open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hugo Hørring

**Hugo Egmont Hørring** (17. ágúst 1842 – 13. febrúar 1909) var danskur lögfræðingur og forsætisráðherra frá 1897 til 1900.

## Ævi og störf
Hugo Hørring var sonur verslunarmanns í Kaupmannahöfn og lauk lagaprófi frá Kaupmannahafnarháskóla árið 1868. Að útskrift lokinni tók við embættisferill, fyrst í innanríkisráðuneytinu og árið 1882 tók hann við stöðu forstjóra Hinnar konunglegu Grænlandsverslunar.

Árið 1894 var hann gerður að innanríkisráðherra, þrátt fyrir að hafa einungis starfað sem embættismaður en ekki tekið virkan þátt í stjórnmálum. Hann tók við forsætisráðherrastöðunni af Tage Reedtz-Thott og lenti þegar í sama þráteflinu þar sem meirihluti þingmanna í neðri deild þingsins var ansnúinn stjórninni. Þessar sífelldu deilur leiddu að lokum til afsagnar hans árið 1900 og lauk þar með stuttum pólitískum ferli hans.

## Tilvísanir
Róttæki vinstriflokkurinn

**Róttæki vinstriflokkurinn** (danska: ***Radikale Venstre***) er danskur stjórnmálaflokkur sem stofnaður var árið 1905. Þrátt fyrir nafnið er flokkurinn talinn tilheyra hinni frjálslyndu miðju í dönskum stjórnmálum og hefur í gegnum árin tekið þátt í stjórnarsamstörfum og stutt minnihlutastjórnir bæði vinstri- og hægriflokka. Ein helsta hugsjón flokksins gengur út á samvinnu milli stjórnmálaflokka.

Flokkurinn er aðili að Alþjóðasambandi frjálslyndra flokka og Bandalagi frjálslyndra og demókrata fyrir Evrópu (ALDE). Meðlimir flokksins sitja með Evrópuhópnum Endurnýjum Evrópu á Evrópuþinginu.

## Söguágrip
Róttæki vinstriflokkurinn varð til árið 1905 með klofningi úr frjálslynda flokknum Venstre. Klofningurinn átti sér stað þegar hernaðarandstæðingar voru reknir úr Venstre í janúar 1905. Brottreknu flokksmeðlimirnir héldu stofnfund nýja Róttæka vinstriflokksins í Óðinsvéum þann 21. maí sama ár. Auk þess að vera mótfallnir auknum ríkisútgjöldum til hernaðarmála vildu meðlimir Róttæka vinstriflokksins beita ríkisvaldinu á virkari hátt til að draga úr félagslegum ójöfnuði. Flokkurinn tilheyrði hreyfingu svokallaðrar „menningarlegrar róttækni“ (d. *Kulturradikalisme*) og var hlynntur ákveðnum einkennum velferðarríkis í Danmörku. Jafnframt vildi Róttæki vinstriflokkurinn bæta stöðu leigubænda, sem voru meðal fyrstu stuðningsmanna flokksins.

Stjórnmálastefna flokksins var undir áhrifum frá hugmyndum hagfræðinganna Henry George og Johns Stuart Mill.

## Tilvísanir
Louis Pio

**Louis Pio** (14. desember 1841 – 27. júní 1894) var danskur sósíalisti og fyrsti formaður Jafnaðarmannaflokksins.

## Ævi og störf
Pio fæddist í Roskilde sonur yfirmanns í danska hernum af frönskum ættum og konu af borgarastétt. Foreldrarnir skildu þegar hann var aðeins tólf ára og við tóku erfið ár. Honum var vísað snemma úr skóla vegna agavandamála og naut hann því lítillar formlegrar menntunar. Hann tók þó að kynna sér danskar þjóðsögur og hóf að skrifa í blöð og tímarit. Árið 1870 hóf hann störf fyrir dönsku póstþjónustuna og hefur honum verið eignaður heiðurinn að rauðu póstkössunum sem hafa fylgt stofnuninni til þessa dags.

Hugmyndir sósíalista hreyfðu snemma við Pio en það var þó ekki fyrr en árið 1871 þegar fregnir af Parísarkommúnunni breiddust út um Evrópu að hann ákvað að stíga skrefið til fulls. Hann sagði upp starfi sínu hjá Póstinum og hóf bréfaskipti við forystumenn í Alþjóðasambandi verkalýðsins í Genf og hugsjónabræður sína í Kaupmannahöfn. Ásamt þeim Harald Brix og Poul Geleff tók hann að undirbúa stofnun Danmerkurdeildar Alþjóðasambandsins og að skipuleggja verkalýðsfélög að breskri fyrirmynd. Á þessu tímabili starfaði Pio á daginn sem einkakennari hjá auðugri fjölskyldu, en skrifaði róttækar greinar og ræður á kvöldin.

Þann 15. október 1871 var Danmerkurdeild Alþjóðasambandsins, Jafnaðarmannaflokkurinn, stofnuð með Pio sem formann. Sú ákvörðun var ekki óumdeild þar sem hann þótti ráðríkur, nánast einráður, í stjórnarháttum en tengsl hans við erlenda leiðtoga jafnaðarmannahreyfingarinnar gerðu valið þó augljóst.

Pio vakti athygli fyrir mikla skipulagshæfileika, einkum þegar kom að verkföllum, sem hann beitti af miklum hyggindum í kjaradeilum. Hann gætti þess að valda hámarksröskun með því að velja vandlega hvaða hópar færu í verkfall og gætti þess jafnframt að eiga nóg í verkfallssjóðum. Þetta tryggði félagsmönnum hans miklar kjarabætur á skömmum tíma og varð til þess að hratt fjölgaði í verkalýðshreyfingunni.

Árið 1872 voru þeir Pio, Brix og Geleff handteknir fyrir að brjóta gegn banni stjórnvalda við verkfallsfundum. Pio var dæmdur í fimm ára fangelsi og öðlaðist í kjölfarið stöðu píslarvotts í hugum jafnaðarmanna. Eftir afplánun varð hann leiðtogi flokksins á ný, en fljótlega tók að bera á óánægju með einræðistilburði hans. Árið 1877 fluttist hann vestur um haf og kom í ljós að lögregluyfirvöld höfðu greitt honum fyrir að yfirgefa landið, sem þótti gríðarlegur álitshnekkir fyrir orðspor hans. Í Kansas freistaði hann þess að koma á stofn sósíalískri nýlendu en það mistókst, ekki hvað síst vegna kunnáttuleysi Pio í landbúnaðarstörfum. Hann fluttist til Chicago og bjó þar við kröpp kjör og lést árið 1894.
Þingvallakirkja

**Þingvallakirkja** er kirkja í þjóðgarðinum á Þingvöllum og tilheyrir hún Þingvallaprestakalli í Árnesprófastsdæmi. Núverandi kirkjubygging var reist árið 1858 og vígð á jóladag árið 1859.

Talið er að fyrsta kirkjan á Þingvöllum hafi verið reist árið 1017 af Bjarnharði biskupi Vilráðssyni hinum bókvísa en hann mun hafa komið með kirkjuvið frá Ólafi konungi Haraldssyni í Noregi. 

## Núverandi kirkjubygging
Séra Símon Beck lét reisa núverandi kirkju árið 1858. Kirkjuturninn var reistur árið 1907 og í honum hanga þrjár klukkur, ein forn, önnur frá árinu 1697 sem vígð var af Jóni Vídalín biskup, og sú þriðja en jafnframt sú stærsta er hin svokallaða Íslandsklukka frá 17. júní 1944. Prédikunarstóll kirkjunnar er frá 1683, skírnarfonturinn er verk Guðmanns Ólafssonar, bónda á Skálabrekku og var gjöf frá Kvenfélagi Þingvallahrepps. Ófeigur Jónsson, bóndi í Heiðarbæ málaði altaristöfluna árið 1834. Taflan var síðar keypt af bresku listakonunni Disney Leith árið 1899 sem gaf hana kirkju sinni á Wight-eyju í Ermasundi. Altaristaflan komst aftur í eigu Þingvallakirkju og var endurvígð árið 1974. Árið 1896 eignaðist kirkjan altaristöflu eftir danska málarann Anker Lund og hanga nú báðar töflurnar uppi í kirkjunni.

