open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ion Geolgau

**Ion Geolgău** (fæddur 20. febrúar 1961) er rúmenskur knattspyrnuþjálfari og fyrrum landsliðsmaður í knattspyrnu.

## Ferill
Geolgău var meðal bestu leikmanna Rúmeníu á níunda áratugnum, lék 24 landsleiki á árunum 1980-88 og skoraði í þeim þrjú mörk.

Frá 1976-89 lék Geolgău undir merkjum uppeldisfélags síns Universitatea Craiova. Liðið var eitt hið sterkasta í Rúmeníu og vann meistaratitilinn árin 1980 og 1981. Árið 1983 komst Universitatea í undanúrslit Evrópukeppni félagsliða, fyrst rúmenskra liða. Á leiðinni þangað skoraði Geolgau mikilvæg mörk í leikjum við Bordeaux frá Frakklandi og Kaiserslautern frá Vestur-Þýskalandi.

Að keppnisferlinum loknum sneri Geolgau sér að þjálfun. Frá 1997-2003 starfaði hann í Færeyjum, þar sem hann stýrði Þórshafnarliðunum HB og B36. Í kjölfarið var hann ráðinn til starfa hjá Knattspyrnufélaginu Fram sem aðalþjálfari meistaraflokks karla sumarið 2004.

Geolgău var fyrsti útlendingurinn til að stýra Framliðinu frá árinu 1983 og voru miklar vonir bundnar við ráðninguna. Þær brugðust hins vegar illilega og var Geolgău leystur undan störfum á miðju sumri og Ólafur H. Kristjánsson ráðinn í staðinn.

Árið 2009 var Geolgău ráðinn til starfa hjá sínu gamla félagið Universitatea Craiova sem yfirmaður íþróttamála.
Jóhanna Sikileyjardrottning

**Jóhanna af Englandi** (október 1165 – 4. september 1199) var ensk konungsdóttir á 12. öld, drottning Sikileyjar og síðar greifynja af Toulouse í Frakklandi.

Jóhanna var sjöunda og næstyngsta barn Hinriks 2. Englandskonungs og Elinóru af Akvitaníu. Á meðal bræðra hennar voru þeir Ríkharður ljónshjarta og Jóhann landlausi. Jóhanna fæddist í Anjou og ólst upp með móður sinni í Winchester og Poitiers. Árið 1176 sendi Vilhjálmur 2. Sikileyjarkonungur fulltrúa sína til ensku hirðarinnar til að biðja um hönd Jóhönnu. Gengið var frá trúlofun þeirra 20. maí og 27. ágúst var Jóhanna send til Sikileyjar í fylgd biskupsins af Norwich og fleiri fyrirmanna. Ferðin gekk skrykkjótt en Jóhanna komst þó klakklaust á leiðarenda og 13. febrúar 1177 giftist hún Vilhjálmi og var krýnd drottning Sikileyjar. Hún var þá 11 ára en brúðguminn tíu árum eldri. Þau eignuðust einn son ári 1181 en hann dó í vöggu.

Vilhjálmur dó 11. nóvember 1189 og þá hrifsaði Tancred, óskilgetinn frændi hans, til sín völdin og var krýndur konungur Sikileyjar skömmu síðar. Hann hafði Jóhönnu í varðhaldi en í september um haustið kom Ríkharður bróðir hennar til eyjarinnar á leið í krossferð og krafðist þess að hún yrði látin laus og öllum heimanmundi hennar og arfi eftir mann hennar skilað. Tancred neitaði að verða við þessu en Ríkharður ákvað þá að hafa vetursetu á Sikiley og lagði borgina Messína undir sig. Að lokum lét Tancred undan og greiddi féð. 

Í mars 1191 kom Elinóra móðir Ríkharðs og Jóhönnu til Sikileyjar með Berengaríu af Navarra, sem Ríkharður ætlaði að giftast. Hún sneri svo heim en Jóhanna tók að sér að sjá um Berengaríu. Ríkharður ákvað svo að fresta brúðkaupinu um sinn og sigldi af stað til Landsins helga. Jóhanna og Berengaría voru saman á öðru skipi en hann og þegar óveður skall á tvístraðist flotinn. Ríkharður hraktist til Krítar en skipið sem konurnar voru á strandaði við Kýpur. Ísak Komnenos, sem kallaði sig konung Kýpur, hertók þær en þá kom Ríkharður á vettvang, frelsaði þær, varpaði Ísak í dýflissu, giftist Berengaríu og sendi þær svo áfram til Akkó.

Jóhanna var sögð eftirlætissystir Ríkharðs en hann hikaði þó ekki við að nota hana eins og peð í pólitísku tafli sínu. Honum kom jafnvel í hug að gifta hana bróður Saladíns, Al-Adil, og setja þau yfir Jerúsalem. Sú áætlun gekk þó ekki upp því Jóhanna vildi ekki giftast múslima og Al-Adil vildi ekki giftast kristinni konu. Einnig kom til tals að gifta hana Filippusi 2. Frakkakonungi en af því varð ekki, enda hefði slíkt hjónaband sennilega verið ógilt þar sem Loðvík 7., faðir Filippusar, hafði áður verið giftur móður Jóhönnu.

Jóhanna sneri því ógift heim en í október 1196 giftist hún Raymond 6. greifa af Toulouse. Hún var fjórða kona hans af fimm eða sex. Hjónabandið var ekki hamingjusamt og árið 1199, þegar Jóhanna gekk með þriðja barn þeirra, strauk hún og ætlaði að leita á náðir Ríkharðs bróður síns en kom að banabeði hans. Hún flúði þá til móður sinnar í Rouen og leitaði síðan hælis í Fontevrault-klaustri.þar fæddi hún son sem dó nýfæddur og dó sjálf af barnsförum. Sonur hennar og Raymonds var Raymond 7. af Toulouse.

## Heimildir
*
Vilhjálmur ljón

**Vilhjálmur ljón** (um 1143 – 4. desember 1214) eða **Vilhjálmur 1.** (gelíska: *Uilliam mac Eanraig*) var konungur Skotlands frá 1165 til dauðadags og var ríkisstjórnartíð hans sú næstlengsta í sögu Skotlands fram að sameiningunni 1707; aðeins Jakob 6. var konungur lengur, eða frá 1567 til 1625.

Foreldrar Vilhjálms voru Hinrik jarl af Norðymbralandi, sonur Davíðs 1. Skotakonungs, og kona hans Ada de Warenne, sem var af tignum enskum og frönskum ættum; Hinrik 1. Frakkakonungur var langafi hennar. Melkólfur (Malcolm), eldri bróðir Vilhjálms varð konungur 1153 þegar Davíð afi þeirra dó en faðir þeirra hafði dáið skyndilega ári fyrr. Melkólfur dó 9. desember 1165, ógiftur og barnlaus, og þá varð Vilhjálmur konungur. Hann var krýndur 24. desember 1165.

Vilhjálmur var andstæða Melkólfs, sem hafði verið veiklulegur, kvenlegur og heittrúaður. Hann var kraftalega vaxinn, rauðhærður og einþykkur. Auknefnið ljón hlaut hann þó ekki fyrr en eftir dauða sinn og það vísar ekki til styrks hans eða skapferlis, heldur mun það stafa af því að hann hafði ljón í skjaldarmerki sínu, sem varð svo skjaldarmerki Skotakonunga. Vilhjálmur erfði titilinn jarl af Norðymbralandi árið 1152 en varð að láta Hinrik 2. Englandskonungi hann eftir 1157. Það dró dilk á eftir sér því að Vilhjálmur eyddi miklu þreki, tíma og mannafla í að reyna að vinna Norðymbraland að nýju eftir að hann varð konungur.

