open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sifjarlykill

**Sifjarlykill** (fræðiheiti *Primula veris*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

File:Red flowered cowslip.JPG|**Rauður Sifjarlykill**
File:Primula veris 170405.jpg|**Blóm sifjarlykils**Hér sést að krónublöðin eru samanvaxin við grunninn
File:Primula veris MHNT.BOT.2011.3.11.jpg|**Þroskaðir belgir og fræ**

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
Primula tibetica

*Primula tibetica* er blóm af ættkvísl lykla.  

## Tenglar
* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Mongólalykill

**Mongólalykill** (fræðiheiti *Primula vialii*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Myndir


Primula vialii (1).jpg
Primula vialii 1.jpg
Primula vialii 2.jpg
Primula vialii3.jpg
Primula vialii01.jpg
Primula vialii02.jpg


## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Dúnlykill

**Dúnlykill** (fræðiheiti *Primula villosa*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Myndir


Primula villosa (Östliche Rotdrüsen-Primel) IMG 5399.jpg
Primula villosa (Östliche Rotdrüsen-Primel) IMG 5359.jpg
Primula villosa (Östliche Rotdrüsen-Primel) IMG 5369.jpg
Primula villosa (Östliche Rotdrüsen-Primel) IMG 5379.jpg
Primula villosa (Östliche Rotdrüsen-Primel) IMG 5650.jpg
Primula villosa Atlas Alpenflora.jpg


## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Breiðulykill

**Breiðulykill** (fræðiheiti *Primula wulfeniana*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing
Breiðulykill verður 2 til 10 sm hár. Blöðin eru 2 til 4sm löng og að 1 sm breið í þéttum hvirfingum, lensulaga eða oddbaugótt. Þau eru dökkgræn og gljáandi, ekki klístruð.  Blómstöngullinn er með 1 til 3 blóm, 4 til 10mm  löng og yfirleitt lengri en blómstönglarnir. Blómkrónan er 25 til 30mm breið, rósrauð með hvítu gini.

Blómgast í maí til júlí í heimkynnum sínum en júní, júlí á Íslandi.

## Undirtegundir

* *P. w. baumgarteniana*
* *P. w. wulfeniana*

## Útbreiðsla og búsvæði
Útbreiðsla hans er í suð-austur Ölpunum í 1200 til 2200 m. h .y. sjávarmáli í grýttu torfi, skriðum og klettum. 

## Ræktun
Hefur þrifist vel á norðurlandi.

## Myndir


Primula wulfeniana (Wulfen-Primel) IMG 0732.jpg
Primula wulfeniana (Wulfen-Primel) IMG 0734.jpg
Primula wulfeniana (Wulfen-Primel) IMG 0745.jpg
Primula wulfeniana (Wulfen-Primel) IMG 0751.jpg
Primula wulfeniana (Wulfen-Primel) IMG 0758.jpg


## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Hoflykill

**Hoflykill** (fræðiheiti *Primula macrophylla*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Undirtegundir

* *P. m. atra*
* *P. m. lanceolata*
* *P. m. macrocarpa*
* *P. m. moorcroftiana*
* *P. m. ninguida*

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Glæsilykill

**Glæsilykill** (fræðiheiti *Primula pulverulenta*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Myndir


Primula pulverulenta - Botanischer Garten, Frankfurt am Main - DSC03347.JPG
Primula pulverulenta 2.jpg
Primula pulverulenta.jpg


## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Hlíðalykill

**Hlíðalykill** (fræðiheiti *Primula pedemontana*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Undirtegundir

* *P. p. apennina*
* *P. p. iberica*
* *P. p. pedemontana*

## Ræktun

Primula pedemontana 'ALBA' Flowers.jpg|Afbrigðið Alba í Göteborgs Botaniska trädgård.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Blúndulykill

**Blúndulykill** (fræðiheiti *Primula frondosa*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Undirtegundir

* *P. f. exigua*
* *P. f. frondosa*

## Ræktun

## Myndir


Primula frondosa 1.jpg
Primula frondosa 2.jpg
Primula frondosa 3.jpg

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Glóðarlykill

**Glóðarlykill** (fræðiheiti *Primula aurantiaca*) er blóm af ættkvísl lykla sem var lýst af William Wright Smith og Forrest.  

## Lýsing
Líkist glóeyjarlykli (Primula chungensis) nema miðæðastrengurinn purpuralitur. Verður 15 - 30 sm hár. Blómin venjulega brún til gul.    Litningafjöldi 2*n* = 22

## Útbreiðsla og búsvæði
Blautum engjum, rökum skógarjaðri, í 2500--3500 m.yfir sjávarmáli í suðvestur Sichuan og norðvestur Yunnan í Kína

## Ræktun
Nokkuð harðgerður en oft skammlífur. Þarf vetrarskýli á snjóléttum stöðum.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Primula alcalina

*Primula alcalina* er blóm af ættkvísl lykla sem var lýst af  A.F. Cholewa och D.M. Henderson.  

## Lýsing
Blöðin eru í hvirfingu, 1 - 4 sm löng, mjó oddbaugótt með bylgjóttum eðae tenntum kanti. Þau eru mjölvuð fyrst en verða slétt með aldrinum. Hvítleitur blómstöngullinn verður 6,5 til 24 sm á hæð, með 3 - 10 hvít blóm, 4 til 7 sm löng, mjölvuð.

## Útbreiðsla og búsvæði
Primula alcalina er upprunnin í  Idaho og  Montana. Í raun er hún aðeins staðfest í Beaverhead County. Hún hefur ekki fundist aftur á upprunalegum fundarstað sínum. Hún vex í votum basískum engjum í 1900 m til 2200 m hæð yfir sjávamáli.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Primula blinii

**Primula blinii** er blóm af ættkvísl lykla.  

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Primula cusickiana

**lykill** (fræðiheiti *Primula cusickiana*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing

## Undirtegundir

* *P. c. domensis*
* *P. c. maguirei*
* *P. c. nevadensis*

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Lakh

**Lakh** er indversk mælieining sem samsvarar 100 þúsund (100.000 eða 105). Indverska mælieiningin crore (skammstafað cr.) er 100 lakh eða 10 milljónir.
Holi

**Holi** er vorhátíð hindúa. Holi sem einnig er nefnd hátíð litanna er  haldin hátíðlega í Indlandi og Nepal og er næststærsta hátíð hindúa, aðeins Dívalí er stærri. Holi er haldin á fullu tungli í Phalunga mánuði. Kvöldið fyrir aðalhátíðina eru líkneski Holika brennd á eldi og kallast það Holika Dahan. Það tíðkast á Holi hátíðinni að strá um litadufti og sprauta með lituðu vatni.

## Tenglar
* Holi (Vefur Námsgagnastofnunar um hindúatrú)
* Prahlad og Holika (Vefur Námsgagnastofnunar um hindúatrú)
Lofnarlykill

**Lofnarlykill** (fræðiheiti *Primula amoena*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Lýsing
Lofnarlykill líkist mjög Huldulykli enda náskyldir. Blómin eru þó alltaf blá til fjólublá.

## Útbreiðsla og búsvæði
Lofnarlykill er frá suðaustur Evrópu, norðaustur Tyrklandi og Kákasus.

## Ræktun
Auðræktuð og langlíf tegund, ef þess er gætt að halda henni í góðum vexti með tíðri skiptingu.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Völvulykill

**Völvulykill** (fræðiheiti *Primula waltonii*) er blóm af ættkvísl lykla. Hann er nefndur eftir H. J. Walton, enskum lækni og náttúrufræðingi.  

## Lýsing
Illmandi blómin eru bleik til vínrauð, bjöllulaga  á 18 til 70 sm. löngum stönglum. Þau eru 7 til 30 saman. Blöðin eru í hvirfingu á stuttum vængjuðum leggjum, 3.5 til 18sm. löng og 1.2 til 4sm. breið.

