open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Miklagljúfursþjóðgarðurinn

**Miklagljúfursþjóðgarðurinn** (enska: **Grand Canyon National Park**) er þjóðgarður í NV-Arizona í Bandaríkjunum sem stofnaður var árið 1919. Þjóðgarðurinn er 49.308 ferkílómetrar að stærð og er einn elsti sinnar tegundar í Bandaríkjunum. Mörk þjóðgarðarins eru þjóðarminnismerkið Miklagljúfur-Parashant til norðvesturs, Havasupi og Haulapai verndarsvæðunum til suðvesturs og Navaho verndarsvæðinu til austurs. Bæði til suðurs og norðurs eru mörk þjóðgarðsins að Kaibab-þjóðskóginum.

Land í Miklagljúfursþjóðgarði er að miklu leyti í eigu ríkisins, eða 49.147 ferkílómetrar, og afgangurinn er í eigu einkaaðila. Þjóðgarðinum er stjórnað af þjóðgarðsnefnd Innanríkisráðuneytis Bandaríkjanna. Þjóðgarðurinn er á heimsminjaskrá UNESCO.

## Tilvísanir
Stjórnlagaþing á Íslandi 2011

**Stjórnlagaþing á Íslandi 2011**, síðar endurskilgreint og nefnt **Stjórnlagaráð**, er hluti af því ferli  að skrifa nýja stjórnarskrá fyrir Ísland. Á undan stjórnlagaþinginu var haldinn þjóðfundur sem var ætlað að leggja línurnar um vilja þjóðarinnar varðandi ýmis gildi fyrir Stjórnlagaþingið.  Eftir að Hæstiréttur úrskurðaði kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010 ólögmætar var heiti þingsins breytt í *Stjórnlagaráð* og sömu mönnum boðin seta í því og hlutu kosningu til stjórnlagaþingsins, að sumra sögn til að fara á svig við úrskurð Hæstaréttar.

Stjórnlagaráð skilaði frumvarpi að stjórnarskrá lýðveldisins Íslands 27. júlí 2011.

## Tengt efni
* Frambjóðendur til stjórnlagaþings á Íslandi 2010
* Þjóðaratkvæðagreiðsla um tillögur stjórnlagaráðs

## Tenglar
* ''Heimasíða stjórnlagaráðs''
* Stjórnlagaþing.is 
* Stjórnarskrárfélagið býður fram fróðleik og umræður um stjórnarskrá
* Samfélagssáttmáli.is - Stjórnlagaþing 
*„Hver drap nýju stjórnarskrána“; grein af stundinni.is 2015
Íþróttahús Jóns Þorsteinssonar

**Íþróttahús Jóns Þorsteinssonar** var reist árið 1935 af íþróttakennaranum Jóni Þorsteinssyni. Húsið er númer sjö við Lindargötu og hýsir í dag tvö leiksvið Þjóðleikhússins *Kassann* og *Kúluna*.

## Saga

Jón Þorsteinsson kom heim til Íslands sem menntaður íþróttakennari og hóf þegar restur íþróttaskóla. Nefndist skólinn upphaflega Müllersskólinn enda var þar einkum staðið fyrir kennslu í hinum vinsælu Müllersæfingum. Auk kennslu fyrir almenning, sá Jón um að þjálfa meðlimi flestallra íþróttafélaga bæjarins í fimleikum. 

Árið 1935 lét Jón Þorsteinsson reisa veglegt, sérhannað íþróttahús. Arkitektar þess voru Einar Sveinsson og Sigmundur Halldórsson og var húsið í Funkisstíl, það bjó yfir tveimur íþróttasölum: öðrum 8*10 metra en hinum 10:20 metra. Íþróttaskólinn var starfræktur í húsinu næstu fjóra áratugina, til ársins 1976.

Íþróttahús Jóns Þorsteinssonar var stærsta íþróttahús Reykjavíkur þar til bærinn eignaðist íþróttahúsið Hálogaland rétt eftir síðari heimsstyrjöldina, en um var að ræða gamlan íþróttabragga frá breska hernámsliðinu. Fyrstu árin fór keppni á Íslandsmótinu í handknattleik fram í Lindargötuhúsinu. Þar var einnig um árabil aðalæfingaraðstaða Ármenninga.

## Tilvísanir
Guanahani

**Guanahaní**, einnig nefnd **Watlingseyja** og áður kölluð **San Salvador**, er eyja í eyjaklasanum Bahamaeyjum. Guanahaní er 21 km að lengd og 8 km að breidd. Sagan segir að eyjan sé fyrsti lendingarstaður Kristófers Kólumbusar, þann 12. október 1492. Kólumbus gaf eynni nafnið San Salvador í stað Guanahaní, sem er nafn innfæddra Taínóa fyrir eyjuna. Guanahaní varð fyrir mikilli fólksfækkun vegna þrælkunar og nauðungarflutninga á frumbyggjum eyjarinnar. Bandaríkjaher kom til eyjarinnar í seinni heimstyrjöldinni. Í dag er litið á Guanahaní sem ferðamannaparadís. 

