open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fagranes (1975)

***Fagranes*** var þriðji og síðasti Djúpbáturinn með þessu nafni sem sinnti ferjuflutningum um Ísafjarðardjúp og Hornstrandir. Skipið var byggt árið 1975 í Noregi en keypt til Íslands árið 1991.

Árið 1996 strandaði ferjan á skeri við Æðey í Ísafjarðardjúpi með um 230 manns um borð en engan sakaði.

Síðasta ferð bátsins var í ágúst 1999. Árið 2001 var skipið selt til San Francisco og notað sem fljótandi skrifstofa.

## Tengt efni
* Listi yfir ferjur í strandsiglingum á Íslandi

## Tilvísanir
Hjörtur Torfason

**Hjörtur Torfason** (f. 19. september 1935, d. 12. maí 2025)  var íslenskur lögfræðingur og hæstaréttardómari.

Hjörtur fæddist á Ísafirði,  hann varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1954 og lauk embættisprófi frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1960.  Hjörtur var skipaður dómari við hæstarétt árið 1990 og sat hann við réttinn til 2001. 

## Tilvísanir
Gunnar Magnús Guðmundsson

**Gunnar Magnús Guðmundsson** (1928-1997) var íslenskur lögfræðingur og hæstaréttardómari.

Gunnar fæddist í Reykjavík 12. febrúar 1928, hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1948 og embættisprófi frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1954. Gunnar var settur dómari við hæstarétt árin 1990 og 1991, en var skipaður dómari við réttinn 1991, gegndi hann því embætti til ársins 1994. 

## Tilvísanir
Haraldur Henrysson

**Haraldur Henrysson** (1938-2025) var íslenskur varaþingmaður, lögfræðingur og hæstaréttardómari.

Haraldur fæddist í Reykjavík þann 17. febrúar 1938,  hann varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1958 og lauk embættisprófi í lögfræði frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1964, árin 1968 og 1971 var hann varaþingmaður Reykvíkinga, fyrst utan flokka en svo fyrir Samtök frjálslyndra og vinstri manna. Haraldur var settur hæstaréttardómari frá 1. september 1988 og skipaður dómari við réttinn frá 1989 til 2003.

## Tilvísanir
Kristján Knútur Jónasson

**Kristján Knútur Jónasson** (19. nóvember 1934 - 5. apríl 1994) var íslenskur framkvæmdarstjóri og stjórnmálamaður. Hann var einn af leiðtogum Alþýðuflokksins á Ísafirði, sat í bæjarstjórn Ísafjarðarkaupstaðar frá 1978 til 1990 og var um tíma formaður bæjarráðs. Í viðskiptalífinu var hann þekktur fyrir að vera framkvæmdarstjóri Djúpbátsins hf. sem gerði út ferjuna ''Fagranesið''.

Kristján lék knattspyrnu á yngri árum og sat seinna í stjórn Knattspyrnusambands Íslands í tæpa tvo áratugi.

Kristján lést af áverkum sem hann hlaut í snjóflóðinu sem féll á skíðasvæðið í Seljalandsdal og sumarhúsasvæðið í Tungudal í Skutulsfirði þann 5. apríl 1994.

## Tilvísanir
Pétur Kristján Hafstein

**Pétur Kristján Hafstein** (20. mars 1949) er íslenskur lögfræðingur, fyrrum hæstaréttardómari og forsetaframbjóðandi.

Pétur lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1969, og embættisprófi í lögfræði frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1976. Hann stundaði framhaldsnám í þjóðarétti við Cambridge-háskóla 1977-1978. Hann var sýslumaður á Ísafirði á árunum 1983 til 1991. Pétur var skipaður hæstaréttardómari 1991 og gegndi hann því embætti til ársins 2004. Pétur var meðal þeirra sem buðu sig fram til forseta Íslands árið 1996, hlaut hann næst flest atkvæði en laut í lægra haldi fyrir Ólafi Ragnari Grímssyni.

## Tilvísanir
Benedikt Blöndal

**Benedikt Blöndal** (1935-1991) var íslenskur lögfræðingur og hæstaréttardómari.

Benedikt fæddist í Reykjavík þann 11. janúar 1935.  Benedikt lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1954 og embættisprófi í lögfræði frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1960. Stundaði hann framhaldsnám í sjórétti í London árið eftir útskrift, frá 1960-1965 var hann lögfræðingur hjá Bæjarútgerð Reykjavíkur, en rak samhliða, frá 1961, eigin lögmannsskrifstofu. Benedikt var skipaður hæstaréttardómari þann 11. febrúar 1988, gegndi hann því embætti til dánardags. 

## Tilvísanir
Garðar Kristjánsson Gíslason

**Garðar K. Gíslason** (1942) er íslenskur lögfræðingur og fyrrum hæstaréttardómari.

Garðar er fæddur í Reykjavík, þann 29. október árið 1942. Hann útskrifaðist með stúdentspróf frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1962 og lauk embættisprófi frá lagadeild Háskóla Íslands 1967. Garðar var skipaður dómari við hæstarétt árið 1992, hann lét af störfum árið 2001. 

## Tilvísanir
Gunnlaugur Claessen

**Gunnlaugur Claessen** (f. 1946, d. 1. maí 2025)  var íslenskur lögfræðingur og fyrrum hæstaréttardómari.

Gunnlaugur lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1966 og embættisprófi frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1972. Hann var skipaður dómari við hæstarétt árið 1994 og gegndi hann því embætti til ársins 2013.

## Tilvísanir
Hjördís Björk Hákonardóttir

**Hjördís Björk Hákonardóttir** (1944) er íslenskur lögfræðingur og fyrrum hæstaréttardómari.

Hjördís er fædd í Reykjavík þann 28. apríl 1944 , hún útskrifaðist með stúdentspróf frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1964 og lauk embættisprófi frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1971. Hún var skipaður dómari við hæstarétt árið 2006 og lét af störfum árið 2010. 

## Tilvísanir
Arnljótur Björnsson

**Arnljótur Björnsson** (1934-2004) var íslenskur lögfræðingur, prófessor og hæstaréttardómari.

Arnljótur fæddist í Reykjavík þann 31. júlí 1934, hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1954 og lauk embættisprófi frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1959. Arnljótur var prófessor við lagadeild Háskóla Íslands 1971-1995, hann var skipaður dómari við hæstarétt árið 1995 og gegndi hann því embætti til ársins 2000. 

## Tilvísanir
Línuhreyfill

**Línuhreyfill** (e: Straight/Inline motor) er brunahreyfill þar sem stimplarnir sitja í einni línu á einum sveifarás.

Línuhreyfill er auðveldari í framleiðslu heldur en boxer eða V mótor, þar sem hann notar eitt strokklok en ekki tvö. Línumótorar eru líka mjórri en geta verið hærri og lengri.

Línu 3 og línu 4 eru algengustu þriggja og fjögra sílendra mótorarnir í bílum í dag. Línu 5 mótorar voru algengir í Audi og Volvo bílum um tíma og Línu 6 voru algengir fyrir 1990 sérstaklega í BMW og Mercedes-Benz bílum.
Árni Kolbeinsson

**Árni Kolbeinsson** (1947) er íslenskur lögfræðingur og fyrrum hæstaréttardómari.

Árni er fæddur í Reykjavík, þann 17. júlí þann 1947. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1967 og embættisprófi frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1973. Árni var skipaður dómari við hæstarétt 2000 en lét af störfum árið 2014.

## Tilvísanir
Ingibjörg K. Benediktsdóttir

Ingibjörg K. Benediktsdóttir (1948) er íslenskur lögfræðingur og fyrrum hæstaréttardómari.

Ingibjörg lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1968, og kennaraprófi frá Kennaraháskóla Íslands ári síðar. Hún lauk embættisprófi frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1975. Ingibjörg var skipaður dómari við hæstarétt árið 2001, önnur kvenna, og lét af störfum 2014. 

