Daphne Caruana Galizia

**Daphne Caruana Galizia** (26. ágúst 1964 – 16. október 2017) var maltnesk rannsóknarblaðakona, rithöfundur og bloggari. Hún var þekkt fyrir rannsóknir og umfjallanir um viðkvæm málefni, sérstaklega um spillingu stjórnvalda. Caruana Galizia var myrt árið 2017 þegar bílsprengja sprakk í bifreið hennar.

## Æviágrip
Daphne Caruana Galizia fæddist í bænum Sliema á norðausturströnd Möltu þann 26. ágúst 1964 og var elst fjögurra systra. Hún nam fornleifa- og mannfræði við Möltuháskóla. Caruana Galizia var handtekin í fyrsta sinn þegar hún var átján ára fyrir að taka þátt í mótmælum og dvaldi þá í gæsluvarðhaldi í tvo sólarhringa. 

Caruana Galizia hóf störf við blaðamennsku þegar hún var 23 ára gömul og starfaði meðal annars fyrir blöðin *The Sunday Times of Malta* og *The Malta Independent*. Hún tók jafnframt þátt í stofnun lífsstílstímaritsins *Taste&Flair*. Árið 2008 stofnaði hún bloggsíðuna Running Commentary, þar sem hún birti rannsóknargreinar og fréttir um málefni líðandi stundar á Möltu og opinberar persónur. Bloggsíðan naut gríðarlegra vinsælda og mældist á tímabili með 400.000 heimsóknir daglega. Caruana Galizia var stundum kölluð „einnar konu WikiLeaks“ fyrir umfjöllun sína um spillingu. Henni bárust margvíslegar hótanir fyrir umföllun sína. Meðal annars var heimilishundur hennar drepinn og kveikt í heimili hennar en Caruana Galizia hélt samt áfram rannsóknum sínum.

Þegar Panamaskjölin voru birt árið 2016 vann Caruana Galizia fréttir upp úr þeim. Í umfjöllun sinni upp úr skjölunum sakaði hún eiginkonu Josephs Muscat forsætisráðherra, ráðherra í stjórn hans og ráðuneytisstjóra í forsætisráðuneytinu, um að eiga skúffufélög í Panama sem tækju við leynilegum styrkjum í gegnum félag í eigu maltneska kaupsýslumannsins Yor­gen Fenech. Caruana Galizia sakaði jafnframt eiginkonu Muscats um að hafa þegið fé frá fjölskyldu Ilhams Aliyev, forseta Aserbaísjan, og falið á leynireikningum í Panama.

### Morðið á Caruana Galizia og eftirmálar

Caruana Galizia var myrt þann 16. október 2017 þegar bílsprengja sprakk í bifreið hennar nálægt heimili hennar. Sonur hennar, Matt­hew Car­u­ana Galizia, sem einnig er blaðamaður, sagði hana hafa verið myrta vegna skrifa sinna og sagði Joseph Muscat samsekan um morðið. Morðið á Caruana Galizia olli mikilli sorg og reiði á Möltu og hleypti af stað fjöldamótmælum gegn stjórnvöldum þar sem þess var krafist að Joseph Muscat segði strax af sér til þess að rannsókn á morðinu yrði hafin yfir allan vafa. Muscat sagði að endingu af sér í byrjun ársins 2020.

Þrír menn voru handteknir fyrir að sprengja bílsprengjuna sem drap Caruana Galizia í desember 2017. Einn þeirra, Vince Muscat, viðurkenndi að hafa tekið þátt í morðinu í febrúar 2021. Hinir tveir, bræðurnir George og Alfred Degiorgio, neituðu sök þar til réttarhöld þeirra hófust. Þeir voru dæmdir í 40 ára fangelsi í október 2022. Kaupsýslumaðurinn Yorgen Fenech var sakaður um að hafa fyrirskipað morðið og var handtekinn.

Í niðurstöðum sjálfstæðrar rannsóknarnefndar kom fram að maltnesk stjórnvöld bæru ábyrgð á morðinu þar sem þau hefðu myndað menningu refsileysis og morðingjar Caruana Galizia hefðu því ekki hræðst eftirmála verknaðarins.

Eftir morðið á Caruana Galizia var verkefnið *Daphne Project* stofnað til að halda áfram störfum hennar. 45 blaðamenn frá 18 fjölmiðlum úr ýmsum löndum tóku að sér að vinna fréttir upp úr gögnum sem Caruana Galizia hafði aflað, þeirra á meðal sonur hennar, Matthew.

## Einkahagir
Daphne Caruana Galizia giftist Peter Caruana Galizia árið 1985. Þau eignuðust þrjá syni. Einn þeirra, Matthew Caruna Galizia, gerðist rannsóknarblaðamaður líkt og móðir sín.

## Tilvísanir