Árið 1928 var prestbústaður reistur við hlið Þingvallakirkju. Frá 1958-2000 var sóknarprestur Þingvallakirkju jafnframt þjóðgarðsvörður á Þingvöllum.

## Tilvísanir
Alternativet

**Alternativet** (íslenska: ***Valkosturinn***) er danskur stjórnmálaflokkur sem stofnaður var árið 2013. Flokkurinn hafnar að mestu hefðbundinni skiptingu stjórnmála í hægri og vinstri en leggur áherslu á umhverfismál og kröfuna um bætta stjórnmálamenningu. Alternativet náði góðum árangri í sínum fyrstu þingkosningum en síðan tók að halla undan fæti, m.a. vegna innanflokksátaka. Flokkurinn hefur listabókstafinn *Å*.

## Söguágrip
Uffe Elbæk, fyrrum menningarmálaráðherra Danmerkur sagði skilið við Radikale venstre árið 2013 og stofnaði Alternativet. Markmiðið var að stofna hreyfingu sem gæti beitt sér fyrir róttækum aðgerðum á sviði umhverfismála, einkum loftslagsmála. Elbæk og félagar töldu líka að hefðbundnir stjórnmálaflokkar svöruðu ekki kalli tímans. Þess í stað var ætlun þeirra að bylta stjórnmálamenningunni og nýta leiðir á borð við samfélagsmiðla til að móta stefnuskrá.

Flokkurinn hefur frá upphafi lagt áherslu á frumlegar lausnir við rekstur samfélagsins, til dæmis með upptöku borgaralauna, róttækri styttingu vinnuvikunnar og hugmyndum um að afleggja tekjuskatt en skattleggja þess í stað fjármagnsflutninga. Í sínum fyrstu kosningum árið 2015 hlaut flokkurinn 4,8% sem gaf níu þingmenn og taldist einn af ótvíræðum sigurvegurum kosninganna. Sveitarstjórnarkosningar tveimur árum síðar skiluðu flokknum sömuleiðis góðri niðurstöðu, tuttugu sveitarstjórnarfulltrúum, þar af borgarstjóra í Fanø og fagborgarstjóra í Kaupmannahöfn.

Ekki tókst að fylgja eftir þessari góðu byrjun í þingkosningunum 2019. Flokkurinn missti fjögur af níu þingsætum sínum og skömmu síðar lýsti Elbæk því yfir að hann hyggðist láta af formennsku. Mikil átök urðu um formannsembættið sem lauk með því að Josephine Fock, fyrrum þingmaður flokksins sem horfið hafði til annarra starfa, var kjörin formaður. Í deilunum sem á eftir fylgdu sögðu fjórir af fimm fulltrúum sig úr þingflokknum og á árinu 2020 stóð Uffe Elbæk að stofnun nýs flokks, Frie Grønne.

Í febrúar 2021 tók Franciska Rosenkilde borgarstjóri menningarmála í Kaupmannahöfn við formennsku í Alternativet.

## Tilvísanir
Dacrydium beccarii

***Dacrydium beccarii*** er sígrænt tré (um 1 til 20m hátt) sem vex í Indónesíu, Malasíu, Papúa Nýja-Gínea, Filippseyjum, og Salómonseyjum.


Dacrydium beccarii (2).JPG
Dacrydium beccarii.JPG


## Tilvísanir
Carl Christoffer Georg Andræ

**Carl Christoffer Georg Andræ** (14. október 1812 – 2. febrúar 1893) var danskur herforingi, stærðfræðingur og stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Danmerkur á árunum 1856-57. Sem stærðfræðingur var hann höfundur kosningakerfis sem við hann er kennt og var um langt árabil notað í Danmörku.

## Ævi og störf
C.C.G. Andræ var sonur yfirmanns í danska hernum sem lést þegar pilturinn var á öðru aldursári. Hinn ungi Andræ ákvað að fylgja í fótspor föðursins og fékk skjótan framgang innan hersins. Í náminu komu í ljós miklir stærðfræðihæfileikar og var Andræ m.a. sendur til Parísar til að nema meiri stærðfræði. Hann þokaðist sífellt ofar í virðingaröð hersins, en sinnti jafnframt kennslu í háskóla hersins.

Stjórnmálaafskipti Andræ hófust árið 1848 þegar hann varð konungsskipaður fulltrúi á stjórnlagaþingi sem vann að því að semja stjórnarskrá Danmerkur. Tillögur stjórnvalda gengu út á að skipta þinginu upp í tvær deildir, þar sem efnamönnum væru í raun tryggð völdin í efri deildinni. Frjálslyndari öfl kölluðu eftir þingi í einni deild sem byggðist á lýðræðislegri sjónarmiðum. Andræ freistaði þess að miðla málum og talaði fyrir útfærslu í einni deild þar sem hagsmunir íhaldsmanna væru þó tryggðir. Sú hugmynd skilaði litlum árangri en varð þó til að vekja athygli á Andræ í ýmsum kreðsum.

Stuðningur Andræ við þing í einni málstofu gerði það að verkum að hann var gerður að frambjóðanda vinstriaflanna í þingkosningunum 1849 og komst þegar í forystustöðu þar. 

Hann var endurkjörinn á þing árið 1853, þá fyrir Kaupmannahöfn. Hann lenti þegar í harðri stjórnarandstöðu við Ørsted-stjórnina. Þegar sú stjórn féll 1854 voru þeir Andræ, Scheele og Hall allir taldir vænlegir arftakar, en málamiðlunin varð sú að Peter Georg Bang varð forsætisráðherra, nánast að nafninu til, en félagarnir tóku sæti í stjórninni. Andræ varð fjármálaráðherra og reyndist afar áhrifamikill.

Andræ tók við forsætisráðherraembættinu síðla árs 1856 en lét það af hendi til Hall sjö mánuðum síðar, eftir mikil átök innan stjórnar sem einkum snerust um afstöðuna til Slésvíkurmálsins. Hann sat þó áfram í ríkisstjórninni um hríð sem fjármálaráðherra. Eftir að ráðherradómi lauk sat Andræ lengi á þingi, var löngum talinn til hóps íhaldsmanna en hélt þó alltaf sjálfstæði sínu. Hann lést árið 1893.

## Ritverk
* Poul Andræ, *Geheimekonferentsraad Carl Georg Andræ – En biografisk Fremstilling med Bidrag til belysning af hans Samtidige*, 2. bindi, Lehman & Stages Boghandel, 1909.
* Poul Andræ, *Andræ og Fællesforfatningen af 2. Oktober 1855*.

## Tilvísanir
Kvennahreyfing Samfylkingarinnar

**Kvennahreyfing Samfylkingarinnar** var stofnuð árið 2005. Kvennalistinn var einn af fjórum flokkum sem stóðu að stofnun Samfylkingarinnar árið 1999. Fljótlega fóru konur að tala um að stofna með sér sérstaka hreyfingu og var fyrsta þing Kvennahreyfingar haldið 2001 í Munaðarnesi. og áform um formlega stofnun voru rædd á Landsfundi Samfylkingarinnar 2005. Seinna sama ár var Kvennahreyfingin formlega stofnuð í Hveragerði.  Á stofnfundinn mættu rúmlega hundrað konur sem unnu í tvo daga í málefnahópum við að móta stefnu og starfsreglur fyrir hreyfinguna. Hreyfingin er tengslanet til að efla og virkja konur innan flokksins og til að móta og hafa áhrif á að stefna flokksins sé femínísk, Afnám misréttis í launum, barátta gegn kynferðislegu ofbeldi og fjölgun kvenna hvarvetna þar sem ráðum sé ráðið var forgangsmál. 

