open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Solon Bixler

**Solon Ben Bixler** (fæddur 4. Janúar 1977) er bandarískur indie-rokk tónlistarmaður. Hann er fyrrverandi gítarleikari fyrir hljómsveitum 30 Seconds to Mars og EARLIMART. Hann er nú söngvari og gítarleikari í hljómsveitinni Great Northern.
Engi

**Engi** eða **engjar** er óáborið frjósamt land á bújörðum sem ætlað er  til sláttar. Slægjulandi er skipt í tún og engi. Frá fornu fari skiptust nytjalönd jarða í tún og engi (og stundum akra) og haga eða beitiland. Nytjaland skiptist eftir eignarhaldi í eignarland, afrétti og almenninga.  Á Íslandi voru tún venjulega heima við bæi og voru þau varin fyrir ágangi búfjár. Ekki var hins vegar borið á engi og þau ekki varin fyrir búfé. Víða eru engi þar sem vatn flæðir yfir hluta ársins og eru þau nefnd flæðiengi. Landnámsmenn virðast hafa kunnað til verka að veita vatni á engi. Bændaskólinn á Hvanneyri var staðsettur þar vegna engjanna við árósa Hvítár en vatn flæddi þar yfir á hverju vori og jók uppskeru
Mikið af heyforða bænda var fyrr á öldum og fram undir miðja 20. öld aflað á engjum og voru engi verðmætur hluti jarða. Í heyöflunarskýrslu fyrir Ísland árið 1882 er heyfengur af engjum  eða úthey 2/3 af öllu heyi. Engjaheyskapur var mjög erfiður því engjar voru votlendar og oft fjarri bæjum og þurfti að raka blautu heyi saman og koma á þurrkvöll, það var flutt blautt á hestum.

Einkennisjurtir fyrir góðar engjar á Íslandi eru:
* Gulstör
* Mýrastör
* Klófífa
* Hálmgresi
* Skriðlíngresi

## Heimildir
* Magnús Óskarsson, Engjar - Saga áveitna og notkun engja, Plógur - vefrit Landbúnaðarsafns Íslands, 1. grein mars 2008
* RAgnhildur Helga Jónsdóttir, Bjarni Guðmundsson, Þorkell Fjelsted, Nýting flæðiengja í Borgarfirði - Verkhættir og vinnubrögð á 20. öld, Landbúnaðarsafn Íslands, 2012
* Magnús Óskarsson og Ólaf R. Dýrmundsson, Sauðfé og  engjarækt, Bændasamtök Íslands, 1997
Skriðlíngresi

**Skriðlíngresi** (fræðiheiti *Agrostis stolonifera*) er língresi sem er algengt um allt Ísland bæði á láglendi og upp í 800 m hæð. Það vex oftast í raka svo sem við tjarnir og þá  myndar það langar, oft rauðleitar renglur sem skríða út í vatnið. Það getur einnig vaxið á þurrlendi og myndar þá þétta toppa. Skriðlíngresi er 15–40 sm með rauðbrúnan punt.

## Heimild
* Skriðlíngresi (Náttúrufræðistofnun Íslands)
Galtará

**Galtará** er bergvatnsá á Eyvindarstaðaheiði.  Hún kemur upp í Galtarárdrögum og fellur í Blöndu. Í kvæðinu Ferðalok eftir  Jónas Hallgrímsson kemur Galtará fyrir en Jónas mun hafa haft þar náttstað. Skagfirðingavegur liggur yfir Galtárá við Galtarárdrög.
Í ljóðinu eru þessar línur:
:Greiddi eg þér lokka
:við Galtará
:vel og vandlega.
:Brosa blómvarir,
:blika sjónstjörnur,
:roðnar heitur hlýr.

## Heimildir
* Landið þitt Ísland, Þorsteinn Jósepsson Steindór Steindórsson 1980
* Ferðalok (ljóð eftir Jónas Hallgrímsson)
Skagfirðingavegur

**Skagfirðingavegur** er gömul þjóðleið milli Norður- og Vesturlands. Hún lá um Stórasand. Þjóðleiðin lá upp frá Mælifelli í Skagafirði og suður á land en upp á Eyvindarstaðaheiði skiptist vegurinn og lá annar suður Kjöl (Kjalvegur) og hinn suðvestur yfir Blöndu, Auðkúluheiði, Öldur og Stórasand að Arnarvatni. Þessi vegur var kallað að fara Sand en síðar fékk hann nafnið Skagfirðingavegur. Við Arnarvatn lá hann saman við Grímstunguheiðarveg og þaðan lá leið yfir Arnarvatnsheiði að Kalmanstungu og þar yfir Kaldadal og suður í Þingvallasveit.

Í Grettissögu er sagt frá er Þorbjörn öngull ætlar að ríða til þings með höfuð Grettis Ásmundarsonar og þar stendur  „Þá voru þeir komnir á veg og ætluðu að ríða Sand suður. Öngull lét þá taka höfuð Grettis og grafa það í sandþúfu eina. Er það kölluð Grettisþúfa." Grettishæð er áberandi staður á Stórasandi rétt við Skagfirðingaveg.  

Norðan við Bláfell á Sandi liggur Skagfirðingavegur yfir flatt klapparholt sem er þakið þunnum steinhellum. Þar standa margar vörður, svonefndar Ólafsvörður og eru þær kenndar við Ólaf Hjaltason Hólabiskup. Skammt fyrir ofan Búðarárdrög liggur Skagfirðingavegur yfir mjög grýtt holt. Þar eru stór björg (Grettistök) og litlar vörður.

Frá Arnarvatni liggur Skagfirðingavegur upp sunnanverð Búðarárdrög.  Á Há-Sandi er varða við veginn og þar er fræg beinakerling. Á Eyvindarstaðaheiði liggur Skagfirðingavegur yfir Galtará. Í ljóði Jónasar Hallgrímssonar Ferðalok kemur Galtará fyrir. Kristján Jónsson Fjallaskáld orti alkunna vísu um leið sína suður yfir Sand:
:Yfir kaldan eyðisand
:einn um nótt ég sveima.
:Nú er horfið Norðurland
:nú á ég hvergi heima.

Guðmundur Jónassona frá Múla ók fyrstur manna bíl yfir Stórasand sumarið 1946.
## Heimildir
* Björn Bergmann, Á Skagfirðingavegi. – Húnavaka, 1. tölublað (01.05.1966), Bls. 53-60

## Tenglar
* Skagfirðingavegur
ESSEC Business School

**ESSEC Business School** er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í Cergy, La Défense, Singapúr, og Rabat. Hann er stofnaður 1907. ESSEC var í 16. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2015 samkvæmt The Finanical Times. Árið 2016, var meistaranám hans í stjórnun (Master in Management program) í 3. sæti á heimsvísu skv. The Financial Times. Hann er einnig í 45.  sæti á heimsvísu fyrir MBA nám hans á Framkvæmdasviði (Executive MBA). ESSEC býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og  ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 46 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Tony Estanguet (Olympic meistari) 
eða Fleur Pellerin (Ráðherra).

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
* Opinber vefsíða
Borgarastyrjöldin í Júgóslavíu

**Borgarastyrjöldin í Júgóslavíu** var röð þjóðernisátaka og uppreisna sem hófust við upplausn Júgóslavíu 1991 og stóðu til 2001. Meginátök styrjaldarinnar voru Tíu daga stríðið í júní og júlí 1991, Sjálfstæðisstríð Króatíu 1991-1995 og Bosníustríðið 1992-1995. Átök við minnihlutahóp Albana, Kosóvóstríðið 1998-1999, Preševo-uppreisnin 1999-2001 og uppreisn Albana í Makedóníu 2001, sem fylgdu í kjölfarið eru oft talin með undir heitinu.

