open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ostryopsis

***Ostryopsis*** er lítil ættkvísl lauffellandi runna í bjarkarætt (*Betulaceae*). 

Ættkvíslin er aðeins í Kína. Þetta eru runnar sem verða 3 til 5 m á hæð, með stakstæðum, tvítenntum heslilíkum blöðum 2–7&nbsp;sm löngum. Blómin koma að vori, með aðskildum kven og karlreklum. Fræin myndast í klösum, 3 til 5 sm löngum með 6 til 10 fræjum; hvert fræ er lítil hneta um 4–6 mm löng.

## Tegundir
**[[Ostryopsis davidiana]]* Decne. - útbreidd frá Sichuan til Liaoning
**[[Ostryopsis intermedia]]* B.Tian & J.Q.Liu - Yunnan
**[[Ostryopsis nobilis]]* Balf.f. & W.W.Sm. - Sichuan, Yunnan

## Tilvísanir
Porsætt

**Porsætt** (fræðiheiti: *Myricaceae*) er lítil ætt runna og smárra trjáa í beykibálki (*Fagales*). Það eru þrjár ættkvíslir í ætttinni, þó að sumir grasafræðingar vilji aðskilja margar tegundir úr *Myrica* í fjórðu ættkvíslina: *Morella*. Um 55 tegundir eru almennt viðurkenndar í *[[Myrica]]*, ein í *[[Canacomyrica]]*, og ein í *[[Comptonia (planta)|Comptonia]]*.

* *[[Canacomyrica]]* Guillaumin 1940
* *[[Comptonia (plant)|Comptonia]]* L'Hér. ex Aiton 1789
* *[[Myrica]]* L. 1753 (ásamt: *[[Morella (planta)|Morella]]* Lour. 1790)

## Flokkun
Nútíma sameindaerfðafræði bendir til eftirfarandi flokkunar:

## Tilvísanir
Hesli

**Hesli** (fræðiheiti: *Corylus*) er ættkvísl lauffellandi trjáa og stórra runna ættuðum frá tempruðum svæðum norðurhvels. Ættkvíslin er vananlega sett í bjarkarætt (*Betulaceae*), þó að sumir grasafræðingar vilji setja þau í sér ætt (ásamt agnbeyki, *[[Ostrya]]* og *[[Ostryopsis]]*) í aðskilda ætt *[[Corylaceae]]*. 

## Tegundir
*Corylus* er með 14 til 18 tegundir. Ágreiningur er um útbreiðslu tegunda í austur Asíu, en *WCSP* og *Flora of China* eru ekki sammála um hvaða tegundir eru viðurkenndar; innan þess svæðis verða hér aðeins nefndar tegundir sem eru viðurkenndar af báðum heimildum. Tegundirnar eru eftirfarandi:
*** *[[Corylus americana]]*— Runnahesli, austur Norður-Ameríka
*** *[[Corylus avellana]]*— Hesliviður/Evrópuhesli, Evrópa og vestur-Asía
*** *[[Corylus heterophylla]]*—  Asía
*** *[[Corylus yunnanensis]]*— Yunnanhesli, mið og suður Kína.
*** *[[Corylus colchica]]*—  Kákasus
*** *[[Corylus cornuta]]*— , Norður-Ameríka
*** *[[Corylus maxima]]*— Stórhesli, suðaustur Evrópa og suðaustur Asía
*** *[[Corylus sieboldiana]]*—  norðaustur- Asía og Japan (syn. *C. mandshurica*)
*** *[[Corylus chinensis]]*—Skinhesli, vestur-Kína
*** *[[Corylus colurna]]*—Tyrkjahesli, suðaustur-Evrópa og Litla-Asía
*** *[[Corylus fargesii]]*—  vestur Kína
*** *[[Corylus jacquemontii]]*—  Himalaya
*** *[[Corylus wangii]]*— suðvestur-Kína
*** *[[Corylus ferox]]*—Himalajahesli, Himalaya, Tíbet og suðvestur-Kína (syn. *C. tibetica*).

Allnokkrir blendingar eru til, og geta myndast á milli mismunandi deilda í ættkvíslinni,t.d. *[[Corylus × colurnoides]]* (*C. avellana* × *C. colurna*).  

## Myndir


File:Hazelnuts.jpg|Heslihnetur


## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*
Agnbeykisættkvísl

**Agnbeykisættkvísl** (fræðiheiti: * Carpinus*) er ættkvísl trjáa í birkiætt (*Betulaceae*). Tegundirnar 30–40 eru um megnið af tempruðum svæðum norðurhvels.

## Útbreiðsla
Tegundirnar 30–40 eru flestar í Austur-Asíu, sérstaklega Kína. Einungis tvær tegundir koma fyrir í Evrópu, ein í austur Norður-Ameríku og ein í Mið-Ameríku. *[[Carpinus betulus]]* finnst í Evrópu, Tyrklandi og Úkraínu.

## Tegundir
Viðurkenndar
#*[[Carpinus betulus]]* L. — Agnbeyki - útbreitt um mestalla Evrópu; Tyrkland, Íran, Kákasus; slæðingur sumsstaðar í Bandaríkjunum.
#*[[Carpinus caroliniana]]* Walter  —   - Quebec, Ontario, Austurhluti Bandaríkjanna
#*[[Carpinus chuniana]]* Hu - Guangdong, Guizhou, Hubei
#*[[Carpinus cordata]]* Blume —   - Primorye, Kína, Kórea, Japan
#*[[Carpinus dayongiana]]* K.W.Liu & Q.Z.Lin - Hunan
#*[[Carpinus eximia]]* Nakai - Kórea
#*[[Carpinus faginea]]* Lindl. - Nepal, Himalajafjöllum í Norður-Indlandi
#*[[Carpinus fangiana]]* Hu  - Sichuan, Guangxi
#*[[Carpinus hebestroma]]* Yamam. - Tævan
#*[[Carpinus henryana]]* (H.J.P.Winkl.) H.J.P.Winkl. - suður Kína
#*[[Carpinus japonica]]* Blume —   - Japan
#*[[Carpinus kawakamii]]* Hayata - Tævan, suðaustur Kína
#*[[Carpinus kweichowensis]]* Hu - Guizhou, Yunnan
#*[[Carpinus langaoensis]]*  Z. Qiang Lu & J. Quan Liu - Shaanxi, Kína
#*[[Carpinus laxiflora]]*  (Siebold & Zucc.) Blume —  Japan, Kórea
#*[[Carpinus lipoensis]]* Y.K.Li - Guizhou
#*[[Carpinus londoniana]]* H.J.P.Winkl. - suður Kína, norður Indókína
#*[[Carpinus luochengensis]]* J.Y.Liang - Guangxi
#*[[Carpinus mengshanensis]]* S.B.Liang & F.Z.Zhao - Shandong
#*[[Carpinus microphylla]]* Z.C.Chen ex Y.S.Wang & J.P.Huang - Guangxi
#*[[Carpinus mollicoma]]* Hu - Tíbet, Sichuan, Yunnan
#*[[Carpinus monbeigiana]]* Hand.-Mazz. - Tíbet, Yunnan
#*[[Carpinus omeiensis]]* Hu & W.P.Fang - Sichuan, Guizhou
#*[[Carpinus orientalis]]* Mill. —  - Hungary, Balkanskaga, Ítalía, Krímskaga, Turkey, Íran, Kákasus
#*[[Carpinus paohsingensis]]* W.Y.Hsia - Kína
#*[[Carpinus polyneura]]* Franch. - suður Kína
#*[[Carpinus pubescens]]* Burkill - Kína, Vietnam
#*[[Carpinus purpurinervis]]* Hu - Guizhou, Guangxi
#*[[Carpinus putoensis]]* W.C.Cheng — Zhejiang
#*[[Carpinus rankanensis]]* Hayata - Tævan
#*[[Carpinus rupestris]]* A.Camus - Yunnan, Guangxi, Guizhou
#*[[Carpinus shensiensis]]* Hu - Gansu, Shaanxi
#*[[Carpinus shimenensis]]* C.J.Qi - Hunan
# †*[[Carpinus tengshongensis]]* W.C.Cheng  - Zhejiang, en líklega útdauð
#*[[Carpinus tropicalis]]* (Donn.Sm.) Lundell - Mexíkó, Mið-Ameríka
#*[[Carpinus tsaiana]]* Hu - Yunnan, Guizhou
# *[[Carpinus tschonoskii]]* Maxim. —  - Kína, Kórea, Japan
# *[[Carpinus turczaninowii]]* Hance —  - Kína, Kórea, Japan
#*[[Carpinus viminea]]* Wall. ex Lindl. - Kína, Kórea, Himalajafjöll, norður Indókína

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*
Agnbeyki

**Agnbeyki** (fræðiheiti: *Carpinus betulus*), er tré sem vex í vestur Asíu og mið, austur og suður Evrópu, þar á meðal suður Englandi. Það þarf hlýtt loftslag til að þrífast, og finnst í að 600m yfir sjávarmáli á útbreiðslusvæðinu. Þar vex það í bland við eik og sumsstaðar beyki.