## Formenn Kvennaheyfingar Samfylkingarinnar

* **2005**  Bryndís Friðgeirsdóttir 

* **2006**  Ragnhildur Helgadóttir 

* **2007**  Steinunn Valdís Óskarsdóttir

* **2010**  Elfur Logadóttir 

* **2012**  Hrafnhildur Ragnarsdóttir

* **2013**  Heiða Björg Hilmisdóttir

* **2016**  Steinunn Ýr Einarsdóttir

* **2018**  Sigrún Skaftadóttir 

* **2020**  Steinunn Ýr Einarsdóttir

* **2022** Hildur Rós Guðbjargardóttir

## Tilvísanir
Söguleg efnishyggja

**Söguleg efnishyggja** er söguskoðun marxismans og er angi eða undirtegund af díalektískri efnishyggju, lífsskoðun marxismans. Meginatriði sögulegrar efnishyggju er að framvinda sögunnar skýrist af framþróun í framleiðsluháttum, þ.e. þeim aðferðum (vinnu, tækni og skipulagi) sem fólk notar til að vinna náttúruauðlindir og nýta afurðir þeirra. Söguskoðunin skiptir mannkynssögunni í nokkur stig eftir þessu:

## 1. Frumkommúnismi
Þjóðfélagsstig frum-kommúnismans einkennist af því að samfélagið lifir mest á veiðum/söfnun eða sjálfsþurftarbúskap, skiptist yfirleitt í frekar litlar einingar á borð við stórfjölskyldu, þessar einingar arðræna ekki hver aðra og einkaeignarréttur á auðlindum eða framleiðslutækjum fyrirfinnst ekki.

## 2. Samfélag þrælaveldis
Á þjóðfélagsstigi þrælaveldis er akuryrkja orðin undirstaða framleiðslunnar, þrælar vinna stóran hluta erfiðisvinnunnar og eru eign húsbænda. Landið sjálft og auðlindir þess og afurðir eru að miklu leyti komin í einhvers konar einkaeign. Vegna þess að einkaeign er orðin mikilvæg, er farið að skipta máli að erfingjar séu skilgetnir, og þess vegna verður hjónabandið til á þessu þróunarstigi, til að formfesta einkarétt tiltekins karls á tiltekinni konu, svo hann geti vitað að börn hennar séu börn hans. Þar sem vaxandi einkaeign þýðir samþjöppun bæði auðs og valda, verður ríkisvaldið líka til á þessu þróunarstigi, til að setja niður innbyrðis átök í samfélaginu eða milli samfélaga, með valdi.

## 3. Lénsskipulag
Það sem einkennir lénsskipulagið er bændaánauð, þar sem bændur eru ekki beinlínis eign húsbænda, heldur tilheyra þeir landinu sem þeir búa á, sem aftur lýtur yfirráðum aðalsmanns. Aðalsmaðurinn, lénsherrann, tekur afgjöld af bændunum í formi afurða eða vinnu og nýtur líka ýmissa forréttinda eða fríðinda, t.d. tollheimtu eða skattfrelsis.

## 4. Kapítalismi
Kapítalismi eða auðvaldsskipulag einkennis af því að auðlindir og framleiðslutæki eru almennt í einkaeign, en vinnandi fólk á með sig sjálft, er frjálst og ber sjálft ábyrgð á framfærslu sinni. Það vinnur flest við að framleiða vörur með framleiðslutækjum sem aðrir eiga, og fær borgað minna en sem nemur verðmætunum sem það framleiðir.

## 5. Sósíalismi
Í samfélagi sósíalismans hefur vinnandi fólk tekið yfirráð yfir framleiðslutækjunum í sínar hendur og skipuleggur bæði framleiðslu og skiptingu afurðanna eftir sínum eigin hagsmunum. Ríkisvald sósíalismans er notað bæði til þess, og til að halda gömlu valdastéttinni í skefjum meðan stéttarandstæður eru að hverfa. Fyrst þegar þær eru horfnar og skipulag framleiðslu og neyslu hefur tryggt allsnægtir, jöfnuð, réttlæti og frið, rennur upp sjötta þjóðfélagsskeiðið:

## 6. Hinn þróaði kommúnismi
Á þjóðfélagsskeiði kommúnismans eru stéttaandstæður til lykta leiddar og búið að afgreiða stærstu vandamál mannkyns: Skort og misskiptingu. Þá er ekki lengur þörf fyrir ríkisvald til að setja deilur niður með valdi, svo það er lagt niður eða fjarar út.
Áfram stelpur

***Áfram stelpur*** er breiðskífa sem kom út kvennaárið 1975. Inn á plötuna sungu Sigrún Björnsdóttir, Bríet Héðinsdóttir, Kristín Á. Ólafsdóttir, Steinunn Jóhannesdóttir, Guðrún Alfreðsdóttir, Anna Kristín Arngrímsdóttir og Margrét Helga Jóhannsdóttir. Umslagið gerði Sigrún Eldjárn. Steinunn Jóhannesdóttir leikkona átti hugmyndina að gerð plötunnar og vann að gerð hennar ásamt útgefendunum, þeim Kjartani Eggertssyni og Hirti Blöndal.

Lögin á plötunni voru flest úr kabarettsýningu Leikfélags Akureyrar „Ertu nú ánægð kerling?“, safni stuttra leikþátta sem fjölluðu um stöðu konunnar í samfélaginu og voru frumsýndir 1974. Flestir leikþættirnir voru þýddir og staðfærðir úr sænsku, meðal annars leikritunum *[[Tjejsnack]]* og *[[Jösses flickor]]* eftir Suzanne Osten og Margareta Garpe úr Grupp 8. Mörg lögin höfðu áður komið út á sænsku plötunni *[[Sånger om kvinnor]]* frá 1971 með tónlist eftir Gunnar Edander. Upprunalegu textarnir voru meðal annars eftir Osten og Garpe, Sonja Åkesson, Louise Waldén og Leif Nylén.

## Lagalisti

## Tilvísanir
Inuit Ataqatigiit

**Inuit Ataqatigiit** (íslenska: ***Samfélag fólksins***), oft skammstafað IA, er vinstrisinnaður stjórnmálaflokkur sem berst fyrir sjálfstæði Grænlands. Hann var stofnaður sem laustengd stjórnmálahreyfing árið 1976, en varð að formlegum stjórnmálaflokki tveimur árum síðar. Auk þess að berjast fyrir pólitísku sjálfstæði, leggur flokkurinn áherslu á umhverfisvernd. Formaður IA er Múte B. Egede og fulltrúi flokksins á danska þinginu er Aaja Chemnitz Larsen.

## Saga og stefna
Inuit Ataqatigiit var stofnað í róttæknibylgju ungs fólks á áttunda áratugnum og hefur alla tíð verið staðsett lengst til vinstri á hinu pólitíska litrófi grænlenskra stjórnmála. Í fyrstu kosningum sínum til grænlenska þingsins árið 1979 hlaut flokkurinn innan við 5% atkvæða og engan fulltrúa. Á níunda áratugnum óx flokkurinn jafnt og þétt og naut þess líklega að flokksmenn voru áberandi í þjóðaratkvæðagreiðslunni árið 1982 þar sem Grænlendingar ákváðu að segja skilið við Efnahagsbandalag Evrópu.

Frá 1991 til 2005 fékk flokkurinn á bilinu 19-25% í kosningum og árið 2001 fékk IA í fyrsta sinn annan af tveimur fulltrúum Grænlands á danska þinginu. Eftir kosningarnar 2002 mynduðu IA og Siumut saman ríkisstjórn og eftir kosningarnar 2005 bættist þriðji flokkurinn, Atassut, við stjórnina. Upp úr samstarfinu slitnaði árið 2007 þegar IA sagði sig úr stjórninni vegna deilna um sjávarútvegsmál. Í kosningunum tveimur árum síðar vann IA sinn mesta sigur í sögunni, fékk 43,7% atkvæða og 14 af 31 þingsæti. Leiddi IA ríkisstjórnina það kjörtímabil með stuðningi smáflokka.