**Júgóslavíustríðin**. 

Átökin voru sérstaklega mannskæð og leiddu til gríðarlegrar eyðileggingar. Þeim lauk flestum með friðarsamningum sem fólu í sér viðurkenningu á sjálfstæði ríkja sem áður voru sameinuð innan Júgóslavíu. Í upphafi styrjaldanna reyndi Júgóslavneski alþýðuherinn að halda ríkinu saman og berjast gegn aðskilnaðarsinnum. Eftir því sem á leið varð herinn í vaxandi mæli her Serbíustjórnar undir forsæti Slobodan Milošević. Milošević var talsmaður serbneskra þjóðernissinna og sóttist eftir sameiningu allra landsvæða þar sem Serbar bjuggu. Í kjölfarið hurfu Króatar, Slóvenar, Albanar, Bosníumenn og Makedónar úr hernum og gengu til liðs við hersveitir aðskilnaðarsinna. Samkvæmt skýrslu Sameinuðu þjóðanna frá 1994 sóttust serbneskir þjóðernissinnar ekki eftir því að endurreisa Júgóslavíu, heldur stefndu að stofnun „Stór-Serbíu“ með hlutum úr fyrrum sjálfstjórnarhéruðum Króata og Bosníumanna. Aðrar landheimtuhreyfingar voru nefndar í tengslum við stríðið, eins og „Stór-Króatía“ og „Stór-Albanía“.

Borgarastyrjöldin í Júgóslavíu varð alræmd vegna mannréttindabrota sem framin voru, eins og þjóðernishreinsana, glæpa gegn mannkyni og nauðgana. Um 140.000 týndu lífi í átökunum sem oft eru talin þau mannskæðustu í Evrópu frá lokum Síðari heimsstyrjaldar. Þetta voru fyrstu átökin í Evrópu frá Síðari heimsstyrjöld þar sem talað var um þjóðarmorð. Margir þátttakendur voru í kjölfarið ákærðir fyrir stríðsglæpi. Alþjóðlegi stríðsglæpadómstóllinn fyrir fyrrverandi Júgóslavíu var stofnaður af öryggisráði Sameinuðu þjóðanna árið 1993 til að takast á við þessi brot.
Kolfinna Nikulásdóttir

**Kolfinna Nikulásdóttir** (1990) er íslensk leikkona, leikstjóri, handritshöfundur og rappari. Hún stundaði nám á sviðshöfundabraut í Listaháskóla Íslands. Kolfinna er ein af meðlimum rappsveitarinnar *[[Reykjavíkurdætur]]*, þar sem hún notast gjarnan við gælunafnið **Kylfan**.

Með bróður sínum, Nikulási Stefáni Nikulássyni, stýrði hún hlaðvarpsþættinum *[[Ísland í dag, satan]]* sem var í gangi á Alvarpinu árið 2014.
Nikulás Stefán Nikulásson

**Nikulás Stefán Nikulásson** er íslenskur listamaður. Hann útskrifaðist úr myndlistadeild Listaháskóla Íslands árið 2013. Hann hefur unnið í myndlist og gjörningalist. Ásamt systur sinni, Kolfinnu Nikulásdóttur, stýrði hann hlaðvarpsþættinum *[[Ísland í dag, satan]]* sem var í gangi á Alvarpinu árið 2014.
Hjalti Sigurðsson

**Hjalti Sigurðsson** (f. 19. september 2000) er íslenskur knattspyrnumaður. Hann hóf feril sinn hjá Knattspyrnufélagi Reykjavíkur, KR, íþróttafélags í Vesturbæ Reykjavíkur. Hann þykir einstaklega góður í löngum innköstum, fyrirgjöfum og varnarleik. Hjalti hefur unnið marga titla með KR.
Grímstunguheiðarvegur

**Grímstunguheiðarvegur** er forn fjallvegur sem lá norður í Vatnsdal. Leiðin að sunnan lá um Kaldadal og Arnarvatnsheiði og skiptist við Arnarvatn í Grímstunguheiðarveg og Skagfirðingaveg sem lá norðaustur yfir Stórasand, Öldur og Eyvindarstaðaheiði. Frá Arnarvatni eru 42 km að Grímstungu í Vatnsdal en um 80 km að Mælifelli í Skagafirði.

Unnið var að endurbótum á Grímstunguheiðarvegi í kringum 1880. John Coles sem ferðaðist um Ísland 1881 og fór Grímstunguheiðarveg segir að 20 manns hafi þá unnið að vegagerðinni. Coles segir að ætlunin hafi verið að gera veginn að póstleið milli Suður- og Norðurlands.

Vegurinn hefst þar sem Álftaskálará fellur í djúpu og löngu gili niður í Vatnsdal hjá Grímstungu og lá vegurinn fyrst upp frá Grímstungu og austan gilsins en var seinna lagður frá Haukagili vestan árinnar. Sunnan við Haukagil eru Skútaeyrar en þar var eftirsóttur náttstaður. Talið er að Steingrímur Thorsteinsson hafi ort kvæði sitt "Þú bláfjallageimur með heiðjöklahring" er hann var á ferð norður Grímstunguheiðarveg og gisti á Skútueyrum. Frá Skútueyrum liggur vegurinn á Haukagilsheiði um 7 km meðfram vesturbakka Álftaskálarár. Síðan beygir hann til suðvesturs á Víðidalstunguheiði. Við Sandfellskvísl liggut leiðin fram að Stórasandi og meðfram vesturjaðri hans. Við Hólmakvísl liggur vegurinn yfir forblautt flóadrag og ófæru. Norðan við dragið er steinaröð þvert yfir veginn til að merka að þar sé ófæra.

## Heimild
* Grímstunguheiðarvegur. – Húnavaka, 1. tölublað (01.05.1968), Bls. 33-43
Íslandsferð John Coles

**Íslandsferð John Coles** er frásögn ensks ferðamanns af ferð um Ísland 1881. Bókin segir frá ferð þriggja Englendinga um Ísland sumarið  1881. Þeir  fóru ríðandi úr Reykjavík austur um sveitir, norður yfir Sprengisand, vestur í Vatnsdal og þaðan yfir Stórasand, Arnarvatnsheiði, Kaldadal og um Þingvöll til Reykjavíkur. Alls tók ferðin um mánuð. Einn þeirra fór  ásamt fylgdarmanni til Öskju og ritaði um það kafla í bókina. Ferðasagan kom út   á ensku árið 1882 undir heitinu Summer Travelling in Iceland og fylgdi henni  ensk þýðing  á Bandamanna sögu, Þórðar sögu hreðu og Hrafnkels sögu Freysgoða. 

## Heimildir
* Summer traveling in Iceland; being the narrative of two journeys across the island by unfrequented routes (1882)
* Aldagömul ferðasaga
* Íslandsferð. Með kafla um Öskju eftir Delmar Morgan. Gísli Ólafsson íslenskaði. Bókaútgáfan Hildur, Reykjavík. 1988, 204 bls
Árni Ragnar Árnason

**Árni Ragnar Árnason** (f. 4. ágúst 1941, d. 16. ágúst 2004) var íslenskur stjórnmálamaður og sat á Alþingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Hann var þingmaður Reykjaneskjördæmis 1991 - 2003 og Suðurkjördæmis 2003 - 2004. Hann gegndi áður fjölmörgum trúnaðarstörfum, fulltrúi, útibússtjóri, rak bókhaldsstofu, var fjármálastjóri og deildarstjóri. Sat einnig í stjórn Hitaveitu Suðurnesja.
Hernaðarbandalag hlutlausra ríkja

**Hernaðarbandalag hlutlausra ríkja** var bandalag fjögurra ríkja á árunum 1800-1801. Þau lönd sem áttu aðild af því voru Rússland, Svíþjóð, Danmörk og Prússland.
Akrein

**Akrein** er rein á vegi sem er nógu breidd að bíll geti keyrt á henni á hraða sem hentar aðstæðum og legu vegarins. 

Akreinar eru oftast merktar með röndum, umferðareyjum, lituðu malbiki eða ólíku yfirborðsefni. Á Íslandi tíðkast að greina akreinar að með hvítum röndum, en litur og útfærsla merkinga er mismunandi eftir löndum. Í göngum og á hættulegum vegaköflum eru örlítil gróp grafin niður í veginn á reglulegu millibili til að gera bílstjóra varan við að hann nálgast kantinum. Drunuhljóð heyrist þegar keyrt er yfir grópunum. 

