open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anna Karenina

***Anna Karenina*** (rússneska: Анна Каренина) er skáldsaga eftir rússneska rithöfundinn Lev Tolstoj sem var gefin út sem bók árið 1878. Tolstoj kallaði bókina fyrstu sönnu skáldsögu sína. Bókin var upphaflega birt í hlutum frá 1875 til 1877 og voru allir nema sá síðasti birtir í tímaritinu *Rússkíj Vestník*. Þegar Tolstoj lauk síðustu hlutunum var hann farinn að hata söguna og honum var þvert um geð að ljúka við hana.

Skáldsagan fjallar um svikráð, trú, fjölskyldu, hjónabönd, samfélag rússneska keisaradæmisins, ástarþrá og muninn á landsbyggðar- og borgarlífi. Sagan snýst um framhjáhald titilpersónunnar Önnu Karenínu með riddaraliðsforingjanum Aleksej Kíríllovítsj Vronskíj greifa. Samband þeirra veldur hneyksli í Sankti Pétursborg og neyðir ungu elskendurna til að flýja til Ítalíu í leit að hamingju en eftir að þau snúa heim til Rússlands umturnast líf þeirra enn frekar. 

Járnbrautir eru sagnaminni sem birtist ítrekað í skáldsögunni. Ýmis mikilvæg atriði gerast um borð í farþegalestum eða á lestarstöðvum í Sankti Pétursborg eða annars staðar í Rússlandi. Frjálslyndisumbætur Alexanders 2. Rússakeisara og skyndilegar samfélagsbreytingar sem fylgdu þeim gerast í bakgrunni sögunnar. Skáldsagan hefur meðal annars verið gerð að leikriti, óperu, kvikmyndum, sjónvarpsþáttum, ballett, listhlaupi og útvarpsleikriti.

## Tilvísanir
Bikarkeppni kvenna í körfuknattleik

**Bikarkeppni kvenna í körfuknattleik**, einnig þekkt sem **VÍS bikar kvenna**, er árleg bikarkeppni hjá meistaraflokkum kvenna í körfuknattleik. Keppnin, sem er skipulögð er af Körfuknattleikssambandi Íslands, var fyrst haldin 1975 og urðu Þór Akureyri fyrstu bikarmeistararnir.

## Meistarar

* 1974–75 Þór Akureyri
* 1975–76 KR
* 1976–77 KR
* 1977–78 ÍS
* 1978–79 ÍR
* 1979–80 ÍS
* 1980–81 ÍS 
* 1981–82 KR    
* 1982–83 KR  
* 1983–84 Haukar  
* 1984–85 ÍS  
* 1985–86 KR  
* 1986–87 KR
* 1987–88 Keflavík
* 1988–89 Keflavík 
* 1989–90 Keflavík 
* 1990–91 ÍS 
* 1991–92 Haukar 
* 1992–93 Keflavík 
* 1993–94 Keflavík
* 1994–95 Keflavík 
* 1995–96 Keflavík
* 1996–97 Keflavík 
* 1997–98 Keflavík 
* 1998–99 KR 
* 1999–00 Keflavík
* 2000–01 KR
* 2001–02 KR 
* 2002–03 ÍS 
* 2003–04 Keflavík 
* 2004–05 Haukar 
* 2005–06 ÍS 
* 2006–07 Haukar
* 2007–08 Grindavík 
* 2008–09 KR 
* 2009–10 Haukar 
* 2010–11 Keflavík 
* 2011–12 Njarðvík 
* 2012–13 Keflavík 
* 2013–14 Haukar 
* 2014–15 Grindavík
* 2015–16 Snæfell
* 2016–17 Keflavík 
* 2017–18 Keflavík 
* 2018–19 Valur
* 2019–20 Skallagrímur
* 2020–21 Haukar 
* 2021–22 Haukar 
* 2022–23 Haukar
* 2023–24 Keflavík
* 2024–25 Njarðvík

## Tilvísanir

## Heimildir
*Saga bikarúrslita á KKI.is
LNB Pro A

**LNB Pro A**, einnig kölluð **LNB Élite** í höfuðið á styrktaraðila deildarinnar, er efsta deildin í körfuknattleik í Frakklandi. Deildin var stofnuð árið 1921 og samanstendur af 16 liðum.

## Tilvísanir
Maule-hérað

**Maule-hérað** (spænska: *Región de Maule*) er hérað í Síle, um miðbik landsins. Íbúar eru 1,1 milljón (2024) og er flatarmál rúmlega 30.000 ferkílómetrar. Höfuðborg héraðsins er Talca. Maule liggur að O'Higgins-héraði í norðri, Argentínu í austri, Ñuble-héraði í suðri og Kyrrahafinu í vestri. Það er kennt við Maule-fljót sem er eitt mikilvægasta fljót landsins. Þar eru nokkrar vatnsaflsvirkjanir. Hæsta fjallið er Azufre (4113 m) í Andesfjöllum.

Því skipt í sýslurnar: Cauquenes, Curicó,	Linares og Talca. Þeim er svo skipt í 30 sveitarfélög.

Vín- og skógrækt er mikilvæg í héraðinu. Árið 2010 varð jarðskjálfti að stærð 8,8 undan ströndum Maule en 85 létust í héraðinu. 

## Tilvísanir
Ebony Dickinson

**Ebony Jenise Dickinson** (8.s eptember 1977 – 29. september 2009) var bandarísk körfuknattleikskona. Eftir útskrift úr háskóla árið 1999 lék hún körfubolta sem atvinnumaður í Bandaríkjunum, Svíþjóð, Grikklandi, Kína og á Íslandi. Hún lék fyrst hér á landi með KFÍ veturinn 1999–2000 í efstu deild kvenna. Hún leiddi deildina í bæði stigaskorun og fráköstum og var valinn besti erlendi leikmaður deildarinnar eftir veturinn.

Hún gekk stuttlega til liðs við við Njarðvík árið 2002 til að leika með liðinu í úrslitum bikarkeppninni. Hún lék þó einn deildarleik fyrst þar sem hún var með 27 stig, 11 fráköst og 5 stolna bolta í 75–60 sigri á Grindavík. Í bikarúrslitunum á móti KR var hún með 27 stig, 18 fráköst, 7 stoðsendingar og 5 stolna bolta. Þrátt fyrir frammistöðu hennar tapaði Njarðvík leiknum eftir framlengingu, 81–74.

Eftir að hafa leikið með Grand Rapids Blizzard í National Women's Basketball League (NWBL) árið 2003, samdi hún við Eskilstuna BBK í Svíþjóð. Í 11 leikjum með Eskilstuna, var hún með 13,7 stig og 9,4 fráköst að meðaltali í leik.

Ebony lést 29. september 2009 úr brjóstakrabbameini.

## Tilvísanir

## Heimildir
*Tölfræði úr Úrvalsdeild á Körfustatt.is
*Tölfræði úr Basketligan Dam á basket.se
O'Higgins-hérað

**O'Higgins-hérað** (spænska: *Región del Libertador General Bernardo O'Higgins*) er hérað í Síle, um miðbik landsins. Íbúar eru tæp 1 milljón (2024) og er flatarmál tæplega 16.400 ferkílómetrar. Höfuðborg héraðsins er Rancagua. O'Higgins-hérað liggur að Valparaíso-héraði og Stórborgarhéraði Santiago í norðri, Argentínu í austri, Maule-héraði í suðri og Kyrrahafinu í vestri. Það er kennt við Bernardo O'Higgins Riquelme sem var einn stofnenda Síle. 

Því skipt í sýslurnar: Cachapoal, Colchagua og Cardenal Caro. Þeim er svo skipt í 33 sveitarfélög.
Valparaíso-hérað

**Valparaíso-hérað** (spænska: *Región de Valparaíso*) er hérað í Síle, um miðbik landsins. Íbúar eru 1,9 milljónir (2024) og er flatarmál tæpir 16.400 ferkílómetrar. Höfuðborg héraðsins er Valparaíso. Viña del Mar er önnur mikilvæg borg. Páskaeyja og aðrir eyjaklasar tilheyra héraðinu.

Valparaíso liggur að Coquimbo-héraði í norðri, Argentínu í austri, Stórborgar-héraði Santiago í suðri og austri, O'Higgins-héraði í suðri og Kyrrahafinu í vestri. 