## Myndir

Image:CarpinusBetulusBark.jpg|Börkur á fullvöxnu tré
File:Herchies JPG09.jpg|
File:Carpinus betulus trunk.jpg|
File:La Reid AR1aJPG.jpg|
File:Carpinus betulus MHNT.BOT.2004.0.494.jpg|Carpinus betulus - MHNT
File:Carpinus betulus bud.jpg|brum
File:Carpinus betulus 'Fastigiata' Dublin P1310089.jpg|Carpinus betulus 'Fastigiata' í Dublin, Írlandi þar sem það er algengt götutré
File:Carpinus betulus 'Fastigiata' Eindhoven 21 MG 3470.jpg|Fullvaxið Carpinus betulus 'Fastigiata' í Eindhoven, Hollandi
File:Carpinus betulus 'Fastigiata' Poundbury 20 P1310846.jpg|Nýplantaðar Carpinus betulus 'Fastigiata' í Poundbury, Dorset, Bretlandi


## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Den virtuella floran: ''Carpinus betulus'' distribution
*''Carpinus betulus'' - information, genetic conservation units and related resources. European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN)
Mannshvörf á Íslandi

Mannshvarf er skilgreint samkvæmt alþjóðalögum sem atvik þar sem einstaklingur hverfur, með óútskýrðum hætti. Lögreglan fær reglulega tilkynningar um horfna einstaklinga. Þegar lögreglan hefur eftirgrennslan að þessum einstaklingum, koma þeir í leitirnar yfirleitt 1-2 sólarhringum eftir að tilkynning berst. Í einhverjum tilfellum ber eftirgrennslan ekki árangur. Ef horfinn einstaklingur finnst ekki eftir tiltekinn tíma þá er leit hætt og málið kólnar niður. Talað er um kalt mál ef einstaklingur hefur verið horfinn í meira en þrjá mánuði. Kalt mannshvarf er skilgreint þannig að ekki sé hafið yfir allan skynsamlegan vafa að viðkomandi sé á lífi, ekki sé hægt að staðfesta með óhyggjandi hætti hver urðu örlög viðkomandi og hvar hann var síðast staðsettur. Ástæður mannshvarfa eru misjafnar. Þau geta borið að þannig að einstaklingur lætur sig hverfa, í lengri eða skemmri tíma. Þau geta einnig komið til vegna slysa eða sjálfsvíga og verða þau þá með þeim hætti að einstaklingur fellur í sjó, vatn eða gjótu. Þá geta mannshvörf einnig stafað af mannavöldum og hafa að minnsta kosti fimm óupplýst mannshvörf verið rannsökuð sem manndrápsmál á Íslandi. Þá hafa tvö mál sem upphaflega voru rannsökuð sem mannhvarfsmál verið upplýst sem manndrápsmál.

Athugið að á listunum hér að neðan eru einungis skráðir einstaklingar sem að hafa ekki fundist.

## Íslendingar horfnir hérlendis

## Íslendingar horfnir erlendis

## Útlendingar horfnir hérlendis

## Heimildir
Nothofagaceae

**Lenjuætt** (fræðiheiti: *Nothofagaceae*) er lítil ætt í beykibálki með útbreiðslu á suðurhveli. Hún inniheldur nú eina ættkvísl (*[[Nothofagus]]*) með 35 tegundir, en vilja sumir grasafræðingar skifta henni upp í fjórar. Í eldri flokkunum Cronquists system var ættin sett undir beykiætt (*Fagaceae*).

## Tilvísanir
Joseph McCarthy

**Joseph Raymond McCarthy** (14. nóvember 1908 – 2. maí 1957) var bandarískur stjórnmálamaður sem var öldungadeildarþingmaður Repúblikana fyrir Wisconsin frá 1947 til dauðadags. Á sjötta áratugnum, þegar spennan jókst í kalda stríðinu og stór hluti bandarískrar alþýðu óttaðist vélabrögð kommúnista innan Bandaríkjanna, var McCarthy einn sýnilegasti talsmaður öfgakenndrar baráttu gegn kommúnismanum. McCarthy vakti athygli með yfirlýsingum sínum um að fjöldi kommúnista og útsendara Sovétríkjanna hefðu tekið sér bólfestu í ríkisstjórn, háskólum, kvikmyndaiðnaði og öðrum afkimum bandarísks samfélags. Að endingu leiddu ærumeiðingarherferðir hans til þess að hann var vítaður fyrir óþinglega framkomu af öldungadeildinni. Hugtakið McCarthyismi var fundið upp árið 1950 og notað til að vísa til ofstækisfullrar framkomu andkommúnista. Í dag er hugtakið enn notað og vísar yfirleitt til lýðskrums, glannalegra og illa ígrundaðra ásakana og persónuárása á þjóðrækni pólitískra andstæðinga.

McCarthy fæddist í bænum Grand Chute í Wisconsin og gekk í bandaríska sjóherinn árið 1942. Hann gat sér góðan orðstír í seinni heimsstyrjöldinni og var orðinn majór undir lok stríðsins. McCarthy var kjörinn á öldungadeild Bandaríkjaþings árið 1946. Hann vakti litla athygli fyrstu þrjú árin sín á þingi en hann varð skyndilega þjóðþekktur í febrúar árið 1950 þegar hann lýsti því yfir í ræðu að hann hefði undir höndum lista af „meðlimum Kommúnistaflokksins og meðlimum í njósnarahring“ sem störfuðu í innanríkisráðuneyti Bandaríkjastjórnar. 

Næstu árin hélt McCarthy áfram að lýsa því yfir að kommúnistar hefðu tekið yfir innanríkisráðuneytið, ríkisstjórn Harry S. Truman, bandaríska ríkismiðla og bandaríska herinn. Hann vændi einnig ýmsa stjórnmálamenn innan og utan ríkisstjórnarinnar um að vera kommúnistar, hliðhollir kommúnistum, ótrúir Bandaríkjunum eða um kynferðisafbrot. Á þessum tíma lágu samkynhneigðir menn undir höggi í opinberum stöðum í Bandaríkjunum, ekki einungis því samkynhneigð var ólögleg, heldur þar sem talið var að samkynhneigðir væru berskjaldaðir fyrir fjárkúgun af hálfu erlendra útsendara.

Árið 1954 fór McCarthy fyrir yfirheyrslum til að uppræta kommúnista innan hersins. Þessar yfirheyrslur, sem fengu mikla fjölmiðlaumfjöllun, auk sjálfsmorðs Lesters C. Hunt, öldungadeildarþingmanns Wyoming, sem McCarthy hafði áður átt í deilum við, leiddu til þess að stuðningur við McCarthy skrapp saman og vinsældir hans döluðu. Þann 2. desember 1954 kaus öldungadeildin að bóka vítur á hendur McCarthy fyrir óþinglega framkomu með 67 atkvæðum gegn 22. McCarthy hafði glatað mestöllum áhrifum sínum en hann hélt áfram að tala gegn kommúnisma og sósíalisma þar til hann lést, aðeins 48 ára, í sjúkrahúsi í Maryland þann 2. maí 1957. Á dánarvottorði hans stóð að hann hefði látist úr lifrarbólgu. Ekki hafði áður verið tilkynnt að McCarthy ætti við alvarleg veikindi að stríða. Sumir ævisöguritarar McCarthy telja að lifrarbólgan hafi versnað eða komið til vegna alkóhólisma.

