open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu kvenna 2015

**Heimsmeistaramótið í knattspyrnu árið 2015** var haldið í Kanada dagana 6. júní til 5. júlí. Þetta var sjöunda heimsmeistaramót kvenna og lauk með því að Bandaríkin urðu heimsmeistarar í þriðja sinn.
## Aðdragandi
Auk Kanada sóttist Simbabve eftir að halda keppnina. Umsókn Afríkulandsins var þó alltaf talin langsótt, enda landslið þess í 103. sæti heimslistans, hafði aldrei komist í úrslitakeppni stórmóts og óðaverðbólga og óstöðugleiki einkenndu stjórnarfarið. Ákveðið var að fjölga þátttökuliðunum úr 16 í 24 til að endurspegla vaxandi vinsældir knattspyrnu kvenna.
## Forkeppni
Alls staðar annars staðar en í Evrópu var viðkomandi álfukeppni látin gegna hlutverki forkeppni. Í Evrópu var keppt í sjö riðlum þar sem sigurliðin fengu farmiðann til Kanada, auk eins liðs sem fór áfram úr umspili. Íslendingar höfnuðu í öðru sæti síns riðils á eftir Svisslendingum og skutu þar m.a. Dönum aftur fyrir sig. Ísland var hins vegar ekki í hópi fjögurra stigahæstu annars sætis liða og komst því ekki í umspil.
## Þátttökulið
Sextán lönd tóku þátt í mótinu og komu þau frá sex álfusamböndum

*  Ástralía
*  Kína
*  Japan
*  Suður-Kórea
*  Taíland
*  Nígería

*  Kamerún
*  Fílabeinsströndin
*  Brasilía
*  Kólumbía
*  Ekvador
*  Nýja-Sjáland

*  Holland
*  Þýskaland (gestgjafar)
*  England
*  Frakkland
*  Noregur
*  Svíþjóð 

*  Spánn 
*  Sviss 
*  Kanada
*  Mexíkó 
*  Bandaríkin
*  Kosta Ríka 

## Keppnin
### A-riðill

### B-riðill

### C-riðill

### D-riðill

### E-riðill

### F-riðill

### Röð 3ja sætis liða
Fjögur stigahæstu liðin sem höfnuðu í þriðja sæti komust í útsláttarkeppnina.

### 16-liða úrslit

### Fjórðungsúrslit

### Undanúrslit

### Bronsleikur

### Úrslitaleikur

## Markahæstu leikmenn
146 mörk voru skoruð í leikjunum 52.
;6 mörk
*  Célia Šašić
*  Carli Lloyd
;5 mörk
*  Anja Mittag
## Heimildir
* - Heimsmeistaramót kvenna 2015 úrslitagrunnur
*
Valgarður Guðjónsson

**Valgarður Þórir Guðjónsson** (fæddur 8. febrúar 1959), betur þekktur sem Valli í Fræbbblunum, er íslenskur tónlistarmaður og aðalsöngvari hljómsveitarinnar Fræbbblanna. Valgarður er giftur Iðunni Briem sálfræðingi og söngkonu Fræbbblanna og börn þeirra eru Alexandra Briem borgarfulltrúi í Reykjavík, Guðjón Heiðar Valgarðsson hlaðvarpsstjórnandi og Viktor Orri Valgarðsson stjórnmálafræðingur.
Helgi Skúlason

**Helgi Skúlason** (4. september 1933 – 25. september 1996) var íslenskur leikari og leikstjóri sem er þekktur fyrir kvikmyndaleik í myndum eins og *[[Húsið (kvikmynd)|Húsið]]* (1983) og *[[Hrafninn flýgur]]* (1984); og fyrir leiklestur á þekktum barnaplötum eins og *[[Karíus og Baktus]]* og *[[Æfintýri í Mararþaraborg]]*. Helgi lék bæði hjá Þjóðleikhúsinu og Leikfélagi Reykjavíkur, og leikstýrði fyrir Útvarpsleikhúsið á sama tíma. Hann var fyrsti formaður Félags leikstjóra á Íslandi 1972. 

Helgi var giftur Helgu Bachmann leikkonu. Börn þeirra eru Hallgrímur Helgi Helgason,  þýðandi og handritshöfundur, Skúli Helgason, stjórnmálamaður, og Helga Vala Helgadóttir, lögmaður. Fyrir átti Helga Bachmann eina dóttur, Þórdísi Bachmann, þýðanda.

## Kvikmyndaferill
* *[[13. ratsastaja]]* (1997)
* *[[Hringjarinn í Notre-Dame (kvikmynd frá 1996)|Hringjarinn í Notre-Dame]]* (1996) (Íslensk talsetning)
* *[[Agnes (kvikmynd)|Agnes]]* (1995)
* *[[Hin helgu vé]]* (1993)
* *[[Svo á jörðu sem á himni]]* (1992)
* *[[Hvíti víkingurinn]]* (1991)
* *[[Kristnihald undir jökli (kvikmynd)|Kristnihald undir jökli]]* (1989)
* *[[Nóttin, já nóttin]]* (1989)
* *[[Í skugga hrafnsins]]* (1988)
* *[[Glerbrot]]* (1988)
* *[[Leiðsögumaðurinn]]* (1987)
* *[[Hrafninn flýgur]]* (1984)
* *[[Húsið (kvikmynd)|Húsið]]* (1983)
* *[[Útlaginn]]* (1981)
* *[[Paradísarheimt]]* (1980)
* *[[Blóðrautt sólarlag]]* (1977)
* *[[Brekkukotsannáll (kvikmynd)|Brekkukotsannáll]]* (1973)
* *[[Einleikur á ritvél]]* (1969)

## Tilvísanir

## Tengill

* Helgi Skúlason á Internet Movie Database
Svissneska kvennalandsliðið í knattspyrnu

**Svissneska kvennalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Sviss á alþjóðlegum vettvangi. Liðið tók í fyrsta sinn þátt í úrslitum stórmóts á HM 2015.
Nígeríska kvennalandsliðið í knattspyrnu

**Nígeríska kvennalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Nígeríu á alþjóðlegum vettvangi. Það er langsigursælasta lið Afríku og hefur orðið ellefu sinnum orðið álfumeistari. Það er jafnframt eina afríska liðið sem komist hefur í fjórðungsúrslit á HM kvenna og Ólympíuleikum.
Kólumbíska kvennalandsliðið í knattspyrnu

**Kólumbíska kvennalandsliðið í knattspyrnu** (spænska: *Selección femenina de fútbol de Colombia*) er fulltrúi Kólumbíu á alþjóðlegum vettvangi. Liðið hefur tekið þátt í öllum Suður-Ameríkukeppnum frá 1998 og þrívegis hafnað í öðru sæti. Kólumbía hefur þrisvar sinnum komist í úrslitakeppni HM kvenna og komst í fjórðungsúrslit á HM 2023.
Kamerúnska kvennalandsliðið í knattspyrnu

**Kamerúnska kvennalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Kamerún á alþjóðlegum vettvangi. Liðið hefur fjórum sinnum hafnað í öðru sæti í Afríkukeppninni, keppti á ÓL 2012 og í úrslitakeppni HM 2015.
Héctor Rivadavia Gómez

**Héctor Rivadavia Gomez** (f. 17. júlí 1880 – d. 25. júlí 1931) var úrúgvæskur blaðamaður, stjórnmálamaður og íþróttafrömuður. Hann var aðalhvatamaður að stofnun CONMEBOL, knattspyrnusambands Suður-Ameríku og fyrsti forseti þess.

## Ferill og störf
Rivadavia Gómez var afkastamikill blaðamaður og ritstjóri ýmissa dagblaða í Úrúgvæ snemma á 20. öld. Hann var meðal forystumanna í Colorado-stjórnmálaflokknum og gegndi fyrir hann trúnaðarstörfum. Hann var einnig um skeið yfirmaður póstmála í landinu.

