steinunn Þóra Árnadóttir ** (f. 18. september 1977) er íslenskur stjórnmálamaður, mannfræðingur og öryrki. Hún var þingkona fyrir Vinstri græna frá  2014 til 2024.

## Menntun og einkahagir
Steinunn Þóra fæddist í Neskaupstað árið 1977. Lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Hamrahlíð árið 1996, BA-gráðu í mannfræði frá Háskóla Íslands árið 2002 og MA-gráðu í fötlunarfræði árið 2013 frá sama skóla. Hún er gift Stefáni Pálssyni sagnfræðingi og eiga þau tvo syni.

## Félagsstörf og stjórnmál
Hún hefur gegnt ýmsum trúnaðarstörfum fyrir MS-félag Íslands og Öryrkjabandalagið, þar á meðal setið í framkvæmdastjórn bandalagsins sem gjaldkeri 2005-06. Fulltrúi í stjórn Brynju, hússjóðs ÖBÍ frá 2008.

Steinunn Þóra átti sæti á framboðslistum Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs við Alþingiskosningarnar 2007 og 2009 og tók sæti á þingi sem varaþingmaður frá janúar til mars 2008. Hún tók þátt í forvali Vinstri grænna fyrir Alþingiskosningarnar 2013 og hafnaði í þriðja sæti flokksins í Reykjavíkurkjördæmi norður, þar sem flokkurinn náði tveimur mönnum í kosningunum. Sumarið 2014 sagði Árni Þór Sigurðsson af sér þingmennsku til að verða sendiherra og tók Steinunn Þóra þá sæti á þingi. Hún var endurkjörin í Alþingiskosningunum 2016, 2017 og 2021. Hún gaf ekki kost á sér í Alþingiskosningunum 2024.
Thorvald Krabbe

**Thorvald Haraldsen Krabbe** (21. júní 1876 – 16. maí 1953) var danskur landsverkfræðingur fæddur í Frederiksberg. Faðir hans var Harald Krabbe læknir og dýrafræðingur. 

Krabbe lauk námi í byggingarverkfræði 1900 og vann hjá dönsku járnbrautunum til 1902, þegar hann hóf vinnu hjá gasverki Valby og sá um byggingu götulýsingarkerfa. Árið 1906 var hann skipaður landsverkfræðingur á Íslandi. Í upphafi árs 1918 var embætti landsverkfræðings skipt í tvo hluta, embætti vegamálastjóra (Geir G. Zoega) og vitamálastjóra (Thorvald Krabbe) en frá þeim þróuðust stofnanirnar Vegagerð ríkisins og Vita- og hafnamálaskrifstofan. Krabbe var stjórnarmaður Verkfræðingafélags Íslands árin 1914 – 1931 og formaður þess árin 1914 – 1915.