Algengasta merkingin er miðlínan svokallaða, sem þýðir í flestum löndum að keyra skal hægra megin við línuna. Í löndum með vinstri umferð er það öfugt. Miðlínan er oft brotin lína en tegund línunnar er háð sjónlengd. Kantlínur eru notaðar til að greina akreinar frá vegöxlum. Á stærri vegum með fleiri akreinum í sömu átt er greint á milli akreina með deililínum. Stefnuörvar tákna stefnu umferðar.

Ýmsar tegundir akreina eru til. Í þéttbýli geta verið sérakreinar fyrir strætisvagna og aðra umferð sem nýtur forgangs (svo sem sjúkrabíla). Eins eru til hjólareinar ætlaðar hjólreiðafólki. Hjólareinar eru yfirleitt hafðar næst gangstéttinni, yst, og geta verið aðgreindar frá akreinum með ýmsum hætti, til dæmis með línu, lituðu malbiki, lágum köntum eða upphækkun, þannig að hjólareinin sé í sömu hæð og gangstéttin.

## Heimildir
Mjólkurhristingur

**Mjólkurhristingur** (eða *sjeik*, en. *milkshake*) er kaldur þykkfljótandi ísdrykkur sem samanstendur af mjólk blönduð með bragðefnum eins og ávextum, berjum, safa, saft og oft líka rjómaís og verður oft drukkinn með sogröri.
Nöturösp

**Nöturösp** (populus tremuloides) er aspartegund sem útbreidd er um allt barrskógabeltið í Norður-Ameríku, frá Nýfundnalandi í austri til Beringshafs í vestri og suður til Mexíkó og er þar með útbreiddasta tré álfunnar. Hún er á margan hátt lík blæösp og hafa ýmsir blendingar tegundanna verið ræktaðir saman með góðum árangri. Nöturösp getur verið allt að 25 metra há og getur fjölgað sér með rótarskotum. 

Vapítihjörtur er meðal dýra sem naga börk trésins. Tréð er fylkistré Utah en þar er stærsta klónasamfélag nöturaspar sem fundist hefur (Pando).

## Á Íslandi
Jón Rögnvaldsson flutti fyrst inn nöturösp frá Kanada á millistríðsárunum. Nöturöspin gerir kröfur um stöðugt loftslag að vetrarlagi og virðist illa þola umhleypingarnar sem eru hér á landi á veturna. 
Blæasparbróðir (Populus tremula x tremuloides), blendingur blæaspar og nöturaspar hefur verið notaður á Íslandi. 

## Tilvísanir
Gunnar Eyjólfsson

**Gunnar Hafsteinn Eyjólfsson** (f. 24. febrúar, 1926, d. 21. nóvember 2016) var íslenskur leikari. Gunnar þreytti frumraun sína árið 1945, í sýningu Leikfélags Reykjavíkur á *Kaupmanninum í Feneyjum*.  Gunnar var fastráðinn leikari Þjóðleikhússins frá árinu 1961 og lék þar á annað hundrað hlutverka, meðal annars titilhlutverkin í *Pétri Gaut, Hamlet, Fást, Ödípus konungi* og *Galdra-Lofti*, Jimmy Porter í *Horfðu reiður um öxl*, Stokkmann í *Þjóðníðingi*, Prosperó í Ofviðrinu, Jagó í *Óþelló* og Willy Loman í *Sölumaður deyr*. Síðasta hlutverk hans á leiksviði var í *Fanný og Alexander*, hjá Leikfélagi Reykjavíkur, þá 85 ára gamall.

Gunnar var sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu árið 1999 og hlaut heiðursverðlaun Grímunnar, íslensku sviðslistaverðlaunanna árið 2013.

Eiginkona Gunnars var Katrín Arason deildarstjóri (f. 1926) og dætur þeirra eru Karítas Gunnarsdóttir skrifstofustjóri í menntamálaráðuneytinu og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir alþingismaður.

## Tilvísanir
Joni Mitchell

**Roberta Joan "Joni" Mitchell** (fædd 7. nóvember, 1943, í Fort Macleod, Alberta, Kanada, með ættarnafnið Anderson) er kanadísk tónlistarkona og listamaður. Textagerð hennar hefur spannað frá umhverfismálum til tilfinningaróts.

Mitchell hóf að syngja í klúbbum í Saskatchewan og vestur-Kanada. Árið 1965 flutti hún til Bandaríkjanna og túraði um landið. Sama ár gaf Mitchell dóttur sína til ættleiðingar en það varð ekki opinberlega ljóst fyrr en árið 1993. Lög hennar *Big Yellow Taxi* og *Woodstock* voru vinsæl á hippatímabilinu. Í upphafi var tónlist hennar þjóðlagaskotin en síðar færðist hún meira í ætt við jazz og popptónlist. 

Mitchell gaf út sína síðustu plötu árið 2007 og hætti að koma fram í tónlist en ástundaði myndlist.

Árið 2015 fékk hún heilablóðfall og fór í endurhæfingu. Árið 2022 kom hún fyrst opinberlega fram í fjölda ára og söng nokkur lög á Newport Folk Festival á Rhode Island.

## Breiðskífur
*1968: Song to a Seagull
*1969: Clouds
*1970: Ladies of the Canyon
*1971: Blue
*1972: For the Roses
*1974: Court and Spark
*1975: The Hissing of Summer Lawns
*1976: Hejira
*1977: Don Juan's Reckless Daughter
*1979: Mingus
*1982: Wild Things Run Fast
*1985: Dog Eat Dog
*1988: Chalk Mark in a Rain Storm
*1991: Night Ride Home
*1994: Turbulent Indigo
*1998: Taming the Tiger
*2000: Both Sides Now
*2002: Travelogue
*2007: Shine

## Heimild
Sergej Karjakín

**Sergej Aleksandrovítsj Karjakín** (f. 12. janúar 1990) er rússneskur stórmeistari í skák. Áhugi hans og hæfileikar fyrir skák komu snemma fram og hann heldur heimsmetið fyrir að vera yngstur til að ná stórmeistaratitli en þeim árangri náði hann 12 og hálfs árs. Árið 2016 mætti hann Magnus Carlsen í heimsmeistaeinvígi eftir að hann vann forkeppnina í Moskvu. Carlsen vann einvígið í bráðabana eftir að leikar voru jafnir eftir 12 kappskákir.

Karjakín hefur 8 sinnum keppt á Ólympíumótinu í skák, þrisvar fyrir Úkraínu og fimm sinnum fyrir Rússland og vann alls þrjú gull, tvö silfur og eitt brons. Hann vann ennfremur gull í liða-heimsmeistarakeppninni í skák fyrir Rússland 2013.

Karjakín var settur í sex mánaða keppnisbann árið 2022 eftir að hann lýsti yfir stuðningi við innrás Rússa í Úkraínu.

## Tilvísanir
Kárhóll

**Kárhóll** er jörð í Reykjadal í Þingeyjarsveit. Land jarðarnnar er talið um 158 ha og nær frá Reykjadalsá að miðjum hálsi milli Reykjadals og Seljadals að landamerkjum Breiðumýrar þar. Á jörðinni hefur verið stunduð skógrækt.
Norðurljósarannsóknarsetrið Aurora Observatory er í byggingu á Kárhóli.