## Tilvísanir
Axel Heide

**Axel Heide** (19. mars 1861 – 3. október 1915) var danskur fjármálamaður. Hann var bankastjóri við Privatbanken í Kaupmannahöfn. Hann gaf tvær myndastyttur í Kaupmannahöfn, aðra af skáldinu Adam Oehlenschläger, en hina af Absaloni biskupi og fékk fyrir það  konferenzráðsnafnbót. Hann var í stjórn Austurasíufélagsins ØK. Axel Heide tapaði fé og áhrifum í kjölfar  Alberti-hneyksisins en upp komst að fyrrum Íslandsráðherrann Alberti hafði um  skeið stundað gríðarlega umfangsmikinn fjárdrátt og skjalafals.
Túniski þjóðarsamræðukvartettinn

**Túniski þjóðarsamræðukvartettinn** (arabíska: الرباعي التونسي للحوار الوطني‎, franska: *Quartet du dialogue national*) eða **Túniskvartettinn** er hópur fjögurra samtaka sem unnu saman að því að stofna til lýðræðislegs fjölflokkakerfis í Túnis eftir túnisku byltinguna árið 2011. Eftir byltinguna var alls óvíst að lýðræði gæti orðið til í landinu og landið rambaði á barmi borgarastyrjaldar líkt og mörg önnur lönd sem höfðu farið í gegnum byltingu í arabíska vorinu. Þjóðarsamræðukvartettinn átti drjúgan þátt í því að stýra landinu í átt að lýðræði eftir byltinguna og er túniska byltingin fyrir vikið gjarnan talin sú farsælasta sem braust út í arabíska vorinu.

Kvartettinn var stofnaður sumarið 2013 og vann til friðarverðlauna Nóbels árið 2015. Nóbelsverðlaunanefndin sagði kvartettinn hafa „komið á friðsamlegu, pólitísku ferli þegar landið var á barmi borgarastyrjaldar. Þannig hafi tekist að koma á stjórnkerfi í landinu sem tryggi mannréttindi allra borgaranna, burtséð frá kyni, stjórnmála- eða trúarskoðunum.“

Þjóðarsamræðukvartettinn telur til sín eftirfarandi stofnanir:
* Verkalýðshreyfingu Túnis (UGTT eða *Union Générale Tunisienne du Travail*)
* Iðnaðar-, viðskipta og handiðnahreyfingu Túnis (UTICA eða *Union Tunisienne de l’Industrie, du Commerce et de l’Artisanat*)
* Mannréttindabandalag Túnis (LTDH eða *La Ligue Tunisienne pour la Défense des Droits de l’Homme*)
* Lögmannaráð Túnis (*Ordre National des Avocats de Tunisie*)

## Tilvísanir
Korkeik

**Korkeik** (fræðiheiti: *Quercus suber*), er meðalstórt, sígrænt tré. Það er aðaluppspretta korks í víntappa auk annarra nota. Það er ættað frá suðvestur Evrópu og norðvestur Afríku. Á miðjarðarhafssvæðinu er það ævaforn tegund meðsteingerfinga sem ná allt aftur til Tertíer.

Það verður allt að 20 m hátt, en er yfirleitt mun lægra í náttúrulegu umhverfi. 

Korkeik myndar stundum blending við *[[Quercus cerris]]*, en báðar vaxa saman villtar í suðvestur Evrópu og í ræktun. Blendingurinn er þekktur sem "Lucombe oak" eða *Quercus* × *hispanica*. Korkur er einnig frameliddur í austur Asíu af náskyldri tegund: Kínakorkeik (*[[Quercus variabilis]]*).


File:Cork Trees Ubrique.jpg|Tré sem er búið að uppskera af. Suður af Ubrique í Andalúsíu, suður Spáni, maí 2008
File:IAPH Saca del corcho.jpg|Korkskurður í Aracena, Huelva, Spain
File:Sughero TempioPausania.jpg|Korkeikur í Sardiníu, Tempio Pausania
File:Schnitt durch Stamm Korkeiche.JPG|Veðraður bolur af korkeik. Korkurinn veðrast ljósgrár en bolurinn dekkri.
File:Quercus suber MHNT.BOT.2021.17.19.jpg|Akörn korkeikar


## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* ''Quercus suber''. Plants of the World Online. Kew Science.
* Cork Oak. World Wildlife Foundation Priority Species.
* Cork Industry Federation. 2014.
* PlanetCork.org. Educating primary school children in sustainable development. Cork Industry Federation. 2009.
* Cork Oak (''Quercus suber''). European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN).

## Viðbótarlesning
* Aronson J., Pereira J.S., Pausas J.G. (eds). (2009). *[https://www.uv.es/jgpausas/corkoak.htm Cork Oak Woodlands on the Edge: Conservation, Adaptive Management, and Restoration.]* Island Press, Washington DC. 315 pp.
Kínakorkeik

**Kínakorkeik** (fræðiheiti: *Quercus variabilis*), er meðalstórt, sígrænt tré. Það vex á stóru svæði í austur Asíu, í suður-, mið- og austur Kína, Taiwan, Japan, og Kóreu. Hún er ræktuð í Kína í litlum mæli fyrir kork, en uppskeran er minni en af korkeik (Quercus suber). Sveppategundin *[[Ganoderma lucidum]]* (Reishi), er oft ræktuð á viði af *Q. variabilis*.


Image:Chinese cork oak foliage and flower.jpg|Blöð og blóm
Image:Chinese cork oak bark.jpg|Stofn og börkur kínakorkeikur
Image:Quercus variabilis JPG1a.JPG|Kínakorkeik í Meise, Belgíu


## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* line drawing, Flora of China Illustrations vol. 4, fig. 359, 2 
* line drawing, Manual of Vascular Plants of the Lower Yangtze Valley China Illustration fig. 57
Jafnríkjandi

**Jafnríkjandi** á við um samsætur (allel) á geni sem hafa báðar áhrif á svipfarseiginleika. Þær eru hvorki ríkjandi né víkjandi. Algengasta dæmið eru ABO blóðflokkarnir. A og B samsæturnar eru jafnríkjandi, en báðar eru ríkjandi yfir O gerðina. Einnig er þekktar samsætur á *roan* geninu í nautgripum. Annað allelið gefur dökkan lit og hitt hvítan. Arfblendnir nautgripir eru dökkir með hvíta díla.

## Heimildir
Quercus garryana

***Quercus garryana*** er eikartegund sem er frá vesturhluta Norður-Ameríku, frá Suður-Kalíforníu til suðvesturhluta Bresku-Kólumbíu. Hún vex frá sjávarmáli upp í 210 m á norðurhluta svæðisins, og á milli 300 til 1800 m á suðurhluta svæðisins í Kaliforníu. Fræðiheitið er eftir Nicholas Garry, héraðsstjóra Hudson's Bay Company, 1822–35.

## Afbrigði
Það eru þrjú viðurkennd afbrigði:
**Quercus garryana* var. *garryana* – tré að 20 (30) m. British Columbia suður með Cascades til California Coast Ranges.
**Quercus garryana* var. *breweri* – runni að 5 m; blöðin eru filthærð að neðan. Siskiyou-fjöll.
**Quercus garryana* var. *semota* – runni að 5 m; blöðin eru ekki filthærð að neðan. Sierra Nevada.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Garry Oak Ecosystems Recovery Team: Information about native plant gardening, propagation, removing invasive plants and events for beginners to professionals.
*Flora of North America: ''Quercus garryana'' 
*Plants of British Columbia: ''Quercus garryana'' 
*Jepson Flora Project: ''Quercus garryana''
* Province of British Columbia – Ministry of Environment: ''Garry Oak Ecosystem'' – PDF
*Province of British Columbia – Ministry of Forests, Lands and Natural Resource Operations: Garry Oak
Loðvík 17.

