open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salurinn

**Salurinn** er sérhannaður tónleikasalur í Tónlistarhúsi Kópavogs sem er staðsett að Hamraborg 6. Tónlistarhús Kópavogs er hluti af Menningarmiðstöð Kópavogs. Salurinn var tekinn í notkun 2.janúar árið 1999 og var fyrsti sérhannaði tónleikasalur landsins. Salurinn tekur 300 manns í sæti, 200 í sal og 100 á svölum og forrými Salarins rúmar einnig 300 manns. Frá opnun hafa að meðaltali verið haldnir 2 til 3 tónleikar á viku í Salnum og einnig hefur hann verið notaður undir fjölda ráðstefna, námskeiða og fleiri viðburða. 
Arkitektar hússins eru Jakob Líndal og Kristján Ásgeirsson. Við hönnunina var áhersla lögð á að tryggja sem bestan hljómburð og leitað ráðgjafar frá sérfræðingum. Einnig var lögð áhersla á íslenskan efnivið í byggingunni og má meðal annars finna greni úr Skorradal á innveggjum Salarins og malað grjót úr grunni hússins í gólfum. 

Allt frá opnun 1999 hefur Salurinn gegnt mikilvægu hlutverki í tónlistarlífi landsins. TÍBRÁ er tónleikaröð Salarins og hefur skipað stóran sess í íslensku tónlistarlífi. Fjölmargir erlendir gestir hafa komið fram á vegum TÍBRÁ. Salurinn er leigður út til almenns tónleikahalds og þar eru haldnir mjög fjölbreyttir tónleikar. Salurinn er einnig mjög vel búinn til ráðstefnu-, námskeiðs-, og fundarhalda og hefur hann verið nýttur vel sem slíkur.

## Tengt efni
* Gerðarsafn
* Molinn
* Náttúrufræðistofa Kópavogs

## Tengill
*Heimasíða Salarins
Barnaskóli Reykjavíkur

**Barnaskóli Reykjavíkur** var stofnaður í Reykjavík árið 1862 og lærðu börn þar lestur, skrift, reikning, biblíusögur, réttritun, landafræði og dönsku.

Á árunum 1883 til 1898 var Barnaskólinn til húsa við Pósthússtræti 3-5. Það hús var byggt sérstaklega til þess að hýsa barnaskólann og var teiknað af F. Bald sem hafði nýlega lokið við smíði Alþingishússins. Áður hafði barnaskólinn verið í Flensborgarhúsi, gömlu timburhúsi við Hafnarstræti þar sem mikill fúi var og aðstæður bágbornar. Árið 1898 var nýtt skólahús byggt við Tjörnina til þess að anna eftirspurn. Fyrsta árið voru þar 285 börn. Eftir 1930 var nafni skólans breytt í Miðbæjarskólinn. Þá voru einnig teknir til starfa Austurbæjarskóli, árið 1930, Landakotsskóli, árið 1909 og Barnaskóli Ásgríms Magnússonar (*Fríkirkjuskólinn*), árið 1904.

## Heimild
* ''Brjéf að sunnan'', Norðanfari 18. ágúst 1876
Tónlistarsafn Íslands

**Tónlistarsafn Íslands** var komið á fót með samningi Kópavogsbæjar og menntamálaráðuneytisins og var staðsett að Hábraut 2 í Kópavogi frá árinu 2009 til 2017. Árið 2017 var safnið síðan flutt úr Kópavogi í Þjóðarbókhlöðuna.

Tónlistarsafninu er ætlað að vera þjónustu-, fræðslu- og miðlunarsetur fyrir tónlist sem þjónar almenningi, söfnum og stofnunum í landinu með upplýsingum um listgreinina. 

## Tilvísanir


## Tengill
*Heimasíða Tónlistarsafns Íslands
Molinn

**Molinn** er ungmennahús Kópavogs staðsett að Hábraut 2. Molinn opnaði í maí 2008 og er ætlaður ungu fólki á aldrinum 16-25 ára. Í Molanum er að finna listagallerí, lítið kaffihús, tónleika- og ráðstefnuaðstöðu og margt fleira. Molinn er opinn þriðjudaga til föstudaga frá 14:00-23:00. Það er ýmislegt um að vera í Molanum til dæmis fjallgöngur, spilakvöld, bíókvöld og ýmsir aðrir atburðir. 

## Tengt efni
* Salurinn
* Náttúrufræðistofa Kópavogs
* Gerðarsafn
Náttúrufræðistofa Kópavogs

**Náttúrufræðistofa Kópavogs** var opnuð í desember 1983. Til að byrja með var stofnunin til húsa að Digranesvegi 12 en hefur hún verið flutt í Hamraborg 6a, í sama hús og Bókasafn Kópavogs. Hlutverk Náttúrufræðistofunnar er að safna, varðveita og sýna náttúrugripi, ásamt því að standa að fræðslu og rannsóknum í náttúrufræðum og stuðla að náttúru- og umhverfisvernd.

Upphaf Náttúrufræðistofu Kópavogs má rekja til kaupa Kópavogsbæjar á skeldýrasafni Jóns Bogasonar. Þetta skeldýrasafn er einn af kjörnunum í náttúrugripasafni Náttúrufræðistofunnar. Einnig myndaðist töluvert fuglasafn á tímum Árna Waag sem var fyrsti forstöðumaður stofunnar. Á síðustu árum hefur svo orðið til gott safn af berg- og steintegundum. Það er Kópavogsbær sem stendur að rekstri stofunnar en hún hefur einnig aflað verulegra sértekna með útseldum verkefnum.

Húsnæði Náttúrufræðistofunnar er það fyrsta á landinu sem er hannað fyrir náttúrufræðisafn frá grunni og er því öll aðstaða og þjónusta eins og best verður á kosið. Náttúrufræðistofan sér um ýmsar rannsóknir og eru þær einkum á sviði vatnavistfræði. Unnin hafa verið verkefni af öllum stærðum og gerðum og í samstarfvi við aðrar rannsóknarstofnanir jafnt innanlands og utan. Sum verkefni hafa verið unnin fyrir eigin reikning en önnur hafa hlotið styrki. Einnig hefur verið nokkuð um útseld verkefni. Núverandi forstöðumaður er Finnur Ingimarsson (1.9.2014-) en hann er þriðji aðilinn sem gegnir þeirri stöðu. Fyrsti forstöðumaður var Árni Waag (1983-1992) og svo Hilmar J. Malmquist (1992-2014).

## Tengt efni
* Salurinn
* Molinn
* Gerðarsafn

## Tengill
* Vefur Náttúrufræðisafns Kópavogs
Salalaug

**Sundlaugin Versölum** eða **Salalaug** er ein af tveimur sundlaugum í Kópavogi. Hún er staðsett að Versölum 3. Við sundlaugina er íþróttamiðstöð með  4.095 fermetra íþróttasal með fimleikaðstöðu fyrir Íþróttafélagið Gerplu. Laugin opnaði 22. apríl 2005 og helgina þar á eftir var ókeypis fyrir alla í sundlauginna.

Aðalsundlaugin er 25x15 m að stærð og dýptin er frá 1 m – 1,6 m. Hitastigið er um 29°. Iðulaugin er eitt af einkennum Versala-laugarinnar. Þar eru nuddstútar og legubekkir og rúmgott svæði fyrir þá sem vilja slaka á. Hitastigið er um 38°. Innilaugin er 16.67x10 m að stærð og 0,75-0,9 m að dýpt. Hitastigið er 33-34°. Laugin er tilvalin fyrir ungabörn og yngri sundgesti og í henni fer fram skólasund yngri barna grunnskólanna. Í sundlauginni Versölum er einnig að finna rennibraut, tvo heita potta og svokallað vatnsorgel.

## Tengt efni
* Kópavogur
* Sundlaug Kópavogs
* Sundlaugar á Íslandi

## Tenglar
* Heimasíða Salalaugar 
* Versalir, íþróttamiðstöð í Salahverfi  Verkís

## Heimild
Hjallakirkja

**Hjallakirkja** er ein af fjórum kirkjum Kópavogs. Hún er staðsett að Álfaheiði 17. Hjallasókn var stofnuð 25. maí árið 1987.