## Útbreiðsla og búsvæði
Völvulykill er upprunninn frá Bútan og Sikkim þar sem hann vex á grasivöxnum hlíðum og við ár í 3900-5300 m. hæð yfir sjávarmáli.

## Ræktun
Afar harðgerð og auðræktuð tegund. Sáir sér töluvert, að minnsta kosti norðanlands og á það til að mynda blendinga með öðrum tegundum Harðgerðastur lyklanna og fer hærra upp í Himalajafjöllum en nokkur annar lykill. Blómgast í ágúst til september. 

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
* http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Walton's%20Primrose.html
Bakkalykill

**Bakkalykill** (fræðiheiti *Primula warshenewskiana*) er blóm af ættkvísl lykla.  

## Undirtegundir

* *P. w. olgae*
* *P. w. rhodantha*
* *P. w. warshenewskiana*

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Gulygla

**Gulygla** (fræðiheiti: *Noctua pronuba*) er með  48-60 mm. vænghaf. Hún er útbreidd í allri Evrópu nema lengst í norðri. Fiðrildið hefur einnig breiðst til Norður Ameríku. Hún finnst á láglendi víða um Ísland.

## Mataræði
Lirfurnar borða aðallega grasplöntur, en geta gætt sér á allskonar plöntum, til dæmis á nytjaplöntum mannsins. Líkt og öðrum fiðrildategundum neyta fullorðnar gulyglur blómsafa og eru þá einnig frjóberar.

## Útlit
Lirfurnar eru grænar á litinn þegar þær eru ungar og verða brúnni þegar þær þroskast.

Fullorðnu fiðrildin sjálf eru brúnleit vegna framvængjanna, en eru afturvængir dýrsins gulir, sem enska nafn fiðrildisins bendir einmitt til (e. *Large Yellow Underwing*). Þó eru um þrjú litaafbriðgi til; dökk, ljós og silfruð, en þó að bæði kynin geta tekið á alla þrjá búninga, birtast þeir öðruvísi á kvendýrum og karldýrum.

## Líf
Miðað við önnur fiðrildi fljúga gulyglur langt í fari og lifa einnig lengur en flest fiðrildi, en er það einnig kynbundið; karldýr geta orðið upp að 55 daga gömul, en kvendýrin upp að 75 daga gömul.

## Meindýr
Lirfur yglunnar geta orðið að meindýrum á allskonar nytjaplöntum. Í Ameríku hafa þær til dæmis herjað á refasmára og kornakra. Í Evrópu borða lirfurnar ýmsar nytjaplöntur, en sem dæmi má nefna sojabaunir, en fundust þær á baunaplöntum í Rúmeníu. Þau eru einstaklega leiðinleg meindýr að því leyti að þau þola kulda vel, og geta verið virk í 7°C hita. Talið er að bestu leiðirnar til þess að eiga við meindýralirfurnar er með skiptirækt, að nota illgresiseyði og að drepa púpur og lirfur með skordýraeitri eða gildrum með sætu fæði.

## Á Íslandi
Á Íslandi finnast þær aðallega á flugi í ágúst, og leggjast í dvala um veturinn. Þær eru aðallega á láglendinu. Þær eru þó tiltölulega sjaldgæfar á landinu. Margar gulyglur búa á landinu, en sumir einstaklingar koma einnig til landsins sem flækingar, oft í gegnum sterka vinda.

Miðað við önnur fiðrildi á Íslandi er gulyglan talin vera með þeim stærri. Þær eru lítið virkar um daginn, en flögra að nóttu til. Þar sem að ljós sjást betur um nætur laðast yglurnar oft að ljósum, bæði innan- og utandyra.

Dreifing fiðrildanna í kringum Ísland er mest á Suðvesturlandi, en dreifist svo meira í kringum jaðra landsins. Talið er að þau eru að verða algengari á landinu vegna loftslagshlýnunar.

### Jarðhitasvæði
Gulyglur laðast að hita. Á Íslandi er mikið af jarðhitasvæðum, og virðast yglurnar vilja vera á slíkum svæðum, eða nálægt gróðurhúsum á jarðhitasvæðum. Lirfurnar virðast einnig vera eins hitakærar og hafa fundist á svipuðum svæðum.

## Tilvísanir
Epica (hljómsveit)

**Epica** er hollensk symfóníu rokkhljómsveit, stofnuð af gítarleikaranum og söngvaranum Mark Jansen.
Árnes (þorp)

**Árnes** er þorp í Skeiða- og Gnúpverjahreppi. Íbúar voru 60 árið 2024. Það er kennt við eyjuna Árnes. Í Árnesi er félagsheimili, sveitarstjórn Skeiða- og Gnúpverjahrepps og grunnskólinn Þjórsárskóli. Er þar Þjórsárstofa sem sýnir ýmislegt sem viðkemur Þjórsá.  
Í Árnesi er sundlaug, tjaldsvæði, gistiheimili og söluskáli.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Heimasíða Skeiða og Gnúpverjahrepps
*Þjórsárstofa
Hélulykill

**Hélulykill** (fræðiheiti *Primula sinopurpurea*) er blóm af ættkvísl lykla.  Hann er líklega undirtegund af Mjallarlykli;Primula chionantha subsp. sinopurpurea.

## Lýsing

## Útbreiðsla og búsvæði

## Ræktun

## Tilvísanir

## Ytri tenglar

* American Primrose Society
* http://www.primulaworld.blogspot.is/
Norðfjarðargöng

**Norðfjarðargöng** eru jarðgöng sem liggja á milli Norðfjarðar (Neskaupstaðar) og Eskifjarðar. Göngin voru opnuð 11. nóvember 2017. Þau koma í stað Oddskarðsganga og vegarins um Oddskarð. 

Jarðgangagerð hófst í nóvember 2013 og framkvæmdum lauk í nóvember 2017. Sprengja þurfti 1.651 sprengingu til að grafa í gegnum fjöllin. Gegnumbrot var þann 17. september 2015. Steypun vegskála lauk í desember 2016. Göngin eru um 7,5 km að viðbættum 366 m vegskálum og eru því lengstu samfelldu tvíbreiðu jarðgöng á Íslandi.

## Sjá einnig
* Jarðgöng á Íslandi

## Heimildir
Kynjalyfið

**Kynjalyfið** (franska: *L'Élixir du Docteur Doxey*) eftir belgíska teiknarann Morris (Maurice de Bevere) er sjöunda bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1955, en sögurnar sem hún hefur að geyma birtust fyrst í teiknimyndablaðinu Sval á árunum 1952-1953. Bókin hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.

## Söguþráður

Svindlararnir Samuel Doxey og hjálparhella hans, Scraggy, ferðast milli bæja í Villta Vestrinu og reyna að græða peninga á því að selja bæjarbúum mixtúru sem sögð er lækna öll mannsins mein. Þegar Scraggy gerir þau mistök að bæta rottueitri út í mixtúruna í staðinn fyrir græna myntu veikjast íbúar í bænum Green Valley heiftarlega og þeir félagar þurfa að flýja bæinn í snatri. Á leið sinni til næsta bæjar rekast þeir á Lukku Láka sem kemur þeim til aðstoðar, en þeir launa honum hjálpina með því að ræna Léttfeta. Lukku Láki eltir Doxey og Scraggy til bæjarins Fairbank og afhjúpar svikamyllu þeirra félaga þar. Þá halda þeir áleiðis til bæjarins Sugarbowl Valley þar sem Doxey fær þá hugmynd að valda magakveisufaraldri með því að spilla bæjarlæknum og liðka þannig fyrir sölu á mixtúru sinni.

