open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nova

**Nova** var stofnað í maí 2006. Í lok mars 2007 fékk Nova úthlutað 3G rekstrarleyfi og opnaði svo formlega 1. desember 2007. Þann 4. apríl 2013 hóf Nova 4G/LTE þjónustu, fyrst íslenskra símafyrirtækja og þann 10. október 2017 setti félagið fyrstu 4.5G sendana í loftið. Nova á og rekur eigið 4G/4.5G farsíma- og netkerfi á landsvísu. Í febrúar 2019 hóf Nova prófanir á fyrsta 5G sendinum á Íslandi og í maí 2020 fór Nova í loftið með 5G farsíma- og netþjónustu. Árið 2016 bætti Nova ljósleiðaraþjónustu í vöruframboð sitt sem byggir á ljósleiðarakerfi Gagnaveitunnar. Ljósleiðari hjá Nova styður 1000 Mb/s hraða.  

## Dreifikerfi
Nova rekur eigið 3G og 4G farsíma- og netkerfi sem nær til um 95% landsmanna. En einnig eru Vodafone og Nova með samning um samnýtingu farsímakerfa hvort annars. Samningurinn felur í sér að Vodafone fær aðgang að nýju dreifikerfi Nova fyrir þriðju kynslóð farsíma (3G) og Nova fær aðgang að GSM farsímakerfi Vodafone. Í lok árs 2011 voru notendur orðnir 100.000 þúsund.

## Auglýsingaherferðir
Nova hefur framleitt margar auglýsingar sem hafa vakið umræðu. Árið 2020 komu þau með nýja herferð með slagorðinu "Allir úr" sem sýndi fjölmargt nakið fólk með snjallúrum að gera venjulega hluti eins og að labba, synda og dansa. Skilaboðin voru að ef þú notaðir snjallúr gætir þú skilið símann eftir heima, sem getur hjálpað með andlega heilsu. Þau vildu líka tala um líkamsvirðingu, þau segja að við erum "af öllum mögulegum stærðum og gerðum" og það er ekkert til að skammast sín um. Auglýsingin var deild á samfélagsmiðlinum Reddit þar sem það fékk 30.000 læks og 3.000 ummæli, henni var líka deilt á Vimeo þar sem það fékk 730 þúsund áhorf.

Árið 2023 kom Nova með nýja herferð með slagorðinu "Elskum öll" sem sýndi mörg pör af mörgum mismunandi kynhneigðum, kynvitundum, kynþáttum og hæfileikum kyssandi, hvetjandi til að elska alla óháð kynhneigð, kynvitund og kynþætti. Lagið sem spilar í bakgrunninum er lagið *Þú fullkomnar mig* eftir Sálin hans Jóns míns og spilað af Björtum sveiflum.

## Tengt efni
*Síminn
*Vodafone
*Tal
*Novator

## Tilvitnanir


## Tenglar
* Heimasíða Nova
* Þjónustusvæði Nova.
* Nova Appið
* Nova TV
Ungmennafélagið Neisti (Djúpavogi)

**Ungmennafélagið Neisti** á Djúpavogi var stofnað árið 1919. Félagið var eins og önnur ungmennafélög stofnað í kringum almenna félagsstarfsemi, ekki endilega íþróttir. Neistinn var hús á Djúpavogi þar sem starfsemin var lengi vel hýst en þar voru haldnar margar skemmtanir.

Félagið rekur nú íþróttastarfsemi á Djúpavogi sem hefur verið grundvöllur fyrir félagslífi á staðnum. Stundaðar eru æfingar í fótbolta, sundi og frjálsum íþróttum. Meistaraflokksliði hefur verið haldið úti samfleytt í átta ár.
Ungmennafélagið Neisti

**Ungmennafélagið Neisti** getur átt við eftirfarandi:
* Ungmennafélagið Neista á Djúpavogi
* Ungmennafélagið Neista á Hofsósi
* Ungmennafélagið Neista á Drangsnesi
Laplacevirki

**Laplacevirki** er mikilvægur virki í stærðfræði og eðlisfræði sem nefndur er í höfuðið á Pierre-Simon Laplace. Sé virkjanum beitt á samfellt, deildanlegt fall, &phi; fæst summa allra annarra hlutafleiða fallsins, sem jafngildir því að reikna sundurleitni af stigli fallsins, þ.e. *div* (*grad* *&phi;*). Virkinn er táknaður með \Delta\,&nbsp; eða \nabla^2&nbsp;, sem rita má þannig í kartesíuhnitum:
 
\nabla^2=\frac{\partial^2}{\partial x^2}+\frac{\partial^2}{\partial y^2}+\frac{\partial^2}{\partial z^2}.

**Jafna Laplace** er jafnan &Delta; &phi; = 0, sem er gífurega mikilvæg í stærðfræðilegri eðlisfræði, en lausnirnar nefnast þýð föll.
Lofttæmi

**Lofttæmi**, **lofttómt rúm**, **tóm** eða **vakúm** er hugtak í eðlisfræði, sem á við rými sem ekki inniheldur neitt efni né rafsegulgeislun og hefði loftþrýsting 0 Pa. Útgeimurinn, milli stjarnanna, kemst næst því að vera lofttæmi, þó að þar megi finna stöku frumeindir, bakgrunnsgeislun og ljós frá geimfyrirbærum, en þrýstingur er um 1 fPa (femtópaskal). Mesta lofttæmi sem næst á jörðu er um 10 pPa eða 10.000 faldur þrýstingurinn í útgeimnum.
FARICE-1

**FARICE–1** er sæstrengur sem tengir saman Ísland, Færeyjar og Skotland. Íslenskir hluthafar eiga 80% hlut í strengnum á meðan Færeyskir hluthafar eiga 20% hlut. Hluthafar í strengnum eru E-Farice, Faroese Telecom og Kall p/f ásamt fleiri aðilum bæði í Færeyjum og á Íslandi. Strengurinn fór í  notkun í mars árið 2004 og tók við af CANTAT–3 sæstrengnum sem í dag er notaður sem varastrengur fyrir Færeyjar og Ísland.

Strengurinn fer í gegn um eftirtalda staði:

* 1. Seyðisfjörð, landlína liggur til 2. Reykjavíkur
* 3. Funningsfjörð í Færeyjum, landlína liggur til 4. Þórshafnar
* 5. Dunnet Bay á Skotlandi, landlína liggur til 6. Edinborgar.

## Tenglar

Heimasíða FARICE-1
Æð

**Æð** er hluti af blóðrásarkerfinu sem flytur blóð um líkamann. Æðum er skipt í slagæðar, bláæðar og háræðar.
Sjálfsævisaga

**Sjálfsævisaga** eða **æviminningar** er ævisaga þar sem höfundurinn er umfjöllunarefnið.

Matthías Jochumsson ritaði sjálfsævisögu („Sögukaflar af sjálfum mér“), en í kaflanum „Þriðja útförin mín“ segir hann frá yrkingu Lofsöngsins.

## Tengt efni
* Ævisaga
* Listi yfir sjálfsævisögur
* Memoir
Staðarfall

**Staðarfall** (*locativus*) er fall í málfræði sem á við um dvöl á (einhverjum) stað.

Meðal tungumála sem hafa staðarfall má nefna latínu, sem á elsta stigi málsins hafði sérstakt staðarfall, þótt það hafi síðar horfið að mestu úr málinu. Þá tók staðarsviptifall (*ablativus loci*) við hlutverki staðarfallsins. Eigi að síður eru eintaka leifar eftir að stafarfalli í klassískri latínu, t.d.: *domi* (heima), *humi* (á jörðinni) og *ruri* (uppi í sveit).

Í öðrum málum hefur þágufall tekið yfir notkun staðarfallsins, t.d. í forngrísku og íslensku.

Í íslensku er staðarfall ekki til en í þess stað er notað staðarþágufall þar sem forsetningum  eða  er sleppt og staðarnafnið er þess í stað notað í þágufalli. Það er t.d. notað í póstfangi, upphafi bréfa og niðurlagi skjala. 

Dæmi um staðarþágufall utan á bréfi:
:Jón Jónsson 
:**Suðurgötu** 109
:220 **Hafnarfirði**
:Ísland

Hér er Suðurgata höfð í staðarfalli, sem og Hafnarfjörður. 