Í ársbyrjun 1988 skipaði sóknarnefnd Hjallasóknar fimm manna byggingarnefnd sem annaðist undirbúning og umsjón framkvæmda við Hjallakirkju. Hróbjartur Hróbjartson arkitekt var ráðinn til að teikna kirkjuna og ýmsir aðrir komu að hönnun hennar. Í maí 1991 var samþykkt að hefja byggingu kirkjunnar og á hvítasunnudag, þann 19.maí 1991 helgaði herra Ólafur Skúlason, þáverandi biskup Íslands lóðina og dr. Theol. Sigurbjörn Einarsson, biskup, tók fyrstu skóflustunguna. Kirkjan var vígð á Páskadag, 11.apríl 1993. Biskup Íslands Biskup Íslands, herra Ólafur Skúlason vígði hana og sóknarprestur, sr. Kristján Einar Þorvarðarson þjónaði fyrir altari.

Í ársbyrjun 1998 var tekin ákvörðun um að fá orgel í kirkjuna og fljótlega eftir það var ákveðið að reyna að fá Björgvin Tómasson, orgelsmið, til að smíða orgelið. Í mars 2000 var undirritaður samningur um smíði orgelsins og hófst hún af fullum krafti. Orgelið var síðan vígt 25.febrúar 2001 og var það dr. Sigurbjörn Einarsson biskup, sem vígði orgelið og prédikaði við vígsluguðþjónustuna. Einróma álit er um það að smíðin hafi tekist einstaklega vel og hefur það verið notað mjög mikið við bæði guðsþjónustur og á tónleikum.

Séra Kristján Einar Þorvarðarson var fyrsti sóknarprestur Hjallasóknar og starfaði hann frá 1987-1999. Sr. Bryndís Malla Elídóttir var prestur frá 1995-1996. Sr. Íris Kristjánsdóttir starfaði sem prestur frá 1996-1999 og hefur verið sóknarprestur frá árinu 2000. Sr. Magnús Guðjónsson var settur sóknarprestur frá 1999-2000. Sr. Guðmundur Karl Brynjarsson var prestur á árunum 2000-2002 og Sr. Sigfús Kristjánsson hefur starfað sem brestur frá árinu 2002.

Sóknarmörk eru Reykjanesbraut að norðvestan frá mörkum Kópavogs og Garðabæjar, norðaustur Reykjanesbraut að mörkum Kópavogs og Reykjavíkur norð norðvestan Seljahverfis, þaðan eftir mörkum Kópavogs og Reykjavíkur til norðausturs og mörkum Kópavogs og Garðabæjar til suðausturs og suðvesturs.

Þann 1. desember 2010 tilheyrðu um 6200 manns Hjallasöfnuði, af þeim eru um það bil 4700 innan Þjóðkirkjunnar.

## Tengt efni
* Kópavogur
* Digraneskirkja
* Kópavogskirkja
* Lindakirkja

## Tenglar
* Heimasíða Hjallakirkju
* Hjallakirkja á kirkjukort.net
Lindakirkja

**Lindakirkja** er nýjasta kirkjan í Kópavogi. Kirkjan er staðsett í Uppsölum 3 í Salahverfinu. Lindasókn var stofnuð í febrúar 2002 og varð að prestakalli 1. júlí sama ár. Árið 2004 var byggingarnefnd Lindakirkju sett á laggirnar og haustið 2006 hófust framkvæmdir við byggingu kirkjunnar. Það voru ASK Arkitektar sem teiknuðu Lindakirkju og ÍSTAK sáu um bygginguna. Þann 14. desember 2008 var fyrsti áfanginn vígður, safnaðarsalur, kennslustofa, eldhús og skrifstofur. Sóknarprestur í Lindakirkju er Guðmundur Karl Brynjarsson og Guðni Már Harðarson er prestur. Við kirkjuna er að finna nýjan grafreit. Mörk Lindasóknar afmarkast í norðri, austri og suðri af bæjarmörkum Kópavogs en til vesturs af Reykjanesbraut.

## Tengt efni
* Kópavogur
* Digraneskirkja
* Kópavogskirkja
* Hjallakirkja

## Tenglar
* Heimasíða Lindakirkju
* Lindakirkja á kirkjukort.net
Þórir Haraldsson

**Þórir Haraldsson** (d. 1323) var ábóti í Munkaþverárklaustri, vígður 1298 og tók við af Ljóti Hallssyni. Hann átti í deilum við Lárentíus Kálfsson Hólabiskup og einnig Auðun rauða, sem setti hann úr embætti árið 1317.

Tilefni deilna þeirra Lárentíusar og Þóris ábóta var að Solveig Loftsdóttir húsfreyja í Lönguhlíð (Skriðu) í Hörgárdal, systir Þorláks Loftssonar ábóta í Þykkvabæjarklaustri og bróðurdóttir Árna Helgasonar biskups og Agöthu abbadísar í Kirkjubæjarklaustri, drukknaði í Hörgá árið 1307. Hana hefði átt að grafa á Bægisá en maður hennar, Þorvaldur Geirsson, vildi að hún fengi legstað á Munkaþverá, og gaf klaustrinu mikið fé til að svo mætti vera. Hann var vel stæður, sonur Geirs auðga Þorvaldssonar á Silfrastöðum en Guðmundur dýri Þorvaldsson var langafi hans.

Hildibrandur Jónsson prestur á Bægisá kærði þetta til Lárentíusar, sem þá var hér vísitator erkibiskupsins í Niðarósi ásamt munkinum Birni, og gaf hann út bréf þess efnis að Solveigu skyldi jarða á Bægisá og bannaði messusöng í klausturkirkjunni á Þverá meðan ekki væri farið að boði hans. Þórir ábóti, Jörundur Hólabiskup og fleiri fengu þá bróður Björn til að gefa út annað bréf sem gekk þvert á bréf Lárentíusar og heimilaði að Solveig væri grafin á Munkaþverá. Þegar Lárentíus kom í Munkaþverá með fylgdarmönnum og ætlaði að koma sínu fram gripu Þórir ábóti og hans menn bréfið sem Lárentíus hafði gefið út, rifu það og brutu innsigli og vörpuðu svo Lárentíusi og mönnum hans út úr kirkjunni og kirkjugarðinum. Bendir þetta ekki til þess að Þóri hafi verið sýnt um að láta að stjórn yfirboðara sinna.

Árið 1312, þegar Lárentíus var fallinn í ónáð Jörundar Hólabiskups, sendi Þórir þó eftir honum og bauð honum að koma til sín og kenna í klaustrinu. Lárentíus þáði það og kenndi í eitt ár á Munkaþverá og er sagt að „margir tóku mikinn þrifnað af hans læring“. Einn af nemendum hans þar var Bergur Sokkason, fræðimaður og síðar ábóti á Munkaþverá. Þeir Lárentíus urðu miklir vinir og vígðust saman í Þingeyraklaustur 1316 ásamt Árna syni Lárentíusar.

Samkvæmt annálum var Brandur nokkur vígður ábóti á Munkaþverá 1310 en Þórir var þó áfram ábóti eftir það. Auðunn rauði Þorbergsson Hólabiskup setti hann úr embætti 1317. Hann ætlaði til Noregs 1318 en skipið brotnaði í hafís við Austfirði en menn björguðust. Þórir fór svo utan 1321 og er talið að hann hafi dáið í Noregi 1323. Ef til vill hefur Brandur sá sem áður er nefndur gegnt ábótastarfi fyrst eftir að Þórir vék þaðan en Bergur Sokkason var príor frá 1322 og ábóti frá 1325.

## Heimildir
* 
*
Hallveig (ungliðahreyfing)

**Hallveig - Ungt jafnaðarfólk í Reykjavík** er ungliðahreyfing Samfylkingarinnar í Reykjavík og var stofnuð árið 2001. Hreyfingin er opinn og lýðræðislegur vettvangur fyrir skapandi umræður og félagsstarf ungs jafnaðar- og félagshyggjufólks.