## Tilvísanir
ESC-stöðugleikakerfi

**Rafræn stöðugleikastýring** eða **ESC-stöðugleikakerfi** (e: Electronic stability control) er tölvustýrt öryggiskerfi í farartækjum sem skynjar minnkandi veggrip (skrans). Þegar ESC skynjar lélegt veggrip bremsar hann sjálfkrafa til að hjálpa farartækinu að fara í þá átt sem ökumaður ætlar sér. Kerfið hemlar sjálfkrafa á hjólin sjálfstætt, til dæmis á ytra framhjól til að minnka yfirstýringu eða innra afturhjól til að minnka undirstýringu. Sum ESC kerfi slá af inngjöfinni þar til full stjórn er komin aftur á stýringu. ESC kerfi eru ekki ætluð til að halda hraða í beygjum eða auka lipurð bílsins heldur minnka líkurnar á að ökumaður missi stjórn á bílnum sérstaklega í hálku. 

## Ytri tenglar
Grein um stöðugleikastýringu
Tvígengisvél

**Tvígengisvél** er tegund brunahreyfils þar sem stimpillinn hefur tvo takta (einn upp og einn niður) í einum snúning á knastásnum. Í taktinum frá neðri dástöðu í efri dástöðu þrýstir stimpillinn útblástrinum út á meðan eldsneyti flæðir inn í brunahólfið. Stimpilinn þjappar saman eldsneytisblöndunni og þegar hann nær efri dástöðu kveikir kerti í blöndunni sem ýtir stimplinum aftur niður og klárast þannig einn snúningur á knastásnum.

Tvígengisvélar hafa tvöfalt fleiri aflslög en fjórgengisvélar, eru léttari og hafa færri hreyfanlega hluti sem gerir þær oft ódýrari í framleiðslu. Tvígengisvélar eru algengar í mótorhjólum og sláttuvélum en mun óalgengari í bílum.

## Ytri tenglar
Grein um tví- og fjórgengisvélar
Fótboltafélag Ísafjarðar

**Fótboltafélag Ísafjarðar** var fótboltafélag sem var starfrækt var á árunum 1912/1913 til 1926.

Árið 1913 var byrjað að tala um *Fótboltafélag Ísafirðinga* í fjölmiðlum og sama ár fékk félagið leyfi til að ryðja leikvöll á ytri hluta Eyrartúnsins sem fékk nafnið Hrossataðsvellir en hann var aðal íþróttavöllur bæjarins í um hálfa öld.

Félagið var formlega stofnað á Ísafirði þann 3. maí 1914 og í fyrstu formlegu stjórn félagsins sátu Egill V. Sandholt, formaður, Árni J. Árnason, gjaldkeri og Ketill Guðmundsson, ritari.

Árið 1921 var nafni félagsins breytt í *Knattspyrnufjelag Ísafjarðar* og tók Brynjólfur Jóhannesson, bankamaður og síðar leikari, við formennsku. Sama ár mætti félagið Íslandsmeisturum Víkings í vináttuleik á Ísafirði en það var í fyrsta sinn sem knattspyrnulið úr Reykjavík fór í keppnisferð út á land. Árið eftir mættu þeir Íslandsmeisturum Frams á Ísafirði.

Félagið hætti að senda lið til keppni árið 1923, sama ár og Brynjólfur flutti til Reykjavíkur, og var formlega slitið árið 1926 en eignir þess voru gefnar til Háskóla Íslands.

## Tilvísanir

## Heimildir
*
Standard Liège

**Royal Standard Club de Liège** betur þekkt sem **Standard** **Liège** er knattspyrnulið frá Liège í Belgíu. Liðið spilar í efstu deild í belgíska deildastiganum.

## Íslendingar sem hafa spilað með félaginu
*Ásgeir Sigurvinsson
*Birkir Bjarnason

## Tilvísanir
Gamla sjúkrahúsið á Ísafirði

**Gamla sjúkrahúsið á Ísafirði** er húsnæði sem áður hýsti sjúkrahús en er í dag Safnahús Ísafjarðarbæjar. Það var byggt á Eyratúni á árunum 1924–1925 eftir teikningum Guðjóns Samúels­sonar, þáverandi húsameistara ríkisins, og vígt þann 17. júní 1925. Það þjónaði sem sjúkrahús til ársins 1989 en þá fluttist starfsemin í nýja byggingu.

Húsið var friðað 15. desember 1999 og árið 2003 fluttust starfsemi bóka-, skjala- og listasafns Ísafjarðarbæjar inn í húsið eftir að viðgerðir og endurbætur höfðu verið gerðar á því.

## Tilvísanir

## Heimildir
*Gamla sjúkrahúsið, Ísafirði á minnjastofnun.is
RSC Anderlecht

**R.S.C. Anderlecht** betur þekkt sem **Anderlecht**, er belgískt knattspyrnulið frá Anderlecht-hverfi í Brussel. Liðið hefur unnið belgísku deildina oftast allra og er jafnframt sigursælasta belgíska liðið í evrópukeppnum.

## Íslendingar í Anderlecht
*Arnór Guðjohnsen
*Pétur Pétursson

## Tilvísanir
Ingi Björn Albertsson

**Ingi Björn Albertsson** (fæddur 11. mars 1952) er íslenskur fyrrum þingmaður og knattspyrnumaður.

Ingi Björn fæddist í Nice í Frakklandi þann 3. nóvember 1952 þegar faðir hans, Albert Guðmundsson, lék knattspyrnu þar í borg. Ingi lauk verslunarprófi frá Verslunarskóla Íslands árið 1971. Hann var alþingismaður Vesturlands 1987-1991 fyrir Borgaraflokkinn, Frjálslynda hægrimenn og Sjálfstæðisflokkinn og svo alþingismaður Reykvíkinga frá 1991-1995 fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Ingi Björn skoraði á ferli sínum 126 mörk í efstu deild fyrir Val og FH, er hann markahæsti leikmaður Vals í efstu deild frá upphafi og sá sem skorað hefur næst flest mörk allra.

## Tilvísanir
Knattspyrnufélagið Hörður

**Knattspyrnufélagið Hörður**, almennt þekkt sem **Hörður** eða **Hörður Ísafirði**, er íslenskt íþróttafélag á Ísafirði. Það var stofnað árið 1919 sem knattspyrnulið en síðan 1933 hefur það haldið úti öðrum deildum, einkum í handbolta, frjálsum íþróttum, skíðum og íslenskri glímu.

## Saga
Knattspyrnufélagið Hörður var stofnað 27. maí 1919 sem fótboltalið með Þórhall Leósson sem fyrsta formann þess. Fyrsti leikur félagsins var gegn Fótboltafélagi Ísafjarðar þann 17. júní 1921. Árið 1933 var stofnuð kvennadeild í handbolta og árið 1937 frjálsíþróttadeild. Á gullaldartímabili sínu á fjórða áratugnum var það stærsta íþróttafélagið á Vestfjörðum.

## Fótbolti

### Nýleg saga
Eftir að hafa ekki telft fram meistaraflokksliði síðan 1940 sendi Hörður karlalið í 4. deild karla árið 2014 þar sem það endaði í 4. sæti í A-riðli. Þann 1. júní 2017 sigruðu þeir Snæfell/UDN 14-1 á Torfnesvelli á Ísafirði. Þann 3. júní 2018 vann liðið ólíklegan sigur gegn Hvíta Riddaranum með því að skora þrjú mörk á síðustu tveimur mínútum leiksins og vinna 6-5. Á tímabilinu 2021 varð Sigurður Hannesson markahæsti leikmaður Íslandsmótsins með 24 mörk í 14 leikjum.

## Handbolti
Hörður hefur reglulega teflt fram meistaraflokki karla í handbolta. Félagið vann næst efstu deild árið 2022 og lék í efstu deild tímabilið 2022-2023.