**Loðvík Karl af Frakklandi** (27. mars 1785 – 8. júní 1795), þekktur í seinni tíð meðal franskra konungssinna sem **Loðvík 17.**, var yngri sonur Loðvíks 16. Frakklandskonungs og Maríu Antonettu drottningar. Loðvík hlaut heiðurstitilinn hertogi af Normandí við fæðingu. Hann varð ríkisarfi að frönsku krúnunni þegar eldri bróðir hans, Loðvík Jósef, lést árið 1789 en seinna sama ár braust franska byltingin út. Byltingin leiddi til þess að öll konungsfjölskyldan var hneppt í varðhald og báðir foreldrar Loðvíks voru hálshöggnir árið 1793.

Samkvæmt hefðum einveldissinna varð Loðvík Karl sjálfkrafa konungur Frakklands um leið og faðir hans dó. Loðvík Karl, sem þá var aðeins átta ára, ríkti þó aldrei yfir Frakklandi og var aldrei viðurkenndur sem konungur því byltingarmennirnir höfðu þá lýst yfir stofnun lýðveldis í Frakklandi. Byltingarmennirnir höfðu tekið Loðvík Karl frá móður sinni sumarið 1793. Hann var settur í umsjá skósmiðs að nafni Antoine Simon, sem var falið að ala Loðvík upp og gera úr honum tryggan lýðveldissinna. Einveldissinnaðir rithöfundar drógu upp mynd af Simon sem áfengissjúkum ofbeldismanni sem hefði farið illa með Loðvík Karl en engar sannanir eru til fyrir þessu.

Þann 8. júní árið 1795 var tilkynnt að Loðvík Karl hefði látist úr berklum. Margir drógu þó í efa að ríkisarfinn væri í raun látinn og því komust fljótt orðrómar á kreik um að hann hefði sloppið úr haldi. Margir stigu fram á næstu áratugum sem þóttust vera Loðvík og reyndu að gera tilkall til frönsku krúnunnar. Rannsókn á erfðaefni úr hjarta Loðvíks Karls sem gerð var árið 2000 staðfesti löngu síðar að hann dó vissulega árið 1795.

Þegar Loðvík dó lýsti föðurbróðir hans sig réttmætan konung Frakklands og tók sér konungsnafnið Loðvík 18. til þess að viðurkenna stutta „valdatíð“ bróðursonar síns. Hann hélt því nafni eftir að konungsríki var endurreist í Frakklandi árið 1814.

## Tilvísanir
Ljósnemi

**Ljósnemi** eða **fótósella** er búnaður sem skynjar ljós eða annars konar rafsegulgeislun og breytir í rafboð. 

## Tengill
* Hurð sem opnast og lokast sjálf, Lögberg, 37. tölublað (16.09.1954), Bls. 3
Júlía Tymosjenko

**Júlía Volodymyrívna Tymosjenko** (úkraínska: Ю́лія Володи́мирівна Тимоше́нко) (f. 27. nóvember 1960) er úkraínskur stjórnmálamaður. Hún var einn af leiðtogum appelsínugulu byltingarinnar árin 2004 – 2005 og var tvisvar forsætisráðherra Úkraínu, frá 24. janúar til 8. september 2005 og aftur frá 18. desember 2007 til 4. mars 2010.

Tymosjenko er leiðtogi stjórnmálaflokksins Föðurlands, sem hefur 19 fulltrúa á úkraínska þinginu um þessar mundir. Árið 2012 hafði Föðurland hlotið flest atkvæði og unnið 101 af 450 þingsætum. Tymosjenko hlaut 12,81% atkvæða í forsetakosningum Úkraínu árið 2014 og lenti í öðru sæti á eftir Petró Porosjenko. Tymosjenko hafði áður boðið sig fram til forseta árið 2010 en tapaði naumlega fyrir Víktor Janúkovytsj í annarri umferð kosninganna. 

Eftir forsetakosningarnar 2010 var Tymosjenko ákærð fyrir ýmsa glæpi. Þann 11. október var hún sakfelld fyrir fjárdrátt og misbeitingu valds og dæmd til sjö ára fangelsisvistar og um 21 milljarða króna fjársektar. Margar erlendar ríkisstjórnir og stofnanir, þar á meðal Evrópusambandið, Bandaríkin, Mannréttindavaktin og Amnesty International, töldu réttarhöldin hlutdræg í garð Tymosjenko. Evrópusambandið setti lausn hennar úr fangelsi sem skilyrði fyrir því að samkomulag um nánari tengsl sambandsins við Úkraínu yrði undirritað.

Tymosjenko var leyst úr haldi þann 22. febrúar árið 2014, á lokadögum byltingarinnar gegn Janúkovytsj forseta. Úkraínska þingið kaus að endurskoða úkraínsk glæpalög og fella niður glæpina sem hún hafði verið dæmd fyrir. Eftir byltinguna lokuðu hæstiréttur Úkraínu og Mannréttindadómstóll Evrópu máli hennar og lýstu því yfir að enginn glæpur hefði verið framinn.

Tymosjenko styður inngöngu Úkraínu í Evrópusambandið og Atlantshafsbandalagið en er á móti inngöngu landsins í Evrasíska efnahagssambandið. Í fangelsi hafði hún farið í hungurverkfall til þess að knýja ríkisstjórn Janúkovytsj til þess að staðfesta fyrirhugaðan samning um nánari tengsl við Evrópusambandið. 

Tymosjenko bauð sig fram til forseta í þriðja sinn árið 2019 en lenti í þriðja sæti með um 14 prósentum atkvæða í fyrstu umferð kosninganna þann 31. mars, á eftir Porosjenko forseta og leikaranum Volodymyr Zelenskyj. 

## Tilvísanir
Hvíteik

**Hvíteik** (fræðiheiti: *Quercus alba*) er eikartegund sem er ættuð frá Norður Ameríku; frá Minnesota, Ontario, Quebec, og suður Maine, allt suður til norður Flórída og austur Texas. Þetta er langlíf tegund og einstaka tré hafa náð yfir 450 ára aldri.
Nafnið hvíteik kemur ekki vegna barkarins sem er vanalega ljósgrár, heldur vegna viðarins.

Hvíteik verður yfirleitt um 20 til 30 m hátt fullvaxin, en hærri til fjalla verður hún aðeins lítill runni.

## Myndir

Mynd:2013-05-10 13 16 53 New foliage of White Oak along the Mount Misery Trail in Brendan T. Byrne State Forest, New Jersey.jpg|Ný blöð á hvíteik
Mynd:White oak foliage.JPG|Blöð hvíteikar
Mynd:2014-11-02 11 37 14 White Oak foliage during autumn along Lower Ferry Road in Ewing, New Jersey.JPG|Haustlitur
Mynd:White Oak Quercus alba Tree Bark 3264px.jpg|Börkur á stórum bol


## Tilvísanir

### Flokkun
*Flora of North America Editorial Committee (ed.).  "Quercus alba" Flora of North America North of Mexico (FNA). New York and Oxford – via eFloras.org, Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.
*"Quercus alba L.  Germplasm Resources Information Network (GRIN). Agricultural Research Service (ARS), United States Department of Agriculture (USDA).

### Erfðir
*''Quercus alba'' National Center for Biotechnology Information (NCBI).
*Quercus alba

### Útbreiðsla
*Distribution Map, Quercus alba at Flora of North America, eFloras.org.
*Quercus alba L. Natural Resources Conservation Service PLANTS Database. USDA.