Ekki tókst að fylgja þessum árangri eftir í næstu kosningum, 2013, 2014 og 2018. Jafnaðarmannaflokkurinn Siumut hefur leitt ríkisstjórnir eftir allar þessar kosningar en IA ýmist komið að samsteypustjórnum eða verið stærsti stjórnarandstöðuflokkurinn. Í þingkosningum 6. apríl 2021 vann flokkurinn mikinn sigur, náði sínum næstbesta árangri í sögunni, 37,4% og hlaut 12 af 31 þingmanni á grænlenska þinginu og myndaði í kjölfarið ríkisstjórn.

Í fimm af síðustu sex kosningum (2001-2019) hefur IA fengið flest atkvæði í kosningunum til danska þingsins.

## Stjórn (janúar 2017)

* Sara Olsvig,  formaður
* Aqqaluaq B. Egede, pólitískur varaformaður
* Múte B. Egede, skipulags varaformaður
* Mille S. Pedersen,  fjármál
* Agathe Fontain, ritari
* Ane Hansen
* Asii Chemnitz Narup
* Bendt B. Kristiansen
* Kelly Berthelsen
* Avaaraq Olsen
* Iddimanngiiu Bianco
* Storch Lund

## Tilvísanir
Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1992

**Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1992** fóru fram þriðjudaginn 3. nóvember 1992. Bill Clinton, fyrrverandi fylkisstjóri Arkansas, og Al Gore, öldungadeildarþingmaður fyrir Tennessee, unnu sigur á George H. W. Bush sitjandi forseta og Dan Quayle sitjandi varaforseta.

## Niðurstöður

## Sjá einnig
* Kosningar í Bandaríkjunum 1992

## Tilvísanir
Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1988

**Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1988** fóru fram þriðjudaginn 8. nóvember 1988. George H. W. Bush, sitjandi varaforseti, og Dan Quayle, öldungadeildarþingmaður fyrir Indiana, unnu sigur á Michael Dukakis, fylkisstjóra Massachusetts, og Lloyd Bentsen, öldungadeildarþingmanni fyrir Texas.

## Niðurstöður

## Sjá einnig
* Kosningar í Bandaríkjunum 1988

## Tilvísanir
Kosningar í Bandaríkjunum 1988

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 8. nóvember árið 1988.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1988
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1988
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1988
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1988
Kosningar í Bandaríkjunum 1984

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 6. nóvember árið 1984.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1984
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1984
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1984
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1984
Kosningar í Bandaríkjunum 1980

**Kosningar í Bandaríkjunum** fóru fram þann 4. nóvember árið 1980.
* Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1980
* Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1980
* Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 1980
* Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 1980
Alþýðuleikhúsið

**Alþýðuleikhúsið** var íslenskur leikhópur sem skilgreindi sig sem „gagnrýnið, framsækið leikhús“, en þau vildu fjalla um borgaralegan samtíðarveruleikann á listrænan hátt og vekja umræðu um þjóðfélagsmál. Þau vöktu þó  ekki síður athygli fyrir óvenju leikræna framsetningu, kröftuga og agaða stílfærslu, en félagslegan boðskap.

## Alþýðuleikhúsið stofnað
Alþýðuleikhúsið var stofnað á Akureyri 4. júlí 1975. Leikararnir Þórhildur Þorleifsdóttir, Arnar Jónsson og Þráinn Karlsson höfðu sagt upp stöðum sínum við Leikhúsið á Akureyri og voru kjarninn í þeim hóp sem stóð að stofnun leikhússins, en einnig má nefna Þráinn Bertelsson, Böðvar Guðmundsson, Kristínu Á Ólafsdóttur og Jón Hlöðver Áskelsson. Markmið leikhússins var að flytja leiklistarunnendum um allt land með einhverjum hætti efni sem vekti þau til umhugsunar og hvetja til umræðu um þjóðfélagsmál. Skipulag leikhússins var nýstárlegt og var grunnhugmyndin sú að sjálfstæðir hópar gætu myndast innan þess, eftir áhugamálum félaganna, og sótt fjármagn í sameiginlegan sjóð. Ákvarðanir voru teknar á aðalfundum og varð stjórn að hlíta ákvörðunum þeirra.

## Starfsemi
Alþýðuleikhúsið frumsýndi fyrstu sýningu sína, *[[Krummagull]]* eftir Böðvar Guðmundsson á Neskaupstað 28. mars 1976. Síðan var lagt af stað í leikför um landið og sýnt alls 62 sinnum á 44 stöðum. Leikritið var tekið upp fyrir sjónvarp í Dramatiska Institutet í Stokkhólmi, þar sem einn af stofnendum leikhússins, Þráinn Bertelsson, var við nám í kvikmyndaleikstjórn. Haustið 1976 var *[[Skollaleikur]]* Böðvars Guðmundssonar frumsýndur á Borgarfirði eystra og síðan á ýmsum stöðum á landinu. Haustið 1977 var farið með hann í leikför til Skandinavíu. Alls urðu sýningar á leiknum um hundrað og var hann síðast tekinn upp í sjónvarpi vorið 1978. Leikstjóri beggja sýninganna var Þórhildur Þorleifsdóttir.

Árið 1978 var sérstök sunnandeild stofnuð við leikhúsið og tóku þá þátt margir af þeim leikurum sem höfðu nýverið útskrifast úr Leiklistarskóla Íslands en þangað höfðu flykkst þrír árgangar úr Leiklistarskóla SÁL og einn úr Leiklistarskóla leikhúsanna, en báðir höfðu verið lagðir niður við stofnun Leiklistarskóla Íslands og nemendur beggja skólanna sem fyrir voru voru teknir þangað inn. Þetta var gífurleg vítamínsprauta fyrir Alþýðuleikhúsið.

Fyrstu árin var mest sýnt í Lindarbæ, en árið 1981 fékk leikhúsið inni í Hafnarbíói, sem stóð neðst við Barónsstíg, en þau sýndu einnig á Kjarvalsstöðum, í Þýska bókasafninu, Ásmundarsal, Hlaðvarpanum, Gamla bíói, Iðnó, Tjarnarbíói, Hafnarhúsinu og víðar.

## Tilvísanir
Strútsfoss

**Strútsfoss** er í Villingadal sem er inn af Suðurdal í Fljótsdal 
Fossinn er tvískiptur, neðri fossinn er um 100 metra hár og efri fossinn um 20 metrar. Neðan við fossinn rennur Strútsá í Strútsgili. Talið er að fossinn dragi nafn sitt af strýtulaga klettadröngum í gilinu. Strútsgil er samansett af basalthrauni, setlögum og má þar finna mikið af rauðum og gulbrúnum millilögum. 

## Gönguleiðin
Gengið er frá bílastæði í landi Sturluflatar, innstabæ í Suðurdal í Fljótsdal. Fossinn sést ekki vel fyrr en komið er býsna langt inn Villingadal. Hægt er að komast alveg upp að fossinum þegar að lítið vatn er í Strútsánni síðsumars. Þá þarf að vaða ánna nokkrum sinnum sem getur verið varhugavert. Einnig er hægt að ganga upp á brúnir norðan við fossinn. 

Gönguleiðin er um 8,5 kílómetrar og 229 metra hækkun. Hún er nokkuð auðveld, fremur aflíðandi og greinileg. 

## Tilvísanir
Snæfellsskáli

**Snæfellsskáli** stendur við norðanvert Snæfell, skálinn var reistur af Ferðafélagi Fljótsdalshéraðs í ágúst 1970.

GPS staðsetning skálans er 64.48.250 N / 15.38.600 V

Skálinn er staðsettur á við rætur Snæfells á vegi F909 sem nær alla leið inn að Brúarjökli

Skálinn er í dag í eigu Vatnajökulsþjóðgarðs og er aðsetur landvarða. Þeir taka  á móti gestum sem sækja svæðið heim og veita upplýsingar um svæðið yfir sumartímann.