## Fróðleiksmolar

* Bókin hefur í raun að geyma tvær sögur þar sem snákaolíusölumaðurinn Samuel Doxey er í aðalhlutverki. Sú fyrri heitir á frummálinu *Lucky Luke et le Docteur Doxey* og þar segir af fyrstu kynnum Lukku Láka og Doxey. Seinni sagan, *Chasse à l'homme*, hefst á því að Doxey strýkur úr fangelsi og tekur upp fyrri iðju. Hjálparkokkurinn Scraggy kemur ekkert við sögu í seinni sögunni.
* Bókinni lýkur á svipaðan hátt og bókinni Lukku Láka og Langa Láka, þ.e. með því að Lukku Láki skýtur byssukúlu í öxl Doxey og færir hann aftur í fangelsi.
* Karakterinn Samuel Doxey kemur við sögu í tveimur kvikmyndum sem gerðar voru um Lukku Láka, þ.e. kvikmyndunum Les Dalton frá árinu 2004 og Lucky Luke frá árinu 2009. Þá birtist persónan í bókinni Jolly Jumper ne répond plus (ísl. Léttfeti svarar ekki) eftir Guillaume Bouzard sem kom út árið 2017.

## Heimildir

* Lucky Luke. The Complete Collection 3. Cinebook. 2019.
Maríulykilsætt

**Maríulykilsætt** (fræðiheiti: *Primulaceae*) er ætt jurtkennda, blómstrandi plantna, með um 24 ættkvíslir. Flestar tegundir Primulaceae eru fjölærar, þó sumar tegundir, svo sem Nónjurt, eru einærar.

## Ættkvíslir
**[[Androsace]]* L. (syn. *Douglasia*, *Vitaliana*) – Berglyklar, Glófeldur
**[[Bryocarpum]]* Hook. f. & Thomson
**[[Cortusa]]* L.  Bjöllulyklar
**[[Dionysia (plant)|Dionysia]]* Fenzl
**[[Dodecatheon]]* L. – Goðalyklar
**[[Hottonia]]* L. – hottonia
**[[Kaufmannia]]* Regel
**[[Omphalogramma]]* (Franch.) Franch.
**[[Pomatosace]]* Maxim.
**[[Primula]]* L. – Lyklar
**[[Soldanella]]* L. – Kögurklukkur
**[[Stimpsonia]]* C.Wright ex A.Gray

### Ættkvíslir taldar til Myrsinaceae
Þessar ættkvíslir, vanalega taldar til Primulaceae, ættu samkvæmt Källersjö *et al.(auk annarra) * (2000), teljast til Myrsinaceae:
**[[Anagallis]]* L. – Nónjurt og rykjurt o.fl.
**[[Ardisiandra]]* Hook. f.
**[[Asterolinon]]* Hoffmans. & Link.
**[[Badula]]* Juss.
**[[Samolus]]* L. – 
**[[Coris (plant)|Coris]]* L.
**[[Cyclamen]]* L. – Alpafjóla
**[[Glaux]]* L. – 
**[[Lysimachia]]* L. – Útlagablóm, skúfar
**[[Myrsine]]* L. – 
**[[Pelletiera]]* A. St.-Hil.
**[[Trientalis]]* L.  Sjöstjörnur

Í APG III kerfinu, eru Myrsinaceae ekki til, en ættkvíslirnar í Primulaceae, sem er í því kerfi mjög víðfeðm.

## Tilvísanir

Källersjö, M., G. Bergqvist & A. A. Anderberg. 2000. Generic realignment in primuloid families of the Ericales s. l.: a phylogenetic analysis based on DNA sequences from three chloroplast genes and morphology. *Amer. J. Bot*. 87: 1325&ndash;1341.

## Ytri tenglar
* Primulaceae in Topwalks 
* Primulaceae at USDA 
* Primulaceae (RBG Kew)
Daisy Town

**Daisy Town** eftir Morris (Maurice de Bevere) og René Goscinny er 51. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1983 og er byggð á samnefndri teiknimynd um Lukku Láka frá árinu 1971. Bókin hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.

## Söguþráður

Á leið sinni yfir þurra gresjuna í Villta Vestrinu koma landnemar í vagnalest auga á einmana lilju og ákveða að reisa bæ á staðnum og kenna við blómið. Bærinn er vart risinn þegar alls kyns glæpalýður fer að venja komur sínar þangað með tilheyrandi róstum og byssubardögum. Þegar Lukku Láki kemur til Daisy Town og bæjarbúar sjá að hann á í fullu tré við óbótamennina er honum boðin staða skerfara í bænum. Lukku Láki hreinsar til í bænum, en á sama tíma fréttist af Daltón bræðrum í nágrenninu sem veldur skelfingu meðal bæjarbúa. Eftir nokkrar rimmur eru Daldónarnir hraktir burt úr bænum og lenda þá í klóm indíána. Jobbi grípur tækifærið og fær indíánanna til að segja bæjarbúum stríð á hendur.

## Fróðleiksmolar

* Daisy Town er endurgerð samnefndrar fransk-belgískrar teiknimyndar um Lukku Láka frá árinu 1971 sem gerð var eftir handriti Morris og Goscinny. Er bókin af þessum sökum talsvert frábrugðin öðrum bókum í ritröðinni og ber þess merki að vera að uppistöðu til kvikmyndahandrit. Bókin var teiknuð af Pascal Dabére, aðstoðarmanni Morris, og eru teikningarnar hrárri og einfaldari en oftast áður. Þá er söguþráður bókarinnar samsuða úr nokkrum eldri sögum um Lukku Láka, t.d. Óaldarflokki Jússa Júmm og Allt í sóma í Oklahóma. Margar persónur bókarinnar eiga sér jafnframt fyrirmyndir í eldri bókum, t.d. í Grænjaxlinum.
* Í einum ramma bókarinnar hefur gleymst að teikna byssu Lukku-Láka í byssuslíður hans. Sjá bls. 4.
* Þegar bókin kom út á ensku árið 2016 var kápumyndinni breytt og sígarettan fjarlægð ásamt hauskúpureyknum.
* Árið 1991 var sagan kvikmynduð í kvikmyndinni Lucky Luke með ítalska leikaranum Terence Hill í aðalhlutverki.
Cristóbal Bencomo y Rodríguez

**Cristóbal Bencomo y Rodríguez** (30. ágúst 1758 í San Cristóbal de La Laguna, Tenerífe — 15. apríl 1835 í Sevilla) var spænskur prestur og skriftafaðir Ferdinands 7. konungs Spánar. Hann gegndi einni af mikilvægustu stöðum kaþólsku kirkjunnar á Spáni.

Bencomo y Rodriguez var skipaður erkibiskup af Heraklea af Píusi 7. páfa og var drifkrafturinn á bak við stofnun La Laguna-háskóla, sem var fyrsti háskólinn á Kanaríeyjum, og biskupsdæmis í San Cristóbal de La Laguna. Fram að því hafði verið biskupsdæmi á Kanaríeyjum með aðsetur í Las Palmas de Gran Canaria. Biskupsdæmið nýja náði yfir eyjarnar Tenerífe, La Palma, La Gomera og El Hierro.

Bencomo hlaut orðu Karls 3. Árið 1818 bað Ferdinand 7. Bencomo y Rodriguez að vera hluti af Spænska rannsóknarréttinum, en hann afþakkaði það. 

## Tilvísanir
Biskupsdæmi í San Cristóbal de La Laguna

**Biskupsdæmið í San Cristóbal de La Laguna** (*Diócesis de San Cristóbal de La Laguna*) einnig þekkt sem **Biskupsdæmi í Tenerife** (*Diócesis de Tenerife*) er kaþólskt biskupsdæmi í Spánn. Það er staðsett á Kanaríeyjum og nær yfir eyjarnar: Tenerife, La Palma, La Gomera y El Hierro. Höfuðstöðvar þess er staðsett í borginni San Cristóbal de La Laguna (Tenerife).

