19. september

**19. september** er 262. dagur ársins (263. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 103 dagar eru eftir af árinu.

## Atburðir
* 1356 - Hundrað ára stríðið: Englendingar unnu sigur á Frökkum í orrustunni við Poitiers og tóku Jóhann góða Frakkakonung höndum.
* 1394 - Benedikt 13. (Pietro de Luna) varð mótpáfi.
* 1610 - Friðrik varð kjörfursti í Pfalz við lát föður śins.
* 1618 - Umsátrið um Pilsen í Bæheimi hófst.
* 1667 - „Gullskipið“ *[[Het Wapen van Amsterdam]]* strandaði á Skeiðarársandi með mikinn farm af gulli og dýrum steinum að talið er. Öll áhöfnin fórst, um 140 manns. Mikil leit var gerð að þessu skipi á 20. öld, en án nokkurs árangurs.
* 1802 - Andvana síamstvíburar, samvaxin stúlkubörn, fæddust í Rangárvallasýslu.
* 1874 - Blaðið *[[Ísafold]]* hóf göngu sína. Árið 1929 sameinaðist það *[[Vörður|Verði]]* og var vikuútgáfa *[[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]* til 1968.
* 1905 - Vígð var hengibrú á Jökulsá í Öxarfirði. Brúin var með 70 metra haf á milli stöpla.
* 1939 - Þýski kafbáturinn *[[U30]]*, sem sökkt hafði breska farþegaskipinu *[[Athenia]]* á fyrsta degi Seinni heimsstyrjaldarinnar, kom til Reykjavíkur með þrjá slasaða menn. Þeir höfðu slasast þegar kafbáturinn gerði árás á breskt flutningaskip vestur af Bretlandi.
* 1955 - Juan Perón, forseta Argentínu, var steypt af stóli í valdaráni hersins.
* 1965 - Pakistanski herinn vann sigur í orrustunni við Chawinda.
* 1977 - Jón L. Árnason vann það afrek að verða heimsmeistari sveina í skák, aðeins 16 ára gamall. Eini keppandinn sem sigraði Jón var Garrí Kasparov, en hann hafnaði í þriðja sæti.
* 1978 - Fatlaðir fóru í kröfugöngu í Reykjavík og kröfðust jafnréttis.
* 1979 - Bernarsamningurinn um vernd villtra dýra, plantna og vistgerða í Evrópu var samþykktur.
* 1981 - *[[Tungufoss (skip)|Tungufoss]]* sökk á Ermarsundi, en allri áhöfninni var bjargað.
* 1981 - Um hálf milljón manna sótti tónleika Simon og Garfunkel í Central Park í New York-borg.
* 1982 - Scott Fahlman stakk upp á notkun broskallsins.
* 1983 - Sankti Kristófer og Nevis fékk sjálfstæði frá Bretlandi.
* 1985 - Jarðskjálfti sem mældist 8,1 á Richter skók Mexíkóborg með þeim afleiðingum að 5000 manns biðu bana.
* 1988 - Finnska farsímanetið Radiolinja hóf starfsemi.
* 1989 - UTA flug 772 sprakk yfir Níger með þeim afleiðingum að 170 fórst.
* 1991 - Frosna múmían Ötzi fannst í Ölpunum.
* 1995 - Bandarísku dagblöðin *[[The Washington Post]]* og *[[The New York Times]]* birtu yfirlýsingu frá Unabomber.
* 1996 - Norðurskautsráðið var stofnað í Ottawa í Kanada.
* 1997 - 53 voru myrtir í Guelb El-Kebir-fjöldamorðunum í Alsír.
* 2002- Herforinginn Robert Guéï reyndi valdarán á Fílabeinsströndinni sem hratt borgarastyrjöld af stað.
* 2002 - Ísraelsher settist að nýju um höfuðstöðvar Yasser Arafat í Ramallah.
* 2006 - Konunglegi taílenski herinn framdi valdarán í Taílandi og velti stjórn Thaksin Shinawatra úr sessi.
* 2007 - Ísrael lýsti því yfir að Gasaströndin, undir stjórn Hamassamtakanna, væri óvinveitt svæði og hætti að veita þar grunnþjónustu.
* 2011 - 63 fórust þegar öflugur jarðskjálfti reið yfir á landamærum Indlands og Nepal.
* 2013 - Skip Greenpeace, *[[Arctic Sunrise]]*, var tekið af rússnesku strandgæslunni og allir 30 áhafnarmeðlimir handteknir.