Svefnpokagisting er í skálanum fyrir um 45 manns. Gistingin skiptist í tvö herbergi sem búin eru kojum (Söngstofu og Tókastofu) einnig er hægt að gista í flatsæng á loftinu fyrir ofan eldhúsið sem kallast Þokuloft. Skálinn er búinn eldhúsi og matsal sem að sem að tekur um 30 manns í sæti.

Skálinn er hitaður upp með olíueldavél á sumrin og er rennandi vatn í skálanum ásamt salernum og sturtum í þar til gerðu húsi suðaustan við hann. Á veturna er skálinn hitaður með timbur kamínu  og er þurrsalerni við í salernishúsi fyrir vetrarferðamenn en ekkert rennandi vatn er á svæðinu yfir vetrar tímann.

Tjaldsvæði er staðsett rétt við Snæfellsskála. 

Landverðir Vatnajökulsþjóðgarðs hafa aðsetur í Snæfellsskála yfir sumartímann og taka á móti gestum þar, þeir veita einnig upplýsingar um svæðið og ástand á gönguleiðum og slóðum. 

## Tilvísanir
Tóvinnuskólinn á Svalbarði

**Tóvinnuskólinn á Svalbarði** við Eyjafjörð var skóli sem Halldóra Bjarnadóttir stofnaði árið 1946 og starfaði til 1955. Halldóra kenndi við skólann frá stofnun og þar til hún varð 82 ára. Einnig kenndi Rannveig H. Líndal við skólann. Tóvinnuskólinn var á einkaheimili og ekki húsnæði til að taka nema nokkra nemendur í einu. Hvert námskeið var sex mánuði  og var kennd tóvinna og vefnaður. Skólinn átti spunavél og prjónavél.

## Heimildir
* Íslensk ull, tóvinnuskólinn á Svalbarði, Halldóra Bjarnadóttir (útvarpserindi) 28. maí 1952
Rannveig H. Líndal

**Rannveig Hansdóttir Líndal**  (29. janúar 1883 - 15. júlí 1955) frá Lækjarmóti í Víðidal var kennari við húsmæðraskóla bæði á Blönduósi og á Staðafelli. Hún var barnakennari á Grænlandi 1921-1923 og hélt þá dagbók um dvöl sína. Hún var í fimm ár umferðakennari í verklegum fræðum á Norðurlandi. Hún var kennari við Tóvinnuskólann á Svalbarði og forstöðukona skólans síðustu níu ár ævi sinnar.

## Heimild
* Þar sem firðir og jöklar mætast
Halldórsstaðir (Laxárdal)

**Halldórsstaðir í Laxárdal** eru eyðibýli í Suður-Þingeyjarsýslu á Norðurlandi. Á jörðinni er uppgert hús sem Magnús Þórarinsson byggði árið 1893  en hann hafði keypt aflagða kirkju í Múla árið 1889 og flutt timbrið á Halldórsstaði. Tvær íbúðir eru í húsinu sem samanstendur af tveimur hæðum, kjallara og háalofti. Í húsinu bjuggu tvær fjölskyldur, Magnús og kona hans Guðrún Bjarnhéðinsdóttir, systir Bríetar Bjarnhéðinsdóttur , Páll Þórarinsson bróðir Magnúsar, kona hans Elísabet „Lissý“ Grant söngkona. Af Magnúsi tóku dóttir hans, Bergþóra Magnúsdóttir maður hennar Hallgrímur Þorbergsson, við þeirra hlut jarðarinnar. Eftir andlát Lissýar, 1963, voru synir þeirra Páls, Þór og William á jörðinni þar til hún fór í eyði við andlát Williams 1980.

Halldórsstaðir eru miðsvæðis í Laxárdal. Magnús byggði fyrstu tóvinnuvélina og fólk kom þangað með ull. Lissý var söngkona sem söng fyrir héraðsbúa. {
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          -17.270247470587496,
          65.74577688620734
        ]
      }
    }
  ]
}

## Tenglar
* Dagur - 135. tölublað (21.07.1993)
*  Halldórsstaðir
* Lizzie Þórarinsson (minningar Tíminn, 4. apríl 1962)

## Heimildir
Anna Bretaprinsessa

**Anna, konunglega prinsessan** (f. 15. ágúst 1950) er annað barn og eina dóttir Elísabetar 2. Bretadrottningar og Filippusar prins, hertogans af Edinborg. Hún er sú 17. í erfðaröðinni að bresku krúnunni og hefur borið titilinn konungleg prinsessa frá árinu 1987.

Anna fæddist í Clarence-húsi í London, gekk í Benenden-skóla og hóf störf í þágu krúnunnar á fullorðinsaldri. Hún varð kunn hestakona og vann ein gullverðlaun í Evrópumeistarakeppinni árið 1971 og tvenn silfurverðlaun árið 1975. Árið 1976 varð hún fyrsti meðlimur bresku konungsfjölskyldunnar til að keppa á Ólympíuleikum.

Konunglega prinsessan gegnir opinberum skyldum í þágu drottningarinnar. Hún er verndari rúmlega 300 félagasamtaka. Líknarstörf hennar snúast um íþróttir, vísindi, fólk með fötlun og heilbrigðismál í þróunarlöndum. Anna hefur starfað í tengslum við Barnaheill í rúm 50 ár og var tilnefnd til friðarverðlauna Nóbels árið 1990 fyrir störf sín með samtökunum.

Árið 1973 giftist Anna höfuðsmanninum Mark Phillips en þau slitu samvist árið 1989 og hlutu lögskilnað árið 1992. Hjónin eignuðust tvö börn, Zöru og Peter Phillips, og fimm barnabörn. Aðeins fáum mánuðum eftir skilnaðinn giftist Anna yfirforingjanum (nú varaflotaforingjanum) Sir Timothy Laurence, sem hún hafði kynnst á meðan hann var hesthússtjóri móður hennar frá 1986 til 1989.

## Tilvísanir
Dacrydium gibbsiae

***Dacrydium gibbsiae*** er sígrænt tré (um 2 til 12m hátt) frá Borneó. Það þolir hátt hlutfall eitraðra málma í jarðvegi.

## Tilvísanir
Vatnsfjarðarannáll elsti

**Vatnsfjarðarannáll elsti** er annáll skrifaður af Jóni Arasyni prest í Vatnsfirði. Á fimmta áratug 16. aldar var Skarðsárannáll í Skálholti og voru unnin eintök af honum en um leið bætt við hann og að þessu vann Jón ásamt fleirrum, en þannig að Vatnsfjarðarannáll er að stórum hluta byggður á Skarðsárannál.
Annállinn er varðveittur í handritinu Lbs 347 4to með eigin hendi Jóns.
Fremst í handritinu er uppskrift afa hans, Magnúsar Jónssonar prúða, á Flateyjarannál en síðan kemur önnur hönd, þó ekki Jóns, á hluta Skarðsárannáls, þ.e. árin 1395-1489, og loks skrift Jóns. Óþekktu höndina eignaði Hannes Þorsteinsson Torfa Jónssyni presti í Gaulverjabæ en Jón Helgason hefur mótmælt því að höndin sé Torfa.
Úr þessu hefur ekki verið skorið til hlýtiar og höndin nefnd - N.N.
Hussein–McMahon-samskiptin

**Hussein-McMahon samskiptin** voru bréfasamskipti sem fóru fram á milli Ḥussein Ibn Ali emír af Mekka og Henrys McMahon, sem var æðsti embættismaður Breta í Egyptalandi. Bréfaskiptin áttu sér stað í heimsstyrjöldinni fyrri, frá júlí 1915 fram í mars 1916. Bréfin voru alls tíu talsins og innihélt samskipti þeirra Hussein og McMahons þar sem sá síðarnefndi lofaði meðal annars stuðningi Breta við stofnun sjálfstæðs arabísks konungsveldis þar sem Hussein og fjölskylda hans færu með völdin. Loforð McMahons kom gegn því að Hussein og Hashemítar myndu hefja uppreisn gegn Ottómanaveldinu. Stuðningur Breta fólst meðal annars í því að útvega Aröbum byssur, mat og peninga. 