## Saga
Kristni kom til vestureyja Kanaríeyja árið 1496 með konungsveldinu Kastilíu og landvinningum eyjunni Tenerife. Þangað til voru eyjarnar byggðar af Guanche frumbyggjum, þeir höfðu polytheistic trú.

Biskupsdæmi var byggt upp á Tenerife stuttu eftir landvinninga á Kanaríeyjum. Alonso Fernández de Lugo sem lagði undir sig Tenerife krafðist þess 1513að reisa nýtt biskupsdæmi á eyjunni Tenerife. Sköpun biskupsdæmis þar átti sér ekki stað fyrr en á nítjándu öld. vegna andstöðu biskups Kanaríeyja sem var með höfuðstöðvar í Las Palmas de Gran Canaria.

Árið 1818, báðu kirkjuyfirvöld og stjórnvöld á Tenerife páfann um að fá að stofna nýtt biskupsdæmi. Þau höfðu stuðning Ferdinand 7. konungs. Viðbrögð páfa voru jákvæð. Hinn 1. febrúar 1819 samþykkti Píus 7. páfi skiptingu biskupsdæmis Kanaríeyja í tvö biskupsdæmi. Milli febrúar og desember 1819 skapaðist þetta biskupsdæmið. Cristóbal Bencomo y Rodríguez átti stóran þátt í því en hann var erkibiskup af Heracleu og skriftafaðir Ferdinand 7.

## Biskupar

* Luis Antonio Folgueras y Sión (1824 - 1848)
* Ildefonso Joaquín Infante y Macías, O.S.B. (1877 - 1882)
* Jacinto María Cervera y Cervera (1882 - 1885)
* Ramón Torrijos y Gómez (1887 - 1894)
* Nicolás Rey y Redondo (1894 - 1917)
* Gabriel Llompart y Jaume Santandreu (1918 - 1922)
* Albino González y Menédez Reigada, O.P. (1924 - 1946)
* Domingo Pérez Cáceres (1947 - 1961)
* Luis Franco Cascón, C.SS.R. (1962 - 1983)
* Damián Iguacén Borau (1984 - 1991)
* Felipe Fernández García (1991 - 2005)
* Bernardo Álvarez Afonso (2005 - 2024)
* Eloy Alberto Santiago Santiago (2025 - )

## Helstu musteri
* Dómkirkjan í San Cristóbal de La Laguna
* Basilíka í Candelaria
* Kirkja Meyfæðingarinnar (San Cristóbal de La Laguna)
* Kirkja Meyfæðingarinnar (Santa Cruz de Tenerife)

## Heilagir biskupsdæmisins
* Pedro de Betancur helgi
* José de Anchieta helgi
* María de Jesús de León y Delgado

## Tilvísanir
Fjarðarheiðargöng

**Fjarðarheiðargöng** eða **Seyðisfjarðargöng** eru möguleg jarðgöng sem myndu liggja á milli Egilsstaða og Seyðisfjarðar. Þau myndu koma í stað vegar um Fjarðarheiði, sem liggur í 620 metra hæð þar sem erfið færð getur varað stóran hluta ársins. Göngin yrðu rúmir 13 km að lengd og mun lengri en önnur veggöng sem gerð hafa verið á Íslandi hingað til.

Ýmsir jarðgangakostir hafa verið til skoðunar til að auka öryggi og rjúfa vetrareinangrun Seyðisfjarðar síðan á 9. áratug 20. aldar. Í skýrslu samgönguráðuneytisins frá árinu 1987 kom fram að jarðgöng undir Fjarðarheiði ættu að vera í forgangi, en ýmsar aðrar útfærslur hafa svo komið skoðunar þar sem gerð yrðu jarðgöng milli Seyðisfjarðar og Mjóafjarðar og þaðan yfir í Eyvindarárdal ofan Egilsstaða og til Norðfjarðar. Niðurstaða skýrslu EFLU verkfræðistofu sem unnin var fyrir samgönguráðuneytið 2011 var að betri tenging fengist milli byggðarlaga á Austurlandi með Fjarðarheiðargöngum en með jarðgöngum til Mjóafjarðar og þaðan undir Mjóafjarðarheiði.

Fyrstu rannsóknarboranir vegna Fjarðarheiðarganga fóru fram 2016. Í samgönguáætlun 2020-2034 sem samþykkt var á Alþingi í júní 2020 áttu Fjarðarheiðargöng að vera næstu jarðgöng sem farið yrði í á eftir Dýrafjarðargöngum. Þá var einnig gert ráð fyrir að jarðgöng frá Seyðisfirði til Mjóafjarðar (Seyðisfjarðargöng) og frá Mjóafirði til Norðfjarðar (Mjóafjarðargöng) myndu koma strax í kjölfarið á Fjarðarheiðargöngum á 3. tímabili samgönguáætlunarinnar (2030 til 2034). Vinna við umhverfismat Fjarðarheiðarganga hófst 2020. Í því mati var gert ráð fyrir 13,3 km löngum jarðgöngum sem myndu kosta 41 milljarð á verðlagi 2021. 

Fjarðarheiðargöng voru tilbúin til útboðs 2023 en þá stóð á fjármögnun þeirra. Eftir stjórnarskipti í kjölfar alþingiskosninganna 2024 lét Eyjólfur Ármannsson samgönguráðherra í ljós þá skoðun að hann væri óbundinn af forgangsröðun gildandi samgönguáætlunar og boðaði nýja forgangsröðun jarðganga í uppfærðri samgönguáætlun. Tillaga ráðherra að uppfærðri samgönguáætlun fyrir tímabilið 2026-2040 kom fram í desember 2025 og með henni var fallið frá gerð Fjarðarheiðarganga á gildistíma áætlunarinnar en tilgreint var að þau yrðu áfram til skoðunar.

## Tilvísanir
Secondigliano

**Secondigliano** er eitt af úthverfum Napólí.

Talið er að uppruna heitisins yfir svæðið megi rekja til þess að það hafi verið kallað *secondo miglio* „önnur mílan“ þar sem annar mílusteinninn á gömlu leiðinni til Capua var á svæðinu, en aðrar getgátur eru ennfremur til um heitið.

Úthverfið er eitt af yngri úthverfum Napólí byggt á áttunda og níunda áratugnum.

Svæðið á við umtalsverð félagsleg vandamál að stríða svo sem hátt atvinnuleysi, mikið skróp úr skóla, brottfall úr skóla, eiturlyf og brotastarfssemi.
Napólí

**Napólí** er borg í héraðinu Kampaníu á Suður-Ítalíu. Napólí er þriðja stærsta borg landsins með rúmlega 900 þúsund íbúa (2022), en á stórborgarsvæðinu búa rúmlega 3 milljónir. Borgin er um 2.500 ára gömul og er ein af elstu borgum heims með samfellda byggð. Heitið Napólí er dregið af grísku heiti borgarinnar Νεάπολις *Neápolis* „Nýjaborg“.

## Íþróttir
### Knattspyrna
*SSC Napoli

## Tilvísun
La Corde du pendu et autres histoires

**La Corde du pendu et autres histoires** (ísl. Hengingarsnaran og fleiri sögur) eftir Morris (Mauride de Bevere), René Goscinny, Vicq, Bob de Groot, Dom Domi og Martin Lodewijk er 49. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1982, en nokkrar af sögunum sem hún hefur að geyma höfðu áður komið fyrir sjónir lesenda í teiknimyndablaðinu Sval á árunum 1979 og 1980.

