open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fritillaria recurva

***Fritillaria recurva***, er Norður Amerísk laukplanta í liljuætt, sem var fyrst lýst af George Bentham.

## Útbreiðsla
*Fritillaria recurva* vex í suðvestur Oregon og norður Kaliforníu í Klamath Mountains, Northern Coast Ranges, Cascade Range, and Sierra Nevada. Mest af þekktum fundarstöðum í Kaliforníu eru í norðurhlutanum, suður til Solano sýslu  og El Dorado sýslu, en finnst einnig í Tulare sýslu og Mariposa sýslu. Tegundin hefur einnig verið tilkynnt í Douglassýslu og Washoe sýslu í Nevada. Hún vex í þurru, opnu skóglendi og chaparral frá 300-2200m.
## Lýsing
*Fritillaria recurva* er laukmyndandi fjölæringur. Laufin eru í hvirfingum, lensulaga til mjólensulaga. Krónublöðin eru skarlatsrauð með gulum flekkjum að innan. Blómin bjöllulaga, lútandi. Fræðiheitið, "recurva", lýsir krónublöðunum sem eru aftursveigð. Fræið er vængjuð hnota.

*Fritillaria recurva* blómstrar frá júní til oktober. Hún blómstrar um tvemur vikum fyrr en *F. gentneri*, sem hefur annan rauðan lit. Um allt útbreiðslusvæði hennar er hægt að þekkja hana frá öðrum *[[Fritillaria|Keisaralilju]]* tegundum á skærrauðum lit sínum, gulum flekkum innan í blóminu og aftursveigðum krónublöðum. Blendingar við þær 10 tegundir sem vaxa á útbreiðslusvæðinu gera greiningu erfiða.
Í suðvestur Oregon líkist *F. recurva* hinni sjaldgæfu *[[Fritillaria gentneri|F. gentneri]]*. Sú seinni er greind frá *F. recurva* á skiftum stílnum og lengri safakirtlum.
Krómosónagildið er 2n = 24, 36

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Jepson Manual Treatment — ''Fritillaria recurva''
*United States Department of Agriculture Plants Profile — ''Fritillaria recurva'' 
*''Fritillaria recurva'' — University of California @ Berkeley, Calphotos Photo gallery

File:Fritillaria recurva - Flickr 003.jpg|*Fritillaria recurva*blóm
File:Fritillaria recurva CBM.png|Fritillaria recurva mynd í: Curtis's Bot. Magazine,vol. 102,
Kríulilja

***Fritillaria purdyi***, er sjaldgæf tegund blómstrandi plantna af liljuætt. Hún er upprunnin frá norðvestur Kaliforníu þar sem hún vex í serpentine jarðvegi í fjöllunum. Hún hefur einnig fundist í Josephine County, Oregon.

## Lýsing
*Fritillaria purdyi* er fjölær laukplanta með uppréttann stöngul frá 10 - 40 sm á hæð. Leaves are ovate, up to 10 centimeters long. Sléttur stöngullinn  er með sveip af bjöllulaga blómum. Hvert blóm hefur 6 hvíð krónublöð með brúnfjólubláum rákum eða blettum og með bleikum blæ.

## Heimildir

## Ytri tenglar
*USDA Plants Profile; Fritillaria purdyi 
*''Fritillaria purdyi'' - Photo gallery
Soundgarden

**Soundgarden** var gruggrokk-hljómsveit frá Seattle. Sveitin var stofnuð árið 1984 af trommaranum og söngvaranum Chris Cornell, gítarleikaranum Kim Thayil og bassaleikaranum Hiro Yamamoto. Cornell færði sig frá trommum og yfir í gítar árið eftir. Sveitin naut sinna mestu vinsælda fyrir plötuna *[[Superunknown]]* (1994) og hlaut Grammy-verðlaun fyrir smáskífurnar *Spoonman* og *Black Hole Sun*.

Soundgarden leystist í sundur árið 1997 eftir að meðlimir fóru að deila um stefnu sveitarinnar og voru orðnir uppgefnir eftir tónleikaferðalög. Eftir slitin hóf Chris Cornell, söngvari bandsins, sólóferil og gekk einnig í hljómsveitina Audioslave. Matt Cameron hóf þá að tromma með Pearl Jam.

Árið 2010 kom sveitin aftur saman og gaf út plötuna *King Animal.* Meðlimirnir unnu að nýrri plötu árið 2017.
Sjálfsvíg Cornells í maí 2017 þýddi endalok sveitarinnar. Eftirstandandi meðlimir komu saman í janúar 2019 á minningartónleikum um Cornell og tilkynntu að þeir myndu ekki koma saman aftur. 

Meðlimirnir stóðu í deilum við eiginkonu Cornells um réttindi á upptökum eftir fráfall hans. Eftir sættir er búist við að efni af síðustu plötu Soundgarden verði gefið út. 

Soundgarden hlaut inngöngu í Frægðarhöll rokksins árið 2025 og spilaði sveitin með völdum gestum. 

## Breiðskífur
*Ultramega OK (1988)
*Louder Than Love (1989)
*Badmotorfinger (1991)
*Superunknown (1994)
*Down on the Upside (1996)
*King Animal (2012)

## Meðlimir
### Síðustu meðlimir
*Chris Cornell – söngur, gítar (1985-1997, 2010-2017), trommur (1984–1985)
*Kim Thayil – gítar (1984–1997, 2010–2017, 2019)
*Ben Shepherd – bassi, bakraddir (1990–1997, 2010–2017, 2019)
*Matt Cameron – trommur, bakraddir (1986–1997, 2010–2017, 2019)

### Aðrir meðlimir
* Hiro Yamamoto – bassi, bakraddir (1984–1989)
* Scott Sundquist – trommur (1985–1986)
* Jason Everman – bassi (1989–1990)

## Tilvísanir
Nýfundnalandsskógarmörður

**Nýfundnalandsskógarmörður** (fræðiheiti: *Martes americana atrata*) er rándýr af marðarætt sem má finna á Nýfundnalandi.
Hafnasamband Íslands

**Hafnasamband Íslands** er félag sveitarfélaga sem reka hafnir. Sambandið var stofnað árið 1969 að frumkvæði Sambands íslenskra sveitarfélaga. Aðild að samtökunum geta þau sveitarfélög átt sem reka höfn eða hafnasamlag.

Hafnir á Íslandi eru reknar sem sér rekstrareining innan sveitarfélaga, Hafnasambandið er málsvari þessara rekstrareininga gagnvart ríkinu, hvort sem er vegna fjármála, reglugerða eða laga.

Formaður stjórnar Hafnasambandsins árið 2025 er Lúðvík Geirsson, hafnarstjóri í Hafnarfjarðarhöfn. 

## Tenglar
* Vefur Hafnasambands Íslands
Evrópulerki

**Evrópulerki** (fræðiheiti: *Larix decidua*) er tegund lerkis af þallarætt. Það er upprunið úr fjalllendi Mið-Evrópu, aðallega Ölpunum og Karpatafjöllum og í vex í allt að 2400 metra hæð. Það lifir hins vegar illa á láglendi þar og er viðkvæmt fyrir sjúkdómum. 

## Á Íslandi
Á Íslandi vex það vel og betur en rússalerki/síberíulerki, sérstaklega á láglendi. Það getur orðið kræklótt vegna haustkals. 

Elstu eintök sem vitað er um eru í Mörkinni, Hallormsstaðaskógi, sáð um 1904. Einnig eru um aldargömul tré í Skrúði í Dýrafirði og á Akureyri.  Krónan getur orðið mikil um sig. Evrópulerki, staðsett í  Hólavallakirkjugarði, var útnefnt borgartré Reykjavíkur árið 2011.  Hæstu tré eru um 24 metrar á hæð (2016). 