Stór hluti af samskiptum Husseins og McMahons snerust um landamæri hins verðandi sjálfstæða ríkis Araba. Í skrifum sínum lýsti Hussein því svæði sem hann vildi fá mjög nákvæmlega. Það svæði sem hann fór fram á er lýst í bók Magnúsar Þ. Bernharðssonar, *Miðausturlönd*, á eftirfarandi hátt „allt Sýrland, frá landamærum Egyptalands á Sínaískaga upp að Silesiu í suðurhluta Tyrklands, Írak að landamærum Írans og allan Arabíuskagann fyrir utan Aden, sem var bresk nýlenda.“ McMahon svaraði Hussein í bréfi 24. október 1915 þar sem hann staðfesti þetta en vildi þó gera nokkrar undantekningar. Í bréfinu skrifar hann „ekki er hægt að segja að héruðin tvö Mersina og Alexandretta og hlutar Sýrlands sem liggja vestur af héruðum Damaskus, Homs, Hama og Aleppó séu eingöngu arabísk og ætti að útiloka þau mörk sem krafist er.“ Þessi ágreiningur var settur til hliðar og átti að leysast síðar. Hussein taldi að Bretar myndu endurskoða afstöðu sína eftir að stríðinu lyki. 

Með loforð Breta um sjálfstætt ríki Araba hóf Hussein og liðsmenn hans uppreisn gegn Tyrkjum í júlí 1917. Rúmu ári síðar, í október 1918, náðu þeir takmarki sínu þegar að Damaskus féll. Hussein hafði staðið við sín loforð og þá tók við bið eftir að Bretar efndu sinn hluta samningsins. Það kom í ljós síðar að ekki var allt með felldu. Bretar höfðu gefið loforð í allar áttir um ákveðin landsvæði, meðal annars til Frakka og Síonista, þjóðernishreyfingu gyðinga.

## Tilvísanir
Suður-Jótland

**Suður-Jótland** (danska: *Sønderjylland*) er heiti á landsvæði sem nær frá Konungsá í norðri (í Danmörku) að Egðu í suðri (í Þýskalandi). Hluti Jótlands norðan við Konungsá er kallaður Norður-Jótland. Þessir tveir landshlutar höfðu hvor sitt þing á Miðöldum.

Á 13. öld var Suður-Jótland gert að jarlsdæmi og síðar hertogadæmi. Fyrsti hertoginn var Knútur lávarður. Á 14. öld fékk hertogadæmið nafnið Hertogadæmið Slésvík eftir borginni Slésvík. Hertogatitillinn varð einn af titlum Danakonunga.

Þegar Heilaga rómverska ríkið var lagt niður á 19. öld tóku Danir aftur að kalla svæðið Suður-Jótland til að leggja áherslu á kröfuna um að landið yrði hluti af Danmörku. Eftir Síðara Slésvíkurstríðið lögðu Þjóðverjar landið undir sig og innlimuðu í Þýska keisaradæmið. 

Eftir ósigur Þjóðverja í Fyrri heimsstyrjöld þrýstu Danir á Bandamenn að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um framtíð landsvæðisins. Niðurstaða hennar varð til þess að landinu var skipt í Norður-Slésvík sem varð hluti af Danmörku, og Suður-Slésvík sem varð hluti af Þýskalandi.
Spandex

**Spandex**, **lycra** eða **elastan** eru textílefni úr gervitrefjum sem eru þekkt fyrir afar mikinn teygjanleika. Efnið var fyrst búið til árið 1958 af efnafræðingnum Joseph C. Shivers sem starfaði hjá efnafyrirtækinu DuPont í rannsóknarstofu í  Waynesboro í Virginíu. Efnið var fyrst sett á markað sem efni sem kæmi í staðinn fyrir gúmmí og sem efni í nærfatnað kvenna (lífstykki) og sundföt. 

Heitið spandex sem er komið frá enska orðinu *expands* („þenst út“) er notað í Norður-Ameríku. Á meginlandi Evrópu er algengast að  kalla efnið *elastane* eða  nota orð sem eru dregin af sama stofni. Á Bretlandseyjum og Írlandi og í fleiri löndum er efnið aðallega þekkt undir nafninu *lycra*. Spandex er selt undir ýmsum vörumerkjun svo sem Lycra, Elaspan, Creora, Inviya, Roica, Dorlastan, Linel og Espa.

Spandex er sterkt og getur farið í upprunalega stöðu eftir að það hefur verið teygt og það er fljótt að þorna. Hin mikla teygja sem er í spandexþráðum gerir allar hreyfingar þægilegri í efnum sem eru með spandexi og  gerir að verkum að það hentar sérstaklega vel í föt sem eiga að falla þétt að líkamanum. Oftast er spandex sem notað er í fatnað blandað efnum eins og baðmull eða pólýester og er þá oft aðeins lítill hluti af innihaldi fataefnisins. Spandex er mikið notað í íþróttafatnað og kvenfatnað. Það er svo algengt efni í fötum að talið er að um 80% af fatnaði sem seldur var í Bandaríkjunum árið 2010 hafi innihaldið spandex.

## Neðanmálsgreinar

## Tilvísanir
Meradalir

**Meradalir** eru dalir á Reykjanesskaga, austan við Geldingadali og voru gróðurlitlar leirflatir áður en hraun fyllti dalina árið 2021. Norður af þeim eru Meradalshlíðar og vestur frá þeim er Kistufell. Meradalir liggja lægra en Geldingadalir. Þann 5. apríl árið 2021 tók hraun að renna í Meradali sem barst úr sprungu sem opnaðist hafði sama dag við Fagradalsfjall ekki langt frá þar sem upphaflega tók að gjósa. Í júní hafði hraunið náð um allan dalinn.

3. ágúst 2022 hófst gos í norðanverðum dölunum.

## Tengt efni
*Eldgosið við Fagradalsfjall 2021
*Eldgosið við Meradali 2022

## Tenglar
*Um Meradali á Vísindavefnum.

## Heimildir
Pilophorus

***Pilophorus*** er ættkvísl fléttna af bikarfléttuætt. Ættkvíslin inniheldur að minnsta kosti ellefu tegundir. Tvær tegundir af ættkvíslinni lifa á Íslandi, hraufustubbar og körtustubbar.

## Tilvísanir
Seltulauf

**Seltulauf** (fræðiheiti: *Cladonia strepsilis*) er tegund fléttna af bikarfléttuætt. Seltulauf finnast á Íslandi en þó aðeins á nokkrum stöðum á Austurlandi. Það er á válista sem tegund í útrýmingarhættu (EN) hér á landi.

Ólíkt mörgum öðrum bikarfléttum mynda seltulauf nær aldrei þalgreinar heldur vex sem hreistrótt blaðflétta.

Hið íslenska nafn seltulaufa vísar til vaxtarstaðar þeirra sem er yfirleitt nærri sjó.

## Búsvæði á Íslandi
Seltulauf finnst aðeins á nokkrum stöðum á Austfjörðum frá Hornafirði til Borgarfjarðar. Þau vaxa á jarðvegi einkum nálægt sjávarsíðunni.

## Efnafræði
Seltulauf innihalda fléttuefnin baeomycinsýru, strepsilin og squamatinsýru. Þalsvörun seltulaufa er K-, C+ græn, KC-, P+ skærgul. Hin græna C þalsvörun er einsdæmi í íslensku fléttuflórunni og því má nota auðvelt greiningareinkenni fyrir tegundina.