## Sögurnar

Bókin hefur að geyma sex styttri sögur um Lukku Láka eftir ýmsa höfunda. Í fyrstu sögunni (La Corde du pendu eftir Vicq) kemur Lukku Láki meintum hestaþjófi, sem á að hengja í hæsta gálga, til bjargar. Önnur sagan (Les Dalton prennent le train eftir Goscinny) fjallar um lestarrán Daldóna. Þriðja sagan (La mine du chameau eftir Dom Domi) segir af kynnum Lukku Láka af úlfaldasölumanni frá miðausturlöndum sem heimsækir Villta Vestrið. Í fjórðu sögunni (Règlement de comptes eftir Lodewijk) verður dansmey ástfangin af Lukku Láka sem veldur mikilli afprýðisemi hjá öðrum aðdáanda hennar. Í fimmtu sögunni (La bonne parole eftir Bob de Groot) fær predikari einn þá hugmynd í kollinn að breiða út fagnaðarerindið á slóðum Apasa. Sjötta og síðasta sagan (Li-Chi's story) fjallar um kínverja sem kemur til Villta Vestursins að freista gæfunnar.

## Fróðleiksmolar

* Sagan um úlfaldasölumanninn er lauslega byggð á sögu Tyrkjans Hadji Ali (1828-1902) sem var ráðinn af Bandaríska hernum árið 1856 til að hafa umsjón með tilraunaverkefni sem fólst í því að nota úlfalda til vöruflutninga í suðvesturríkjum Bandaríkjanna. Herinn keypti fjölda úlfalda í þessu skyni, en tilraunin mislukkaðist á endanum.
* Höfundur sögunnar um úlfaldasölumanninn var belgíski teiknimyndasöguhöfundurinn Dom Domi (Dominique Vandael). Hann samdi nokkrar styttri sögur um Lukku Láka fyrir Morris á þessum tíma, en La mine du chameu var sú eina sem Morris notaði í bókinni. Þegar bókin L'Artiste peintre kom út um 20 árum síðar sakaði Dom Domi þá félaga Morris og Bob de Groot um að hafa stolið hugmyndinni að þeirri sögu frá sér.
* Í sögunni Règlement de comptes er söngkonan Lára Leggjafagra í aðalhlutverki, en hún hafði birst áður í bókinni Stórfurstinn.

## Íslensk útgáfa

Tvær af sögunum í bókinni, þ.e. La bonne parole og Li-Chi's story, birtust í íslenskri þýðingu í bókinni Á léttum fótum. Spes tilboð sem Fjölvi gaf út árið 1982. Aðrar sögur í bókinni hafa ekki komið út í íslenskri þýðingu.
Lengjubikar kvenna í knattspyrnu 2016

**Lengjubikarinn** eða Deildarbikarkeppni kvenna í knattspyrnu, er haldin í 16. sinn upphafi árs 2016.

29 lið leika í keppninni sem að spiluð er í þremur deildum; A, B og C. Sigurvegari er krýndur í hverri deild fyrir sig.

Þann 30. apríl tryggði ÍBV sér sigur í A-deild Lengjubikarsins með 3-2 sigri á liði Breiðabliks.

Valur var krýnt sigurvegari í B-deild Lengjubikarsins eftir að hafa unnið riðilinn með fullt hús stiga.

Þann 3. maí tryggðu Haukar sér sigur í C-deild Lengjubikarsins eftir 2-0 sigur á Keflavík.

## A deild
Sex efstu liðin í Úrvalsdeildinni 2015 léku í A deild Lengjubikarsins. Spilað var í einum riðli og unnu fjögur efstu liðin sér sæti í undanúrslitum.

### Riðlakeppni
*Lokaniðurstaða*

### Úrslit
#### Undanúrslit

#### Úrslitaleikur

### Markahæstu Leikmenn
*Lokaniðurstaða*

## B deild
Sex neðstu liðin í Úrvalsdeildinni 2015 léku í B deild Lengjubikarsins ásamt tveimur efstu liðunum í 1. deild kvenna 2015. Spilað var í einum riðli og var lið Vals krýnt sigurvegari.

### Riðlakeppni
*Lokaniðurstaða*

### Markahæstu Leikmenn
*Lokaniðurstaða*

## C deild
Liðin í 1. deild kvenna, fyrir utan tvö efstu liðin frá 2015, mynduðu C deild Lengjubikarsins. Leikið var í þremur riðlum og komust fjögur lið í undanúrslitin.
### Úrslit
#### Undanúrslit

#### Úrslitaleikur

## Tilvísanir
Borgunarbikar kvenna í knattspyrnu 2016

**Borgunarbikarinn**, Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu, verður haldin í 36. sinn sumarið 2016.

Fyrsta umferð keppninnar hefst 8. og 9. maí. Þá munu liðin í 1. deild hefja leik.
Liðin í Úrvalsdeildinni koma inn í keppnina í 16-liða úrslitum 11. og 12. júní.

Stjarnan er núverandi bikarmeistari eftir sigur á Selfossi í úrslitaleiknum 2015.

## 16-liða úrslit

## 8-liða úrslit

## Undanúrslit

## Úrslitaleikur

## Markahæstu leikmenn
*Staðan eftir 12. ágúst 2016*

## Tilvísanir
Fjallareynir

***Fjallareynir*** (fræðiheiti *Sorbus commixta*) er tegund trjáa í rósaætt, upprunnin frá Japan, Sakhalin og Kóreu.

## Orðsifjar
Seinni hluti fræðiheitisins; *commixta* þýðir blandað eða flækt saman.

Japanska heitið, **, þýðir bókstaflega "sjö (sinnum í) arininn" og vísar til eiginleika hans sem eldiviðar, þar sem hann brennur ekki alveg upp í arineldi jafnvel eftir endurtekna notkun.

## Lýsing
Fjallareynir er smátt til meðalstórt tré sem verður 7 - 10 m hátt, sjaldan 18 m, með ávalri krónu. Börkur er brúnleitur á ungum greinum og verður silfurgrár með aldrinum. Blöðin eru fjöðruð, 20 - 30 sm löng. Blöðin samanstanda af 11-17 smáblöðum, hvert 4 - 7sm langt og 1 - 2,5 sm breitt, sagtennt; Þau verða rauð til purpuralit að haust. Blómin eru 6–10 mm að þvermáli; þau eru í hálfsveip sem er 9 - 15 sm að þvermáli. Berin að hausti eru skær rauðgul til rauð, 7 - 8 mm að þvermáli.

Plöntur frá Hokkaidō, Kúrileyjum og Sakalínfylki eru stundum taldar sér undirtegund: *Sorbus commixta* var. *sachalinensis*, með stærri smáblöðum; að 9 sm löng.

## Ræktun
Hann er lítið þekktur á Íslandi en hefur reynst vel í Grasagörðunum. Tré í Danmörku eru jafnan ágrædd á Sorbus aucuparia.

## Tilvísanir
Skipper Klement

**Skipper Klement** var foringi í bændauppreisn í Danmörku.
Þann 16. október 1534 sigraði bændaher Klemens jóskan  her sem sendur var til að berja niður bændauppreisnina. Bardaginn var nálægt Álaborg norðan við Svenstrup. Í nokkra mánuði barðist bændaherinn í stórum hluta af Norður-Jótlandi. Johan Rantzau herforingi Kristjáns 3.  þvingaði bændaherinn aftur til Álaborgar og réðist á borgina  18. desember 1534. Klement var tekinn til fanga og var hálshöggvinn og líkið brytjað niður  þann 8. september 1536 og síðan stjaksett við  Viborg Landsting.
## Heimild
* Bændauppreisnin í Þýzkalandi og Danmörku; Hver var Skipper Klement,Fálkinn, 47. Tölublað (21.11.1941)
Dvergnykurrós

Dvergnykurrós er vatnaplanta af nykurrósaætt. 

Image:Nuphar pumilum1.jpg
Image:Nuphar pumilum2.jpg
Image:Yellowwaterlili.jpg


## Tilvísanir
Silfurhnappur

**Silfurhnappur** (Achillea ptarmica) er fjölær jurt af körfublómaætt. Blómin hvít en stilkurinn og laufin græn. Aðalblómgunartíminn er í júlí. Hæð plöntunnar er 20 - 40 sentimetrar. Silfurhnappur er algengur um mestalla Evrópu, og hefur slæðst úr ræktun á mörgum stöðum á Íslandi. 