Starf hreyfingarinnar byggist á grunngildum jafnaðarstefnunnar um frelsi, jafnrétti og samstöðu.  

## Saga félagsins
Félagið var upprunalega stofnað árið 1969 sem félag ungra jafnaðarmanna í Reykjavík og var þá aðildarfélag að Alþýðuflokknum. Var félagið endurreist árið 2001 og þá sem aðildarfélag að Samfylkingunni og sem aðildarfélag Ungra jafnaðarmanna (á landsvísu). 

### Formenn Hallveigar
* 2024- Steindór Örn Gunnarsson
* 2023-2024 Soffía Svanhvít Árnadóttir
* 2021-2023 Pétur Marteinn Urbancic Tómasson  
*2020-2021 Viktor Stefánsson
*2019-2020 Ingibjörg Ruth Gulin
*2017-2019 Aron Leví Beck
* 2015-2016 Ída Finnbogadóttir
* 2013-2014 Halla Gunnarsdóttir
* 2012-2013 Hildur Hjörvar
* 2012-2012 Gunnar Smári Jóhannesson
* 2011-2012 Natan Kolbeinsson
* 2010-2011 Júlía Margrét Einarsdóttir
* 2009-2010 Pétur Markan
* 2009-2008 Guðrún Birna le Sage
* 2007-2008 Agnar Freyr Helgason
* 2006-2007 Kjartan Due Nielsen
* 2004-2006 Hrafn Stefánsson
* 2003-2004 Sverrir Teitsson
* 2002-2003 Andrés Jónsson

## Nafn félagsins
Nafnið hefur félagið frá Hallveigu Fróðadóttir sem var gift Ingólfi Arnarsyni og var hún þar með fyrsta húsfreyja í Reykjavík.

## Félagaskrá
Í Hallveigu Ungir jafnaðarmenn í Reykjavík er skráðir um 2000 félagar á aldrinum 16 - 35 ára.

## Stjórn
Í stjórn Hallveigar eiga sæti forseti og allt að 9 meðstjórnendur. Stjórn skiptir með sér verkefnum á fyrsta fundi eftir aðalfund og skipar minnsta kosti í stöður varaforseta og gjaldkera.

## Tenglar
* https://www.facebook.com/Hallveigujr/
*https://twitter.com/HallveigUJR
*https://www.instagram.com/hallveigujr/
*https://politik.is/folkid-og-felogin/adildarfelog/
Hafliði (ábóti í Munkaþverárklaustri)

**Hafliði** (d. 1370) varð ábóti í Munkaþverárklaustri eftir að Bergur Sokkason dó en hann hafði þá verið tvívegis ábóti. 

Föðurnafn Hafliða þessa er ekki þekkt og nánast ekkert um hann vitað þótt hann væri ábóti í tvo áratugi en hann mun hafa dáið 1370. Arftaki hans var Árni Jónsson skáld.

## Heimildir
* 
*
Kjáni (fiskur)

**Kjáni** (fræðiheiti: *Chaunax suttkusi*) er tegund djúpsjávarfiska sem lifir við strendur Vestur-Afríku frá Azoreyjum að Angóla og við strendur Ameríku frá Norður-Karólínu í Bandaríkjunum að Brasilíu á 220-1.060 metra dýpi. Kjörhitastig fisksins er frá 6°C - 17°C.

Karlfiskurinn verður mest 22,8 sentímetrar og kvenfiskurinn 17,9. Hvorugt kynið er hættulegt mönnum.

Kjáni hefur nokkrum sinnum veiðst við Íslandsstrendur, þó alltaf sunnan- eða vestan af landinu. Tvisvar hafa kjánar veiðst sunnan af Vestmannaeyjum og einu sinni á Reykjaneshrygg. Einn kjánanna var gefinn Náttúrugripasafninu í Vestmannaeyjum.

## Neðanmálsgreinar
Árni Jónsson (ábóti)

**Árni Jónsson** var skáld og ábóti í Munkaþverárklaustri á 14. öld, vígður 1370 eftir lát Hafliða ábóta. Hann fór utan 1379 og er ekkert um hann vitað eftir það; vafalaust hefur hann dáið erlendis skömmu síðar.

Árni var sagður gott skáld og er hann talinn hafa ort drápu um Guðmund góða Arason biskup, sem varðveist hefur. Einnig eru til tvær lausavísur eftir Árna. Eitt erindi Guðmundardrápu hljóðar svo:

: Sá ríss upp með sigri og höppum
: sæmdar maðr á nyrsta jaðri
: ýta fróns, þar er Island heitir,
: ungr og vænn, sem rós hjá klungrum;
: skírður var, þegar tæddist fyrða
: fríðr ættstuðull og nefndur síðan
: Guðmundr er þá giftu hendi
: gott að elska, en hafna spotti.

Þorgils nokkur er sagður orðinn ábóti á Munkaþverá þegar árið 1379 og gæti það bent til þess að Árni hafi annaðhvort sagt af sér embætti áður en hann fór utan eða dáið fljótlega.

## Heimildir
* 
*
Kjáni

**Kjáni** getur átt við um eftirfarandi:
* Kjána, djúpsjávarfisk sem lifir í Atlantshafi.
* Kjána, óhygginn einstakling (samheiti orðanna glópur, flón, bjálfi, afglapi, bjáni, fáráður o.s.frv.)
Þorgils (d. 1434)

**Þorgils** (d. 1434) var munkur sem var ábóti í Munkaþverárklaustri frá 1429 til dauðadags og hafði áður verið príor í klaustrinu.

Klausturlifnaður virðist ekki hafa náð sér á strik á Munkaþverá í nokkra áratugi eftir Svarta dauða og enginn ábóti var í klaustrinu þótt einhverjir munkar væru þar. Í janúarlok árið 1429, nóttina eftir fyrsta laugardag í þorra, brann klaustrið ásamt klausturkirkjunni og breiddist eldurinn svo hratt út að fáu tókst að bjarga. Tveir munkar brunnu til bana en sá þriðji, Þorgils príor, brenndist mjög illa, lá í rúminu fram til páska og náði sér aldrei að fullu líkamlega.

Sama ár var Þorgils vígður ábóti „og leizt það mörgum eigi misráðið síðan“. Hann gegndi því starfi til 1434 og hefur trúlega dáið það ár. Eftirmaður hans, Einar Ísleifsson, var vígður 1435.

## Heimildir
* 
*
Einar Ísleifsson

**Einar Ísleifsson** (d. 1487) var ábóti í Munkaþverárklaustri frá 1435 til dauðadags, eða í meira en hálfa öld. Á ábótatíð hans blómstraði klausturlíf að nýju eftir að hafa verið í djúpri lægð eftir Svarta dauða og auðgaði Einar klaustrið mikið.

Einar var sonur hjónanna Ísleifs beltislausa Ísleifssonar og Elínar Oddnýjardóttur. Systir hans var Þóra brók Ísleifsdóttir en dóttir hennar var Elín bláhosa Magnúsdóttir, móðir Jóns Arasonar biskups, og var Einar því ömmubróðir hans. Hann var orðinn munkur 1434 og hefur varla verið fæddur seinna en 1405, þar sem hann var orðinn ábóti 1435 og hlýtur þá að hafa verið orðinn þrítugur að minnsta kosti.

Einar var mikill fjáraflamaður og kemur víða við skjöl á 15. öld, þar sem hann er að kaupa og selja eignir fyrir hönd klaustursins. Á hans tíð eignaðist klaustrið meðal annars Ærlæk í Öxarfirði og var þar síðan rekið bú á vegum klaustursins. Skjalfest var 1484 að undir stjórn Einars hefði klaustrið auðgast um 260 hundruð í jarðeignum og lausafé, og var það geysimikið fé. Og enn bættist við, því árið 1485 fékk klaustrið það sem eftir var af Vaglaskógi.