Því skipt í sýslurnar: Petorca, Los Andes, San Felipe de Aconcagua, Quillota, Quilpué, Valparaíso, San Antonio, Isla de Pascua. Þeim er svo skipt í 38 sveitarfélög.
Njarðvík (körfuknattleikur kvenna)

**Kvennalið Njarðvíkur í körfuknattleik** er hluti af Ungmennafélagi Njarðvíkur. Liðið hefur tvívegis orðið Íslandsmeistari og tvívegis bikarmeistari.

## Titlar
**[[Úrvalsdeild kvenna í körfuknattleik|Úrvalsdeild]]**
* **Sigurvegarar**: 2012, 2022

**[[Bikarkeppni kvenna í körfuknattleik|Bikarkeppni]]**
* **Sigurvegarar**: 2012, 2025

**[[Meistarakeppni kvenna í körfuknattleik|Meistarakeppni]]: **:
* **Sigurvegarar**: 2002

**[[1. deild kvenna í körfuknattleik|1. deild kvenna]]**
* **Sigurvegarar (4)**: 2000, 2001, 2009, 2015

## Þekktir leikmenn

## Tilvísanir
Charles Oakley

**Charles Oakley** (fæddur 18. desember 1963) er bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður. Hann er þekktastur fyrir veru sína hjá New York Knicks þar sem hann lék 10 af 19 tímabilum sínum í NBA deildinni. Hann lék einnig með Chicago Bulls, Toronto Raptors, Washington Wizards, og Houston Rockets. Oakley lék stöðu kraftframherja og var almennt álitinn einn af betri frákösturum og varnarmönnum deildarinnar.

## Titlar
### Félagslið
*McDonald's meistaramótið: 1990

## Tilvísanir
Jeremy Lin

**Jeremy Shu-How Lin** (fæddur 23. ágúst 1988) er bandarískur og tævanskur fyrrum körfuknattleiksmaður. Eftir að hafa hafið ferill sinn með Golden State Warriors þá skaust hann fram á sjónarsviðið í febrúar 2012 þegar hann fékk óvænt aukinn spilatíma hjá New York Knicks og hjálpaði liðinu að vinna sjö leiki í röð með frammistöðu sinni, sem fékk viðurnefnið **Linsanity**.

Lin lék síðar með Houston Rockets, Los Angeles Lakers, Charlotte Hornets, Brooklyn Nets, Atlanta Hawks og Toronto Raptors í NBA-deildinni, en með síðastnefnda liðinu vann hann NBA meistaratitilinn árið 2019.

Frá 2019 til 2025 lék hann að mestu í Kína og Tævan. Hann vann tvo meistaratitla í Tævan áður en hann lagði skóna á hilluna árið 2025.

## Tilvísanir
Helgi Jónsson (grasafræðingur)

**Helgi Jónsson** (11. apríl 1867 — 2. apríl 1925) var íslenskur grasafræðingur. Bróðir hans var Bjarni Jónsson frá Vogi alþingismaður. Hann varði doktorsritgerð sína um þörunga við Kaupmannahafnarháskóla árið 1908. Hann skrifaði kaflann um þörunga í grasafræðiritið *[[The Botany of Iceland]]* sem kom út árið 1912.

Meðan hann dvaldi við nám í Kaupmannahöfn fór hann í nokkra könnunarleiðangra um Ísland með styrk frá Carlsberg-sjóðnum og gaf út fjölda greina á dönsku og íslensku um gróður á Íslandi, í Færeyjum og á Austur-Grænlandi. Eftir að hann fluttist heim kenndi hann við Menntaskólann í Reykjavík.

## Tilvísanir
Aespa

**Aespa** (kóreska: 에스파; RR: Eseupa, eða sem **æspa**) er suðurkóresk stúlknahljómsveit stofnuð af SM Entertainment. Hljómsveitin samanstendur af fjórum meðlimum: Karina, Giselle, Winter og Ningning. Hópurinn er þekktur fyrir að hafa gert metaverse-hugmyndina og hyperpop-tónlist vinsæla innan K-pop.

Aespa debutaði 17. nóvember 2020 með smáskífunni „Black Mamba“, sem náði hæsta fjölda áhorfa á fyrstu 24 klukkustundunum fyrir debutarmyndband K-pop hljómsveitar. Þriðja smáskífa þeirra, „Next Level“, kom út í maí 2021 og naut mikillar velgengnis. Lagið náði öðru sæti á Circle Digital Chart og hlaut daesang verðlaunin fyrir Lag ársins á 19. Korean Music Awards.

Í október sama ár gaf Aespa út sína fyrstu stuttskífu (EP), *Savage*, sem varð hæst skráða frumraunarplata K-pop stúlknahljómsveitar á bandaríska Billboard 200 listanum, í 20. sæti, á meðan titillagið náði öðru sæti í Suður-Kóreu.

## Tilvísanir
Dominique Wilkins

**Jacques Dominique Wilkins** (fæddur 12. janúar 1960) er bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður. Hann lék með liði Georgíu-háskólans áður en hann var valinn í NBA árið 1982. Wilkins spilaði stærstan hluta ferilsins með Atlanta Hawks, þar sem hann varð táknmynd liðsins og er enn í dag stigahæsti leikmaður í sögu félagsins. Wilkins var þekktur fyrir kraftmiklar troðslur, einkum *[[Vindmylla|vindmyllu]] troðslu* sína, og átti fræg einvígi við Michael Jordan í troðslukeppnum stjörnuleiks deildarinnar. Auk Hawks lék hann einnig með Boston Celtics, Los Angeles Clippers og Orlando Magic í NBA.

Utan NBA, lék Wilkins tvö tímabil í Evrópu. Tímabilið 1995–1996 lék hann með Panathinaikos í Grikklandi þar sem hann varð EuroLeague meistari og grískur bikarmeistari. Hann hélt aftur til Evrópu tímabilið 1997–1998 er hann lék með Fortitudo Bologna þar sem hann varð ítalskur bikarmeistari.

Wilkins lék með bandaríska landsliðinu á HM árið 1994 og vann með því gull.

## Titlar
### Félagslið
***[[EuroLeague]]**
**Meistari: 1996
***Gríska deildin**
**Tap í úrslitum: 1996
***Gríska bikarkeppnin**
**Meistari: 1996
***Ítalska deildin**
**Tap í úrslitum: 1998
***Ítalska bikarkeppnin**
**Meistari: 1998
### Landslið
***[[Heimsmeistaramót karla í körfuknattleik|Heimsmeistaramótið]]**
**Gull: 1994

## Tilvísanir
Big Country

**Big Country** er skosk rokkhljómsveit sem stofnuð var í Dunfermline, Fife, í Skotlandi árið 1981. Sveitin blandaði inn þjóðlegum áhrifum og létu gítarlínur t.d. hljóma eins og sekkjapípur. Frumraun Big Country, *The Crossing* varð vinsæl í Bretlandi og í Bandaríkjunum þar sem hún náði gullsölu. Söngvari og gítarleikari sveitarinnar Stuart Adamson framdi sjálfsmorð árið 2001 og leystist sveitin upp. Hún kom þó aftur saman og hefur starfað frá 2010 með breyttri liðskipan.

## Breiðskífur
*The Crossing (1983)
*Steeltown (1984)
*The Seer (1986)
*Peace in Our Time (1988)
*No Place Like Home (1991)
*The Buffalo Skinners (1993)
*Why the Long Face (1995)
*Driving to Damascus (John Wayne's Dream) (1999)
*The Journey (2013)

## Tilvísanir
Mobý Dick

***Mobý Dick : eða Hvalurinn*** (enska: *Moby-Dick; or, The Whale*) er skáldsaga eftir bandaríska rithöfundinn Herman Melville sem kom út árið 1851. Sögumaður bókarinnar er sjómaður að nafni Ísmael, sem segir frá leit Akabs, skipstjóra hvalveiðiskipsins *Pequod*, að hefnd gegn Mobý Dick, risavöxnum hvítum búrhval sem beit af honum fótlegginn í fyrri siglingu hans. *Mobý Dick* fékk upphaflega blendnar viðtökur, seldist illa og var ekki lengur fáanleg á prenti þegar höfundurinn lést árið 1891. Orðstír bókarinnar sem eins mesta stórvirkis bandarískra bókmennta varð til á 20. öld, eftir hundrað ára afmæli höfundarins árið 1919. William Faulkner sagðist óska þess að hann hefði samið bókina sjálfur og D. H. Lawrence kallaði hana „eina skrýtnustu og dásamlegustu bók heimsins“ og „bestu bók um hafið sem hefur verið rituð“. Upphafssetning bókarinnar, „Kallið mig Ísmael,“ er ein sú frægasta í heimsbókmenntunum.