Hann er útbreiddur á villtu landi í Árnessýslu, einkum meðfram Hvítá og Ölfusá og vex einnig  oft við gömul eyðibýli. Blómkörfur eru líka blómkörfum vallhumals. 

Í görðum er aðallega ræktað fyllt afbrigði: A. P. ´Flore pleno´

## Heimildir
Fjallaliðfætla

**Fjallaliðfætla** (fræðiheiti: *Woodsia alpina*) er sjaldgæfur burkni af fjöllaufungsætt. Hún finnst á Íslandi og fylgir hér útbreiðslu liðfætlu.

## Heimildir
Tófugras

**Tófugras** (fræðiheiti: *Cystopteris fragilis*) er algengasti burkni á Íslandi og eina burknategundin sem finnst í öllum landshlutum. Tófugras vex í hraungjótum, klettum, urðum og hellisskútum, oft þar sem nokkurs skugga gætir. Það er algengt frá sjávarmáli upp í 700-800 metra hæð en hefur hæst fundist í 1050 metra hæð við Öskju og í um 900 metra hæð við Tungnafellsjökul.

Tófugras getur líkst öðrum burknategundum. Lítil eintök tófugrass minna á aðra smávaxna burkna, til dæmis liðfætlu, en þekkist best á því að blaðkan en alveg hárlaus, en blaðka liðfætlu hefur lítið eitt af hárum eða flösu.

Þessi tegund af burkna er með smá gró undir blaðinu sem ferðist með vindinum. Gróin verða til forkím þar svokallaðar sæðisfrumur bindast saman til að  æxlunarkerfið í tófugrasinu endurtekur sig.

Tófugras er hýsill fyrir tófugrasryð, sjúkdómsvaldandi svepp af stjarnryðsætt sem finnst meðal annars á Íslandi.

## Tilvísanir
Skollafingur

**Skollafingur** (Fræðiheiti: *Huperzia selago*) er jurt af jafnaætt sem vex víða á Íslandi að undanskildu flatlendinu milli Ölfusár og Markarfljóts.

Eldri nöfn fyrir skollafingur eru vargslappi, tröllafótur, hrossajafni og villiviðargras.

## Tilvísanir
Mosajafni

Mosajafni er eina tegund ættkvíslarinnar sem vex á Íslandi.
 
## Tilvísun

* Den virtuella floran - Dvärglummer
Gillon

**Gillon** er 4. sólóplata Gísla Þórs Ólafssonar. Hún kom út þann 21. apríl 2016 undir flytjandanafni Gísla, Gillon. 
Á plötunni eru 8 lög og textar eftir Gísla Þór, utan við 2 ljóð eftir Ingunni Snædal.
Upptökur fóru fram í Stúdíó Benmen á Sauðárkróki og var upptökustjórn í höndum Sigfúsar Arnars Benediktssonar.
Ljósmynd á umslagi: Hjalti Árnason.
Í febrúar 2020 var platan sett á Spotify.

## Lagalisti
*Sumar

*Glaður í sól

*Komin til að vera, nóttin (ljóð: Ingunn Snædal)

*Svo blindur

*My Special Mine

*Hin eina sanna

*Erfiðar gáttir

*Mannaþefur í kolli mínum (ljóð: Ingunn Snædal)

## Hljóðfæraleikur
* Gísli Þór Ólafsson

* Sigfús Arnar Benediktsson

## Ytri tenglar
Umfjöllun um diskinn eftir Jens Guð

Hin eina sanna

Svo blindur

My Special Mine

Platan á Spotify: Gillon
Síberíulerki

**Síberíulerki** er stórvaxin einstofna lerkitegund sem nær 30-40 metra hæð. Útbreiðslusvæði frá Arkhangelsk-fylki í N-Rússlandi og austur í Yenisei dal í mið Síberíu, þar sem það blandast við Dahúríulerki (L. gmelinii) sem tekur við því í austur Síberíu; blendingurinn gengur undir nafinu Larix × czekanowskii. Vöxtur er hraður í æsku en dregur úr honum með aldri. Ekki eru allir sammála um að munurinn á rússalerki og síberíulerki sé nægur til að réttlæta aðskilnað í tvær tegundir. 

## Á Íslandi
Síberíulerki var gróðursett fyrst hér á landi 1922 og hefur náð yfir 20 metra hæð. Mikið var gróðursett af síberíulerki á árunum 1950-1990 en nánast ekkert síðan. Rússalerki, náskylt afbrigði, hefur tekið við síðan enda betur aðlagað að veðurfari.

Árin 1997 og 2005 var rússalerki valið tré ársins af Skógræktarfélagi Íslands.

## Tengt efni
*Listi yfir tré á Íslandi sem hafa náð 20 metra hæð

## Tilvísanir
Japanslerki

**Japanslerki** (*larix kaempferi*) er lerkitegund sem vex í fjöllum Honshu-eyju Japans.

## Tenglar
Lerkitegundir - Skógrækt ríkisins
Larix himalaica

***Larix himalaica*** er tegund af berfrævingum í ættkvíslinni Larix. Það er upprunnið frá Jilong og Dingri svæðunum í Nepal og Tíbet.

## Tilvísanir
Mýralerki

**Mýralerki** (*Larix laricina*) er lerkitegund með víða útbreiðslu í Norður-Ameríku, frá Alaska að Nýfundnalandi. Það þekur stóran hluta Kanada og nokkurt svæði í norðaustur-Bandaríkjunum. Það er fremur lítið tré með mjóa krónu sem vex hægt. Vex það ekki vel í mýrum þrátt fyrir nafnið.

## Tilvísanir
Fjallalerki

**Fjallalerki** (*larix lyalli*) er lerkitegund sem vex í fjallendi Norður-Ameríku (Klettafjöll og Fossafjöll).  Það er einstofna tré með mjóa og óreglulega krónu og nær allt að 25 metrum að hæð.
 
## Tilvísanir
Risalerki

**Risalerki** er stórvaxnasta lerkitegundin. Það er einstofna tré með reglulega krónu og vex í fjöllum í norðvesturhluta Bandaríkjanna og í suðurhluta Bresku Kólumbíu. Það vex aðallega í Klettafjöllum en t.d. líka í Fossafjöllum. Það verður vanalega  30 til 55 metrar fullvaxið en getur náð rúmum 60 metrum.

## Á Íslandi
Lítil reynsla er af því á Íslandi. Hugsanlega má finna megi kvæmi innan útbreiðslusvæðis risalerkis sem geta lifað og vaxið nægilega vel á Íslandi til að þau nýtist a.m.k. í trjárækt eða skógrækt. Risalerki hefur svipaða aðlögun að veðurfari og evrópulerki, þ.e. vex yfirleitt of lengi fram eftir hausti, en er mun beinvaxnara þrátt fyrir það. Virðist það þó vera viðkvæmt fyrir bæði nála- og átusjúkdómum hérlendis, sem evrópulerki er ekki.