Auk stjórnmálaþátttökunnar var Rivadavia Gómez mikill knattspyrnuáhugamaður og stýrði bæði knattspyrnusambandi þjóðar sinnar og félagsliðinu Montevideo Wanderers, sem var í hópi sigursælli félaga í árdaga úrgvæsku meistarakeppninnar. Hann reifaði fyrstur manna að talið er þá hugmynd að koma á laggirnar Suður-Ameríkukeppni landsliða. Fyrsta slíka keppnin var haldin í Argentínu árið 1916 í tilefni af hundrað ára byltingarafmæli landsins. Mótið var haldið dagana 2.-17. júlí í Buenos Aires í tengslum við keppnina hittust forkólfar knattspyrnusambanda Úrúgvæ, Argentínu, Brasilíu og Síle og samþykktu þann 9. júlí að stofna álfusamband, það fyrsta sinnar tegundar í heiminum.

Rivadavia Gómez var kjörinn fyrsti forseti Suður-Ameríkusambandsins CONMEBOL og gegndi því embætti til 1936.

## Heimildir
*
Fyrri störf forseta Bandaríkjanna

Forseti Bandaríkjanna er æðsti embættismaður Bandaríkjanna. Algengast er að forsetar hafi gengt pólitísku embætti áður en þeir tóku við embætti forseta. Alls hafa 15 varaforsetar tekið við embætti forseta þar af 8 eftir fráfall eða vegna afsagnar forseta. 

Algengast er að forseti hafi gengt embætti ríkisstjóra en alls 20 forsetar gegndu á einhverjum tímapunkti embætti ríkisstjóra. Alls 18 forsetar sátu á einhverjum tímapunkti í Fulltrúadeild Bandaríkjaþings, 17 í Öldungadeildinni, 20 á ríkisþingum. Þá gegndu 8 einstaklingar ráðherraembættum áður en þeir urðu forsetar. 

Það hafa 45 einstaklingar gegn embætti forseta Bandaríkjanna en Joe Biden er sá 46. í röðinni þar sem Grover Cleveland gegndi embættinu í tvígang. 

Algengt er að forsetar hafi gengt fleiri en einu pólitísku embætti. Allir varaforsetar sem urðu forsetar gegndu pólitísku embætti áður en þeir urðu varaforsetar. Þá er algengt að þingmenn sem verða forsetar hafi setið í báðum deildum Bandaríkjaþings. Þeir sem setið hafa á ríkisþingum hafa flestir síðar gengt hærra embætti þá annaðhvort sem ríkisstjórar eða sem þingmenn á Bandaríkjaþingi.

Hér kemur listi. 

Ríkisstjórar 20 talsins, Ríkisþingmenn 20 talsins, Fulltrúadeildarþingmenn 18 talsins, Öldungadeildarþingmenn 17 talsins, varaforsetar 15 talsins og ráðherrar í ríkisstjórn Bandaríkjanna 8 talsins.
James Hewitt

**James Lifford Hewitt** (fæddur 30. apríl 1958) er fyrrverandi riddaraliðsforingi í breska hernum sem átti í ástarsambandi við Díönu prinsessu á tímabili. Sumir halda því fram að hann sé blóðfaðir Harry prins en hann hefur alla tíð hafnað þeim orðrómi. Samkvæmt heimildum þá kynntist hann Díönu fyrst árið 1986 en Harry fæddist árið 1984.
Peter Cushing

**Peter Wilton Cushing** (26. maí 1913 – 11. ágúst 1994) var enskur leikari sem varð fyrst þekktur fyrir hlutverk sín í hryllingsmyndum Hammer Productions á 6. áratug 20. aldar. Þekktasta hlutverk hans var þó líklega Tarkin stórmoffi í *[[Stjörnustríð: Ný von]]* (1977). Hann lék Doctor Who í tveimur kvikmyndum sem gerðar voru 1965 (*[[Dr. Who and the Daleks]]*) og 1966 (*[[Daleks' Invasion Earth 2150 A.D.]]*).
Gullbjörn

**Gullbjörn** (þýska: ***Goldener Bär***) eru aðalverðlaun Alþjóðlegu kvikmyndahátíðarinnar í Berlín og eru veitt kvikmynd í fullri lengd. Verðlaunin eru veitt árlega og voru fyrst veitt árið 1951. Björn er ákveðin táknmynd Berlínar og er bæði í skjaldarmerki og fána borgarinnar.

## Sigurvegarar
Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri

**Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri** (enska: *Academy Award for Best Director* og opinberlega sem *Academy Award of Merit for Directing*) eru ein af verðlaunum Óskarsverðlaunanna sem veitt eru árlega af Bandarísku kvikmyndaakademíunni. Verðlaunin eru veitt leikstjóra kvikmyndar í fullri lengd fyrir glæstan árangur í leikstjórn.

## Sigurvegarar og tilnefningar

### 1920-1929

### 1930-1939

### 1940-1949

### 1950-1959

### 1960-1969

### 1970-1979

### 1980-1989

### 1990-1999

### 2000-2009

### 2010-2019

### 2020-

## Margfaldir sigrar og tilnefningar
Georg Bjarnfreðarson

**Georg Bjarnfreðarson** (leikinn af Jóni Gnarr) er aðalpersónan í *[[Vaktaseríurnar|Vaktaseríunum]]* og myndinni *[[Bjarnfreðarson]]*. Georg kom fyrst fram í *[[Næturvaktin|Næturvaktinni]]* árið 2007 en síðan í *[[Dagvaktin|Dagvaktinni]]* 2008, *[[Fangavaktin|Fangavaktinni]]* 2009 og að lokum í myndinni *[[Bjarnfreðarson]]* sem kom út á annan í jólum 2009. Í þáttunum er Georg með fimm háskólagráður, þar á meðal í sálfræði, félagsfræði, uppeldisfræði, stjórnmálafræði og kennsluréttindi. Hann kemur að jafnaði illa fram við fólk, þá sérstaklega samstarfsmenn sína en einnig við son sinn Flemming Geir. Jón Gnarr hefur sagt að persónan Georg sé að miklu leyti byggð á nokkrum leiðinlegum einstaklingum sem hann þekkir.

## Tilvísanir
Milojko Spajić

**Milojko Spajić** (Pljevlja, 24. september 1987) er svartfellskur stjórnmálamaður og fjármálaverkfræðingur sem hefur starfað sem forsætisráðherra Svartfjallalands síðan í október 2023.

Hann starfaði einnig sem fjármála- og félagsmálaráðherra í ríkisstjórn Svartfjallalands og ríkisstjórn Zdravko Krivokapic frá 2020 til 2022.

Spajić er forseti miðjuflokksins Evrópa núna.

Frá og með árinu 2025 er hann fjórði yngsti sitjandi ríkisstjórnarleiðtoginn í heiminum, á eftir Búrkínanum Ibrahim Traoré, Ekvadornum Daniel Noboa og Íslendingnum Kristrúnu Frostadóttur.

Hann útskrifaðist frá háskólanum í Osaka, Saitama háskólanum og HEC Paris.

## Tilvísanir
Dægursveifla

**Dægursveifla** er náttúruleg hringrás sem tekur 24 klukkutíma. Dægursveiflan kemur fram í líffræðilegum ferlum sem samsvara sólarhring jarðar og eru stundum kenndir við innri dægurklukku. Slíkir ferlar hafa fundist hjá dýrum, jurtum, sveppum og blágerlum. Dæmi um slíkan feril er dægusveifla melatóníns í mannslíkamanum. Slíkir ferlar eru þó líka tengdir við ytri áreiti sem nefnast tímagjafar og geta til dæmis verið breytingar á ljósi og hita.

## Tilvísanir
Símaat

**Símaat** eða símahrekkur er hrekkur þar sem einstaklingur hringir í annan einstakling með það að markmiði að grínast eða atast í þeim sem hringt er í. Grínistar gera t.d. einnig símaat í fólk og símtalið síðan sýnt í sjónvarpsþætti eða í beinni útsendingu. Einnig er algengt að börn geri símaat. Misjafnt er hvað sagt er í símaati en algengt er að fólk bregði sér í ákveðin hlutverk og/eða geri grín að hlutum sem tengjast þeim sem hringt er í eða þeim sjálfum.
Skeiðsfjall

**Skeiðsfjall** er 1.231 m hátt fjall við innanverðan Svarfaðardal á milli þverdalanna Vatnsdals og Grýtudals. Bærinn Skeið stendur undir fjallinu. Fjallið er gert úr basalthraunlögum 10-11 milljón ára gömlum. Allmikið og forntberghlaup hefur hlaupið úr Skeiðsfjalli niður í Vatnsdalinn og síðan áfram allt niður í Svarfaðardal. Berghlaupsurðin stíflaði Vatnsdalsána og allmikið vatn, Skeiðsvatn, myndaðist innan við hana. Silungsveiði er í vatninu.