### Myndir
*Vanderbilt University: ''Quercus alba'' images 
*Tropicos.org. Missouri Botanical Garden: ''Quercus alba'' L. images

### Viðbótarlesning
*Chattooga Conservancy. The Ecology of the White Oak
*Rogers, Robert (1990).  Quercus alba In Burns, Russell M.; Honkala, Barbara H. Hardwoods. Silvics of North America. Washington, D.C.: United States Forest Service (USFS), United States Department of Agriculture (USDA). 2 – via Southern Research Station (www.srs.fs.fed.us).
*Native American Ethobotany Database, University of Michigan Quercus alba
Mongólíueik

**Mongólíueik** (fræðiheiti: *Quercus mongolica*) er eikartegund sem er ættuð frá Japan, suðurhluta Kúrileyja, Sakhalin, Mansjúríu, Mið- og Norður-Kína, Kóreu, Austur-Mongolíu og Austur-Síberíu. Hún getur orðið 30 m há.

## Flokkun
Mongólíueik var skráð og lýst af þýsk rússneska grasafræðingnum Ernst Ludwig von Fischer 1838. En hún var fyrst skráð á viðurkenndan hátt sem *Quercus mongolica* í *Flora Rossica*, 3, 2, bls. 589 af Karl Friedrich von Ledebour 1850. Samnefni fyrir *Quercus mongolica* Fisch. ex Ledeb. eru: *Quercus sessiliflora* var. *mongolica* (Fisch. ex Ledeb.) Franch., *Quercus mongolica* var. *typica* Nakai nom. inval., *Quercus crispula* Blume, *Quercus grosseserrata* Blume, *Quercus mongolica* subsp. *crispula* (Blume) Menitsky, *Quercus mongolica* var. *grosseserrata* (Blume) Rehder & E.H.Wilson.

Sumir höfundar vilja setja afbrigði sem sjálfstæðar tegundir, en útlitmunur er lítill og ekki hægt að staðfesta með erfðafræði. Er afbrigðið *Quercus mongolica* var. *liaotungensis* (Koidz.) Nakai stundum skráð sem sjálfstæð tegund: *Quercus liaotungensis* Koidz. (Syn.: *Quercus wutaishanica* Mayr)

Afbrigðið *Quercus mongolica v. crispa* frá Japan (kallað Mizu-Nara) hefur reynst best í Finnlandi af tegundinni.

### Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:

* *Q. m. crispula*
* *Q. m. mongolica*

Litningatalan er x = 12. Einnig getur hún verið 2n = 24.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*line drawing,  Flora of China Illustrations vol. 4, fig. 365, 1-3 

## Viðbótarlesning
* Chengjiu Huang, Yongtian Zhang, Bruce Bartholomew: *Fagaceae.*: ''Quercus mongolica Fischer ex Ledebour'', S. 374 – textgleich online wie gedrucktes Werk, In: Wu Zheng-yi & Peter H. Raven (Hrsg.): *Flora of China*, Volume 4 – *Cycadaceae through Fagaceae*, Science Press und Missouri Botanical Garden Press, Beijing und St. Louis, 1999. ISBN 0-915279-70-3 (Abschnitte Beschreibung und Systematik)
* Datenblatt bei ''Oaks of the World''.
* Section III – ''Plant Pictures and Descriptions'': ''Medium and Tall Trees'': ''Mongolian Oak'' auf S. 131–132 – Volltext-PDF. In: ''North Dakota Tree Handbook'' – vom ''NDSU Agriculture'' der North Dakota State University.
* M. H. Suh, D. K. Lee: *Stand structure and regeneration of Quercus mongolica forests in Korea.* In: *Forest Ecology and Management*, Volume 106, 1998, S. 27–34. Volltext-PDF.
Fáni Jemens

**Fáni Jemens** samanstendur af þremur láréttum borðum. Efsti borðinn er rauður en fyrir neðan hann er hvítur borði og svo er neðsti borðinn svartur. Hlutföll fánans eru 2:3.

Fáninn er með þremur af fjórum arabískum litum þar sem aðeins grænn vantar. Fáninn er byggður á þeim fánum sem Norður-Jemen og Suður-Jemen höfðu þar til þau sameinuðust að nýju 1990. Báðir þessir fánar voru með stjörnum sem ekki var haldið við.

Rauði liturinn táknar byltinguna sem klauf Jemen í tvennt en síðan 1990 hafa löndin tvö verið sameinuð. Hvíti liturinn táknar friðsamlega sameiningu ríkjanna en svarti liturinn táknar dimmu fortíðina.

Fáninn tók formlega gildi 22. maí 1990.
William Baffin

**William Baffin** (u. þ. b. 1584 – 23. janúar 1622) var enskur siglingamaður og landkönnuður. Fátt eitt er vitað um hans fyrstu ár en þó að hann fæddist í Lundúnum til fátækrar fjölskyldu sem þó hægt en örugglega reisti sig upp úr fátækt með vinnusemi og þrautseigju.

Auk mikilvægis síns í landkönnun er Baffins minnst fyrir ýmsar nákvæmar athuganir, þar á meðal staðsetningu á sjó mæld út frá stöðu mána sem voru einhverjar þær fyrstu til að vera safnaðar saman og skráðar.

Baffinsflói og Baffinsland eru nefnd eftir honum.

## Æviágrip
Fyrst má finna nafn hans í heimildum frá 1612, þar sem hann tók þátt í rannsóknarleiðangri undir stjórn James Hall
sem athugaði siglingaleiðina norðvestur fyrir Norður-Ameríku frá Atlantshafi til Kyrrahafs. Kafteinn Hall tapaði lífi sínu í slagsmálum við Grænlendinga og á næstu tveim árum starfaði Baffin einkum við hvalveiðar. Árið 1615 tók Baffin til starfa fyrir „Félag kaupmanna Lundúna, könnuða norðvesturleiðarinnar“ og fylgdi skipstjóranum Robert Bylot sem stýrimaður á litlu skipi nefndu *Discovery* til að kanna Hudsonflóa. Haffræðilegar og stjarnfræðilegar athuganir Baffins í þessum leiðangri voru síðar staðfestar af Sir Edward Parry þegar hann fór um þessi hafsvæði tvemur öldum seinna (1821).

Á næstu árum fór Baffin aðra ferð sem stýrimaður á *Discovery* um Davis-sund og fundu þá flóann í norðri sem núna ber nafn hans. Einnig fundu leiðangursmennirnir sund sem Baffin nefndi Lancaster, Smith og Jones Sounds, til heiðurs fjárstyrktaraðilum leiðangursins. Í þessari ferð sigldi Baffin meira en 480 km til norðurs, og var það í 236 ár það lengsta sem nokkur hafði farið í þessum sjó. Allar vonir um að finna sjóleið til Indlands um norðvesturleiðina voru á þessum tíma slokknaðar og meira að segja ýmsar uppgötvanir sem Baffin kom fram með voru dregnar í efa þar til þær voru staðfestar af skipstjóranum John Ross árið 1818.

Að þessu loknu gegndi hann þjónustu hjá Austur-Indíafélaginu, og frá 1617 og 1619 tók hann á hendur ferð til Surat á breska Indlandi. Þegar hann sneri til baka hlaut hann sérstaka viðurkenningu frá félaginu fyrir rannsóknir sínar á Rauðahafi og Persaflóa sem hann gerði í ferðinni.

Á fyrstu mánuðum 1620 sigldi hann á ný til austurs. Hann lést þann 23. janúar 1622 í árás Englendinga og Persa á Qeshm í Persaflóa í ófriðnum gegn Ormus.
Ormus

**Ormus** (**Ormuz**, **Ohrmuzd**, **Hormuz**, **Ohrmazd**) var konungsríki við Persaflóa, við Hormuz-sund, frá 1200 til 1600. Höfuðstaður ríkisins með sama nafn, lá á eynni Hormuz, var mikilvægur verslunarstaður á verslunarleiðinni til Indlands með einni af mikilvægustu höfnunum í Mið-Austurlöndum.

Með því að stjórna þrælaverslun milli Arabíuskaga, Afríku og Persíu var unnt að setja á stofn borgríki á 13. öld.