Melville byrjaði að skrifa *Mobý Dick* í febrúar 1850 og lauk við hana 18 mánuðum síðar, ári seinna en hann hafði ráðgert. Melville byggði söguna á eigin reynslu sem háseti frá 1841 til 1844, meðal annars á hvalveiðiskipum, og á lestri hvalveiðibóka. Hvíti hvalurinn var byggður á alræmdum hval sem nefndur var Mocha Dick og sérlega erfitt reyndist að granda. Endir skáldsögunnar var byggður á skipbroti hvalveiðiskipsins *Essex* árið 1820. Í bókinni er nákvæmum og raunsæjum lýsingum á siglingum, hvalveiðum og vinnslu hvalsauka, ásamt dvöl um borð í skipi með fjölbreyttri áhöfn, blandað saman við hugleiðingar um stéttir og samfélagsstöður, hið góða og hið illa og tilvist Guðs.

## Íslensk þýðing
Almenna bókafélagið gaf *Mobý Dick* út í þýðingu Júlíusar Havsteen árið 1970. Júlíus hafði fengist við að þýða bókina í frístundum sínum í mörg ár en þýðingin var ekki gefin út fyrr en tíu árum eftir dauða hans. Forlagið gaf þýðinguna út á ný árið 2005. Ísak Harðarson hafði þá yfirfarið hana og þýtt kafla sem hafði verið sleppt í upphaflegri þýðingu Júlíusar.

## Heimildir
* 
* Faulkner, William (1927). "I Wish I Had Written That". Originally in the *Chicago Tribune*, July 16, 1927. Reprinted in Parker and Hayford (2001), 640.

## Tilvísanir
Finnur Bjarnason

**Finnur Bjarnason** (f. 8. nóvember 1973) er íslenskur tenórsöngvari og óperustjóri. 

Finnur stundaði söngnám við Tónskóla Sigursveins og lauk þaðan burtfararprófi árið 1995. Þaðan hélt hann til framhaldsnáms við Guildhall School of Music and Drama í Lundúnum og lauk þar tveimur prófum á meistarastigi: Postgraduate Diploma Vocal Training og námi í óperuflutningi (Opera Course). Hann hefur sungið í óperuhúsum víða um heim og var um skeið fastráðinn söngvari hjá Komische Oper í Berlín. Þá hefur hann sungið inn á geisladiska, meðal annars heildarútgáfu á sönglögum Jóns Leifs ásamt Erni Magnússyni píanóleikara, en sú útgáfa var valin plata ársins í sígildri og samtímatónlist á Íslensku tónlistarverðlaununum 2002.

Finnur var skipaður verkefnastjóri vegna stofnunar nýrrar þjóðaróperu í nóvember 2023. Í janúar 2026 var tilkynnt að Finnur yrði fyrsti óperustjóri nýrrar þjóðaróperu, en Logi Einarsson menningarmálaráðherra hafði lýst sig vanhæfan til að ákvarða um ráðninguna vegna fyrri starfa Finns í ráðuneytinu.

## Heimildir
Gunnar Örn Örlygsson

**Gunnar Örn Örlygsson** er fyrrum alþingismaður, körfuknattleiksmaður og núverandi forstjóri sjávarútvegsfyrirtækisins IceMAR. 

## Körfuknattleiksferill
Gunnar spilaði körfuknattleik í Úrvalsdeild frá 1987 til 2000, lengst af með Njarðvík, en einnig með Val, KR og Þór Akureyri. Hann varð einu sinni Íslandsmeistari og fjórum sinnum Bikarmeistari með Njarðvík. Hann er bróðir fyrrum landsliðsmannanna Teits og Sturlu Örlygssona.

## Alþingi
Gunnar náði kjöri á þing fyrir Frjálslynda flokkinn í suðvesturkjördæmi í alþingiskosningunum 2003. Hann hafði þá skömmu áður hlotið 6 mánaða fangelsisdóm, þar af þrjá mánuði óskilorðsbundna, vegna bókhaldsbrota og brota á tollalögum og lögum um stjórn fiskveiða sem hann átti eftir að afplána. Hann taldist engu að síður kjörgengur þar sem refsingin var innan viðmiða þágildandi kosningalaga um óflekkað mannorð. 11. maí 2005 tilkynnti hann um úrgöngu úr Frjálslynda flokknum vegna málefnaágreinings og samstarfsörðugleika og var tekinn inn í þingflokk Sjálfstæðisflokksins sama dag.

Eftir að þingferli Gunnars lauk 2007 hefur hann verið forstjóri sjávarútvegsfyrirtækisins IceMAR í Reykjanesbæ.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Tölfræði úr Úrvalsdeild á Körfustatt.is
New York Liberty

**New York Liberty** er bandarískt körfuknattleikslið sem leikur í WNBA-deildinni. Liðið var stofnað árið 1997 og er staðsett í Brooklyn-hverfi New York borgar.

## Þekktir leikmenn

## Titlar
***[[WNBA]]**
**Meistari: 2024
**Tap í úrslitum (5):  1997, 1999, 2000, 2002, 2023

***Bikarkeppni WNBA**
**Meistari: 2023
**Tap í úrslitum:  2024

## Tilvísanir
Valdimar Leó Friðriksson

**Valdimar Leó Friðriksson** (f. 20. júlí 1960) er fyrrum alþingismaður. Hann skipaði 6. sæti á lista Samfylkingar í suðvesturkjördæmi í alþingiskosningunum 2003. Flokkurinn fékk fjóra menn kjörna og Valdimar varð annar varamaður. Hann kom svo inn á þing sem aðalmaður 1. október 2005 þegar Guðmundur Árni Stefánsson sagði af sér þingmennsku til að taka við sendiherraembætti og fyrsti varamaður afþakkaði sætið. Í nóvember 2006 sagði Valdimar skilið við þingflokk Samfylkingar og var utan þingflokka þar til í janúar 2007 þegar hann gekk til liðs við Frjálslynda flokkinn. Valdimar skipaði annað sæti lista Frjálslynda flokksins í suðvesturkjördæmi í kosningunum 2007 en þá náði flokkurinn engum manni að í kjördæminu.

Fyrir utan setu á Alþingi hefur Valdimar starfað innan íþróttahreyfingarinnar. Hann var framkvæmdastjóri Ungmennafélagsins Aftureldingar í 11 ár frá 1994 til 2005 og síðar framkvæmdastjóri Skuatasambandsins, Borðtennissambandsins og Taekwondosambandsins auk þess að gegna formennsku í Ungmennasambandi Kjalarnesþings í 20 ár. Hann bauð sig fram í formannskjöri ÍSÍ árið 2025.

Valdimar var ráðinn framkvæmdarstjóri Landssambands slökkviliðsmanna 2007 og gegndi því starfi til 2017. Í desember 2024 var tilkynnt að hann myndi taka við starfi stéttarfélagsins Virðingar í janúar 2025 en það var nýstofnað stéttarfélag fyrir starfsfólk í veitingageiranum sem var harðlega gagnrýnt sem gult stéttarfélag, þ.e. stéttarfélag sem er beinlínis stofnað af atvinnurekendum eða undir óhæfilegum áhrifum þeirra. Í maí 2025 kom fram að Valdimar hefði rift ráðningarsamningi við Virðingu þar sem hann hefði ekki fengið greidd laun.

## Tilvísanir
Bæjarráð Garðabæjar

**Bæjarráð Garðabæjar** fer, ásamt Bæjarstjóra Garðabæjar, með framkvæmdastjórn bæjarins og fjármálastjórn að því leyti sem slík stjórn er ekki falin öðrum. Fulltrúar í ráðinu eru kjörnir til eins árs í senn, og fundir bæjarráðs eru haldnir reglulega, á þriðjudögum.