### Titlar

* 1. deild karla (2022) 

### Landsliðsmenn

* Alexander Tatarintsev
* Guntis Pilpuks
* Kenya Kasahara
* Roland Lebedevs
* Tuğberk Çatkın
* Endijs Kusners

## Tilvísanir
Helgi Sigurðsson (f. 1974)

**Helgi Sigurðsson** (fæddur 17. september 1974) er íslenskur knattspyrnuþjálfari og fyrrum leikmaður. Hann lék 62 leiki með íslenska landsliðinu og skoraði í þeim 10 mörk. Á Íslandi var hann lengst hjá Fram þar sem hann lék 61 deildarleik og sköraði 37 mörk.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Helgi Sigurðsson á ksi.is
Tansu Çiller

**Tansu Çiller** (f. 24. maí 1946) er tyrkneskur hagfræðingur og stjórnmálakona sem var forsætisráðherra Tyrklands frá 1993 til 1996. Çiller er eini kvenforsætisráðherrann í sögu Tyrklands.

## Æviágrip
Tansu Çiller fæddist í Istanbúl og gekk í bandaríska gagnfræðaskólann Robert College, sem er staðsettur í Istanbúl. Hún útskrifaðist með gráðu í hagfræði frá Bosfórus-háskóla og varð kennari við sama háskóla árið 1983.

Çiller hóf feril í stjórnmálum árið 1990 og var kjörin á þing í október 1991. Hún varð síðan efnahagsmálaráðherra í ríkisstjórn Süleymans Demirel forsætisráðherra. Þegar Demirel var kjörinn forseti Tyrklands árið 1993 var Çiller kjörin nýr leiðtogi stjórnmálaflokks hans, Sannleiksstígsins (DYP) og tók hún við sem forsætisráðherra í júní 1993.

Eftir þingkosningar árið 1995 tapaði Sannleiksstígurinn hreinum meirihluta sínum á tyrkneska þinginu. Çiller ákvað því að mynda samsteypustjórn með Velferðarflokknum undir stjórn Necmettins Erbakan. Stjórnarsáttmáli flokkanna gerði ráð fyrir valdaskiptum þannig að Erbakan yrði fyrst forsætisráðherra en að Çiller tæki við á seinni hluta kjörtímabilsins. Á meðan Erbakan varð forsætisráðherra gerðist Çiller utanríkisráðherra. Samsteypustjórn Sannleiksstígsins og Velferðarflokksins leið hins vegar undir lok árið 1997 eftir að tyrkneski herinn gaf út viðvörun við því að Erbakan og flokkur hans væru að ýta undir íslamskt trúarofstæki. Afskipti hersins af stjórninni 1997 voru síðar kölluð „póstmódernískt valdarán“.

Sannleiksstígurinn tapaði illa í þingkosningum Tyrklands árið 2002 og hlaut aðeins 9,54 % atkvæða. Flokkurinn datt út af þingi þar sem hann náði ekki yfir 10 % lágmarksþröskuld sem þarf til að fá þingsæti. Çiller hætti í kjölfarið afskiptum af stjórnmálum.

Çiller og eiginmaður hennar voru bendluð við nokkur spillingarmál í tyrkneskum stjórnmálum og þingið hóf rannsókn á hendur henni árið 1997. Hjónin voru sökuð um að hafa hagnast persónulega á einkavæðingu bílafyrirtækisins Tofaş og ríkisorkufyrirtækisins TEDAŞ. Çiller var aldrei sakfelld fyrir nein brot í ljósi friðhelgi hennar sem þingmanns, fyrningu brotsins og vegna stuðnings þingmanna Sannleiksstígs, Föðurlandsflokksins og Lýðræðislega vinstriflokksins við hana.

Çiller fór gegn stefnu forvera sinna gagnvart Kúrdum með því að beita harkalegum bælingaraðferðum bæði á móti Verkalýðsflokki Kúrdistan (PKK), sem er skilgreindur sem hryðjuverkahópur af mörgum ríkjum, og á móti þingmönnum kúrdíska Lýðræðisflokksins (DEP). Stjórn Çillers lét banna Lýðræðisflokkinn í júní 1994 og svipti fjóra meðlimi hans (Hatip Dicle, Leyla Zana, Orhan Doğan og Selim Sadak) þingmannafriðhelgi. Þau voru dæmd í fimmtán ára fangelsi nokkrum mánuðum síðar vegna meintra tengsla þeirra við PKK. Mannréttindadómstóll Evrópu og Alþjóðaþingmannasambandið komust síðar að þeirri niðurstöðu að tyrkneska ríkið hefði brotið á fjórmenningunum með fangelsisdómnum.

## Einkahagir
Tansu Çiller er gift Özer Uçuran Çiller og á með honum tvo syni.

## Tilvísanir
Garðasýrena

**Garðasýrena** (fræðiheiti *Syringa vulgaris*) er lauffellandi runni af smjörviðarætt, ættaður frá Balkanskaga. Hæð er um 6-7 metrar og blómstrar hún rauðleitum til bláleitum blómum. 

Hún hefur yfirleitt reynst harðgerð hérlendis, en blómgun verið misjöfn. Fáein yrki hafa verið reynd.

## Heimild
* Garðasýrena Lystigarður Akureyrar 

## Tilvísanir
Jarðskjálftinn í Mjanmar 2025

Þann 28. mars árið 2025 reið **jarðskjálfti yfir [[Mjanmar]]** að stærðinni 7,7 og olli gríðarlegum skemmdum. Skjálftinn reið yfir klukkan 12:50 að staðartíma og varð 16 kílómetra norðvestur af borginni Sagaing á tíu kílómetra dýpi. Skjálftinn fannst jafnframt í norður- og miðhluta sunnanverðs Taílands og í höfuðborginni Bangkok, og jafnframt í Yunnan-héraði í suðvesturhluta Kína.

Margir eftirskjálftar fylgdu fyrsta skjálftanum og var sá stærsti 6,4 stig. Þann 2. apríl áætlaði Rauði krossinn gróflega að um 60 þúsund heimili á svæðunum sem verst urðu úti hefðu eyðilagst eða skemmst mikið. Að minnsta kosti þrjú sjúkrahús og 22 heilbrigðisstofnanir höfðu skemmst.

Þann 3. apríl höfðu rúmlega 3.000 andlát vegna skjálftans verið staðfest og tæplega 5.000 voru slösuð. Stríðandi fylkingar í yfirstandandi borgarastyrjöld í landinu lýstu yfir tímabundnu vopnahléi í ljósi hamfaranna.

Eftir skjálftann var neyðarástandi lýst yfir í héruðunum Sagaing, Mandalay, Magway, Bago, Austur-Shan og Naypyidaw. Herforingjastjórnin í Mjanmar biðlaði til alþjóðasamfélagsins um neyðarhjálp, sem þótti óvenjulegt af stjórninni að vera. Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin virkjaði neyðarstjórn sína í Genf í kjölfar skjálftans.

## Tilvísanir
Dúnsýrena

**Dúnsýrena** (fræðiheiti *Syringa villosa*) er lauffellandi runni af smjörviðarætt, ættaður frá norðaustur Asíu. Hæð er um 2-4 metrar og blómstrar hún rauðleitum blómum. Samkvæmt sumum heimildum er hún talin ilmrík, en öðrum ilmlaus eða illa lyktandi.

Hún og blendingur hennar fagursýrena (Syringa × prestoniae) hafa reynst harðgerðar hérlendis.

Undirtegund hennar, *Syringa villosa* subsp. *wolfii* er stundum talin sjálfstæð tegund (Syringa wolfii).

## Heimild

* Dúnsýrena Lystigarður Akureyrar 

## Tilvísanir
Draumsýrena

**Draumsýrena** (fræðiheiti *Syringa tomentella ssp. sweginsowii*) er lauffellandi runni af smjörviðarætt, ættaður frá Kína. Hæð er um 3 metrar og blómstrar hún rauðleitum blómum. Samkvæmt sumum heimildum er hún talin ilmrík.

Hún og blendingur hennar fagursýrena (Syringa × swegiflexa) hafa lítið eitt verið reyndar hérlendis.