## Sjá einnig
* Þágufall

## Heimildir


## Tenglar
* 
* ''Veðurfregnir''; grein í Morgunblaðinu 1992
Staðarþágufall

**Staðarþágufall** (fræðiheiti: *ablativus loci*) er þágufall sem er „jafngamalt málinu“ eins og Baldur Jónsson prófessor skrifaði einu sinni, og er helst notað til að upplýsa um staðsetningu án þess að nota forsetningu. Núorðið er staðarþágufallið að mestu notað í dagsetningum bréfa og í heimilisföngum. Þegar skrifað er á bréfhaus: Langholtsvegi, 28. janúar 2010 til að gefa til kynna hvar bréfið er skrifað, eða utan á umslög: 

:Jón Jónsson, 
:Langholtsvegi 106 
:104 Reykjavík 

en ekki Langholtsvegur. Það mun einnig flokkast undir staðarþágufall, þegar talað er um það að *leita einhvers dyrum og dyngjum* í merkingunni að leita alstaðar. 

Í nokkra mánuði árið 2000 var staðarþágufall notað í veðurlýsingum á Íslandi. Dæmi: 

:Þingvöllum, logn, léttskýjað, 15 stiga hiti. 

En ekki: Þingvellir, logn... eins og tíðkast núna. Gísli Jónsson, íslenskufræðingur, taldi staðarþágufallið bæri með sér meiri ræktarsemi við þjóðararfinn en nefnifallið. 

## Tengt efni
* Staðarfall
* Þágufall

## Tilvísanir
Samhverfa

**Samhverfa** er mikilvægt hugtak, sem hefur margvíslega merkingu innan vísinda, en á almennt við að mögulegt sé að spegla tiltekið fyrirbæri. Fyrirbæri sem ekki er unnt að spegla kallast *ósamhverf*.

## Málfræði
Sum orð, setningar, bókstafa-, talna- eða táknarunur má spegla á þann hátt að þau verð eins hvort sem lesið er áfram eða afturábak, t.d.
* Rör
* Radar
* Algul ugla
* Rut fann illa kallinn aftur
* Löggur banna bruggöl
* 12321

## Stærðfræði
Samhverfa gegnir mikilvægu hlutverki innan stærðfræðinna, því hún leyfir einföldun og alhæfingar, t.d.
* kallast fall f(x), samhverft um y-ás ef f(x) = f(-x) gildir fyrir öll x
* kallast rúmmynd samhverf ef mögulegt er að hluta hana niður í einslaga rúmmyndir
* jafngildisvensl „~“ á mengi S kallast samhverf ef eftirfarandi fyrir öll stök *a* og *b* í S gildir: *a* ~ *b*  *b* ~ *a*

## Eðlisfræði
Eðlisfræðin leyfir alhæfingar, sem byggjast á samhverfu, t.d.
* má reikna rúmmál hluta með *snúðsamhvefu* með því að heilda fallið 2pif(x)dx, þar sem ferillinn f(x)lýsir yfirborði hlutarins með x-ás er samhverfuás.
* eru kraft- og rafsvið frá pukntmassa eða punkthleðslu samhverf um punktinn
*Emmy Noether, sem leiðbeindi Einstein í stærðfræði sannaði mikilvægt lögmál, sem mikið er notað og við hana kennt, sem segir að samhverfu fylgi varðveislulögmál.

## Efnafræði
Efnafræðin fallar m.a. samhverfu sameinda og efnahvarfa, t.d.
* líta samhverfar sameindir eins út sé þeim snúið um samhverfuás
* samhverf efnahvörf gagna jafn í báðar áttir.

## Tenglar
* Um samhverfur á Vísindavef Háskóla Íslands
* Samhverfur á heimasíðu Baggalúts 
* ''Mynstur - Stærðfræði og listir''
Ólafía Einarsdóttir

**Ólafía Einarsdóttir** (fædd 28. júlí 1924, dáin 19. desember 2017) var íslenskur fornleifafræðingur og doktor í tímatalsaðferðum í fornum íslenskum heimildum. Hún var fyrsti Íslendingurinn sem lauk prófgráðu í fornleifafræði.

Ólafía fæddist í Reykjavík og voru foreldrar hennar Einar Þorkelsson skrifstofustjóri Alþingis og Ólafía Guðmundsdóttir. Eiginmaður Ólafíu var Bent Fuglede stærðfræðingur og eignuðust þau einn son. 

## Nám og störf
Ólafía lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1944 og hóf eftir það nám í fornleifafræði í London og lauk því 1948. Að því búnu stundaði hún sagnfræðinám við háskólann í Lundi í Svíþjóð og lauk því 1951. Síðar lauk hún prófi í miðaldasögu við sama háskóla og starfaði þar sem vísindalegur aðstoðarmaður til 1960. Hún starfaði um tíma við Þjóðminjasafn Íslands en árið 1963 var hún ráðin lektor við Kaupmannahafnarháskóla og gegndi starfinu til starfsloka.

Doktorsritgerð Ólafíu nefnist *Studier í kronologisk metode i tidlig islandsk historieskrivning* og varði hún hana í Lundi árið 1964. Þar fjallar hún meðal annars um tímasetningu kristnitökunnar á Íslandi og rennir stoðum undir þá kenningu sína að sá atburður hafi í raun gerst árið 999 en ekki árið 1000 eins og oftast er talið.

Ólafía var sæmd heiðurs­doktors­nafn­bót við sagn­fræði- og heim­speki­deild Há­skóla Íslands árið 2009. Eft­ir hana ligg­ur fjöldi rit­verka og greina um tíma­tals­fræði og sögu kvenna á miðöld­um. Tímaritið *Ólafía* sem Forn­leifa­fræðinga­fé­lagið hefur gefið út frá árinu 2006, er nefnt eft­ir henni.

Ólafía var kjörin heiðursfélagi Sagnfræðingafélags Íslands 2001.

## Tilvísun
Einn

**Einn** er minnsta og mikilvægasta náttúrlega talan, táknuð með tölustafnum *[[1 (tölustafur)|1]]*. Sumir telja reyndar núll vera minnstu náttúrlegu töluna. Næsta náttúrlega talan er 2.
Táknar *einingu*, þ.e. stakan hlut og við talning er alltaf byrjað á einum, en síðan bætist talan einn við hverja nýja einingu sem talin er. Er hlutleysa margföldunar og veldis og sem nefnari við deilingu. Er minnsta ferningstalan. 

Talan einn er táknuð með I í rómverska talnakerfinu.

## Tækni
* Eitt tveggja tákna í tvíundakerfinu ásamt 0.

## Vísindi
* Sætistalan fyrir vetni.

## Framsetning með óendanlegu tugabroti

Mögulegt er að setja töluna *einn* fram með óendanlegu tugabroti, t.d. *1,000...*, eða *0,999...* . 

Skoðum nánar röksemdafærslun hvers vegna talan *0,999...* þar sem níu endurtekur sig út í hið óendanlega er í nákvæmlega jöfn tölunni einn. Hægt er að tákna þetta á marga vegu:
: 0.\overline{9} = 0.\underline{9} = 0.\dot{9} = 0.(9)

### Röksemdafærsla
#### Algebra
##### Með brotum
Ein ástæða fyrir því að óendanlegir aukastafnir eru nauðsynleg viðbót við endanlega aukastafi er til þess að túlka brot. Með því að nota deilingu með mörgum skrefum, þá verður einföld deiling heiltalna eins og 1⁄3 að aukastöfum sem endurtaka sig 0.333…, en hérna endurtaka aukastafnir sig að endalausu. Þessir aukastafir veita hæglega sönnun fyrir því að 0.999… = 1. Það að margfalda 3 með 0.333… lætur alla þristana verða að níum. Þar af leiðir er 0.333… sinnum 3 það sama og 0.999…. 3 × 1⁄3 er 1, þannig 0.999\dots = 1.

Annað form þessarar sönnunnar margfaldar 1/9 = 0.111… með 9.