Vilhjálmur réðist inn í England 1174 til að reyna að ná Norðymbralandi og fór sjálfur í fylkingarbrjósti í orrustunni við Alnwick. Þá féll hann af baki og var handtekinn og fluttur til Normandí en Hinrik sendi lið til Skotlands og hernam það. Vilhjálmur þurfti að viðurkenna Hinrik sem lénsherra sinn og samþykkja að greiða kostnaðinn af hernáminu til að sleppa. Jafnframt fékk Hinrik rétt til að velja Vilhjálmi konu. Kallaðist þetta samkomulag Falaise-samningurinn. Hann fékk þá að snúa heim og sór Hinrik hollustu í York 1175. Falaise-samningurinn var í gildi í 15 ár en þegar Ríkharð ljónshjarta skorti fé til að fjármagna krossferð sína féllst hann á að slíta honum gegn því að fá 10.000 merkur silfurs.

Vilhjálmur dó í Stirling-kastala 1214. Hann hafði kvænst Ermengarde de Beaumont, sem var dóttir óskilgetinnar dóttur Hinriks 1. Englandskonungs, árið 1186 að boði Hinriks 2. Hjónabandið var ekki gott og það liðu mörg ár þar til erfingi fæddist en þó eignuðust þau á endanum þrjár dætur og einn son, Alexander 2., og tók hann við ríkjum af föður sínum.

## Heimildir
*
Samfélag trúaðra

**Samfélag trúaðra** er skráð kristið trúfélag á Íslandi. Söfnuðurinn fer eftir kenningum Bandaríkjamannsinns Williams Marrions Branhams. Samkvæmt kenningum Branhams þarf kristni að byggjast meira á rótum sínum, eins og kristni var fyrir árið 100. Forstöðumaður safnaðarins er séra Guðmundur Örn Ragnarsson.

Meðlimir voru 25 árið 2022.

## Neðanmálsgreinar
Fjölskyldusamtök heimsfriðar og sameiningar

**Fjölskyldusamtök heimsfriðar og sameiningar** er kristið trúfélag og heyrir undir alþjóðlegu *[[Sameiningarkirkjan|Sameiningarkirkjuna]]*. Sameiningarkirkjan er upphaflega frá Suður-Kóreu. Meðlimir í henni fylgja spámanni sínum Sun Myung Moon, sem er jafnframt stofnandi trúarinnar. Samtökin hafa haldið blessunarathöfn hjóna. Á blessunarathöfn þann 25. ágúst, árið 1995 á Ólympíuvellinum í Seúl, voru 360 þúsund hjón blessuð. Markmið samtakanna er að undirbúa fólk fyrir aðra komu Krists til jarðarinnar, með fjölskylduhreinsun.

Í trúfélagi þess á Íslandi voru 17 meðlimir árið 2022.

## Neðanmálsgreinar
Alþjóðleg kirkja Guðs og embætti Jesú Krists

**Alþjóðleg Kirkja Guðs og Embætti Jesú Krists** (Spænska: Iglesia de Dios Ministerial de Jesucristo Internacional, Enska: Church of God Ministry of Jesus Christ International) er kristið trúfélag.  Trúfélagið trúir ekki á þrískiptingu Guðs í heilagan anda, föður og Jesú.

## Á Íslandi
Á Íslandi er stafrækt dótturfélag sem er skráð trúfélag á Íslandi. Meðlimir voru 111 árið 2022.

## Tilvísanir
Fríkirkjan KEFAS

**Fríkirkjan Kefas** er skráð trúfélag á Íslandi og fríkirkja í evangelísk-lúthersku kirkjunni. Helsti munur á íslensku þjóðkirkjunni og Kefas er að Kefas hefur „léttara guðsþjónustuform og heilmikið sjálfboðastarf“, enda er Kefas byggt á biblíuklúbbi. Nafn safnaðarins er tekið úr grísku og merkir klettur.
Meðlimir voru 95 árið 2022.
## Neðanmálsgreinar
Boðunarkirkjan

**Boðunarkirkjan** er skráð trúfélag á Íslandi og fríkirkja í evangelísk-lúthersku kirkjudeildinni. Kirkjan heldur úti útvarpstöðinni Útvarp boðun og er með aðstöðu á Álfaskeiði 115 í Hafnarfirði. Samkvæmt vef Þjóðskrár voru 111 einstaklingar í söfnuðinum árið 2023.

## Tenglar
* Heimasíða Boðunarkirkjunnar Boðun.is

## Neðanmálsgreinar
Trúfélagið Zen á Íslandi, Nátthagi

**Trúfélagið Zen á Íslandi, Nátthagi** er skráð trúfélag á Íslandi. Það var stofnað árið 1999. 

Zen-búddistar aðhyllast mahayanstefnu búddista. Markmið trúfélagsins er að starfrækja og viðhalda iðkun Sótó zen-búddismans á Íslandi. Trúariðkun zen-búddista kallast zazen, sem þýðir sitjandi hugleiðsla. Í zen-búddisma er lögð aðaláhersla á hugleiðslu. Samkvæmt sótó-zen-búddistum er iðkun zazen grundvöllur þess sem í daglegu tali kallast núvitund. Með því að iðka zazen rækta þátttakendur smám saman með sér vakandi huga og meðvitund í daglegu lífi. Meðlimir félagsins voru 210 talsins árið 2022.

## Tilvísanir


## Tenglar
*Vefsíða Trúfélagsins Zen á Íslandi, Nátthagi
Búddistasamtökin SGI á Íslandi

**Búddistasamtökin SGI á Íslandi** er skráð trúfélag á Íslandi. Fullt nafn safnaðarins er Soka Gakkai á Íslandi. Söfnuðurinn heyrir undir Soka Gakkai International. Söfnuðurinn aðhyllist japanskan sið mahayanstefnu búddista. Aðaláhersla SGI á Íslandi er friður, menning og menntun. 

Söfnuðurinn er virkur í hjálparstarfi. Söfnuðurinn tók þátt í Evrópuviku gegn kynþáttamisrétti ásamt sjálfboðasamtökunum seeds, Rauða krossinum og þjóðkirkjunni, þann 23. mars 2010.
Meðlimir voru 159 árið 2022.

## Neðanmálsgreinar
Alexander 2. Skotakonungur

**Alexander 2.** (24. ágúst 1198 – 8. júlí 1249) (gelíska: *Alasdair mac Uilleim*) var konungur Skotlands frá 1214 til dauðadags.

Hann var einkasonur Vilhjálms ljóns, Skotakonungs, og Ermengarde af Beaumont, en átti þrjár systur. Hann dvaldi eitthvað í Englandi á unglingsárum og Jóhann landlausi sló hann til riddara árið 1213. Hann tók svo við skosku krúnunni þegar faðir hans lést 4. desember 1214 og var krýndur tveimur dögum síðar. Erfðaféndur konungsættarinnar, ættirnar Meic Uilleim og MacHeth, gerðu uppreisn árið 1215 en hún var fljótt bæld niður. Sama ár tók Alexander höndum saman við enska aðalsmenn gegn Jóhanni landlausa og fór með herlið til Englands gegn honum. Jóhann hefndi sín með því að láta sína menn ræna og rupla í landamærahéruðum Skotlands.

Alexander fór með lið sitt til Dover á suðurströnd Englands og vottaði þar Loðvík Frakklandsprinsi, sem hafði gert innrás í England og gerði tilkall til krúnunnar, hollustu sína. En skömmu síðar dó Jóhann landlausi og meirihluti enskra aðalsmanna snerist þá á sveif með Hinrik syni hans. Frönsku og skoskur herirnir urðu að snúa heim. Friður var svo saminn milli Englendinga, Frakka og Skota 12. Samningurinn var svo styrktur með hjónabandi Alexanders og Jóhönnu, systur Hinriks konungs, í júní 1221. Hún var þá 11 ára en hann 23.

Ári síðar lagði Alexander Argyll undir sig en það hérað hafði verið hálfsjálfstætt. Árið 1235 var uppreisn í Galloway bæld niður. Samið var um landamæri Englands og Skotlands í York-samkomulaginu 1237 og má segja að samskipti landanna hafi að mestu verið friðsamleg á stjórnarárum Alexanders þótt lægi við átökum 1243. Alexander einbeitti sér í staðinn að því að tryggja yfirráð sín yfir skosku eyjunum, sem enn lutu Noregskonungi, að minnsta kosti að nafninu til, en varð lítið ágengt. Árið 1249 reyndi Alexander að fá Ewen lávarð af Argyll til að slíta tengslum sínum við Hákon gamla Noregskonung og sigldi áleiðis til Suðureyja til að þrýsta á hann en veiktist og dó á eynni Kerrera. 