Aðalmenn Bæjarráðs Garðabæjar 2025 - 2026 eru Björg Fenger, formaður (D), Sigríður Hulda Jónsdóttir, varaformaður (D), Hrannar Bragi Eyjólfsson (D), Þorbjörg Þorvaldsdóttir (G) og Brynja Dan Gunnarsdóttir (B).

Formenn Bæjarráðs Garðabæjar, síðan ráðið var stofnað 3. júlí 1979 :

* Garðar V. Sigurgeirsson júlí 1979 - maí 1982 
* Sigurður Sigurjónsson 1982 – 1985 
* Agnar Friðriksson 1985 – 1987 
* Benedikt Sveinsson 1987 – 1997 
* Erling Ásgeirsson 1997 - 2011(?) 

* Áslaug Hulda Jónsdóttir júní 2014 - maí 2022 
* Björg Fenger júní 2022 - enn í embætti 

## Tilvísanir
Sturla Sighvatsson (leikari)

**Sturla Sighvatsson** (f. 24. september 1981) er íslenskur leikari.

Sturla er þekktur fyrir hlutverk sitt sem Benjamín í kvikmyndinni Benjamín dúfa, hlutverk sem hann lék 14 ára gamall.

## Ferill í kvikmyndum

## Tilvísanir


## Tengill

* Sturla Sighvatsson á Internet Movie Database
Garðar V. Sigurgeirsson

**Garðar V. Sigurgeirsson** (fæddur 3. febrúar 1937) var frá apríl 1971 síðasti sveitarstjórinn í Garðahrepp, og fyrsti bæjarstjórinn í Garðabæ frá janúar 1976 til júlí 1979 .
Þar á eftir var Garðar formaður fyrsta Bæjarráðs Garðabæjar, frá júlí 1979 til maí 1982 .

Eiginkona Garðars er Dagný Þ. Ellingsen, og eignuðust þau þrjú börn.

Garðar og Dagný fluttust 1984 til Noregs - og síðar þaðan til Spánar, þar sem þau búa nú.

## Tilvísanir
Coquimbo-hérað

**Coquimbo-hérað** (spænska: *Región de Coquimbo*) er hérað í Síle. Íbúar eru 833 þúsund (2024) og er flatarmál tæpir 40.580 ferkílómetrar. Höfuðborg héraðsins er La Serena. Coquimbo er önnur mikilvæg borg. Héraðið er fjalllent og ná Andesfjöll í yfir 6.000 metra hæð þar.

Coquimbo liggur að Atacama-héraði í norðri, Argentínu í austri, Valparaíso-héraði í suðri, og Kyrrahafinu í vestri. 

Því skipt í sýslurnar: Elqui, Limarí og  Choapa. Þeim er svo skipt í 15 sveitarfélög.
Las Vegas Aces

**Las Vegas Aces** er körfuknattleikslið sem leikur í WNBA-deildinni sem staðsett er í Paradise í Nevada-fylki í Bandaríkjunum.

Liðið var stofnað árið 1997 sem Utah Starzz. Árið 2003 fluttist það til San Antonio og breyti nafni sínu í San Antonio Silver Stars, sem seinna var stytt í San Antonio Stars. Árið 2018 fluttist liðið aftur og nú til Las Vegas og tók upp nafnið Las Vegas Aces.

## Titlar
***[[WNBA]]**
**Meistari (3): 2022, 2023, 2025
**Tap í úrslitum (2):  2008, 2020

***[[Bikarkeppni WNBA]]**
**Meistari: 2022
**Tap í úrslitum:  2023

## Tilvísanir
Bankívahænsn

**Bankívahænsni** (Gallus gallus), er hænsnafugl af fasanaætt (Phasianidae) og er ein fjögurra tegunda innan ættkvíslar kambhænsna (Gallus). Hinar tegundirnar sem teljast til kambhænsna eru seylonhænsni (Gallus lafayetii) leppahæna (Gallus sonneratii) og jövuhæna (Gallus varius). 

Tegundin bankívahænsni samanstendur af fimm undirtegundum og finnst í þéttum frumskógarsvæðum í Suðaustur-Asíu og Suður-Asíu. Talið er að öll nytjahænsni nútímans séu komin af þessari tegund.

### Lýsing

Það er mikil kyntvíbreytni í tegundinni. Haninn er töluvert stærri, um það bil 65–78 sm langur og vegur að jafnaði 670–1450 g, en hænan er um það bil 41–46 sm löng og vegur að jafnaði 485–1000 g.

Haninn hefur áberandi rauðan kamb ásamt gulrauðum eða appelsínugulum fjöðrum á hálsi og langa rauða sepa. Fjaðrirnar á bakinu eru svartar, vængirnir rauðbrúnir eða svartir og með grængljáandi yfirfjaðrir. Kviður svartur.  Hanarnir hafa langar og bognar stélfjaðrir, svartar með grænleitum blæ. 

Hænurnar er venjulega með litla spora en hanarnir með langa og uppsveigða spora.  Hænan hefur næstum engan kamb og hann er bleikfölur á lit. Stélfjaðrirnar eru svartar.Fjaðrir á höfði og hálsi eru rauðgular og með svörtum flekkjum. Bakið er grábrúnt en kviðurinn ljósari.

### Útbreiðsla og búsvæði
Bankívahænsnin lifir í þéttum skógum frá Indlandi austur til Jövu. Hænsnin er töluvert algeng á útbreiðslusvæðinu en það er erfitt að koma auga á þau þar sem þau er mjög stygg og fela sig í þéttu skóglendi. Bankívahænsnin lifa í fjölskylduhópum eru alætur, eins og tamdar nytjahænur. Goggur bankívahænsna er hvass, sterkur og boginn fremst. Fuglarnir hefa einnig hvassar klær sem henta vel til að róta í jörðinni. Hænsin lifa aðallega á botni skógarins og fljúga aðeins stöku sinnum, til dæmis á flótta eða upp í hreiður. 

### Undirtegundir
Bankívahænsni eru flokkuð í fimm undirtegundir með eftirfarandi dreifingu: 

* Gallus gallus murghi – norður Indland og einnig Nepal och Bangladesh
* Gallus gallus spadiceus – Myanmar og einning  suðvestur Yunnan, Malakkaskagi og norður Súmatra
* Gallus gallus jabouillei – norður Víetnam og suðurhluta Kína (suðaustur Yunnan, Guangxi og eyjan Hainan)
* Gallus gallus gallus – meginland Suðaustur-Asíu
* Gallus gallus bankiva – suður Súmatra, Java og Balí
### Nytjahænsni
Ekki er ljóst hvenær menn fóru fyrst að rækta hænsni en vitað er að nytjahænsni nútímans eru komin af bankívahænsnum (Gallus gallus).  En fleiri aðrar tegundir kambhænsna hafa einnig komið við sögu. 

Vísindatímaritið Science birti árið 2020 niðurstöður af rannsókn sem sýndi að nútíma alihænsni eru aðallega komnir af undirtegundinni G. gallus spaedicus, sem finnst náttúrulega á svæðunum í Kambódíu og norðaustur Tailandi og er ein af fimm undirtegundum bankívahænsna. Rannsóknin leiddi einnig í ljós að alihænsni tengjast náið útbreiðslu hrísgrjónaræktar, sem hófst á þessu svæði fyrir um 3250–3650 árum. Þessi uppgötvun passar einnig við það að hænsni eru ekki nefnd í Gamla testamentinu. Alihænsni bárust til Miðjarðarhafsins um 700 fyrir Krist og til Norðurlanda um það bil 1000 árum seinna. Í dag eru alhænsni nánast alls staðar í heiminum.

## Tilvísanir
Seylonhænsni

**Seylonhænsni** (Gallus lafayettii) er hænsnfugl af fasanaætt (Phasianidae) og er ein fjögurra tegunda innan ættkvíslar kambhænsna (Gallus).  Hænsnin lifa í þéttu kjarri og undirgróðri sígrænna laufskóga á Srí Lanka og er þar algengur, einlendur fugl. Þau eru náskyld bankívahænsnum (G. gallus), sem eru forfeður nytjahænsna nútímans

### Lýsing

Tegundin hefur mikla kyntvíbreytni, þar haninn eru bæði töluvert stærri og hefur miklu litríkari fjaðraham en hænan. Hanarnir eru á bilinu 66–72 sm á lengd og vega að meðaltali 790–1140 g, en hænurnar er um það bil 35 sm og vega að meðaltali 510–625 g.