Hún hefur þangað til nýlega verið talin sjálfstæð tegund (Syringa sweginsowii).

## Heimild

* Reykjasýrena Lystigarður Akureyrar 

## Tilvísanir
Reykjasýrena

**Reykjasýrena** (fræðiheiti: *Syringa × swegiflexa* ) er lauffellandi runni af smjörviðarætt, og er blendingur draumsýrenu og bogsýrenu. Hæð er um 2-5 metrar og blómstrar hún rauðleitum blómum. 

Hann hefur reynst harðger hérlendis.

## Heimild

* Reykjasýrena Lystigarður Akureyrar 

## Tilvísanir
Draugaskip

**Draugaskip** er oftast skip sem rekur stjórnlaust um höfin án áhafnar. Ástæðan getur verið að áhöfnin hafi yfirgefið skipið, allir dáið um borð, eða skipið slitnað upp og rekið út á haf.

Til eru þjóðsögur um draugaskip þar sem áhöfnin er draugar, eins og sögur um *[[Hollendingurinn fljúgandi|Hollendinginn fljúgandi]]* frá 19. öld. Síðustu ár hefur hugtakið líka verið notað um skip sem slökkva á sjálfvirka auðkenniskerfinu til að forðast eftirlit.

## Tilvísanir
Dreifbýlisvæðing

**Dreifbýlisvæðing** er samfélagsþróun þar sem fjölgar í dreifbýli en fækkar í þéttbýli vegna þess að fólk flytur úr borgum í sveitir eða minni bæi. Andstæða dreifbýlisvæðingar er þéttbýlisvæðing. Dreifbýlisvæðing er eitt af því sem getur leitt til borgarsamdráttar. Ástæður dreifbýlisvæðingar geta verið af ýmsum toga; til dæmis hungursneyð, stríð, náttúruhamfarir, fólksfækkun, hækkun fasteignaverðs, afiðnvæðing og fjarvinna.

## Tilvísanir
Svahílíströndin

**Svahílíströndin** (svahílí: *Pwani ya Waswahili*) er strandsvæði í Austur-Afríku sem liggur að Indlandshafi. Hún nær yfir Sofala (nú í Mósambík); Mombasa, Gede, Paté, Lamu og Malindi (nú í Kenía); og Dar es Salaam og Kilwa (nú í Tansaníu). Auk þess nær hugtakið yfir eyjar á borð við Kómorur og Sansibar.

Hluti þessa svæðis var nefndur Azania eða Zingion á tímum Grikkja og Rómverja, og var þekkt sem Zinj í vesturasískum, indverskum og kínverskum heimildum frá 7. öld til 14. aldar. Orðið „Svahílí“ er komið úr arabísku og merkir „strandbúar“ (úr *sawahil* „strendur“). Með elstu heimildum sem lýsa þessu svæði eru *[[Leiðsögubók um Rauðahaf]]* (Περίπλους τῆς Ἐρυθρᾶς Θαλάσσης; 1.-3. öld) og *[[Ferðabók Ibn Battuta]]* (14. öld). Soldánsdæmið Kilwa ríkti yfir megninu af strandsvæðum meginlandsins á hátindi sínum á 14. öld. Portúgalski landkönnuðurinn Vasco da Gama kom þangað á 15. öld og í kjölfarið hófust átök Portúgala við arabíska kaupmenn frá Óman um yfirráð yfir ábatasamri þrælaverslun og kryddverslun. Soldánsdæmið Sansibar var stofnað um miðja 19. öld og ríkti yfir strandhéruðunum auk Sansibar. Þjóðverjar og Bretar komu sér upp verslunarstöðum á ströndinni með leyfi soldánsins en lögðu síðan öll landsvæðin á meginlandinu undir sig. Þetta urðu Þýska Austur-Afríka og Breska Kenía. Sunnar ríktu Portúgalar yfir Mósambík. Frakkar lögðu Kómorur undir sig um miðja 19. öld. Þessi lönd fengu flest (utan Mayotte) sjálfstæði eftir miðja 20. öld.

Íbúar Svahílístrandarinnar þróuðu sérstaka menningu undir áhrifum frá þeim þjóðum sem þeir áttu viðskipti við sem hluti af Indlandshafsversluninni. Tungumálið svahílí er þannig bantúmál með fjölda tökuorða úr öðrum málum, aðallega arabísku, en líka portúgölsku, ensku og þýsku.

## Tenglar
Bjarmasýrena

**Bjarmasýrena** (fræðiheiti *Syringa villosa ssp. wolfii*) er lauffellandi runni af smjörviðarætt, ættaður frá Kóreu og Mansjúríu. Hæð er um 3-5 metrar og blómstrar hún rauðleitum blómum. Ilmar.

Hún er stundum talin sjálfstæð tegund (Syringa wolfii).

Hún og aðaltegundin hafa reynst harðgerðar hérlendis.

## Heimild

* Bjarmasýrena Lystigarður Akureyrar 

## Tilvísanir
XXXTentacion

**Jahseh Dwayne Ricardo Onfroy** (f. 23. janúar 1998, d. 18. júní 2018), þekktur sem **XXXTentacion**, var bandarískur rappari, söngvari og lagahöfundur. Þrátt fyrir að vera umdeild persóna vegna víðfrægra dómsmála sinna öðlaðist XXXTentacion helgidýrkun meðal ungra aðdáenda á stuttum ferli með tónlist sinni sem fjallaði um þunglyndi og firringu. Gagnrýnendur og aðdáendur rómuðu oft tónlistarlega fjölhæfni hans, þar sem tónlist hans kom á tilfinningatónlist, trapptónlist, trappþungarokk, nýþungarokk, sjálfstætt rokk, lágtæknitónlist, hipp-hopp, takt og trega og pönkrokk. Hann var álitinn vera einn helsti forkólfur í mótun tilfinningarapps og SoundCloud-rapps, tónlistarstefnu sem vakti mikla athygli almennings síðla árs 2010.

## Dauði
Onfroy var skotinn til bana í bíl sínum fyrir utan mótorhjólaumboð í bænum Deerfield Beach á Flórída eftir að hafa streist á móti ræningjum. Árið 2023 voru þrír einstaklingar dæmdir í lífstíðarfangelsi án möguleika á reynslulausn fyrir morðið á honum.

## Heimildaskrá
* 

### Tilvísanir

### Neðanmálsgreinar
Drekasýrena

**Drekasýrena** (fræðiheiti *Syringa reticulata*) er lauffellandi runni af smjörviðarætt, ættaður frá austur Asíu. Hæð er að 10 metrar og blómstrar hún rauðleitum blómum. 

Hún hefur reynst harðgerð hérlendis.

Hún skiptist í þrjár undirtegundir:

* *S. r. amurensis* - Amúrsýrena
* *S. r. pekinensis* - Spegilsýrena
* *S. r. reticulata* - Drekasýrena

## Heimild

* Drekasýrena Lystigarður Akureyrar 

## Tilvísanir
Boavista F.C.

**Boavista Futebol Clube** betur þekkt sem **Boavista** er portúgalskt íþróttafélag frá Boavista-hverfi Porto. Félagið leikur í efstu deild portúgalska deildastigans, en hana hefur félagið unnið einu sinni, tímabilið 2000-2001. Enginn Íslendingur hefur leikið með Boavista.

## Tilvísanir
Stafholtskirkja

**Stafholtskirkja** er í Stafholtsprestakalli, Vesturlandsprófastsdæmi. Borgarbyggð, Borgarfirði, Vesturland.
Ilmsýrena

**Ilmsýrena** (fræðiheiti: *Syringa × hyacinthiflora* ) er lauffellandi runni af smjörviðarætt, og er blendingur klaustursýrenu og garðasýrenu. Hæð er að 5 metrar og blómstrar hún yfirleitt rauðleitum blómum. Ilmar vel.

Hann hefur lítið verið reyndur hérlendis. 