Hjónaband Alexanders og Jóhönnu af Englandi var barnlaust og hún dó 4. mars 1238. Alexander giftist aftur Marie de Coucy og átti með henni soninn Alexander 3., sem varð konungur eftir föður sinn.

## Heimildir
*
Alexander 3. Skotakonungur

**Alexander 3.** (4. september 1241 – 19. mars 1286) (gelíska: *Alasdair mac Alasdair*) var konungur Skotlands frá 1249 til dauðadags.

Alexander var eina skilgetna barn Alexanders 2. Skotakonungs og móðir hans var seinni kona Alexanders, Marie de Coucy. Alexander 2. lést þegar sonur hans var aðeins átta ára að aldri og allt þar til hann varð sjálfráða ríkti stöðug togstreita um völd milli tveggja blokka. Fyrir annarri þeirra fór Walter Comyn, jarl af Meteith, en fyrir hinni Aland Durward, sem var eins konar lögmaður eða dómsmálaráðherra Skotlands. Framan af var fyrrnefnda blokkin sterkari, svo náði hin undirtökunum en á endanum eignuðust báðar þátt í ríkisstjórninni, þar til Alexander varð myndugur 1262.

Hann tilkynnti þá að hann hefði í huga að vinna áfram að fyrirætlunum sem faðir hans hafði haft um að ná skosku eyjunum undir sig og lagði fram formlegt tilkall til þeirra við Hákon gamla Noregskonung, sem hafnaði því og gerði innrás í Skotland en varð lítið ágengt. Hann sneri því heim á leið en dó í Orkneyjum 15. desember 1263. Þar með náði Alexander unditökunum og lagði Suðureyjar undir Skotland en greiddi Noregskonungi fjárupphæð fyrir þær. Norðmenn héldu þó Hjaltlandseyjum og Orkneyjum.

Alexander gekk að eiga Margréti af Englandi, dóttur Hinriks 3. og Elinóru af Provence, 26. desember 1251, þegar hann var tíu ára en hún ellefu. Hún dó 1274 og hafði þá alið þrjú börn: Margréti (1260-1283), konu Eiríks prestahatara Noregskonungs, Alexander (1264-1284) og Davíð (1272-1281). Öll börn Alexanders dóu á innan við þriggja ára tímabili og hann átti aðeins einn afkomanda, dótturdótturina Margréti, sem var ársgömul. Hann fékk hana viðurkennda sem ríkiserfingja en þar sem hann var sjálfur aðeins rúmlega fertugur og við ágæta heilsu átti hann góða möguleika á að eignast fleiri börn og 1. nóvember 1285 giftist hann Jólöndu af Dreux.

Hjónasælan var þó ekki langvinn því að 19. mars 1286 féll konungur af hestbaki í náttmyrkri og illviðri, hálsbrotnaði og fannst látinn um morguninn. Jólanda drottning var þunguð en hefur líklega fætt andvana barn og í nóvember 1286 var Margrét litla lýst drottning Skotlands. Hún dó á leið til Skotlands 1290 og þá upphófst erfðadeila sem ekki leystist fyrr en löngu síðar.

Alexander 3. var öflugur og hæfur konungur og má leiða að því líkur að ef hann hefði lifað og eignast erfingja hefði saga Skotlands næstu áratugi verið allt önnur, en óvissuástandið sem skapaðist við lát hans vakti upp deilur, innanlandsófrið, stríð við Englendinga, hernám og borgarastyrjöld.

## Heimildir
*
Einholt í Hornafirði

**Einholt** á Mýrum í Hornafirði, bújörð og lengi kirkjustaður og prestsetur. Þar var Maríukirkja. Annexía var á fyrri öldum á Viðborði, einnig Maríukirkja. Kirkjustaður sóknarinnar var fluttur að Brunnhól 1899 og ný kirkja reist. Vötn slógu sér til, svo að stundum á 18. og 19. öldum var votlent í Einholti. Kristján Benediktsson ábúandi keypti jörðina 1928.

## Helstu hjáleigur frá Einholti
* Brunnhóll
* Flaga
* Geirsstaðir
* Hamrar
* Lambleiksstaðir
* Slindurholt

Fornar hjáleigur finnast nefndar, þar á meðal Sandholt, Gunnlaugshóll og Einbúi, og nöfn bæja hafa ekki alltaf verið með einu móti, Flaga til dæmis löngum nefnd Digurholt.

## Nokkrir Einholtsprestar
* Um 1393: Ámundi.
* Fyrir 1447: Ketilbjörn.
* Fyrir 1463-eftir 1483: Tjörvi Björnsson.
* Um 1500: Jón Þórarinsson garði.
* Til 1513: Magnús Jónsson.
* Um 1514: Oddur Þorsteinsson.
* Fram um 1555: Ívar Markússon.
* Fram um 1566: Brynjólfur Jónsson.
* 1566-1617: Jón Arnórsson.
* 1617-1650: Guðmundur Ólafsson.
* 1650-1678: Högni Guðmundsson.
* 1678-1732: Sigurður Högnason.
* 1732-1742: Þorleifur Björnsson.
* 1742-1750: Jón Þórðarson.
* 1750-1775: Sveinn Halldórsson.
* 1776-1787: Vigfús Benediktsson.
* 1787-1813: Bergur Jónsson.
* 1814-1823: Jón Einarsson.
* 1823-1854: prestar bjuggu á öðrum bæjum í sveitinni.
* 1854-1862: Ólafur Magnússon.
* 1863-1867: Brandur Tómasson.
* 1870-1875: Jóhann Knútur Benediktsson.

## Heimildir
* Finnur Jónsson: *Historia Ecclesiastica Islandae IV*, bls. 277, Havniæ MDCCLXXVIII.
* Kristján Benediktsson: „Mýrar”, *Byggðasaga Austur-Skaftafellssýslu*, bls. 68-77, Reykjavík 1972.
* Sveinn Níelsson: *Prestatal og prófasta á Íslandi*, 2. útgáfa (Hannes Þorsteinsson jók við og Björn Magnússon gaf út), bls. 39, Reykjavík 1949.
Framhyggja

**Framhyggja**, **framstefna** eða **pósitívismi** (stundum kölluð „vissuhyggja“, „raunhyggja“ eða „raunspeki“) er vísindaheimspeki- og þekkingarfræðileg kenning eða hugmyndafræði sem heldur því fram að raunvísindi séu best til þess fallin að tryggja mannkyni efnalegar og andlegar framfarir. Þannig er innbyggð í kenninguna ákveðin bjartsýnistrú. Framhyggja hafnar yfirnáttúrulegum, trúarlegum og frumspekilegum skýringum sem hluta af vanþróuðum skýringarleiðum í leit mannsins að þekkingu. Samkvæmt framhyggju er öll þekking byggð á reynslu og þar með skynjun. Þar með ætti að leita þekkingar með því að útskýra eða lýsa raungögnum en vísindakenningar eiga samkvæmt framhyggjunni að leitast við að hafa forspárgildi.

Helsti forvígismaður framhyggju er Auguste Comte. Framhyggja er að mörgu leyti byggð á vinnu raunhyggjumannanna Francis Bacon og Davids Hume.

Í byrjun 20. aldar kom fram rökfræðileg raunhyggja eða nýframhyggja. Sú stefna byggðist á hugmyndum Comtes um framhyggju, eða að öll þekking væri fengin með reynslu. Enn fremur að þekkingu mætti öðlast án reynslu, en einungis að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Lögð var áhersla á að smætta allar hugmyndir niður í prófanlegar rökfræðilegar staðhæfingar.

## Tilvísanir

## Tenglar
* A.J. Ayer talar um rökfræðilega raunhyggju
* Aguste Comte. ''A general view of positivism''.
*
Kassagerð Reykjavíkur

**Kassagerð Reykjavíkur** var reykvískt iðnfyrirtæki sem stofnað var árið 1932 en er nú hluti fyrirtækjasamsteypunnar Odda.