Árin 1996, 2004 og 2014 hefur evrópulerki verið valið tré ársins af Skógræktarfélagi Íslands.

### Svipmyndir

Evrópulerki.jpg|Evrópulerki í Hólavallakirkjugarði, Reykjavík
Evropulerki.jpg|Evrópulerki á Skrúði, Dýrafirði.
Evrópulerki.Kl.jpg|Evrópulerki við Kleppsspítala.
Larix decidua cone Mercantour.jpg|Barr og köngull


## Tengt efni
*Listi yfir tré á Íslandi sem hafa náð 20 metra hæð

## Tilvísanir
Himalaja-einir

**Himalajaeinir** (fræðiheiti: *Juniperus squamata*) er sígrænn runni af einisætt sem uppruninn er í Himalajafjöllum og öðru fjallendi suður-Asíu. Fullvaxinn nær hann 2-10 metra hæð. Hann kýs sól og framræstan jarðveg og verður nokkurra metra hár.

Himalajaeinir er vinsæl garðplanta á Íslandi og hefur reynst vel bæði sunnanlands og norðan. Ýmis undiryrki eru til af honum.

## Tilvísanir
Sjóskátar

**Sjóskátar** voru stofnaðir ári eftir að skátahreyfingin var stofnuð af Robert Baden-Powell, þeir starfa í fjölda landa
til jafns við skáta. Aðalverkefni þeirra er sjór vötn og ár, og að sigla.
Fálkalilja

***Fritillaria pontica*** planta af liljuætt upprunnin af Balkansvæðinu (Grikkland, Albanía, Júgóslavía og Norðvestur Tyrklandi)

## Lýsing
*Fritillaria pontica* er fjölær laukplanta sem verður frá 15 - 45 sm á hæð. Blöðin eru stakstæð, mjólensulaga. Bjöllulaga blómin eru eitt til tvö, lútandi, grágræn með brúnleitari kanti. Blómstrar í maí 

## Heimildir
Gaddavír á gresjunni

**Gaddavír á gresjunni** (franska: *Des barbelés sur la prairie*) eftir Maurice de Bevere (Morris) og René Goscinny er 29. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1967, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) árið 1965.

## Söguþráður
 Garðyrkjubóndinn Áslákur hefur keypt landskika á sléttunni miklu. Þegar nautahjörð í eigu hins digra Kussa Kassa, nautabaróns sem situr í nálægum bæ, er rekin þvert yfir jörð Ásláks með tilheyrandi landspjöllum heldur Áslákur til fundar við Kussa á krá hans í Kúagili. Kussi bregst illa við erindinu, en Lukku Láki, sem fyrir tilviljun er staddur á kránni, bjargar bóndanum frá því að verða hengdur í hæsta gálga af Kussa og kumpánum hans. Þegar Áslákur bregður á það ráð að girða land sitt með gaddavír verður fjandinn laus þar sem það þykir jaðra við landráð að reisa gaddavírsgirðingar á sléttunni. Áslákur leitar liðsinnis annarra bænda í héraðinu, en Kussi Kassi smalar til sín digrustu kúakóngum og nautabarónum til að ráða niðurlögum Ásláks og félaga. Það kemur í hlut Lukku Láka að búa bændurna undir komandi uppgjör.

## Fróðleiksmolar
* Bakgrunnur þessarar bókar eru illvígar deilur um jarðnæði og beitarrétt á landi í villta vestrinu sem stundum hafa verið nefndar gaddavírsstríðin. Eins og lýst er í bókinni stóðu deilurnar stundum milli kornyrkjubænda og kúabaróna, en oft var líka um að ræða innbyrðis átök milli jarðeigenda eða landnema og þeirra sem fyrir voru um mörk jarða. Gaddavírinn, sem kom fram á sjónarsviðið á seinni hluta 19. aldar, gegndi lykilhlutverki í þessum skærum þar sem hann gerði eigendum jarða kleift að girða lönd sín með minni tilkostnaði en áður. Tóku þá gaddavírsgirðingar að rísa skipulagslaust um alla sléttuna. Þessum átökum lauk með lagasetningu sem bannaði mönnum að eigna sér beitarlönd úr almenningum og gerði vírklippingar refsiverðar.
* Ekki er óhugsandi að Morris og Goscinny hafi einnig sótt innblástur að sögunni í tvær vestrakvikmyndir frá 6. og 7. áratugnum þar sem svipuðum atburðum er lýst, þ.e. vestrunum Shane frá árinu 1953 og Cattle King frá árinu 1963.

## Íslensk útgáfa
Gaddavír á gresjunni var gefin út af Fjölva árið 1979 í íslenskri þýðingu Þórs Stefánssonar. Þetta er 20. bókin í íslensku ritröðinni.
Silfurreynir

**Silfurreynir** (fræðiheiti: *Scandosorbus intermedia* eða *Sorbus intermedia*) er lauftré af rósaætt sem upprunnið er frá Skandinavíu og Eystrasalti. Tréð er einstofna eða margstofna tré með gildan stofn og breiða krónu sem verður allt að 15 metra hátt. Blómin eru hvít til gráhvít, mörg saman í 8-10 sm breiðum sveipum. Laufblöðin eru breiðegglaga og sagtennt. Haustlitir eru gulir. Silfurreynir er talinn þola loftmengun í borgum betur en flestar aðrar trjátegundir og er því vinsæll sem götutré erlendis. Hann getur orðið allt að 200 ára gamall.

## Á Íslandi
Silfurreynir er vinsælt garðtré á Íslandi. Elsta tré Reykjavíkur er silfurreynir sem  staðsettur er í Fógetagarðinum við Aðalstræti. Hann var gróðursettur 1884 af Schierbeck landlækni
.
Silfurreynir verður gjarnan fyrir haustkali á í uppvexti á unga aldri og verður þá kræklóttur ef ekki er passað upp á klippingu. Silfurreynir þarf frjósaman jarðveg og skjól í æsku.

## Tenglar
* Silfurreynir - Skógræktin
## Heimildir
Arnarlilja

***Fritillaria persica*** er blómstrandi planta af  liljuætt, ættuð frá suður Tyrklandi, Íran, Írak, Líbanon, Sýrlandi, Palestínu og Ísrael.  Hún er víða ræktuð sem skrautplanta og er orðin slæðingur í Lazio héraði í Ítalíu.

## Lýsing
*Fritillaria persica* er fjölær laukplanta sem verður 30 - 60 sm á hæð. Hver planta ber allt að 30, keilu eða bjöllulaga blóm, um 2 sm löng, með lit frá dökk-fjólubláum yfir í gulgræn.

## Ræktun
*Fritillaria persica* þarf svipaða meðhöndlun og keisarakróna.
Algengt afbrigði er 'Adiyaman', sem er hærra og blómviljugara heldur en villiplöntur af upprunasvæðinu.Það er með dökkfjólubláum blómum.


File: Fritillaria_persica_1.jpg
File: Fritillaria_persica_3.JPG
File: Fritillaria_persica_1.JPG


## Heimildir
Napóleonsskjölin

**Napóleonsskjölin** er þriðja skáldsaga Arnaldar Indriðasonar. Hún kom út árið 1999. 

Hún er ein af stöku bókum Arnaldar, (ásamt *Bettý*, *Myrkrið veit* og *Konungsbók*) og tilheyrir hvorki bókaröðinni um Erlend og Sigurð Óla né Flóvent og Thorsson, og engar sögupersónur koma fyrir í öðrum bókum eftir hann.

Söguhetjan er Kristín sem er lögfræðingur í utanríkisráðuneytinu. Þegar bandaríski herinn grefur upp gamla flugvél  (sem geymir háleynileg Napóleonsskjölin) liggur þeim á að halda aðgerðinni leyndri. Eftir símtal frá bróður sínum sem er við vetraræfingar uppi á jöklinum verður hún skotmark flugumanna frá hernum og við tekur eltingarleikur.