Vestar í fjallaklasanum við innanverðan Svarfaðardal eru hlaupjöklarnir Búrfellsjökull og Teigardalsjökull.

## Jöklar
*Búrfellsjökull* er hlaupjökull við Búrfellsdal, nærri Svarfaðardal, sem hleypur fram á nokkurra áratuga fresti. Í grennd við Búrfellsjökul er Teigardalsjökull. Hann er einn af minnstu hlaupjöklum heims. Jökulhlaup kom úr jöklinum 1912, 2001-2003 og 1890. Neðan við Búrfellsdal er sveitabærinn Búrfell með stórt kúabú.

*Teigardalsjökull* er hlaupjökull við Teigardal, nærri Svarfaðardal, sem hleypur fram á nokkurra áratuga fresti. Hann er einn af minnstu hlaupjöklum heims. Jökulhlaup kom úr jöklinum á áttunda áratugnum, 1870-1890 og 1971. 1971 varð Svarfaðardalsá mórrauð vegna jökulhlaupsins.

## Heimildir
Baantjer

***Baantjer*** er hollensk glæpaþáttaröð byggð á bókum eftir Appie Baantjer. 12 þáttaraðir voru sýndar á hollensku stöðinni RTL 4 frá 1995 til 2006. Tvær kvikmyndir voru gerðar í tengslum við þættina: *[[Baantjer, de film: De Cock en de wraak zonder einde]]* 1999 og ** 2019.

## Tilvísanir
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu kvenna 2019

**Heimsmeistaramótið í knattspyrnu árið 2019** var haldið í Frakklandi dagana 7. júní til 7. júlí. Þetta var áttunda heimsmeistaramót kvenna og lauk með því að Bandaríkin urðu heimsmeistarar í fjórða sinn.
## Aðdragandi
Auglýst var eftir umsóknarlöndum til að halda HM 2019 á árinu 2014. Fimm ríki föluðust eftir keppninni: Frakkland, England, Suður-Kórea, Nýja-Sjáland og Suður-Afríka. Að lokum voru það þó aðeins Frakkland og Suður-Kórea sem héldu umsóknum sínum til streitu. 

Þann 19. mars 2015 var tilkynnt að Frökkum hefði verið úthlutað mótinu og urðu þar með þriðja Evrópuþjóðin til að gegna því hlutverki.
## Forkeppni
Alls staðar annars staðar en í Evrópu var viðkomandi álfukeppni látin gegna hlutverki forkeppni. Í Evrópu var keppt í sjö riðlum þar sem sigurliðin fengu farmiðann til Frakkland, auk eins liðs sem fór áfram úr umspili fjögurra stigahæstu annars sætisliðanna. Íslendingar höfnuðu í öðru sæti síns riðils á eftir Þjóðverjum. Það skilaði liðinu ekki nema í fimmta sætið í röð liða í öðru sæti, með stiginu minna en Danir. Hollendingar enduðu á að hirða síðasta sæti Evrópu og fóru síðan alla leið í úrslitaleikinn.

Síðasta sætið á HM kom í hlut Argentínu í nóvember 2018 eftir sigur liðsins á Panama í umspilseinvígi.

## Þátttökulið
Sextán lönd tóku þátt í mótinu og komu þau frá sex álfusamböndum

*  Ástralía
*  Kína
*  Japan
*  Suður-Kórea
*  Taíland
*  Nígería

*  Kamerún
*  Suður-Afríka
*  Brasilía
*  Argentína
*  Síle
*  Nýja-Sjáland

*  Holland
*  Þýskaland
*  England
*  Frakkland (gestgjafar)
*  Noregur
*  Svíþjóð 

*  Spánn 
*  Skotland 
*  Mexíkó 
*  Kanada
*  Bandaríkin
*  Jamaíska 

## Keppnin
### A-riðill

### B-riðill

### C-riðill

### D-riðill

### E-riðill

### F-riðill

### Röð 3ja sætis liða
Fjögur stigahæstu liðin sem höfnuðu í þriðja sæti komust í útsláttarkeppnina.

### 16-liða úrslit

### Fjórðungsúrslit

### Undanúrslit

### Bronsleikur

### Úrslitaleikur

## Markahæstu leikmenn
146 mörk voru skoruð í leikjunum 52.
;6 mörk
*  Ellen White
*  Alex Morgan
*  Megan Rapinoe
;5 mörk
*  Sam Kerr
## Heimildir
* - Heimsmeistaramót kvenna 2019 úrslitagrunnur
*
Nigel Richards

**Nigel Richards** (fæddur 1967) er nýsjálenskur-malasískur skraflari sem er almennt talinn vera besti mótspilari í skrafli frá upphafi. Richards fæddist og ólst upp á Nýja-Sjálandi og varð heimsmeistari árið 2007 og endurtók leikinn árin 2011, 2013, 2018 og 2019. Hann vann einnig þriðja meistaramót enskumælandi skraflara árið 2019.

Richards er einnig fimmfaldur bandarískur meistari (fjórum sinnum í röð frá 2010 til 2013), áttfaldur breskur meistari, ellefufaldur meistari á heimsmeistaramótinu í Singapúr og fimmtánfaldur meistari á heimsmeistaramótinu í Taílandi, stærsta skraflmót heims.

Árið 2015, þrátt fyrir að tala ekki frönsku, varð Richards heimsmeistari í frönsku skrafli eftir að hafa eytt að sögn níu vikum í að læra frönsku orðabókina. Hann varð aftur meistari árið 2018 og margsinnis aftur frá árinu 2016.

Richards er nafntogaður fyrir að vera sjónmunamaður og tölvitringur. Richards er að sögn einangraður persónuleiki og hefur sjaldan verið í viðtölum.

Árið 2015 bauð Skraflfélag Íslands honum Richards að mæta til leiks á Íslandsmótinu í skrafli og læra málið utanbókar, en Richards afþakkaði boðið.

## Skraflferill
Richards keppti fyrst í skrafli hjá Christchurch-skraflklúbbnum á Nýja-Sjálandi. Frá því að hann hóf keppnisferil sinn árið 1996 hefur hann unnið um 75% mótsleikja sinna og safnað um 200.000 bandaríkjadölum í verðlaunafé. Árið 2000 flutti Richards til Malasíu.

### 2007
Richards varð heimsmeistari í skrafli og þénaði 15.000 bandaríkjadali með því að vinna úrslitakeppni, 3 leiki á móti 0, gegn Malasanum Ganesh Asirvatham.

### Síðan 2020
Eftir að hafa orðið meistari á meistaramót enskumælandi skraflara hefur Richards ekki tekið þátt í neinum öðrum meistaramótum. Síðasta stórmótið sem hann tók þátt í var ASCI 2023 Masters, sem hann vann.

## Tilvísanir
Blackpink

**Blackpink** (kóreska: 블랙핑크; RR: Beullaekpingkeu, stílfært með hástöfum eða sem **BLɅϽKPIИK**) er suður-kóreskur stelpuhópur stofnaður af YG Entertainment sem samanstendur af meðlimunum Jisoo, Jennie, Rosé og Lisa. Hópurinn hóf frumraun sína í ágúst 2016 með plötunni *Square One.*

## Útgefið efni

### '''Breiðskífur'''

* The Album (2020)
* Born Pink (2022)

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Olivier Assayas

**Olivier Assayas** (f. 25. janúar 1955) er franskur kvikmyndaleikstjóri, handritshöfundur og kvikmyndagagnrýnandi. 

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir í fullri lengd
William Wyler

**William Wyler** (fæddur **Willi Wyler**; 1. júlí 1902 - 27. júlí 1981) var bandarískur kvikmyndaleikstjóri og framleiðandi. Ferill hans nær yfir fimm áratugi og gerði hann ýmsar tegundir kvikmynda. Hann hlaut þrenn Óskarsverðlaun.