Kassagerðin var um áratuga skeið stærsti umbúðaframleiðandi á Íslandi. Fyrirtækið var stofnað um framleiðslu á trékössum, aðallega undir fisk, smjörlíki og niðursoðna mjólk. Síðar var hafin framleiðsla á bylgjupappa, pappakössum, öskjum undir hraðfrystan fisk og fleira. Í tengslum við áprentun á umbúðir kom Kassagerðin sér snemma upp fullkominni prentsmiðju og stóð lengi í hvers kyns prentframleiðslu, svo sem á dagatölum, stílabókum og reikningsbókum.

Hinn 1. janúar 2001 sameinuðust Kassagerðin og Umbúðamiðstöðin undir heiti Kassagerðarinnar. Haustið 2008 rann fyrirtækið svo ásamt prentsmiðjunni Gutenberg og Odda inn í sameinað prentfyrirtæki sem ber heiti síðastnefnda fyrirtækisins.

## Kunnir starfsmenn
Ýmsir þjóðkunnir Íslendingar hafa starfað í Kassagerðinni. Jóhanna Sigurðardóttir starfaði þar sem skrifstofumaður frá 1971 til 1978, þegar hún tók sæti á Alþingi.

Tónlistarmaðurinn Bubbi Morthens og bræðurnir Danny og Mike Pollock kynntust þegar þeir störfuðu saman í Kassagerðinni árið 1979. Þeir stofnuðu síðar saman hljómsveitina Utangarðsmenn.
Músarrindill

**Músarrindill** (fræðiheiti *Troglodytes troglodytes*) er mjög lítill spörfugl af ætt rindla og var lengi vel minnstur allra fugla á Íslandi, áður en glókollur nam land. 

## Lifnaðarhættir
Músarrindill er fjölkvænisfugl og notar karlfuglinn söngrödd sína til að laða til sín kvenfugla. Hann kemur á varpstöðvar á undan kvenfugli og helgar sér stórt varpsetur. Hann er þekktur fyrir langa og flókna söngva. Músarrindill er staðfugl á Íslandi en færir sig um set á veturna og eru þá nálægt sjó eða lækjum þar sem auðvelt er um skjól og fæðu.

Söngur músarrindils:

## Hreiðrið
Músarrindillinn verpir víða í birkiskógum, grónum hraunum og stundum í urðum nálægt vatni. Karlfuglinn byggir nokkur hreiður, 6 - 7 í Evrópu en færri í Ameríku. Hann byggir hreiðrin, sem er kúluhreiður, með litlu opi á hliðinni. Hreiðrið fellur vel inn í umhverfið. Karlfuglinn vefur hreiðrið og oftast býr hann til fleiri en eitt hreiður en fóðrar ekki að innan fyrr en kvenfugl hefur valið hreiðrið. Þá hjálpast fuglarnir að því að fóðra hreiðrið. Kvenfuglinn liggur á eggjunum og báðir fuglarnir fær svo ungunum fæðu.

## Tenglar
* Músarrindill (Fuglavefurinn) 
* RSPB Wren page
* BBC Wren page
* Birds of Britain Wren Page 
* The Wren's song
* Cornell Lab of Ornithology Winter Wren Page
* South Dakota Birds Winter Wren Page 
* Stamps  (for 19 issues) with Circum-Polar Range-Map
* Winter Wren videos  on the Internet Bird Collection
* Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta
Álfur úr Króki

**Álfur úr Króki** (d. 1305) eða **Krók-Álfur** var norskur embættismaður, sendimaður Hákonar háleggs Noregskonungs. Hann kom fyrst til Íslands 1301 ásamt Bárði Högnasyni og Loðni af Bakka, sem áttu að verða lögmenn á Íslandi. Álfur hafði aftur á móti með sér ýmis bréf og kröfur Hákonar háleggs, sem hafði tekið við konungdæmi í Noregi 1299 og vildi að Íslendingar hylltu sig sem konung.

Íslendingar tóku erindum þeirra illa og töldu að konungur ætti engan rétt til að útnefna lögmenn á Íslandi, það væri hlutverk Alþingis að kjósa þá. Varð ekkert af hyllingunni og þremenningarnir fóru bónleiðir til búðar. Sumarið eftir hylltu landsmenn þó Hákon konung á Alþingi en settu ýmis skilyrði, þar á meðal um endurskoðun Jónsbókar með bestu manna ráði, auk þess sem Gamli sáttmáli skyldi endurskoðaður.

Álfur og Bárður Högnason komu aftur til Íslands 1303 með ýmis konungsbréf og erindi, þar á meðal þann boðskap að hver maður íslenskur sem ætti eignir að verðmæti fimm hundruð eða meira, skyldi gjalda konungi eina alin af hverju hundraði. Einnig stefndu þeir allmörgum íslenskum höfðingjum utan á fund Noregskonungs. Ekki voru undirtektir Íslendinga góðar við þessum erindum og utanstefnum, Íslendingar höfðu lítinn áhuga á að láta stefna sér á konungsfund og leggja í langar og hættulegar utanlandsferðir. 

Álfur fór um landið með bréf sín en var illa tekið. Skagfirðingar gerðu aðsúg að honum á Hegranesþingi sumarið 1304, svo að hann „vissi varla, hvar hann átti að hafa sig. Börðu strákar og lausamenn á skjöldu og með óp og háreysti. Varð hans hjálp það, að þeir drápu hann ekki, að herra Þórður af Möðruvöllum og aðrir herrar létu bera skjöldu upp fyrir hann,“ segir í Lárentíusar sögu biskups.

Álfur fór þá norður í Eyjafjörð og var þar gert hróp að honum á Oddeyrarþingi. Hann fór þá í Dunhaga í Hörgárdal og ætlaði að hafa þar vetursetu en skömmu eftir jól veiktist hann og dó. Sú saga komst á kreik að Íslendingar hefðu drepið hann og þurftu margir síðar að sverja konungi eið að því að svo hefði ekki verið.

## Hemildir
*
Jenis av Rana

**Jenis av Rana** (f. 7. janúar 1953 í Trongisvágur) er færeyskur læknir og stjórnmálamaður. Hann er formaður Miðflokksins í Færeyjum.

Hann útskrifaðist sem læknir árið 1983 og hefur síðan þá starfað við lækningar í Þórshöfn.

Hann var bæjarráðsmaður í Þórshöfn á árunum 1993-1996. Hann hefur gegnt þingmennsku fyrir Miðflokkinn á Lögþingi Færeyja frá árinu 1994. Fyrir stofnun Miðflokksins árið 1992 var hann meðlimur í Kristilega Fólkaflokknum.

Jenis av Rana hefur verið lýst sem fordómafullum bókstafstrúarmanni. Hann hefur í gegnum tíðina skrifað reglulega í færeyska fjölmiðla um samkynhneigð en hann hefur það á stefnuskrá sinni að Færeyjum verði stjórnað eftir „lögum Biblíunnar.“ Hann hefur verið sakaður um að vera haldinn fordómum gagnvart samkynhneigðum en samkynhneigð er enn viðkvæmt umræðuefni meðal Færeyinga. 

Jenis av Rana vakti mikla athygli á Íslandi í byrjun september 2010 þegar hann neitaði að sitja veislu með Jóhönnu Sigurðardóttur, forsætisráðherra Íslands, og eiginkonu hennar, Jónínu Leósdóttur, vegna samkynhneigðar þeirra. Veislan var haldin í tilefni af heimsókn Jóhönnu til Færeyja, en Jenis taldi heimsókn hennar „hreina ögrun“ þar sem hún væri „ekki í samræmi við heilaga ritningu.“ Honum hafi því ekki dottið í hug að sitja veisluna.

Árið 2022 var hann rekinn úr embætti menntamálaráðherra fyrir ummæli um sambýli samkynhneigðra sem lögmaður Færeyja sagði að samræmdust ekki færeyskum gildum.