## Heimild

* Ilmsýrena Lystigarður Akureyrar 

## Tilvísanir
Fyrsta svartfellska knattspyrnudeildin

**Svartfjallalands fyrsta deildin** *(Svartfjallaland: Prva crnogorska fudbalska liga — Prva CFL — 1. CFL),* kölluð **Meridianbet 1. CFL** af styrktarástæðum, er efsta atvinnumannadeildin í fótbolta í Svartfjallalandi. Keppnin var stofnuð árið 2006 og er hún rekin af Knattspyrnusambandi Svartfjallalands. 10 lið taka þátt í þessari deild. Sigurvegari fyrstu deildarinnar í Svartfjallalandi hefst leik í annarri umferð undankeppni Meistaradeildar UEFA. Liðin sem enda í öðru og þriðja sæti, ásamt bikarmeistara Svartfjallalands, leika í undankeppni UEFA Conference League. Neðsta liðið fellur beint niður í 2. deild Svartfjallalands, en liðin í næst neðstu tveimur sætunum taka þátt í umspili um sæti í fyrstu deildinni.

## Liðin tímabilið 2024–25
Eftirfarandi lið munu keppa á tímabilinu 2024–25.

## Meistarar eftir tímabilum

### Frammistaða eftir félagi

## Sjá meira
*Svartfellska karlalandsliðið í knattspyrnu

## Tilvísanir

## Heimildir
*Opinber vefsíða Knattspyrnusambands Svartfjalla
Theoz

**Theodor Jan Haraldsson** eða **Theoz** (fæddur 17. júlí 2005, Linköping, Svíþjóð) er sænskur söngvari, dansari og leikari. Hann tók þátt í lokakeppni Melodifestivalen 2022 og 2023.

## Tenglar
C.F. Belenenses

**Clube de Futebol Os Belenenses**, einnig þekkt sem **Belenenses**, er portúgalskt knattspyrnulið frá Belém-hverfi í Lissabon. Félagið var stofnað árið 1919 og hefur unnið efstu deild í Portúgal einu sinni, tímabilið 1945-1946, en nú leikur það í þriðju efstu deild, eftir fall úr annarri deild tímabilið 2023-2024. Tveir Íslendingar hafa leikið með félaginu, þeir Helgi Valur Daníelsson og Eggert Gunnþór Jónsson. 

## Tilvísanir
Burton Albion

**Burton Albion** er enskt knattspyrnulið frá Burton upon Trent í Staffordshire. Félagið leikur í ensku fyrstu deildinni, sem er þriðja efsta stig ensku deildakeppninnar. Í júní 2024 var félagið keypt af Nordic Football Group, en 6 Íslendingar eru hluti af þeim fjárfestahópi. Félagið er eitt þriggja breskra knattspyrnuliða sem hefur, í hluta eða að heild, verið í eigu íslenskra aðila. Hin tvö eru Stoke City og West Ham United. Einn Íslendingur er í núverandi leikmannahópi félagsins, Selfyssingurinn Jón Daði Böðvarsson

## Tilvísanir
Son Sann

**Son Sann** (5. október 1911 – 19. desember 2000) var kambódískur stjórnmálamaður og andkommúnistaleiðtogi sem gegndi embætti forsætisráðherra Kambódíu frá 1. maí 1967 til 31. janúar 1968. Hann komst til valda eftir að Lon Nol var rekinn úr embætti í kjölfar uppreisnar Rauðu kmeranna í Battambang-héraði, sem var undanfari borgarastyrjaldarinnar sem braust út í kjölfarið. 

Brotthætt stjórn Son Sann þurfti að horfast í augu við uppreisnir og litlar uppreisnir sem Rauðu kmerarnir hófu, þar til kommúnistaskæruliðar hófu sína fyrstu stóru sókn 17. janúar 1968 (eftir að fyrsta uppreisnin í mars 1967 mistókst) og hófu formlega borgarastyrjöldina í Kambódíu, sem lauk árið 1975 og leiddi til stofnunar alræðisstjórnar Pol Pots. Þar sem Son Sann gat ekki stjórnað skæruliðunum var Penn Nouth skipt út fyrir hann þann 31. janúar.

Hann var neyddur í útlegð árið 1970 eftir valdaránið gegn Norodom Sihanouk, þannig að hann var ekki í landinu þegar Rauðu kmerarnir sigruðu, né þegar þeim var steypt af stóli árið 1979. Eftir fall annarrar sósíalísku stjórnarinnar árið 1992 stofnaði Son Sann Búddíska frjálslynda lýðræðisflokkin, sem hann tók þátt í fyrstu frjálsu kosningunum í landinu árið 1993. Hann endaði í þriðja sæti með 10 sæti, en var hluti af síðari samsteypustjórninni og gegndi stöðu forseta þjóðþingsins. Eftir valdarán Hun Sens árið 1997 fór Son Sann í útlegð til Frakklands þar sem hann lést úr hjartabilun í desember 2000.

Son Sann útskrifaðist frá HEC Paris.

## Tilvísanir
FC Girondins de Bordeaux

**FC Girondins de Bordeaux**, einnig þekkt sem **Bordeaux**, er franskt knattspyrnulið frá Bordeaux. Liðið keppir í fjórðu efstu deild í Frakklandi, eftir að hafa verið dæmt niður um tvær deildir árið 2024. Félagið hefur unnið franska meistaratitilinn í knattspyrnu alls sex sinnum, síðast tímabilið 2008-2009. Einn Íslendingur hefur leikið með félaginu, Arnór Guðjohnsen. 

## Tilvísanir
AS Saint-Étienne

**AS Saint-Étienne** er franskt knattspyrnulið frá Saint-Étienne. Liðið leikur í Ligue 1, efstu deild frönsku knattspyrnunnar, eftir að hafa lent í öðru sæti annarrar deildar tímabilið 2023-2024. Félagið hefur næst oftast unnið frönsku efstu deildina eða tíu sinnum, en einungis Paris Saint-Germain hefur unnið hana oftar. Enginn Íslendingur hefur leikið með félaginu. 

## Tilvísanir
Ancestress

„**Ancestress**“ er lag eftir íslensku söngkonuna Björk, með bakröddum frá syni hennar Sindra Eldon. Lagið kom út 22. september 2022 sem þriðja smáskífan af tíundu stúdíóplötu hennar, *[[Fossora]]*. Lagið var samið í virðingarskyni við móður Bjarkar sem lést árið 2018.

## Tilvísanir
Jerome Powell

**Jerome Hayden Powell** (f. 4. febrúar 1953) er bandarískur lögmaður og bankamaður. Hann er núverandi bankastjóri Seðlabanka Bandaríkjanna frá árinu 2018. 

Powell er álitinn hófsamur Repúblikani. Eignir hans eru metnar upp á um 61 milljón Bandaríkjadala.

## Æviágrip
Jerome Powell útskrifaðist með gráðu í stjórnmálafræði frá Princeton-háskóla árið 1975 og í lögfræði frá Georgetown-háskóla árið 1979. Ólíkt sumum fyrri seðlabankastjórum Bandaríkjanna er hann ekki með doktorsgráðu í hagfræði.

Powell hóf starfsferil sinn í lögmennsku. Árið 1984 hóf hann störf við fjárfestingabankann Dillon, Read and Company í New York.

Árið 1993 varð Powell aðstoðarfjármálaráðherra í ríkisstjórn George H. W. Bush. Eftir kjör Bills Clinton hóf hann störf hjá bankanum Bankers Trust árið 1993. Powell átti í tengslum við eignastýringarfélagið Carlyle Group frá 1997 til 2005.

Í desember 2011 útnefndi Barack Obama Powell formlega í bankastjórn Seðlabanka Bandaríkjanna. Tilnefning hans var samþykkt af öldungadeild Bandaríkjaþings árið 2012. Þann 2. nóvember 2017 skipaði Donald Trump hann opinberlega seðlabankastjóra Bandaríkjanna í stað fráfarandi bankastjórans Janet Yellen. Öldungadeildin samþykkti skipun hans þann 23. janúar 2018 með 84 atkvæðum gegn 13. Powell tók við embætti þann 5. febrúar sama ár.