## Tilvísanir
George Roy Hill

**George Roy Hill** (20. desember 1921 - 27. desember 2002) var bandarískur kvikmyndaleikstjóri. Hann er þekktastur fyrir kvikmyndirnar *Butch Cassidy og Sundance strákurinn* (1969) og *Gildran* (1973), þar sem Paul Newman og Robert Redford eru í aðalhlutverkum.

## Kvikmyndaskrá
**Kvikmyndir í fullri lengd**
Ingvar Pálmason

**Ingvar Pálmason** (fæddur 26. júlí 1873 , látinn 23. júní 1947) var alþingismaður Framsóknarflokksins fyrir Suður-Múlasýslu frá 1923 til dauðadags 1947. Ingvar var aldursforseti Alþingis við Lýðveldisstofnun þann 17. júní 1944 . Á meðal barnabarna Ingvars eru Ingvar Gíslason fyrrverandi ráðherra og Jóhann Hinrik Níelsson hæstaréttarlögmaður.

## Tilvísanir
David Fincher

**David Andrew Leo Fincher** (f. 28. ágúst 1962) er bandarískur kvikmyndaleikstjóri.

## Kvikmyndaskrá

### Sem leikstjóri
Alejandro González Iñárritu

**Alejandro González Iñárritu** (titlaður frá 2016 sem **Alejandro G. Iñárritu**; f. 15. ágúst 1963) er mexíkóskur kvikmyndagerðarmaður. Verk hans hafa hlotið lof gagnrýnenda og fjölmargar viðurkenningar, þar á meðal fern Óskarsverðlaun, þrenn Golden Globe verðlaun, og þrenn BAFTA-verðlaun. Meðal þekktustu kvikmynda hans eru *Tíkarleg ást* (2000), *21 gramm* (2003), *Babel* (2006), *Biutiful* (2010), *Birdman* (2014) og *Afturgangan* (2015).

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir í fullri lengd
Cristian Mungiu

**Cristian Mungiu** (f. 27. apríl 1968) er rúmenskur kvikmyndagerðarmaður.  Hann hlaut Gullpálmann á Kvikmyndahátíðinni í Cannes árið 2007 fyrir kvikmyndina *Fjórir mánuðir, 3 vikur og 2 dagar*, sem hann skrifaði og leikstýrði. Hann hefur einnig hlotið verðlaun fyrir besta handritið og bestu leikstjórn á sömu hátíð fyrir myndirnar *Handan hæðanna* (2012) og *Útskrift* (2016).

## Kvikmyndaskrá
Mike Leigh

**Mike Leigh** (f. 20. febrúar 1943) er enskur leikstjóri og handritshöfundur sem unnið hefur við kvikmyndir, leikhús og sjónvarp. Hann hefur hlotið fjölmargar viðurkenningar, þar á meðal verðlaun á Kvikmyndahátíðinni í Cannes, Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Berlín, Kvikmyndahátíðinni í Feneyjum og BAFTA-verðlaununum.

## Kvikmyndaskrá
Sofia Coppola

**Sofia Carmina Coppola** (f. 14. maí 1971) er bandarískur kvikmyndaleikstjóri, handritshöfundur, framleiðandi og fyrrum leikkona. Hún hefur hlotið Óskarsverðlaun, Golden Globe-verðlaun, Gullljónið og verðlaun á Kvikmyndahátíðinni í Cannes.
Björn Skúlason

**Björn Skúlason** (f. 20. júlí 1973) er íslenskur viðskiptamaður og eiginmaður Höllu Tómasdóttur forseta Íslands. Börn þeirra eru Tómas Bjartur og Auður Ína. Björn rekur heilsufyrirtækið Just Björn sem framleiðir kollagen fyrir húðina.

## Tilvísanir
Una Torfadóttir

**Una Torfadóttir** (fædd 23. júní 2000) er íslensk söngkona. Foreldrar Unu eru Svandís Svavarsdóttir  og Torfi Hjartarson lektor við Háskóla Íslands. Afar Unu voru Svavar Gestsson fyrrverandi ráðherra og Hjörtur Torfason fyrrverandi Hæstaréttardómari.

## Plötur
* Sundurlaus samtöl (2024)
Mexíkóska kvennalandsliðið í knattspyrnu

**Mexíkóska kvennalandsliðið í knattspyrnu** (spænska: *Selección Nacional de México Femenil)*) er fulltrúi Mexíkó á alþjóðlegum vettvangi. Mexíkóar voru frumherjar í knattspyrnu kvenna áður en FIFA viðurkenndi slíka keppni og tók upp á arma sína. Þannig unnu Mexíkóar til verðlauna í óopinberum heimsmeistaramótum á áttunda áratugnum. Í seinni tíð hefur landsliðið staðið í skugga öflugari nágranna sinna í norðrinu, en hefur þó í þrígang keppt í úrslitakeppni HM, en aldrei náð að vinna leik.
## Frumkvöðlar í knattspyrnu kvenna
Alþjóðaknattspyrnusambandið FIFA var lengi tregt til að viðurkenna knattspyrnu kvenna innan sinna vébanda og víða um lönd höfðu yfirvöld knattspyrnumála beinlínist reynt að berja niður tilraunir til slíkrar iðkunar. Á sjötta áratugnum fóru knattspyrnukonur í Argentínu og Kosta Ríka að láta á sér kræla ferðuðust víða um rómönsku ameríku. Óopinbert landslið Kosta Ríka varði hálfu ári í keppnisferð í Mexíkó árið 1963 og ýtti undir áhuga heimakvenna.

Sumarið 1970 var óopinber heimsmeistarakeppni kvenna haldin á Ítalíu með þátttöku Mexíkó og sjö evrópskra liða. Mexíkó tapaði naumlega fyrir heimakonum í undanúrslitum en sigraði því næst Englendinga í leiknum um bronsið.

Árið eftir var Mexíkó í hlutverki gestgjafa keppninnar, en velheppnaðir Ólympíuleikar 1968 og HM karla árið áður höfðu kveikt áhuga Mexíkóa á að skipuleggja stórmót til að nýta innviði. Leikir keppninnar drógu að sér áhorfendafjölda sem aldrei áður hafði sést í knattspyrnu kvenna, þannig fylgdust meira en 110 þúsund manns með úrslitaleiknum þar sem Danir unnu heimakonur 3:0. Það teljist aðsóknarmet á knattspyrnuleik kvenna enn í dag ef FIFA fengist til að viðurkenna leikinn.
Nýsjálenska kvennalandsliðið í knattspyrnu

**Nýsjálenska kvennalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Nýja-Sjálands á alþjóðlegum vettvangi. Liðið hefur sex sinnum orðið Eyjaálfumeistari og einu sinni Asíumeistari. Liðið hefur sex sinnum keppt á HM kvenna, þar á meðal sem gestgjafar á heimavelli árið 2023. Nýja-Sjáland hefur aldrei komist upp úr riðlakeppni á HM.
Bille August

**Bille August**  (f. 9. nóvember 1948) er danskur leikstjóri, handritshöfundur og kvikmyndatökumaður sem starfað hefur við bæði kvikmynda- og sjónvarpsgerð. Ferill hans nær yfir fjóra áratugi og hefur hann hlotið fjölmargar viðurkenningar, og er hann einn af vinsælustu og þekktustu kvikmyndagerðarmönnum dana.

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir
Paul Thomas Anderson

**Paul Thomas Anderson** (f. 26. júní 1970), einnig þekktur undir upphafsstöfum sínum **PTA**, er bandarískur kvikmyndagerðarmaður. 

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir í fullri lengd

#### Heimildamyndir
Rafeldsneyti

**Rafeldsneyti** er gervieldsneyti sem ætlað er að koma í stað jarðefnaeldnseytis. Það er framleitt með því að nota fangaðan koltvísýring eða kolmónoxíð annars vegar og hins vegar vetni sem unnið er úr vatni með rafgreiningu þar sem notuð er raforka með lítið kolefnisspor, s.s. frá vindorku, sólarorku, vatnsorku og kjarnorku.