 Seylonhænsnin lítur út eins og tamhænur svipað öðrum kambhænsnum, með rauðan kamb og rauða sepa undir goggnum. Hanarnir hafa langar og bognar stélfjaðrir, svartar með grænleitum blæ. Hanarnir hafa aflangar appelsínugular fjaðrir á hálsi og bringu, gulan blett á kambinum, og fjólublásvarta vængi og stél. Hænurnar eru brúnar með hvítum röndum á bringu og stutt brúnt stél.
## Tilvísanir
Stórborgarhérað Santíagó

**Stórborgarhérað Santíagó** (spænska: * Región Metropolitana de Santiago*) er hérað sem umlykur höfuðborgina Santíagó í Síle. Íbúar eru 7,4 milljónir (2024) og er flatarmál 15.400 ferkílómetrar. Héraðið er það eina í Síle sem hefur ekki aðgang að sjó. Borgarsvæðið liggur í dal milli strandhéraða og Andesfjalla. Hæsti punktur héraðsins er eldfjallið Tupungato (6.570 metrar).

Stórborgarhéraðið liggur að Valparaíso-héraði í norðri og vestri, O'Higgins-héraði í suðri, Argentínu í austri og Kyrrahafinu í vestri. Því skipt í 6 sýslur og 52 sveitarfélög.
Leppahæna

**Leppahæna** (Gallus sonneratii) er hænsnfugl af fasanaætt (Phasianidae) og er ein fjögurra tegunda innan ættkvíslar kambhænsna (Gallus).  Hænsnin lifa í þéttu kjarri og undirgróðri sígrænna laufskóga á Indlandi og er þar algengur, einlendur fugl. Þau eru náskyld bankívahænsnum (G. gallus), sem eru forfeður nytjahænsna nútímans. Lengi var haldið að leppahænan vera forfaðir nytjahænsna en nýlegar rannsóknir sýna að svo er ekki. 

### Lýsing

 Það er talsverð kyntvíbreytni í tegundinni. Haninn er töluvert stærri, um það bil 70–80 sm langur og vegur að jafnaði 790–1140 g, en hænan er um það bil 38 sm löng og vegur að jafnaði 705–790g.

Kynin hafa mjög mismunandi fjaðraham. Á varptíma ber haninn varpfjaðraham með bæði löngum hálsfjöðrum og stélfjöðrum og áberandi kambi. Eftir varptíman fellur hann löngu fjaðrirnar á hálsinum og stélfjöðrirnar.  Haninn er gráleitur með gula flekki á vængum, hvíta bletti á hálsi og langt, glansandi svart eða blásvart stéli. Langar hálsfjaðrir eru dökkar og enda í litlum, hörðum, gulleitum plötum. Kamburinn er minni en hjá öðrum tegundum. Hanarnir hafa langar svartar og bognar stélfjaðrir. Fætur hanans eru rauðir eða bleikir með langa og uppsveigða spora en fætur hænunar eru gulir og án spora.

Hænurnar eru felulitaðar, brúnar með hvítum röndum á bringu og stutt dökkbrúnt stél.

## Tilvísanir
Atacama-hérað

**Atacama-hérað** (spænska: * Región de Atacama*) er hérað í Síle. Íbúar eru 299.000 þúsund (2024) og er flatarmál tæpir 75.200 ferkílómetrar. Höfuðborgin er Copiapó.

Atacama-eyðimörkin, þurrasta svæði heims er í norðurhluta héraðsins. Hæsta eldfjall í heimi og einn hæsti tindur Andesfjalla, Nevado Ojos del Salado (6.893 m.), er á mörkum héraðsins og Argentínu.

Atacama liggur að Antofagasta-héraði í norðri, Coquimbo-héraði í suðri, Argentínu í austri og Kyrrahafinu í vestri. Því skipt í 3 sýslur: Chañaral, Copiapó og Huasco. Þær skiptast svo í 9 sveitarfélög.
Jövuhæna

**Jövuhæna** (Gallus varius) er hænsnfugl af fasanaætt (Phasianidae) og er ein fjögurra tegunda innan ættkvíslar kambhænsna (Gallus).  Hænsnin lifa í þéttu kjarri og undirgróðri sígrænna laufskóga og meðfram ströndum á Jövu, Balí og mörgum af Litlu-Sundaeyjum austur að eyjunum Flores, Sumba og er þar algengur, einlendur fugl. Lengi hefur verið talið að tegundin gæti hafa verið einn af forfeðrum nytjahænsna,  en nýlegar rannsóknir sýna að svo er ekki. Þau eru náskyld bankívahænsnum (G. gallus), sem eru forfeður nytjahænsna nútímans. 

### Lýsing
Tegundin hefur mikla kyntvíbreytni, þar haninn eru bæði töluvert stærri og hefur miklu litríkari fjaðraham en hænan. Hanarnir eru á bilinu 65–75 sm á lengd og vega að meðaltali 672–1 450 g, en hænurnar er um það bil 40–46 sm og vega að meðaltali 485–1 050 g. 

Kynin hafa mjög mismunandi fjaðraham. Hani jövuhænunar er dökkur ásýndar, fjarðahamurinn nánast svartur, með grænleitri slikju.  Rauðar fjaðrir á hliðum og gulum á baki. Haninn hefur áberandi bláan eða blágráan kamb án áberandi flika og mjög áberandi hökubletti í rauðum, bláum og gulum lit. 

Hænan er felulituð, brún og svart á baki, einnig stélið og brún á kviði. Með hvíttan bletta á hálsi.

## Tilvísanir
Los Glaciares-þjóðgarðurinn

**Los Glaciares-þjóðgarðurinn** (spænska: *Parque Nacional Los Glaciares*) er þjóðgarður í Santa Cruz-héraði í Argentínu. Hann var stofnaður árið 1937 og spannar 7.269 ferkílómetra. Árið 1981 var hann settur á minjaskrá UNESCO. Tæpur þriðjungur þjóðgarðsins er jöklar og koma skriðjöklar niður úr hinum víðfeðma Suður Patagóníujökli, m.a. Perito-, Upsala- og Spegazzini-jökull. 
Graníttindar ná í yfir 3.000 metra hæð og eru þar á meðal hinir þverhníptu Fitz Roy og Cerro Torre. Argentíno-vatn og Viedma-vatn eru stór vötn. Hið fyrrnefnda er stærsta vatn Argentínu. Í skógum þjóðgarðsins eru trjátegundirnar hvítlenja og snælenja.
Fjallaljón, gúanakka, húemúl-hjartadýr og suður-amerískur grárefur eru meðal spendýra.
Torres del Paine-þjóðgarðurinn er aðliggjandi þjóðgarður í Síle.

## Tenglar
* Heimasíða þjóðgarðsins

## Tilvísanir
Antofagasta-hérað

**Antofagasta-hérað** (spænska: * Región de Antofagasta*) er hérað í Norður-Síle. Íbúar eru 635.000 þúsund (2024) og er flatarmál 126.000 ferkílómetrar sem gerir það að næststærsta héraði landsins. Höfuðborgin er Antofagasta.
Héraðið liggur að Tarapacá-héraði í norðri, Atacama-héraði í suðri, Bólivíu og Argentínu í austri og Kyrrahafinu í vestri. Því skipt í 3 sýslur: Antofagasta, El Loa og Tocopilla. Þær skiptast svo í 9 sveitarfélög. Námavinnsla er mikilvæg atvinnugrein.

Atacama-eyðimörkin, þurrasta svæði heims er ráðandi landslag í héraðinu. Hæstu tindarnir eru við Andesfjöll sem ná í 6.700 metra hæð, m.a. eldfjallið Llullaillaco.