## Tenglar
* Aurora Observatory Aurora Observatory á Kárhóli 
* China’s Arctic ambitions take shape in remote Iceland valley
Cliff Burton

**Clifford Lee "Cliff" Burton** (fæddur 10. febrúar 1962 í Castro Valley, Kaliforníu, látinn 27. september, 1986) var bandarískur tónlistarmaður og bassaleikari. Hann lék á bassa með hljómsveitinni Metallica frá 1982 til 1986 en á tónleikaferðalagi í Svíþjóð það ár lenti hljómsveitin í bílslysi og lenti Burton undir rútunni sem flutti sveitina. Um mánuði eftir að Burton lést fann Metallica nýjan bassaleikara; Jason Newsted.

Burton fann sér áhrifavalda í ýmsum tónlistarstefnum, þar á meðal klassískri tónlist, kántrí, blús og jazz. Áður en Burton gekk í Metallica var hann í hljómsveit með Mike Bordin og Jim Martin sem stofnuðu hljómsveitina Faith No More og hljómsveitinni Trauma. Lars Ulrich og James Hetfield sáu Burton spila með Trauma og heilluðust af spilamennsku hans. Þeir fluttu til San Francisco til að tryggja hann sem meðlim hljómsveitarinnar. Þeir tileinkuðu lagið *To Live Is to Die* Burton af plötunni *...And Justice for All.*
Pólverjar

**Pólverjar** (pólska: *Polacy*) eru vesturslavneskt þjóðarbrot ættað frá Póllandi. Talið er að 37,394,000 Pólverjar búi í Póllandi. Í gegnum söguna hafa Pólverjar sest að á ýmsum slóðum þar á meðal Stóra-Póllandi, Litla-Póllandi, Masóvíu, Slesíu, Pommern, Kujavíu, Ermlandi, Masúríu og Podlakíu.

Fyrir þúsund árum tókst ættflokki Polananna, sem átti heimslóðir í Stóra-Póllandi á svæðinu í kringum Giecz, Gniezno og Poznań, að sameina ýmsa aðra ættflokka í eitt ríki undir stjórn Píastanna.

Pólverjar búa margir í öðrum Evrópulöndum (einkum í Þýskalandi, Frakklandi, Bretlandi, Rússland, Hvíta-Rússlandi, Litáen, Tékklandi, Lettlandi og Úkraínu), Ameríku (Bandaríkjunum, Brasilíu, Kanada og Argentínu) og Ástralíu. Stærsta samsöfnun Pólverja í heimi er á stórborgarsvæði Katowice, þar sem 2,7 milljón Pólverjar eiga heima.
EV7 Sólarleiðin

**EV7 Sólarleiðin** er 7.409 km löng EuroVelo-hjólaleið frá Nordkapp í Noregi til Möltu í Miðjarðarhafinu. Leiðin liggur um níu lönd, Noreg, Finnland, Svíþjóð, Danmörku, Þýskaland, Tékkland, Austurríki, Ítalíu og Möltu.

## Leiðin
* **Noregur**: Leiðin liggur frá Nordkapp til Honningsvåg og Repvåg til Alta í Finnmörku og Kautokeino.
* **Finnland**: Leiðin liggur eilítið inn í Finnland til Hetta og Palojoensuu að landamærum Svíþjóðar við Karesuando.
* **Svíþjóð**: Í Svíþjóð fer leiðin til Haparanda og Sundsvall, Torsång, Borås og endar í Helsingborg þar sem ferja gengur til Helsingør í Danmörku.
* **Danmörk**: Leiðin liggur frá Helsingør til Kaupmannahafnar og síðan til Køge, Præstø, Stubbekøbing til Gedser þar sem ferja gengur til Þýskalands.
* **Þýskaland**: Leiðin liggur frá Rostock til Krakow am See, Neustrelitz, Oranienburg til Berlínar, og síðan um Wittenberg og Dresden að landamærum Tékklands.
* **Tékkland**: Leiðin liggur eftir Saxelfi um Melnik til Prag, til Pilsen og Ceské Budejovice að austurrísku landamærunum.
* **Austurríki**: Í Austurríki liggur leiðin til Linz, eftir Dóná til Passau og Salzburg að Brennerskarði við landamæri Ítalíu.
* **Ítalía**: Á Ítalíu fylgir leiðin fyrirhugaðri Bicitalia-leið 1 sem liggur um Mantúa, Bologna, Flórens, Grosseto, Róm, eftir Via Appia til Napólí að Reggio Calabria þar sem ferja gengur til Messína á Sikiley þar sem leiðin heldur áfram til Catania og Sýrakúsu þar sem ferja gengur til Möltu.
* **Malta**: Á Möltu er stungið upp á nokkrum hjólaleiðum. 

## Myndir

Mynd:Troja,_V_Podhoří,_tabule_EuroVelo_7.jpg|Skilti á leiðinni í Tékklandi.


## Tenglar
* Upplýsingar um leiðina
Fólksflutningar

**Fólksflutningar** eru ferðir fólks frá einum stað til annars með það í huga að setjast varanlega að á nýja staðnum. Oft flytur fólk um langa vegu og frá einu landi til annars en einnig getur verið um innri flutninga fólks að ræða og er það ríkjandi formi á heimsvísu. Fólk sem flytur á nýjar slóðir getur verið einstaklingar, fjölskyldur eða stórir hópar 

Til fólksflutninga teljast ekki hirðingjar sem reika um  enda er för þeirra bundin við árstíðir og ekki er ætlun þeirra að setjast að annars staðar. Einnig teljast tímabundnar ferðir fólks eins og ferðalög, pílagrímsferðir og vinnuferðir ekki fólksflutningar vegna þess að ekki er stefnt að því að setjast að nema um stundarsakir.
Holt (Önundarfirði)

**Holt** er kirkjustaður og jörð í Önundarfirði. Brynjólfur Sveinsson biskup ólst upp í Holti en faðir hans var þar prestur. Auk kirkju og prestseturs er á jörðinni skólabygging þar sem áður var grunnskóli Mosvallahrepps en skólabyggingin er nú í eigu sjálfseignarstofnunar sem  rekur  þar kirkju-, félags- og menningarmiðstöð.

## Heimildir

* Holt er yndislegur staður, viðtal í Vesturland, 28.-39. Tölublað (24.12.1966), Blaðsíða 10
* Holt í Önundarfirði - Friðarsetur (þjóðkirkjan)
Sjötúnahlíð

**Sjötúnahlíð** er brött hlíð í Álfarfirði í Ísafjarðardjúpi. Munnmæli segja að þar hafi fyrrum verið sjö býli. Í sóknarlýsingu séra Magnúsar Þórðarsonar frá 1854 er staðháttum lýst svo: "Bænhús hefir þar áður verið og hafa víst að því sótt bæir þeir, er áður hafa verið í Sjötúnahlíð. Hefir jörðin þar í hlíðinni vetrar- og sumarbeit góða. Fékk presturinn leyfi búanda þar, þau ár sem hann bjó á Svarfhóli, að hafa í hlíð þessari fénað sinn nokkurn part vetranna og byggja þar hús yfir 100. En þá hann færðist frá Svarfhóli, vildu ábúendur ei kaupa húsin, og fékk þá fátæklingur nokkur leyfi sýslumanns að byggia þar kofa og vera þar í, þó er þetta ei lögbýli. Sjötúnahlíð er grasi vaxin að neðanverðu og mjög jarðsæl af norðan áviðrum. Mætti þar og vera bezta selstaða."

Eldra nafn Sjötúnahlíðar er Sjöttungahlíð eða Séttungshlíð. Í bréfi frá 1470 er tiltekið landamerki á eyri inn að Svarthömrum á Séttungahlíð og inn að læk þeim er fellur næstur Háfakleifum. 

