open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1175

Árið **1175** (**MCLXXV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Norðmenn drápu Helga Skaftason prest frá Saurbæ á Kjalarnesi á Alþingi.

### Fædd
* (líklega) Skarðs-Snorri Narfason (d. 1260).

### Dáin
* Snorri Kálfsson goðorðsmaður á Mel í Miðfirði.

## Erlendis
* Vilhjálmur ljón Skotakonungur sór Hinrik 2. Englandskonungi hollustueið.
* Vilhjálmur frá Týros varð erkibiskup í Týros.
* Bygging Hróarskeldudómkirkju hófst.

### Fædd
* Andrés 3., konungur Ungverjalands (d. 1235).
* Friðrik 1. af Austurríki (d. 1198).
* Ottó 4., keisari hins Heilaga rómverska ríkis (d. 1218).
* Roger 3. af Sikiley (d. 1196).

### Dáin
* Ingibjörg af Danmörku, Frakklandsdrottning (d. 1236).
Veik beyging

**Veik beyging**  er hugtak í málfræði.

## Veik beyging í íslensku

Gísli Jónsson, íslenskufræðingur, útskýrið veikar sagnir þannig: 

### Veik beyging sagna
Sagnorð hafa ýmist veika eða sterka beygingu. 
Veikar sagnir  hafa tannhljóðsviðskeyti sem endingu (*-aði*, *-ði*, *-di* eða *-ti*) í þátíð eintölu 1. persónu (t.d. ég elsk**aði**, ég sag**ði**, ég fal**di**, ég at**ti**). Flest sagnorð í íslensku hafa veika beygingu:
* *Dagurinn byrj*'aði** vel.''
* ''Ég keyr**ði** börnin í skólann.''
* ''Ég lam**di** hann óvart þegar hann gekk inn. ''
* ''Hann veit hvort ég sót**ti** bókina. ''

á meðan [[Sterk sögn|sterkar sagnir]] eru endingarlausar í þátíð 1. persónu eintölu:
* ''Ég svaf frameftir.''
* ''Ég leit upp í tréið.''

[[Kennimynd veikra sagna|Kennimyndir veikra sagna]] er eftirfarandi:



===Veik beyging lýsingarorða===
[[Lýsingarorð]] sem er veikbeygt endar á [[sérhljóð|sérhljóði]] í öllum föllum, bæði í [[eintala|eintölu]] og [[fleirtala|fleirtölu]] og standa oftast með [[nafnorð]]i með [[greinir|ákveðnum greini]]. Hins vegar hafa lýsingarorð sem standa með nafnorðum án greinis oftast [[sterk beyging|sterka beygingu]].:

* ***Skemmtilega*' konan.* (veik beyging)
* ***Skemmtileg** kona.* (sterk beyging)
* ***Fagri** skógurinn.* (veik beyging)
* ***Fagur** skógur.* (sterk beyging)
* *Ég þekki **fallega** manninn.* (veik beyging)
* *Ég þekki **fallegan** mann.'' (sterk beyging)

## Tengt efni
* (ekki tæmandi)
* (ekki tæmandi)

## Tilvísanir
1176

Árið **1176** (**MCLXXVI** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 22. maí - Assassínar reyndu að myrða Saladín í nágrenni Aleppó.
* 29. maí - Friðrik rauðskeggur beið ósigur fyrir Langbarðabandalaginu í orrustunni við Legnano.

## Fædd

## Dáin
* 28. febrúar - Klængur Þorsteinsson, Skálholtsbiskup (f. 1102).
Hjálmar Ólafsson

**Hjálmar Ólafsson** (fæddur 25. ágúst 1924, lést 27. júní 1984) var bæjarstjóri Kópavogs frá 1962 til 1970. Hann var fyrsti formaður Samtaka sveitarfélaga á Suðvesturlandi.

Hann var fyrsti formaður Norræna félagsins í Kópavogi og gengdi því embætti 1962-1968 og aftur 1972 til dauðadægurs 1984. 1974 varð hann formaður Norræna félagsins á Íslandi og síðar framkvæmdastjóri og sat í framkvæmdaráði Sambands norrænna félaga (FNF).

## Heimildir
*  bls. 27-28.
*
Bæjarstjóri Kópavogs

Kópavogur fékk kaupstaðarréttindi 1955, fyrir þann tíma hafði hann verið hreppur með oddvita.

**Bæjarstjórar Kópavogs** í tímaröð:
*1955-1957 Finnbogi Rútur Valdimarsson
*1957-1962 Hulda Dóra Jakobsdóttir
*1962-1970 Hjálmar Ólafsson
*1970-1980 Björgvin Sæmundsson (lést í starfi)
*1980-1982 Bjarni Þór Jónsson
*1982-1990 Kristján Helgi Guðmundsson
*1990-2004 Sigurður Geirdal (lést í starfi)
*2004-2005 Hansína Á. Björgvinsdóttir
*2005-2009 Gunnar Ingi Birgisson
*2009-2010 Gunnsteinn Sigurðsson
*2010-2012 Guðrún Pálsdóttir
*2012-2022 Ármann Kr. Ólafsson
*2022-  Ásdís Kristjánsdóttir
1177

Árið **1177** (**MCLXXVII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Þorlákur helgi Þórhallsson fór utan til að taka biskupsvígslu.
### Fædd

### Dáin
* Hreinn Styrmisson ábóti.

## Erlendis
* 13. janúar - Leópold 5. varð hertogi af Austurríki.
* Mars - Feneyjasamningurinn: Friðrik Barbarossa viðurkenndi Alexander 3. sem páfa.
* Áskell erkibiskup sagði af sér embætti erkibiskups Norðurlanda og Absalon tók við.
* janúar - Magnús Erlingsson vann sigur á Eysteini meylu í orrustunni á Ré.
* Sverrir Sigurðsson varð leiðtogi birkibeina og var hylltur konungur Noregs á Eyraþingi.
* Jóhanna, dóttir Hinriks 2. Englandskonungs og Elinóru af Akvitaníu, giftist Vilhjálmi 2. Sikileyjarkonungi.

### Fædd
* Baldvin 5., konungur af Jerúsalem (d. 1186).

### Dáin
* 13. janúar - Hinrik 2., hertogi af Austurríki (f. 1107).
* Eysteinn meyla Eysteinsson, norskur birkibeinakonungur.
1179

Árið **1179** (**MCLXXIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Katla gaus og byggð eyddist á Mýrdalssandi.
* Staðamál fyrri hófust á Íslandi þegar Þorlákur helgi Þórhallsson hóf að krefjast forræðis yfir bændakirkjum.
* Ormur Jónsson gamli á Svínafelli gekk í klaustur en Sigurður Ormsson sonur hans varð höfðingi Svínfellinga.

### Fædd
* Snorri Sturluson, íslenskur rithöfundur (d. 1241).

### Dáin

## Erlendis
* Páskar - Loðvík 7. Frakkakonungur sendi Agnesi dóttur sína, átta ára gamla, til Konstantínópel til að giftast ríkisarfanum þar.
* 19. júní - Orrustan á Kálfskinni í nágrenni Niðaróss var háð. Þar féll Erlingur skakki fyrir mönnum Sverris Sigurðssonar. 
* 1. nóvember - Filippus Ágúst, krónprins Frakka, krýndur meðkonungur föður síns, Loðvíks 7.

### Fædd
* Teóbald 3., greifi af Champagne (d. 1201).

### Dáin
* 19. júní - Erlingur skakki Ormsson, norskur höfðingi og faðir Magnúsar konungs.
* 17. september - Hildigerður frá Bingen, þýskur dulspekingur (f. 1098).
1189

Árið **1189** (**MCLXXXIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Halldóra Eyjólfsdóttir var vígð fyrsta abbadís Kirkjubæjarklausturs.
* Annálar greina frá því að Ásmundur kastanrassi hafi komið í Breiðafjörð frá Grænlandi og Krosseyjum og hafi verið á skipi sem neglt var með trénöglum einum og bundið með seymi.
* Þrír biskupar voru á Íslandi að því er segir í annálum og hefur einn þeirra verið Jón Grænlandsbiskup.