:

Auðveldari útgáfa þessarar sönnunar er byggð á eftirfarandi jöfnum:

:
\begin{align}
\frac{9}{9} &= 1 \\
\frac{9}{9} &= 9 \times \frac{1}{9} = 9 \times 0.111\dots = 0.999\dots
\end{align}

Fyrst báðar jöfnurnar eru sannar og venslaðar gegnvirkt hlýtur 0.999… að jafngilda 1. Eins, 3/3 = 1, og 3/3 = 0.999…. Þannig, 0.999… hlítur að jafngilda 1.

##### Að ráðskast smá með tölustafina

Þegar tala er táknuð með aukastöfum er margfölduð með 10 þá breytast tölustafirnir en komman færist eitt sæti til hægri. Þess vegna jafngildir 10 × 0.999… = 9.999…, sem er 9 meira en hin upprunalega tala.

Til að sjá þetta skýrar má hugsa sér að draga 0.999… frá 9.999…. Mismunurinn er nákvæmlega 9. Loka skrefið notast við algebru. 

Hér köllum við töluna með aukastafina (0.999…) *c*. Þá hljóta 10*c* − *c* að vera 9. Þetta eru sömu 9*c* = 9. Ef við deilum báðum megin með 9 þá fáum við sönnunina: *c* = 1. Ef við ritum þetta sem röð jafna fáum við; 

:
\begin{align}
c           &= 0.999\ldots \\
10 c        &= 9.999\ldots \\
10 c - c    &= 9.999\ldots - 0.999\ldots \\
9 c         &= 9 \\
c           &= 1 \\
0.999\ldots &= 1
\end{align}


## Heimildir


## Tenglar
* 
*
Níu

**Níu** er níunda náttúrlega talan, táknuð með tölustafnum *[[9 (tölustafur)|9]]* í tugakerfinu. Er stærsta talan, sem táknuð er með einum tölustaf í tugakerfinu, en 8 er sú næst stærsta.

Talan níu er táknuð með IX í rómverska talnakerfinu.
Tylftakerfi

**Tylftakerfi** er talnakerfi með grunntöluna 12. Tylftarkerfið lifir enn góðu lífi, t.d. er töluleg uppbygging klukkunnar og tímatal byggt á því, en 24 (2*12) klukkustundir eru í sólarhring og 12 mánuðir í ári. Í íslensku til forna gat hundrað táknað tólf tugi (*120*), en einnig var talað um *stórt hundrað* eða *tólfrætt hundrað*. Tylft (enska *dozen*) er enn algeng magneining í enskumælandi löndum.
Áttundakerfi

**Áttundakerfi** er talnakerfi með grunntöluna átta. Notuð eru táknin 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6 og 7. *[[Áttund]]* á við ákveðið tónbil.
Þróun mannsins

**Þróun mannsins** er líffræðileg þróun sem hefur leitt til þess að maðurinn kom fram sem sérstök tegund fremdardýra. Þróunarsagan er viðfangsefni vísindarannsókna sem reyna að skýra þessa þróun. Rannsóknir á þróun mannsins eru viðfangsefni margra vísindagreina, s.s. líkamsmannfræði, málfræði og erfðafræði. Hugtakið „maður“ í þessu samhengi á við um tegundir innan ættkvíslarinnar *[[Homo]]*, en fjallar líka um aðrar tegundir í hópnum *[[Hominini]]* eins og t.d. austurapa (*[[Australopithecus afarensis]]*).

## ''Hominidi''
Blokk

**Blokk** getur átt við eftirfarandi:
* Blokk, ein tegund fjöleignarhúss.
* Blokk í lotukerfinu
* Blokk af varningi, ss. blokk af flökuðum fiski
* Blokk í merkingunni skrifblokk. 
* Blokk í merkingunni samsteypa, samtök, sbr. ríkjablokk eða hernaðarblokk.
Lincoln (fjárkyn)

**Lincoln** er fjárkyn upprunalega ræktað í Lincoln-skíri á Englandi. Ræktun þess hófst í á 19. öld og í það var blandað Border Leicester-blóði til að betrumbæta kjöteiginleika kynsins.

## Einkenni
Lincoln-kynið er stundum kallað „stærsta fjárkyn í heimi“ enda eru hrútarnir milli 110 og 160 kg að þyngd, ærnar litlu minni, eða 90 til 115 kg. Byggingin er þétt og það sterklegt, þó það geti verið nokkuð háleitt þegar það er nýrúið.

Ull Lincoln-kinda er mikil og þétt. Lokkarnir eru krullaðir og sumir gripir eru hærðir allt niður fyrir framfótarhné og hækla. Ullarlokkarnir verða 20 til 40 sm langir og skiptist ullin nokkuð í miðju um hrygginn. Ær af Lincoln-kyni eiga það til að verða full feitar og þá lækkar frjósemin hjá þeim umtalsvert. Kindurnar eru allar hvítar.
Indusdalsmenningin

**Indusdalsmenningin** (um 3300 – 1700 f.Kr., í blóma 2600 – 1900 f.Kr.) var fornt menningarsvæði sem byggðist upp meðfram Indusfljótinu og Ghaggar-Hakra fljótinu í Pakistan og Norðvestur-Indlandi og teygði sig inn í vestanvert Balúkistan. Blómaskeið menningarinnar er oft kallað Harappa-menningin, eftir borginni Harappa sem var fyrsta borg Indusdalsmenningarinnar sem grafin var upp úr jörðu. Fornleifafræðingar hafa unnið að því að grafa upp borgarrústir Indusdalsmenningarinnar frá því á 3. áratug 20. aldar.
Niðursöllun í fáránleika

**Niðursöllun í fáránleika** (á latínu *reductio ad absurdum* eða *reductio ad impossibile*) eða **óbein sönnun** er gerð röksemdafærslu þar sem gengið er út frá staðhæfingu röksemdafærslunnar vegna og sýnt fram á að hún leiði til fráleitrar niðurstöðu eða mótsagnar; þá er staðhæfingunni hafnað og ályktað að gagnstæð staðhæfing sé sönn.

Niðursöllun í fáránleika byggir á mótsagnarlögmálinu — það er að segja þeirri forsendu að það sé ómögulegt að staðhæfing og neitun hennar séu samtímis sannar — og lögmálinu um annað tveggja — það er að segja þeirri forsendu að annaðhvort staðhæfing eða neitun hennar hljóti að vera sönn. 

Heitið á röksemdafærslunni er komið úr grísku: ἡ εἰς ἄτοπον ἀπαγωγή (*hē eis átopon apagōgḗ*), sem merkir orðrétt „leiðsla til staðleysu“. Það kemur oft fyrir í ritum Aristótelesar.
Konungsríkið Holland

**Konungsríkið Holland** er sjálfstætt ríki með þingbundna konungsstjórn og samanstendur af fjórum hlutum: 

# Hollandi (Evrópuhluti Hollands ásamt Karíbahafseyjunum Bonaire, Sint Eustatius, og Saba).
# Arúba
# Curaçao
# Sint Maarten
Rússneska rétttrúnaðarkirkjan á Íslandi

**[[Rússneska rétttrúnaðarkirkjan]] á Íslandi** er skráð trúfélag á Íslandi undir heitinu *Söfnuður Moskvu-Patríarkatsins í Reykjavík* en fullt nafn safnaðarins er *Söfnuður heilags Nikulásar úr Moskvupatríarkatinu í Reykjavík*.

Samkvæmt vef Þjóðskrár voru 782 einstaklingar skráðir í söfnuðinn þann 1. desember 2022. Bakgrunnur þeirra er úr rétttrúnaðarhefðinni frá Rússlandi, Georgíu, Búlgaríu, Eistlandi, Litáen, Lettlandi, Úkraínu, Hvíta-Rússlandi, Slóvakíu, Rúmeníu, Póllandi og Bandaríkjunum auk þess sem nokkrir Íslendingar tilheyra söfnuðinum.

Príor safnaðarins er Timothy (Timur) Zolotuskiy og hefur söfnuðurinn aðstöðu við Öldugötu 44, 101 Reykjavík, 'fjölskylduhúsinu' eins og príor safnaðarins talar um húsið. Það er opið daglega en á hverjum laugardegi er kvöldguðsþjónusta klukkan 18:00 og boðið upp á samræðuhóp í framhaldinu. Á sunnudögum sem og öðrum hátíðisdögum er messa með heilagri liturgíu klukkan 10:00. Þá er sakramenti játninganna veitt á laugardögum að lokinni kvöldguðsþjónustu og á sunnudögum fyrir messu.