## Heimild
* Sjötúnahlíð, Lesbók Morgunblaðsins, 38. tölublað (27.09.1953), Blaðsíða 547
Jason Newsted

**Jason Curtis Newsted** (fæddur 4. mars 1963) er bandarískur tónlistarmaður. Hann er þekktastur fyrir að hafa verið bassaleikari Metallica frá 1986 til 2001. Hann tók við af Cliff Burton sem lést í bílslysi. Newsted hætti vegna innbyrðis deilna í Metallica og ósætti vegna sólóefni hans. Newsted hefur spilað með hljómsveitunum Voivod, Flotsam and Jetsam og einnig sólóhljómsveitunum sínum Echobrain og Newsted. Þar að auki tók hann þátt í að spila á tónleikum með Ozzy Osbourne og Rockstar Supernova.

Newsted hefur spilað með Metallica á tónleikum árin 2009 (Rock and Roll Hall of Fame) og 2011 (30 ára afmæli hljómsveitarinnar).

## Tónlist með Jason Newsted
### Metallica
*Garage Days Re-Revisited (EP) (1987)
*...And Justice for All (1988)
*Metallica (1991)
*Live Shit: Binge and Purge (tónleikar) (1993)
*Load (1996)
*ReLoad (1997)
*Garage Inc. (1998)
*S&M (1999)
*"I Disappear" (smáskífa) (2000)
*Six Feet Down Under (tónleikar) (2010)

### Echobrain
*Echobrain (2002)
### Newsted
*Heavy Metal Music (2013)

### Rock Star Supernova
*Rock Star Supernova (2006)

### Voivod
*Voivod (2003)
*Katorz (2006)
*Infini (2009)
Vatnajökulsleiðangur J.P. Koch 1912

**Vatnajökulsleiðangur J.P. Kochs** árið 1912 er leiðangur sem farinn var á hestum um Ódáðahraun og þvert yfir Vatnajökul fram og til baka til að undirbúa stærri leiðangur þar sem farið skyldi yfir þveran Grænlandsjökul. Leiðangursstjóri var danski landmælingamaðurinn Johann P. Koch en með í för voru meðal annarra Alfred Wegener og Vigfús Sigurðsson. Þeir félagar fóru síðan frækilega ferð við fjórða mann þvert yfir norðanvert Grænland þar sem jökullinn er hvað breiðastur.

## Heimild

* Vigfús Geirdal, Landabréfið 26, 2012
Listi yfir þjóðgarða í Bandaríkjunum

Í Bandaríkjunum eru 59 svæði sem teljast þjóðgarðar og heyra undir stofnunina National Park Service. Bandaríska þingið verður að samþykkja stöðu þeirra. Skilyrði fyrir þjóðgarðsstöðu svæða eru meðal annars; náttúrufegurð, sérstakar jarðmyndanir og sérstök vistkerfi. Yellowstoneþjóðgarðurinn var fyrstur gerður að þjóðgarði árið 1872.

## Þjóðgarðar
*Acadia National Park (Maine)
*National Park of American Samoa (Bandaríska Samóa)
*Arches National Park (Utah)
*Badlands National Park (Suður-Dakóta)
*Big Bend National Park (Texas)
*Biscayne National Park (Flórída)
*Black Canyon of the Gunnison National Park (Colorado)
*Bryce Canyon National Park (Utah)
*Canyonlands National Park (Utah)
*Capitol Reef National Park (Utah)
*Carlsbad Caverns National Park (New Mexico)
*Channel Islands National Park (Kalifornía)
*Congaree National Park (Suður-Karólína)
*Crater Lake National Park (Oregon)
*Cuyahoga Valley National Park (Ohio)
*Death Valley National Park (Kalifornía, Nevada)
*Denali National Park and Preserve (Alaska)
*Dry Tortugas National Park (Flórída)
*Everglades National Park (Flórída)
*Gates of the Arctic National Park and Preserve (Alaska)
*Glacier National Park (Bandaríkin) (Montana)
*Glacier Bay National Park and Preserve (Alaska)
*Grand Canyon National Park (Arizona)
*Grand Teton National Park (Wyoming)
*Great Basin National Park (Nevada)
*Great Sand Dunes National Park and Preserve (Colorado)
*Great Smoky Mountains National Park (Tennessee, Norður-Karólína)
*Guadalupe Mountains National Park (Texas)
*Haleakalā National Park (Hawaii)
*Hawaiʻi Volcanoes National Park (Hawaii)
*Hot Springs National Park (Arkansas)
*Isle Royale National Park (Michigan)
*Joshua Tree National Park (Kalifornía)
*Katmai National Park and Preserve (Alaska) 
*Kenai Fjords National Park (Alaska)
*Kings Canyon National Park (Kalifornía)
*Kobuk Valley National Park (Alaska)
*Lake Clark National Park and Preserve (Alaska)
*Lassen Volcanic National Park (Kalifornía)
*Mammoth Cave National Park (Kentucky)
*Mesa Verde National Park (Colorado)
*Mount Rainier National Park (Washingtonfylki)
*North Cascades National Park (Washingtonfylki)
*Olympic National Park (Washingtonfylki)
*Petrified Forest National Park (Arizona)
*Pinnacles National Park (Kalifornía)
*Redwood National and State Parks (Kalifornía)
*Rocky Mountain National Park (Colorado)
*Saguaro National Park (Arizona)
*Sequoia National Park (Kalifornía)
*Shenandoah National Park (Virginía)
*Theodore Roosevelt National Park (Norður-Dakóta)
*Virgin Islands National Park (Bandarísku Jómfrúaeyjar)
*Voyageurs National Park (Minnesota)
*Wind Cave National Park (Suður-Dakóta)
*Wrangell–St. Elias National Park and Preserve (Alaska)
*Yellowstone National Park (Wyoming, Montana, Idaho)
*Yosemite National Park (Kalifornía) 
*Zion National Park (Utah)

## Tengt efni
*National monument
*Listi yfir þjóðgarða í Kanada

## Heimild
Vigfús Sigurðsson

**Vigfús Sigurðsson** Grænlandsfari var fæddur á Gilsbakka í Öxarfirði 16. júlí 1875  og lést í Reykjavík 26. maí 1950. Hann var sonur Sigurðar Guðmundssonar bónda á Gilsbakka og Þóru Bjarnadóttur. Vigfús missti ungur föður sinn og fór til vandalausra. Hann var 16 ára orðinn vinnumaður í Möðrudal  á Fjöllum og varð ungur valinn til að sinna póstleiðinni á milli Seyðisfjarðar og Grímsstaða á Fjöllum, fyrst með Einari Birni sem var póstur á Austurlandi en síðan eftir dauða Einars á vegum ekkju hans. Vigfús flutti til Reykjavík skömmu eftir aldamótin 1900 og lærði trésmíði, kvæntist  og setti saman bú að á Brekku á Álftanesi en fékkst einnig við smíðar. Hann fór árið 1912 í leiðangur á Vatnajökul og  árin 1912-1913 í leiðangur  yfir þvert Grænland með þeim Kapt. J.P. Koch, Alfred Wegener og Lars Larsen. Þessi leiðangur lagði upp frá Akureyri 6. júlí 1912. Vigfús skrifaði árið 1916 bókina *Um þvert Grænland* um þessa Grænlandsferð.  Þessi ferð lagði grunn að jöklarannsóknum á norðurslóðum og voru íslenskir hestar þar í fyrsta skipti notaðir í heimskautaferðum. Vigfús var fyrsti Íslendingurinn til að fara yfir Grænland.

Vigfús var vitavörður í Reykjanesvita á Reykjanesi árin  1915-1925. Hann fluttist  þá aftur til Reykjavíkur og fékst við smíðar og önnur störf auk þess sem hann leiðbeindi hópum ferðamanna um landið.  Hann var með í Gottuleiðangrinum 1929 og Wegener leiðangrinum 1930 og var það hans síðasta ferð til Grænlands. 