### Fædd

### Dáin
* Ögmundur Kálfsson, eini ábóti Flateyjarklausturs og fyrsti ábóti Helgafellsklausturs, drukknaði.

## Erlendis
* Hinrik 2. Englandskonungur batt endi á styrjaldarátök við Ríkharð son sinn og Filippus 2. Frakkakonung með því að fallast á allar kröfur þeirra. Hann greiddi Filippusi háa fjárhæð og viðurkenndi Ríkharð sem erfingja að ensku krúnunni.
* 3. september - Ríkharður ljónshjarta var krýndur konungur Englands.
* Friðrik Barbarossa lagði af stað í þriðju krossferðina.
* Jón Árnason smyrill varð biskup í Görðum á Grænlandi.

### Fædd
* Skúli jarl Bárðarson í Noregi (d. 1240).

### Dáin
* 6. júlí - Hinrik 2. Englandskonungur (f. 1133).
* 13. júlí - Matthildur hertogaynja af Saxlandi, dóttir Hinriks 2. Englandskonungs (f. 1156).
* 11. nóvember - Vilhjálmur 2. Sikileyjarkonungur (f. 1153).
1180

Árið **1180** (**MCLXXX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Þorbjörg Bjarnadóttir, kona Páls prests Sölvasonar í Reykholti, veitti Hvamm-Sturlu áverka á kinn með hníf og kvaðst hafa ætlað að stinga úr honum augað.
* Þorlákur Þórhallsson biskup gaf út Föstuboð Þorláks helga, tilskipun um föstuhald í Skálholtsbiskupsdæmi. 
* Guðmundur góði Arason varð skipbrotsmaður í Skjaldbjarnarvík á Ströndum.

### Fædd

### Dáin
* Styrkár Oddason, lögsögumaður (eða 1181).
* Arnór Kolbeinsson, skagfirskur höfðingi.

## Erlendis
* 2. mars - Agnes af Frakklandi giftist Alexíos 2. Komnenos, syni Býsanskeisara. Þau voru níu og ellefu ára.
* 28. apríl - Filippus Ágústus, ríkisarfi Frakklands, giftist Ísabellu af Hainaut.
* 27. maí - Herlið Sverris Sigurðssonar vann sigur á her Magnúsar Erlingssonar Noregskonungs á Íluvöllum nálægt Niðarósi.
* 18. september - Filippus 2. varð konungur Frakklands.
* 24. september - Alexíos 2. Komnenos varð keisari Býsans en móðir hans stýrði þó ríkinu.
* Eysteinn Erlendsson erkibiskup í Niðarósi flúði frá Noregi undan Sverri konungi og var í Englandi næstu þrjú árin.
* Antoku keisari tók við af Takakura keisara.
* Uppreisn var gerð í Danmörku gegn Valdimar mikla Knútssyni og Absalon biskupi og urðu þeir að flýja land.
* Friðrik Barbarossa setti Hinrik ljón af sem hertoga Saxlands.

### Fædd
* Berenguela Kastilíudrottning, kona Alfons 9. (d. 1246)
* (líklega) Ingigerður Birgisdóttir, Svíadrottning, kona Sörkvis yngri.

### Dáin
* Janúar - Innósentíus III, mótpáfi.
* 18. september - Loðvík 7. Frakkakonungur (f. 1120).
* 24. september - Manúel 1. Komnenos, keisari Býsans (f. um 1118).
1199

Árið **1199** (**MCXCIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Kraftaverkasögur af Þorláki helga voru fyrst lesnar upp á Alþingi og dánardægur hans, 23. desember, lögtekið sem messudagur.
* Snorri Sturluson giftist Herdísi Bersadóttur.

### Fædd
* Sturla Sighvatsson, goði (d. 1238).

### Dáin

## Erlendis

* 25. mars - Ríkharður ljónshjarta Englandskonungur varð fyrir örvarskoti þegar hann sat um kastala í Frakklandi, þar sem uppreisnarmenn höfðu búið um sig. Blóðeitrun hljóp í sárið og hann dó rúmri viku síðar.
* 6. apríl - Jóhann landlausi varð konungur Englands.

### Fædd
* Guttormur Sigurðsson, Noregskonungur (d. 1204).
* Jóhanna af Flæmingjalandi, greifynja (d. 1244).
* Alexander IV (Rinaldo Conti), páfi (d. 1261).

### Dáin
* 6. apríl - Ríkharður ljónshjarta, Englandskonungur (f. 1157).
* 4. september - Jóhanna Sikileyjardrottning, kona Vilhjálms 2. Sikileyjarkonungs og systir Ríkharðs ljónshjarta (f. 1165).
* Benedikta Ebbadóttir, drottning Svíþjóðar, kona Sörkvis yngri konungs (dó þetta ár eða næsta).
Björgvin Sæmundsson

**Björgvin Sæmundsson** (fæddur 4. mars 1930, lést 20. ágúst 1980) bæjarverkfræðingur Akraness 1958-1962 og bæjarstjóri á Akranesi frá 1962 til 1970 þegar hann var skipaður bæjarstjóri Kópavogs, gegndi hann því embætti til dánardægurs 1980. 

## Heimildir
*  bls. 28.
*
1200

Árið **1200** (**MCC** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 3. mars - Bein Jóns Ögmundssonar Hólabiskups voru grafin úr jörðu og er Jónsmessa Hólabiskups á föstu til minningar um þann atburð.
* Lík Ingimundar Þorgeirssonar prests, föðurbróður Guðmundar Arasonar biskups, sem týndist á Grænlandi 1186, fannst þar í óbyggðum. „Hann var heill og ófúinn og svo klæði hans, en sex manna bein voru þar hjá honum. Vax var og þar hjá honum og rúnar þær er sögðu atburð um líflát þeirra.“

;Fædd

;Dáin
* Þorleifur beiskaldi Þorláksson í Hítardal.

## Erlendis
* 23. maí - Loðvík 8. Frakkakonungur giftist Blönku af Kastilíu.
* 24. ágúst - Jóhann landlausi Englandskonungur giftist Ísabellu af Angoulême.

;Fædd

;Dáin
Bjarni Þór Jónsson

**Bjarni Þór Jónsson** (fæddur 18. febrúar 1946) var bæjarstjóri Siglufjarðar árin 1974 til 1979 þegar hann var ráðinn sem bæjarritari Kópavogs. Við andlát Björgvins Sæmundssonar 1980 var Bjarni Þór ráðinn bæjarstjóri Kópavogs og gegndi starfinu til 1982. Hann er nú skrifstofustjóri hjá Reykjavíkurborg.

## Heimildir
*  bls. 28-29.
*
Fagott

**Fagott** (úr ítölsku *knippi*, *bundin*) er tréblásturshljóðfæri á tónsviðinu fyrir neðan klarínettu. Fagott er langur tvöfaldur viðarhólkur sem oftast er gerður úr hlyni með tónblaði (tvíblöðungi) á bognu málmröri fyrir miðju. Fagott er stundum nefnt *lágpípa*. Einnig er til kontrafagott sem er einni áttund neðar en venjulegt fagott. 

## Þekktir fagottleikarar
* Karin Borca
* Klaus Thunemann
* Milan Turkovic
* Sigurður Breiðfjörð Markússon
Sigurður Geirdal

**Sigurður Ásgrímur Geirdal Gíslason** (fæddur 4. júlí 1939 í Grímsey, lést 28. nóvember 2004) var bæjarstjóri Kópavogs frá 1990 til dánardægurs 2004.

Sigurjón Birgir Sigurðsson (Sjón) er sonur Sigurðar.

## Heimildir
*
Árni Pétur Guðjónsson

**Árni Pétur Guðjónsson** (f. 19. ágúst 1951)  er íslenskur leikari.

## Kvikmynda- og sjónvarpsþáttaferill

## Tenglar
*
Kristján Helgi Guðmundsson

**Kristján Helgi Guðmundsson** (10. september 1943 - 28. maí 2022) var bæjarstjóri í Kópavogi frá 1982 til 1990. Hann hafði áður verið félagsmálastjóri bæjarins frá 1971.