Einar er talinn hafa dáið um áramótin 1487-1488. Eftirmaður hans hét Jón. Jón Arason ólst upp hjá móður sinni í kotbýlinu Grýtu skammt frá Munkaþverá og er oft sagt að þau hafi verið þar í skjóli Einars ábóta en hann dó þó þegar Jón var þriggja ára og á undan Ara föður Jóns.

## Heimildir
* 
*
Snjallsími

**Snjallsími** er þróuð gerð farsíma, oftast með snertiskjá, sem gerir notendum kleift að gera meira en í hefðbundnum farsíma. Snjallsími er einskonar blanda af farsíma og tölvu. Í flestum snjallsímum er hægt að sækja og setja upp ný forrit sem fylgdu honum ekki og geta bætt virkni og notkunargildi símans. Í snjallsíma er fullkomið sérhæft stýrikerfi sem forritarar geta skrifað forrit fyrir. Snjallsími eru með eiginleika bæði myndsíma og lófatölvu.

Snjallsímar eru með örgjörvum, minni, myndavél sem getur tekið myndir og myndbönd og eru oft með snertiskjám, stundum fjölsnertiskjám) og skynjurum eins og snúðum, áttavita og GPS. Sumir snjallsímar eru með innbyggðu lyklaborði en flestir notast við skjályklaborð á snertiskjá. 

Helstu stýrikerfi í snjallsímum eru Android frá Google, iOS frá Apple og Windows Phone frá Microsoft.

Fyrstu símarnir sem blönduðu saman eiginleikum lófatölva og farsíma komu á markað seint á 10. áratug 20. aldar. Um 2000 náðu símar með lyklaborðum nokkrum vinsældum. Fyrsti snjallsíminn með fjölsnertiskjá var iPhone sem Apple setti á markað árið 2007. Fyrsti Android-síminn kom á markað árið eftir.
Botnía

**Botnía** var gufuskip sem sigldi reglulega með farþega og varning á milli Íslands og Danmerkur á seinni hluta 19. aldar og fyrri hluta 20. aldar.

## Tengill
* Myndband sem sýnir frá ferð Botníu með íslenska þingmenn til Danmerkur árið 1906
AT&T

**AT&T** er bandarískt síma- og breiðbands- og sjónvarpsþjónustufyrirtæki. Frá og með 2010 er AT&T sjöunda stærsta fyrirtæki í Bandaríkjunum eftir tekjur og fjórða stærsta fyrirtæki sem ekki er ólíufyrirtæki (fylgir Walmart, General Electric og Bank of America). Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru í Dallas í Texas-fylki. Saga fyrirtækisins er löng og flókin og núverandi fyrirtækið var stofnað sem **AT&T Inc.** árið 2005.
Amazon

**Amazon** getur átt við:
* Amasónfljót í Suður-Ameríku
* Amasónfrumskóginn í Suður-Ameríku
* Amazon.com, bandaríska netverslun
Þorgils (ábóti í Munkaþverárklaustri 1379-1385)

**Þorgils** var ábóti í Munkaþverárklaustri á 14. öld. Hann varð ábóti 1379 þegar Árni Jónsson skáld og ábóti sigldi til Noregs og átti ekki afturkvæmt.

Um Þorgils er annars ekkert vitað nema hvað hann var settur úr embætti 1385 og hefur það verið Jón skalli Eiríksson sem afsetti hann en óvíst er fyrir hvaða sakir. Eftirmaður hans var Hallur, sem verið hafði munkur í Þingeyraklaustri.

## Heimildir
* 
*
Hallur (ábóti á Munkaþverá)

**Hallur** var íslenskur munkur sem var ábóti í Munkaþverárklaustri seint á 14. öld. Hann hafði verið munkur í Þingeyraklaustri, vígður ábóti í Munkaþverárklaustri þegar Þorgils ábóti var settur af 1385 og var til 1393 en þá vildi hann að sögn ekki vera lengur ábóti og fór aftur í Þingeyraklaustur. 

Arftaki hans, sem vígður var 1394, hét einnig Hallur eða einhverju nafni sem byrjaði á Hall-. Hann hefur sennilega dáið í svarta dauða 1402 eða 1403 en engar heimildir eru um það. Hitt er víst að klaustrið fór mjög illa í plágunni, munkarnir hafa sennilega flestir dáið og klausturlífið var mjög lengi að ná sér á strik. Í rauninni er nær ekkert vitað um klaustrið næstu áratugi og þar hefur verið ábótalaust þótt einhverjir munkar væru í klaustrinu.

Það næsta sem er vitað er að í janúarlok árið 1429, nóttina eftir fyrsta laugardag í þorra, brann klaustrið ásamt klausturkirkjunni og breiddist eldurinn svo hratt út að fáu tókst að bjarga. Tveir munkar brunnu til bana en sá þriðji, sem Þorgils hét og var þá príor í klaustrinu, brenddist mjög illa, lá í rúminu fram til páska og náði sér aldrei aðfullu.

Þorgils var svo vígður ábóti sama ár „og leizt það mörgum eigi misráðið síðan“.

## Heimildir
* 
*
Jón Þorkelsson (f. 1822)

**Jón Þorkelsson** (5. nóvember 1822 – 21. janúar 1904), stundum kallaður **Jón Þorkelsson eldri** eða **Jón Þorkelsson rektor** til aðgreiningar frá Jóni Þorkelssyni þjóðskjalaverði, var íslenskur málfræðingur og sagnfræðingur sem var lengi kennari við Lærða skólann í Reykjavík og rektor hans frá 1874-1895.

Jón var fæddur á Sólheimum í Sæmundarhlíð í Skagafirði og voru foreldrar hans Þorkell Jónsson bóndi þar og kona hans Sigþrúður Árnadóttir. Þau voru fátæk og gátu ekki kostað son sinn til náms en hann vann fyrir sér sjálfur, fékk kennslu hjá Sveini Níelssyni og Sveinbirni Egilssyni, var loks tekinn í Bessastaðaskóla 1845 og varð stúdent úr Lærða skólanum í Reykjavík 1848, 25 ára gamall, með fyrstu einkunn. Hann fór svo til náms í Kaupmannahafnarháskóla og lauk embættisprófi í málfræði og sögu 1854. Á námsárunum var hann styrkþegi Árnasafns og vann þar að fræðistörfum. Haustið 1854 varð hann stundakennari við Lærða skólann, var settur fastur kennari 1859 en skipaður í embætti 1862. Árið 1869 varð hann yfirkennari, settur skólameistari 1872 en var veitt embættið 1874 og stýrði skólanum til 1895.

Jón var sagður mikill eljumaður að hverju sem hann gekk. Hann var mjög áhugasamur um íslenska tungu og sögu og skrifaði töluvert um þau efni í tímarit. Hann var forseti Reykjavíkurdeildar Hins íslenska bókmenntafélags 1868-1877 og kjörinn heiðursfélagi þess 1885. Hann var jafnframt félagi í hinu danska vísindafélagi og vísindafélaginu í Kristjaníu (Osló). Hann var heiðursdoktor í heimspeki við Kaupmannahafnarháskóla og riddari af Dannebrog.

Kona Jóns var Sigríður Jónsdóttir frá Kroppi í Eyjafirði og giftust þau 1854. Þau áttu tvö börn sem dóu í eða rétt eftir fæðingu.

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
*Skrá yfir bókasafn Jóns Þorkelssonar rektors. Reykjavík 1904.
*Supplement til islandske Ordbøger, Vols. 1-4. Reykjavík 1876-1899. Neudruck mit einem Vorwort von Hans Fix. Saarbrücken:AQ-Verlag 2002-2019. ISBN 978-3-922441-73-1; ISBN 978-3-922441-74-8; ISBN 978-3-922441-75-5; ISBN 978-3-922441-76-2
*Supplementer til islandske Ordbøger, 1876, 1879-85, 1890-97, 1899 digital (pdf, xml). Redigierte Volltextausgabe mit einem Vorwort von Hans Fix. Saarbrücken 2020. (Linguistica septentrionalia, 4). ISBN 978-3-922441-77-9
Akurgæs

**Akurgæs** (fræðiheiti *Anser fabalis*) er meðalstór  til stór gæs sem verpir í Norður-Evrópu og Asíu. Hún er farfugl og vetrarstöðvar hennar eru sunnar í Evrópu og Asíu.