Í desember 2018 gagnrýndi Trump forseti háa stýrivaxtastefnu seðlabankans undir stjórn Powell. Hann lýsti yfir áhuga á að reka Powell en þar sem bandarísk lög tryggja sjálfstæði seðlabankans hefur hann ekki heimild til þess.

Í október 2020 seldi Powell hluta sinn í hlutabréfasjóðnum Vanguard, sem inniheldur ýmis fyrirtæki með skráningu í kauphöll Bandaríkjanna, fyrir andvirði einnar til fimm milljóna dollara. Þessi viðskipti, sem voru gerð stuttu fyrir hrun í verðbréfamörkuðum á Wall Street, leiddi til ásakana gegn Powell um hagsmunaárekstur. Vinstri armur Demókrataflokksins hvatti Joe Biden til að endurútnefnda Powell ekki í embætti seðlabankastjóra. Þann 5. nóvember 2021 endurútnefndi Biden Powell engu að síður seðlabanlastjóra til annars fjögurra ára tímabils. Öldungadeildin staðfesti endurútnefningu hans þann 12. maí með 80 atkvæðum gegn 19.

## Tilvísanir
Renault í Formúlu 1

Franski bílaframleiðandinn Renault hefur verið viðrinn Formúlu 1 á mismunandi tímabilum síðan 1977 bæði sem lið og vélaframleiðandi. Renault byrjaði sem lið með sínar eigin vélar árið 1977 og var fyrsta liðið til að vera með vél með forþjöppu. Árið 1983 byrjaði Renault að sjá öðrum liðum fyrir vélum. Þrátt fyrir að hafa unnið nokkrar keppnir dróg liðið sig úr Formúlu 1 árið 1985 en hélt áfram að framleiða vélar fyrir önnur lið þar til 1986.

Renault kom aftur inn sem vélaframleiðandi árið 1989. Það vann 5 ökumannstitla og 6 bílasmiðstitla milli 1992 og 1997 með Williams og Benetton en hætti árið 1997, einstök lið héldu áfram að nota Renault vélar til ársins 2000 en án aðkomu Renault.

Árið 2000 keypti Renault Benetton Formúlu liðið (áður Toleman). Renault hóf aftur vélaframleiðslu árið 2001 og breytti nafninu á liðinu í Renault árið 2002. Liðið vann titil ökumanna og bílasmiða árið 2005 og 2006.

Árið 2011 hafði Renault selt allan hlut sinn í liðinu og varð það þá Lotus F1 Team. Renault hólt þó áfram vélaframleiðslu sinni og vann fjóra titla ökumanna og bílasmiða sem vélaframleiðandi fyrir Red Bull á árunum 2010 til 2013.

Renault keypti aftur Lotus liðið árið 2016 og breytti nafninu í Renault. Liðið vann engar keppnir þar til ársins 2021 þegar liðinu var breytt í Alpine F1, Renault hélt þó áfram að sjá Alpine fyrir vélum. Renault mun hætta framleiðslu sinni á vélum eftir 2025 tímabilið.

Sem liðseigandi hefur Renault unnið tvo titla ökumanna og bílasmiða en 12 titla bílasmiða og 11 titla ökumanna sem vélaframleiðandi. Sem vélaframleiðandi hefur Renault unnið yfir 160 keppnir sem er fjórða hæsta í sögu Formúlu 1.

## Tilvísanir
Crewe Alexandra F.C.

**Crewe Alexandra Football Club,** einnig þekkt sem **Crewe**, er enskt knattspyrnulið frá bænum Crewe í Cheshire á Englandi.  Félagið var stofnað árið 1877 af starfsmönnum járnbrauta í bænum og nefnt eftir Alexöndru prinsessu, eiginkonu Játvarðar 7. Bretlandskonungs. Alexandra var dóttir Kristjáns 9. danakonungs.

Félagið hefur aldrei leikið í ensku úrvalsdeildinni.

## Íslendingar hjá Crewe Alexandra
Einn Íslendingur, Gylfi Þór Sigurðsson hefur leikið með félaginu

og Guðjón Þórðarson var knattspyrnustjóri liðsins tímabilið 2008-2009 

## Tilvísanir
Hörður Unnsteinsson

**Hörður Unnsteinsson** (fæddur 18. febrúar 1986 er íslenskur körfuknattleiksþjálfari og sjónvarpsþáttastjórnandi. 

## Þjálfaraferill
Hörður hefur verið aðstoðarþjálfari hjá KR, Skallagrím og Stjörnunni auk þess að starfa við yngri flokka þjálfun á Íslandi og í Noregi. Hann var þjálfari kvennaliðs KR árunum 2021 til 2025 en hann þjálfaði liðið einnig seinni hluta 2014–2015 tímabilsins. Samhliða þjálfun hefur hann verið þáttastjórnandi í Körfuboltakvöldi á Stöð 2.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Tölfræði í efstu deild karla 2004-2006 á kki.is
*Tölfræði á kki.is
Uthman ibn Affan

**Uthman ibn Affan** (u. þ. b. 573 eða 576 – 17. júní 656) var þriðji kalífi Rasídunveldisins. Hann ríkti frá árinu 644 þar til hann var myrtur árið 656. Uthman var frændi, tengdasonur og fylgismaður Múhameðs spámanns og lék lykilhlutverk snemma í sögu íslams. Sem kalífi lét hann safna saman staðlaðri útgáfu af Kóraninum, *[[Kóran Uthmans]]*, sem enn er í notkun í dag. Uthman lét eyðilegga allar eldri útgáfur af kóraninum og dreifði hinni nýju stöðluðu útgáfu helgiritsins meðal þegna sinna.

Áður en forveri Uthmans, Ómar mikli kalífi (sem ríkti 634–644), lést hafði hann skipað trúnaðarnefnd til að kjósa eftirmann sinn. Uthman, sem þá var um 68–71 ára gamall, var kjörinn kalífi og var hann þá elsti maðurinn til að gegna þessu æðsta embætti. Í valdatíð Uthmans lagði kalífadæmið undir sig meira landsvæði í Persíu árið 650 og náði alla leið til Khorasan árið 651. 

Utham jók miðstýringu í stjórnsýslunni og stuðlaði að hröðum vexti í efnahagslífinu. Mörgum þegnum Uthmans fannst hann helst til ráðríkur og líkaði ekki hvernig hvernig hann skattlagði bæi og lét féð renna til fjölskyldu sinnar og herliðs síns. Síðustu ár Uthmans á valdastól einkenndust hins af andófi sem snerist brátt upp í vopnaða uppreisn. 

Árið 656 skipaði Uthman náinn ættingja sinn ríkisstjóra í Egyptalandi. Egypskir uppreisnarmenn héldu á fund Uthmans eftir skipunina til að krefjast þess að ríkisstjórinn yrði leystur úr embætti. Uthman lést samþykkja kröfur þeirra en þegar uppreisnarmennirnir sneru aftur til Egyptalands tók þræll á móti þeim sem Uthman hafði sent til að taka leiðtoga þeirra af lífi. Þeir sneru því aftur til Medínu, sátu um heimili Uthmans og tóku hann af lífi.

Múslimar innan trúargreinarinnar súnní líta á Uthman sem hinn þriðja af „réttleiddu kalífunum“ fjórum.

## Tilvísanir
Sigurður Jónsson (f. 1966)

**Sigurður Jónsson** er íslenskur fyrrum knattspyrnumaður og þjálfari. 
Sigurður fæddist á Akranesi árið 1966 og hóf ungur að árum að leika fyrir meistaraflokk ÍA. Hann vakti snemma athygli fyrir hæfileika sína og lék sinn fyrsta landsleik aðeins 16 ára að aldri, þegar hann kom inn á sem varamaður fyrir sveitunga sinn Pétur Pétursson í leik Íslands við Möltu.Sigurður hélt 18 ára í atvinnumennsku, lék meðal annars á Englandi og í Svíþjóð, en meiðsli settu strik í reikninginn. Að loknum leikmannaferlinum hefur Sigurður þjálfað ýmis lið, hér á landi sem og erlendis.