Söfnuðurinn starfar öðru hvoru að verkefnum með Alþjóðahúsi og hefur staðið fyrir rússneskum menningardögum svo dæmi séu nefnd.

## Heimild
* Pétur Björgvin Þorsteinsson (2007/3). Sögulega séð eiga rússneska og íslenska kirkjan margt sameiginlegt - Viðtal við Timur Zolotuskiy, prest rússnesku réttrúnaðarkirkjunnar á Íslandi. Í *Bjarmi*, bls. 26-30.
Raunhluti

**Raunhluti** er annar hluti tvinntölu, *z* táknaður með \Re \left( z \right) eða
*Re*(*z*). Hinn hlutinn kallast þverhluti. Tvinntala *z*, gefin á forminu *z* = *x* + *iy*, þar sem *i* er þvertala, hefur raunhluta *x* og þverhluta *y*. Reikna má raunhluta *z* með eftifarandi jöfnu:

:\Re \left( z \right) = x = \frac{1}{2} \left( z + \bar{z} \right),
þar sem \bar{z} er samoki *z*.

## Tengt efni
*Tvinnslétta
*Þvereining
*Þverhluti
*Þvertala
Fjöleignarhús

**Fjöleignarhús** er hús, sem skiptist í séreignir í eigu fleiri en eins aðila og í sameign, sem bæði getur verið allra og sumra. **Fjölbýlishús** er fjöleignarhús með mörgum íbúðum en fjöleignarhús geta einnig skipst niður í minni einingar atvinnuhúsnæðis, t.d. verslunar eða iðnaðarhúsnæði. Blokk er fjöleignarhús með mörgum íbúðum og á fjórum eða fleiri hæðum.

## Tengill
* ''Lög um fjöleingarhús''
Kjalfell ehf

**Kjalfell ehf** er þjónustufyrirtæki á Blönduósi sem skiptist í tvo megin hluta, dekkjaverkstæði og tölvuþjónustu. Í húsnæði fyrirtækisins að Efstubraut 2 á Blönduósi er að finna dekkjaverkstæði, smurþjónustu, kerrusmíði og sprautuverkstæði. Í leiguhúsnæði að Húnabraut 19 á Blönduósi er að finna verslun og tölvuþjónustu.

## Saga
Það var snemma árs 2005 að bræðurnir Rúnar og Kristján sem báðir eru fæddir og uppaldir Blönduósingar en búsettir í Reykjavík og Akureyri fóru að sá í fyrirtækjarekstur á Blönduósi. Í júní byrjun sama ár var svo fyrirtækið Kjalfell ehf var stofnað og með í för voru Ásgeir Blöndal og Bryndís Bragadóttir. Haustið 2007 eignuðust svo Rúnar og Kristján fyrirtækið að fullu þegar þeir keyptu hlut hinna stofnfélaganna. 17.ágúst 2005 hófst svo starfsemin opinberlega eftir að húsnæðið að Efstubraut 2 hafði verið breytt og sniðið að kröfum nýrrar starfsemi. Í upphafi var Kjalfell einungis hjólbarðaverkstæði, smurstöð og tölvuþjónusta, og öll starfsemin var til húsa að Efstubraut 2 en í febrúar 2006 fluttist tölvuþjónustan að Húnabraut 19 og þá opnaði tölvutengda verslunin. Fljótlega fór Kjalfell ehf út í að smíða vélsleðakerrur og svo ýmis fjölnota kerrur og tölvuþjónustan opnaði verslun. Áramótin 2007-8 var gengið frá kaupum á húsnæði við hliðina á verkstæðinu að Efstubraut og þar opnar sprautuverkstæði á fyrri hluta ársins 2008.

## Af hverju Kjalfell ?
Nafnið Kjalfell var ákveðið eftir helgarferð með fjölskyldunni á Áfangafelli. Kjalfell er um 900m hátt fell á milli Langjökuls og Hofsjökuls, 7 km vestan við Kjalveg og 10km sunnan við Hveravelli (N64 46.621 W19 32.007). Áður en Kjalfells nafnið var ákveðið var reynt til þrautar að finna nafn á fyrirtækið sem lýsti starfsemi þess.
Vetrarólympíuleikarnir 1936

**Vetrarólympíuleikarnir 1936** voru settir 6. febrúar 1936 í bænum Garmisch-Partenkirchen í Bæjaralandi. Sumarólympíuleikarnir 1936 voru líka haldnir í Þýskalandi þetta ár í Berlín.
Vetrarólympíuleikarnir 1968

**Vetrarólympíuleikarnir 1968** voru 10. vetrarólympíuleikarnir sem haldnir voru í bænum Grenoble í Frakklandi. Noregur vann flest verðlaun. Þetta voru fyrstu leikarnir þar sem Alþjóðaólympíunefndin leyfði Austur- og Vestur-Þýskalandi að keppa sitt í hvoru lagi, og líka fyrstu leikarnir þar sem nefndin krafðist lyfjaprófana og prófana til að ákvarða kynferði.
Alfred Jolson

**Alfred James Jolson**, (fæddur 18. júní 1928 í Bridgeport, Connecticut, Bandaríkjunum, dáinn 21. mars 1994, í Pittsburgh, Pennsylvaníu, Bandaríkjunum) var bandarískur Jesúíti. Eftir að hafa þjónað í þremur heimsálfum, varð hann kaþólskur biskup á Íslandi, fjórðu heimsálfunni.

Föðurafi Alfreds var Guðmundur Hjaltason sem flutti frá Íslandi til Bandaríkjanna árið 1905.

Alfred gerðist Jesúítamunkur 1946 og  var vígður til prests 14. júní 1958.
Var hann síðan sendur til Írak og var prófessor við Al-Hikma háskólann í Bagdad, sem var rekinn af Jesúítum. Henn gegndi þar stöðu deildarforseta viðskiptadeildar.

Árið 1964 sneri hann aftur til Bandaríkjanna og starfaði sem deildarforseti við Boston College háskólan í eitt ár. Hann var þá einnig forstjóri Newton Chamber of Commerce.

Hann var lengi kennari og prófessor við jesúítaháskóla á Ítalíu, Ródesíu, Írak og Bandaríkjunum, þar á meðal Saint Joseph's University í Fíladelfíu.

Frá árinu 1986 þar til hann var skipaður biskup á Íslandi var hann prófessor í hagfræði við Wheeling Jesuit háskólann í Vestur-Virginíu í Bandaríkjunum.

Alfred  var skipaður kaþólskur biskup í Reykjavík af Jóhannesi Páli II páfa 12. desember 1987. Hann var vígður biskup 6. febrúar 1988 af John Joseph O'Connor kardínála. 

Alfred lést í mars 1994 eftir kransæðahjáveituaðgerð á Mercy Hospital í  Pittsburgh .

Í skýrslu rannsóknarnefndar um kynferðisglæpi séra Ágústs George og fleiri við Landakotsskóla, sem út kom 2. nóvember 2012, kom fram að Alfred biskupi hafði oftar en einu sinni verið greint frá ásökunum um barnaníð af hendi séra Georges en hann kosið að gera ekkert í málinu. 

## Tilvísanir
Garmisch-Partenkirchen

**Garmisch-Partenkirchen** er markaðsbær í Bæjaralandi í héraðinu Oberbayern syðst í Þýskalandi nálægt landamærum Austurríkis. 

Vetrarólympíuleikarnir 1936 voru haldnir í Garmisch-Partenkirchen.
Grenoble

**Grenoble** er borg í Suðaustur-Frakklandi, við rætur Alpafjalla þar sem árnar Drac og Isère mætast í héraðinu Rhône-Alpes. Grenoble er höfuðstaður Isèreumdæmis. Íbúafjöldi árið 2020 var um 158 þúsund.

Vetrarólympíuleikarnir 1968 voru haldnir í Grenoble.

Bærinn heitir eftir rómarkeisaranum Gratian og er leitt af Gratianopolis.