Síle og Bólivía deildu um landvæðið í Kyrrahafsstríðinu á 19. öld en Síle hafði betur og missti Bólivía aðgang að hafi.
Arica y Parinacota

**Arica y Parinacota** (spænska: * Región de Arica y Parinacota*) er hérað í Norður-Síle. Íbúar eru 245.000 þúsund (2024) og er flatarmál 16.900 ferkílómetrar. Höfuðborgin er Arica.

Héraðið liggur að Tarapacá-héraði í suðri, Perú í norðri, Bólivíu í austri  og Kyrrahafinu í vestri. Svæðið var hertekið af Síle frá Perú árið 1883 undir lok Kyrrahafsstríðsins og innlimað árið 1929. Fyrst var það hluti af Tarapacá en varð sérstakt hérað árið 2007.

Því skipt í 2 sýslur: Arica og Parinacota. Þær skiptast svo í 2 sveitarfélög hvor.

Svæðið er hálent og þurrt. Hæstu tindarnir eru við Andesfjöll sem ná í 6.380 metra hæð, eldfjallið Parinacota.
Tarapacá-hérað

**Tarapacá-hérað** (spænska: * Región de Tarapacá*) er hérað í Norður-Síle. Íbúar eru 370.000 þúsund (2024) og er flatarmál 41.800 ferkílómetrar. Höfuðborgin er Iquique.

Héraðið liggur að Arica y Parinacota-héraði í norðri, Antofagasta-héraði í suðri, Bólivíu í austri  og Kyrrahafinu í vestri. Svæðið var hertekið af Síle frá Perú árið 1883 undir lok Kyrrahafsstríðsins og innlimað árið 1929. Saltpétursvinnsla var mikilvæg námavinnsla í héraðinu.

Því skipt í 2 sýslur: Iquique og Tamarugal. Þær skiptast svo í 7 sveitarfélög.

Svæðið er hálent og þurrt. Hæstu tindarnir eru við Andesfjöll sem ná í um 5.600 metra hæð, þ.e. eldfjallið Isluga.
Greenland Connect

**Greenland Connect** er 4.580 km langur sæstrengur sem tengir saman Ísland, Grænland og Kanada. Eigandi strengsins er TELE Greenland. Strengurinn fór í notkun í mars 2009.

Strengurinn fer í gegnum eftirtalda staði:

* 1. Milton, NL, Kanada
* 2. Nuuk, Grænlandi
* 3. Qaqortoq, Grænlandi
* 4. Landeyjahöfn, Íslandi

## Tilvísanir
Golden State Valkyries

**Golden State Valkyries** er bandarískt körfuknattleikslið sem leikur í WNBA-deildinni. Liðið var stofnað árið 2025 og er staðsett í San Francisco. Á fyrsta tímabili sínu í deildinni settu þær aðsóknarmet en uppselt var á alla leiki liðsins og að meðaltali mættu 18.604, sem braut met Indiana Fever frá árinu á undan.

## Tilvísanir
IRIS

**IRIS** er 1.770km sæstrengur sem tengir saman Ísland og Írland. Strengurinn er í eigu Farice. Strengurinn fór í notkun í mars 2023. 

Strengurinn fer í gegnum eftirtalda staði:
* 1. Þorlákshöfn, Íslandi
* 2. Galway, Írlandi

## Tilvísanir
Að drepa hermikráku

***Að drepa hermikráku*** (enska: *To Kill a Mockingbird*) er skáldsaga eftir bandaríska rithöfundinn Harper Lee sem kom út árið 1960. Bókin naut strax mikillar velgengni og hún er víða lesin í bandarískum grunn- og menntaskólum. *Að drepa hermikráku* vann Pulitzer-verðlaunin ári eftir að hún kom út og hún er talin sígilt verk bandarískra bókmennta. Sagan og persónurnar byggja lauslega á fjölskyldu Lee, nágrönnum hennar og á atburði sem varð í heimabæ hennar, Monroeville, Alabama, árið 1936 þegar hún var tíu ára.

Þrátt fyrir að sagan fjalli um alvarleg málefni á borð við nauðgun og kynþáttahyggju er hún þekkt fyrir hlýju og gamansemi. Atticus Finch, faðir sögumannsins Scout, varð mörgum lesendum siðferðileg fyrirmynd og eitt frægasta dæmið um heiðvirðan lögmann í bandarískum bókmenntum. Sagnfræðingurinn Joseph Crespino sagði um bókina: „Á tuttugustu öld er *Að drepa hermikráku* líklega mest lesna bók um kynþætti í Bandaríkjunum og aðalpersóna hennar, Atticus Finch, er þrautseigasta ímyndin af hugdirfsku í þágu réttlætis milli kynþátta.“ 

*Að drepa hermikráku* er þroskasaga sem fjallar meðal annars um kynþáttamisrétti og sakleysismissi. Bókmenntafræðingar hafa bent á að Lee tekur einnig á málefnum líkt og stéttskiptingu, hugrekki, umhyggju og kynhlutverkum í bandaríska suðrinu. Boðskapur sögunnar gengur út á umburðarlyndi og mælir gegn fordómum. Þrátt fyrir þessi þemu hafa verið gerðar tilraunir til að taka bókina af námsskrám vegna notkunar á kynþáttaníðyrðum í texta hennar. Árið 2006 settu breskir bókasafnsfræðingar bókina fyrir framan Biblíuna á lista yfir bækur sem „allt fullorðið fólk ætti að lesa áður en það deyr.“

Bókin var gerð að kvikmynd í leikstjórn Roberts Mulligan árið 1962 sem vann til Óskarsverðlauna. Frá árinu 1990 hefur leikrit byggt á bókinni verið sýnt árlega í heimabæ Harper Lee. *Að drepa hermikráku* var eina útgefna bók Lee þar til *[[Go Set a Watchman]]*, sem byggð var á eldri drögum að *Að drepa hermikráku*, kom út 14. júlí 2015. Lee hélt áfram að bregðast við umræðu um verkið þar til hún lést í febrúar 2016. Hún var mjög gætin um einkalíf sitt og veitti síðasta viðtal sitt árið 1964.

## Tilvísanir
Esther Talia Casey

**Esther Talia Casey** (f. 25. nóvember 1977) , er íslensk leikkona.

Hún giftist Ólafi Agli Egilssyni árið 2017, þau kynntust í sjö ára bekk og urðu kærustupar á unglingsaldri. Esther útskrifaðist frá leiklistardeild Listaháskóla Íslands árið 2003. 

## Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

## Tilvísanir


## Tenglar

* Esther Talia Casey á Internet Movie Database
* Esther Talia Casey á Discogs
* Esther Talia Casey á Kvikmyndamiðstöð Íslands
Los Angeles Sparks

**Los Angeles Sparks** er bandarískt körfuknattleikslið sem leikur í WNBA-deildinni. Liðið var stofnað árið 1997 og er staðsett í Los Angeles-borg. Það er eitt af upphafsliðum deildarinnar og hefur unnið meistaratitilinn þrisvar sinnum.

## Þekktir leikmenn

## Titlar
***[[WNBA]]**
**Meistari (3): 2001, 2002, 2016
**Tap í úrslitum (2):  2003, 2017

## Tilvísanir
Joe Clark

**Charles Joseph Clark** (f. 5. júní 1939) er kanadískur athafnamaður, rithöfundur og fyrrum stjórnmálamaður sem var 16. forsætisráðherra Kanada frá 1979 til 1980. Hann var jafnframt leiðtogi kanadísku stjórnarandstöðunnar frá 1976 til 1979 og 1980 til 1983.

## Æviágrip
Clark útskrifaðist með mastersgráðu í stjórnmálafræði frá Háskólanum í Alberta í Edmonton. Eftir útskriftina nam hann lögfræði við Dalhousie Law School í Halifax í Nova Scotia og við lagadeild Háskólans í Bresku-Kólumbíu í Vancouver. Hann var virkur í stúdentapólitík en hætti í laganámi til að vinna fyrir Framsækna íhaldsflokkinn. Á þessum tíma var Clark stuðningsmaður Johns Diefenbaker.

Clark átti sæti á neðri deild kanadíska þingsins frá 1972 til 1993 og 2000 til 2004. Hann talaði fyrir afglæpavæðingu kannabis og borgaralaunum á áttunda áratugnum. Clark var talinn félagslega frjálslyndur og hann átti oft í deilum við íhaldssamari meðlimi í eigin flokki.