## Tilvísanir


## Heimildir
* Neitar að sitja veislu með Jóhönnu
* Heittrúaður færeyskur þingmaður neitar að snæða með Jóhönnu
* Situr ekki veislu með Jóhönnu
* Gáttuð á ummælum um Jóhönnu Sigurðardóttur
* Færeyskur þingmaður segir Jóhönnu ögrandi 
* Vill ekki sitja kvöldverð með Jóhönnu. Segir samkynhneigð hreinustu ögrun 
* Nei takk til døgurða við Jóhonnu og maka frú Jóninu (á færeysku) 
* Fordómafulli færeyski þingmaðurinn
Samningur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um hugverkarétt í viðskiptum

**Samningur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um hugverkarétt í viðskiptum** (enska: *Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights*, **TRIPs**) er alþjóðasamningur um hugverkaréttindi sem Alþjóðaviðskiptastofnunin hefur umsjón með. Samningurinn var afrakstur Úrúgvæumferðarinnar í GATT-viðræðunum árið 1994. Samningurinn setur fram nokkur lágmarksskilyrði sem ríki þurfi að uppfylla varðandi vernd hugverka, þar á meðal um höfundarétt, flutningsrétt, rétt framleiðenda og útvarpsútsendinga, upprunamerkingar, iðnhönnun, hönnun rafeindarása, einkaleyfi, einkarétt á nýjum jurtategundum, vörumerki og vöruumbúðir, og meðferð trúnaðarupplýsinga (viðskiptaleynd). TRIPs-samningurinn kveður meðal annars á um framkvæmd laga, bætur og aðferðir við lausn deilumála. 

TRIPs var fyrsti alþjóðlegi viðskiptasamningurinn sem snerist um hugverk. Hann hefur verið gagnrýndur fyrir þá vernd sem hann veitir lyfjaframleiðendum og fyrir að stuðla að hærra lyfjaverði í þróunarlöndum. Meðal annars vegna þessa áttu þróunarlöndin upptökin að viðræðum árið 2001 sem leiddu til Doha-yfirlýsingarinnar þar sem kveðið er á um að túlkun TRIPs-samningsins eigi að vera sveigjanleg en ekki þröng. 

## Tengt efni
* Bernarsáttmáli til verndar bókmenntum og listaverkum

## Tenglar
*World Trade Organization - Opinber útgáfa samningsins
*World Trade Organization - TRIPs-gátt WTO
Viðskiptaleynd

**Viðskiptaleynd** eru upplýsingar sem ekki eru á allra vitorði eða auðfundnar sem fyrirtæki getur nýtt sér í rekstri sínum til að bæta stöðu sína gagnvart samkeppnisaðilum og viðskiptavinum. Sum staðar eru slíkar upplýsingar skilgreindar í lögum sem trúnaðarupplýsingar.

Í alþjóðlegum hugverkarétti nýtur viðskiptaleynd verndar sem hugverk og fyrirtæki mega setja inn í samninga við starfsmenn sína ákvæði um bann við samkeppni og bann við að láta af hendi upplýsingar er varða fyrirtækið (innan þeirra marka sem atvinnuréttur og samningsréttur leyfa). Lögin um viðskiptaleynd tryggja fyrirtækjum í reynd ótakmarkaðan einkarétt á þessum upplýsingum. Viðskiptaleynd er að sumu leyti andstæðan við einkaleyfi: öfugt við einkaleyfi gildir viðskiptaleynd aðeins um óbirtar upplýsingar og öfugt við einkaleyfi er viðskiptaleynd ekki bundin tímatakmörkunum. 

Það að segja frá viðskiptaleyndarmálum eða reyna að komast að slíkum leyndarmálum með iðnaðarnjósnum gefur oftast aðeins tilefni til höfðunar einkamáls þar sem viðskiptaleynd nýtur ekki sömu formlegu verndar og einkaleyfi.
Nytjamynstur

**Nytjamynstur** eru uppfinningar sem teljast til hugverka. Hægt er að sækja um einkarétt á nytjamynstri með skráningu þess, eins konar „lítið einkaleyfi“. Venjulega nær vernd nytjamynstra yfir mun styttra tímabil (venjulega 6-10 ár) en einkaleyfi og auðveldara er að skrá nytjamynstur en fá einkaleyfi þar sem yfirleitt eru gerðar minni formkröfur. Venjulega er hægt að skrá nytjamynstur á einkaleyfastofum í þeim löndum þar sem nytjamynstur njóta verndar samkvæmt lögum. Við skráningu þarf uppfinningamaðurinn að láta í té nægjanlega ítarlegar upplýsingar um uppfinninguna til þess að annar aðili geti endurgert hana. Eins og með einkaleyfi þá er tilgangurinn með því að skrá nytjamynstur sá að hvetja til þess að þau séu gerð opinber. Mörg lönd sem annars veita vernd fyrir nytjamynstur takmarka þá hluti sem geta fallið undir slíka skráningu.
Iðnhönnun

**Iðnhönnun** er stefnumótandi og lausnamiðað ferli sem knýr nýsköpun með nýjum vörum, kerfum, þjónustu og upplifun. Iðnhönnun á rætur sínar að rekja til iðnvæðingar í framleiðslu neysluvarnings um aldamótin 1900.

## Iðnhönnun sem hugverk

Iðnhönnun er vernduð sem hugverk í hugverkarétti. Verndin nær yfir þá þætti hönnunarinnar sem hægt er að greina frá hreinu notagildi hlutarins. Til að iðnhönnun njóti alþjóðlegrar verndar þarf að skrá hana samkvæmt Hagsáttmálanum hjá Alþjóðahugverkastofnuninni. Skráningin gildir aðeins í fimm ár en má endurnýja upp að því hámarki sem löggjöf hvers lands leyfir. Í Evrópusambandinu nýtur óskráð hönnun verndar sjálfvirkt, en aðeins í þrjú ár eftir að hún kemur fyrst fyrir almennings sjónir. Í ýmsum löndum er þessi vernd óskráðra verka lengri (t.d. tíu ár í Bretlandi). Skráð hönnun getur aftur á móti notið verndar í allt að 25 ár ef skráningin er endurnýjuð á fimm ára fresti. Í Bandaríkjunum er hönnun skráð sem einkaleyfi og gildir í tíu ár (endurnýjunar krafist eftir fimm). Í einstaka tilvikum hefur iðnhönnun verið varin á forsendum höfundaréttar sem þá gildir í 70 ár eftir andlát höfundar (hönnuðarins). Venjulega hefur verið talið að þröskuldurinn til að njóta slíkrar verndar fyrir hönnun nytjahlutar væri mjög hár, en nokkrir nýlegir dómar (t.d. í tilviki Tripp Trapp-barnastólsins) gefa til kynna að sé hönnun nægilega frumleg (uppfylli skilyrði um verkshæð) kunni hún að njóta verndar höfundaréttar líkt og hönnun arkitekta eða listaverk.
Calais

**Calais** (borið fram , hollenska: *Kales*) er bær í Norður-Frakklandi í umdæminu Pas-de-Calais. Þó Calais sé stærsti bærinn í umdæminu er höfuðborg þess Arras, sem er þriðji stærsti bær umdæmisins. Íbúar Calais voru 125,584 frá og með manntali árið 1999.

Calais liggur að Ermarsundinu þar sem það er aðeins 34 km að breidd, og er sá bær í Frakklandi sem er næstur Englandi. Einu sinni var bærinn og svæðið í kring hann undir stjórn Englands. Þegar skýrt er, eru hvítu klettarnir í Dover sjáanlegir frá Calais. Gamli bærinn, Calais-Nord, er staddur á mannbyggðri eyju sem er umkringd skurðum og höfnum. Nýrri hluti bæjarins, St-Pierre, liggur suðvestan við gamla bæinn. Vegna legu sinnar hefur Calais verið mikilvæg höfn í margar aldir. Ferjur sigla þangað frá Dover í Englandi og þetta er aðalleið á milli þessara landa. Munni Ermarsundsganganna er nálægur Calais í Coquelles.