## Tilvísanir
Flutningahjól

**Flutningahjól** er reiðhjól (tvíhjól eða þríhjól) sem er hannað til vöruflutninga og er þannig búið kassa eða palli. Stellið og keðjudrifið eru hönnuð með aukna burðargetu í huga. Kristjaníuhjól eru þekkt gerð flutningaþríhjóla með kassa að framan. Löng flutningahjól þar sem pallur er á milli stýris og framhjóls sem eru tengd saman með teinum, eru algeng tegund flutningahjóla.
BMX-hjól

**BMX-hjól** eru reiðhjól hönnuð fyrir torfærukeppnir og áhættuhjólreiðar. BMX stendur fyrir *bicycle motocross* eða torfæruhjólreiðar. Einkenni BMX-hjóla eru lítil grind og dekk, hátt stýri og lágt sæti. Sum hjól eru með rörum út frá öxli afturhjólsins til að standa á þegar stokkið er á hjólinu. Oftast er reynt að hafa hjólin eins létt og einföld og hægt er. BMX-hjól eru oftast án bremsa, gírskipta og fríhjóls svo hægt sé að snúa stýrinu í hring og hjóla bæði aftur á bak og áfram.
La Ballade des Dalton et autres histoires

**La Ballade des Dalton et autres histoires** eftir Morris (Maurice de Bevere), René Goscinny og Greg er 55. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1986, en sögurnar sem hún hefur að geyma höfðu áður komið fyrir sjónir lesenda í teiknimyndablaðinu Sval og fleiri tímaritum á árunum 1978-1980.

## Sögurnar

Bókin hefur að geyma fjórar styttri sögur um Lukku Láka. Fyrsta sagan (La Ballade des Dalton) er endurgerð samnefndrar kvikmyndar um Lukku Láka frá árinu 1978. Í tengslum við gerð kvikmyndarinnar kom árið 1978 út myndskreitt saga um Lukku Láka, Þjóðráð Lukku Láka, sem Fjölvi gaf út í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen sama ár. Í sögunni er frændi Daldónanna, Henry Dalton, hengdur fyrir margvíslega glæpi. Hann hafði auðgast mjög á löngum glæpaferli og arfleiðir Daldónana að öllum auðæfunum með því skilyrði að þeir drepi dómarann og kviðdómendurna átta, sem dæmdu hann til dauða. Í erfðaskránni er einnig sett það skilyrði að Lukku Láki fylgi Daldónunum og sjái til þess að skilyrði erfðaskrárinnar séu uppfyllt. Að öðrum kosti renni auðæfin til góðgerðarmála. Daldónarnir flýja úr fangelsinu og hefjast handa við að hafa uppi á Lukku Láka og væntanlegum fórnarlömbum sínum. Léttfeti er í aðalhlutverki í annarri sögunni (Un amour de Jolly Jumper) þar sem hann glímir við þunglyndi og sömuleiðis í þriðju sögunni (Grabuge à Pancake Valley) þar sem honum er rænt. Fjórða sagan (L' École des Shérifs) fjallar um lögregluskóla sem Lukku Láki tekur þátt í að koma á fót.

## Fróðleiksmolar

* Belgíski myndasöguhöfundurinn og teiknarinn Greg (1931-1999) er höfundur annarrar sögunnar í bókinni (Un amour de Jolly Jumper). Hann var einkum þekktur fyrir sögur sínar um Alla Kalla auk þess að vera handritshöfundur nokkurra ævintýra um Sval og Val. Un amour de Jolly Jumper er eina Lukku Láka sagan sem hann samdi.
* Morris er sjálfur höfundur þriðju sögunnar í bókinni (Grabuge à Pancake Valley). Hún er upprunalega frá árinu 1955 og birtist í teiknimyndablaðinu Risque-Tout sama ár, en Morris endurteiknaði söguna árið 1980.

## Íslensk útgáfa

Tvær af sögunum í bókinni, þ.e. La Ballade des Dalton og L'École des shérifs, birtust í íslenskri þýðingu í bókinni Á léttum fótum. Spes tilboð sem Fjölvi gaf út árið 1982. Aðrar sögur í bókinni hafa ekki komið út í íslenskri þýðingu.
Goðalyklar

**Goðalyklar** (fræðiheiti: *Dodecatheon*) er ættkvísl jurtkenndra blómstrandi plantna af Maríulykilsætt. Tegundirnar eru með blöðin í hvirfingu niður við jörð og lútandi blóm á enda langs blómstönguls sem kemur úr  miðri blaðhvirfingunni. Ættkvíslin er afmörkuð að mestu við Norður Ameríku og hluta notrðaustur Síberíu. Nokkrar tegundir eru ræktaðar vegna skrautlegrar og sérstakrar blómgerðar.

## Flokkun

Goðalyklar er skyld ættkvíslinni Lyklar; í raun, er *Dodecatheon* líklega  undirættkvísl af *Primula*; *Primula* subg. *Auriculastrum* sect. *Dodecatheon* (L.) A.R.Mast & Reveal.

## Tegundir
Það eru 17 tegundir:

## Tilvísanir

## Tenglar

*Treatment from the Jepson Manual
*ITIS 23943 
*Oregon Flora Project
Knappareynir

**Knapparreynir** (*Sorbus americana*) er reynitegund.

## Lýsing
Knappareynir er tiltölulega lítið tré, nær aðeins 12 metra hæð. Hann nær sinni mestu hæð á norðurströnd Huron-vatns og Superior-vatns.[4]

Hann líkist mikið ilmreyni (Sorbus aucuparia).
* Börkur: Ljósgrár, sléttur, yfirborð hreistrað. Árssprotar eru hærðir fyrst, seinna sléttir, brúnir með rauðum blæ og korkblettum, loks verða þær dekkri og pappírskennt ysta lagið skilst auðveldlega frá.
* Viður: Ljós brúnn; léttur, mjúkur, þéttur en lélegur. Sp. gr., 0.5451; þyngd á cu. ft., 33.97 lbs.
* Vetrarbrum: dökk rauð, hvassydd,  0,6 til 1,9 á lengd. Innri brumhlífarblöð eru mjög loðnar og stækka með sprotanum. 
* Blöð:  Stakstæð, samsett - fjaðurlaga, 15 til 25 sm löng, með mjóum, grópuðum blaðstilk. Smáblöð 13 til 17 talsins lensulaga eða langegglaga, 5 - 7,5 sm löng, breidd helmingur til tveir þriðju af lengd, fíntennt nær að grunni, legglaus, endasmáblaðið stundum á legg 1,5 sm löngum. Þau koma úr bruminu með fíngerðri hæringu, samanbrotin; fullútsprungin eru þau slétt, dökk gulgræn að ofan og ljósari að neðan. Haustlitur er hreingulur. Axlarblöð eru blaðlaga og skammlíf.
* Blóm: Júlí, eftir að blöðin eru útsprungin. Hvít, í flötum hálfsveip, allt að 14sm í þvermál.
* Ber: Nær kúlulaga, 7,5 til 8 sm í þvermál, í klösum. Þroskast í október og standa á trénu allan veturinn. Aldinin eru æt en súr, með mikilli eplasýru (e. malic acid).[4]
Litningafjöldi 2n=34

## Útbreiðsla
Upprunninn úr austurhluta Norður-Ameríku;
* Austur-Kanada – Nýja-Brúnsvík, Nýfundnaland, Nova Scotia, Ontarió, Prince Edward eyju, Quebec[5]
* Norðaustur-Bandaríkin – Connecticut, Maine, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, Pennsylvania, Vermont
* Norður til mið-Bandaríkin – Illinois [n. (Ogle Co.)], Michigan, Minnesota, Wisconsin. skráð sem í hættu af Illinoisríki[6]
* Suðaustur-Bandaríkin – Appalasíafjöll, Georgía, Maryland, Norður Karólína, Tennessee, Virginía, Vestur-Virginía

## Ræktun
### Erlendis
Knappareynir er ræktaður sem skrauttré í einka- og almenningsgörðum. Hann kýs raka og frjóan jarðveg, jafnvel við mýrajaðar, en nýtur sín í grýttum fjallshlíðum. Afbrigði af honum (*Sorbus americana* 'Dwarfcrown') er nokkuð notað í görðum og sem götutré.[8]

### Á Íslandi
Hefur reynst harðgerður og þrifist mjög vel. Aðallega til í grasagörðum.

## Myndir

American Ash (Sorbus americana) Fruit (12786)-Relic38.JPG
Sorbus americana.png
Sorbus americana Wien.jpg
Sorbus americana, Whitefish Island 3.JPG
Sorbus americana, Whitefish Island 1.JPG
Sorbus americana, Pancake Bay 1.jpg

## Tilvísanir
Lilja Alfreðsdóttir

**Lilja Dögg Alfreðsdóttir** (f. 4. október 1973) er íslensk stjórnmálakona sem hefur verið formaður Framsóknarflokksins frá árinu 2026. Hún var áður varaformaður flokksins frá 2016 til 2026 og þingmaður í Reykjavíkurkjördæmi suður frá 2016 til 2024. Hún var Utanríkisráðherra frá 2016 til 2017, Menntamálaráðherra frá 2017 til 2021 og Menningar- og viðskiptaráðherra frá 2021 til 2024.