Foreldrar Kristjáns voru Guðmund­ur Berg­mann Magnús­son­ (1913-1990) og Svava Bern­h­arðsdótt­ir (1914-2002) og var Kristján þriðji í röð fjög­urra systkina. 

Kristján lauk stúd­ents­prófi frá Mennta­skól­an­um í Reykja­vík árið 1964 og fyrri­hluta­prófi í guðfræði frá Há­skóla Íslands árið 1967. Hann nam einnig ís­lensku og sögu við Háskóla Íslands og hafði kennslu­rétt­indi. Hann var um tíma kennari við Voga­skóla í Reykja­vík, en eft­ir að há­skóla­námi lauk hóf hann störf hjá Kópa­vogs­bæ. Var félagsmála­stjóri þar frá 1971 til 1982 og bæj­ar­stjóri frá 1982 til 1990. Að bæjarstjóratíð lokinni var hann verk­efna­stjóri í vel­ferðar­mál­um hjá Hafn­ar­fjarðarbæ og sinnti þar meðal ann­ars mál­efn­um eldri borg­ara.

Kristján var um skeið formaður Mynd­list­ar­skóla Kópa­vogs, kom að stofn­un Fjölsmiðjunn­ar og var virk­ur þátt­tak­andi í Nor­ræna fé­lag­inu á Íslandi. Þá var hann um skeið gjald­keri Breiðabliks og sat í stjórn hesta­manna­fé­lags­ins Fáks auk fleiri starfa. Einnig lét Kristján að sér kveða í ýmsu póli­tísku starfi, einkum á síðari árum, og þá á vettvangi Sam­fylk­ing­ar­inn­ar.

Kona Kristjáns var Margrét Hjaltadóttir kennari (f. 1944) og eignuðust þau þrjú börn.

## Heimildir
*  bls. 29-30.

## Tilvísanir
Hansína Ásta Björgvinsdóttir

**Hansína Ásta Björgvinsdóttir** (fædd 18. janúar 1946 á Eyrarbakka) var bæjarstjóri Kópavogs frá 2004 til 2005, hún tók við embættinu við fráfall Sigurðar Geirdal.

Hansína var bæjarfulltrúi Framsóknarflokksins í bæjarstjórn Kópavogs 1998-2006 og var formaður bæjarráðs Kópavogs 2005-2006.

## Heimildir
*
Árni Tryggvason

**Árni Baldvin Tryggvason** (f. 19. janúar 1924 í Syðri-Vík á Árskógsströnd, d. 13. apríl 2023) var íslenskur leikari. Sonur hans er Örn Árnason leikari. 

Árni var fastráðinn leikari hjá Leikfélagi Reykjavíkur á árunum 1947 til 1961 og við Þjóðleikhúsið 1961 til 1991. Eftir það lék hann í sýningum í Þjóðleikhúsinu, Borgarleikhúsinu og Loftkastalanum.

Eitt eftirminnilegasta hlutverk hans var Lilli Klifurmús, í uppsetningu Þjóðleikhússins á Dýrunum í Hálsaskógi.

Hann gaf út tvær plötur, árin 1971 og 1992.

Árni hlaut heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands fyrir frábært ævistarf í þágu leiklistar árið 2010. 

Árni stundaði veiðar á trillu frá Reykjavík og Hrísey á sumrin. 

Ævisagan *Lífróður Árna Tryggvasonar leikara, * kom út 1991.

Árni greindist með þunglyndi árið 2008. 

Hann lést árið 2023, 99 að aldri. Kona hans, Kristín Nikulásdóttir, lést ári áður. 

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tengt efni
*Árni Tryggvason - Færeyingur á Íslandi

## Tenglar
* 

## Heimildir
Sigurrós Þorgrímsdóttir

**Sigurrós Þorgrímsdóttir** (fædd 16. apríl 1947) er fyrrum bæjarfulltrúi í Kópavogi, fyrrum alþingismaður og var um tíma formaður Breiðabliks.

Þegar Gunnar I. Birgisson tók við embætti bæjarstjóra í Kópavogi sagði hann af sér þingmennsku og Sigurrós sem fyrsti varamaður fór á þing í hans stað 1. október 2006. Í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins fyrir Alþingiskosningarnar 2007 hafnaði hún neðar á listanum en hún sóttist eftir og í kjölfarið dró hún framboð sitt til baka.

Hún hefur verið formaður skólanefndar Menntaskólans í Kópavogi síðan 1998.

## Heimildir
*
Síðmiðaldir

**Síðmiðaldir** er hugtak sem notað er yfir það tímabil í sögu Evrópu sem nær frá 14. öld til 16. aldar, þ.e. frá lokum hámiðalda til nýaldar. Á þessu tímabili átti endurreisnin sér stað og það nær að stórum hluta saman við endurreisnartímabilið. Lok tímabilsins eru ýmist miðuð við uppgötvun Ameríku 1492, siðaskiptin 1517 eða jafnvel andlát Leonardo da Vinci 1519. Vísindabyltingin hefst á síðmiðöldum.
Hámiðaldir

**Hámiðaldir** er tímabil í sögu Evrópu sem nær yfir 11., 12. og 13. öld eða frá lokum ármiðalda að upphafi síðmiðalda. Þetta var að mörgu leyti blómaskeið í sögu Evrópu eftir lok víkingaaldar (orrustan við Hastings átti sér stað 1066) sem einkenndist af eflingu konungsvalds og mikilli fólksfjölgun. Kaþólska kirkjan efldist mikið og fékk aukið sjálfstæði, klausturlífi urðu algeng um alla Evrópu og krossferðir voru farnar, bæði til landsins helga og eins innan Evrópu, til Finnlands, Eistlands, Pommern og Suður-Frakklands.
Hreppsnefndarkosningar í Kópavogi

1948 öðlaðist Kópavogshreppur sjálfstæði sitt þegar hann var klofinn frá Seltjarnarneshreppi að ósk Seltirninga eftir að Kópavogsbúar höfðu náð stjórnarvöldum í hreppsnefndinni í kosningunum 1946. Aðeins sjö ár liðu þar til Kópavogur öðlaðist kaupstaðarréttindi sökum hraðrar mannfjölgunar.

## 1948

Kosið var 29. janúar 1948. A-listinn eða Framfarafélagið Kópavogur vann hreinan meirihluta undir forystu Finnboga Rúts Valdimarssonar.

## 1950

Kosið var 29. janúar 1950. Framfarafélagið hélt meirihluta sínum.

## 1954

Mikil dramatík varð í kringum kosningarnar sem áttu upphaflega að fara fram 31. janúar 1954. Þeim var frestað til 14. febrúar af yfirkjörstjórn eftir að sýslumaður Gullbringu- og Kjósarsýslu hafði ógilt undirbúning kosninga sökum deilna Óháðra kjósenda og Sjálfstæðisflokksins um listabókstafinn D. Þegar úrslitin úr kosningunum þann 14. febrúar voru gerð ljós munaði aðeins einu atkvæði á milli A-lista og B-lista. 8. apríl gekk úrskurður sýslunefndar Kjósarsýslu varðandi kæru vegna ógiltra utankjörfundaratkvæða og dæmdi kosningarnar ómerktar. Kjörræðismaður Íslendinga í Minneapolis hafði rifið fylgibréfin frá kjörseðlunum sjálfum og þannig ógilt atkvæðin. Aðeins hafði munað einu atkvæði á milli Framsóknarflokks og Alþýðuflokks og því ljóst að atkvæðin hefðu getað haft úrslitavægi þar á milli. Úrslitin voru því dæmd ómerk og sömu listar og frambjóðendur því í framboði aftur. Kosið var því aftur 16. maí. Skipting hreppsnefndarfulltrúa breyttist ekki. G-listi Óháðra kjósenda hélt meirihluta sínum.


Ári síðar fékk Kópavogur kaupstaðarréttindi og bæjarstjórnarkosningar voru haldnar í október 1955.

## Heimildir
Gunnar Birgisson

**Gunnar Ingi Birgisson** (fæddur 30. september 1947 í Reykjavík; d. 14. júní 2021) var alþingismaður, bæjarstjóri Kópavogs og bæjarstjóri Fjallabyggðar.