Hún er 68 til 90 sm löng og vænghaf hennar er  140 til 174 g og vegur frá  1,7–4 kg. Goggur er svartur á báðum endum og með appelsínugulri rönd í miðjunni, fætur eru einnig skærappelsínugulir. Akurgæs er flækingur á Íslandi.

## Tenglar

* RSPB Bean Goose Page
* BirdGuides Bean Goose Page 
* Cyberbirding: Myndir af akurgæs
Farfugl

**Farfugl** er fugl sem flýgur  á milli svæða eftir árstíðum. Farfuglar færa sig á milli svæða eftir framboði fæðu, vistkerfi og veðri. Fuglar sem ekki færa sig árlega milli svæða eru kallaðir staðfuglar. Helstu kennileiti farfugla við flug til að rata á varpstöðvar eða vetrarstöðvar eru segulsvið jarðar og staðsetning himintunglanna.

Fuglar hafa segulsteind í höfðinu og geta skynjað með henni  segulsvið jarðar. Þessi steind veldur því einnig að fuglar ókyrrast fyrir jarðskjálfta þegar breytingar verða á rafsegursviði.

## Tengill
*
Lóuþræll

**Lóuþræll** (fræðiheiti *Calidris alpina*) er lítill vaðfugl af snípuætt. Íslensk nafn sitt dregur hann af því að elta varpsvæði heiðlóunar.

## Útbreiðsla

Hann verpir á Norðurslóðum. Fuglar sem verpa í Norður-Evrópu og Asíu eru farfuglar sem fljúga langa leið til vetrarstöðva í Afríku, Suðaustur-Asíu og Miðausturlöndum. Fuglar sem verpa í Alaska og Kanada ferðast stutta vegalengd til Kyrrahafs- og Atlantshafsstranda Norður-Ameríku nema þeir sem verpa í Norður-Alaska, þeir eru í Asíu á veturna.

## Einkenni
*Lengd: 17 – 21 cm.*
| *Þyngd: 50 - 100 gr.*
| *Vænghaf: 32 – 36 cm.*

Lóuþrællinn er oftast með algengustu vaðfuglum þar sem hann verpir og hefur vetursetu og er því oft notaður til viðmiðunar fyrir aðra vaðfugla. Hann er álíka stór og starri, en gildari og með þykkri gogg.

Fullorðin fugl í varpbúningi er með áberandi svartan blett á kviðnum sem engin annar vaðfugl af svipaðri stærð hefur. Þeir hafa rauðbrúnar, hvítar og svartar skellur, ofan á höfði, niður á bringu, á baki og ofan á vængjum. Hvítir undir vængjum og á maga, utan ánuðurnefnds svarts bletts á kviðnum um varptímann. Fæturnir og örlítið niðursveigður goggurinn eru svartir. Stundum má þó sjá einhvern litarmun í rauðbrúna litnum sem og lengd á gogg eftir undirtegundum á hinum ýmsu stöðum þar sem þeir lifa í heiminum. Kynin eru eins nema að kvenfuglarnir hafa lengri gogg en karlfuglarnir. Ungir fuglar eru brúnir með tvær vafflaga hvítar rákir á bakinu. Á vetrum eru þeir oftast litminni, að mestu gráir að ofan en hvítir að neðan.

## Fæða

Lóuþrælar mynda oftast stóra flokka á vetrarstöðvum sínum á leirum eða sandströndum og má sjá stóra hópa fljúga í samhæfðu flugi milli áningarstaða á leið sinni til vetrarstöðva. Lóuþrællinn notar það sem kalla má „saumavéla“ matvenjur, það er fer um leirur, sem eru hanns kjörlendi, og með randi um þær og stöðugu kroppi í leirinn (eins og saumavél) tínir hann upp smádýr af nokkurnvegin hvaða sort sem hann finnur, hverskonar lindýr, skordýr, skeldýr, orma og krabbadýr.

## Varp
Hreiður lóuþrælsins er bara grunn laut fóðruð með gróðri sem hann finnur yfirleitt stað innan um þéttan gróður í mýrlendi. Egginn eru oftast fjögur og liggja bæði kynin á þeim. Ungarnir eru fljótt tilbúnir til að yfirgefa hreiðrið þót þeir klekist út tiltölulega snemma og eru orðnir fleygir um þrem vikum seinna. Karlfuglinn sinnir oftast ungunum einn enda yfirgefa kvenfuglarnir hreiðrið strax og jafnvel varpstöðvarnar fljótlega eftir að eggin hafa klakist út.

## Tilvísanir


## Heimildir
Títur

**Títur** (fræðiheiti: Calidris) eru vaðfuglar af snípuætt eins og lóuþrælar, sendlingar og sanderlur.


Mynd:Calidris alba (breeding plumage).jpg||Sanderla (*Calidris alba*)
Mynd:2019-08-13 02 Purple Sandpiper (Calidris maritima), Reykjavik Iceland.jpg|Sendlingur (*Calidris maritima*)
Mynd:Little Stint (Calidris minuta) (9).jpg|Veimiltíta (*Calidris minuta*)
Mynd:Grains of Sand (51018236952).jpg||Mærutíta (*Calidris minutilla*)


## Tenglar
Sanderla

**Sanderla** (fræðiheiti: *Calidris alba*) er vaðfugl af snípuætt og títuættkvísl. Sanderla er svipuð lóuþræl. Hún sést oft í hópum. Hún er fargestur á Íslandi vor og haust. 

Sanderlur verpa á túndrusvæðum norðan við  5&nbsp;°C jafnhitalínu í júlí. Þær velja varpsvæði á þurrum steinum nærri votlendi frá 60 m til 800 m yfir sjávarmáli. Á veturna og á fartíma halda þær sig á sandströndum og leirum og við bakka vatna og áa.

## Myndir

Image:SanderlingsRunningFromWavesCropped.jpg|Sanderluflokkur í fjörunni.
Image:Calidris_albaZZ.jpg|
Image:OneLeggedSanderling.jpg|Áningarstaður.
Image:Sanderling-floreana.jpg|Sanderla á Galapagos eyjum

Image:Sanderlings Im IMG 9382.jpg| Sanderla á Indlandi.
Image:Sanderling700ppx.JPG|Sanderla við Monterey flóa.


## Tenglar
* Sanderla (Námsgagnastofnun)
Gunnlaugur Sigmundsson

**Gunnlaugur Magnús Sigmundsson** (oftast skrifaður **Gunnlaugur M. Sigmundsson**) (f. 30. júní 1948) er fyrrverandi alþingismaður Framsóknarflokksins og fyrrverandi forstjóri Kögunar. Hann var um tíma stjórnarformaður Icelandair.  Gunnlaugur er faðir Sigmundar Davíðs, alþingismanns og formanns Miðflokksins og Nönnu Margrétar Gunnlaugsdóttir þingmanns.

## Ævi
Gunnlaugur er fæddur í Reykjavík og ólst upp í Vesturbænum. Hann lauk viðskiptafræðiprófi frá HÍ 1974 og lagði stund á nám í opinberri fjármálastjórnun hjá Alþjóða gjaldeyrissjóðnum í Washington árið 1976. Starfaði í fjármálaráðuneytinu frá 1971 til 1982. Árin 1982-1985 var hann aðstoðarmaður framkvæmdastjóra hjá Alþjóðabankanum. Árin 1985-1986 var hann forstjóri Framkvæmdastofnunar ríkisins og vann í kjölfarið að stofnun og rekstri Þróunarfélags Íslands þar til hann varð forstjóri Kögunar. Gunnlaugur var kjörinn á þing 1995 og sat í eitt kjörtímabil en sneri sér þá alfarið að Kögun.