## Menntun
* Grenoble École de Management
* Université Grenoble-Alpes
Píus 11.

**Pius 11.** (31. maí 1857 – 10. febrúar 1939), hét réttu nafni **Ambrogio Damiano Achille Ratti** og var páfi frá 6. febrúar 1922 og þjóðhöfðingi í Vatíkaninu frá 1929 til dauðadags. Hann gerði Lateransamningana við ríkisstjórn Ítalíu í valdatíð Mussolinis sem fólu í sér gagnkvæma viðurkenningu ríkjanna tveggja með því að ítalska ríkið viðurkenndi yfirráð kaþólsku kirkjunnar yfir hluta Rómar og kaþólska kirkjan lét á móti eftir tilkall sitt til landa Páfaríkisins.

## Tenglar
* ''Píus páfi XI sjötugur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1927
Lögmál Amperes

**Lögmál Ampères** (oftast skrifað: **lögmál Amperes**) er lögmál í rafmagnsfræði, kennt við André-Marie Ampère, sem segir að ferilheildi snertilþáttar segulsviðs, eftir lokuðum ferli er jafnt þeim rafstraumi, sem fer um flötinn, sem ferillinn markar. 

## Stærðfræðileg skilgreining
:\oint_C \mathbf{H} \cdot d\mathbf{s} = I_{\mathrm{}},
þar sem **H** er segulsviðsstyrkur, *I* er rafstraumurinn og *C* lokaður ferill.

Rafstraum má reikna með eftirfarandi heildi:

:\ I = \iint_S \mathbf{J} \cdot \mathrm{d}\mathbf{S},

þar sem **J** er rafstraumsþéttleiki, þ.a.

:\oint_C \mathbf{B} \cdot \mathrm{d}\mathbf{l} = \mu_0 \iint_S \mathbf{J} \cdot \mathrm{d}\mathbf{S},
þar **B** er notað til að tákna segulsvið, en **B** = μ0**H**, þar sem μ0 er segulsvörunarstuðull.

Lögmál Kelvin-Stokes gefur loks eftirfarandi samband:
:\mathbf{\nabla} \times \mathbf{B} = \mu_0 \mathbf{J}.

Lögmál Biot-Savarts lýsir segulsviði, sem myndast vegna rafstraums.

Jöfnur Maxwells setja fram lögmál Ampers með viðbót Maxwells.
Rót

__NOTOC__
**Rót** getur átt við:

## Líffræði

*'''Rót''', sá hluti plöntu sem vex út niður í jarðveginn og veitir bæði festu við jörðina og sogar upp næringarefni og raka.

## Stærðfræði

*Rót, núllstöð falls í stærðfræði. Sjá einnig ferningsrót (kvaðratrót).
*Rót, tegund virkja í vigurgreiningu.

## Málfræði

*Rót, hugtak í málfræði.

## Tölvunarfræði

*Rót, notandi í Unix stýrikerfi sem hefur fullan aðgang að öllum skrám í kerfinu.
Viðbót Maxwells

**Viðbót Maxwells** er leiðrétting sem James Clerk Maxwell gerði á lögmáli Ampers, til að útskýra hvernig rafsvið getur myndað rafstraum. Maxwell innfærði s.n. **hliðrunarstraum**, táknaðan *I*D, sem stafar af tímabreytingu á rafsviði:

: \mathbf{J}_\mathrm{D} = \frac{\partial \mathbf{D}}{\partial t} =\varepsilon \frac{\partial \mathbf{E}}{\partial t}  
þar sem **J**D er straumþéttleiki hliðrunarstraums, **E** er rafsviðsstyrkur með **D** = ε **E** og rafsvörunarstuðullinn er ε = ε0 εr.

Hliðrunarstrauminn má einnig skilgreina með tímabreytingu á rafsviðsflæði:

: I_\mathrm{D} =\varepsilon \frac{d\Phi_E}{dt} .

Viðbótin við lögmál Ampers verður þá liðurinn **J**D:

:\oint_C \mathbf{B} \cdot \mathrm{d}\mathbf{l} = \mu_0 \iint_S (\mathbf{J}+\mathbf{J}_D) \cdot \mathrm{d} \mathbf{A},

sem má umrita með lögmáli Kelvin-Stokes til að fá það form sem birtist í jöfnum Maxwells:
:\mathbf{\nabla}\times \mathbf{B} = \mu_0(\mathbf{J}+\mathbf{J}_D) = \mu_0(\mathbf{J}+ \epsilon_0 \frac{\partial \mathbf{E}}{\partial t}) .
Símens

**Símens** (þýska *siemens*)  er SI-mælieining fyrir rafleiðni, táknuð með *S*. Nefnd í höfuðið á þýskum athafna- og uppfinningamanni Ernst Werner von Siemens (1816-1896). Jafngildi umhverfu óms, þ.e. 1 S = &Omega;-1. (Mælieiningin var áður kölluð *mho*, sem er *ohm* lesið aftur á bak.)
Lífsleikni

**Lífsleikni** (oft skammstafað **LKN**) er námsgrein sem gerð var að sjálfstæðri skyldunámsgrein í grunn- og framhaldsskólum með aðalnámskrá sem menntamálaráðuneytið gaf út fyrir bæði skólastigin árið 1999. Lífleiknikennslu er ætlað að efla alhliða þroska barna og ungmenna þannig að þau rækti með sér andleg verðmæti, líkamlegt heilbrigði og sálrænan styrk auk þess að efla félagsþroska sinn, siðvit og virðingu fyrir sjálfum sér og öðrum. Einnig er áhersla á að styrkja áræði barna og ungmenna, frumkvæði, sköpunargáfu og aðlögunarhæfni svo þau geti tekist á við kröfur og áskoranir sem mæta þeim í daglegu lífi. Lífsleikni felur í sér víðtæka nálgun á fjölbreyttu efni þar sem aldur og þroski nemenda skiptir megin máli í efnisvali og efnistökum.

Lífsleikni er einnig eitt af áhersluatriðum í starfi leikskóla samkvæmt aðalnámskrá leikskóla sem gefin var út 1999.

Lífsleikni vísar til enska hugtaksins life skills en árið 1993 gaf Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin (World Health Organization, WHO) út leiðbeinandi rit um lífsleiknikennslu í skólum. Þar er lögð áhersla á að styrkja sálfélagslega hæfni nemenda svo þeir séu betur í stakk búnir til að takast á við lífið með það að markmiði að stuðla að alhliða heilbrigði þeirra og velsæld. Færniþættir sem eru taldir í lykihlutverki í lífsleiknikennslu eru; að taka ákvarðanir, að leysa mál eða vandamál, skapandi hugsun, gagnrýnin hugsun, samskiptahæfni, góð tjáskipti, sjálfsvitund og sjálfsþekking, að sýna samhygð, að takast á við tilfinningar og að takast á við álag og streitu.

Dr. Kristján Kristjánsson, heimspekingur, hefur skipt lífsleikni, eins og hún er sett fram í aðalnámskrám frá 1999, í þrenns konar uppistöðugildi. Í fyrsta lagi hin siðferðilegu gildi. Þau eru andleg verðmæti, siðvit, virðing fyrir sjálfum sér og öðrum, alhliða þroski, gagnrýnin hugsun, mannrækt, samhygð, tilgangur leikreglna í samskiptum, sanngirni, réttlæti og kurteisi. Í öðru lagi sálræn gildi sem eru; sjálfsmynd, sálrænn styrkur, líðan, sjálfsþekking, skapandi hugsun, lífsstíll, margbreytileiki og lýsing tilfinninga, sjálfstraust, sjálfsagi, markmiðssetning og að standast þrýsting. Þriðji flokkur uppistöðugilda eru hin pólitísku gildi; þ.e. mannréttindi, borgaravitund, alþjóðavitund og jafnrétti.
Ferja

**Ferja** er bátur eða skip sem flytur (ferjar) farþega og stundum farartæki þeirra yfir höf eða vötn. Ferjur eru líka notaðar til að flytja farm (yfirleitt í flutningabílum en líka gámum) og jafnvel járnbrautarvagna. Flestar ferjur ganga fram og til baka eftir ákveðinni leið samkvæmt fyrirfram gefinni áætlun. Ferjur sem flytja standandi farþega styttri leiðir milli margra áfangastaða eins og í Feneyjum eru stundum kallaðar áætlunarbátar.