Framleiðsla á rafeldsneyti bindur álíka mikinn koltvísýring úr andrúmsloftinu og losnar við bruna á þessu sama eldsneyti, notkun þess ætti því að vera kolefnishlutlaus. Rafeldsneyti er ein möguleg leið til þess að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda frá flutningum, sér í lagi þar sem aðrar leiðir til orkuskipta eru ekki tæknilega fýsilegar, s.s. í flugi eða skipaflutningum.
## Tilvísanir
Ken Loach

**Kenneth Charles Loach** (f. 17. júní 1936) er breskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur. 

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir
Pólski þjóðarflokkurinn

**Pólski þjóðarflokkurinn** (pólska: *Polskie Stronnictwo Ludowe*, skammstöfun **PSL**) er stjórnmálaflokkur í Póllandi. Flokkurinn einbeitir sér aðallega að fólki með landbúnaðarskoðanum, miðjuhugmyndum, mið-hægri hugmyndum og kristilega lýðræðisskoðanum. Flokkurinn var stofnaður árið 1990. Formaðurinn er Władysław Kosiniak-Kamysz.

Fyrir þingkosningarnar 2023 myndaði Pólski þjóðarflokkurinn víðtækara bandalag með miðjuflokknum Póllandi 2050, undir forystu Szymon Hołownia. Bandalagið hét Þriðja Leiðin og það leystist upp 28. júní 2025.

Eftir þingkosningarnar árið 2023 vann Þriðja Leiðin 14,4% atkvæða og fékk 65 þingsæti, og gekk í stjórnarsamstarf með Borgaralega Bandalaginu og Vinstrinu. Władysław Kosiniak-Kamysz var skipaður vara-forsætisráðherra og varnarmálaráðherra, Czesław Siekierski var skipaður landbúnaðar- og dreifbýlisþróunarráðherra, Dariusz Klimczak var skipaður samgönguráðherra og Krzysztof Hetman þróunar- og tæknimálaráðherra. Þriðja Leiðin tók þátt í sveitarstjórnarkosningunum 2024 og fékk 12,07% atkvæða í kosningum til héraðsþinga og hlaut 80 sæti þar.

Í dag er flokkurinn miðlægur og hallast í átt að mið-hægri. Auk þess að hafa landbúnaðar- og íhaldskoðanir er hann einnig kristilega lýðræðissinnaður og styður aðild Póllands að Evrópusambandinu. Hann hefur nú 32 sæti í neðri deild þingsins (Sejm) og 4 sæti í efri deild (Senat) og 2 fulltrúa á Evrópuþinginu. Á evrópskum vettvangi er hann hluti af Evrópska þjóðarflokknum. 

## Saga
Rætur PSL rekja sig aftur til seinni hluta 19. aldar, með stofnun ýmissa bændahreyfinga sem barðist fyrir hagsmunum sveitafólks undir erlendu valdi í skiptu Póllandi. Nútíma PSL rekur formlega upphaf sitt til ársins 1990, eftir fall kommúnismans, þó hún telji sig í beinni línu frá eldri bændaflokkum, svo sem People's Party (Stronnictwo Ludowe) á milli stríðsáranna.

Á milli stríðsáranna (1918–1939) gegndu bændaflokkar mikilvægu hlutverki í pólitík Póllands og barist fyrir landbúnaðarlögum og pólitískri fulltrúum sveitafólks. Eftir síðari heimsstyrjöld, undir kommúnistaríkinu, voru sjálfstæðir bændaflokkar bældir niður og ríkisstýrt (Zjednoczone Stronnictwo Ludowe, starfaði sem fylgifélag innan kerfis Pólska sameinaða verkamannaflokknum.

Árið 1990, eftir hrun kommúnismans, var nútíma PSL endurstofnað sem framhald sögulegrar bændahreyfingar. Í gegnum 1990 og 2000 áratugina tók PSL oft þátt í samsteypustjórn, almennt í samstarfi við stærri flokka, bæði miðjuhægri og miðjuvinstri, til að hafa áhrif á landbúnaðar- og sveitastjórnarmál.

Á árunum 1993–1997 var flokkurinn hluti af samsteypustjórn með Bandalag jafnaðarmanna, á árunum 2001–2003 með SLD og Vinnubandalaginu, á árunum 2007–2015 með Borgaraflokknum og frá 2023 með Borgaralegu Bandalaginu, Vinstrinu og Póllandi 2050.

## Kjörfylgi
Chunichi Dragons

**Chunichi Dragons**(中日ドラゴンズ) er hafnaboltalið frá Nagoya í Japan. Liðið leikur í deildinni NPB. Heimaleikvangur liðsins heitir Nagoya Dome. Hann var fullgerður árið 1997. 

## Ytri tenglar

* [síða](https://www.dragons.jp　Opinber)
Yfirmaður á skipi

**Yfirmaður á skipi** er sjómaður með leyfi útgefið af siglingastofnun til að gegna yfirmannsstöðu um borð í skipum með fjölskipaða áhöfn. Stöður yfirmanna eru meðal annars skilgreindar í Alþjóðasamþykkt um menntun og þjálfun, skírteini og vaktstöður áhafnar skipa frá Alþjóðasiglingamálastofnuninni. Leyfin eru háð mismunandi skilyrðum, sem eru skilgreind í samþykktinni, og gera kröfu um bæði tiltekna menntun og starfsreynslu.

Skipstjórnarmaður er stjórnandi í brú og getur verið skipstjóri, yfirstýrimaður, annar stýrimaður eða þriðji stýrimaður. Vélstjórn er í höndum yfirvélstjóra, annars vélstjóra og þriðja vélstjóra. Auk þessara yfirmanna eru skipslæknir, matsveinn og fjarskiptamaður dæmi um yfirmenn á skipum. Hafnsögumaður er líka með skipstjórnarréttindi.
Jacques Audiard

**Jacques Audiard** (f. 30. apríl 1952) er franskur kvikmyndaleikstjóri, framleiðandi og handritshöfundur. Hann hlaut Gullpálmann á Kvikmyndahátíðinni í Cannes árið 2015 fyrir myndina *Dheepan*. 

## Kvikmyndaskrá
Costa-Gavras

**Konstantinos** "**Kostas**" **Gavras** (Gríska: Κωνσταντίνος "Κώστας" Γαβράς; f. 12. febrúar 1933), best þekktur sem **Costa-Gavras**, er grísk-franskur kvikmyndagerðarmaður sem býr og starfar í Frakklandi.

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir
Christian Bale

**Christian Charles Philip Bale** (fæddur 30. janúar 1974) er breskur leikari. Hann hefur komið fram í ýmsum kvikmyndum en hann er líklega frægastur fyrir leik sinn í Dark Knight þríleiknum (Batman), *[[American Psycho]]*, *[[Vice]]* og *[[Ford v Ferrari]]*. 

## Tilvísanir
Snorri goði

**Snorri goði Þorgrímsson** (f. 963 d. 1031) var íslenskur goðorðsmaður.

Foreldrar hans voru Þórdís Súrsdóttir og Þorgrímur Þorsteinsson. Helstu heimildirnar um líf Snorra goða eru Íslendingasögurnar, einkum Eyrbyggja saga þar sem hann er aðalpersónan en hann kemur einnig fyrir í Laxdæla sögu, Brennu-Njáls sögu, Heiðarvíga sögu og Landnámabók. Í 15. kafla Eyrbyggja sögu er útliti Snorra lýst á þennan veg: "[hann] var meðalmaður á hæð og heldur grannlegur, fríður sýnum, réttleitur og ljóslitaður, bleikhár og rauðskeggjaður." Á meðan hann lifði var hann talinn vitur maður sem veitti vinum sínum góð ráð en klækti á óvinum. Snorri var kallaður goði vegna þess að hann hélt hof á bæ sínum, Helgafelli.