Í dálknum *Svipmynd* í viðskiptablaði Morgunblaðsins þann 7. október 2004 er dregin upp eftirfarandi mynd af Gunnlaugi:

„Samferðamenn Gunnlaugs lýsa honum sem harðduglegum, afskaplega framtakssömum manni. Velgengni í rekstri hafi hann skapað sér sjálfur og hann vilji að hlutirnir gangi hratt og vel fyrir sig. Gunnlaugur er sagður víkingur og vaskur til verka, hann er sagður mynda sér sjálfstæðar skoðanir og ekki liggja á þeim, hann sé alls ekki "já-maður" og sumir segja hann skapmikinn en þægilegan í samskiptum, með mikinn húmor og sýni ekki hörku umfram eðlilega málafylgju. Þá er hann sagður ákaflega metnaðarfullur og vilji ávallt vera fremstur meðal jafningja.“

Gunnlaugur ásamt Sigríði Sigurbjörnsdóttur, konu sinni, stefndi Teiti Atlasyni bloggara í júní 2011 fyrir meiðyrði. Var annari kröfunni vísað frá vegna formgalla en Teitur sýknaður af hinni í Héraðsdómi 19. september 2012 og Gunnlaugi gert að greiða Teiti 1.5 miljónir í málskostnað. Gunnlaugur áfrýjaði kröfunni sem vísað var frá vegna formgalla til Hæstaréttar sem komst að sömu niðurstöðu og Héraðsdómur föstudaginn. 12. október 2012. Gunnlaugi og Sigríði var einnig gert að greiða Teiti 300 þúsund krónur í kærumálskostnað. Eftir úrskurð Hæstaréttar sendi Gunnlaugur frá sér yfirlýsingu þar sem hann áréttaði að Teitur Atlason hefði upplýst fyrir héraðsdómi að ástæða þess að hann réðst að þeim með staðlausum skrifum sínum hefði verið sú, að hann hafi látið ummæli Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, formanns Framsóknar fara í taugarnar á sér. Ekki ætti að líða það að svo væri gengið fram gegn ættingjum stjórnmálamanna og ætluðu þau hjónin að halda áfram að berjast gegn slíkri þróun.

## Tilvísanir

## Tenglar
* „Gunnlaug í ríkisstjórn“; grein í DV 1998
* „Atvinnumálin spennandi“; grein í DV 1994
* „Nýr deildarstjóri í Fjármálaráðuneytinu“; grein í Tímanum 1978
Landakotsspítali

**Landakotsspítali** eða **Sankti Jósepsspítali í [[Landakot]]i** er sjúkrahús á horni Túngötu og Ægisgötu í Reykjavík og stendur á svonefndri Landakotshæð. Hann tók formlega til starfa árið 1902 og var aðalspítali Íslands og kennsluspítali Læknaskólans þangað til Landsspítalinn tók til starfa árið 1930.

Í lok nítjándu aldar var krafan um sjúkrahús í Reykjavík mjög hávær. Þörfin var mikil. Bæjarstjórn Reykjavíkur var tilbúin að leggja til fé en Alþingi ekki. Árið 1901 kom tilboð frá St. Jósefssystrum í Landakoti um að reisa og reka fullkomið sjúkrahús í Reykjavík. Alþingi tók því tilboði fegins hendi en vildi þó hvorki veita kaþólikkum styrk eða lán til verkefnisins. St. Jósefsspítali, gamli spítalinn, var byggður 1902, m.a. fyrir fé sem safnast hafði í Frakklandi að frumkvæði Jóns Sveinssonar (Nonna). Spítalinn var formlega tekinn í notkun 16. október 1902. Gamli spítalinn, sem var kjallari, tvær hæðir og ris, stóð þar sem núna er garður og rampur núverandi spítala. Hann stóð meðan nýi spítalinn var reistur, árið 1963. Þann fimmta október sama ár var farið að flytja sjúklinga úr gamla spítalanum í þann nýja, enda var þá byrjað að rífa þann gamla sem hafði staðið þar í sextíu ár. 

Spítalinn var aðalspítali landsins þar til spítalinn á Hringbraut var reistur um 1930. Árið 1976 keypti íslenska ríkið spítalann. Þar eru nú öldrunarlækningar.

Kórónaveirufaraldurinn 2019–2021 náði innan veggja spítalans og um mánaðarmót október/nóvember 2020 kom upp hópsýking á spítalanum sem olli því að 13 manns létust. Húsnæði spítalans var gagnrýnt og þar var bent á skort á einbýlum, sérbaðherbergjum, loftræstingu og einnig að hólfaskiptingu var ábótavant en húsnæðið bauð vart upp á það.

## Tilvísanir


## Heimild
* Læknablaðið nr. 5, 2009
* Læknablaðið nr. 5 2014
Nostocaceae

***Nostocaceae*** er ætt blágerla sem einkennist meðal annars af vexti bakteríufrumnanna í löngum samfelldum þráðum sem umluktir eru slíðri með slím- eða hlaupkennda áferð. Meðlimir ættarinnar finnast helst í vatnsumhverfi. Til dæmis eru *[[Nostoc]]*-gerlar algengir í ferskvatni, en *[[Nodularia]]* er helst að finna í sjó og söltu vatni.

Líkt og aðrir blágerlar, þá innihalda meðlimir ættarinnar ljósnæm litarefni til ljóstillífunar og eru því gjarnan blágrænir að lit. Margar tegundir ættarinnar eru færar um að binda köfnunarefni andrúmsloftsins og umbreyta því í lífræn köfnunarefnissambönd. Þær finnast gjarnan í samlífi með ýmsum plöntum sem nýta sér afurðir köfnunarefnisbindingarinnar. 

## Heimildir
Tekíla

**Tekíla** (spænska: *tequila*, stundum ritað svo á íslensku) er mexíkóskur áfengur drykkir sem búinn er til úr plöntunni *[[Agave tequilana]]* sem einnig er þekkt undir nafninu *bláa agave plantan*. Uppruni drykksins er í kringum borgina Tequila í Jalisco. Aðeins er leyfilegt að búa til tekíla í Jalisco og sveitarfélögum í fjórum öðrum mexíkóskum fylkjum.

## Framleiðsla
Strangar reglur gilda um tekílagerð og aðeins er leyfilegt að framleiða tekíla í fimm fylkjum Mexíkó: Jalisco, Nayarit, Tamaulipas, Michoacán og Guanajuato.
Eftir að bláa agave plantan hefur vaxið í átta til tíu ár er kjarni plöntunnar fjarlægður og hreinsaður. Kjarninn, sem á spænsku kallast *piña* og getur vegið frá 20-40 kíló, er eldaður í um 26 klukkustundur til þess að kalla fram umbreytingu sterkju í aðrar sykrur. Þessi efnaskipti eru nauðsynleg til myndunar alkóhóls. Safinn er pressaður úr hinum elduðu agaveplöntum og hann settur í tank til gerjunar. Stundum er sykrum bætt út í á milli hitunar- og gerjunarþrepsins. Geri er bætt út í og tankarnir eru hitaðir við lágan styrk í 30-48 klukkutíma.

Því næst fer blandan í eimingartanka. Eftir eina eimingu er blandan eitruð og því verður að eima hana að minnsta kosti tvisvar. Fínna tekíla er eimað þrisvar eða jafnvel fjórum sinnum. Eftir eimingu er drykkurinn tilbúinn og kallast *silfurtekíla*. Silfurtekíla er þó gjarnan látið eldast í viðartunnum. Því lengur sem það er látið eldast, því litaðara verður það.

## Neðanmálsgreinar
Nostocales

***Nostocales*** er ættbálkur blágerla. Hann einkennist meðal annars af frumum sem vaxa í slímkenndu slíðri og mynda langa þræði samhangandi frumna. Margir meðlimir ættbálksins eru færir um að binda köfnunarefni andrúmsloftsins.
Jón (ábóti í Munkaþverárklaustri)

**Jón** (d. 1496) var ábóti í Munkaþverárklaustri seint á 15. öld, næst á eftir Einari Ísleifssyni, sem dó um áramótin 1487-1488. Hann var vígður 1489 og var ábóti til dauðadags. Fátt er vitað um hann og föðurnafn hans er óþekkt.