Árið 2023 kom út samnefnd kvikmynd byggð á bókinni (titluð *Operation Napoleon* á ensku).
Svörtuloft (skáldsaga)

**Svörtuloft** er þrettánda bókin eftir spennusagnahöfundinn Arnalds Indriðasonar. Bókin kom út árið 2009.

Aðalsögupersónan Sigurður Óli hittir vin í samkvæmi sem biður hann að heimsækja konu sem er að frárkúga hann með myndum sem voru teknar af honum í 'swinger' party. Þegar þangað kemur liggur konan meðvitundarlaus á gólfinu, eftir smástund fattar Sigurður Óli að árásarmaðurinn er enn í húsinu og verður fyrir höggi og árásarmaðurinn hleypur í veg.
Furðustrandir

**Furðustrandir** er fimmtánda bók rithöfundarins Arnalds Indriðasonar. Bókin kom út árið 2010.
Valentinianus 3.

**Valentinianus 3.** (2. júlí 419 – 16. mars 455) var keisari Vestrómverska ríkisins frá árinu 425 til dauðadags árið 455.

Faðir Valentinianusar 3. var Constantius 3. sem var keisari í nokkra mánuði áður en hann lést, árið 421. Móðir hans var Galla Placidia sem var systir Honoriusar keisara. Þegar Honorius lést árið 423 var embættismaðurinn Johannes skipaður keisari. Austrómverski keisarinn Theodosius 2., sem var frændi Honoriusar og Göllu Placidiu, viðurkenndi ekki Johannes sem keisara og árið 424 skipaði hann Valentinianus sem undirkeisara sinn (*caesar*) og ári síðar sem keisara (*augustus*) yfir Vestrómverska ríkinu. Theodosius sendi her til Ítalíu til að takast á við Johannes og var Johannes sigraður eftir átök við Ravenna og tekinn af lífi stuttu síðar. Valentinianus 3. var aðeins 6 ára þegar hann varð keisari og því var ríkinu stjórnað að miklu leiti af móður hans til að byrja með. Germanskir þjóðflokkar voru helsta ógnin við vald keisarans á valdatíma Valentinianusar og til dæmis höfðu Vestgotar sest að í suður Gallíu og Vandalar í Hispaníu. Þessir þjóðflokkar réðu sér að miklu leiti sjálfir þó þeir væru innan landamæra Rómaveldis. Árið 429 færðu Vandalar sig um set og hertóku norður-Afríku af Rómverjum. Við þetta misstu Rómverjar yfirráðin yfir norður-Afríku þangað til Austrómverjar hertóku svæðið aftur á 6. öld. Árið 437 ferðaðist Valentinianus til Konstantínópel og kvæntist Liciniu Eudoxiu, dóttur Theodosiusar 2. Eftir að Valentinianus varð fullorðinn reiddi hann sig meira og meira á mikilvægasta hershöfðingja sinn, Flavius Aetius. Aetius einbeitti sér mest að því að verja Gallíu fyrir árásum Germana. Húnar, undir stjórn Atla Húnakonungs, urðu sífellt meiri ógn við Rómaveldi á þessum tíma. Árið 451 mætti sameinaður her Rómverja, Franka, Vestgota og fleiri, her Húna í orrustunni við Katalánsvelli. Aetius fór fyrir herafla Rómverja sem bar sigur úr býtum. Atli flúði bardagann en hélt þó áfram að valda Rómverjum vandræðum og gerði innrás í Ítalíu árið eftir. Hann leiddi her sinn til Rómar, þar sem Valentinianus var þá staddur, en hætti við að ráðast á borgina eftir að Leo 1. páfi hafði verið sendur til að semja við hann. Atli lést árið 453 og við það endaði ógn Húna við Rómaveldi. Valentinianus myrti Flavius Aetius árið 454, líklega vegna þess að honum stóð ógn af völdum Aetiusar. Árið eftir var Valentinianus sjálfur myrtur af liðsmönnum Aetiusar, að undirlagi Petroniusar Maximusar sem varð keisari í kjölfarið.
Aðstæðubundið nám

**Aðstæðubundið nám** (enska: *Situated learning*) er nám háð aðstæðum eða sú hugmynd að færni eða þekking sé bundin þeim aðstæðum sem hún verður til í og erfitt sé að yfirfæra yfir á aðrar aðstæður.  Dæmi um þetta er vettvangsnám í iðngreinum en einnig fagsamfélög (enska: *community of practice*) fólks í sérhæfðum atvinnugreinum svo sem í jöklaferðamennsku á Íslandi.  Einn áhrifamesti fræðimaðurinn á þessu svið er Étienne Charles Wenger.
Skuggasund

**Skuggasund** er sautjánda bók Arnalds Indriðasonar. Bókin kom út árið 2013. Hún kom út á íslensku og spænsku samtímis. Hlaut hún meðal annars spænsku bókmenntaverðlaunin Premio RBA de Novela Negra árið 2013.
Sergio Mattarella

**Sergio Mattarella** (f. 23. júlí 1941) er ítalskur stjórnmálamaður, lögmaður og dómari sem hefur verið forseti Ítalíu frá febrúar 2015. Hann var þingmaður frá 1983 til 2008, ráðherra menntamála frá 1989 til 1990 og ráðherra varnarmála frá 1999 til 2001. Hann er fyrsti forseti Ítalíu sem kemur frá Sikiley. Mattarella er jafnframt þaulsetnasti forseti í sögu Ítalíu.

Bróðir hans, Piersanti Mattarella, var forseti Sikileyjar frá 1978 til 1980 þegar hann var skotinn til bana af Antonio Rotolo að fyrirskipun mafíuforingjanna á Sikiley sem höfðu ákveðið það á fundi. Enginn var þó fundinn sekur um morðið og Rotola aldrei dæmdur fyrir það. Mafían var ekki ánægð með hve hart Piersanti gekk gegn henni og taldi sig í fyrstu eiga þar góðan bandamann því faðir þeirra hafði átt vinaleg samskipti við hana.

Mattarella tók nokkuð umdeilda ákvörðun árið 2018 þegar hann neitaði að veita nýrri ríkisstjórn Fimmstjörnuhreyfingarinnar og Norðursambandsins viðurkenningu sína. Ástæðan var útnefning þeirra á evruandstæðingnum Paolo Sa­vona í embætti fjármálaráðherra. Forseti Ítalíu hefur vald til þess að synja nýrri ríkisstjórn um staðfestingu en þessu valdi hafði aðeins þrisvar verið beitt áður. Luigi Di Maio leiðtogi Fimmstjörnuhreyfingarinnar hótaði í kjölfarið að kæra Mattarella fyrir landráð. Að endingu féllst Mattarella á að staðfesta nýju ríkisstjórnina að því gefnu að annar fjármálaráðherra yrði útnefndur.
 
Eftir afsögn Giuseppe Conte forsætisráðherra í janúar 2021 átti Mattarella frumkvæði að því að bjóða Mario Draghi, fyrrum seðlabankastjóra Evrópu, að stofna til þverpólitískrar þjóðstjórnar til þess að ljúka þingtímabilinu. Þegar Draghi bauð Mattarella afsögn sína í júlí 2022 neitaði Mattarella að samþykkja hana. 

Undir lok kjörtímabils síns í janúar 2022 hafði Mattarella lýst því yfir að hann myndi ekki bjóða sig fram til endurkjörs. Þar sem ítalska þinginu tókst ekki að komast um samkomulagi um nýjan forseta féllst Mattarella hins vegar á að gefa kost á sér til annars kjörtímabils og var kjörinn í fjórðu atkvæðagreiðslu þingsins. Hann er einungis annar forsetinn í sögu ítalska lýðveldisins sem hefur verið kjörinn til annars kjörtímabils.