## Sjá einnig

* Listi yfir ferjur í strandsiglingum á Íslandi
Hanveldið

**Hanveldið** (hefðbundin kínverska: 漢朝; einfölduð kínverska: 汉朝; pinyin: Hàn Cháo; Wade-Giles: Han Ch'ao; 206 f.Kr. - 220 e.Kr.) var keisaraveldi sem fylgdi á eftir Kinveldinu og kom á undan Konungsríkjunum þremur í Kína. Hanveldið var ættarveldi stofnað af Liu Bang af hinni valdamiklu Liu-ætt. Til þessa dags talar meirihluti Kínverja um sig sem Han-kínverja. 

Á tímum Hanveldisins varð Kína konfúsískt ríki og landbúnaður, verslun og iðnaður blómstraði. Íbúafjöldi ríkisins náði yfir 55 milljónir. Um leið náðu áhrif ríkisins til Kóreu, Mongólíu, Víetnam, Japans og Mið-Asíu. Á tímum Hanveldisins varð Silkivegurinn til þar sem kínverskt silki var flutt vestur á bóginn.

Tímabil Hanveldisins skiptist í tvennt: Fyrra Hanveldið eða Vestur-Hanveldið með höfuðborg í Chang'an (204 f.Kr. - 24 e.Kr.) og Síðara Hanveldið eða Austur-Hanveldið með höfuðborg í Luoyang (25 - 220 e.Kr.).

Hrun Hanveldisins stafaði af ýmsum þáttum, ekki síst slæmum aðbúnaði bænda og miklum völdum landeigenda, ásamt útbreiðslu taóisma sem boðaði jafnrétti. Á endanum hrundi miðstjórnin og einstakir stríðsherrar tóku völdin í sínar hendur. Eftir 220 söfnuðust völdin á þrjú konungsríki Cao Wei, Shu Han og Sun Wu.
Seljúkveldið

**Seljúkveldið** var súnnímúslímskt ríki ógústyrkja sem náði yfir gríðarmikið svæði í Vestur-Asíu, frá Hindu Kush til austurhluta Anatólíu og frá Mið-Asíu til Persaflóa, en kjarnasvæði Seljúktyrkja var við Aralvatn. 

Seljúkveldið kom mjög við sögu krossferðanna á 11. og 12. öld.

Seljúkveldið var stofnað af Toğrül Beg, syni Seljúks, árið 1037 og stóð til 1194 þegar Kórasmíska ríkið sigraði síðasta Seljúksoldáninn Toğrül 3..
Seljúktyrkir

**Seljúktyrkir** (tyrkneska: *Selçuklular*; persneska: سلجوقيان *Ṣaljūqīyān*; arabíska: سلجوق *Saljūq*, eða السلاجقة *al-Salājiqa*) voru tyrkískt súnnímúslímskt ættarveldi undir áhrifum frá persneskri menningu sem ríkti yfir hlutum Mið-Asíu og hluta Mið-Austurlanda frá 11. öld til 14. aldar. Þeir stofnuðu Seljúkveldið sem náði á hátindi sínum frá Anatólíu til Púnjab og var höfuðandstæðingur krossfaranna í Fyrstu krossferðinni. Seljúktyrkir voru að uppruna bandalag tyrkískra ættbálka í Mið-Asíu (ógústyrkja) sem síðar tóku upp persneska siði og tungumál.
Sex

**Sex** er sjötta náttúrlega talan, táknuð með tölustafnum *[[6 (tölustafur)|6]]* í tugakerfinu. Er margfeldi tveggja minnstu frumtalnanna, 2 og 3 og jafnframt minnsta fullkomna talan . Sex er hálf tylft. 

Talan sex er táknuð sem VI í rómverska talnakerfinu.
Vindhani

**Vindhani** (einnig nefndur **veðurviti** eða **vindör**) er tæki sem sýnir vindátt. Nafn sitt dregur það af því að áður fyrr var slíkur útbúnaður oft mynd af hana sem snerist á ás eftir vindi og hafður á þaki húsa eða stöng. Undir hananum sem snýst er oft fastur kross sem vísar á höfuðáttirnar fjórar.

Á seglbátum eru vindhanar eru oft litlar örvar úr léttum málmi eða plasti sem eru fest á mjóan pinna sem kemur upp úr mastrinu. Í stað kross sem sýnir höfuðáttirnar eru tveir pinnar sem mynda V og snúa aftur. Þeir eiga að sýna hámarksbeitingu seglanna upp í vindinn.

Óformleg merking orðsins *vindhani* er einhver sem er óstöðugur eða hverflyndur í framkomu og hátterni.
Viktor Arnar Ingólfsson

**Viktor Arnar Ingólfsson** (f. 12. apríl 1955 á Akureyri) er íslenskur spennusagnahöfundur og byggingartæknifræðingur. Viktor Arnar býr í Reykjavík. Bækur hans hafa verið þýddar á tékknesku, hollensku, ensku og þýsku.

## Skáldsögur
* 1978 - *Dauðasök*
* 1982 - *Heitur snjór*
* 1998 - *Engin spor* (tilnefnd til Glerlykilsins)
* 2003 - *Flateyjargáta* (tilnefnd til Glerlykilsins)
* 2005 - *Afturelding* (framhaldsmyndin *[[Mannaveiðar]]* var gerð eftir þessari bók)
* 2009 - *Sólstjakar* (sjálfstætt framhald af bókinni Afturelding)

## Tenglar

* Ágrip um Viktor á Bókmenntavefnum
Enska borgarastyrjöldin

**Enska borgarastyrjöldin** var röð vopnaðra átaka milli fylgismanna enska þingsins og fylgismanna konungs í Englandi 1642 til 1651. Fyrsta (1642-1646) og annað (1648-1649) borgarastríðið börðust stuðningsmenn Karls 1. við her Langa þingsins, en í þriðja borgarastríðinu (1649-1651) börðust stuðningsmenn Karls 2. við Afgangsþingið. Borgarastyrjöldinni lyktaði með sigri þingsins í orrustunni við Worcester 3. september 1651.

Afleiðingar borgarastyrjaldarinnar voru þær að Karl 1. var settur af og hálshöggvinn og sonur hans, Karl 2., hrakinn í útlegð. Í stað konungs tók Enska samveldið við 1649 til 1653 og síðan verndarríkið 1653 til 1659 sem var í raun einræði Olivers Cromwell. Einokun ensku biskupakirkjunnar á trúarlífi í landinu lauk, og sigurvegararnir styrktu enn í sessi yfirtöku mótmælenda á Írlandi. Borgarastyrjöldin festi í sessi þá hugmynd að breskir konungar gætu ekki ríkt án stuðnings þingsins (þingbundin konungsstjórn) þótt það væri ekki formlega staðfest fyrr en með dýrlegu byltingunni síðar á 17. öld. 

Ólíkt öðrum enskum borgarastyrjöldum, sem snerust fyrst og fremst um það hver skyldi verða konungur, snerist enska borgarastyrjöldin öðrum þræði um tegund stjórnarfars. Sumir sagnfræðingar vilja því nota hugtakið „enska byltingin“ um ensku borgarastyrjöldina.

## Heimildir
Vegir liggja til allra átta

**„Vegir liggja til allra átta“** (upphaflega **„79 af stöðinni“**) er íslenskt dægurlag eftir Sigfús Halldórsson við texta eftir Indriða G. Þorsteinsson. Lagið var samið fyrir kvikmyndina *[[79 af stöðinni (kvikmynd)|79 af stöðinni]]* eftir samnefndri skáldsögu Indriða sem kom út 1955 og hafði notið mikilla vinsælda. Guðlaugur Rósinkranz Þjóðleikhússtjóri tók fljótlega að skrifa kvikmyndahandrit eftir sögunni og íslenska fyrirtækið Edda Film stóð að gerð myndarinnar sem var leikstýrt af danska leikstjóranum Erik Balling. Guðlaugur fékk Sigfús og Indriða til að semja lagið og textann fyrir myndina. Samkvæmt Indriða hafði Guðlaugur fengið þá hugmynd að myndin yrði að hafa eftirminnilegt lag, líkt og myndirnar *[[Casablanca (kvikmynd)|Casablanca]]* og *[[Brúin yfir Kwai]]*. Jón Sigurðsson tónlistarmaður útsetti lagið og í einu atriði kvikmyndarinnar sést Elly Vilhjálms syngja það á balli á Hótel Borg. Í laginu er langt gítarmillispil sem Ólafur Gaukur Þórhallsson lék og sumir segja vera fyrsta gítarsóló íslenskrar tónlistarsögu. 