## Heimildir
* Minningarorð Vigfús Sigurðsson,Alþýðublaðið, 120. Tölublað - Fyrra blað (04.06.1950), Blaðsíða 11
* Saga Vigfúsar Sigurðssonar Grænlandsfara (Viðtal við Sigfús Geirdal á N4)
* Um þvert Grænland
Kenai Fjords-þjóðgarðurinn

**Kenai Fjords-þjóðgarðurinn** (enska:**Kenai Fjords National Park**) er þjóðgarður á Kenaiskaga í Alaska, Bandaríkjunum. Hann var stofnaður árið 1980 og þekur um 2700 ferkílómetra. Staðsetning hans er vestur af bænum Seward. Þjóðgarðurinn er þakinn jöklum að helmingi og er ísbreiðan Harding Icefield þeirra mestur. Skriðjöklar Hardingsjökuls hafa mótað fjölmarga firði og heitir þjóðgarðurinn eftir þeim. Ýmis spendýr á landi og legi lifa í þjóðgarðinum: Elgur, úlfur, háhyrningur og hnúfubakur sem dæmi.

Vestur af þjóðgarðinum er Kenai National Wildlife Refuge og í suðri á hann landamæri að Kachemak Bay State Park.

## Heimild
Kangersuatsiaq

**Kangersuatsiaq** er þéttbýli í sveitarfélaginu Avannaata á norðvesturströnd Grænlands. Íbúar þar voru 173 árið 2014. Kangersuatsiaq er um 50 km suðaustur af Upernavik. Atvinnulíf þar byggist á  fiskveiðum. Kangersuatsiaq hét áður danska nafninu Prøven.
Íslandsmeistaramótið í brasilísku jiu-jitsui

**Íslandsmeistaramótið í [[Brasilískt jiu-jitsu|brasilísku jiu-jitsui]]** er mót sem er haldið árlega af *BJJ sambandi Íslands*. Mótið var fyrst haldið árið 2008.

## Úrslit í karlaflokki
Lassen Volcanic-þjóðgarðurinn

**Lassen Volcanic-þjóðgarðurinn** (enska: **Lassen Volcanic National Park**) er þjóðgarður í norðaustur-Kaliforníu og er hann nefndur eftir eldfjallinu Lassen Peak (3187 m.). Þar finnast háhitasvæði, hraun og óvirk eldfjöll eins og Cinder Cone (2105 m.) og Brokeoff Mountain/Mount Tehama (2815 m.). Einnig eru þar dyngjur: Mount Harkness, Red Mountain, Prospect Peak og Raker Peak sem eru frá um 2100-2600 metrar að hæð. Hraunbreiður eru aðallega úr basalti og andesíti. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1916 en þá hafði Lassen Peak gosið frá 1914 og hélt áfram með millibilum til 1921.

## Heimild
Sequoia-þjóðgarðurinn

**Sequoia-þjóðgarðurinn** (enska: **Sequoia National Park**) er þjóðgarður í Sierra-Nevadafjöllum í Kaliforníu. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1890 og er 1635 ferkílómetrar að stærð. Samstundis var skógarhöggi hætt á svæðinu. En þekktast er svæðið fyrir stærstu tré í heimi risarauðviður. Innan þjóðgarðsins er einnig Mount Whitney, hæsta fjall samfelldu Bandaríkjanna( utan Alaska og Hawaii). Granít er algeng bergtegund í Sierra Nevadafjöllum. Beint norður af Sequoiaþjóðgarðinum er annar þjóðgarður: Kings Canyon National Park. Vegir í þjóðgarðinum eru af skornum skammti.

## Heimild
Death Valley-þjóðgarðurinn

**Death Valley-þjóðgarðurinn** (enska: **Death Valley National Park**) er þjóðgarður á mörkum Kaliforníu og Nevada, Bandaríkjunum. Hann er staðsettur milli Mojave-eyðimerkurinnar og Lægðarinnar miklu og samanstendur að mestu leyti af Dauðadal en þar er lægsti punktur Norður-Ameríku. Þar eru saltsléttur, eyðimerkuröldur, gljúfur og ummyndað berg þar er 1,7 milljarða ára gamalt. Þjóðgarðurinn er sá stærsti í samfelldu Bandaríkjunum og er 13.650 ferkílómetrar. Funheitt verður á svæðinu á sumrin og getur hitinn farið yfir 50 gráður.  Ársúrkoma er nánast engin (38mm). Þó vaxa þar yfir 1000 plöntutegundir. Sléttuúlfur og stórhyrningur eru meðal spendýra þar. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1994 og hafði þá áður verið svokallað National monument og stækkaði fyrir vikið. Hæsti punktur þar er Telescope Peak (3368 m.). 

## Heimild
North Cascades-þjóðgarðurinn

**North Cascades-þjóðgarðurinn** (enska: **North Cascades National Park**) er þjóðgarður í norðurhluta Fossafjalla Washingtonfylkis. Hann var stofnaður árið 1969. Bergið þar er eldra en í suðurhluta Fossafjalla og eru þar snarbrött fjöll sem roföflin hafa mótað. Um 312 jöklar eru í þjóðgarðinum sem er það mesta í bandarískum þjóðgarði utan Alaska. Cascade Pass er vinsæl gönguleið en það skarð var notað sem leið af frumbyggjum svæðisins. 75 tegundir spendýra og 200 fuglategundir lifa þar.

## Heimild
Kólumbusarheimssýningin

**World's Columbian Exposition** eða **Kólumbusarheimssýningin** var heimssýning sem haldin var í Chicago árið 1893 í tilefni af því að 400 ár voru liðin frá því Kristófer Kólumbus kom fyrst til Nýja heimsins 1492. Miðpunktur sýningarinnar var stórt stöðuvatn sem átti að tákna hina löngu leið Kólumbusar yfir Atlantshafið. Samkeppni um að halda sýninguna stóð milli New York-borgar, Washington D.C., St. Louis og Chicago sem hreppti hnossið. Sýningin var vel sótt og vakti mikla athygli. Hún hafði mikil áhrif á byggingarlist, hreinlætismál, sjálfsmynd Chicago-borgar og trú samtímafólks á framfarir í iðnaði.

Setningarhátíðir voru haldnar 21. október 1892 en sýningin var ekki opnuð almenningi fyrr en 1. maí 1893. Sýningin stóð til 30. október 1893. Auk þess að minnast 400 ára frá fyrstu ferð Kólumbusar hafði sýningin þann tilgang að sýna fram á endurreisn Chicago eftir brunann mikla sem eyðilagði stóran hluta borgarinnar árið 1871. Matthíasi Jochumssyni, sem heimsótti sýninguna, þótti enda mikið til borgarinnar koma og lýsti sérstaklega tækninýjungum eins og lyftum, símanum, vatnslögnum í hverju húsi og sporvögnum.

Á sýningunni var sett upp eftirmynd af klaustrinu í La Rábida á Spáni þaðan sem Kristófer Kólumbus lagði af stað til Nýja heimsins. Þar inni var sýning helguð landafundunum. Skipuleggjendur sóttu fast að fá *[[Flateyjarbók]]* lánaða frá Konungsbókhlöðu í Kaupmannahöfn. Þeir buðust til að flytja handritið með herskipi og borga undir fylgdarmann, sem ætlunin var að yrði Valtýr Guðmundsson sagnfræðingur. Um þetta spunnust miklar deilur í Danmörku og á endanum var ákveðið að hafna tilboðinu. Í staðinn var gefin út í fáum eintökum bók í fullri stærð með ljósprentun af þeim síðum Flateyjarbókar sem innihalda Vínlandssögurnar, *[[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu]]* og *[[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]]*, sem hægt væri að stilla út á sýningunni.
Akarn

**Akarn** er fræ eikartrjáa. Innan þess er næringarrík hneta. Akörn eru 1-6 sentimetra á lengd en 0,8-4 sentimetra á breidd.