## Tilvísanir
Útboð

**Útboð** er ferli sem hefur það að markmiði að afla tilboða frá ýmsum aðilum fyrir eitthvert verk, birgðir eða þjónustu. Ríkisstjórnin og önnur stjórnvöld bjóða oft ýmis verk út í því skyni að fá sem lægsta verðið fyrir starfið sem á að sinna. 

Ákveðnar reglur gilda um útboð, en þau er oftast skipulögð þannig að lýsing á verkinu eða þjónustunni sem óskað er eftir er gefin út í sérstakan tímafrest, og um leið og fresturinn rennur út velur útbjóðandinn hagkvæmasta og hentugasta útboðið. Með útboð skapast samkeppni milli aðilanna sem leggja tilboð sín fram, og þannig er tryggt að fyrir verkið eða þjónustuna sem boðið er út er borgað sanngjarnt verð miðað við markaðsaðstæður.

Útboð má nota við öflun fyrir alls konar verkefni, allt frá þjónustusamningi fyrir þrif og viðhald á húsi, að hönnun og byggingu stórra innviða.
Raffræðingur

**Raffræðingur** er löggilt starfsheiti sem þeir sem lokið hafa meistaranámi í rafvirkjun eða rafvélavirkjun mega nota.
Ritgerð

**Ritgerð** er ritverk þar sem höfundur gefur röksemdir sínar um ákveðið málefni—skýringin er þó frekar ónákvæm og mismunandi eftir fræðigreinum og verkefnum. Ritgerð má líkjast grein, þar sem ákveðið fyrirbæri er rannsakað og greint, eða jafnvel smásögu, þar sem höfundur segir frá skoðunum sínum.

Ritgerðir eru til í mörgum myndum, en meðal þeirra helstu eru bókmenntagagnrýni, stefnuyfirlýsingar stjórnmálaflokka, röksemdir, athuganir um daglegt líf eða minningar og pælingar höfundarins. Í langflestum tilfellum eru ritgerðir skrifaðar á óbundnu máli, en til eru ljóð sem hafa talist til ritgerða. Víða í skólum og háskólum eru ritgerðir notaðar sem leið til að meta framgang nemenda og geta myndað stóran hluta af lokaeinkunn námsins. Lokaritgerð heitir það umfangsmikla verk sem er skilað í lok náms en hún er oftast lengri og ítarlegri en venjuleg ritgerð.

## Tengt efni
* Kynning
* Samantekt
* Sáttmáli
* Skrif
Samanburðarmálvísindi

**Samanburðarmálvísindi** er undirgrein sögulegra málvísinda þar sem einbeint er að samanburði á tungumálum í því skyni að fræðast meira um tengsl milli þeirra og uppruna. Skyld tungumál hafa sameiginlegan uppruna í frummáli, en skyldleiki þeirra getur verið notaður til þess að endurbyggja frummálið. Dæmi um frummál er frumgermanska, sem er sem er forfaðir allra germanskra mála.

Helsta aðferðin sem er notuð í samanburðarmálvísindum heitir samanburðaraðferðin. Hljóð- og beygingarkerfi, orðaröð og orðaforði tveggja eða fleiri mála eru borin saman. Gert er ráð fyrir að breytingar sem hafa orðið í málunum verði reglulegar, og að hægt sé að útskýra muninn á hverju atriði málanna. Í reynd er yfirleitt aðeins einn þáttur málanna borinn saman, svo sem orðaforði eða hljóð.

Ef nægileg gögn eru til staðar um viðeigandi mál gæti það verið hægt að endurbyggja frummálið. Þó að öll form endurbyggðs máls séu tilbúin og fræðileg geta komið að gagni við að að reikna út form sem engar heimildir eru til um. Frægt dæmi um þetta er tilvera barkaopshljóða í frumindóevrópsku, sem Ferdinand de Saussure málfræðingur spáði þó að þau væru ekki til í neinu frumindóevrópsku máli sem þekkt var á tímanum. Kenningin var staðfest þegar heimildir um hittitísku voru uppgötvaðar með merki um barkaopshljóð.

Samanburðaraðferðin hentar ekki til að endurbyggja mjög fornt upprunamál því tengslin milli þeirra eru ekki eins sterk. Til dæmis ekki hefur tekist að endurbyggja frummál með því að bera saman tvö upprunamál.
Strawberry shortcake

**Strawberry shortcake** er nafn á vinsælli enskri köku með jarðarberjum og rjóma. Nafnið *shortcake* vísar til deigsins sem inniheldur mikla feiti og er kallað *short dough* eða *shortened dough* á ensku. Eftirrétturinn þekkist víða um heiminn og nýtur einkum vinsældar í Japan sem jólaköku.

## Tilvísanir
Málbreyting

**Málbreyting** er breyting sem á sér stað í tungumáli sem getur snert hljóðkerfi, beygingar, orðaröð, orðaforða eða aðra eiginleika þess. 

Til eru margar ástæður fyrir málbreytingum, svo sem líking, þar sem ólíkum myndum orðs fækkar er þeim er líkt við stofn þess, og málasamband, þar sem tvö eða fleiri mál koma í náið samband og hafa áhrif hvort á annað, svo dæmi séu nefnd. Önnur ástæða fyrir málbreytingum er sparsemi: það er að segja að hljóðum, atkvæðum, orðahlutum eða orðum er sleppt til að gera samskiptin hagkvæmari.
Veraldlegur húmanismi

**Veraldlegur húmanismi** er lífsskoðun sem leggur áherslu á rökhyggju, efahyggju, gagnrýna hugsun, siðfræði, og hafnar trúarkreddum, yfirnáttúru, gervivísindum og hjátrú. Þekkingarfræði veraldlegra húmanista byggir á því að notast einungis við rökfræðilegar (vísindalegar) aðferðir og tilraunir á hinum þekkta efnisheimi til að afla staðreynda um heiminn, lífið og tilveruna.
Náttúruhyggja er einnig viðhorf sem byggt er á en hún hafnar greinarmuninum á því náttúrulega og yfirnáttúrulega. 

Veraldlegir húmanistar aðhyllast enga ákveðna siðferðiskenningu umfram aðra en ýmsar stefnuyfirlýsingar hafa verið gerðar af húmanistasamtökum.
Þeir vilja meina að manneskjur geti verið siðlegar eða breytt siðferðislega rétt án trúarbragða. Þeir leggja áherslu á að hugsa sjálfstætt. Richard Norrman orðar það svo: „Þau sjónarmið sem ég stend fyrir eru mín eigin og ættu ekki að skiljast sem einhverjar kennisetningar húmanista eða réttrúnaður.“ Einnig er áhersla lögð á lífsskoðunarfrelsi, tjáningarfrelsi og lýðræði.

Húmanistar fagna margir hefðbundnum hátíðum eins og jólum eða sólstöðum og hafa skipulagt sínar eigin athafnir í gegnum félög sín: nafngiftir, fermingar, giftingar, jarðafarir og ákveðin tímamót.

## Rætur
Veraldlegur húmanismi er afsprengi upplýsingarinnar á 18 öld og rökhyggju 19.aldar. 

## Félög
Húmanistafélög hafa verið stofnuð víða um heim. Á Vesturlöndum má  t.d. nefna Human-Etisk Forbund í Noregi, British Humanist Association á Bretlandi, American Humanist Association í Bandaríkjunum og Siðmennt á Íslandi. 

International Humanist and Ethics Union (IHEU) eru regnhlífarsamtök þeirra sem aðhyllast veraldlegan húmanisma.  Það eru 3-4 milljónir meðlima í yfir 40 löndum og yfir 100 samtökum. IHEU hefur aðsetur í London.