Eiríkur Einarsson prestur á Grenjaðarstað 1480-1506 sóttist eftir ábótadæmi á Munkaþverá eftir að Einar Ísleifsson dó og lét Ólafur Rögnvaldsson Hólabiskup hann fá yfirráð klaustursins í eitt ár til reynslu en um veturinn næsta á eftir fæddist honum barn og varð það til þess að hann hlaut ekki vígslu sem ábóti. Hann fór svo úr landi, líklega í einhverja yfirbótarferð, en mun hafa komið aftur til Grenjaðarstaðar. Hugsanlegt er að Tómas Eiríksson ábóti á Munkaþverá hafi verið sonur hans en það er þó óvíst.

Einar Benediktsson varð ábóti á Munkaþverá eftir lát Jóns ábóta.

## Heimildir
* 
*
Bío-Bío-háskóli

**Bío-Bío-háskóli** (spænska: *Universidad del Bío-Bío*, *UBB*) er síleskur háskóli í borginni Concepción í Síle. Skólinn var stofnaður árið 1947.

## Tengill
* Heimasíða Bío-Bío-háskóla (á spænsku)
Pétur Pálsson (ábóti)

**Pétur Pálsson** (d. 1546) var íslenskur prestur og síðan ábóti í Munkaþverárklaustri frá 1532, þar sem hann tók við af Finnboga Einarssyni. 

Pétur var orðinn prestur 1502 og var í þjónustu Gottskálks Nikulássonar biskups, sem meðal annars sendi hann sem fulltrúa sinn á fund erkibiskups í Niðarósi 1517. Hann var jafnframt Hólaráðsmaður og officialis. Þegar Gottskálk biskup dó í desember 1520 var Pétur settur til að hafa umráð yfir Hólastól þar til nýr biskup tæki við.

Hann var mikill andstæðingur Jóns Arasonar og er talið að hann hafi sjálfur viljað sækjast eftir biskupsembættinu. Hann var eini presturinn norðanlands sem ekki kaus Jón Arason til biskups 1521 og Ögmundur Skálholtsbiskup sendi hann utan til að reyna að vinna gegn því að erkibiskup vígði Jón. Seinna sendi Ögmundur, sem var mikill vinur Péturs, hann til Hóla til að lesa forboðsbréf yfir Jóni.

Pétur var orðinn prestur í Grímstungu í Vatnsdal fyrir 1526 og var prófastur í Húnavatnsprófastsdæmi 1522. Árið 1532 vígði Jón biskup hann ábóta í Munkaþverárklaustri, þrátt fyrir fyrri erjur þeirra, og gegndi hann ýmsum trúnaðarstörfum fyrir Jón. Hann dó 1546 og setti Jón Tómas Eiríksson, stjúptengdason sinn, sem eftirmann hans.

Fylgikona Péturs var Ólöf Einarsdóttir. Hann átti sjö börn sem hann gerði arfgeng með ættleiðingarbréfi 1525. Einn sonur hans var Þórður tréfótur Pétursson, sem missti fótinn í stríði í Þýskalandi en smíðaði sér sjálfur tréfót og var fimur á honum að sögn. Afkomendur hans nefnast *Tréfótsætt*.

## Heimildir
* 
*
Finnbogi Einarsson (ábóti)

**Finnbogi Einarsson** (d. 1532) var íslenskur prestur og síðar ábóti í Munkaþverárklaustri og tók þar við af föður sínum, Einari Benediktssyni, þegar hann dó 1524, og hafði áður verið aðstoðarmaður hans frá 1517. Hann var vígður ábóti 1525 og gegndi embættinu til 1529 en dó þremur árum síðar.

Móðir Finnboga var fylgikona Einars, Guðrún Torfadóttir, sem var dóttir Torfa Arasonar hirðstjóra og Akra-Kristínar konu hans. Hann er nefndur sem prestur 1495. Árið 1502 var hann orðinn prestur á Hólum í Hjaltadal og var þar til 1507, en þá fékk hann Grenjaðarstað eftir að séra Eiríkur Einarsson lést. Hann var prestur þar til 1528 en var þó að mestu á Munkaþverá, var aðstoðarmaður föður síns frá 1517 og hélt þar skóla og varð svo ábóti þegar faðir hans lést. Hann var sagður mjög lærður og góður latínumaður eins og faðir hans.

Fylgikona Finnboga var Ingveldur Sigurðardóttir. Þau áttu þrjú börn, Gísla sterka, sem var prestur norðanlands, faðir Guðrúnar barnsmóður Guðbrands Þorlákssonar biskups, Svein prest og Guðrúnu, móður Einars Sigurðssonar skálds og prests í Eydölum.

Eftirmaður Finnboga var Pétur Pálsson, sem var vígður 1532 og var næstsíðasti ábóti í Munkaþverárklaustri.

## Heimildir
* 
*
Gúrka

**Gúrka** eða **agúrka** (fræðiheiti: *Cucumis sativus*) er jurt í graskersætt sem er oft ræktuð. Jurtin er klifurjurt sem ber sívalan grænan ávöxt. Jurtin á rætur að rekja til Indlands en er nú ræktuð víða um heiminn. Til eru mörg afbrigði af gúrku.

## Uppruni orðsins
Orðið á rætur sínar að rekja til síð-gríska orðsins *angoúrion* (vatnsmelóna). Það orð varð í slavneskum málum *ogurk* sem í suður-þýsku varð *agúrka*. Orðið *gúrka* er stytting á *agúrka*. Báðar útgáfur orðsins voru til í dönsku og náðu þaðan til Íslands. Í dag er *agurk* algengari útgáfan í dönsku, en *Gurke* algengara í þýsku.

## Saga
Í Tímariti Hins íslenska bókmenntafélags árið 1890 lýsir garðyrkjufrömuðurinn Hans. J. G. Schierbeck landlæknir tilraunum sínum til gúrkuræktar fáeinum árum fyrr. Eru það mögulega fyrstu tilraunir til ræktunar á gúrku á Íslandi.

## Tenglar
* „Gúrkutíð“; grein í Morgunblaðinu 1988

## Tilvísanir
Tómas Eiríksson

**Tómas Eiríksson** (d. 1587) var íslenskur prestur og síðar ábóti í Munkaþverárklaustri frá 1546 og var hann síðasti ábóti klaustursins, lét af embætti 1551 við siðaskiptin.

Tómas kann að hafa verið sonur Eiríks Einarssonar, prests á Grenjaðarstað, sem vildi verða ábóti í Munkaþverárklaustri 1487 en fékk ekki vegna barneignar; þar hefur þó vart verið um Tómas að ræða því þá hefði hann orðið 100 ára, en raunar er víst að hann hefur orðið fjörgamall því hann var orðinn kirkjuprestur á Hólum 1520. Hann var Hólaráðsmaður 1526 en um 1530 varð hann prestur á Mælifelli og gegndi því embætti til 1546, þegar hann varð ábóti í Munkaþverárklaustri. 

Árið 1551 sór hann ásamt öðrum Danakonungi hollustueið á Oddeyri og þar með lauk ábótadæmi hans. Hann varð síðar prestur og var líklega eini ábótinn sem þjónaði sem lútherskur prestur eftir siðaskipti. Klausturlifnaður hefur lagst niður í Munkaþverárklaustri 1551 þótt einhverjir munkar hafi sjálfsagt dvalið þar áfram. Ormur Sturluson lögmaður fékk klaustrið og eignir þess að léni en það átti meðal annars 57 jarðir.

Fylgikona Tómasar var Þóra Ólafsdóttir, sem var dóttir Helgu Sigurðardóttur, fylgikonu Jóns Arasonar, sem ól Þóru upp sem dóttur sína. Þau áttu fjögur börn saman og er frá þeim mikil ætt.