## Nám
Gunnar tók stúdentspróf frá MR 1972 og lauk prófi í verkfræði frá HÍ 1977. Hann fór til Edinborgar og útskrifaðist með M.Sc.-próf í byggingaverkfræði frá Heriot-Watt University árið 1978. Hann lauk doktorsprófi í jarðvegsverkfræði frá University of Missouri í Bandaríkjunum 1983.

## Stjórnmálaferill
Gunnar var formaður bæjarráðs Kópavogs frá 1990 til 2005 þegar hann tók við embætti bæjarstjóra. Hann var alþingismaður Sjálfstæðisflokksins í Reykjaneskjördæmi og síðar Suðvesturkjördæmi frá 1999 til 2006 þegar hann vék af þingi vegna bæjarstjórastarfa í Kópavogi árið 2005 og Sigurrós Þorgrímsdóttir tók sæti hans árið 2006. Gunnar var bæjarstjóri í Kópavogi til 2009. Gunnar var ráðinn bæjarstjóri Fjallabyggðar í janúar 2015 og gegndi því starfi til 2019. Hann gegndi einnig tímabundið starfi sveitarstjóra Skaftárhrepps árið 2020.

## Heimildir
* 

## Tenglar
* Vefur Gunnars Birgissonar
Machu Picchu

**Machu Picchu** (framburður: ['mɑ.tʃu 'pik.tʃu]) (stundum nefnd „Týnda borgin“) er forn borg byggð fyrir komu Kólumbusar til Ameríku af Inkunum. Macu Picchu var byggð um miðja 15.öld er veldi Inka stóð sem hæst í tíð keisarans Pachhacuti Inca Yupanqui (1438-1471). Borgin er 2.430 metra yfir sjávarmáli á fjallsbrún yfir Urubambadalnum í Perú, um 70 km norðvestur af Cusco. Borgin er á Heimsminjaskrá UNESCO. 

Í virkisborginni eru ríflega 140 byggingar, hof og aðrar opinberar byggingar auk íbúðarhúsa. Um tvo hundruð tröppugangar tengja byggðina saman enda er hún í miklum halla. Húsin eru öll byggð úr graníti, flest án múrlíms, en grjótið svo nákvæmlega fellt saman að eigi má hnífsblaði á milli koma. Þökin voru ýmist úr steini eða einhverju öðru sem fannst í nágreninu. Í hlíðunum eru stallar með akurreinum þar sem rækta mátti næg matvæli fyrir íbúa borgarinnar. Borginni var skipt í hverfi. Sum hverfi voru fyrir hof, önnur fyrir aðalsmenn og presta og önnur hverfi fyrir almenning. Í borginni eru einnig torg og önnur opin svæði, brunnar og áveiturennur, er náðu til flestra bygginga. 

Borgin var yfirgefin árið 1572 í kjölfar spænska hernámsins en þeir komu hins vegar aldrei á staðinn og því er borgin óskemmd af manna völdum og einstaklega vel varðveitt. Eftir að borgin var yfirgefin týndist hún umheiminum í meira en fjórar aldir og þaktist gróðri. 

Seint á 19.öld fréttist að nokkrir útlendingar hafi farið á staðinn og jafnvel rænt forngripum. Það var svo ekki fyrr en í júlí 1911 að bandaríski sagnfræðingurinn, Hiram Bingham, tilkynnti að hann hefði „fundið“ borgina. Hann var við rannsóknir í Machu Picchu næstu árin og greindi frá niðurstöðunum í fjölmörgum greinum og bókum.  

## Tilvísanir
* Skoðað 17.11.2017.

## Heimildaskrá
* Sigurður Hjartason. (2011, mars). Hvað getið þið sagt mér um Inkaborgina Machu Picchu? Vísindavefurinn. Sótt 17. nóvember 2017 af https://www.visindavefur.is/svar.php?id=27699
1190

Árið **1190** (**MCXC** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Ritun Íslendingasagna hófst um þetta leyti.
* Kirkja og klaustur voru reist á Keldum á Rangárvöllum að undirlagi Jóns Loftssonar í Odda.
* Erkibiskup bannaði að goðorðsmenn væru vígðir til prestsstarfa.
* Einar Másson varð ábóti í Munkaþverárklaustri.

### Fædd

### Dáin
* Hallur Hrafnsson, ábóti í Munkaþverárklaustri.

## Erlendis
* 16. mars - Gyðingaofsóknir í York á Englandi. 150-500 gyðingar voru drepnir.
* 10. júní - Þriðja krossferðin: Friðrik rauðskeggur drukknaði í ánni Salef í Tyrklandi á leið til Jerúsalem.
* Júlí - Ríkharður ljónshjarta og Filippus 2. Frakkakonungur héldu af stað í Þriðju krossferðina.
* 4. október - Ríkharður ljónshjarta hótar Tancred af Sikiley stríði til að þvinga hann til að afhenda arf systur Ríkharðs, Jóhönnu Sikileyjardrottningar, og hertekur Messína.
* Sverrir Sigurðsson krýndur Noregskonungur.

### Fædd
* Vilhjálmur 3., konungur Sikileyjar (d. 1198).
* Pétur 1., hertogi af Bretagne (d. 1251).
* Ríkissa, drottning Svíþjóðar, kona Eiríks Knútssonar (fædd þetta ár eða 1191).

### Dáin
* 15. mars - Ísabella af Hainaut, drottning Frakklands, fyrsta kona Filippusar 2. (f. 1170).
* 10. júní - Friðrik Barbarossa, keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. 1122).
* 25. júlí - Sibylla, drottning Jerúsalem (f. um 1160).
Ármiðaldir

**Ármiðaldir** eru tímabil í sögu Evrópu sem nær frá lokum fornaldar sem markast af falli Vestrómverska ríkisins árið 476 til upphafs hámiðalda árið 1000. Það hefst þannig í miðju þjóðflutningatímabilinu, nær yfir hinar myrku aldir, útbreiðslu Íslams og karlungatímabilið og lýkur við lok víkingaaldar sem miðast við orrustuna við Hastings árið 1066.
2. árþúsundið

**2. árþúsundið** er í gregoríska tímatalinu tímabilið sem hófst við upphaf ársins 1001 og stóð til loka ársins 2000. 

## Aldir og áratugir
Steinn Ármann Magnússon

**Steinn Ármann Magnússon** (f. 28. október 1964) er íslenskur leikari. Hann er þekktur fyrir að vera í tvíeykinu Radíusbræður með Davíð Þór Jónssyni.

## Kvikmynda- og sjónvarpsþáttaferill

## Tenglar
*
Stefán Karl Stefánsson

**Stefán Karl Stefánsson** (fæddur 10. júlí 1975 í Hafnarfirði, látinn 21. ágúst 2018 í Reykjavík) var íslenskur leikari. Hann var þekktastur fyrir hlutverk sín sem Glanni glæpur í *[[Latibær|Latabæ]]* og sem Trölli (The Grinch) í söngleiknum *Þegar Trölli stal jólunum* víða í Bandaríkjunum og Kanada.

Stefán Karl útskrifaðist úr Leiklistarskóla Íslands árið 1999 en áður hafði hann verið í Leikfélagi Hafnarfjarðar frá 13 ára aldri. Hann starfaði í Þjóðleikhúsinu um árabil. Ein þekktasta sýning hans var með Hilmi Snæ Guðnasyni í uppsetningu á írska leikritinu *Með fulla vasa af grjóti* . Stefán Karl og Hilmir Snær skiptust þar á að leika 14 hlutverk og urðu sýningar nærri 200.

Hann stofnaði samtök gegn einelti; Regnbogabörn, en sjálfur hafði hann lent í einelti.

Árið 2016 var Stefán Karl greindur með krabbamein í gallrásum. Hann lést í ágúst árið 2018. Hann lét eftir sig eiginkonuna Steinunn Ólínu Þorsteinsdóttur, leikkonu, tvö börn og tvö stjúpbörn.

Árið 2018 var Stefán Karl sæmdur riddarkrossi Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir framlag sitt til íslenskrar leiklistar og samfélags.