## Tilvísanir

## Heimildir
*
Skúli Guðmundsson (ráðherra)

**Skúli Guðmundsson** (fæddur 10. október 1900, látinn 5. október 1969) var íslenskur stjórnmálamaður.

Skúli var alþingismaður Framsóknarflokksins frá 1937-1969. Hann gegndi embætti atvinnumálaráðherra frá 1938-1939 og var fjármálaráðherra um skeið árið 1954.

## Tenglar
* Æviágrip á vef Alþingis
Rex og pex í Mexíkó

**Rex og pex í Mexíkó** (franska: Tortillas pour les Dalton) eftir Maurice de Bevere (Morris) og René Goscinny er 31. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1967, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) árið 1966.

## Söguþráður

Fangelsið sem geymir Daldónana er yfirfullt og er ákveðið að flytja þá í fangavagni í annað fangelsi nærri mexíkósku landamærunum. Á leið þangað er fangavagninum rænt af bandíttanum Emilíó Espúelas og gengi hans og flytja þeir vagninn yfir ána Rio Grande inn í Mexíkó. Þegar ríkisstjórn Mexíkó hótar að slíta stjórnmálasambandi við Bandaríkin vegna málsins fellst Lukku Láki á að fara til Mexíkó til hafa hendur í hári Daldóna og flytja þá aftur til sinna fyrri heimkynna. Jobbi Daltón telur Emilíó trú um að sérþekking Daldónanna á afbrotum geti komið honum að notum og þeir gera með sér óformlegt bandalag. Lukku Láki kemur til bæjarins Kochitakozingo í fylgd Léttfeta og Rattata, en þar er litla hjálp að fá þar sem lögreglustjóri Ko ... bæjarins óttast mjög Emilíó og kumpána hans. Æðsti draumur Emilíós er að ræna stærsta jarðeiganda héraðsins, Don Dósóþeos Pinnos, og heimta fyrir hann ríkulegt lausnargjald. Þegar leiðir Lukku Láka og Don Dósóþeosar liggja saman fyrir tilviljun taka þeir höndum saman um að leggja gildru fyrir Emilíó og efna til veislu á búgarði Dósóþeosar. Emilíó sér sér leik á borði og sendir Daldónana í veisluna dulbúna sem farandsöngvara til þess að ræna Don Dósóþeosi.

## Fróðleiksmolar

* Rex og pex í Mexíkó var síðasta Lukku Láka bókin sem kom út á vegum belgíska útgáfufélagsins Dupuis. Í kjölfarið hélt Morris til liðs við franska útgefandann Dargaud þar sem Goscinny var einn eigenda og útgáfustjóri. Dargaud þótti frjálslyndari og nýjungagjarnari útgefandi en hið virðulega Dupuis og tímaritið Pilote, sem Dargaud gaf út, höfðaði til eldri lesenda myndasagna en Svalur sem áður hafði birt Lukku Láka sögurnar. Breyttar áherslur mátti strax greina í fyrstu Lukku Láka sögunni sem birtist í Pilote, Daldónaborg, sem kom út árið 1969.
* Rex og pex í Mexíkó er einungis önnur Lukku Láka bókin sem gerist utan landsteina Bandaríkjanna. Sú fyrsta var Kuldaboli bítur Daldóna sem gerist að mestu í Kanada. Goscinny gerir sér óspart mat úr árekstri ólíkra menningarheima sem heimsókn Daldónanna til starfsbræðra sinna í Mexíkó hefur í för með sér. Eins og umfjöllun um bókina á aðdáendasíðum Lukku Láka ber með sér er hún oft talin ein af allra bestu bókunum í bókaflokknum.
* Daldónarnir virðast síst gæddir meiri sönghæfileikum en hið víðfræga ljóðskáld Gaulverjabæjar Óðríkur algaula, karakter sem Goscinny skapaði nokkrum árum fyrr í bókaflokknum um Ástrík gallvaska.
* Þetta er fyrsta bókin í bókaflokknum þar sem Lukku Láki er hvergi sjáanlegur framan á kápu.

## Íslensk útgáfa

Rex og pex í Mexíkó var gefin út af Fjölva árið 1978 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er sjöunda bókin í íslensku ritröðinni.
Fritillaria eastwoodiae

***Fritillaria eastwoodiae***, er sjaldgæf tegund af liljuætt, ættuð frá lágfjöllum norður Sierra Nevada, og Cascade fjalla í Kaliforníu og suður Oregon (Jackson County).

## Lýsing
*Fritillaria eastwoodiae* verður frá 20 til 80 sm há, með mjólensulaga blöð upp eftir stönglinum. Blómin eru lútandi með krónublöð lítið eitt glennt í opinu. Liturinn er breytilegur; frá gulgrænu mynstri yfir í blöndu af rauðu, appelsínugulu og gulu mynstri.

## Útbreiðsla
*Fritillaria eastwoodiae* vex í opnu skóglendi og chaparral frá 500 til 1500 metrum yfir sjávarmáli, í Shasta County,  Yuba County, Tehama County, Butte County og El Dorado County í Kalíforníu.  Hún hefur einnig verið tilkynnt í Jackson County, Oregon. Hún finnst stundum í svipuðu búsvæði og *[[Fritillaria affinis|F. affinis]]*, *[[Fritillaria micrantha|F. micrantha]]*, og *[[Fritillaria recurva|F. recurva]]*, og blómstrar frá mars  til í maí.  Finnst stundum í serpentine jarðvegi.

## Heimildir

## Tenglar
*Jepson Manual Treatment - ''Fritillaria eastwoodiae''
*USDA Plants Profile; ''Fritillaria eastwoodiae'' 
*''Fritillaria eastwoodiae'' - Photo gallery
Fritillaria davidii

***Fritillaria davidii*** er asísk tegund af liljuætt, upprunnin frá Sichuan héraði í Kína.

## Lýsing
*Fritillaria davidii* er laukplanta sem verður um 30 sm há. Bjöllulaga blómin eru lútandi, gul með fjólubláu mynstri.

Tegundin heitir eftir föður Armand David (1826-1900), Frönskum trúboða og áhuga náttúrufræðingi.

## Heimildir
Giya Kancheli

**Giya Kancheli** (georgíska: გია ყანჩელი) (f. 10. ágúst 1935; d. 2. oktober 2019) var georgískt tónskáld.
Fritillaria falcata

***Fritillaria falcata*** er tegund vepjulilja af liljuætt, einnig þekkt undir nafninu **talus fritillary**. Hún er einlend í Kaliforníu, þekkt eingöngu frá 5 sýslum suður og austur af San Francisco flóa (Monterey County, San Benito County, Stanislaus County, Alameda County og Santa Clara County). Hún vex í 300 til 1200 m.y.s., að mestu í skriðum úr  Serpentine jarðvegi. Hún er stundum talin undirtegund af *[[Fritillaria atropurpurea]]*.

## Lýsing
*Fritillaria falcata* er með 10 - 20 sm háan stöngul með 2-6 flöt, sigðlaga blöðum að 8 sm að lengd. Upprétt  stjörnulaga blómið er með sex krónublöð 1-2 sm á lengd, sem eru grænleit að utan og gul með fjólubrúnum dröfnum að innan.

## Heimildir

## Tenglar
*Jepson Manual Treatment - ''Fritillaria falcata''
*USDA Plants Profile; Fritillaria falcata 
*''Fritillaria falcata'' - Photo gallery
Trjásafn

**Trjásafn** (*Arboretum*) er safn ýmissa tegunda trjáa. Söfn af þeim toga eru oft í borgum. Kew Gardens er þekkt trjásafn í London.