Fólk hefur búið í Calais frá ómunatíð, en Rómverjar kölluðu bæinn *Caletum*. Með tíð og tíma varð Calais mikilvægur hafnarbær. Bærinn var undir stjórn ýmislegra landa og talaði fólkið aðallega hollensku. Játvarður 3. Englandskonungur hélt að hann væri lögmætur konungur Frakklands og ákvað að gera innrás á Calais árið 1347, vegna legu hans við England. Brétigny-sáttmálinn lét Calais af hendi til Englands. Í tvær aldir var Calais hluti Englands og var með fulltrúa í Enska þinginu. Loksins tók Frakkland Calais aftur í sínar hendur árið 1558. Árið 1805 komu hermenn Napóleons saman í Calais fyrir áætlaða innrás á Englandi. Á fyrri heimsstyrjöldinni var Breski herinn staðsettur í bænum, en á seinni heimsstyrjöldinni var orrustan við Calais háð þar.

 *Orðsifjafræði; nafnið kemur fyrst fyrir 1180 sem Calesium á latínu og Kales á gamal-flæmsku. líklegast þikir að nafnið sé komið úr keltnesk caleto-, sem merkir hart, sbr. staðarnafnið Caleti, og þjóðflokksheitið Caletes, yfir þjóðflokk sem bjó þar sem nú er Belgía og svæðið Caux dregur nafn sitt af.
*
## Heimildir
*
Upprunamerking

**Upprunamerking** vöru er merki sem tengir hana við ákveðið landfræðilegt svæði þar sem hún er upprunnin (t.d. land, hérað eða bæ). Notkun upprunamerkinga getur verið eins konar vottun þess að varan búi yfir ákveðnum eiginleikum eða njóti tiltekins orðspors vegna þessarar tengingar. 

Upprunamerkingar eiga sér langa sögu og Evrópuríki hafa notað vörumerki til að einkenna matvöru frá tilteknum ræktunarsvæðum (sjá t.d. Chianti) og lagt bann við misnotkun eða eftirlíkingum. Sumar upprunamerkingar eru jafnframt vottun um að varan uppfylli tilteknar gæðakröfur sbr. upprunamerkingu á Parmesanosti. Í Evrópusambandinu er til kerfi verndaðs uppruna fyrir heiti matvæla sem eiga sér langa hefð í þeim tilgangi að vernda orðspor vörunnar og verja hana fyrir samkeppni. Þannig máttu danskir ostaframleiðendur t.d. ekki lengur nota heitið fetaostur yfir ost sem þeir framleiða úr kúamjólk en líkist annars grískum fetaosti sem er úr geitamjólk.

Í alþjóðaviðskiptum hefur verið reynt að koma á reglum um upprunamerkingar. Lissabonsáttmálinn um vernd og skráningu upprunamerkinga var gerður árið 1958 en 1997 höfðu einungis 17 ríki undirritað hann. Samningur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um hugverkarétt í viðskiptum frá 1994 tilgreinir tvö skilyrði sem aðilar samningsins skuldbinda sig til að uppfylla varðandi upprunamerkingar: að hægt sé að koma í veg fyrir misvísandi upprunamerkingar sem gefa til kynna að varan komi annars staðar frá en hún gerir í raun, og að hægt sé að koma í veg fyrir merkingar á vínum sem innihalda upprunamerkingu en bæta við „í anda“, „af gerð“ eða einhverju slíku, jafnvel þótt réttur uppruni komi annars staðar fram og jafnvel þótt ekki sé um ósanngjarna samkeppni að ræða. Undantekning frá þessu eru upprunamerkingar sem komin er hefð á að nota sem almennt heiti.
Listi yfir The Closer (1. þáttaröð)

Fyrsta þáttaröðin af ***[[The Closer]]*** var frumsýnd 13. júní 2005 og sýndir voru 13 þættir. 

## Aðalleikarar
* Kyra Sedgwick sem Brenda Leigh Johnson
* J. K. Simmons sem Will Pope
* Corey Reynolds sem David Gabriel 
* Robert Gossett sem Russell Taylor
* G. W. Bailey sem Louie Provenza
* Michael Paul Chan sem Mike Tao
* Anthony Denison sem Andy Flynn
* Jon Tenney sem Fritz Howard
* Raymond Cruz sem Julio Sanchez
* Gina Ravera sem Irene Daniels
* Phillip P. Keene sem Buzz Watson

## Þættir

## Heimildir
*
Magnús Ólafsson (prestur í Bjarnanesi)

**Magnús Ólafsson** (1746 – 14. október 1834) fæddist í Haga á Barðaströnd. Foreldrar hans voru Ólafur Árnason sýslumaður (1707 – 1754) og kona hans, Halldóra Teitsdóttir (1718 – 1800). Magnús var útskrifaður úr Skálholtsskóla 1769. Hann var aðstoðarprestur í Reynisþingum í Mýrdal 1771 – 1773 en sóknarprestur í Berufirði í Suður-Múlasýslu 1773 – 1785 og í Bjarnanesi í Nesjum í Hornafirði 1785 – 1829. Á árunum 1801 – 1834 bjó hann ekki á prestsetrinu, heldur hjáleigunni Stapa.

Fyrri kona séra Magnúsar var Guðrún Bergsdóttir yngri (1746 – 1786). Af fimm börnum þeirra komust þrjú upp: Bergur, f. 1772, Ingibjörg, f. 1773, Ólafur, f. 1781. Seinni kona séra Magnúsar 1787 var Rannveig Jónsdóttir (1768 – 1845). Af 17 börnum þeirra komust ellefu upp: Jón, f. 1788, Páll, f. 1789, Mensalder Raben, f. 1790, Herdís, f. 1791, Guðrún, f. 1793, Bergur, f. 1797, Þóra, f. 1798, Sigurður, f. 1800, Þorleifur, f. 1802, Matthías, f. 1805, Guðbjörg, f. 1806. Seinni kona séra Magnúsar var bróðurdóttir fyrri konunnar. Fjölmenn ætt er frá prestinum og konum hans.

Í Þjóðskjalasafni eru prestsþjónustubók séra Magnúsar 1784 – 1816 og mörg skjöl með hendi hans.

## Heimildir
* Bjarni Bjarnason: „Nes”, *Byggðasaga Austur-Skaftafellssýslu I*, bls. 225 og 242, Reykjavík 1971.
* Einar Jónsson: *Ættir Austfirðinga*, bls. 881, Reykjavík 1953 – 1968.
* Páll Eggert Ólason: *Íslenzkar æviskrár III*, bls. 448-449, Reykjavík 1950.
* Sveinn Níelsson: *Prestatal og prófasta á Íslandi*, 2. útgáfa (Hannes Þorsteinsson jók við og Björn Magnússon gaf út), bls. 30, 38 og 50, Reykjavík 1949.
Menningarsetur múslima á Íslandi

**Menningarsetur múslima** var skráð trúfélag á Íslandi frá 2009 til 2021 og var með 400-500 meðlimi. Söfnuðurinn var annar tveggja sem aðhyllist íslam eða múslimatrú. Söfnuðurinn tók skref að því að búa til menningarmiðstöð múslima. Karim Askari, varaformaður Menningaseturs múslima, var talsmaður fjögurra manna stjórnar sem annaðist framkvæmd á Ýmishúsinu við Skógarhlíð til að gera það hæft sem menningarmistöð fyrir múslima. Stærsti styrktaraðili félagsins voru Al-Risalah-samtökin í Sádí-Arabíu.

Menningarseturs múslíma var stofnað 2009 eftir klofning frá Félagi múslíma þar sem þáverandi formanni þótti trúarhugmyndir þeirra of öfgafullar. Ímman eða trúarleiðtogi félagsins, Ahmad Seddeq, varð mjög umdeildur á Íslandi 2013 eftir viðtal í sjónvarpsþættinum Spegillinn á RÚV þar sem hann viðraði þá skoðun sína að samkynhneigð stuðli að því að börnum sé rænt og þau seld á mörkuðum og að konur þurfi að hylja hár sitt til að koma í veg fyrir framhjáhald.

Félagið var lagt niður árið 2021.
## Tengt efni
* Íslam á Íslandi

## Neðanmálsgreinar
Birgir Magnússon

**Birgir Magnússon** (1280 – 1321) var konungur Svíþjóðar frá 1290 til 1318 en þá var honum steypt af stóli. Ríkisstjórnarár hans einkenndust af stöðugri togstreitu og ófriði við yngri bræður hans tvo, *Bræðrastríðinu* svonefnda.