Frá 1515 til 1622 höfðu Portúgalir stjórn yfir staðnum. Óman nær þar yfirráðum um miðja 17. öld og síðar lenti það undir persneska kónginum.
Rauðeik

**Rauðeik** (fræðiheiti: *Quercus rubra*) er eikartegund sem er ættuð frá Norður-Ameríku, í austur- og miðhluta Bandaríkjanna og suðaustur- og miðsuðurhluta Kanada. Hún vex frá norðurhluta vatnanna miklu, austur til Nova Scotia, suður í Georgíu, Alabama, og Louisiana, og vestur til Oklahoma, Kansas, Nebraska og Minnesota. Hún er ræktuð í litlum mæli í Vestur-Evrópu norður til Danmerkur og Svíþjóðar.

## Myndir

Mynd:Quercusrubra.jpg|Viður af rauðeik. Úr Romeyn Beck Houghs fjórtán binda riti *The American Woods*, safni af yfir 1000 næfurþunnum viðarsýnum af yfir 350 afbrigðum af norðuramerískum trjám
Mynd:Quercus_rubra_with_arborist.jpg|Shera-Blair-rauðeikin
Mynd:Red Oak (2046975257).jpg|Rauðeik í Appalasíufjöllum


## Tilvísanir

* Signe Frederiksen et al., *Dansk flora*, 2. udgave, Gyldendal 2012. ISBN 8702112191.
* Sten Porse: *Plantebeskrivelser*, DCJ 2003 (CD-Rom).

## Ytri tenglar
* ''Quercus rubra'' images from Vanderbilt University 
* photo of herbarium specimen at Missouri Botanical Garden, collected in Missouri in 1992
* ''Quercus rubra'' - information, genetic conservation units and related resources. European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN)
* Arne og Anna-Lena Anderberg: ''Den virtuella floran'', Naturhistoriska riksmuseet
Cumberland-skagi

**Cumberland-skagi** er skagi sem liggur í suðaustur frá Baffinslandi í Núnavút í Kanada. Norðurheimskautsbaugurinn þverar skagann. Suðaustan við skagann Labradorhaf en Davis-sund aðskilur hann frá Grænlandi. Í suðvestri er Cumberland-sund sem aðskilur skagann frá Hall-skaga sem tilheyrir Baffinslandi. 

Landslag Cumberland-skaga einkennist af freðmýri. Hann er fjöllóttur en stærsta fjallið er Oðinsfjall (*Mt. Odin*) sem er 2.147 m hátt. 

Inúitaþorpið Pangnirtung liggur á suðvesturhluta skagans ásamt Auyuittuq-þjóðgarði.
Université Grenoble-Alpes

**Université Grenoble-Alpes** þekktur sem **UGA**, er opinber háskóli í Grenoble í Isère í Frakklandi. UGA leggur mikla áherslu á raunvísinda-og verkfræðigreinar.

## Tenglar

* Heimasíða skólans
Mýraeik

**Mýraeik** (fræðiheiti: *Quercus palustris*) er eikartegund sem er ættuð frá austur og mið Bandaríkjunum, frá Connecticut vestur til austur Kansas, og suður til Georgia, vestur til austur Oklahoma og Kansas. Hún finnst einnig syðst í Ontaríó í Kanada.
Hún kýs helst blautan og leirkenndan jarðveg eins og nafnið gefur til kynna. Hún verður 18 til 22 m há, með bol allt að 1 m í þvermál.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* ''Quercus palustris'' images from Vanderbilt University 
* Pin Oak Cirrus Image, Diagnostic photographs and information.
*photo  of herbarium specimen at Missouri Botanical Garden, collected in Missouri in 1924
* ''Quercus palustris'' - information, genetic conservation units and related resources. European Forest Genetic Resources Programme (EUFORGEN)
Denis Mukwege

**Denis Mukengere Mukwege** (f. 1. mars 1955) er kongóskur kvensjúkdómalæknir. Hann stofnaði og vinnur hjá Panzi-sjúkrahúsinu í Bukavu, en þar sérhæfir hann sig í meðferðum á konum sem uppreisnarsveitir í landinu hafa nauðgað. Hann hefur hlúð að þúsundum fórnarlamba nauðgunar frá tíma seinna Kongóstríðsins, sumum þeirra oftar en einu sinni, og afgreiðir allt að tíu sjúklinga á dag á 18 klst. vinnudegi sínum. Samkvæmt fréttablaðinu *The Globe and Mail* er Mukwege „líklega helsti sérfræðingur heimsins í meðferð á áverkum eftir nauðganir.“

Árið 2018 hlutu þau Mukwege og Nadia Murad friðarverðlaun Nóbels fyrir baráttu þeirra gegn kynferðisofbeldi í stríði. 

## Æviágrip
Denis Mukwege er sonur hvítasunnuprests og stundaði grunnám í konunglegum skóla í Bukavu á tíma belgískra nýlenduyfirráða í Kongó. Hann hlaut framhaldsnám í Bwindi-háskólanum í Bukavu og útskrifaðist þaðan með gráðu í lífefnafræði árið 1974. Eftir að hafa unnið í tvö ár í tæknideild Háskólans í Kinsasa hóf hann læknisnám í Háskólanum í Búrúndí.

Mukwege hlaut læknisgráðu árið 1983 og hóf læknisstörf í sjúkrahúsinu í Lemera, sunnan við Bukavu. Árið 1984 hlaut hann námsstyrk frá trúaboðsmiðstöð sænskra hvítasunnumanna til að mennta sig í meðferð kvensjúkdóma í Háskólanum í Angers í Frakklandi. Hann stofnaði þar ásamt heimamönnum samtökin *Esther Solidarité France-Kivu* til að hjálpa heimalandi sínu.

Þann 24. september 2015 hlaut Mukwege doktorsgráðu í læknavísindum hjá Fríháskólanum í Brussel eftir að hafa varið doktorsritgerð sína um orsakir, greiningar og meðferðir á saurfistlum í austurhluta Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó.

### Læknisferill og mannréttindastörf
Mukwege sneri aftur til Kongó árið 1989 þrátt fyrir að eiga vel launað starf í Frakklandi. Hann gerðist yfirlæknir í sjúkrahúsinu í Lamera.

Árið 1996 var sjúkrahús Mukwege lagt í rúst í fyrra Kongóstríðinu. Mukwege slapp með líf sitt en fjöldi sjúklinga og lækna hans voru myrtir í árásinni. Hann flúði til Naíróbí en ákvað síðan að snúa aftur til Kongó. Með hjálp sænsku hjálparsamtakanna PMU (*Pingstmissionens Utvecklingssamarbete*) stofnaði hann Panzi-sjúkrahúsið í Bukavu. Hann hefur þar þurft að hlúa að tíðum limlestingum á kynfærum kvenna. Mukwege ákvað að gera heimnum kunnugt um kynferðislegar misþyrmingar sem konur mega sæta í austurhluta Kongó og beita sér fyrir auknu hjálparstarfi í þágu fórnarlamba kynferðisofbeldis. Á svæði þar sem hópnauðganir eru algeng stríðsvopn hefur Mukwege sérhæft sig í verndun og læknisaðstoð fyrir fórnarlömbin, auk þess að vinna að auknu aðgengi að sálfræði, lög- og fjárhagsaðstoð fyrir þau.

Mukwege er almennt talinn einn helsti sérfræðingur á heimsvísu í meðferð á fistlum. Hann hefur hlotið tvær háskólaviðurkenningar fyrir rannsóknarstörf sín í þeim efnum.

Þann 25. október árið 2012 var Mukwege sýnt banatilræði í miðbæ Bukavu. Fjórir menn réðust inn á heimili hans, héldu dætrum hans í gíslingu og skutu öryggisvörð hans til bana. Mukwege slapp heilu og höldnu þegar nágrannar hans skárust í leikinn. Eftir tilræðið flutti hann í nokkra mánuði til Belgíu en sneri aftur til Kongó næsta ár til að halda störfum sínum áfram.

## Tilvísanir
St. George's

**St. George's** er höfuðstaður Grenada með um 4.500 íbúa. Bærinn er staðsettur í Saint George.
Vaktin

**Vaktin** er íslensk vefsíða (vaktin.is), stofnuð 2002, sem ber saman verð tölvuíhluta frá íslenskum verslunum og er með spjallborð um tölvutengda hluti.