Upphaflega var Snorri nefndur Þorgrímur eftir föður sínum sem var veginn af mági sínum, Gísla Súrssyni, stuttu áður en Snorri fæddist. Eftir vígið giftist Þórdís, móðir Snorra, bróður Þorgríms, Berki hinum digra, og bjuggu þau að Helgafelli á Þórsnesi. Var Snorri þá sendur í fóstur til Þorbrands Þorfinnssonar í Álftafirði. Vegna slæmrar hegðunar í æsku var hann ávalt kallaður Snerrir og síðar Snorri og hélst það nafn. Þegar Snorri var 14 vetra héldu hann og fóstbræður hans, Þorleifur og Þóroddur, í verslunarferð til Noregs og fékk Snorri til þess fimm tugi silfurs frá Berki, föðurbróður sínum. Sumarið eftir að Snorri kom til baka frá Noregi krafðist hann arfs frá frænda sínum Berki en hann vildi ekki skipta Helgafelli og krafði Snorra um sex tugi silfurs fyrir alla jörðina. Þar sem Snorri hafði grætt á ferðinni gat hann greitt fyrir bæinn en vegna fátæklegs fatnaðar Snorra bjóst Börkur við því að hann hefði glatað öllu fé sínu í Noregi. Börkur neyddist þannig að selja frænda sínum Helgafell og gerði Snorri bú þar, en hann var þá 16 vetra gamall.

Snorri giftist Ásdísi Styrsdóttur eftir að hann hjálpaði föður hennar að ráða örlögum tveggja sænskra berserkja, Halla og Leiknis, sem ollið höfðu vandræðum á heimili Styrs. Í viðauka við Eyrbyggja sögu er sagt að Snorri hafi átt 19 frjálsborin börn sem komust til manns og að þau Ásdís hafi átt saman fjóra syni, þá Þórð kausa, Þórodd, Þorstein og Guðlaug munk. Þar að auki er sagt að Snorri hafi átt tvær dætur með Þuríði Illugadóttur og 14 börn með Hallfríði Einarsdóttur, en þær Þuríður og Hallfríður koma hvergi fyrir í sögunni sjálfri og í henni kemur heldur ekkert fram um dauða Ásdísar Styrsdóttur.

Samkvæmt sama viðauka bjó Snorri að Helgafelli í 31 ár, en þá brá hann búi og fluttist til Sælingsdalstungu í Dölum og bjó þar til æviloka. Hann var grafinn í kirkjugarðinum í Sælingsdalstungu, en hann lét sjálfur reisa kirkjuna.

Landnámabók segir Halldór, son Snorra, ættföður Sturlunga í gegnum Þorkötlu dóttur sína, en Sturlungar fóru með Snorrungagoðorð sem kennt var við afkomendur Snorra goða.

## Tilvísanir
Zig Ziglar

**Hilary Hinton „Zig“ Ziglar** (6. nóvember 1926 – 28. nóvember 2012) var bandarískur rithöfundur og ræðumaður.

## Tenglar
Franco Columbu

**Francesco Maria Columbu** (7. ágúst 1941 – 30. ágúst 2019), betur þekktur sem **Franco Columbu**, var ítalskur leikari, rithöfundur og atvinnumaður í vaxtarrækt. Hann var sigurvegari Mr. Olympia árið 1976 og 1981.

## Heimildir
Æviráðning

Æviráðning er sú gerð ráðningarsamnings sem kveður á um að einstaklingur sé ráðinn í starf ævilangt. Áður fyrr voru íslenskir embættismenn skipaðir til lífstíðar en því var breytt með lögum árið 1996. Sumstaðar er æviráðning enn við lýði en dómarar við Hæstarétt Bandaríkjanna eru skipaðir til lífstíðar.  
## Heimildir
Dorian Yates

**Dorian Andrew Mientjez Yates** (19. apríl 1962) er breskur fyrrverandi atvinnumaður í vaxtarrækt. Hann var sigurvegari Mr. Olympia sex sinnum í röð á árunum 1992 til 1997.

## Heimildir
Terrence Malick

**Terrence Frederick Malick** (f. 30. nóvember 1943) er bandarískur kvikmyndagerðarmaður. Hann hlaut Gullpálmann á Kvikmyndahátíðinni í Cannes árið 2011 fyrir mynd sína *Lífsins tré*.

## Kvikmyndaskrá
Vonarræðan

**Vonarræðan** eða „Endurskoðun Þýskalandsstefnu Bandaríkjanna“ var ræða sem James F. Byrnes, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, hélt í Stuttgart 6. september 1946. Í ræðunni talaði hann um að Bandaríkjamenn væru ekki á förum frá Þýskalandi, hafnaði stækkun hernámssvæðis Sovétríkjanna og yfirtöku þýskra héraða austan við Oder-Neisse-línuna. Með ræðunni lýsti Byrnes yfir andstöðu við Morgenthau-áætlunina sem gekk út á að veikja iðnað Þýskalands eftir stríðið. Tilgangur ræðunnar var að koma í veg fyrir að hinir hernumdu Þjóðverjar hölluðu sér að kommúnisma í neyð sinni, en hún styrkti jafnframt ákvörðun pólskra kommúnista um að efla sambandið við Sovétríkin.
Maurice Gamelin

**Maurice Gustave Gamelin** (20. september 1872 — 18. apríl 1958) var franskur hershöfðingi.

## Tenglar
Tadeusz Kasprzycki

**Tadeusz Adam Kasprzycki** (16. janúar 1891 – 4 .desember 1978) var pólskur hershöfðingi og hermálaráðherra á árunum 1935 til 1939.

## Tenglar
Eckhart Tolle

**Eckhart Tolle** (fæddur **Ulrich Leonard Tölle**, 16. febrúar 1948) er þýskur höfundur. Hann skrifar einkum sjálfshjálparbækur.

## Tenglar
Hlíðableikja

**Hlíðableikja** (fræðiheiti: *Barbarea stricta*) er jurt af krossblómaætt. Blómin standa í uppréttum klasa. Krónublöðin eru gul. Hún ar mjög lík garðableikju (Barbarea vulgaris) og hefur stundum verið talin undirtegund hennar.

Hún er ættuð frá Evrasíu. Hún er slæðingur á Íslandi og hefu breiðst nokkuð út.

## Heimildir
Íberíugaupa

**Íberíugaupa** (Lynx pardinus) er kattardýr sem á heimkynni sín á Íberíuskaganum. Árið 1960 var gert átak eftir fækkun í stofninum og árið 2001 var talið að einungis 62 fullveðja einstaklingar væru eftir og tegundinni lýst sem í útrýmingarhættu. Með samheldnu átaki náðist að fjölga dýrunum upp í rúmlega 700 fullveðja dýr og líklega er stofninn, með öllum ungum, um 2000 einstaklingar. 

Tegundin fer líklega úr appelsínugulri merkingu IUCN (EN) , upp í gula (VU) fyrir viðkvæma stöðu.

Helstu aðgerðirnar fólust í að stækka búsvæði sem var árið 2022 orðið um sexfalt stærri en þegar aðgerðir hófust 2001.
Litla bikarkeppnin

**Litla bikarkeppnin** var knattspyrnukeppni í karlaflokki fyrir lið af Suðvesturhorninu utan Reykjavíkur sem stofnuð var að frumkvæði Alberts Guðmundssonar sem æfingarmót fyrir Íslandsmótið í knattspyrnu sem fram fór á sama tíma og Reykjavíkurmótið. Mótið var lagt niður þegar Deildarbikarnum var komið á laggirnar árið 1996.

## Saga
Hugmyndin um stofnun æfingarkeppni til að jafna vígstöðu liðanna utan Reykjavíkur hafði verið rædd frá árinu 1957. Það var þó fyrst árið 1961 sem Knattspyrnuráð Hafnarfjarðar gekk í málið. Haustið áður hafði KSÍ í fyrsta sinn efnt til Bikarkeppninnar og þótti því viðeigandi að kalla hið nýja móti Litlu-bikarkeppnina.

Fyrsta árið var leikin einföld umferð þriggja liða: Knattspyrnuráðs Hafnarfjarðar,  Íþróttabandalags Keflavíkur og Knattspyrnuráðs Akraness. Næstu þrjú árin var leikin tvöföld umferð, heima og heiman.

Fjórða félagið, Ungmennafélagið Breiðablik bættist við vorið 1965 og var þá aftur farið í eina umferð. Ekki tókst þó að ljúka keppni í það sinnið vegna vandræða við að finna tíma fyrir leik Keflavíkur og ÍA.