Birgir var elsti sonur Magnúsar hlöðuláss Birgissonar, sem var konungur Svíþjóðar frá 1275-1290, og Helvig af Holtsetalandi, og hét hann eftir afa sínum, Birgi jarli. Hann var aðeins tíu ára þegar faðir hans lést og hafði Þorgils Knútsson marskálkur forræði yfir Birgi og yngri bræðum hans, Eiríki og Valdimar, sem kallaðir voru einu nafni hertogarnir.

Birgir var krýndur konungur Svíþjóðar í Söderköping 1302 en fljótlega eftir það hófst togstreita milli hans og bræðranna. Hertogarnir viðurkenndu yfirráð bróður síns með samningi 1305 en fljótlega sótti í sama farið og þeir fengu stuðning frá Hákoni hálegg Noregskonungi. Birgir hafði mikinn stuðning af Þorgils Knútssyni en bræðrum hans tókst að baktala Þorgils svo að konungur lét handtaka hann og flytja hann í hlekkjum til Stokkhólms, þar sem hann var hálshöggvinn í febrúar 1306.

Þann 29. september um haustið heimsóttu hertogarnir Birgi konung bróður sinn í konungsgarðinn Hátún. Hann tók vel á móti þeim en um kvöldið handtóku menn hertoganna konung og drottningu, en hirðsveinn nokkur komst undan með Magnús son þeirra og var farið með hann til Danmerkur, í hendur Eiríks menveds konungs, móðurbróður hans. Birgi konungi var haldið föngnum þar til hann hét því árið 1308 að skipta ríkinu með bræðrum sínum. Þessir atburðir kölluðust *Hátúnaleikurinn*.

Eiríkur hertogi var að reyna að stofna sjálfstætt konungsríki í Hallandi og Bóhúsléni, sem hann hafði fengið sem heimanmund með konu sinni, Ingibjörgu dóttur Hákonar háleggs, en það leist hvorki Dönum né Norðmönnum á og þeir tóku höndum saman gegn Eiríki og fóru í stríð við hann. Eiríkur var snjall herforingi og hafði betur. Í friðarsamningum milli Svíþjóðar, Noregs og Danmerkur var samið um að Birgir yrði konungur að nafninu til en hann þurfti að láta stóra hluta ríkisins í hendur bræðra sinna.

Haustið 1317 bauð Birgir bræðrum sínum til veislu í Nyköping-kastala, gestaboðsins í Nyköping, sem svo hefur verið nefnt. Þegar veislan stóð sem hæst lét hann handtaka bræðurna og varpa þeim í dýflissu kastalans. Þar létust þeir snemma árs 1318 og er ekki ljóst hvort þeir voru myrtir eða urðu hungurmorða. 

Seinna sama ár var Birgir hrakinn í útlegð af stuðningsmönnum hertoganna undir forystu ekkna þeira, Ingibjargar Hákonardóttur ekkju Eiríks og Ingibjargar Eiríksdóttur ekkju Valdimars. Mats Ketilmundsson var ríkisstjóri fyrst í stað en árið 1319 var Magnús, þriggja ára sonur Eiríks og Ingibjargar, sem þá hafði erft norsku krúnuna eftir afa sinn, tekinn til konungs í Svíþjóð einnig og stýrðu móðir hans og Helvig amma hans ríkinu ásamt ríkisráði. 

Birgir flúði til Danmerkur og dó þar 1321. Kona hans var Marta af Danmörku, dóttir Eiríks klippings Danakonungs og systir Eiríks menved og Kristófers 2. Sonur þeirra, Magnús Birgisson, var tekinn af lífi í Stokkhólmi 1320.

## Heimildir
* 
*
Eiríkur Magnússon Svíakonungur

**Eiríkur Magnússon** (1339 – 21. júní 1359) eða **Eiríkur 12.** var konungur Svíþjóðar og Skáns frá 1357 til dauðadags.

Eiríkur var eldri sonur Magnúsar Eiríkssonar, konungs Svíþjóðar og Noregs, og konu hans Blönku af Namur. Árið 1343 var hann útnefndur ríkisarfi Svíþjóðar en Hákon bróðir hans, sem var ári yngri, varð ríkisarfi Noregs. Hákon ólst að mestu upp í Noregi og tók formlega við konungsvöldum 1355. Eiríkur fékk hins vegar engin völd og ekki einu sinni sæti í sænska ríkisráðinu. Þetta féll honum ekki vel og árið 1356 gerði hann uppreisn gegn föður sínum og varð vel ágengt, svo að Magnús neyddist til að skipta ríkinu með honum. Eiríkur fékk mestalla Suður-Svíþjóð og Finnland.

Árið 1359 sættust þeir feðgar og ákváðu að stýra Svíþjóð saman en fáeinum mánuðum síðar dó Eiríkur úr plágu. Hann hafði gifst Beatrix af Bæjaralandi, dóttur Loðvíks 4., árið 1356. Hún var þunguð þegar Eiríkur dó en lést á jóladag sama ár eftir að hafa alið andvana son. Þær sögur gengu að Blanka, móðir Eiríks, hefði byrlað þeim báðum eitur en nú er talið að þau hafi bæði dáið úr plágu.

## Heimildir
* 
*
Hvítuklettar

**Hvítuklettar í Dover** (enska: *White Cliffs of Dover*) eru klettar sem standa við Ermarsundið og snúa að Frakklandi. Klettarnir eru hluti North Downs-hóla í Suður-Englandi og eru allt að 107 m að hæð. Klettarnir eru úr hvítum kalksteini og svörtum tinnusteini og eru á ströndinni vestan og austan við bæinn Dover í sýslunni Kent, sem er gamall og mikilvægur hafnarbær. 

Í Bretlandi eru klettarnir taldir mjög táknrænir vegna þess að þeir snúa að meginlandi Evrópu þar sem Ermarsundið er þrengst. Þar hafa innrásir verið gerðar og litið er á klettana sem útvörð. Vegna þess að Dover var í alfaraleið til meginlands Evrópu fyrir komu flugvéla voru klettarnir annað hvort það fyrsta eða síðasta sem sást af Englandi þegar farið var til Evrópu eða komið þaðan.

Klettarnir veðrast smám saman og þeir minnka um allt að 1 cm á ári. Stundum hrynja björg úr klettunum í sjó fram, t.d. árið 2001.

## Heimildir
*
Höskuldur Ólafsson

**Höskuldur Ólafsson** getur átt við:

* Höskuld Ólafsson (Hössa)  í Quarashi. 
* Höskuld H. Ólafsson, bankastjóra í Arion banka.
Mýrar (sveit í Hornafirði)

**Mýrar** eru sveit í Hornafirði. Austurmörk eru Hornafjarðarfljót, og handan þeirra er sveitin Nes. Vesturmörk Mýra voru Heinabergsvötn, sem síðar breyttu um farveg, og teljast mörkin nú vera lína úr Hafrafellshálsi, um Hánípu og til sjávar austan Sævarhólalands. Mýrar voru um skeið sérstakt hreppsfélag, Mýrahreppur. Í Holtum var helsti þingstaður sýslunnar. Prestsetur og sóknarkirkja sveitarinnar var lengst í Einholti, en kirkjan var 1899 færð að Brunnhól. Helstu vatnsföll á Mýrum eru Hornafjarðarfljót, Djúpá, Hólmsá og Heinabergsvötn. Á fyrri tíð komu stundum mikil hlaup úr Vatnsdal en nú eru þau hætt vegna þess hve jökullinn hefur hopað.