Akörn eru mikilvæg fæða fyrir ýmsis dýr eins og fugla, mýs, villisvín og íkorna. Þau grafa sum fræin niður til síðari nota en geta þó gleymt þeim. Þar af leiðandi er þeim óviljandi plantað og fræið spírar.
Wrangell–St. Elias-þjóðgarðurinn og verndarsvæði

**Wrangell–St. Elias-þjóðgarðurinn og verndarsvæði** (enska: **Wrangell–St. Elias National Park and Preserve**)  er þjóðgarður í suður-Alaska og var stofnaður árið 1980. Þjóðgarðurinn er sá stærsti í Bandaríkjunum og er  53.320 ferkílómetrar og er t.d. stærri en Sviss. Drjúgur hluti Saint Elias-fjalla er innan þjóðgarðsins en þar eru flest hæstu fjöll Bandaríkjanna og Kanada.  Fjallið Mount St. Elias er 5489 metra hátt og er næsthæsta fjall bæði Bandaríkjanna og Kanada. Önnur fjallakerfi á svæðinu eru m.a. Wrangell-fjöll, þar er Mount Wrangell sem virkt eldfjall, og austurhluti Chugach-fjalla. Fjöllin hafa mynduðust við árekstur Norður-Ameríku og Kyrrahafsfleka. Um 60% jökla í Alaska má finna í þessum fjöllum.

Svæðinu er skipt í þjóðgarð (*park*), þar sem veiði er bönnuð nema fyrir frumbyggja og verndarsvæði (*preserve*) þar sem frístundaveiði er leyfð.

Wrangel-St. Elias þjóðgarðurinn á landamæri í austri að þjóðgarðinum Kluane National Park and Reserve í Júkon (Kanada) og Tongass þjóðskóginum í suðri.

## Heimild
Sjaríalög

**Sjaríalög** eru trúarlög sem múslimar hlýða. Þau byggjast á lífsreglum Íslam eins og þau koma fyrir í Kóraninum og hadíðum. Orðið *sjaría* á uppruna sinn í arabíska orðinu *sharīʿah*, sem þýðir „siðferðisleg og trúarleg lög byggð á spádómi“, ólíkt lögum settum af mönnum. 

Sjaríalög snerta mörg svið lífsins, svo sem glæpi, stjórnmál, hjónabandssamninga og fjármál, auk þess að taka á einkamál eins og kynmök, hreinlæti, matarhefðir, mannasiðir, bænagjörð og föstu. Í sögulegu samhengi eru sjaríalög eitt af því sem helst einkennir Íslam. Í þrengri skilgreiningu sinni eru sjaríalög talin vera óskeikul orð Guðs.

Sjaríalög eru byggð á tveimur aðalheimildum: Kóraninum og hadíðunum. Stuðst er við svokölluð afleidd lög til að takast á við mál sem ekki er fjallað um í þessum tveimur heimildum. Afleiðingar sjaríalaga eru mismunandi eftir trúarhópum (t.d. sunní og sjía) og lögspekiskólum eins og Hanafi, Maliki, Shafi'i, Hanbali og Jafari. 

Í löndum þar sem meirihluti íbúa aðhyllist Íslam eru sjaríalög að hluta eða í heild tekin upp í löggjöf. Dæmi um slík lönd eru Sádí-Arabía, Súdan, Íran, Írak, Afganistan, Pakistan, Brúnei, Katar, Jemen og Máritanía. Í löndum sem beita sjaríalögum eru refsingar á borð við afhöfðun, svipuhögg og grýtingu oft notaðar, bæði í samræmi við ríkjandi réttarfar og utan við það. Fæst lönd heimsins viðurkenna sjaríalög en í sumum löndum njóta þau viðurkenningar að hluta í tengslum við skilnaðar- og erfðamál múslima.

Deilt hefur verið um hvort sjaríalög samræmist veraldlegum lögum eða ekki, þar sem mörg ákvæði sjaríalaga stangast á við veraldlegar hugmyndir um ríkisstjórn, mannréttindi, hugsanafrelsi og kvenréttindi.

## Tengill
*Vísindavefurinn: Hvað er sjaría eða sjaríalög?
Mount Logan

**Mount Logan** er hæsta fjall Kanada og er 5959 metra hátt. Það liggur í Saint Elias-fjöllum í Kluane National Park and Reserve í Júkon og er nefnt eftir kanadískum jarðfræðingi William Edmond Logan. Árið 1991 mældist -77,5 °C  á fjallinu sem er lægsti hiti sem mælst hefur utan Suðurskautslandsins.

## Tilvísanir
Almenn þekking

**Almenn þekking** er hugtak sem notað er um tiltekna heild þekkingar, hæfni og skoðana. Þessi heild er skilgreind með tilliti til þess sem tiltekið samfélag telur vera lágmarksþekkinguna sem maður verður að hafa til að komast af. Almenn þekking er síbreytileg þótt maður kunni að upplifa hana sem fast fyrirbæri sem hefur þýðingu fyrir menningu og myndun persónuleika. Hún er í eðli sínu ófræðileg og ósérhæfð.

## Umfang
Tuttugu þekkingarsvið hafa verið skilgreind sem almenn þekking. Venjulegur þegn á að hafa þessa þekkingu án þess að hafa farið í sérstakt nám:

* Almenn vísindi
* Bókmenntir
* Fjármál
* Klassísk tónlist
* Kvikmyndir
* Íþróttir
* Landafræði
* Leikir
* List
* Líffræði
* Læknisfræði
* Matargerð
* Popptónlist
* Saga vísinda
* Sjónvarp
* Stjórnmál
* Saga
* Tíska
* Tónlist
* Uppgötvanir og landkönnuður

## Tengt efni
* Almenn skynsemi
Almenn skynsemi

**Almenn skynsemi** er grunnhæfni í að skynja, skilja og dæma hluti sem allar manneskjur eiga sameiginlegt.

## Tengt efni
* Almenn þekking
* Hugarfarsbreyting
* Vitleysa
Skilningur

**Skilningur** er sálfræðilegt ferli sem tengist hlutlægum eða óhlutlægum hlut, svo sem manneskju, ástandi eða skilaboðum, þar sem viðkomandi getur hugsað um hlutinn og beitt hugtökum til þess að meðhöndla hann á skilvirkan hátt. Skilningur felst í tengslum á milli skynjandans og skilningsmarks (e. *object of understanding*).

Skilningur felst í að gera hluti að hugtökum (e. *conceptualisation*) upp að vissu marki. 

## Dæmi
# Maður skilur veðrið ef maður getur spáð hvernig það verður miðað við núverandi aðstæður (t.d. ef það er skýjað, að það gæti rignt) og útskýrt að nokkru leyti hvernig það virkar.
# Geðlæknir skilur kvíða sjúklingsins síns ef hann þekkir kvíðann, veit orsakir hans og getur ráðlagt sjúklingnum með hvernig á að bregast við kvíðanum.
# Maður skilur skipun ef hann veit hver skipaði, hvað er ætlast til að hann geri, hvort skipunin er gild eða ekki og hvort maður skilur þann sem gaf skipunina.
# Maður skilur nálgun, röksemdafærslu eða tungumál ef maður getur endurtekið upplýsingarnar sem fram komu í viðeigandi skilaboðum.
# Maður skilur stærðfræðilegt hugtak ef maður getur leyst úr dæmum með því að beita hugtakinu, sérstaklega ef dæmin eru ekki eins og þau sem maður hefur áður séð.

## Tengt efni
* Hugsun
* Merking
* Samskipti
* Skynjun
* Þekkingarfræði
Mount Rainier-þjóðgarðurinn

**Mount Rainier-þjóðgarðurinn** (enska: **Mount Rainier National Park**) er þjóðgarður í Washingtonfylki Bandaríkjanna og samanstendur af eldfjallinu Mount Rainier og nágrenni þess. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1899 og var fimmti þjóðgarður Bandaríkjanna. Svæðið sem hann þekur eru 956 ferkílómetrar. Gönguleiðin í kringum fjallið heitir Wonderland trail og helstu ferðamannastaðir eru Paradise og Longmire.