## Kvikmynda- og sjónvarpsþáttaferill

## Leiklistarferill

## Tenglar
* 
* Viðtal við Stefán Karl (03-05-08) (enska)
* Umfjöllun um Stefán Karl Stefánsson á Glatkistunni

## Tilvísanir
Baldur Trausti Hreinsson

**Baldur Trausti Hreinsson** (f. 15. mars 1967) er íslenskur leikari. 
## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tenglar
*
Sena

**Sena** er upplifunarfyrirtæki sem sérhæfir sig í viðburðum og afþreyingu fyrir einstaklinga og fyrirtæki. Má þar nefna tónleika, uppistand, skipulagða fyrirtækjaviðburði, ráðstefnur, rekstur kvikmyndahúsa og dreifing kvikmynda og tölvuleikja. Sena hét upphaflega Skífan og opnaði sína fyrstu hljómplötuverslun í Hafnarfirði árið 1975. Stofnandi fyrirtækisins var Jón Ólafsson. Nafni fyrirtækisins var breytt í Sena árið 2005.

Sena er skráð ferðaskrifstofa og DMC. Sena rekur kvikmyndahúsin Smárabíó, Háskólabíó og Borgarbíó Akureyri og er auk þess umboðsaðili Playstation á Íslandi.

## Tenglar
* Opinber heimasíða
1090

Árið **1090** (**MXC** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Bejaïa varð höfuðborg Hammadída í Alsír.

## Fædd
* Heilagur Bernharður frá Clairvaux (d. 1153).

## Dáin
1099

Árið **1099** (**MXCIX** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 15. júlí - Krossfarar í fyrstu krossferðinni unnu Jerúsalem eftir mánaðarlangt umsátur og myrtu nánast alla íbúa borgarinnar.

## Fædd

## Dáin
1009

Árið **1009** (**MIX** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Lýveldið var stofnað í Víetnam.
* 18. október - Grafarkirkjan í Jerúsalem var eyðilögð af Al-Hakim bi-Amr Allah kalífa.

## Fædd

## Dáin
1042

Árið **1042** (**MXLII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 19. apríl - Mikael 5. keisara í Býsans steypt af stóli eftir fjóra mánuði í hásæti.
* 8. júní - Játvarður góði varð konungur Englands.
* Magnús góði varð konungur Danmerkur.
* Sveinn Ástríðarson varð jarl yfir Danmörku.
* Haraldur harðráði sneri aftur til Noregs frá Miklagarði.

## Fædd
* Gissur Ísleifsson, Skálholtsbiskup (d. 1118).

## Dáin
* 8. júní - Hörða-Knútur, konungur Englands og Danmerkur (f. 1018).
* 24. ágúst - Mikael 5. Býsanskeisari.
* Sigtryggur Ólafsson silkiskegg, víkingakonungur í Dyflinni (ártal þó óvíst).
1021

Árið **1021** (**MXXI** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Máríska ríkið Valensía varð sjálfstætt.
* Einar Þveræingur kom í veg fyrir að Ólafi digra Noregskonungi væri gefin Grímsey.

## Fædd

## Dáin
1010

Árið **1010** (**MX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Njálsbrenna kann að hafa verið þetta ár en oftast er þó talið að hún hafi verið árið 1011.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* Þorfinnur karlsefni reyndi að stofna nýlendu í Norður-Ameríku.
* Höfuðborg Víetnam var flutt til Hanoi.
* Veturinn var svo kaldur að Bospórussund var ísilagt og jafnvel er sagt að Níl hafi lagt.

;Fædd
* Mikael 4., keisari í Býsans (d. 1041).

;Dáin
1072

Árið **1072** (**MLXXII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 10. janúar - Normannar náðu Palermó á sitt vald.

## Fædd

## Dáin
1011

Árið **1011** (**MXI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Njálsbrenna: Flosi Þórðarson lét bera eld að Bergþórshvoli og brunnu þar allir inni nema Kári Sölmundarson.

### Fædd

### Dáin
* Höskuldur Þráinsson, Hvítanessgoði, veginn af Njálssonum.
* Njáll Þorgeirsson bóndi á Bergþórshvoli.
* Bergþóra Skarphéðinsdóttir húsfreyja á Bergþórshvoli.
* Skarphéðinn Njálsson
* Helgi Njálsson
* Grímur Njálsson
* Þórður Kárason

## Erlendis
* Í Bagdadyfirlýsingunni var dregið í efa að kalífinn í Egyptalandi, Al-Hakim, væri afkomandi Alis, tengdasonar Múhameðs.

### Fædd
* Róbert 1., hertogi af Búrgund (d. 1076).

### Dáin
* Aðalsteinn, elsti sonur Aðalráðs ráðlausa Englandskonungs.
1041

Árið **1041** (**MXLI** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Haraldur harðráði gekk í sveit væringja í Miklagarði.
* Zoe drottning í Austrómverska ríkinu gerði ættleiddan son sinn, Mikael, að keisara.

## Fædd

## Dáin
1053

Árið **1053** (**MLIII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Orrustan við Civitella del Fortore milli Normanna undir stjórn Húnfreðs af Hauteville og hers Leó 9. páfa undir stjórn Geirharðs hertoga af Lorraine.

## Fædd

## Dáin
1074

Árið **1074** (**MLXXIV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 7. febrúar - Orrustan við Montesarchio þar sem Pandúlfur 4. fursti af Beneventum var drepinn af normannaher.

## Fædd
* 12. febrúar - Konráð 2. keisari (d. 1101).
* Játgeir Margrétarson, Skotakonungur (d. 1107).

## Dáin
* 28. apríl - Sveinn Ástríðarson, Danakonungur (f. um 1019).
1040

Árið **1040** (**MXL** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 23. maí - Seljúktyrkir sigruðu Gasnavída í orrustunni við Dandanakan.
* 17. júní - Hörða-Knútur kom að landi við Sandwich og gerði tilkall til ensku krúnunnar. Hann mætti engri mótspyrnu og var tekinn til konungs í Englandi.
* 15. ágúst - Makbeð varð konungur Skotlands eftir að hafa fellt Dungað 1. frænda sinn í orrustu.
* Brugghúsinu í Benediktínaklaustrinu í Weihenstephan í Þýskalandi komið á laggirnar. Það er elsta starfandi brugghús í heimi.

## Fædd
* 27. júní - Heilagur Ladislás 1., konungur Ungverjalands, d. 1095).

## Dáin
* 17. mars - Haraldur hérafótur, konungur Englands (f. um 1015).
* 15. ágúst - Dungaður 1. Skotakonungur (f. 1001).
1069

Árið **1069** (**MLXIX** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Magnús Haraldsson dó og Ólafur kyrri varð einn konungur Noregs.
* Norðurherförin: Vilhjálmur bastarður lagði norðurhéruð Englands í rúst.

## Fædd

## Dáin
1002

Árið **1002** (**MII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 13. nóvember - Aðalráður ráðlausi gaf skipun um að drepa alla norræna menn í Englandi.
* Brjánn Bura varð hákonungur Írlands.
* Grímur Svertingsson varð lögsögumaður á Alþingi.
* Hinrik II varð keisari hins Heilaga rómverska ríkis.
* Aðalráður ráðlausi giftist Emmu af Normandí.

## Fædd
* 21. júní - Leó IX páfi (d. 1054).

## Dáin
* 23. janúar - Ottó III, keisari hins Heilaga rómverska ríkis (f. 980).
1034

Árið **1034** (**MXXXIV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

## Fædd

## Dáin
* 25. nóvember - Melkólfur Kinaðsson, Skotakonungur (f. fyrir 954).
Penélope Cruz

**Penélope Cruz** (f. 28. apríl 1974) er spænsk leikkona. 

Hún vakti mikla athygli sem ung leikkona í kvikmyndum á borð við Jamón, Jamón, La Niña de tus ojos og Belle époque. Hún hefur einnig leikið í mörgum bandarískum myndum eins og Blow, Vanilla Sky og Vicky Christina Barcelona. Hún er kannski betur þekkt fyrir verk sín með spænska leikstjóranum Pedro Almodóvar í Los abrazos rotos, Volver og Todo sobre mi madre.