## Tilvísanir
Arabar

**Arabar** er hugtak sem haft er um fólk sem hefur arabísku að móðurmáli, tilheyrir arabískri menningu eða getur rakið ætt sína til Arabíu. Arabar eru fjölmennastir í Mið-Austurlöndum og Norður-Afríku. Flestir kenna þeir sig einnig við heimaland sitt og jafnvel héruð eða ættbálka. Þessi dreifða búseta og örar breytingar á seinni árum valda því að öll arabamenning er ekki steypt í nákvæmlega sama far. Trúarbrögð eru ekki heldur ótvírætt einkenni. Þótt stærstur hluti araba aðhyllist íslam, er kristni gömul í löndum þeirra en reyndar fækkar því fólki hlutfallslega.

Giskað er á, að fjöldi araba nemi samtals allt að 300 – 350 milljónum manna. En þeir eiga heima í mjög mörgum löndum, og nákvæma tölu er ómögulegt að reikna.

## Saga
Orðið *arabar* finnst fyrst notað um hóp af fólki fyrir um þrjú þúsund árum. Ýmsar skýringar eru gefnar á upphaflegri merkingu, einkum *hirðingjar í eyðimörkum*.

Þáttaskil urðu í sögu araba snemma á sjöundu öld, þegar Múhameð hóf að kenna ný trúarbrögð, sem fengu mikinn hljómgrunn á meðal þeirra. Í kjölfarið fylgdu landvinningar, og stórveldi risu. Þar á meðal voru Kalífadæmin og Ottómanveldið, sem stóð frá 1299 til 1922.

## Menningaráhrif frá aröbum
Á miðöldum fór að gæta í Evrópu menningaráhrifa frá aröbum í vísindum. Þeir miðluðu meðal annars margvíslegri fornmenningu og arabískum tölum. Að einhverju leyti höfðu þeir einnig áhrif í myndlist, tónlist og bókmenntum.

## Heimildir
* Grabois, kúbusá: *The Illustrated Encyclopedia of Medieval Civilization*, bls. 57 − 60, London 1980.
* Hitti, Philip Khûri: ''The Arabs – A Short History'', Washington DC 1996 @ Google Books. Skoðað 14. október 2010.
Verðandi

**Verðandi** getur átt við:

* Eina af örlaganornunum Urði, Verðandi, og Skuld.
* Verðandi, tímarit sem kom út 1882 og innleiddi raunsæisstefnuna á Íslandi.
* Verðandi, tímarit sem kom út 2006-2009.
Lífstykkjabúðin

**Lífstykkjabúðin** var stofnuð árið 1916 sem reykvísk verslun og iðnfyrirtæki. Fyrirtækið er starfrækt enn í dag sem undirfataverslun að Fákafeni 9 en framleiðslu lífstykkja er löngu hætt.

## Saga
Elísabet Foss stofnaði Lífstykkjabúðina árið 1916 en þá var hún ekkja með tvö börn á framfæri.  Elísabet hafði lært lífstykkjagerð í Bretlandi. Fyrirtækið varð fljótlega nær einrátt í framleiðslu á lífstykkjum, brjóstahöldum og magabeltum hérlendis. 

Lífstykkjabúðin byrjaði smátt og Elísabet notaði eina saumavél við framleiðsluna. Fyrst var saumastofa og lítil búð í Kirkjustræti 4, þá fluttist starfsemin í Austurstræti 4 og árið 1929 lét Elísabet byggja þrílyft steinhús við Hafnarstræti 11 og hafði 6-9 stúlkur í vinnu, eins og hún segir sjálf frá í bókinni *Þættir úr verzlunar- og iðnaðarsögu Íslands:*

Árið 1953 flutti Lífstykkjabúðin á Skólavörðustíg 3, þaðan á Laugaveg 4 árið 1967, á Laugaveg 82 árið 2006 og loks í Fákafen 9 árið 2019.

## Tilvísanir
Verðandi (1882)

**Verðandi** var íslenskt tímarit sem kom út í Kaupmannahöfn árið 1882 og er upphaf raunsæisstefnunnar á Íslandi miðað við útgáfu þess. Aðeins kom út eitt hefti af tímaritinu en það hafði þó mikil áhrif á íslenskar bókmenntir.