## Tilvísanir
Varðskipið Óðinn

**Varðskipið ''Óðinn*** getur átt við eftirfarandi skip:
*[[Varðskipið Óðinn (1926)|Varðskipið *Óðinn* (1926)]] - Annað varðskip Landhelgisgæslunnar.
*[[Varðskipið Óðinn (1938)|Varðskipið *Óðinn* (1938)]] - Byggt á Akureyri 1938. Þegar þriðji *Óðinn* var byggður, fékk skipið nafnið *Gautur*.
*[[Varðskipið Óðinn (1960)|Varðskipið *Óðinn'' (1960)]] - Í þjónustu Landhelgisgæslunnar frá 1960 til 2006.
Heiðrún II

**''Heiðrún'' II ÍS 12**  var íslenskur 153 tonna vélbátur frá Bolungarvík. Báturinn fórst í hamfaraveðrinu í Ísafjarðardjúpi 4. febrúar 1968 og með honum sex manns. Skipið var smíðað á Akranesi árið 1963 fyrir Pál Ó. Pálsson í Sandgerði og hét áður *Páll Pálsson* GK 360. Seinna eignaðist Einar Guðfinnsson, útgerðarmaður í Bolungarvík bátinn, og fékk það nafnið *Heiðrún* II.

## Hamfaraveðrið 1968
Báturinn var við það að slitna frá höfninni í Bolungarvík og var ákveðið að sigla honum til Ísafjarðar þar sem hafnaraðstæður voru mun betri. Ákveðið var að fá skipstjórann Leif Jónsson til að stýra bátnum í ferðinni en megnið af áhöfninni var veðurteppt í Hnífsdal fyrir utan vélstjórann Rögnvald Sigurjónsson sem var komin um borð með tveimur sonum sínum. Áður en Leifur komst um borð slitnuðu síðustu landfestarnar og var því afráðið að Rögnvaldur, sem var einnig reyndur skipstjóri, myndi stýra honum í ferðinni. Þegar *Heiðrún* II var úti fyrir Hnífsdal bilaði radarinn og ekki þótti hættandi að reyna að sigla inn Skutulsfjörðinn blint. Var því ákveðið að báturinn myndi leita vars undir Snæfjallaströnd. Á meðan þessu stóð var Rögnvaldur í stöðugu talstöðvarsambandi við Jón Eggert Sigurgeirsson, skipstjóra *Heiðrúnar* II, sem var um borð í *Guðmundi Péturs* í Ísafjarðarhöfn.

Um klukkan 23:15 um kvöldið taldi varðskipið ''Óðinn'' sig hafa fundið *Heiðrúnu* II 1,2 sjómílur frá Bjarnanúp og sendi henni gaf henni upp staðarákvörðun áður en varðskipið varð frá að hverfa vegna ísingar. Síðast heyrðist frá bátnum á milli klukkan tólf og eitt um nóttina. Þegar *Óðinn* kom aftur á svæðið eftir miðnætti fann það engin merki um bátinn. Leit bar ekki árangur og var henni formlega hætt 8. febrúar.

Sama dag fórst breski togarinn ''Ross Cleveland'' út af Arnarnesi og togarinn ''Notts County'' strandaði við Snæfjallaströnd. 18 af 19 manna áhöfn *Ross Cleveland* fórust en varðskipið ''Óðinn'' bjargaði 18 af 19 manna áhöfn *Notts County*.

### Áhöfn
*Rögnvaldur Sigurjónsson - Vélstjóri sem var skipstjóri í ferðinni.
*Ragnar Rögnvaldsson - 18 ára, háseti og sonur Rögnvaldar.
*Sigurjón Rögnvaldsson - 17 ára, háseti og  sonur Rögnvaldar.
*Páll Ísleifur Vilhjálmsson - 31 árs, vélstjóri á vélskipinu *Guðmundi Péturs*.
*Kjartan Halldór Kjartansson, 23 ára, háseti á vélbátnum *Einari*.
*Sigurður Sigurðsson, 17 ára, háseti.

## Sjá einnig
*Hamfaraveðrið í Ísafjarðardjúpi 1968

## Tilvísanir
The Who

**The Who** er ensk rokkhljómsveit sem stofnuð var árið 1964. Klassíska liðskipan sveitarinnar (1964–1978) var Roger Daltrey (söngur), Pete Townshend (gítar), John Entwistle (bassi) Keith Moon (trommur). 

Með þekktari verkum sveitarinnar er platan *Quadrophenia* (1973). Hún er þemaplata og rokkópera líkt og platan *[[Tommy (breiðskífa)|Tommy]]* (1969). The Who spiluðu á hinni goðsagnakenndu hippahátíð Woodstock árið 1969. Sveitin gat sér einnig orðspor með því að eyðileggja hljóðfæri sín á tónleikum.

Keith Moon, trommari sveitarinnar, lést árið 1978 og John Entwistle, bassaleikari, árið 2002. Zak Starkey, sonur Ringo Starr, spilaði með sveitinni frá 1996 til 2025. Sveitin fór í lokatónleikaferðalag sitt um Norður-Ameríku árið 2025. 
 The Who hlutu inngöngu í Frægðarhöll rokksins árið 1990.

## Breiðskífur
*My Generation (1965)
*A Quick One (1966)
*The Who Sell Out (1967)
*Tommy (1969)
*Who's Next (1971)
*Quadrophenia (1973)
*The Who by Numbers (1975)
*Who Are You (1978)
*Face Dances (1981)
*It's Hard (1982)
*Endless Wire (2006)
*Who (2019)

## Tenglar
* [The Who á [Allmusic] ]

## Tilvísanir
Hamfaraveðrið í Ísafjarðardjúpi 1968

**Hamfaraveðrið í Ísafjarðardjúpi 1968** var óveður sem gekk yfir Ísafjarðardjúp 3-5. febrúar 1968. Fleiri tugir breskra og íslenskra togara leituðu vars í Ísafjarðardjúpi þegar óveður gekk yfir Vestfirði. Mikil ísing hlóðst upp á skipunum og börðust áhafnir þeirra alla nóttina við að berja af ís til að bjarga skipunum. Breski togarinn ''Ross Cleveland'' og íslenski vélbáturinn ''Heiðrún'' II fórust í djúpinu í óveðrinu og breski togarinn ''Notts County'' strandaði við Snæfjallaströnd með þeim afleiðingum að 26 sjómenn fórust á skipunum þremur en 19 björguðust. Fjöldi annara skipa lentu í miklum hremmingum, þar á meðal *Hug­rún­* ÍS-7, sem var síðasta skipið til að komast til hafnar í óveðrinu.

## Skip sem lentu í óveðrinu
Talsverður fjöldi breskra og íslenskra skipa lenti í óveðrinu. Sökum fjölda þeirra var talin mikil hætta á ásiglingum þar sem radar búnaður flestra skipa var óvirkur vegna ísingar og útsýni lítið sem ekkert. Hér fyrir neðan má finna þau skip sem helst hefur verið fjallað um í tengslum við óveðrið.

### ''Ross Cleveland''

*Ross Cleveland* var breskur togari frá Hull. Hann hvolfdi og sökk úti fyrir Arnarnesi við Skutulsfjörð að kvöldi sunnudagins 4. febrúar sökum ísingar. Þrír skipverjar komust í björgunarbát en einungis einn þeirra, Harry Eddom, var á lífi þegar bátinn rak á land í Seyðisfirði. Mikið fjölmiðlafár varð hjá breskum dagblöðum þegar fréttist af björgun hans og lenti Úlfur Gunnarsson, yfirlæknir á Ísafirði, í handalögmálum við blaðamenn þegar þeir reyndu að brjóta sér leið inn á sjúkrahúsið þar sem Eddom lá.