Þegar Robert Stanfield sagði af sér sem leiðtogi Framsækna íhaldsflokksins árið 1976 var Clark ekki meðal þeirra sem buðu sig fram til að taka við af honum. Vinstriarmur flokksins, hinir svokölluðu „rauðu torýar“, studdi framboð Floru MacDonald. MacDonald gekk hins vegar ekki vel í fyrstu atkvæðagreiðslunni en Clark fékk óvænt þriðja flest atkvæði af ellefu frambjóðendum. MacDonald lýsti í kjölfarið yfir stuðningi við Clark í annarri atkvæðagreiðslu og Clark vann sigur í fimmtu atkvæðagreiðslunni.

Framsækni íhaldsflokkurinn vann nauman sigur í þingkosningum ársins 1979 og Clark varð þannig forsætisráðherra aðeins 39 ára gamall. Minnihlutastjórn Clark féll eftir vantrauststillögu í desember 1979 og Clark varð að segja af sér eftir þingkosningar næsta ár. Clark bauð sig fram til áframhaldandi formennsku á landsþingi flokksins árið 1983 en tapaði fyrir Brian Mulroney. Clark varð utanríkisráðherra í ríkisstjórn Mulroney frá 1984 til 1991.

Clark hætti í stjórnmálum árið 1993 en sneri aftur fimm árum síðar þegar Jean Charest sagði af sér sem flokksleiðtogi og vöntun var á sterku leiðtogaefni. Clark varð leiðtogi Framsækna íhaldsflokksins á ný en flokkurinn hafði þá tapað flestum þingsætum sínum og var ekki lengur einn af burðarásunum í kanadískum stjórnmálum. Clark tókst ekki að endurheimta fyrri áhrifastöðu flokksins en þegar hann lét af formennsku hafði flokkurinn tekið fram úr Nýja demókrataflokknum sem fjórði stærsti flokkurinn. Peter MacKay tók við af Clark sem flokksleiðtogi í maí 2003.

Þegar Framsækni íhaldsflokkurinn leysti sig upp í desember 2003 og sameinaðist Bandalagsflokknum í hinum nýja Íhaldsflokki var Clark einn þriggja þingmanna Framsækna íhaldsflokksins sem neituðu að ganga í nýja flokkinn. Hann gaf ekki kost á sér í þingkosningum Kanada árið 2004. Eftir stjórnmálaferil sinn varð hann kennari við Bandaríska háskólann í Washington, D.C. og pistlahöfundur hjá nokkrum kanadískum blöðum. Árið 2006 varð hann prófessor við McGill-háskóla í Montréal.

## Einkahagir
Clark er kvæntur rithöfundinum og lögfræðingnum Maureen McTeer. Dóttir þeirra, Catherine, er með gráðu í listasögu frá Háskólanum í Torontó.

## Tilvísanir
Ríkisstjórar Noregs

**Ríkisstjórar Noregs** (norska: *stattholder*; danska: *statholder*; sænska: *ståthållare*, *riksståthållare*) voru fulltrúar konungs í Noregi frá 1572 til 1873. Hlutverk ríkisstjóra var að vera tengiliður milli alþýðu og embættismanna í Noregi og dönsku krúnunnar, og að hafa yfirumsjón með skattheimtu.

Embættið var formlega tekið upp árið 1572 þegar Poul Huitfeldt var skipaður ríkisstjóri í kjölfar sjö ára stríðsins. Lengst af var ríkisstjórinn jafnframt lénsherra í Akershus. Áhrif ríkisstjóra á stjórn mála í Noregi voru mismikil, og konungur gat að vild frestað eða sleppt skipun í embættið. Embættið var þannig lagt niður í nokkur skipti. Embættið var endanlega afnumið 1873 að kröfu norska þingsins eftir miklar deilur milli þingsins og Svíakonungs.

## Listi
* Poul Huitfeldt (1572&ndash;1577)
* Ludvig Ludvigsson Munk (1577&ndash;1583)
* **Embættið lagt niður 1583&ndash;88**
* Axel Gyldenstjerne (1588&ndash;1601)
* Jørgen Friis (1601&ndash;1608)
* Enevold Kruse (1608&ndash;1618)
* Jens Juel (1618&ndash;1629)
* Christoffer Urne (1629&ndash;1642)
* Hannibal Sehested (1642&ndash;1651)
* Gregers Krabbe (1651&ndash;1655)
* Niels Trolle (1656&ndash;1661)
* Iver Krabbe (1661&ndash;1664)
* Ulrik Fredrik Gyldenløve (1664&ndash;1699)
** Ove Juel (vararíkisstjóri) (1669&ndash;1674)
** Erik Banner (vararíkisstjóri) (1679&ndash;1681)
** Just Høeg (vararíkisstjóri) (1682&ndash;1694)
** Frederik Gabel (vararíkisstjóri) (1699&ndash;1708)
** Johan Vibe (vararíkisstjóri) (1708&ndash;1710)
* Waldemar Løvendal (1710&ndash;1712)
** Claus Henrik Vieregg (vararikisstjóri) (1712&ndash;1713)
** Frederik Krag (vararíkisstjóri) (1714&ndash;1721)
* Ditlev Vibe (1721&ndash;1731)

* Christian Rantzau (1731&ndash;1739)

* **Embættið lagt niður 1739&ndash;50**
** Jacob Benzon (vararíkisstjóri) (1750&ndash;1770) 
* Karl av Hessen (ríkisstjóri að nafni til) (1766&ndash;1770)
* Jacob Benzon (1770&ndash;1771) 
* **Embættið lagt niður 1771&ndash;1809**
* Christian August (1809&ndash;1810)
* Frederik av Hessen (1810&ndash;1813) (vararíkisstjóri)
* Christian Frederik (1813&ndash;1814)
* Hans Henrik von Essen (1814&ndash;1816)
* Carl Mörner (1816&ndash;1818)
* Johan August Sandels (1818&ndash;1827)
* Baltzar von Platen (1827&ndash;1829)
* **Embættið lagt niður 1829&ndash;36**
* Herman Wedel-Jarlsberg (1836&ndash;1840)
* Severin Løvenskiold (1841&ndash;1856)
* **Embættið lagt niður 1856&ndash;73**

## Tilvísanir
Blús milli fjalls og fjöru

**Blús milli fjalls og fjöru** er íslensk tónlistarhátíð sem helguð er blús, blúsrokki og rótartónlist. Hátíðin hefur verið haldin árlega síðan 2012 í Félagsheimili Patreksfjarðar á Patreksfirði, jafnan síðustu helgi í ágúst.

Hátíðin hefur fest sig í sessi sem rótgróinn blúsviðburður á Vestfjörðum og er þekkt fyrir náið andrúmsloft, sterkan staðaranda og samveru flytjenda og áheyrenda.

## Saga
Blús milli fjalls og fjöru var fyrst haldin árið 2012. Frá upphafi hefur markmið hátíðarinnar verið að kynna blús og skylda tónlistarstíla í nánu og mannlegu umhverfi, þar sem áhersla er lögð á lifandi tónlistarupplifun fremur en stóran skala.

Hátíðin hefur farið fram á Patreksfirði alla tíð og hefur orðið fastur liður í menningarlífi staðarins og Vestfjarða.

## Tónlist og efnisskrá
Á hátíðinni er flutt blús, blúsrokk og rótartónlist, bæði af íslenskum og erlendum tónlistarmönnum. Efnisskráin spannar jafnt hefðbundinn blús sem persónulegar og samtímalegar túlkanir innan tónlistarstefnunnar.