## Ytri tenglar
* vaktin.is
George Vancouver

**George Vancouver** (22. júní 1757 – 10. maí 1798) var breskur liðsforingi í konunglega sjóhernum, einkum þekktur fyrir könnunarleiðangur á árunum 1791–95, þar sem svæði um norðvestanverða Norður-Ameríku, frá Alaska suður til Oregon, voru könnuð og kortlögð. Ennfremur kannaði hann Hawaii og suðvesturströnd Ástralíu.

Í höfuð hans eru nefnd ekki aðeins Vancouver (eyja og borg) í Kanada heldur ennfremur Vancouver í Washington-fylki í Bandaríkjunum, Vancouver-fjall á landamörkum Alaska og Júkon og sjötta hæsta fjall Nýja-Sjálands.
1. deild kvenna í knattspyrnu

**1. deild kvenna í knattspyrnu** er önnur hæsta kvennadeildin í íslenskri knattspyrnu. Deildin var stofnuð árið 1982. Frá 1982 til 1994 var deildin undir nafninu "2. deild kvenna" þangað til deildin var skýrð "1. deild" 1995. Deildin hefur þó alltaf verið önnur hæsta kvennadeild landsins.

## Núverandi lið (2025)
* 
*Fylkir
*Grindavík/Njarðvík
*Grótta
*Haukar
*HK
*ÍA
*ÍBV
*Keflavík
*KR
### Meistarasaga

## Heimildaskrá

## Heimild
*
Glitbrúsi

**Glitbrúsi** (fræðiheiti: *Gavia arctica*) er vatnafugl af brúsaætt sem finnst víða um norðuhvel einkum þó Evrópu og Asíu. Um vetur dvelur hann við íslausar strendur norðaustur Atlantshafs og austur og vestur Kyrrahafs.

Þessum fugl var fyrst lýst skilmerkilega af Carl Linnaeus 1758. Það eru tvær undirtegundir.
Abu Bakr al-Baghdadi

**Abū Bakr al-Baghdadi** (arabíska: أبو بكر البغدادي; fæddur undir nafninu **Ibrahim Awad Ibrahim al-Badri**  árið 1971; d. 27. október 2019) var leiðtogi salafíska vígahópsins íslamska ríkisins. Bandaríkin, Evrópusambandið og flest stök ríki líta á samtökin sem hryðjuverkahóp og á al-Baghdadi sem hryðjuverkaleiðtoga. Í júní árið 2014 kaus ráðgjafarráð samtakanna (*Majlis-ash-Shura*) að viðurkenna al-Baghdadi sem kalífa íslamska ríkisins. 

Margt er á huldu um fortíð al-Baghdadi og sem leiðtogi hryðjuverkahópsins birtist hann mjög sjaldan opinberlega. Talið er að hann hafi útskrifast með doktorsgráðu í íslömskum fræðum úr Saddam-háskólanum í Bagdad. Vegna leyndarinnar sem hvílir yfir al-Baghdadi var hann stundum kallaður „sjeikinn ósýnilegi“. Hann vakti mikla athygli árið 2014 þegar myndband var birt af honum að predika í al-Nuri-moskunni í Mósúl í Ramadan-mánuði, stuttu eftir að íslamska ríkið hafði hertekið borgina. Í myndbandinu lýsti al-Baghdadi sjálfan sig trúarleiðtoga allra múslima heimsins og kallaði eftir stuðningi múslima um allan heim.

Að þessu myndbandi undanskildu lét al-Baghdadi aðallega á sér bera í hljóðupptökum til stuðningsmanna sinna. Tilkynningar og orðrómar bárust oft um að al-Baghdadi væri látinn eða illa særður en erfitt var að staðfesta þessa orðróma. Síðast sást al-Baghdadi í myndbandi sem birt var í lok apríl árið 2019. Myndbandið birtist eftir að Íslamska ríkið hafði glatað nær öllu landsvæði sínu í Sýrlandi og Írak en í því hét hryðjuverkaleiðtoginn áframhaldandi baráttu gegn vesturlöndum.

Frá árinu 2016 lofaði utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna 25 milljóna dollara verðlaunafé hverjum þeim sem byggi yfir upplýsingum sem gætu leitt til handtöku eða dauða al-Baghdadi.

Þann 27. október árið 2019 sprengdi al-Baghdadi sjálfan sig í loft upp til þess að forðast handtöku þegar sérsveit Bandaríkjahers réðst á fylgsni hans í Sýrlandi. Maður að nafni Abu Ibrahim al-Hashimi al-Qurashi tók við af Baghdadi sem leiðtogi og „kalífi“ samtakanna. Abu Ibrahim al-Hashimi al-Qurashi var einnig drepinn í árás Bandaríkjahers þann 3. febrúar 2022. Eftir dauða hans var Abu al-Hasan al-Hashimi al-Qurashi skipaður nýr kalífi samtakanna, en hann er eldri bróðir Abu Bakr al-Baghdadi.

## Tilvísanir
Fáni Bangladess

**Fáni Bangladess** er grænn með rauðum hringfleti sem er ekki nákvæmlega miðsettur heldur eilítið nálægar stangarhliðinni. Rauða sólin táknar það blóð sem var úthelt til að ná sjálfstæði í Bangladess-stríðinu. Græni liturinn er hefðbundinn íslamskur litur.

Upprunalega var fáninn með gult kort yfir landið inni í rauðu skífunni en var fljótlega tekinn burt, að hluta til af praktískum ástæðum, þar sem það var einfaldara að gera hann án þess.

Hlutföll fánans eru 3:5. Hann tók formlega gildi 17. janúar 1972.
Skarlatseik

**Skarlatseik** (fræðiheiti: *Quercus coccinea*) er eikartegund sem er aðallega í mið og austur Bandaríkjunum, frá suður Maine vestur til Wisconsin, Michigan og Missouri, og allt suður til Louisiana, Alabama og Georgíu.

Hún verður að 20–30 m há.

Mynd:Quercus coccinea bark.jpg|Börkur
Image:Quercus coccineum spring foliage and flower.jpg|Blöð og karlblóm í maí, Exbury, Bretlandi
File:2014-11-02 11 42 07 Scarlet Oak foliage during autumn along Lower Ferry Road in Ewing, New Jersey.JPG|Haustlitur, Ewing, New Jersey

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*''Quercus coccinea'' images from Vanderbilt Unitersity  
*Interactive Distribution Map of ''Quercus coccinea'' 
*photo of herbarium specimen at Missouri Botanical Garden, collected in Missouri in 1932
Baugaeik

**Baugaeik** (fræðiheiti: *Quercus ellipsoidalis*) er eikartegund sem er ættuð frá miðhluta Norður-Ameríku, aðallega við Vötnin miklu og efri hluta Missisippidals. Hún vex í rökum, leirkenndum jarðvegi. Baugaeik verður um 15 til 20 m há og líkist mjög skarlatseik, og skarast útbreiðslusvæði þeirra nokkuð.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Photo of herbarium specimen at Missouri Botanical Garden, collected in Illinois in 1899
Alda, félag um sjálfbærni og lýðræði

**Alda, félag um sjálfbærni og lýðræði**, eru félagasamtök sem voru stofnuð til að móta hugmyndir um hvernig megi koma á alvöru lýðræði og sjálfbærni, en á sama tíma auka lífsgæði fólks. Kjarnahugmyndir félagsins snúast um styttingu vinnutíma, valddreifingu og auknum áhrifum almennings í samfélaginu og vinnunni, ásamt innleiðingu ferla til að fara betur með auðlindir jarðar. Alda er ekki stjórnmálaflokkur og hefur ekki beina þátttöku í stjórnmálum á stefnuskrá sinni. 

Alda var formlega stofnuð 20. nóvember 2010 á opnum stofnfundi í Hugmyndahúsi háskólanna. Félagið hét í fyrstu Lýðræðisfélagið Alda en nafninu var breytt árið 2011.

Alda er skráð sem félagasamtök og er ekki rekin í hagnaðarskyni.