Cruz hefur unnið þrenn Goya-verðlaun, tvenn evrópsk kvikmyndaverðlaun og verið valin besta leikkonan á kvikmyndahátíðinni í Cannes. Árið 2009 vann hún Óskarsverðlaunin fyrir bestu leikkonu í aukahlutverki, Goyu- og BAFTA-verðlaun fyrir hlutverk sitt í Vicky Christina Barcelona. Hún er fyrsta spænska konan til þess að vinna Óskarsverðlaun. 

Cruz er gift leikaranum Javier Bardem og á með honum tvö börn.

## Hlutverk í kvikmyndum
1043

Árið **1043** (**MXLIII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Magnús góði fór fyrir dönskum, sænskum og saxneskum her og vann sigur á Vindum í orrustunni á Hlýrskógsheiði.
* Játvarður góði var krýndur konungur Englands í Winchester-dómkirkju.

## Fædd

## Dáin
Rügen

**Rügen** (latína: *Rugia*; sum staðar nefnd „Ré“ á íslensku, og íbúar „Réingar“) er stærsta eyja Þýskalands og liggur í Eystrasalti undan strönd fylkisins Mecklenborg-Vestur-Pommern. Eyjan var byggð Vindum á miðöldum en 1169 lögðu Danir hana undir sig og eyðilögðu hofið í Arkona. Árið 1325 lagði hertoginn í Pommern eyjuna undir sig. Eftir Vestfalíufriðinn 1648 varð eyjan hluti af Sænsku Pommern og hélst þannig til 1815 þegar hún varð hluti af Prússlandi.


File:Binz (2011-05-21) 03.JPG|Binz
File:Königsstuhl und Viktoria-Sicht.jpg|Nationalpark Jasmund


## Tilvísanir
1024

Árið **1024** (**MXXIV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

## Fædd
* Magnús góði, Noregskonungur (d. 1047).

## Dáin
1044

Árið **1044** (**MXLIV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

## Fædd
* Rodrigo Diaz de Vivar, betur þekktur sem El Cid (d. 1099).

## Dáin
Ingi Bárðarson

**Ingi Bárðarson** eða **Ingi 2.** (1185 – 23. apríl 1217) var konungur Noregs frá 1204 til dauðadags. Hann var sonur Sesselju, systur Sverris konungs og höfðingjans Bárðar Guttormssonar á Rein. Hann var kjörinn konungur af birkibeinum og sat í Þrándheimi eftir lát barnakonungsins Guttorms Sigurðssonar.

Konungsefni baglanna voru Erlingur steinveggur til 1207 og síðan Filippus Símonsson og réðu þeir yfir Víkinni. Þeir eru þó ekki taldir með í norsku kóngaröðinni. Ingi og Filippus gerðu með sér sátt á Hvítingsey árið 1208 og þegar þeir létust báðir árið 1217 var Hákon gamli kjörinn konungur af báðum hópum og þar með lauk loks deilum birkibeina og bagla og um leið norsku borgarastyrjöldinni sem staðið hafði með hléum frá dauða Sigurðar Jórsalafara 1130.

Ingi var ókvæntur en átti frilluborinn son. Hálfbróðir hans móðurmegin var Hákon galinn, sem var því einnig dóttursonur Sigurðar Jórsalafara og kom til greina þegar velja þurfti konung eftir lát Guttorms en var hafnað af því að faðir hans var sænskur. Hálfbróðir Inga föðurmegin var Skúli jarl Bárðarson.
Magnús góði

**Magnús góði Ólafsson** (1024 – 25. október 1047) var konungur Noregs frá 1035 til dauðadags. Hann var skírður eftir Karlamagnúsi keisara og er sagður fyrsti maðurinn sem bar nafnið Magnús sem eiginnafn (það var viðurnefni Karlamagnúsar).

Hann var sonur Ólafs digra en var komið til valda af banamönnum hans, stórbændunum Kálfi Árnasyni og Einari þambarskelfi vegna óánægju með stjórn Sveins Alfífusonar sonar Knúts ríka. 1037 gerði hann samning við Hörðaknút, erfingja Knúts um að sá þeirra sem fyrr félli frá skyldi erfa hinn. Við lát Hörða-Knúts 1042 varð hann þannig konungur Danmerkur en ekki konungur Englands þar sem Játvarður góði tók við völdum. Magnús gerði engu að síður tilkall til ensku krúnunnar og eins erfingi hans, Haraldur harðráði, eftir hans dag.

Árið 1043 vann hann mikinn sigur á Vindum í orrustunni á Hlýrskógsheiði og bar þá öxi Ólafs helga, Hel. Viðurnefni sitt hlaut hann vegna vasklegrar framgöngu í þeirri orrustu. Árið 1046 gerði hann Harald harðráða, föðurbróður sinn, að meðkonungi sínum þannig að sá sem fyrr létist skyldi erfa hinn. Hann lést ári síðar við fall af hestbaki. Frá Magnúsi segir í *Magnúss sögu góða* í *[[Heimskringla|Heimskringlu]]*.

## Tenglar
* *[http://www.snerpa.is/net/snorri/magnus-g.htm Magnúss saga góða]* hjá Netútgáfunni.
Hákon ungi

**Hákon ungi Hákonarson** (10. nóvember 1232 – 5. maí 1257) var sonur Hákonar gamla Noregskonungs, og meðkonungur hans frá 1. apríl 1240 til dauðadags. Móðir Hákonar var Margrét drottning, dóttir Skúla jarls.

Hákon fékk konungstitilinn árið 1240, þegar hann var á áttunda ári, en þá hafði Skúli afi hans gert misheppnaða uppreisn og reynt að brjótast til valda. Hann giftist 1251 Ríkissu dóttur Birgis jarls og systur Svíakonunganna Valdimars Birgissonar og Magnúsar hlöðuláss. Hún var þá líklega um 13 ára að aldri og var stofnað til hjónabandsins í framhaldi af friðarsamningum milli Norðmanna og Svía árið 1249. Eftir lát Hákonar giftist hún aftur Hinrik fursta af Mecklenburg-Werle.

Hákon og Ríkissa áttu aðeins einn son, Sverri, sem lést 1261 níu ára gamall, þannig að við lát Hákonar gamla 1263 varð yngsti sonur hans, Magnús lagabætir, konungur.
Guttormur Sigurðsson

**Guttormur Sigurðsson** (1199 – 11. ágúst 1204) var konungur Noregs um nokkurra mánaða skeið árið 1204, aðeins fimm ára gamall. Hann var sonur Sigurðar lávarðar og barnabarn Sverris konungs. Móðir hans er óþekkt.

Við lát Hákonar harmdauða í janúar 1204 var allur Noregur undir hans stjórn og birkibeina en skömmu síðar gerði Erlingur steinveggur innrás í Víkina með mikið lið og stuðning frá Valdimar Danakonungi. Eftir að Guttormur var tekinn til konungs var frændi hans, Hákon galinn, skipaður jarl og gerður foringi birkibeina. Birkibeinar sigldu með konung til Niðaróss þar sem hann var kjörinn konungur á Eyraþingi. Í ágúst sama ár varð hann veikur og lést. Sögur gengu um að baglar ættu sök á dauða hans en ekkert bendir til að þær hafi átt við eitthvað að styðjast.

Þar sem Guttormur var síðasti afkomandi Sverris konungs að því er best var vitað var systursonur Sverris, Ingi Bárðarson, kjörinn af birkibeinum sem næsti konungur Noregs. Raunar átti Hákon harmdauði barnungan son, Hákon, sem síðar varð konungur, en fæðingu hans var enn sem komið var haldið leyndri af öryggisástæðum.

## Heimildir
* 
* 
* 
*
1055

Árið **1055** (**MLV** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Seljúktyrkir unnu Bagdad og tóku emírinn Al-Malik al-Rahim til fanga.

## Fædd

## Dáin
Kársnes

**Kársnes** er nes sem liggur milli voganna Kópavogs (vogarins, en ekki bæjarfélagsins) og Fossvogs. Það er vestasti hluti Kópavogsbæjar. Efst á Kársnesi stendur Borgarholt.