## Jarðir í sveitinni

### Fjallabæir
* Haukafell
* Hlíðarberg
* Rauðaberg
* Viðborð
* Viðborðssel

### Holtajarðir
* Hólabrekka
* Holtar
* Holtasel
* Kyljuholt
* Stóraból
* Tjörn

### Einholtsjarðir
* Brunnhóll
* Einholt
* Flaga
* Geirsstaðir
* Hamrar
* Lambleiksstaðir
* Slindurholt
* Árbær

### Suður-Mýrar
* Bakki
* Baldurshagi
* Borg
* Flatey efri
* Flatey syðri
* Heinaberg
* Hólmur
* Nípugarðar
* Oddi
* Skinney (Eskey, Selbakki)

## Heimildir
* Kristján Benediktsson: „Mýrar”, *Byggðasaga Austur-Skaftafellssýslu II*, Reykjavík 1972.
Grannréttindi

**Grannréttindi** höfundaréttar eru skyld hugverkaréttindi sem ekki er þó fjallað um í Bernarsáttmálanum heldur í öðrum samningum. Algeng skilgreining á grannréttindum er að þau séu réttindi annarra en höfundar í tengslum við höfundarvarið verk, til dæmis framleiðanda, útgefanda, flytjanda o.s.frv., en oft er líka fjallað um önnur réttindi eins og gagnagrunna og samrásir sem grannréttindi. Í sumum löndum (eins og Íslandi) eru grannréttindi hluti af höfundalögum, en í öðrum falla þau undir önnur lög. 

Dæmi um grannréttindi eru réttur listflytjenda, réttindi framleiðenda, réttindi sem varða útvarps- og sjónvarpsútsendingar og gagnagrunna. Stundum er einkaréttur á hönnun samrása líka talinn til grannréttinda. 

Um grannréttindi er fjallað í Rómarsáttmála um vernd listflytjenda, framleiðenda hljóðrita og útvarpsstofnana.
Eiríkur Jónsson

**Eiríkur Jónsson** (18. mars 1822 – 30. apríl 1899) fræðimaður, varaprófastur og ritstjóri í Kaupmannahöfn. Foreldrar hans voru Jón Bergsson (1795 – 1852) og fyrri kona hans, Sigríður Eiríksdóttir eldri (1800-1847). Þau bjuggu í Stórulág í Nesjum í Hornafirði, en 1828 tók Jón prestsvígslu og fékk Einholt á Mýrum. Eiríkur lauk prófi frá Bessastaðaskóla 1846, sigldi síðan til Kaupmannahafnar og settist þar að. Hann las guðfræði og síðar málfræði við háskólann en lauk ekki lokaprófi. Hann starfaði sem styrkþegi hjá Árnasafni og varaprófastur á Garði 1873-1899. Hann var ritstjóri ''Skírnis'' árin 1863 – 1872, 1875 og 1877 – 1887. Eftir að hann lét af því starfi, sendi hann ''Ísafold'' erlendar fréttir. Eiríkur átti þátt í að gefa út *Reykjabók* og *Hauksbók*, og á yngri árum starfaði hann við söfnun til fornmálsorðabókarinnar, sem kennd er við Cleasby-Vigfússon. Síðar samdi Eiríkur sjálfur *Oldnordisk Ordbog*, sem kom út 1863, 856 bls. rit, og inn í eintak Árnasafns í Kaupmannahöfn skráði hann auk heldur margar viðbætur. Eiríkur missti ungur sjón á öðru auga af slysi í smiðju og finnst stundum kallaður *Eiríkur eineygði*. Hann var hagmæltur. Hann stofnaði 1844 bindindisfélag í Austur-Skaftafellssýslu. Hann gekk 1868 í hjónaband, kona hans Jensine *Petrine* Jensen (1836 – 1900).

## Heimildir
* Páll Eggert Ólason: *Íslenzkar æviskrár I*, bls. 412, Reykjavík 1948.
Blanka af Namur

**Blanka af Namur** (um 1320 – 1363) var drottning Svíþjóðar og Noregs og kona Magnúsar smeks Eiríkssonar konungs. Hún var elsta dóttir Jóhanns 1., markgreifa af Namur (nú í Belgíu), og konu hans Maríu af Artois.

Ekki er vitað hvernig á því stóð að Magnús konungur leitaði sér kvonfangs í Namur en hann gerði sér ferð þangað frá Noregi árið 1334 til að biðja Blönku. Gengið var frá trúlofuninni og Magnús sneri heim um haustið. Ári síðar kom Blanka til Noregs og brúðkaupið fór fram í október eða nóvember 1335. Hún var krýnd í júlí árið eftir í Stokkhólmi. Samtímaheimildir lýsa henni sem fagurri og gáfaðri konu. Blanka og Magnús áttu tvo syni, Eirík, sem ákveðið var að fengi Svíþjóð í sinn hlut, og Hákon, sem erfði norsku krúnuna. Þrjár dætur þeirra dóu ungar.

Sögusagnir voru um að Magnús smek væri samkynhneigður og svo mikið er víst að Bengt Algotsson, hertogi af Finnlandi, var í miklu uppáhaldi hjá honum. Samband Magnúsar og Blönku virðist þó hafa verið gott og hún hafði ýmis pólitísk áhrif. Það varð þó til þess að hún var nokkuð umdeild. Árið 1359 gengu til dæmis sögur um að hún hefði eitrað fyrir tengdadóttur sinni, Beatrix af Bæjaralandi, og jafnvel einnig fyrir Eiríki syni sínum, en hann dó um sumarið og kona hans um jólin. Nú er þó talið að þau hafi bæði dáið úr plágu.

Heilög Birgitta, sem var fengin til að kenna Blönku þegar hún kom fyrst til Svíþjóðar, hafði horn í síðu drottningar og hataðist við Eirík konung. Hún sakaði drottningu um ótryggð og hélt því jafnvel fram að Bengt Algotsson væri elskhugi bæði konungs og drottningar.

Blanka dó rétt eftir brúðkaup Hákonar sonar síns og Margrétar dóttur Valdimars atterdags, en það fór fram 9. apríl 1363.

## Heimildir
* 
*
Róbert I. Douglas

**Róbert Ingi Georgsson Douglas** (fæddur 4. júní 1973) er íslenskur leikstjóri.

## Kvikmyndir

* *[[Íslenski draumurinn]]* (2000)
* *[[Maður eins og ég]]* (2002)
* *[[Mjóddin slá í gegn]]* (2004)
* *[[Strákarnir okkar]]* (2005)
* *[[This Is Sanlitun]]* (2013)

## Tilvísanir


## Tenglar

* Heimasíða 
*
Nes (sveit í Hornafirði)

**Nes** eru sveit í Hornafirði og takmarkast að austan af fjallgarði, en handan hans er sveitin Lón. Vesturmörk Nesja eru Hornafjarðarfljót, og vestan þeirra er sveitin Mýrar. Nesjasveit myndaði um árabil svokallaðan Nesjahrepp, sem lagður var niður með sameiningu við Höfn í Hornafirði og Mýrahrepps í Hornafjarðarbær. 

Prestsetur var löngum á bænum Bjarnanesi, og þar er enn sóknarkirkja. Annexía var í Hoffelli en lögð niður 1894. Á fyrri öldum voru hálfkirkjur á Horni, á Setbergi og í Árnanesi.

## Jarðir í sveitinni
### Útnes
* Hafnarnes (úr jörðinni byggðist kauptúnið Höfn).
* Horn.
* Þinganes.
* Dynjandi.
* Hagi.
* Grænahraun.
* Sauðanes.
* Dilksnes.
* Kemba.
* Hjarðarnes.
* Hólar.
* Ártún.
* Árnanes.
* Borgum.
* Lækjarnes.
* Akurnes.
* Seljavellir.
* Dýhóll.

### Bjarnaneshverfi
* Borgir.
* Meðalfell.
* Fornustekkar (Skerhóll).
* Austurhóll.
* Grund (Suðurhóll).
* Brekkubær (Brattagerði og Annargarður).
* Bjarnanes.
* Taðhóll.
* Háhóll.
* Ás.
* Miðsker.
* Stapi.

### Innbyggð
* Stórulág.
* Lindarbakki.
* Krossbær.
* Krossbæjargerði.
* Setberg.
* Hoffell.
* Miðfell.
* Svínafell.

## Heimildir
*Bjarni Bjarnason: „Nes”, *Byggðasaga Austur-Skaftafellssýslu I*, Reykjavík 1971.