### ''Heiðrún'' II

*Heiðrún* II var vélbátur frá Bolungarvík. Áhöfn bátsins sigldi úr Bolungarvíkurhöfn, stuttu á eftir *Hug­rún­* ÍS-7, eftir að hann tók að slitna frá bryggju. Síðast heyrðist frá bátnum um klukkan eitt um nóttina en hann fannst hvergi þegar varðskipið ''Óðinn'' leitaði að því þar sem talið er að það hafði verið í vari. Sex manns fórust með bátnum, þar af skipstjórinn og tveir synir hans.

### ''Notts County''

*Notts County* var breskur togari. Hann strandaði við Snæfjallaströnd en varðskipið *Óðinn* bjargaði 18 af 19 manna áhöfn skipsins.

### ''Hug­rún­'' ÍS-7
*Hug­rún­* ÍS-7 var 200 tonna vélbátur frá Bolungarvík. Báturinn sigldi úr Bolungarvíkurhöfn með Há­v­arð Ol­geirs­son, skipstjóra, og Bjarna Benediktsson, 18 ára annan vélstjóri, um borð. Báturinn komst við illan leik í höfn á Ísafirði að morgni 4. febrúar.

### Varðskipið ''Óðinn''
Áhöfnin á varðskipinu ''Óðinn'' vann mikið þrekvirki á meðan óveðrinu stóð en það kom bæði að björgun áhafnar *Notts County* og leitinni að *Heiðrúnu* II. Sigurður Þ. Árnason, skipherra á Óðni, var seinna sæmd­ur bresku OBE-orðunni (enska: *Officer of the Most Excell­ent Or­der of the Brit­ish Empire*) fyr­ir björg­un skip­verj­anna af *Notts County* og stýrimennirnir Sig­ur­jón Hann­es­son og Pálmi Hlöðvers­son hlutu þá hvor um sig orðuna* The Sea Gall­antry Me­dal of Gold*.

## Í öðrum miðlum
*Útvarpsþáttaröðin ''Hyldýpi'' í umsjón Höllu Ólafsdóttur og Birgis Olgeirssonar á RÚV fjallar um óveðrið.
**Útkall í Djúpinu*, bók frá 2001 eftir Óttar Sveinsson.

## Tilvísanir
Örebro SK

**Örebro Sportklubb**, einnig þekkt sem **Örebro**, er sænskt knattspyrnulið frá Örebro. Liðið leikur í Superettan, næst efstu deild Svíþjóðar. 

## Íslendingar í Örebro
Nokkur fjöldi Íslendinga hefur leikið með liðinu.
*Valgeir Valgeirsson
*Axel Óskar Andrésson
*Hjörtur Logi Valgarðsson
*Eiður Aron Sigurbjörnsson
*Gunnlaugur Jónsson
*Sigurður Jónsson
*Hlynur Birgisson
*Arnór Guðjohnsen
*Hlynur Stefánsson

## Tilvísanir
Aðalbjörg (skip frá 1935)

**''Aðalbjörg'' RE 5** er 30 tonna eikarskip sem var smíðað í atvinnubótavinnu hjá Reykjavíkurborg í kreppunni miklu 1935. *Aðalbjörgin* var eitt af fjórum skipum sem bærinn lét smíða milli 1934 og 1936. Einar Sigurðsson gerði bátinn lengst af út til veiða og var skipstjóri. Árið 1986 var skipinu lagt og það afhent Reykjavíkurborg til varðveislu. Eftir það var það lengi geymt á Granda, en árið 2010 var það flutt á vegum Borgarsögusafns í Korngarða til viðgerða.

## Tilvísanir
Gróa (hljómsveit)

**Gróa** er íslensk post-pönkhljómsveit sem var stofnuð árið 2017 af þeim systrum Karólínu Einars Maríudóttur og Hrafnhildi Einars Maríudóttur og vinkonu þeirra Fríðu Björg Pétursdóttir.

Sveitin tók átt í Músíktilraunum árið 2017 og komst í úrslit. . Gróa spilaði á Iceland Airwaves árið 2019 og voru tónleikarnir teknir upp. 

Marta Ákadóttir gekk til liðs við sveitina árið 2023.

## Breiðskífur
* GRÓA" (2018)
*Í Glimmerheimi (2019)
*Things I Like To Do (2021)

## Tilvísanir
Harry Eddom

**Harry Eddom** (fæddur 1941) er enskur fyrrum sjómaður. Hann var eini maðurinn sem lifði af togaraharmleikinn þrefalda árið 1968 þegar þrír togarar frá Hull fórust á innan við mánuði með þeim afleiðingum að 58 fórust.

## ''Ross Cleveland''

Eddom var ráðinn sem háseti á ''Ross Cleveland'' í desember 1967. Hann hafði farið eina ferð með skipinu áður en það hélt til veiða á Íslandsmiðum í byrjun árs 1968. Í febrúar 1968 leitaði skipið vars við Grænuhlíð í Ísafjarðardjúpi sökum hamfaraveðurs sem þá geysaði. Sökum veðurs hlóðst mikill ís utan á yfirbyggingu skipsins og ratsjá. Áhöfnin reyndi hvað hún gat að berja ísinn af skipinu og skipstjóri *Ross Cleveland* reyndi að færa það nær Arnarnesi við Skutulsfjörð þar sem veðrið átti að vera skárra. Mikil ísing gerði það þó að verkum að skipinu hvolfdi og sökk rétt fyrir miðnætti þann 5. febrúar.

Á þeim tíma hafði Eddom verið úti við að hreinsa ís af skipinu, íklæddur í vatnsheldan fatnað. Honum skolaði fyrir borð en var bjargað um borð í björgunarbát af Barry Rogers og Walter Hewitt. Björgunarbátinn rak í fleiri klukkutíma áður en hann rak á land utarlega í Seyðisfirði. Á þeim tíma höfðu bæði Rogers og Hewitt dáið úr vosbúð. Eddom gekk inn fjörðinn þangað til  hann fann sumarhús í botni þess en sökum kraftleysis náði hann ekki að brjótast inn í það. Í staðinn fór hann bak við húsið til að vernda sig fyrir vindinum og stóð þar fram undir morguninn, óttasleginn við að ef hann myndi setjast niður þá myndi hann sofna og deyja. Morguninn eftir uppgötvaði hinn 14 ára gamli bóndasonur, Guðmann Guðmundsson, Eddom og aðstoðaði hann við að komast í skjól. Eftir að hafa hvílst á bænum kom báturinn *Svanur* og flutti Eddom til Ísafjarðar.

Fréttirnar um björgun hans ollu fjölmiðlafári hjá breskum daglöðum sem börðust um að fá einkafrásögn um björgun hans. Dagblaðið *[[The Sun]]* flaug eiginkonu hans, Rita Eddom, og fjölskyldu til Íslands en við komuna á Keflavíkurflugvöll brutust út slagsmál á milli starfsmanna *The Sun* og annarra breskra blaðamanna. Aftur kom til handalögmála við sjúkrahúsið á Ísafirði þar sem Úlfur Gunnarsson, yfirlæknir, og starfsfólk sjúkrahússins þurftu að slást við blaðamenn sem reyndu að brjóta sér leið í gegnum aðalinnganginn til að ná til Eddom.

## Seinni ár
11 vikum eftir að slysið var Eddom farinn aftur á sjó um borð í *Ross Antares*. Hann var skipstjóri togarans *Benella H 132* í öðru Þorskastríðinu og í desember 1972 skar varðskipið ''Óðinn'' burtu veiðarfærin hans en það var sama varðskipið og bjargaði 18 breskum sjómönnum af togaranum ''Notts County'' sem strandaði í Ísafjarðardjúpi í sama óveðri og *Ross Cleveland* sökk.

Saga Eddoms birtist í bókinni *Útkall í djúpinu* eftir Óttar Sveinsson árið 2001.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Trawler man retuns home á Youtube.com