## Nafnið
Uppi eru nokkrar kenningar varðandi nafngiftina. Í örnefnaskrá Adolfs J. E. Petersens segir eftirfarandi: „Kórsnes, svo hét að minnsta kosti vestasti hluti þess svæðis sem nú er almennt nefnt Kársnes. Nafnið Kórsnes er dregið af hellisskúta er var næstum fram við sjó vestan við hús 108 við Kársnesbraut.“  

Einnig hefur Adolf það eftir Ingjaldi Ísakssyni að nafnið Kórsnes sé dregið af þjóðsögu sem segir að ormur hafi legið á skerjum úti fyrir nesinu þegar lágsjávað var en síðan hafi hann skriðið í land og legið í laut sem hét Kór. Kórssker þetta er nú komið undir landfyllingu sem og tjörn sem nefndist Kórstjörn og var jafnframt vestast á nesinu.

## Byggð
Fyrir 1936 var aðeins að finna ríkisjörðina Kópavog á nesinu og samnefndan bæ sem þar stóð. Síðan byrjaði Kópavogur að byggjast.

Á nesinu er að finna helstu menningarstofnanir Kópavogs, Listasafn Kópavogs Gerðarsafn, Bókasafn Kópavogs og tónleikahúsið Salinn. Þar er líka Kópavogskirkja og Kársnesskóli.

Bæjarhlutinn á Kársnesi hefur yfirleitt verið nefndur Vesturbærinn af Kópavogsbúum, landamörkin voru miðuð við Hafnarfjarðarveginn sem í áratugi sleit byggð á Kársnesi frá öðrum hlutum Kópavogs.

## Tilvísanir

## Heimildir

*  Bæjarskipulag Kópavogsbæjar 1993  (skoðað 17. febrúar 2013)
Heima er bezt

**Heima er bezt** er íslenskt tímarit sem komið hefur út samfellt frá árinu 1951. Í blaðinu birtast frásagnir fólks af ýmsum atburðum, sem það hefur upplifað á árum áður; ferðasögur, þjóðhættir, siðir og venjur áður fyrr. Þá eru birtar smásögur, framhaldssögur, vísna- og dægurljóðaþáttur er í hverju hefti, myndbrot með myndum héðan og þaðan af landinu, auk ýmiss annars efnis. Tímaritið er gefið út átta sinnum á ári.

Útgefendur:
*Bókaútgáfan Norðri 1951-1956
*Bókaforlag Odds Björnssonar 1957-1991
*Skjaldborg hf. 1992-2003
*Athygli ehf. 2003
*Umgerð ehf. 2004-2011
*Heima er bezt útgáfa ehf. 2012-2020
*Krosseyri ehf. 2020- Ritstjóri er Sigurjón Magnús Egilsson.

## Heimildir
*
Frístund (tímarit)

**Frístund : krossgátublað** kom fyrst út 1982. Í því eru krossgátur og aðrar heilaþrautir.

Útgefandi er Frístund-útgáfa ehf.

## Tengill
* Vefur Frístundar

## Heimildir
*
Skopje

**Skopje** (makedónska: **'; [[albanska]]: **') er höfuðborg og stærsta borg Norður-Makedóníu. Í borginni búa um 420.000 og 530.000 manns á borgarsvæðinu (2021), sem er rúmlega fjórðungur allra íbúa landsins og er hún miðstöð stjórnmála, menningar og viðskipta í landinu.

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Hreppsnefndarkosningar á Seltjarnarnesi

Seltjarnarnes valdi sína fyrstu hreppsnefnd árið 1875 og fékk kaupstaðarréttindi 29. mars 1974.

## 1946

Sveitarstjórnarkosningarnar 1946 fóru fram 7. júlí. Framfarafélagið Kópavogur bauð fram lista með mönnum úr öllum stjórnmálaflokkum með það að markmiði að ná meirihluta til að þrýsta á frekari framfarir í Kópavogi og höfðu fyrir kosningarnar sent kjósendum bréf þar að lútandi. Sameinaðir Kópavogsbúar unnu kosninguna með 4 atkvæða mun gegn A-lista þar sem fyrrum hreppsnefndarmenn skipuðu efstu sætin. Guðmundur Gestsson var skipaður oddviti en Finnbogi Rútur Valdimarsson gegndi störfum oddvita á meðan Guðmundur dvaldi erlendis. Sigurjón Jónsson vék sæti sínu skömmu eftir kosningar, hugsanlega vegna mikilla útstrikana af A-listanum og tók Kjartan Einarsson við sæti hans.

Ákveðið var svo að skipta hreppnum upp og kljúfa Kópavog úr honum enda sé hreppurinn í tveim ólíkum og ótengdum hlutum, og Kópavogur nú nær jafnfjölmennur og Sauðárkrókur sem hafði þá nýverið fengið kaupstaðarréttindi. Skiptingin fór fram um áramótin 1947-48, og héldu Kópavogsbúar eigin hreppsnefndarkosningu.


## 1948

Kosið var 29. janúar 1948. B-listinn vann kosningarnar.

## 1950

Sveitarstjórnarkosningarnar 1950  fóru fram 29. janúar. Sjálfstæðismenn náðu meirihluta.

## 1954

Sveitarstjórnarkosningarnar 1954 fóru fram 31. janúar. Sjálfstæðismenn héldu meirihluta.

## 1958

Sveitarstjórnarkosningarnar 1958 fóru fram 25. janúar en aðeins einn listi kom fram í hreppnum, skipaður frambjóðendum úr flestum flokkum, og var því sjálfkjörið.

## 1962

Sveitarstjórnarkosningarnar 1960  fóru fram 27. maí. Sjálfstæðisflokkurinn náði hreinum meirihluta.


## 1966

Sveitarstjórnarkosningarnar 1966 fóru fram 22. maí. Sjálfstæðisflokkurinn hélt meirihluta gegn sameinuðu framboði Alþýðuflokks, Alþýðubandalags og Framsóknarflokks.


## 1970

Sveitarstjórnarkosningarnar 1970 fóru fram 31. maí. Sjálfstæðisflokkurinn hélt meirihluta gegn sameiginlegu framboði hinna flokkanna.

Seltjarnarnes fékk kaupstaðarréttindi 29. mars 1974, því voru næstu kosningar bæjarstjórnarkosningar.


## Heimildir
* , bls. 78-79
Małgorzata Kożuchowska

**Małgorzata Kożuchowska** (fædd 27. apríl 1971 í Wrocław) er pólsk leikkona og sjónvarpskynnir. Hún er þekktust fyrir að leika hlutverk Hönnu Mostowiak í vinsælu pólsku sjónvarpsþáttaröðinni *[[M jak miłość]]*, Ewu Szańska í kvikmyndunum *[[Kiler]]* og *[[Kiler-ów 2-óch]]*, og Nataliu Boska í *[[Rodzinka.pl]]*. 

## Tilvísanir
Eva Herzigová

**Eva Herzigová** (fædd í Litvínov 10. mars 1973) er tékknesk fyrirsæta og leikkona.

## Hlutverk í kvikmyndum
Margot Fonteyn

Frú **Margot Fonteyn de Arias** (18. maí 1919 – 21. febrúar 1991) var enskur ballettdansari og talin mesta ballerína heims á sinni tíð. Eftir mjög farsælan feril á 5. og 6. áratugnum (hún var slegin til riddara 1957) átti hún sitt mesta blómaskeið eftir fertugt þegar hún hóf samstarf við Rudolf Nureyev eftir að hann gerðist landflótta frá Sovétríkjunum 1961. Samstarf þeirra stóð allt þar til hún settist í helgan stein árið 1979.

Hún dansaði á tveimur sýningum ásamt hópi dansara í Þjóðleikhúsinu 26. júní 1972.

## Tilvísanir
Járnblendiverksmiðjan á Grundartanga

**Járnblendiverksmiðjan á Grundartanga** er verksmiðja **Elkem Íslands** (áður Íslenska járnblendifélagsins) á Grundartanga í Hvalfjarðarsveit. Verksmiðjan var gangsett þann 26. júní árið 1979. Meginafurð verksmiðjunnar er kísiljárn sem notað er við stálframleiðslu. Framleiðslugeta verksmiðjunnar er 120 þúsund tonn á ári og er hún nú næststærsti framleiðandi kísiljárns í heimi.