Lilja lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1993, BA í stjórnmálafræði frá Háskóla Íslands árið 1998 og lauk síðar MA-gráðu í alþjóðahagfræði frá Columbia háskóla í Bandaríkjunum og hefur starfað hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, Seðlabanka Íslands og var efnahagslegur ráðgjafi Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar forsætisráðherra. Lilja var Utanríkisráðherra í ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks frá 2016 til 2017 og var kjörin varaformaður Framsóknarflokksins í október 2016. Hún varð síðan Mennta- og menningarmálaráðherra frá 2017 til 2021 og Menningar- og viðskiptaráðherra frá 2021 til 2024 í ríkisstjórnum Katrínar Jakobsdóttur og Bjarna Benediktssonar. 

Lilja er dóttir Alfreðs Þorsteinssonar fyrrum borgarfulltrúa Framsóknarflokksins og Guðnýjar Kristjánsdóttur prentsmiðs. Lilja er gift Magnúsi Óskari Hafsteinssyni, hagfræðingi í fjármálaráðuneytinu og eiga þau tvö börn. Í könnun sem gerð var á ánægju kjósenda með ráðherra í ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur í apríl 2019 mældist Lilja vinsælasti ráðherra ríkisstjórnarinnar.

Í alþingiskosningunum 2024 datt hún út af þingi. Lilja var síðan kjörin formaður Framsóknarflokksins á landsfundi flokksins þann 15. febrúar 2026 með 58% atkvæða.

## Heimildir
Marcus Aemilius Lepidus (ræðismaður 46 f.Kr.)

**Marcus Aemilius Lepidus** (um 89 f.Kr. – 12 eða 13 f.Kr.) var rómverskur stjórnmálamaður og herstjórnandi, þekktastur fyrir að hafa tekið þátt í síðara þremenningasambandinu.

Lepidus var stuðningsmaður Júlíusar Caesars og stýrði Rómaborg á meðan Caesar var á Grikklandi að berjast við Pompeius. Þegar Caesar hafði tryggt sér völdin í Rómaveldi sá hann til þess að hann og Lepidus voru kosnir ræðismenn árið 46 f.Kr.. Einnig gerði Caesar Lepidus að meistara hestsins (*magister equitum*), ásamt Marcusi Antoniusi, og voru þeir tveir þá helstu aðstoðarmenn Caesars. Þegar Caesar var myrtur árið 44 f.Kr. vildi einn helsti samsærismaðurinn, Gaius Cassius Longinus, einnig myrða Lepidus og Marcus Antonius en Marcus Junius Brutus hnekkti þeirri ákvörðun og Lepidus slapp því. Eftir dauða Caesars tók Lepidus við embætti æðsta trúarleiðtoga (*pontifex maximus*) og hélt hann því embætti til dauðadags.

Árið 43 f.Kr. myndaði Lepidus síðara þremenningasambandið með Marcusi Antoniusi og Octavíanusi, erfingja Caesars. Þremenningasambandið var stofnað til fimm ára og tóku þeir í raun öll völd í vesturhluta Rómaveldis. Samkvæmt samkomulaginu tók Lepidus við stjórn Hispaníu og Gallíu Narbonensis. Á meðan var austurhluti Rómaveldis á valdi Brutusar og Cassiusar, morðingja Caesars. Þremenningasambandið var í raun stofnað til höfuðs Brutusi og Cassiusi og því fóru Octavíanus og Marcus Antonius til Grikklands til að mæta þeim og börðust fylkingarnar í orrustunni við Filippí. Octavíanus og Antonius höfðu betur í orrustunni en á meðan herferðinni stóð var Lepidus í Róm. Að orrustunni lokinni var heimsveldinu öllu deilt upp í valdasvæði þremenninganna og að þessu sinni hlaut Lepidus stjórn yfir Africu og Numidiu á meðan Octavíanus og Antonius hlutu báðir mun stærri yfirráðasvæði. Staða Lepidusar innan þremenningasambandsins varð veik við þetta og dvínuðu völd hans jafnt og þétt. Eftir að hafa deilt við Octavíanus um völd yfir Sikiley yfirgáfu flestir stuðningsmenn Lepidusar hann og í kjölfarið missti hann öll sín embætti að undanskildu embætti *pontifex maximus*.
Skotareynir

***Skotareynir***, ( fræðiheiti: *Sorbus arranensis*, á ensku **Scottish** eða **Arran Whitebeam**) er tegund af reyni sem er einlendur í Skotlandi, á eyjunni Arran.

## Útbreiðsla og búsvæði
Tegundinni er ógnað af tapi búsvæða og einungis 283 tré voru skráð fullvaxin 1980. Trén eru vernduð í Glen Diomhan hjá Glen Catacol, á norðurenda Arraneyjar með girðingu (friðlýst svæði). Náttúruleg útbreiðsla þess er takmörkuð við Abhainn Bheag (Uisge Solus), Glen Diomhan, Glen Catacol, Allt nan Calman, *Allt Dubh*, Gleann Easan Biorach og Glen Iorsa (*Allt-nan-Champ*). Trén eru fundin í smáum skógarleifum á óaðgengilegum bröttum hlíðum, og vex í súrum jarðvegi.

## Þróun

Sorbus undirættkvíslin getur myndað lífvænleg fræ með geldæxlun (apomictic), án frjóvgunar. Hvert fræ er því yfirleitt klónn af móðurtrénu. Tegundin myndaðist á frekar flókinn máta; Seljureynir (*Sorbus aria*) gat af sér Urðareyni (*Sorbus rupicola*) sem finnst enn á Holy Isle, Firth of Clyde. Þessi blendingstegund blandaðist svo ilmreyni (*Sorbus aucuparia*) svo úr varð *S. arranesis*.  Sifjareynir (*Sorbus pseudofennica*) er svo aftur blendingur á milli  *S. arranensis* og Reynis (*S. aucuparia*).

Gillian Smart sýndi með að nota útlitseinkenni að tegundirnar eru aðskildar og ekki tilfallandi breytileiki. Nokkur skörun er hinsvegar og það bendir til að einhver blöndun er á milli tegundanna.

## Tilvísanir
Mjallarreynir

**Mjallarreynir** (*Sorbus prattii*) er lítil runni af rósaætt frá Kína.

## Lýsing
Lauffellandi runni, allt að 2-4 m hár. Árssprotar dökkgráir til mógráir, sívalir. Brum egglaga, ydd, dökk rauðbrún.

Blöðin eru fjaðurlaga, 6 til 14 sm löng. Smáblöðin 21 til 27 talsins, 2 - 3 sm löng, dökkgræn að ofan, blágræn að neðan, aflöng. Miðstrengur rauðleitur. 

Blómin í gisnum hálfsveip, 5 - 9 sm að þvermáli, hvítleit.

Berin perluhvít, hnöttótt, 6 - 9 mm að þvermáli.

## Uppruni
Vestur Kína í barr eða blandskógum í fjallahéruðum; 2000--4500 m.y.sjávarmáli.

## Reynsla
Meðalharðgerður til harðgerður

## Tilvísanir