Á Íslandi má finna trjásöfn meðal annars í Grasagarði Reykjavíkur og Lystigarði Akureyrar, Fossvogsdal, Höfðaskógi við Hvaleyrarvatn, Hellisgerði við Hafnarfjörð, Hallormsstaðaskógi, Vaglaskógi og í skógræktinni við Stálpastaði í Skorradal.
Gólanhæðir

**Gólanhæðir** eru landsvæði við botn Miðjarðarhafs sem afmarkast af Yarmuk-á í suðri, Galíleuvatni og Huladal í vestri, Hermonfjalli í norðri og Raqqad Wadi í austri. Gólanhæðir tilheyra Sýrlandi en tveir þriðju hlutar svæðisins eru hersetnir af Ísrael sem lagði þá undir sig í Sex daga stríðinu árið 1967.
Samtök um íslamska samvinnu

**Samtök um íslamska samvinnu** (enska: *Organisation of Islamic Cooperation*, OIC; arabíska: منظمة التعاون الإسلامي‎; franska: *Organisation de la coopération islamique*, OCI) eru alþjóðasamtök 57 aðildarríkja stofnuð árið 1969. Samtökin koma fram sem „rödd hins íslamska heims“ og vinna að hagsmunum múslimaríkja í anda alþjóðlegrar samvinnu og friðar. 

Samtökin eru með fastafulltrúa hjá Sameinuðu þjóðunum og Evrópusambandinu. Opinber tungumál samtakanna eru enska, franska og arabíska. 

## Aðildarríki
Aðildarríki Samtaka um íslamska samvinnu eru 57 talsins. Þar af eru 56 líka aðildarríki Sameinuðu þjóðanna. Íbúar þessara landa voru 1,4 milljarðar árið 2008. 

### Afríka

* Alsír
* Benín
* Búrkína Fasó
* Djibútí
* Egyptaland
* Fílabeinsströndin
* Gabon
* Gambía
* Gínea-Bissá

* Gínea
* Kamerún
* Kómoreyjar
* Líbýa
* Malí
* Máritanía
* Marokkó
* Mósambík
* Níger

* Nígería
* Senegal
* Síerra Leóne
* Sómalía
* Súdan
* Tógó
* Tsjad
* Túnis
* Úganda

### Ameríka
* Gvæjana
* Súrínam

### Asía

* Afganistan
* Barein
* Bangladess
* Brúnei
* Indónesía
* Íran
* Írak
* Jemen

* Jórdanía
* Katar
* Kirgistan
* Kúveit
* Líbanon
* Malasía
* Maldíveyjar
* Óman

* Pakistan
* Palestínuríki
* Sameinuðu arabísku furstadæmin
* Sádí-Arabía
* Sýrland
* Tadsjikistan
* Túrkmenistan
* Úsbekistan

### Evrópa
* Albanía
* Aserbaídsjan
* Kasakstan
* Tyrkland
Hatay

**Hatay** er hérað við strönd Miðjarðarhafs syðst í Tyrklandi. Höfuðstaður héraðsins er borgin Antakya (Antíokkía). Þar er líka hafnarborgin İskenderun (Alexandretta). Í suðri og austri á héraðið landamæri að Sýrlandi en í norðri að tyrknesku héruðunum Adana og Osmaniye. Héraðið er hluti af landshlutanum Çukurova (Kílikíu). Sýrland gerir tilkall til héraðsins sem var skilið frá franska verndarríkinu Sýrlandi eftir að það fékk sjálfstæði frá Tyrkjaveldi. Hatay varð hluti af Tyrklandi eftir þjóðaratkvæðagreiðslu innan héraðsins árið 1938.
Sýrlenskt pund

**Sýrlenskt pund** (merki: LS eða £S; arabíska: الليرة السورية *al-līra as-sūriyya*, franska: *livre syrienne*; ISO-skammstöfun: SYP) er ríkisgjaldmiðill Sýrlands og er gefið út af Seðlabanka Sýrlands. Eitt pund skiptist í 100 qirsh (gross) þótt myntin sé ekki lengur gefin út. 

Í byrjun 21. aldar var algengt gengi sýrlenska pundsins um 50 pund fyrir hvern Bandaríkjadal en eftir að Sýrlenska borgarastyrjöldin braust út árið 2011 hrundi gengið og var meira en 200 SYP fyrir Bandaríkjadal árið 2013. Eini virki gjaldeyrismarkaður Sýrlands er nú svartur markaður og ströng gjaldeyrishöft eru í gildi.
Sirkasíumenn

**Sirkasíumenn** eða **Sjerkesar** eru norðurkákasískt þjóðarbrot kennt við Sirkasíu við botn Svartahafs. Þegar Rússland lagði Kákasus undir sig í Kákasusstríðinu á 19. öld, sérstaklega eftir Stríð Rússa og Sirkasíumanna 1864, flúði stór hluti þeirra til Tyrkjaveldis og Persíu. Flestir þeirra aðhyllast súnní íslam.

Um 700.000 Sirkasíumenn búa enn í Sirkasíu (rússnesku lýðveldunum Adygeu, Kabardínó-Balkaríu, Karatsaj-Tsjerkessíu og suðurhluta Krasnodarfylkis). Samtök þjóða án fulltrúa áætla að Sirkasíumenn utan Sirkasíu séu um 3,7 milljónir, þar af tvær milljónir í Tyrklandi, 700.000 í Rússlandi og 150.000 í löndunum við botn Miðjarðarhafs.
Fáni Sýrlands

Frá því að Sýrland hlaut sjálfstæði frá Frakklandi árið 1946 hefur landið notað marga fána, sem allir innihalda liti panarabismans; grænan, svartan, hvítan og rauðan. Fyrsti fáninn samanstóð af þremur láréttum borðum í grænum, hvítum og svörtum lit með þremur rauðum fimmarma stjörnum og var kallaður **sjálfstæðisfáninn**. Á stjórnarárum Assad-fjölskyldunnar var í staðin tekinn upp fáni Sameinaða Arabalýðveldisins, með borðum í rauðum, hvítum og svörtum lit með ýmist tveimur eða þremur grænum stjörnum eða með skjaldarmerki landsins í miðjunni. Eftir fall Assad-stjórnarinnar þann 8. desember 2024 var sjálfstæðisfáninn tekinn upp á ný innan landsins af sýrlenska þinginu og bráðabirgðastjórn Sýrlands, og sendiráðum Sýrlands erlendis. Þann 13. mars 2025 var sjálfstæðisfáninn í hlutföllunum 1:2 staðfestur sem aðalfáni ríkisins í fyrstu drögum að nýrri bráðabirgðastjórnarskrá. Endanleg útgáfa textans viðhélt hins vegar hlutföllunum 2:3.

## Tilvísanir
Skjaldarmerki Sýrlands

**Skjaldarmerki Sýrlands** er Quraish-fálkinn með fána Sýrlands, lóðréttan, sem skjöld á bringunni og sem heldur á borða þar sem á stendur „sýrlenska arabíska lýðveldið“ (arabíska: الجمهورية العربية السورية). Bráðabirgðastjórn Sýrlands notast við breytta útgáfu þess með „sjálfstæðisfánanum“ og orðunum „þjóðarbandalag sýrlenskra byltingar- og stjórnarandstöðuafla“ á borðanum. 

Skjaldarmerkið var tekið upp árið 1980.
Ba'ath-flokkurinn

**Arabíski sósíalíski ba'ath-flokkurinn** (arabíska: حزب البعث العربي الاشتراكي‎ *Ḥizb Al-Ba‘ath Al-‘Arabī Al-Ishtirākī*) var stjórnmálaflokkur sem Michel Aflaq, Salah al-Din al-Bitar og samstarfsmenn Zaki al-Arsuzi stofnuðu í Sýrlandi árið 1947. Flokkurinn aðhylltist ba'athisma (úr arabísku: البعث‎ *Al-Ba'ath* eða *Ba'ath* sem merkir „endurreisn“) sem gengur út á sameiningu allra Arabaríkja í eitt sjálfstætt ríki. Flokkurinn breiddist hratt til annarra Arabaríkja en náði einungis völdum í tveimur þeirra: Írak og Sýrlandi. 