Lagið varð umsvifalaust gríðarlega vinsælt. Það kom út á smáskífu ásamt laginu „Lítill fugl“ 1963, ári eftir að kvikmyndin var frumsýnd, undir heitinu „79 af stöðinni“, en í síðari útgáfum var nafninu breytt í „Vegir liggja til allra átta“. Þetta var önnur plata Ellyjar. 

## Heimildir
* 
*
Sigfús Halldórsson

**Sigfús Halldórsson** (7. september 1920 – 21. desember 1996) var íslenskt tónskáld og dægurlagahöfundur. Meðal frægustu laga hans eru „Dagný“, „Tondeleyó“, „Litla flugan“ og „Vegir liggja til allra átta“, sem hann samdi fyrir kvikmyndina 79 af stöðinni.

Sigfús stundaði nám í málaralist og leiktjaldamálun og lauk prófi í þeirri grein frá þekktum listaskóla í London árið 1945. Sigfús starfaði sem bankamaður í Reykjavík og var einnig teiknikennari um árabil. Hann hélt margar myndlistasýningar bæði á Íslandi og annars staðar.

## Tenglar
* Sigfús Halldórsson á Ísmús
*Glatkistan - Sigfús Halldórsson
Bókmerki

**Bókmerki** er á íslensku bæði haft um flúrað merki (eða límmiða) sem eigandi bókar (t.d. bókasafn) festir á bækur sínar, svonefnt *ex libris*. En bókmerki er einnig haft um spjald eða miða til að leggja inn í bók til að merkja þann stað þar sem lestrinum lauk síðast. 

## Tenglar
* ''Íslensk bókmerki''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1968
* ''Bókmerki''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1960
Ansgar

**Ansgar** (8. september 801 – 3. febrúar 865) var munkur, trúboði og erkibiskup í Hamborg-Brimum, sem þá var einnig biskupsstóll Norðurlanda. Ansgar, sem nefndur hefur verið *postuli Norðurlanda*, var einn af þeim fyrstu, ásamt Englendingnum Willibrord, sem hóf kristniboð í Danmörku. Hann hafði einnig töluverða þýðingu fyrir útbreiðslu kristni í Svíþjóð. 

## Tenglar
* ''Ansgar-hátíðin í Rípum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1926
CANTAT-3

**CANTAT-3** er þriðji sæstrengurinn sem lagður var á milli Kanada og Evrópu. Hann hefur verið í notkun síðan árið 1994 og var flutningsgeta hans þá 2 x 2,5 Gbit/s á milli Kanada og Evrópu. Strengurinn tengist bæði Íslandi og Færeyjum og var lengi aðal sæstrengur landana beggja áður en FARICE-1 strengurinn var tekinn í notkun árið 2004.

Strengurinn fer í gegn um eftirtalda staði:

* 1.Pennant Point í Nova Scotia, Kanada
* 2.Vestmannaeyjar
* 3.Tjørnuvík í Færeyjum
* 4.Redcar á Englandi
* 5.Blaabjerg í Danmörku
* 6.Sylt í Þýskalandi

Strengurinn er rekinn af Indverska fyrirtækinu Teleglobe.
Hestamannafélagið Fákur

**Hestamannafélagið Fákur** er félag hestamanna í Reykjavík. Það var stofnað 24. apríl 1922. Núverandi formaður þess er Hjörtur Bergstað.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Heimasíða Hestamannafélagsins Fáks
Reaction Engines A2

**Reaction Engines A2** eða **A2** er hönnun á flugvél, teiknuð af breska fyrirtækinu Reaction Engines limited sem getur ferðast á fimmföldum hljóðhraða (Mach 5). Flugvélin er hönnuð með það í huga að fljúga frá alþjóðaflugvellinum í Brussel á Mach 0,9 út yfir Norður-Atlantshaf, auka þar hraðan upp í Mach 5 yfir Norðurpólnum, fljúga yfir Kyrrahaf og þaðan til Ástralíu á aðeins 4,6 klukkustundum. Miðaverð ætti að vera svipað og á miðum á vildarfarrými í öðrum flugvélum. Hönnunin er nú í skoðun hjá LAPCAT, verkefni hjá Evrópusambandinu sem skoðar möguleikann á því að byggja flugvél sem getur flogið á Mach 4-8 frá Brussel til Sydney. Reaction Engines Limited segja að vélin gæti verið fullkláruð innan 25 ára ef markaður er fyrir hana.
Öskupoki

**Öskupoki** er lítill poki sem er fylltur af ösku, og upp af honum er bandspotti og við hann festur lítill krókur. Allt fram á síðustu áratugi 20. aldar léku börn sér að því að búa til öskupoka og krækja öskupokum aftan í fólk á öskudegi. Öskupokana átti helst að hengja aftan í einhvern án þess að viðkomandi tæki eftir því. 

Hér áður fyrr voru öskupokar oft fagurlega saumaðir og skreyttir, til dæmis með hjörtum. Var málað á þá mynstur eða þeir sniðnir spaða- eða tígullaga. Sumstaðar var það þannig að stúlkur settu ösku í pokana, en strákarnir steina. Síðustu áratugina sem þessi siður tíðkaðist voru pokarnir þó yfirleitt tómir. Öskupokasiðurinn er nú að mestu horfinn og hefur vikið fyrir grímubúningum og búðarsöng. Ein ástæða þess að pokarnir hurfu var sú að títuprjónarnir sem notaðir voru í krókinn voru gerðir úr harðari málmi en áður hafði verið svo að erfitt eða ómögulegt var að beygja þá.

Sá siður að hengja öskupoka á fólk á líklega rætur að rekja aftur í kaþólskan sið. Elsta heimild um orðið „öskupoki“ er úr orðabók Jóns Ólafssonar úr Grunnuvík, líklega frá miðbiki 18.aldar en þar segir:

:*Öskupoki, stundum öskuposi: Lítill poki fylltur ösku, sem piltar eða stúlkur hengja, sér til gamans á klæði annarra eða koma öðrum til að bera óvart á einhvern hátt á öskudag, það er að segja miðvikudag í föstuinngang. Sama á við um burð á steinum eða steinvölum. Þessi venja er án efa leifar úr kaþólskum sið*.

Að hengja öskupoka á fólk á þessum degi virðist hafa verið alíslenskur siður. Eina útlenda dæmið um einhvers konar „öskupoka“, sem fundist hefur, er frá Danmörku og kemur fyrir hjá sagnfræðingnum Troels-Lund í verki hans *Dagligt liv i Norden*, en það er í þá veru að menn hafi slegið hvern annan með öskupokum, en ekki hengt þá hver á annan. 

## Tenglar
*  Hvernig búa á til öskupoka (úr Vefsafninu)
Fjaðraherfi

**Fjaðraherfi** er herfi með S-laga tinda sem brjóta niður torf og aðra köggla við jarðvinnslu. Þegar ekið er á tilteknum hraða, sem gefinn er upp hjá framleiðanda, kemur titringur á tindana (fjaðrirnar) sem nýtist til að brjóta niður misfellur í flagi. Það samanstendur einnig af litlu jöfnunarborði og litlum jarðvalta aftast til að slétta sáðbeðið.