Aftur var tekin upp tvöföld umferð árið 1966 og hélst það fyrirkomulag óbreytt í tíu ár. Þó var sá munur að til 1971 tefldu Hafnfirðingar fram sameiginlegu liði FH og Hauka en frá 1971-1976 skiptust félögin á að vera fulltrúar bæjarins. Frá 1976 sendur bæði FH og Haukar lið til keppni. Voru þátttökuliðin þá orðin fimm og einföld umferð tekin upp að nýju. Hélst það til ársins 1987.

Frá 1987 til 1993 voru keppnisliðin átta talsins, eftir að Víðir, Stjarnan og Selfoss bættust í hópinn. Leikin var einföld umferð í tveimur riðlum og að því loknu keppt um sæti 1-8 eftir stöðu liða í riðlunum.

Tvö síðustu árin sem keppnin fór fram, 1994 og 1995, voru þátttökuliðin orðin sextán talsins og léku í fjórum riðlum. Þá höfðu bæst við: Reynir, Afturelding, Skallagrímur og Ægir Þorlákshöfn.

Skagamenn og Keflvíkingar eru langsigursælustu liðin í sögu Litlu-bikarkeppninnar.

## Sigurvegarar
* 1961 - 
* 1962 - Öll lið jöfn að stigum
* 1963 - 
* 1964 -  (2)
* 1965 - Keppni ekki lokið
* 1966 -  (2)
* 1967 -  (3)
* 1968 -  (3)
* 1969 -  (4)
* 1970 -  (5)
* 1971 -  (6)
* 1972 -  (4)
* 1973 -  (7)
* 1974 -  (8)
* 1975 - Knattspyrnuráð Hafnarfjarðar
* 1976 - 
* 1977 -  (5)
* 1978 -  (6)
* 1979 -  (7)
* 1980 -  (8)
* 1981 -  (9)
* 1982 -  (10)
* 1983 -  (9)
* 1984 -  (11)
* 1985 -  (12)
* 1986 -  (10)
* 1987 -  (13)
* 1988 -  (11)
* 1989 - 
* 1990 - 
* 1991 -  (12)
* 1992 -  (14)
* 1993 -  (15)
* 1994 -  (16)
* 1995 -  (17)

## Tilvísanir og heimildir

*
Nýja testamentið

**Nýja testamentið** er annar hluti Biblíu kristinna manna. Nýja testamentið fjallar um ævi og kenningar Jesú, og atburði sem tengjast frumkristni. Hinn hluti Biblíunnar, Gamla testamentið, er að mestu byggður á hebresku biblíunni. Nýja og gamla testamentið eru saman álitin heilög ritning meðal kristinna manna.

Nýja testamentið er safn kristinna rita sem upphaflega voru skrifuð á koine grísku af ólíkum aðilum á ólíkum tímum. Rit Gamla testamentisins geta verið mismunandi eftir kristnum söfnuðum, en rit Nýja testamentisins eru nær undantekningalaust sömu 27 ritin:
* Guðspjöllin fjögur
* Postulasagan
* Þrettán bréf Páls postula
* Hebreabréfið
* Almennu bréfin sjö
* Opinberun Jóhannesar
Elsta heimildin um þessi 27 rit saman er bréf Aþanasíusar biskups í Alexandríu frá árinu 367.
Manneskja ársins á Rás 2

**Manneskja ársins** (áður **Maður ársins**) hefur verið valin á Rás 2 Ríkisútvarpsins á hverju ári frá 1989. Valið fer fram í desembermánuði með því að hlustendur rásarinnar hringja inn með sínar tillögur eða senda þær á vefsíðu rásarinnar. Nokkrir einstaklingar hafa fengið nafnbótina tvisvar sinnum og í nokkur skipti hefur manneskja ársins ekki verið einstaklingur heldur hópur fólks.

## Listi yfir manneskjur ársins á Rás 2

## Tilvísanir
Byggingarsamvinnufélag Reykjavíkur

**Byggingarsamvinnufélag Reykjavíkur** var fyrsta íslenska byggingarsamvinnufélagið og stóð fyrir byggingu 47 íbúða í Vesturbæ Reykjavíkur á fjórða áratugnum, flest við Ásvallagötu. Pólitísk andstaða og vanáætlaður byggingarkostnaður gerðu það að verkum að metnaðarfyllstu áform félagsins urðu ekki að veruleika.

## Saga
Byggingarsamvinnufélag Reykjavíkur árið 1932 á grunni nýsamþykktra laga frá Alþingi um byggingarsamvinnufélög. Lögin höfðu verið samin af frumkvæði fulltrúaráðs Framsóknarfélaganna í Reykjavík og voru forystumenn flokksins, ásamt fulltrúum Alþýðuflokksmanna áberandi í forystusveit félagsins.

Í fyrstu stjórn áttu sæti þeir Þórður Eyjólfsson (síðar hæstaréttardómari), Eysteinn Jónsson, Stefán Jóhann Stefánsson, Brynjólfur Stefánsson og Fritz Kjartansson. Félagsmenn urðu félagsmenn fljótt um 200 talsins.

Sótt var um lóðir fyrir 120 til 140 hús og var í fyrstu rætt um svæðið þar sem Túnahverfið reis síðar. Bæjarstjórn, þar sem Sjálfstæðismenn voru í meirihluta, hafði ýmislegt við áformin að athuga og var félaginu að lokum úthlutað byggingarlandi fyrir 33 hús á svokölluðu *Jóhannstúni* eða *Séra Jóhannstúni* vestan við Hólavallagarð, en það var kennt við Jóhann Þorkelsson dómkirkjuprest.

Þórir Baldvinsson, ungur arkitekt og Axel Sveinsson verkfræðingur voru fengnir til að teikna húsin og voru þau í einkennandi Funkisstíl, einkum einbýlishúsin. Teiknuð voru 27 einbýlishús, átta tvíbýlishús og eitt fjórbýlishús - samtals 47 íbúðir.

Á undirbúningstímanum kom til deilna við bæjaryfirvöld þar sem félagið gerði ráð fyrir að stór hluti bygginganna yrðu timburhús. Bygging slíkra húsa hafði í orði kveðnu verið bönnuð í bænum frá Reykjavíkurbrunanum 1915 en þó höfðu ýmsar undantekningar verið veittar frá því banni. Stjórn Reykjavíkurbæjar gerði í fyrstu kröfu um að öll húsin yrðu steinsteypt en meirihlutinn klofnaði þegar Sjálfstæðismaðurinn Jakob Möller komst að þeirri niðurstöðu að ósanngjarnt væri að líta fram hjá fordæmum í málinu.

Byggingarkostnaður Samvinnufélagshúsanna, sem svo voru kölluð, reyndist meiri en til stóð ekki hvað síst vegna mikils votlendis og erfiðs lóðafrágangs. Fyrir vikið urðu húsin ekki sú lausn á húsnæðisvanda láglaunafólks sem vonir stóðu til, heldur reyndust íbúarnir flestir úr efri millistétt, s.s. forstöðumenn ríkisstofnanna. 

Meðal kunnra íbúa á upphafsárum hverfisins má nefna stjórnarmennina Eystein og Stefán Jóhann, Guðbrand Magnússon forstjóra Áfengisverslunar ríkisins, Steingrím Steinþórsson búnaðarmálastjóra og síðar forsætisráðherra, Barða Guðmundsson þjóðskjalavörð, Guðlaug Rósinkranz síðar Þjóðleikhússtjóra og verkfræðinginn Finnboga Rút Þorvaldsson, föður Vigdísar Finnbogadóttur sem ólst upp í hverfinu.
## Tilvísanir og heimildir

* Vefheimild: Guðjón Friðriksson: „Samvinnubústaðirnir á Jóhannstúni“, Vesturbær, 3.tbl. 1993
* Vefheimild: Guðlaugur Rósinkranz: „Byggingarsamvinnufélög“, Samvinnan, 5.tbl. 1941
Gamla testamentið

**Gamla testamentið** er fyrri hluti Biblíu kristinna manna. Það er að mestu leyti byggt á 24 bókum hebresku biblíunnar, sem eru safn fornra trúarrita Ísraelsmanna á hebresku og arameísku. Hinn hluti kristnu biblíunnar er Nýja testamentið, ritað á grísku.