Flokkurinn klofnaði eftir valdaránið í Sýrlandi 1966 í íraska og sýrlenska Ba'ath-flokkinn.
Humat ad-Diyar

**Ħumāt ad-Diyār** (arabíska: حُمَاةَ الدِّيَار‎, „verðir heimalandsins“) er þjóðsöngur Sýrlands. Ljóðið er eftir sýrlenska skáldið Khalil Mardam Bey og lagið eftir líbanska tónskáldið Mohammed Flayfel. Hann var tekinn upp árið 1938 í kjölfar samkeppni um þjóðsöng handa hinu nýfrjálsa lýðveldi.
Wael Nader al-Halqi

**Wael Nader al-Halqi** (arabíska: وائل نادر الحلقي‎, fæddur 1964) var forsætisráðherra Sýrlands frá 2012 til 2016 en var áður heilbrigðisráðherra. Hann er kvensjúkdóma- og fæðingarlæknir með gráðu frá Háskólanum í Damaskus. Hann var skipaður forsætisráðherra af Bashar al-Assad eftir að fyrirrennari hans, Riyad Farid Hijab, flúði til Jórdaníu og lýsti yfir stuðningi við stjórnarandstöðuna.
Bashar al-Assad

**Bashar Hafez al-Assad** (arabíska: بشار حافظ الأسد‎ *Baššār Ḥāfiẓ al-ʾAsad*, f. 11. september 1965) er fyrrverandi forseti Sýrlands, yfirmaður sýrlenska hersins og leiðtogi Ba'ath-flokksins. Hann tók við forsetaembættinu af föður sínum Hafez al-Assad sem var leiðtogi Sýrlands í 30 ár og ríkti til dauðadags. Assad útskrifaðist í læknisfræði frá Háskólanum í Damaskus árið 1988 og hóf eftir það störf sem herlæknir. Fjórum árum síðar fór hann í framhaldsnám í augnlæknisfræði við Western Eye Hospital í London. 

Eftir að eldri bróðir hans lést í bílslysi árið 1994 var Assad kallaður aftur til Sýrlands til að taka við stöðu ríkisarfa. Þá fór hann í herskóla og sá um hersetu Líbanon árið 1998. Í desember árið 2000 giftist hann konu sinni Asma Assad. Assad var kosinn forseti Sýrlands árin 2000 og 2007, eftir að Sýrlenska alþýðuráðið bauð hann fram tvisvar án mótframbjóðanda. Stjórn Assads var alræðisstjórn. Stjórnin lýsti sjálfri sér sem veraldlegri, en sérfræðingar voru þeirra skoðunar að hún nýtti sér ýfingar milli þjóðarbrota og trúarhópa til að halda valdi sínu. 

Í upphafi töldu bæði innlendir og alþjóðlegir stjórnmálaskýrendur Assad vera umbótasinna, en það breyttist þegar hann hóf herferð gegn mótmælendum í Arabíska vorinu sem leiddi til borgarstríðs í Sýrlandi. Stjórnarandstaðan í Sýrlandi, Bandaríkin, Kanada, Evrópusambandið og meirihluti aðildarríkja Arababandalagsins kölluðu eftir afsögn Assads. Sameinuðu þjóðirnar lýstu hann meðsekan í stríðsglæpum og glæpum gegn mannkyni í borgarastríðinu. Hann er efst á lista Alþjóðlega sakamáladómstólsins yfir einstaklinga sem bera mesta ábyrgð fyrir stríðsglæpi. Áætlað er að 200.000 pólitískir fangar hafi verið í varðhaldi frá og með janúar 2015 fyrir að mótmæla stjórn Assads.

Í apríl 2014 tilkynnti Assad að hann hygðist bjóða sig fram til forseta í þriðja skiptið. Þetta voru fyrstu forsetakosningarnir í Sýrlandi í áratugi með fleiri en einn frambjóðanda. Bandaríkin og Evrópusambandið lýstu yfir alvarlegum efasemdum um lögmæti kosninganna og áhrif þeirra á friðarviðræður við sýrlensku stjórnarandstöðuna. Þann 16. júlí 2014 sór hann sjö ára embættiseið í þriðja skiptið í forsetahöllinni í Damaskus.

Assad var aftur endurkjörinn til sjö ára kjörtímabils í maí árið 2021. Samkvæmt opinberum tölum hlaut hann 95,1% at­kvæða.

Í desember 2024 hóf uppreisnarhópurinn Hayat Tahrir al-Sham óvænta skyndisókn gegn stjórn Assads í norðvesturhluta Sýrlands. Uppreisnarmönnum tókst að leggja undir sig stórborgirnar Aleppó, Homs og Hama á skömmum tíma án verulegrar mótspyrnu frá stjórnarher Assads og hófu síðan umsátur um höfuðborgina Damaskus. Þann 8. desember var Assad flúinn frá Sýrlandi og höfuðborgin fallin í hendur uppreisnarmannanna. Var þar með bundinn endi á stjórn Assad-fjölskyldunnar í Sýrlandi. Assad kom í kjölfarið til Moskvu og hlaut hæli í Rússlandi.

## Tilvísanir


## Heimild
*
Leikfélag Ölfuss

**Leikfélag Ölfuss** er áhugaleikfélag í Þorlákshöfn sem var stofnað haustið 2005. Þá hafði ekki verið starfrækt leikfélag þar í um það bil 10 ár. Ákveðið var að fyrsta verkefnið yrði létt skemmtidagskrá og efnivið skyldi sækja til hippatímabilsins. Svanur Gísli Þorkelsson tók að sér að semja handrit og leikstýra. Leikfélagið fékk aðstöðu til æfinga og sýninga í Versölum, fjölnota menningarhúsnæði í eigu sveitarfélagsins Ölfuss og verkið var frumsýnt í janúar 2006. Leikfélag Ölfuss er aðili að Bandalagi íslenskra leikfélaga.

## Önnur verkefni félagsins
* 2007 Einn koss enn og ég segi ekki orð við Jónatan eftir Marc Camoletti - Leikstjóri Hörður Sigurðarson
* 2008 Mómó eða skrítin saga um tímaþjófana og barnið sem frelsaði tímann úr klóm þeirra eftir Michael Ende - Leikstjóri Hrund Ólafsdóttir
* 2009 Blúndur og blásýra eftir Joseph Kesselring - Leikstjóri Gunnar Björn Guðmundsson
* 2009 Maður í mislitum sokkum eftir Arnmund Bachman - Leikstjóri Gunnar Björn Guðmundsson
* 2010 Margt er skrýtið eftir Magnús J. Magnússon - Leikstjóri Magnús J. Magnússon
* 2010 Stútungasaga eftir Ármann Guðmundsson, Hjördísi Hjartardóttur, Sævar Sigurgeirsson og Þorgeir Tryggvason - Leikstjóri Ármann Guðmundsson
* 2011 Himnaríki eftir Árna Ibsen - Leikstjóri Gunnar Björn Guðmundsson
* 2012 Rummungur ræningi eftir Otfried Preussler - Leikstjóri Ármann Guðmundsson
* 2013 Makalaus sambúð eftir Neil Simon - Leikstjóri Guðmundur Lúðvík Þorvaldsson
* 2014 Loki Laufeyjarson eftir Guðmund Lúðvík Þorvaldsson, Gísla Björn Heimisson og Guðrúnu Sóleyju Sigurðardóttur
* 2015 Enginn með Steindóri eftir Nínu Björk Jónsdóttur - Leikstjóri F. Elli Hafliðason
Fritillaria dajinensis

***Fritillaria dajinensis*** Er Asísk tegund laukplantna af liljuætt, upprunnin úr Sichuan héraði í Kína.

*Fritillaria dajinensis* verður allt að 50 sm há. Blómin eru lútandi, grængul, með fjólubláum blettum.