## Tilvísanir
Reykjanes (aðgreiningarsíða)

**Reykjanes** getur átt við:
* Reykjanes á Reykjanesskaga á Suðurlandi. 
* Reykjanes í Barðastrandarsýslu á Vestfjörðum.
Dacrydium magnum

***Dacrydium magnum*** er sígrænt tré (um 8 til 30m hátt) frá Nýju-Gíneu og nærliggjandi eyjum.

## Tilvísanir
Aliacmone

**Aliacmone** er lengsta fljót Grikkland tæpir 300 kílómetrar, eða nákvæmar 297. Upptök eru í Pindó-fjöllum við landamærin að Albaníu en þaðan rennur hún til austurs með sveigjum og fellur loks til sjáfar í Termaico-flóa.
Dacrydium medium

***Dacrydium medium*** er sígrænn runni eða tré (milli 1 til 20m hátt) frá Malasíu og Indónesíu (norðurhluta Súmötru).

## Tilvísanir
Dacrydium nidulum

***Dacrydium nidulum*** er sígrænt tré (um 10 til 30m hátt) frá Fídjíeyjum til Nýju-Gíneu og nágrennis (Mólúkka og Sundaeyjar).

## Tilvísanir
Andrew Mountbatten-Windsor

**Andrew Mountbatten-Windsor** (f. 19. febrúar 1960), áður þekktur sem **Andrés prins, [[Jórvíkurhertogi|hertogi af Jórvík]]**, (Andrés Albert Kristján Játvarður) er þriðja barn og annar sonur Elísabetar 2. Bretadrottningar og Filippusar hertoga af Edinborg. Hann er sá áttundi í erfðaröðinni að bresku krúnunni.

Andrés hefur gegnt þjónustu í konunglega breska sjóhernum sem þyrluflugmaður, leiðbeinandi og kapteinn á herskipi. Í Falklandseyjastríðinu flaug hann í nokkrum hernaðaraðgerðum, meðal annars í andyfirborðshernaði, sem tálbeita fyrir Exocet-eldflaugar og við brottflutning á særðum hermönnum. Árið 1986 kvæntist Andrés Söruh Ferguson og hlaut titilinn hertogi af Jórvík. Þau eignuðust tvær dætur, Beatrice og Eugenie. Hjónaband þeirra, aðskilnaður þeirra 1992 og lögskilnaður þeirra 1996 hlaut mikla umfjöllun í breskum fjölmiðlum. Andrés var sérstakur sendifulltrúi forsætisráðherra Bretlands fyrir alþjóðaviðskipti og fjárfestingar frá árinu 2001 til 2011.

Þann 20. nóvember 2019 gerði Andrés prins hlé á öllum opinberum skyldum sínum um „fyrirsjáanlega framtíð“ eftir mjög neikvæð almenningsviðbrögð við viðtali sem hann veitti fjórum dögum fyrr í þættinum *Newsnight* á BBC. Viðtalið snerist um ásakanir á hendur honum um kynferðislegt ofbeldi og tengsl hans við bandaríska kynferðisbrotamanninn Jeffrey Epstein. Í maí 2020 var tilkynnt að Andrés myndi láta af öllum opinberum hlutverkum sínum vegna tengsla sinna við Epstein. Einnig var kunngert að Andrés væri viðriðinn glæparannsókn um málefni Epsteins og að bandarísk stjórnvöld hefðu óskað þess við Breta að fá að yfirheyra hann formlega.

Í ágúst 2021 var Andrés kærður fyrir nauðgun. Bandarísk kona að nafni Virginia Giuffre sakaði hann um að hafa nauðgað sér þegar hún var sautján ára á heimili hennar í London ásamt Epstein og vinkonu hans, Ghislaine Maxwell. Málið var höfðað sem einkamál í New York í Bandaríkjunum. Í febrúar 2022 gerði Andrés samkomulag við Giuffre til að málið yrði fellt niður í skiptum fyrir að hann greiddi henni og góðgerðarsamtökum hennar rúmlega tólf milljónir punda, eða um tvo milljarða íslenskra króna. Elísabet drottning fjármagnaði greiðsluna að hluta.

Andrés var sviptur titlum sínum og her­ti­gn sinni af bresku konungsfjölskyldunni þann 13. janúar 2022 vegna málaferlanna gegn honum í New York. 

Í október 2025 afsalaði Andrés sér öllum titlum og heiðursmerkjum, þar á meðal hertogatitlinum. Síðar í mánuðinum tók Karl 3. Bretakonungur, eldri bróðir Andrésar, ákvörðun um að svipta Andrés tign prins vegna frekari uppljóstrana gegn honum í sjálfsævisögu Virginiu Giuffre, sem hafði fallið fyrir eigin hendi fyrr um árið. Andrési var jafnframt gert að flytja burt úr konunglegum híbýlum sínum á landareign Windsor-kastala.

Þann 19. febrúar 2026, á afmælisdegi Andrésar, var hann handtekinn á heimili sínu og fluttur á lögreglustöð vegna gruns um misferli í opinberu starfi. Honum var sleppt skömmu síðar en mál hans er enn til rannsóknar. 

## Tilvísanir
Á selaslóð

**Á selaslóðum** er ferðamannaleið á Norðvesturlandi. Hún er 111 kólómetra löng og liggur um Vatnsnesið  og yfir í Víðidal í Húnaþingi vestra. Hún varð til í mars 2021 og er í anda Demantshringsins á Norðausturlandi .  Markmiðið er að laða ferðamenn að í Húnaþing vestra.  Á selaslóðum er hringleið, allt frá Hvammstanga um Vatnsnesið, yfir í Kolugljúfur og til baka aftur á Hvammstanga.  Ferðamannaleiðin "Á selaslóðum" er markaðstæki fyrir ferðaþjónustuna í Húnaþingi vestra.

## Staðir innan hringsins
* Hvammstangi
* Hamarsrétt  
* Illugastaðir 
* Hvítserkur / Ósar 
* Borgarvirki 
* Kolugljúfur


Illugastaðir - Á selaslóð - Húnaþing vestra.jpg|Illugastaðir
Hvítserkur - Á selaslóð - Húnaþing vestra.jpg|Hvítserkur
Borgarvirki - Á selaslóð - Húnaþing vestra.jpg|Borgarvirki
Kolugljúfur - Á selaslóð - Húnaþing vestra.jpg|Kolugljúfur


## Tilvísanir
Snæfellsstofa

**Snæfellsstofa** er gestastofa austursvæðis Vatnajökulsþjóðgarðs. Hún er staðsett á Skriðuklaustri í Fljótsdal. Snæfellsstofa er gestastofa og upplýsingamiðstöð, í stofunni er sýningin Veraldarhjólið sem fjallar um hringrás og mótun náttúrunnar. Lögð er áhersla gróðurfar og dýralíf á austursvæði Vatnajökulsþjóðgars og er sýningin barnvæn þar sem lögð er áhersla á að gestir geti fengið að snerta muni sýningarinnar. 

Minjagripaverslun er í Snæfellsstofu þar sem að lögð er áhersla á vörur út heimabyggð. 

Starfsmenn Snæfellsstofu veita upplýsingar til gesta um Vatnajökulsþjóðgarð og nærsvæði ásamt því að vera með fræðslugöngur og barnastundir yfir sumartímann. 

Snæfellsstofa er ekki opin yfir vetrarmánuðina. 

Snæfellsstofa er vistvænt vottuð bygging samhvæmt breska umhverfisstaðlinum BREEAM og er jafnframt fyrsta byggingin á Íslandi til þess að fá þessa vottun. 

Gestastofur Vatnajökulsþjóðgars eru fimm talsins og eru: 

*Skaftárstofa 

*Skaftafellsstofa 
*Gamlabúð 
*Snæfellsstofa 
*Gljúfrastofa

## Heimildir
Trasímenó-vatn

**Trasímenó-vatn** er 4. stærsta stöðuvatn Ítalíu með flatarmál uppá 128 km2, og liggur í Úmbría-héraði.

## Bæir við vatnið

* Castiglione del Lago
* Passignano sul Trasimeno
* Tuoro
* San Feliciano
* Borghetto
Dacrydium xanthandrum

***Dacrydium xanthandrum*** er sígrænn runni eða tré (um 2 til 36m hátt) frá suðaustur Asíu (Nýju-Gíneu, Filippseyjum, Salómonseyjum, Malasíu, Borneó, Súmötru og Indónesíu).