## Heimildir
* 
*
Einar Benediktsson (ábóti)

**Einar Benediktsson** (d. 1524) var íslenskur prestur og síðan ábóti í Munkaþverárklaustri og rak þar jafnframt skóla. Ætt hans er óþekkt þótt ýmsar tilgátur hafi verið settar fram.

Einar var prestur á Hólum 1466. Árið 1471 fékk hann Grenjaðarstað og var þar prestur til 1476 en fluttist þá í Skinnastað og var prestur þar í 20 ár, eða þar til hann varð ábóti á Munkaþverá 1496 eftir lát Jóns ábóta. Jafnframt voru honum veitt prestaköllin Hrafnagil, Kaupangur og Illugastaðir.

Einar ábóti var vel menntaður og hélt skóla í klaustrinu. Einn nemenda hans þar var Jón Arason, síðar biskup, sem þá bjó hjá Elínu móður sinni í kotinu Grýtu skammt frá Munkaþverá, og lifði Einar það að sjá þennan lærisvein sinn setjast í biskupsstólinn á Hólum.

Fylgikona Einars á meðan hann var prestur var Guðrún Torfadóttir, sem var dóttir Torfa Arasonar hirðstjóra og konu hans Akra-Kristínar Þorsteinsdóttur, sem voru í hópi auðugustu hjóna landsins á sinni tíð. Alsystir Guðrúnar var Málmfríður, kona Finnboga Jónssonar Maríulausa, lögmanns í Ási í Kelduhverfi, og hálfsystir hennar Ingveldur Helgadóttir, kona Þorleifs Björnssonar hirðstjóra, svo óhætt er að segja að Einar hafi verið nátengdur helstu höfðingjaættum landsins og hlýtur sjálfur að hafa verið höfðingjasonur.

Einar dó 1524 og tók sonur hans, Finnbogi Einarsson, við ábótadæminu á Munkaþverá.

## Heimildir
* 
*
Rafbók

**Rafbók** er bók sem gerð er aðgengileg á stafrænu formi og samanstendur af texta og/eða myndum. 

Rafbækur má lesa með meðal annars í borðtölvu, farsíma, snjalltöflu eða lestölvu. Rafbókum er hægt að hlaða niður frá rafbókaveitum á ýmsum vefsíðum og netverslunum eins og Amazon.com og iBookstore. Oftast eru rafbækur útgáfur prentaðra bóka, en rafbækur eru ekki endilega prentaðar líka. Helstu tæki sem eru notuð til að lesa rafbækur eru Amazon Kindle, Borders Kobo, Sony Reader og iPad.

Rafbækur geta verið með mismunandi skráarsniði; textaskrá, ritvinnsluskjal eða vefsíða. Algengustu skráarsnið rafbóka eru til PDF, ePub, Kindle og MobiPocket.

Rafbækur er hægt að fjölfalda, dæmi eru um þeim sé dreift án þess að rithöfundur eða útgefand fái greitt fyrir.

## Saga
Fyrstu rafbækur voru gefnar út árið 1971 í Gutenberg-verkefninu. Verkefnið samanstendur af verkum ekki lengur undir höfundarréttarvörn og gerir notendum kleift að hlaða bækurnar niður ókeypis. Bækurnar frá Gutenburg fást í mismunandi skráarsniðum og þannig er hægt að lesa þær með flestum tækjum.

Fyrstu bækur sem skrifaðar voru sérstaklega sem rafbækur voru fáar og snérust um takmörkuð efni fyrir sérstaka hópa, til dæmis voru margar þeirra tæknilegar handbækur sem fjölluðu um tölvunarfræði eða framleiðsluaðferðir. Við þróun internetsins á tíunda áratugnum varð miklu einfaldara að ná í rafbækur.

## Rafbækur á Íslandi
Fyrsta íslenska rafbókin sem kom út var bókin Zen og listin um viðhald vélhjóla í þýðingu Sigurðar A. Magnússonar á vegum Eddu útgáfu árið 2010. Árið 2011 var virðisaukaskattur á rafbækur lækkaður úr 25,5% í 7% og varð þar með sá sami og á venjulegum bókum. Ári seinna, 2012, var rafbókamarkaðurinn aðeins agnarögn af íslenskum bókamarkaði.

## Heimildir

## Tenglar

* Rafbókalagerinn 
* Emma.is , útgefandi rafbóka
* Edda útgáfa, útgefandi rafbóka
* Rafbókavefurinn, vefur með íslenskum rafbókum í opnum aðgangi
* Lestu.is

### Greinar og umfjallanir
* Rafbækur og almenningsbókasöfn, MLIS-lokaritgerð eftir Dröfn Vilhjálmsdóttur
* Íslenskar rafbækur – bókaútgefendur í tómu rugli, blogg 28. desember 2012
* Engar íslenskar rafbækur til útláns Morgunblaðið | 24.9.2013
* Fáar nýjar rafbækur um jólin, Morgunblaðið | 8.11.2013
* Fyrsta íslenska rafbókin, RÚV 12.11.2010
* Íslenskar rafbækur til sölu á Amazon
* Eru Íslenskar rafbækur dýrar?, RÚV 7.10.2013
App Store

**App Store** er netverslun frá Apple þar sem forrit (e. *apps*) fyrir iOS eru til sölu. Verslunin gerir notendum kleift að hlaða forrit niður frá iTunes Store. Öll forritin í App Store eru forrituð með iOS SDK frá Apple go eru yfirfarin áður en þau eru sett í verslunina. Sum forrit eru ókeypis en önnur ekki. Hægt er að hlaða þeim niður beint með tæki eins og iPhone, iPod Touch eða iPad, eða í gegnum tölvu með iTunes. 30% af tekjunum fer til Apple og hin 70% til forritarans. Fyrsta App Store-netverslunin var opnuð 10. júlí 2008.

11. júlí sama ár kóm iPhone 3G út með iOS 2.0.1, sem gerði notendum kleift að nota App Store. Fyrir 10. október 2010 voru rúmlega 300.000 forrit til sölu í App Store. Frá og með 18. janúar 2011 hafa 9,9 milljarðar forrit verið hleðin niður frá versluninni. Apple setti 500.000. forritið í App Store maí 2011.

Þann 23. júlí 2011 opnaði Apple App Store á Íslandi.

## Heimildir
Miðbæjarskólinn

**Miðbæjarskólinn** er bygging í miðbæ Reykjavíkur við Fríkirkjuveg 1 við Tjörnina sem var upphaflega barnaskóli. Húsnæðið er nú notað á vegum Kvennaskólans. Á hundrað ára afmæli hússins árið 1998 var það sagt „eitt merkasta hús borgarinnar.“  Miðbæjarskólinn er friðað hús.

Miðbæjarskólinn var fullbyggður 1898 en formlega vígður þann 10. október 1908. Á fyrsta starfsári Miðbæjarskólans voru þar 285 börn, 304 árið eftir en eftir að lög um fræðsluskyldu barna tóku gildi 1907 jókst fjöldi nemenda úr 472 og í 772. Árið 1930 var nafni skólans breytt í Miðbæjarskólinn.

Upprunalega var byggingin L-laga en seinna var byggð suður-álma og síðan þá hefur húsið verið U-laga. Í portinu þar voru margar samkomur haldnar. Frá og með bæjarstjórnarkosningunum í Reykjavík 1908 var Miðbæjarskólinn aðalkjörstaðurinn til þing- og bæjarstjórnarkosninga og raunar eini kjörstaðurinn um árabil.

Reykjavíkurborg hefur fundið ýmis not fyrir Miðbæjarskólann og meðal annars hafa Fræðslumiðstöð Reykjavíkur og Námsflokkar Reykjavíkur verið með skrifstofuaðstöðu þar.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Framkvæmdasýsla ríkisins - Kvennaskólinn í Reykjavík, endurbætur Miðbæjarskólans
* Ekki bara skóli..., Morgunblaðið 10. október 1998
* Miðbæjarskólinn 100 ára, grein úr Morgunblaðinu 1998
* Miðbæjarskólinn fær 120 milljónir til aðlögunar, vísir.is 20. júlí 2010