## Heimild
Ólympíu-þjóðgarðurinn

**Ólympíu-þjóðgarðurinn** (enska: **Olympic National Park**) er þjóðgarður í Washingtonfylki Bandaríkjanna. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1938 (hafði verið national monument frá 1909) og er staðsettur á Ólympíuskaga. Innan hans eru þrjú vistkerfi: Fjallshlíðaskógar, regnskógar og stórskorin strandlengja. Ólympíufjöll eru miðsvæðis í þjóðgarðinum með tindinn Mount Olympus (2428 m.). Meðal trjátegunda í regnskóginum eru: Sitkagreni, fjallaþöll, degli og risalífviður. Dýra og fuglalíf er fjölbreytt.

## Heimild
Dægurriti

**Dægurriti** er létt staðsetningartæki sem aðallega er notað til að fylgjast með ferðum fugla og finna varpstöðvar og dvalarstaði þeirra og flugleiðir. Dægurriti mælir  birtutíma með reglulegu millibili til að ákvarða staðsetningu. Dægurriti getur einnig skráð annað svo sem hitastig og bleytu (hvort sjófugl sé á flugi eða sitji á sjó). Fuglar eru merktir á varptíma með dægurritum sem festir eru við fót þeirra. Til að fá upplýsingar úr dægurritum þarf að ná fuglum aftur einu eða tveimur árum seinna. 

## Tenglar
* Vetrarstöðvar ritu afhjúpaðar (Náttúrufræðistofa Norðausturlands)
* Seatrack - kortlagning farleiða sjófugla
Denali-þjóðgarðurinn og verndarsvæði

**Denali-þjóðgarðurinn og verndarsvæði** (enska: **Denali National Park and Preserve**) er þjóðgarður og verndarsvæði í mið-Alaska og þekur svæðið umhverfis Denali, hæsta fjalls Norður-Ameríku. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1917 og er 24.500 km2 en 19.000 þeirra eru ekki í ríkiseigu. Áður hét þjóðgarðurinn Mount McKinley National Park en hann var stækkaður árið 1980. Á verndarsvæðinu (preserve) eru veiðar leyfðar. 

Trjálína er í 760 metrum svo að megnið af þjóðgarðinum er túndra. Hreindýr, grábjörn, svartbjörn og elgur eru meðal stærri spendýra. Spói og rjúpa eru meðal fugla sem hafast við þar á sumrin. Ránfuglar eru t.d. ugla, fálki og gullörn. Bannað er að fóðra villt dýr á svæðinu. Vegir eru af skornum skammti í þjóðgarðinum. Þeir sem vilja klífa fjallið Denali þurfa leyfi til þess.

## Heimild
Glacier Bay-þjóðgarðurinn og verndarsvæði

**Glacier Bay-þjóðgarðurinn og verndarsvæði** (enska:**Glacier Bay National Park and Preserve**) er þjóðgarður í suðaustur-Alaska vestur af borginni Juneau. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1980 en svæði við Glacier Bay hafði áður verið svokallað national monument frá 1917. Svæði þjóðgarðsins þekur 13.287 km2. Skriðjöklar mæta sjónum í Glacier Bay. Suður af þjóðgarðurinn er þjóðskógurinn Tongass National Forest. Engir vegir eru að þjóðgarðinum en farið er með flugi og skipum þangað. Um 80% gesta koma með skemmtiferðaskipum.

## Heimild
Rocky Mountain-þjóðgarðurinn

**Rocky Mountain-þjóðgarðurinn** (enska: **Rocky Mountain National Park**) er þjóðgarður í Colorado í Bandaríkjunum. Hann er í Klettafjöllum, tæpa 80 km frá borginni Denver og var stofnaður árið 1915. Stærð hans eru 1074 ferkílómetrar. Þjóðgarðurinn er einn af hæstu þjóðgörðum landsins en hann er frá um 2400 - 4350 metrum. Sextíu toppar fara yfir 3700 metra. Uppruni Coloradofljóts er í fjöllum þjóðgarðsins. Meðal barrtrjáa sem vaxa á svæðinu eru degli, stafafura, fjallaþinur,blágreni og broddgreni. Ýmis spendýr lifa þar eins og stórhyrningur, svartbjörn, bjór, fjallaljón og vapítihjörtur. Trail Ridge Road er hæsti þjóðvegur Bandaríkjanna og nær yfir 3700 metra hæð. Þjóðgarðurinn er með fimm þjónustukjarna. Ýmsir þjóðskógar eiga landamæri að honum. 

## Heimild
Katmai-þjóðgarðurinn og verndarsvæði

**Katmai-þjóðgarðurinn og verndarsvæði** (enska:**Katmai National Park and Preserve**) er þjóðgarður í suður-Alaska í Bandaríkjunum. Stærð hans er 16.564 ferkílómetrar eða svipað að stærð og Wales.
Þjóðgarðurinn er á Alaska-skaga vestur af Kodíakeyju. Þjóðgarðurinn var fyrst svokallað national monument en núverandi þjóðgarður var stofnaður árið 1980. Nafn hans kemur frá Mount Katmai sem er virk eldkeila en 18 eldfjöll eru í þjóðgarðinum, þar af 7 virk. Þekkt svæði í Katmai þjóðgarði er Valley of Ten Thousand Smokes sem er dalur sem varð fyrir gusthlaupi eldgoss í eldfjallinu Novarupta árið 1912 og markast af því. Brúnbjörn er fjölmennur á svæðinu og er fjöldinn yfir 2200. Dýralíf ber annars nokkurn keim af svæðum annars staðar í fylkinu.

Árið 1989 olli Exxon Valdez-olíulekinn umhverfisspjöllum á strandlengju þjóðgarðsins og yfir 8000 fuglar dóu vegna olíubrákar.

## Heimild
Gunnbjörnsfjall

**Gunnbjörnsfjall** (oftar nefnt **Gunnbjarnarfjall**) er hæsta fjall Grænlands, 3694 m hátt. Fjallið er kennt við  Gunnbjörn Úlfsson en hann sá Grænland fyrstur norrænna manna og kallaði landið Gunnbjarnarsker. Gunnbjörnsfjall er hluti af miklum fjallgarði sem nefnist Watkinsfjöll.

## Tenglar

* Hæstu fjöll Grænlands, Morgunblaðið, 07.05.2000
Straumnesviti

**Straumnesviti** er viti á Straumnesi á Hornströndum. Var hann byggður um 1919 en breytt árið 1930. Hann var áður járngrindarviti. Straumnesviti er í umsjón Vegagerðarinnar.

## Tilvísanir
Watkins-fjöll

**Watkins-fjöll** er hæsti fjallgarður Grænlands. Fjöllin eru á austurströnd Austur-Grænlands, ofan við Blosseville-strönd, í Landi Kristjáns níunda í sveitarfélaginu Sermersooq. Þar eru mörg fjöll og er Gunnbjörnsfjall hæsta þeirra. Fjallgarðurinn heitir eftir breska landkönnuðinum Gino Watkins sem kannaði fjöllin í Breska loftleiðaleiðangrinum til Norðurslóða 1930 til 1931. Einn af leiðangursmönnum Watkins, Lawrence Wager, kleif Gunnbjörnsfjall fyrstur manna fimm árum síðar.

Tindar Watkins-fjalla eru jökulsker umkringdir jöklum eins og Kristjánsfjórðajökli, Rósenborgarjökli og Krúnuborgarjökli.

Í Watkins-fjöllum eru nokkrir tindar sem eru hærri en 3000 metrar. Þeir helstu eru:
* Gunnbjörnsfjall (3694 m)
* Gunnbjörnshvel (3682 m)
* Gunnbjörnskeila (3669 m)
* Tindur norðan við Gunnbjörnsfjall (3606 m)
* Blekkingarfjall (3526 m)
* Tindur norðaustan við Gunnbjörnsfjall (3344 m)