Tindarnir eru að mismunandi gerðum og stífleika og er hægt að stjórna innfallshorni þeirra eftir því hvernig á að vinna jarðveginn. Þau vinna fyrir eigin þyngd, þ.e. þau eru tengd á þrítengisbeisli dráttarvélarinnar. Aflþörf frá dráttarvél er misjöfn milli jarðvegstegunda en algeng regla er að það þurfi  10 kW á hvern metra vinnslubreiddar.
Hnífaherfi

**Hnífaherfi** eða **Hankmóherfi** er herfi með hnífásum sem byggðir eru á grind. Það er oftast tengt á þrítengisbeisli dráttarvélar en vinnsla þess er best á nokkrum ökuhraða. Þannig henta þau best á fínvinnslu á myldum jarðvegi. Þannig henta þau ekki á seigan jarðveg s.s. mýrajarðveg þar sem hnífarnir eiga erfitt með að ganga ofan í yfirborðið.
Vetrarólympíuleikarnir 1984

**Vetrarólympíuleikarniar 1984** voru 14. vetrarólympíuleikarnir sem voru haldnir í Sarajevó í Júgóslavíu. Þetta voru fyrstu vetrarólympíuleikarnir sem haldnir voru í sósíalísku ríki.
Vetrarólympíuleikarnir 2002

**Vetrarólympíuleikarnir 2002** voru 19. vetrarólympíuleikarnir. Þeir voru haldnir í Salt Lake City í Bandaríkjunum.
Kennslufræði menningararfs

**Kennslufræði menningararfs** (Kulturarvspædagogik) er samheiti yfir allt ferli þekkingar/náms/kennslu, sem tekur til efnislegra og óefnislegra menningarleifa. Notað sem hugtak fyrir þá kennslufræðilegu vinnu sem fer fram innan listgreina, hjá minjasöfnum, skjalasöfnum og í öðru umhverfi menningararfsins. Menningararfurinn birtist í umhverfinu, hlutum, skjölum og myndum.
Kennslufræði menningarumhverfis

**Kennslufræði menningarumhverfis** (Kulturmiljøpædagogik) fjallar um nám/kennslu, sem stundað í eða tengist menningarumhverfi eins og fornleifasvæðum, menningarsögulegum byggingum og stóru byggingar- og menningarlandslagi. Það sem maður sér, heyrir og skynjar hefur mikla þýðingu fyrir það sem lærist, auk þess að hægt er að staðhæfa að það var einmitt hér sem eitthvað gerðist.
Kennslufræði minjasafna

**Kennslufræði minjasafna** (Museumspædagogik) lýtur að kennslu sem notar söfn og safnmuni sem kennslutæki. Innlifun og skapandi vinnuferlar eru dæmigerðir þættir í námsferlinu þar sem hugsanir og hugarflug gestsins er virkjað til þess að sýna hvernig aðstæður gætu hafa verið.
Kennslufræði skjalasafna

**Kennslufræði skjalasafna** (Arkivpædagogik) fjallar um kennslu sem fram fer í skjalasafni. Skjöl og skjalaflokkar eru þau kennslutæki sem byggt er á. Heimildirnar tala beint til gestsins og geta því svarað spurningum hans milliliðalaust. Uppgötvunargleði og áðreiðanleiki eru einkennandi þættir í námsferlinu.
Kennslufræði lista

**Kennslufræði lista** (Kunstpædagogik) er kennsla með það markmið að auka skilning á listum. Hugtakið er oft notað í tengslum við listmenntun og kennslu í fagurfræði. Getur einnig verið kennsla sem nýtir listir og myndir til að auka þekkingu og skilning safngesta. Samræða, sköpunargleði og túlkun þátttakenda eru áberandi þættir í námsferlinu.
Norræn miðstöð fyrir kennslufræði menningararfs

**Norræn miðstöð fyrir kennslufræði menningararfs** (sænsku: *Nordiskt Centrum för Kulturarvspedagogik* skammstafað sem **NCK**) er norrænt þróunarverkefni sem hefur það markmið að efla símenntun byggða á starfsemi minjasafna, skjalasafna, listasafna og annars menningarumhverfis.

NCK þjónar sem starfsvettvangur fyrir virka og áhugasama aðila á sviði menningararfsmiðlunar. Með fundum, miðlun reynslu og námskeiðum þróast kennslufræði menningararfsins og eflir stöðu sína innan símenntunar.

Með því að standa fyrir menntunar- og rannsóknarstarfi samhæfir NCK listir og menningararf innan kennslufræðanna. NCK þróar fræðilega og aðferðafræðilega þekkingarmyndun innan kennslufræða skjalasafna, menningarumhverfis, lista og minjasafna.

NCK hefur aðsetur í Östersund í Svíþjóð og er rekið sem þverfaglegt verkefni af Minjasafni Jamtaléns (*Jamtli, Jämtlands läns museum*), Félagsskjalasafni Jamtaléns (*Föreningsarkivet i Jämtlands län*) og Skjalasafni Östersunds (*Landsarkivet i Östersund*).

## Tenglar
* Vefur verkefnisins
Skiptingar Póllands

**Skiptingar Póllands** vísa til skiptinga landa Pólsk-litháíska samveldisins milli Rússlands, Prússlands og Austurríkis 5. ágúst 1772, 23. janúar 1793 og 24. október 1795. Eftir þessar skiptingar var samveldið ekki lengur til á landakortum.

Í Napóleonsstyrjöldunum bjó Napoleon Bonaparte til pólskt ríki, Hertogadæmið Varsjá, og hin ríkin þrjú sem höfðu skipt samveldinu milli sín gáfu innlimuðu héruðunum eftir nokkra sjálfstjórn. Þannig urðu til:
* Stórhertogadæmið Poznań
* Lýðveldið Kraká
* Konungsríkið Pólland

Fjórða skipting Póllands getur átt við eitt af eftirfarandi:
* Skiptingu hertogadæmisins Varsjár eftir Vínarþingið 1815.
* Innlimun konungsríkisins Póllands í Rússland 1832 og Krakárlýðveldisins í Austurríki 1846.
* Skiptingu Póllands milli Þýskalands og Sovétríkjanna samkvæmt Mólotov-Ribbentrop-samkomulaginu 1939.
Garðar Olgeirsson - Meira fjör

**Garðar Olgeirsson - Meira fjör**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1978. Á henni leikur Garðar Olgeirsson lög á harmoniku. Upptaka, hljóðblöndun og frágangur var unninn af Garðari Olgeirssyni, Hljóðrita og Pétri Steingrímssyni.
Ljósmynd á framhlið tók Halldór Gestsson

## Lagalisti
#Meira fjör - polki - *Lag - Bjarni Böðvarsson *
#Marsúrki - *Lag - Jóhannes Jóhannesson* 
#Coquette - polki - *Lag - Pietro Frosini* 
#Á valdi minninganna - vals - *Lag - Garðar Olgeirssons*
#Skútu-skottís - *Lag - Bjarni Böðvarsson* 
#Variations-polki - *Lag - Chr. Liebak* 
#Elvira - vals - *Lag - Pietro Deiro* 
#Frilufts liv - marsúrki - *Lag - Höfundur ókunnur* 
#Shinka Bazara Mars - *Lag - Ragnar Sundquist* 
#Glittrende vågor - vals - *Lag - Per Edberg *
#Migliavacca - marsúrki - *Lag - V. Arienzo* 
#Pee Wee polki - *Lag - Myron Floren*
Kirkjusundrungin

**Kirkjusundrungin** var klofningur sem átti sér stað árið 1054 innan kirkjunnar. Við klofninginn urðu til rómversk-kaþólska kirkjan undir páfanum í Róm, og rétttrúnaðarkirkjan undir patríarkanum í Konstantínópel. Sundrungin var niðurstaða aldalangra deilna milli biskupanna í Róm og Konstantínópel um lögsögu þeirra, þar sem biskup Rómar (páfinn) hélt því fram að biskupinn í Konstantínópel væri undirmaður hans, og líka (en í mun minna mæli) deilna um guðfræðileg efni, svo sem Filioque-setninguna í Níkeujátningunni. 

Kirkjurnar tvær skiptust málfræðilega, guðfræðilega, pólitískt og landfræðilega og sundrungin varð varanleg. Tilraunir voru gerðar til að sameina kirkjurnar aftur 1274 (Annað kirkjuþingið í Lyon) og 1439 (Kirkjuþingið í Basel) en í bæði skiptin hafnaði rétttrúnaðarkirkjan sameiningunni.