## Tilvísanir
Robert Knud Friedrich Pilger

**Robert Knud Friedrich Pilger** (fæddur 3. júlí 1876 í Helgoland; dáinn 9. janúar 1953 í Berlín) var þýskur grasafræðingur, og fékkst aðallega við barrtré. Skammstöfunin sem vísar til hans er **Pilg.**

## Líf
Robert var sonur apótekarans Friedrich Wilhelm Robert Pilger (1841–1915). Hann var fyrst aðstoðarmaður, síðar kurator og síðast prófessor og stjóri grasagarðsins í Berlín (frá 1945 til 1950) eftir Friedrich Ludwig Emil Diels.
Hann fór  einnig í leiðangur til Mato-Grosso í Brasilíu, þar sem hann sem hann fékkst við greiningu og flokkun á grösum og barrtrjám og þörungum auk fleiri ætta.

Ættkvíslirnar *[[Pilgerodendron]]* Florin (Cupressaceae)  og *[[Pilgerochloa]]* Eig (Poaceae) eru nefndar til heiðurs honum.

## Verk
;Valin verk
*Pilger, R. (1926). Phylogenie und Systematik der Coniferae. In: Engler, A., & Prantl, K. A. E. (eds.). *Die natürlichen Pflanzenfamilien* XIII. Leipzig.
*Pilger, R. (1926). Pinaceae. In: Urban, I. (ed.). *Plantae Haitienses* III. *Ark. Bot*. 20 (4): A15: 9-10.
*Pilger, R. (1931). Die Gattung *Juniperus* L. *Mitt. Deutsch. Dendrol. Ges.* 43: 255–269.

## Heimildir

* Robert Zander: Zander Handwörterbuch der Pflanzennamen. Hrsg.: Fritz Encke, Günther Buchheim, Siegmund Seybold. 13., neubearbeitete und erweiterte Auflage. Eugen Ulmer, Stuttgart 1984, ISBN 3-8001-5042-5.
* Umberto Quattrocchi: *CRC World Dictionary of Plant Names. Common names, scientific names, eponyme, synonyme, an etymology.* CRC Press LCC, Boca Raton 2000; S. 2070–2071. (Google Books)

## Tenglar
* Pilg. IPNI
Dacrydium pectinatum

***Dacrydium pectinatum*** er sígrænt tré (um 3 til 40m hátt) frá Hainan, Borneó, Filippseyjum og Súmötru. .

## Tilvísanir
Dacrydium elatum

***Dacrydium elatum*** er sígrænt tré (um 8 til 40m hátt) frá Malasíuskaga, Súmötru, Malasíu og Borneó.


Gardenology.org-IMG 7513 qsbg11mar.jpg


## Tilvísanir
Dacrydium cupressinum

***Dacrydium cupressinum*** er sígrænt tré (að 55m hátt) frá Nýja-Sjálandi.


Rimu-ak.jpg
Rimu-with-lianas.jpg
Juvenile rimu.jpg
Rimu foliage closeup.jpg
Dacrydium cupressinum 3.jpg
Rimu bark.jpg
Mature rimu trees in Karapoti Gorge.jpg


## Tilvísanir
Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1984

**Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1984** fóru fram þriðjudaginn 6. nóvember 1984. Ronald Reagan sitjandi forseti og George H. W. Bush sitjandi varaforseti unnu sigur á Walter Mondale fyrrverandi varaforseta og Geraldine Ferraro fulltrúadeildarþingmanni fyrir New York.

## Niðurstöður

## Sjá einnig
* Kosningar í Bandaríkjunum 1984

## Tilvísanir
Harry Valderhaug

**Harry Valderhaug** (fæddur 1965) er norskur stjórnmálamaður sem er fulltrúi Kristilega þjóðarflokksins. Frá 2015 er hann borgarstjóri í sveitarfélaginu Giske.

Valderhaug hefur gegnt formennsku í sveitarfélaginu og verið hópstjóri í Giske Christian People's Party 2003–2015 og hefur setið í bæjarstjórn í Giske síðan 1995.

Áður en hann varð borgarstjóri rak hann eigið fyrirtæki í Álasundi og Kristiansand sem fulltrúi Storebrand frá 1995 til 2014 sem ráðgjafi í fjármálum, bankastarfsemi og tryggingum. Hann hefur einnig starfað hjá Sunnmøre IM og Møre Forsikring í skemmri tíma.
Baldvin Ringsted

**Baldvin Ringsted** er íslenskur listamaður fæddur á Akureyri árið 1974, en búsettur og starfandi í Glasgow, Skotlandi. Hann hefur sýnt víða um heim, bæði á samsýningum og einkasýningum. Baldvin sækir efnistök verkanna oftast að einhverju leyti í þekkingu sína og reynslu af tónlist og hljóðfæraleik. Verk hans skoða annars vegar sambandið á milli hljóðs og mynda og hins vegar á milli sögu og strúktúrs.

Listræn menntun Baldvins hófst við FÍH tónlistarskólann í Reykjavík, þar sem hann stúderaði jazz gítarleik og útskrifaðist árið 1997. Hann útskrifaðist frá Myndlistarskólanum á Akureyri árið 2004 og lauk mastersnámi (MFA) við Glasgow School of Art árið 2007.

Árið 2006 sendi hann frá sér plötuna Hole and Corner, sem gefin var út undir listamannsnafninu **Bela**.

„Baldvin Ringsted notar tónlist og tónlistartengingar í verkum sínum. Hann sker spegla og myndir í sundur og raðar saman aftur í nýjan takt.“ 

*Snarstefjun, annar hluti: Bárujárnsárin* er nafn á sýningu sem Baldvin Ringsted hélt í Vestursal Listasafnsins á Akureyri. 

## Tenglar

## External links

* Baldvin Ringsted heimasíða
* Glasgow Sculpture Studios
Ítölsku vötnin

**Ítölsku vötnin** (Ítalska: *Grandi laghi prealpini*) er hópur stórra stöðuvatna við Suður-Alpafjöll, þ.e. á Norður-Ítalíu. Lítill hluti þeirra er í Suður-Sviss. Vötnin mynduðust við hopun ísaldarjökuls á svæðinu. Stærstu vötnin eru yfir 100 km2: Garda, Maggiore og Como. Loftslag er milt við vötnin og eru þau vinsæll áfangastaður ferðamanna.

## Vötnin frá vestri til austurs

*Orta-vatn
*Maggiore-vatn (hluti í Sviss)
*Varese-vatn
*Lugano-vatn (hluti í Sviss)
*Como-vatn
*Iseo-vatn
*Idro-vatn
*Garda-vatn
Garda-vatn

**Garda-vatn** (ítalska: *Lago di Garda*) er stærsta stöðuvatn Ítalíu. Það er í Langbarðalandi við rætur Alpafjalla, um miðja vegu frá Brescia og Verona. Bærinn Garda er við vatnið sjálft. Margar eyjar eru á vatninu en eru fimm stærstar. Sú stærsta er Isola del Garda, þar stofnaði Frans frá Assisí klaustur árið 1220. Milt loftslag er við vatnið og er það fjölfarinn ferðamannastaður.

## Tengt efni
Ítölsku vötnin
Maggiore-vatn

**Maggiore-vatn** (ítalska: *Lago Maggiore*) er næststærsta stöðuvatn Ítalíu og það stærsta í Suður-Sviss við Suður-Alpafjöll. Það er á mörkum héraðanna Piedmont og Langbarðalands á Ítalíu og kantónunnar Ticino í Sviss. En fljót með sama nafni, Ticino rennur úr vatninu í Pó-fljót.

## Tengt efni
Ítölsku vötnin
Como-vatn

**Como-vatn** (ítalska: *Lago di Como*) , einnig kallað **Lario** er þriðja stærsta vatn Ítalíu og er í Langbarðalandi. Vatnið hefur þrjá arma og er allt að 400 metra djúpt sem gerir það 5. dýpsta vatn Evrópu. Aðalsfólk, frægt og ríkt fólk er þekkt fyrir að eiga villur við vatnið.

## Tengt efni
Ítölsku vötnin