Rit Gamla testamentisins eru rituð af ólíkum höfundum yfir margar aldir. Samkvæmt kristinni hefð er ritunum skipt í fjóra hluta: Fimmbókaritið samsvarar Torah í hebresku biblíunni, söguritin fjalla um sögu Ísraelsmanna frá hernámi Kananslands til herleiðingarinnar til Babýlonar, spekiritin fjalla um hið góða og hið illa í heiminum, og spámennirnir fjalla um afleiðingar þess að snúa sér frá guði.

Bækur Gamla testamentisins og röðin sem þær koma fyrir í eru mismunandi eftir kristnum söfnuðum. Í Austurkirkjunni eru bækurnar allt að 49 talsins meðan kaþólska kirkjan er með 46 bækur. Mótmælendur eru oftast með 39 bækur.

Þær 39 bækur sem eru nær alltaf viðurkenndar, eru 24 bækur hebresku biblíunnar með nokkrum breytingum og skiptingum texta (sem skýrir meiri fjölda). Þannig hefur Samúelsbók, Konungabók og Esra-Nehemíabók verið skipt í tvennt, og minni spámennirnir tólf fengið hver sína bók. Aðrar bækur sem Austurkirkjan og Kaþólska kirkjan hafa með í sínum Biblíuútgáfum eru svokallaðar apókrýfar bækur sem voru í sjötíumannaþýðingunni sem vísað er til í Nýja testamentinu, en aldrei alveg sömu bækurnar. Þegar mótmælendaguðfræðingar tóku að endurskoða og þýða Biblíuna á þjóðtungur á 16. öld var þessum ritum oft sleppt þar sem þau voru ekki formlegur hluti af hebresku biblíunni. Sum apókrýfu ritin voru þó með í Guðbrandsbiblíu, fyrstu heildarþýðingu Biblíunnar á íslensku. Meðal þessara bóka eru Tóbítsbók, Júdítarbók, Speki Salómons o.fl. Flest apókrýf rit eru í Biblíu eþíópísku kirkjunnar (Tewahedo-biblíunni) sem skiptist í alls 81 bók.
Kaflar og vers í Biblíunni

**Kaflar og vers í Biblíunni** eru hefðbundnar skiptingar texta Biblíunnar hjá bæði gyðingum og kristnum mönnum. Algengast er að vitna til Biblíunnar með því að nota kafla og vers, eins og til dæmis Jóh. 3.16 („Því svo elskaði Guð heiminn að hann gaf einkason sinn til þess að hver sem á hann trúir glatist ekki heldur hafi eilíft líf.“) sem vísar til 16. vers 3. kafla Jóhannesarguðspjalls. 

Elstu útgáfur Biblíunnar skiptast ekki með sama hætti og gert er í dag þótt það þekktist að skipta þeim í kafla (*kefalaia*). Núverandi kaflaskipting er frá 13. öld og skipting í númeruð vers hófst á 16. öld. Versin eru mjög mislöng og geta verið ein eða fleiri málsgreinar, eða hluti úr málsgrein. Stysta vers Biblíunnar er mögulega Jóh. 11.35 („Þá grét Jesús.“). 

Versin í hebresku biblíunni eru númeruð á ögn annan hátt en í kristnum biblíum, þar sem yfirskriftir sálmanna fá sérstök númer en eru ekki númeruð í kristnum biblíum. Þannig er hebreska biblían 116 versum lengri en kristna Gamla testamentið. Í heild sinni er Biblían með um 1200 kafla og 31.000 vers.
Harmljóðin

**Harmljóðin**, oft nefnd **Harmagrátur Jeremía**, eru safn harmkvæða yfir eyðingu Jerúsalem árið 587 f.Kr. Í hebresku biblíunni eru þau hluti af Ketuvim („ritin“) þar sem þau eru ein af rollunum fimm, ásamt Ljóðaljóðunum, Prédikaranum, Rutarbók og Esterarbók. Í kristna Gamla testamentinu koma þau hins vegar fyrir í framhaldi af Jeremíabók sem er hluti af Spámönnunum, þar sem spámaðurinn Jeremía er sagður höfundur þeirra.

Harmljóðin eru að sumu leyti byggð á hefðbundnum harmkvæðum frá fornöld eins og þekkjast frá Mesópótamíu þar sem fall borgar er harmað, og að sumu leyti á sorgarkvæðum þar sem hinn látni er harmaður. Kvæðin lýsa þjáningum fólks sem er lostið réttlátri reiði guðs, eftir að hafa syndgað gegn honum. Harmaljóðin eru fimm talsins. Fræðimenn eru ekki sammála um hvort þau eru eftir einn eða fleiri höfunda. Tungumálið passar við að þau hafi orðið til fyrir herleiðinguna til Babýlon, hugsanlega meðal þeirra sem urðu eftir í Júda.

Í biblíuútgáfu Hendersons frá 1813 var orðið „harmagrátur“ misritað „harmagrútur“. Útgáfan var því uppnefnd „grútarbiblían“.

## Tenglar
* Harmljóðin í Biblíu 21. aldar
Hrana saga hrings

**Hrana saga hrings** er hetjusaga í Íslendingasagnastíl sem fjallar um Hrana hring (svo nefndur af því hann hafði rauðan hring á kinninni), afkomanda Gnúpa-Bárðar sem Bárðardalur er nefndur eftir samkvæmt *[[Landnáma|Landnámu]]*. Sagan er ein af þeim munnmælasögum sem Gísli Brynjúlfsson segir frá í bréfum og skrifaði síðan niður árið 1824. Sagan er varðveitt í pappírshandritinu KBAdd 62 4to. Gísli taldi að sagan gæti verið samin um aldamótin 1800.

Sagan segir frá ævintýrum Hrana hrings á Íslandi og í Suðureyjum þar sem hann festir ráð sitt og deyr. Í sögunni berst hann meðal annars við mannætutröll og víkinga.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Texti Hrana sögu hrings á Snerpa.is
Gunnars saga Keldugnúpsfífls

**Gunnars saga Keldugnúpsfífls** er fremur ung Íslendingasaga, talin samin á 15. eða 16. öld og varðveitt í nokkrum handritum frá 17. og 18. öld. Sagan hefst á Síðu í Vestur-Skaftafellssýslu og segir frá átökum sona bóndans að Keldugnúpi, Helga og Gunnars, við sveitunga sína, einkum syni bóndans á Hörgslandi. Gunnar er í upphafi sögunnar kolbítur sem heldur sig í eldhúsinu, en reynist svo margra manna maki. Sagan berst til annarra landa, meðal annars lands sem gæti minnt á Grænland þar sem þeir takast á við tröll, Noregs og Eystrasalts. Í lok sögunnar sest Gunnar að á Hörgslandi og Helgi á Keldugnúpi. 

Gunnarshellir er þekktur hellir ofan við Keldugnúp á Síðu þar sem bræðurnir fela sig í einum kafla sögunnar.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Texti sögunnar á Snerpa.is
Kjalnesinga saga

**Kjalnesinga saga** er Íslendingasaga samin á 14. öld og varðveitt í handritinu AM 471 4to sem er ritað á síðari hluta 15. aldar. Sagan segir frá landnámi á Kjalarnesi, einkum bænum Brautarholti og fyrstu ábúendum þar, Íranum Andríði og syni hans Búa. Búi neitar að blóta goðin og gengur um með handslöngvu eina að vopni. Helsti stuðningsmaður hans er fóstra hans, galdrakonan Esja. Hann drepur Þorstein frá Hofi og hrökklast eftir það úr landi undan reiði föður Þorsteins. Hann fer til Noregs til hirðar Haraldar hárfagra og hittir meðal annars Dofra konung. Hann snýr aftur til Íslands og gerir sátt við föður Þorsteins og giftist Helgu systur hans. Í lok sögunnar kemur Jökull til sögunnar og segist vera sonur hans og Fríðar dóttur Dofra. Búi neitar að gangast við honum og svo fer að þeir glíma og Jökull drepur Búa.

Jökuls þáttur Búasonar er eins konar framhald Kjalnesinga sögu og oft felldur aftan við hana, en talinn síðari tíma viðbót eftir annan höfund.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Texti Kjalnesinga sögu á Snerpa.is