* 2016 - Sprengjuárásirnar í New York og New Jersey 2016: Ahmad Khan Rahimi, íbúi í Elizabeth, New Jersey, var handtekinn eftir skotbardaga við lögreglu.
* 2017 - 350 fórust þegar öflugur jarðskjálfti reið yfir Mexíkó, nákvæmlega 32 árum eftir jarðskjálftann í Mexíkóborg 1985.
* 2017 - Fellibylurinn María gekk á land á Dóminíku og olli 112 dauðsföllum.
* 2021 - Þingkosningar voru haldnar í Rússlandi. Sameinað Rússland fékk næstum helming atkvæða.
* 2021 - Eldfjallið Cumbre Vieja á La Palma gaus.
* 2022 - Útför Elísabetar drottningar fór fram í Windsor-höll.
* 2023 - Aserbaísjan réðist á Artsaklýðveldið sem gafst upp eftir stutt átök.
* 2024 - Hvítabjörn var felldur í Jökulfjörðum. Hann var nálægt sumarhúsi þar sem kona dvaldi á Höfðaströnd.

## Fædd
* 86 - Antonínus Píus, Rómarkeisari (d. 161).
* 1551 - Hinrik 3., Frakkakonungur (d. 1589).
* 1802 - Lajos Kossuth, ungverskur stjórnmálamaður (d. 1894).
* 1862 - Arvid Lindman, sænskur stjórnmálamaður (d. 1936).
* 1867 - Arthur Rackham, breskur teiknari (d. 1939).
* 1898 - Giuseppe Saragat, forseti Italiu (d. 1988).
* 1908 - Mika Waltari, finnskur rithöfundur (d. 1979).
* 1911 - William Golding, breskur rithöfundur (d. 1993).
* 1915 - Jóhann Hafstein, stjórnmálamaður og stofnandi Vöku, félags lýðræðissinnaðra stúdenta (d. 1980).
* 1928 - Adam West, bandariskur leikari (d. 2017).
* 1931 - Hiroto Muraoka, japanskur knattspyrnuleikari (d. 2017).
* 1933 - David McCallum, skoskur leikari.
* 1934 - Brian Epstein, enskur athafnamadur (d. 1967).
* 1935 - Nick Massi, bandarískur söngvari (The Four Seasons) (d. 2000).
* 1935 - Hjörtur Torfason, íslenskur dómari (d. 2025).
* 1948 - Jeremy Irons, enskur leikari.
* 1949 - Ernie Sabella, bandarískur leikari.
* 1956 - Camilla Plum, danskur matreiðslubókahöfundur.
* 1960 - Sigurður Einarsson, íslenskur hagfræðingur.
* 1960 - Carlos Mozer, brasilískur knattspyrnumaður.
* 1963 - David Seaman, enskur knattspyrnumadur.
* 1967 - Roland Schimmelpfennig, þýskt leikskáld.
* 1968 - Lila Downs, mexíkósk söngkona.
* 1969 - Jóhann Jóhannsson, íslenskur tónlistarmaður (d. 2018).
* 1970 - Victor Williams, bandarískur leikari.
* 1971 - Rannveig Kristjánsdóttir, íslensk leikkona.
* 1974 - Victoria Silvstedt, sænsk fyrirsæta.
* 1990 - Kieran Trippier, enskur knattspyrnumaður.
* 2000 - Hjalti Sigurðsson, íslenskur knattspyrnumaður.

## Dáin
* 480 f.Kr. - Leónídas, konungur Spörtu (f. um 540 f.Kr.).
* 1710 - Ole Rømer, danskur stjörnufræðingur (f. 1644).
* 1798 - Björn Jónsson, lyfjafræðingur og fyrsti lyfsali á Íslandi.
* 1881 - James Garfield, 20. forseti Bandarikjanna (f. 1831).
* 1924 - Hannibal Sehested, forsætisráðherra Danmerkur (f. 1842).
* 1927 - Michael Ancher, danskur listmálari (f. 1849).
* 1945 - Halldór Bjarnarson, íslenskur prestur (f. 1855).
* 1962 - Jóninna Sigurðardóttir, íslenskur matreiðslubókahöfundur (f. 1879).
* 1970 - Johannes Heinrich Schultz, þýskur geðlæknir (f. 1884).
* 1987 - Einar Gerhardsen, forsætisráðherra Noregs (f. 1897).
* 2017 - Sigurður Pálsson, íslenskt skáld (f. 1948).
* 2019 - Zine El Abidine Ben Ali, forseti Túnis (f. 1936).
* 2020 – John Turner, fyrrum forsætisráðherra Kanada (f. 1929).