## Markmið félagsins
Tildrögin að stofnun félagsins árið 2010, voru eftirleikar hrunsins árið 2008, þegar hópi fólks varð ljóst að ríkjandi hugmyndafræði stjórnmálanna hefði ekki breyst þrátt fyrir hrunið árið 2008. Enn væri stefnt að því að fyrirtæki væru rekin eingöngu til að hámarka hagnað, ekki væri stefnt að því að auka lýðræði innan fyrirtækja og stofnana, og hugmyndir um gagnsæi ættu erfitt uppdráttar. Ekki ætti að huga sérstaklega að sjálfbærni, né ætti að huga að því að starfsemi efnahagslífsins yrði gagngert að því sniðin að bæta lífsgæði fólks. 

Þessar staðreyndir urðu til þess að fólk tók sig saman og stofnaði Öldu.

Félagið var gagngert stofnað til að vinna að því að opna samfélagsumræðuna fyrir nýjum hugmyndum, svo sem um opið lýðræði, valddreifingu og sjálfbærni.  

Alda hefur byggt starf sitt á málefnahópum sem einblína á ákveðin svið mannlífsins. Alda hefur meðal annars starfrækt málefnahópa um sjálfbært hagkerfi, lýðræðislegt hagkerfi, lýðræði á sviði hins opinbera og um stjórnlagaþingið 2011. Starf hugmyndahópanna byggði á hugmyndum þar sem meðal annars var leitað í hugmyndir Tim Jackson, David Boyle, Andrew Simms, Archon Fung og David Schweickart um lýðræðislegt hagkerfi (Democratic economy), nýja hagfræði (New Economics) og lýðræði á sviði hins opinbera (Democracy in the public sector).

## Stefna
Stefnumál félagsins eru allnokkur en þar má helst nefna skemmri vinnuvika, slembivalin borgaraþing og slembival í ráð og nefndir á vegum hins opinbera, auk lýðræðislegra fyrirtækja. Einnig er hluti af stefnu og hugmyndum félagsins að stefnt skuli að sjálfbærni á öllum sviðum mannlífsins, meðal annars til að draga úr ofnýtingu auðlinda og koma í veg fyrir áföll vegna hlýnunar jarðar.

## Tenglar

* Vefsíða Öldu á íslensku
* Vefsíða Öldu á ensku
Gollurshús

**Gollurshús** eða **hjartapoki** (*pericardium*) er sterkur bandvefshjúpur sem umlykur hjartað og samanstendur af tveimur lögum; trefjahluta og háluhluta.

* Trefjahlutinn kallast trefjagollurshús  (*p. fibrosa*) og myndar sterkan, ytri hluta gollurshússins. Það er gert úr bandvef og rennur að hluta saman við þindina. 
* Háluhlutinn eða varagollurshúsið (*p. serosa*) er gerður úr einfaldri flöguþekju sem seytir frá sér vökva og skiptist í tvo hluta, veggþynnu (*parietalis*) sem þekur innri flöt trefjagollurshússins og iðraþynnu (*p. visceralis*) sem þekur ytri hluta hjartans. Þynnurnar renna saman við rætur stóru æðanna sem ganga inn í hjartað og mynda þannig vökvafylltan poka milli hjartans og gollurshússins sem verndar hjartað gegn núningi og sýkingum. 

Fræðilega heitið er tekið úr grísku peri (περί; *um(hverfis)*) og cardion (κάρδιον; *hjarta*).
Samóþrakía

**Samóþrakía** (gríska: *Σαμοθράκη*, *Samothràki*, tyrkneska: *Semadirek*) er grísk eyja norðarlega í Eyjahafinu, norðaustur af eyjunni Lemnos. Er í um 40 km fjarlægð frá meginlandinu. Nálægasta landsvæði er eyjan Imbró, nálægt landamærum Tyrklands. Eyjan er fjöllótt og rís hún hæst í Fengari, 1.611 metra hæð.

Stærð er 178 km2 og íbúafjöldi tæp 3000 (2011). Helstu atvinnugreinar eru ferðaþjónusta og fiskveiðar.
Vetnisperoxíð

**Vetnisperoxíð** (stundum kallað **súrvatn**) er efnasamband með formúlunni H2O2. Vetnisperoxíð er þykkur fölblár eða litlaus vökvi sem leysist vel upp í vatni. Það er veik sýra og er með pH-gildi í kringum 6,2. Vetnisperoxíð er óstöðugt efni og brotnar auðveldlega niður í vatn og súrefni ef það er ekki geymt á köldum og myrkum stað.

Vetnisperoxíð er meðal annars notað til sótthreinsunar og til að aflita hár.

## Heimild
*
Thabo Mbeki

**Thabo Mvuyelwa Mbeki** (f. 18. júní 1942) er suður-afrískur stjórnmálamaður sem var annar forseti Suður-Afríku, frá 1999 til 2008. Þann 20. september 2008, aðeins níu mánuðum áður en seinna kjörtímabili hans átti að ljúka, lýsti Mbeki yfir afsögn sinni úr embætti vegna þrýstings frá miðstjórn Afríska þjóðarráðsins eftir að dómarinn Christopher Nicholson úrskurðaði að Mbeki hefði skipt sér með ólögmætum hætti af rannsókn á spillingarmálum keppinautar síns, Jacobs Zuma. Þann 12. janúar 2009 var ákvörðun Nicholsons ógilt eftir áfrýjun, en Mbeki tók þó ekki aftur við embætti.

Á forsetatíð Mbeki óx suður-afríski efnahagurinn að meðaltali um 4.5% á ári og ýmis ný millilaunastörf urðu til. Svarta millistéttin stækkaði ört með hjálp ríkisstyrkja og -verkefna í þágu svartra Suður-Afríkumanna. Vöxturinn jók eftirspurn eftir menntuðum sérfræðingum sem hafði áður dalað vegna fólksflótta frá hárri glæpatíðni, en gerði lítið til að bæta úr atvinnuleysi meðal ómenntaðra verkamanna, sem töldu til sín meirihluta landsmanna. Stjórn Mbeki laðaði erlenda fjárfesta til landsins og gerði Suður-Afríku að miðpunkti hagvaxtar í Afríku. Mbeki ræktaði einnig efnahagsbandalag Suður-Afríku við Brasilíu, Rússland, Indland og Kína og stofnaði sérstakan samræðuvettveng ásamt Indlandi og Brasilíu (IBSA).

Mbeki var sáttasemjari og milligöngumaður í ýmsum deilumálum í Afríku, meðal annars í Búrúndí og á Fílabeinsströndinni, og lék hlutverk í gerð nokkurra mikilvægra friðarsáttmála. Mbeki sá um að breyta Afríska einingarbandalaginu í Afríkusambandið. Mbeki var hins vegar gagnrýndur fyrir aðgerðaleysi sitt í samskiptum Suður-Afríku við Simbabve. Gagnrýnendur hans telja að hann hafi haldið lífi í einræðisstjórn Roberts Mugabe með þeim afleiðingum að þúsundir Simbabvemanna létu lífið og efnahagur nágrannaríkjanna bað hnekki. Mbeki var áberandi sem leiðtogi Sambands hlutlausra ríkja í Sameinuðu þjóðunum. Mbeki reyndi að semja um aðild Suður-Afríku að öryggisráði Sameinuðu þjóðanna og kallaði á eftir umbótum í skipulagi þess.

Mbeki hefur verið gagnrýndur um allan heim fyrir viðhorf sitt til alnæmis. Hann hefur dregið í efa að tengsl séu milli HIV-veirunnar og alnæmis og telur að tengslin milli fátæktar og tíðni alnæmis í Afríku afsanni að alnæmi sé af völdum veirusýkinga. Ríkisstjórn Mbeki bannaði notkun andretróveirulyfja á ríkisreknum sjúkrahúsum en talið er að þetta hafi valdið um 330.000 til 365.000 dauðsföllum. Mbeki hefur einnig verið gagnrýndur fyrir að svara allri gagnrýni á ríkisstjórn sína með ásökunum um kynþáttahyggju.

## Tilvísanir