## Heimildir
Fritillaria drenovskii

***Fritillaria drenovskii*** er sjaldgæf Evrópsk jurt af  liljuætt, upprunnin úr Þrakíu í norðaustur Grikklandi, svo og Blagoevgrad í suðvestur Búlgaríu.

Tegundi er skráð sem "viðkvæm" af "IUCN Red List".

## Heimildir

## Ytri tenglar
*Wildscreen Arkive Fritillaria <small>(Fritillaria drenovskii)</small>  myndir
*''Fritillaria'' Group, Alpine Garden Society, ''Fritillaria'' species D-F myndir af nokkrum tegundum ásamt  *Fritillaria drenovskii*
Fritillaria eduardii

***Fritillaria eduardii***  er tegund jurta af liljuætt, upprunnin frá mið Asíu. Hún er náskyld tegundinni, *[[Fritillaria imperialis|F. imperialis]],* Keisarakrónu."

;Undirtegundir
* *Fritillaria eduardii* var. *inodora* (Regel) Wietsma - Tajikistan, Uzbekistan
* *Fritillaria eduardii* var. *eduardii* - Tajikistan, Uzbekistan, Kyrgyzstan

## Heimildir
Fritillaria fusca

***Fritillaria fusca*** er Asísk tegund jurta af liljuætt, upprunnin frá Tíbet.

*Fritillaria fusca* verður að 22 sm há. Yfirleytt er aðeins eitt blóm, bjöllulaga, gulleitt með fjólubrúnum blettum eða mynstri.

## Heimildir
La Belle Province

**La Belle Province** eftir franska teiknarann Achdé (Hervé Darmenton) og höfundinn Laurent Gerra er 73. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 2004 og er fyrsta bókin í bókaflokknum sem ekki er teiknuð af belgíska teiknaranum Morris (Maurice de Bevere). Bókin hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.

## Söguþráður

Lukku Láki leitar útlagans Brad Garrett og tekur þátt í reiðkeppni þar sem hann grunar að Brad leynist. Þar kynnist hann Mario Bombardelli frá Québec í Kanada sem kominn er til að taka þátt í reiðkeppninni á merinni Province. Brad Garrett kemst undan, en Léttféti verður bálskotinn í Province. Þegar Mario og Province snúa aftur til Québec verður Léttfeti þunglyndur og Lukku Láki sér þann kost vænstan að ferðast til Québec með Léttfeta og hundinum Rattata. Þeir koma til bæjarins Contrecoeur og kemur þá í ljós að flokkur glæpamanna hefur herjað á bæjarbúa með póstvagnaránum og öðrum óskunda. Við þetta bætist að bíræfinn bankamaður, MCabin, er að kaupa upp öll hús og lóðir í bænum af ókunnum ástæðum og ásælist jörð Mario´s Bombardelli í nágrenni bæjarins. Í ljós kemur að MCabin stendur á bak við ránin ásamt hjálparhellu sinni, Nestor, og að tilgangur þeirra er að sölsa undir sig allt land í héraðinu þar sem áform eru uppi um lagningu járnbrautarteina frá Québec til Washington með tilheyrandi verðmætaaukningu landsins.

## Fróðleiksmolar

* La Belle Province er fyrsta Lukku Láka bókin sem ekki er teiknuð af skapara Lukku Láka, Morris, sem lést árið 2001. Þeir Achdé og Gerra voru þá ráðnir til að halda áfram að semja og teikna bækur í bókaflokknum, en Achdé hafði áður verið aðstoðarmaður Morris. Nafni bókaflokksins var breytt eftir dauða Morris í Ævintýri Lukku Láka (f. Les adventures de Lucky Luke).
* Sagan gerist að mestu leyti í Québec og hefur að geyma fjölmargar skírskotanir til sögu og menningar þessa frönskumælandi ríkis Kanada. Í sögunni háma bæjarbúar í sig poutine, þ.e. franskar kartöflur með osti og sósu, en þessi skyndibiti er upprunninn í Québec. Þá eru ýmsar persónur sögunnar skopstælingar á þekktu fólki úr lista- og menningargeiranum af frönskum eða kanadískum uppruna, t.d. söngkonunni Céline Dion og franska aktívistanum José Bové.
* Bankamaðurinn McCabin reynist vera ástríðufullur safnari muna sem tengjast sögu Villta Vestursins og hann falast eftir hinni frægu sjöhleypu Lukku Láka. Þetta er skírskotun til bókarinnar Lukku Láki og Langi Láki þar sem sjöhleypan kemur Láka að góðum notum.
* Heiti bókarinnar skírskotar í senn til Québec fylkis og til merarinnar Province sem gengur í augun á Léttfeta.
Vísnavinir

**Vísnavinir** var félag um flutning og sköpun alþýðutónlistar sem var stofnað í Reykjavík haustið 1976.  Stofnfundur var haldinn þann 25. október 1976 en félagið var  þá stofnað með tónleikum i Norræna húsinu sem haldnir voru af dönsku vísnasöngkonunni Hanne Juul, Hjalti Jón Sveinsson, Stefáni Andréssyni og Gísla Helgasyni. Markmið félagsins var skilgreint í lögum félagsins sem samþykkt voru á endanlegum stofnfundi þess 5. febrúar 1979. Félagið var stofnað að norrænni fyrirmynd og er uppruni slíkra félaga í Svíþjóð og kölluðust þau  Visans vänner. Norrænu vísnafélögin mynduðu með sér samband og voru Vísnavinir aðili að því.

Vísnavinir héldu í nokkur ár  úti mánaðarlegum vísnakvöldum á Hótel Borg og í Þjóðleikhúskjallaranum. Síðustu árin sem félagið starfaði urðu tónleikar á vegum þess færri en stærri og voru haldnir „Norrænir vísnadagar“ 1992, 1994 og 1996, viðburðurinn „Á Landinu bláa“ í tilefni af 70 ára afmæli Jónasar Árnasonar og „Franskt vísnakvöld“ 1994.

Félagið var lagt niður árið 2006.

## Heimildir
* Borgarskjalasafn Reykjavíkur, Vísnavinir 
* Ef væri ég söngvari, Vikan, 30. Tölublað (26.07.1979), Blaðsíða 2-3
* Vísnavinir í Viðey, Dagblaðið, 153. tölublað (09.07.1979), Blaðsíða 12
* Fréttatilkynning í Morgunblaðinu 6. nóvember 1977

## Tenglar

* Glatkistan
Baskar

**Baskar** (baskneska: *euskaldunak*, spænska: *vascos*, franska: *basques*) eru þjóðarbrot sem á rætur sínar að rekja til Baskalands (*Euskal Herria*), svæðis sem liggur við vesturkafla Pýreneafjalla á strönd Biskajaflóa, og nær yfir hluta af Frakklandi og Spáni. Tungumál Baska er baskneska, en hún er ekki skyld indóevrópskum málum. Talið er að tungumálið hafi verið talið á þessum slóðum fyrir komu indóevrópumanna. 

Flestir Baskar búa á Spáni, en stærstu basknesku borgirnar eru Bilbao, San Sebastian og Vitoria-Gasteiz. Í spænska hluta Baskalands eru íbúar 2.123.000. Um 33% íbúar tala basknesku, en öllum er skylt að læra spænsku samkvæmt spænsku stjórnarskránni.