## Skipulag
Skipuleggjendur hátíðarinnar hafa verið:

* Guðni Freyr Ingvason
* Gestur Rafnson
* Páll Haukson (2012–2025)
* Kristján Þór Gunnarsson (frá 2025)

## Staðsetning og tímasetning
Staðsetning: Félagsheimili Patreksfjarðar, Patreksfjörður

Tími ársins: Síðustu helgi í ágúst

Stofnár: 2012

Næst verður hún 

https://www.westfjords.is/is/upplifun/vidburdir/blus-milli-fjalls-og-fjoru-6

## Heimildir
* https://www.mbl.is/folk/frettir/2024/09/03/myndir_litli_matjurtagardurinn_tryllti_lydinn/
* https://www.mbl.is/frettir/innlent/2023/08/26/patreksfirdingar_blusa_milli_fjalls_og_fjoru/
* https://www.mbl.is/frettir/innlent/2022/09/05/blusinn_lifir_godu_lifi_vestur_a_patreksfirdi/
* https://www.ruv.is/english/2025-08-27-ruv-english-radio-blus-milli-fjalls-og-fjoru-patreksfjordur-451774?fbclid=IwY2xjawPXTKlleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeBpUM_ClCQW3mE9xYRi4cSMvH0gF1C-CZ-2DVEWYq2J8DC27TdQMgV7YgpsA_aem_sDTRe5EW4w2cBJIZf0hvuA
* https://www.facebook.com/bluespatro

## Tilvísanir
Seattle Storm

**Seattle Storm** er körfuknattleikslið sem leikur í WNBA-deildinni sem staðsett er í Seattle-borg í Washington-fylki í Bandaríkjunum. Liðið var stofnað árið 2000 og vann sinn fyrsta meistaratitil fjórum árum seinna. Árið 2021 varð liðið fyrsti bikarmeistari WNBA.

## Titlar
***[[WNBA]]**
**Meistari (4): 2004, 2010, 2018, 2020

***[[Bikarkeppni WNBA]]**
**Meistari: 2021

## Tilvísanir
Bikarkeppni WNBA

**Bikarkeppni WNBA** (Enska: WNBA Commissioner's Cup) er árleg bikarkeppni sem haldin er af WNBA deildinni í Bandaríkjunum. Keppnin var fyrst haldin árið 2021 og urðu Seattle Storm fyrstu bikarmeistararnir og Breanna Stewart var valinn leikmaður keppninnar.

## Bikarmeistarar

## Tilvísanir
Bill Laimbeer

**William J. Laimbeer Jr.** (fæddur 19. maí 1957) er bandarískur fyrrum körfuknattleiksþjálfari og leikmaður. Hann lék megnið af sínum ferli með Detroit Pistons og var lykilmaður í svokölluðu "Bad Boys" liði þeirra seint á níunda áratugnum sem vann tvo meistaratitla.

Eftir að leikmannaferli hans lauk fór hann út í þjálfun. Hann þjálfaði lengst af í WNBA þar sem hann gerði Detroit Shock þrívegis að meisturum.

## Tilvísanir

## Tenglar

* Þjálfaraprófíll á WNBA.com
*
Orri Freyr Þorkelsson

**Orri Freyr Þorkelsson** er íslenskur handknattleiksmaður sem spilar með félagsliðinu Sporting í Portúgal. Hann leikur sem hornamaður hjá íslenska landsliðinu.
Prímstafur

**Prímstafur** er eilífðardagatal  sem gildir fyrir öll ár og  er skorið  út í tré. Á stafnum eru tvær hliðar önnur fyrir vetur og hin fyrir sumar og er hver dagur ársins merktur með smástriki en helgidagar og dagar eins og sólstöður og jafndægur með sérstökum táknum. Prímstafir geta líka verið skornir út í bein eða horn eða skáðir á skinn. Primstafur byggir á kaþólsku kirkjudagatali  þar sem haldið er utan um daga helgaða tilteknum dýrlingum og orðið kemur frá prima luna sem er fyrsti fullt tungl eftir vorjafndægur. Prímstafir voru einkennandi fyrir   Noreg og Danmörk  og fleiri lönd í Norður-Evrópu en ekki hafa fundist prímstafir frá Íslandi. 

Í Svíþjóð voru svipaðir dagatalsstafir sem kölluðust prímstafir eða rúnastafir og á þeim voru dagarnir ristir með rúnum. Elsti varðveitti sænski rúnastafurinn er  Nyköpingsstaven sem fannst 1964 en hann var gerður úr ýviði. Hann er talinn vera frá um 1200 eða nokkru seinna.

Sænskir rúnastafir hafa oftast þrjár raðir af táknum. Slíkir stafir voru aðallega notaðir á sextándu og sautjándu öld í Svíþjóð.
Göngin

***Göngin*** eru neðanjarðarskáldsaga eftir rithöfundana Roderick Gordon og Brian Williams. Hún kom fyrst út hjá bresku bókaútgáfunni The Chicken House árið 2007. Sagan fjallar um Will Burrows, 14 ára gamlan „fornleifafræðing“, sem rekst á neðanjarðarbyggð sem kallast „The Colony“. Will og vinur hans Chester flýja The Colony og leggja af stað til að finna föður Wills, í Djúpunum, stað enn dýpra í jörðinni en The Colony.

*Göngin* eru fyrsta bókin í ritröð sem telur sex bækur: *Göngin* (*Tunnels*), *Deeper* (2008), *Freefall* (2009), *Closer* (2010), *Spiral* (2011) og *Terminal* (2012). Aðeins sú fyrsta hefur komið út í íslenskri þýðingu Rúnars Helga Vignissonar 2008.
Villinorn

Villinorn er bók um villinorn sem heitir Klara. Blóðkindin er fjórða bókin í danska bókaflokknum Villinorn, eftir verðlaunahöfundinn Lene Kaaberbol, þar sem segir frá Klöru og baráttu hennar við ill öfl villtri náttúrunni. Villinornabækurnar hafa komið út á 17 tungumálum. Ef mamma Klöru hafði fengið að ráða, hefði dóttir hennar aldrei orðið villinorn. Hún er hrædd um að eitthvað slæmt hendi Klöru og það er ekki að ástæðulausu. Veröld hins villta er hættulegur staður ekki síst núna þegar Bestla Blóðkind er að brjótast út úr prísundinni sem hefur haldið henni fanginni í 400 ár. Áður hafa komið út í þessum bókaflokki: Eldraun, Blóð Viridíönu, Hefnd Kímeru
Munkaselur

**Munkaselur** (monachus monachus) er selategund.

Munkaselir voru eitt sinn útbreiddir um allt Miðjarðarhaf og Atlantshafið. Nú eru þeir sú selategund sem talin er í mestri útrýmingarhættu. Aðeins nokkur hundruð búa í austanverðu Miðjarðarhafi, aðallega Grikklandi. Síðustu selirnir sem bjuggu í Svartahafi dóu út á síðasta áratug 20.aldar.

Fyrr á tíð er talið að selirnir hafi haldið til á opnum ströndum og farið þar á land til að eignast afkvæmi sín, eða kæpa. Eftir því sem menn urðu aðgangsharðari og duglegri við seladrápin, þá lærðu selirnir að slíkir staðir væru ekki öruggir. Þeir fóru að kæpa á mög afskekktum stöðum og urður sérstaklega hrifnir af hellum í sjávarmálinu, sem jafnvel var ekki hægt að komast að nema neðansjávar. Með því að aðlagast þannig tókst selunum að lifa af, þótt litlu muni nú að þessi glæsilegu dýr deyji alveg út.

Stór munkaselanýlunda var á Cabo Blanco í Márítaníu í Vestur-Afríku. Þar bjuggu mörg hundruð selir. Árið 1997 gerðist eitthvað skelfilegt þar og tveir þriðju hlutar selastofnsins dó á skömmum tíma. Ekki er enn vitað hvað átti sér stað. Annaðhvort er talið að skæður smitsjúkdómur hafi brotist út eða að dýrn hafi étið eitraða þörunga. Nú eru aðeins 200 selir eftir við Cabo Blanco en selanýlendan virðist þó vera smátt og smátt að ná sér á strik. Þá hefur um 20 sela hópur sést á Eyðieyjum, litlum eyjaklasa sem er ekki langt frá Madeira. Talið er að þar sé um að ræða seli frá Capo Blanco.

Sennilega er enginn samgangur milli munkaselanna í Miðjarðarhafi og Atlantshafi. Það hefur í för með sér að einsleitni tegundarinnar vex sífellt með aukinni innræktun, sem gerir munkaselina viðkvæmari fyrir sveiflum og erfðasjúkdómum.

Hins vegar hefur það glatt aðdáendur þessa þokkafulla sels að á síðustu árum hafa selir sést hér og hvar í Miðjarðarhafinu þar sem þeir höfðu ekki sést lengi.

## Tilvísanir