## Eignarhald og rekstur
Járnblendiverksmiðjan hefur alla tíð verið rekin af Íslenska járnblendifélaginu sem síðan 2008 heitir Elkem Ísland. Norska stórfyrirtækið Elkem AS hefur verið hluthafi í félaginu síðan 1976, og eignaðist það að fullu árið 2003. Elkem AS hefur verið í eigu China National Bluestar (*China National Bluestar (Group) Ltd.*) síðan 2011, sem aftur á móti er í eigu kínverska ríkisfyrirtækisins ChemChina (*China National Chemical Corporation*).

Íslenska járnblendifélagið var stofnað þann 28. apríl 1975 af Ríkisstjórn Íslands í samvinnu við bandaríska fyrirtækið Union Carbide. Rúmu ári eftir stofnun félagsins dró Union Carbide sig úr samstarfinu og í stað þess kom norska stórfyrirtækið Elkem AS. Ýmsir aðilar áttu hlut í félaginu áður en áður en Elkem AS eignaðist það að fullu árið 2003.

## Tilvísanir
Sýning

**Sýning** getur átt við um:

* Danssýningu
* Flugeldasýningu
* Gluggaútstillingu
* Kvikmyndasýningu
* Leiksýningu
* Myndlistarsýningu
* Sögusýningu
Brennivín

**Brennivín** er íslenskt brennt vín bruggað úr gerjuðum kartöflum, líkt og vodki, og kryddaður með kúmeni. Það er stundum kallað „svarti dauði“. Brennivín er með 37,5% áfengisinnihald. Flöskurnar eru grænar með svörtum miða með hvítum eða silfruðum hring og nafninu yfir. Inni í hringnum stóð áður skammstöfunin ÁTVR en nú er þar útlínumynd af Íslandi. Tilgangurinn með svarta miðanum var upphaflega sá að gera flöskuna fráhrindandi. Lengst af hefur brennivín þótt vera vondur drykkur, bæði vegna mikils áfengisinnihalds og vegna þess að það var ódýrasta sterka vínið sem fékkst á Íslandi. Þetta orðspor hefur smám saman verið að breytast. Brennivín er nú oftast drukkið sem snafs en áður fyrr var algengt að drekka það blandað með vatni eða kóki. 
Heitið brennivín var áður notað um ýmiss konar brennt vín sem danskir kaupmenn fluttu inn til landsins á tímum einokunarverslunarinnar og var yfirleitt bruggað úr rúgi. Áfengishlutfall þessa víns var yfirleitt hátt, því þá mátti selja það á  hærra verð miðað við magn, sem gerði flutninginn hagkvæmari. Nafnið er notað í bæði Danmörku (*brændevin*) og Svíþjóð (*brännvin*) yfir ákavíti. 

Upphaflega framleiddi Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins íslenskt brennivín, allt frá lokum áfengisbannsins 1. febrúar 1935 til 26. júní 1992 þegar Vífilfell tók við framleiðslunni. Ölgerðin framleiðir nú upprunalega brennivínið en þó hafa önnur íslensk eimunarhús hafið framleiðslu á sinni eigin útgáfu af brennivíni.

## Tengill
*  Íslenskt brennivín - íslenskur menningararfur? , grein á vefritinu Hugsandi.is
Lindau

**Lindau** er borg og eyja í austurhluta Bodensee í Bæjaralandi  í Þýskalandi. Hinn sögulegi miðbær er á eyjunni sem tengist við meginlandið um brú.
Bodenvatn

**Bodenvatn** (þýska: *Bodensee*) er stöðuvatn í Rínarfljóti á landamærum Þýskalands, Austurríkis og Sviss.

## Landafræði

Bodenvatn er 536 km³ að stærð og er því þriðja stærsta stöðuvatn Mið-Evrópu á eftir Balatonvatni og Genfarvatni. Það skiptist í þrjá meginhluta. Aðalhlutinn kallast *Seerhein*. Fyrir norðvestan er langur rani sem heitir *Überlingersee* (einnig *Obersee*), en fyrir suðvestan er *Untersee*. Þar rennur Rín úr vatninu. Mesta dýpi vatnsins er 254 m.

Við aðrennslið Austurríkismegin myndar Rín gríðarmikla óshólma. Þeir heita Vorarlberger Rheindelta og eru mestu óshólmar Mið-Evrópu inni í landi. Helstu borgir Þýskalandsmegin eru Konstanz, Lindau og Friedrichshafen. Austurríkismegin er borgin Bregenz. Svissmegin eru bæirnir Arbon og Romanshorn.

Miklar samgöngur eru á vatninu. Ferjur ganga borga á milli. Vatnið er einnig mikið notað af ferðamönnum, sem gjarnan baða sig og reyna sig á seglbretti.
Milla Jovovich

**Milla Jovovich** (úkraínska: **Мілла Йовович**, fædd í Kíev 17. desember 1975) er bandarísk fyrirsæta og leikkona af úkraínskum uppruna.

## Hlutverk í kvikmyndum
Fingurnir (gæla)

**Fingurnir** eða **fingravísan** (stundum nefnd **vísan um puttana** eða **puttavísan**) er barnagæla í C-dúr með 4/4 takti um alla fingurna. 

## Textinn

:* Allann textann má finna á .
Hér er hluti af textanum.

::*Þumalfingur, þumalfingur, hvar ert þú?
::*Hér er ég, hér er ég.
::*Góðan daginn, daginn, daginn.

::*Vísifingur, vísifingur, hvar ert þú?
::*Hér er ég, hér er ég.
::''Góðan daginn, daginn, daginn.
::...

## Ytri krækjur
* Textinn að fingravísunni með hljómum og gítargripum (PDF skjal)
Tófukvæði

***Tófukvæði*** er norrænt danskvæði, vikivaki eða sagnadans. „Tófa“ er hér íslenskun á kvenmannsnafninu Tove. Kvæðið er ævagamalt og er talið að Íslendingar hafi kynnst kvæðinu á kaþólskum tíma. Kvæðið birtist í kvæðabók Gissurar Sveinssonar frá 1665. Kvæðið lifði enn á vörum Íslendinga um miðja 20. öld og íslenskt þjóðlag hefur varðveist við það.

Lagið er að finna á hljómdisknum *[[Raddir]]* sungið af Brynjúlfi Sigurðssyni frá Starmýri í Álftafirði (Suður-Múlasýslu).

## Heimildir
Krummavísa

**Krummavísa** eða **Krummi krunkar úti** er íslensk lausavísa eða barnagæla sem sungin er við geysivinsælt íslenskt þjóðlag. Lagið kom út í bókinni *[[Íslenzk þjóðlög]]* eftir Bjarna Þorsteinsson 1906. Bjarni segist hafa lært það af Ólafi Davíðssyni en hann sagðist hafa lært það í æsku í Sléttuhlíð.

:Krummi krunkar úti,
:kallar á nafna sinn:
:„Ég fann höfuð af hrúti
:hrygg og gæruskinn.“
: ::Komdu nú og kroppaðu með mér,
:krummi nafni minn.::

## Heimildir
Krumminn á skjánum

**Krumminn á skjánum** eru upphaflega erindi úr íslensku þjóðkvæði sem hefur tekið lítils háttar breytingum og öðlast sjálfstætt líf sem lausavísa.

:Krumminn á skjánum,
:kallar hann inn.
:Gef mér bita af borði þínu,
:bóndi minn!
:Bóndi svarar býsna reiður,
:burtu farðu, krummi leiður.
:Líst mér að þér lítill heiður,
:ljótur ertu á tánum,
:krumminn á skjánum.

Í þjóðkvæðinu er erindið nr. 2 af 19 og er þannig:

:Bóndi svarar býsna reiður:
:burtu farðu, krummi leiður!
:líst mér af þer lítill heiður,
:ljótur ertu á tánum,
::krumminn á skjánum,
:nema þú sért í svörunum greiður
:og segir mér tíðindin.
::Gef mér bita’ af borðum þínum, bóndi minn!

## Heimildir