Útgefendur tímaritsins voru fjórir ungir menntamenn sem allir voru eða höfðu verið við nám í Danmörku. Þetta voru þeir Gestur Pálsson, Einar H. Kvaran, Bertel Þorleifsson og Hannes Hafstein, sem var yngstur fjórmenninganna, rétt rúmlega tvítugur. Gestur og Einar birtu smásögur í tímaritinu en Hannes og Bertel ljóð. Sum ljóð Hannesar sem þarna birtust í fyrsta sinn urðu alþekkt, svo sem *Stormur*, *Skarphéðinn í brennunni*, *Nei, smáfríð er hún ekki*, *Sprettur* (Ég berst á fáki fráum) og *Þar sem háir hólar*, en af öðru efni tímaritsins er smásaga Gests, *Kærleiksheimilið*, líklega þekktust. 

Ekki var neinn sérstakur inngangur eða stefnuyfirlýsing í tímaritinu en þó varð strax ljóst að þarna var ný stefna á ferðinni sem ekki hafði áður sést í íslenskum bókmenntum. Voru fjórmenningarnir kenndir við tímaritið og kallaðir *Verðandimenn*.
Sunnyvale

**Sunnyvale** er borg í Silicon Valley í Kaliforníu í Bandaríkjunum. Íbúar voru 155.000 árið 2020.

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Greinar bandalagsmanna

***Greinar bandalagsmanna*** (enska: *The Federalist Papers*) eru safn 85 ritgerða, af þessum greinum voru 77 þeirra birtar í dagblaðinu *The New York Packet* á árunum 1787 til 1788. Árið 1788 voru allar greinarnar gefnar út í tveimur bindum sem gengu undir nafninu *Federalist* og undirtitlinum *nýja stjórnarskráin*. Markmið greinanna var að sannfæra íbúa um að kjósa yfir sig stjórnarskrá sem hafði verið rituð árinu áður í Philadelphiu en töldu þeir mikilvægt fyrir landið að styrkja ríkisvaldið sem var veikt fyrir enda var ekki löngu áður búið að fá sjálfstæði viðurkennt. Sambandsþingið (e. Confederation Congress) var starfrækt fram til ársins 1789 en liður í því að fá nýja stjórnarskrá samþykkta var til að byggja enn sterkara sambandsríki. 

## Höfundar
Greinarnar voru í upphafi ritaðar undir dulnefninu Publius og var því ekki vitað hverjir höfundarnir væru, þó höfðu vissir aðilar grun um hverjir þeir væru. Eftir andlát Alexanders Hamilton fundust skjöl þar sem hann gekkst við því að vera rithöfundur margra greina. Það var fræðimaðurinn Douglass Adair sem rannsakaði hverir væru höfundar hverrar greinar væri en árið 1944 birti hann útlistun á því hver ætti hvaða grein. Höfundarnir voru þeir Alexander Hamilton sem ritaði 51 greinar, James Madison en hann ritaði 29 greinar þá ritaði John Jay fimm greinar. Unnu þeir Madison og Hamilton að nokkrum greinum í sameiningu. 

## Tilgangur ritgerðanna
Markmið ritgerðanna var að fá íbúa New York og aðra íbúa landsins til að kjósa yfir sig nýja stjórnarskrá og fá hana fullgilda. Ritgerðirnar eru heimspekilegar vangaveltur um hvernig sé best að túlka stjórnarskránna og hvernig stjórnkerfi landsins sé best borgið og eru skjölin enn í dag notuð sem heimild um hvernig beri að túlka stjórnarskránna. Ritgerðirnar hafa margsinnis verið notaðar sem gögn í dómsmálum fyrir hæstarétti í Bandaríkjunum þar sem er deilt um merkingu stjórnarskráarinnar.

## Deilur um ritgerðirnar
Ritgerðirnar vöktu mikla athygli og voru að mörgu leyti einstakar í pólitísku samhengi þar sem ritgerðirnar virtust vera eftir einn rithöfund en voru í raun eftir þrjá rithöfunda sem höfðu mjög ólíkar skoðanir en Madison og Hamilton urðu fljótlega eftir að stjórnarskráin var samþykkt pólitískir andstæðingar. Þar sem um var að ræða þrjá höfunda birtust stjórnmálakenningar ekki á eins skipulagðan hátt eins og ef um einn rithöfund væri að ræða og kom það meðal annars fram sem mótsögn þar sem í vissum tilfellum voru tillögur varðar sem áður hafði verið andmælt.

## Tenglar
;Valdar greinar í íslenskri þýðingu Halldórs Guðjónssonar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tilvísanir
Útvarpsstöðin á Sjónarhæð

**Útvarpsstöðin á Sjónarhæð** var önnur útvarpsstöðin sem stofnuð var á Íslandi. Stöðin var rekin á vegum Sjónarhæðarsafnaðarins á Akureyri á árunum 1927 til 1929. Útsendingum lauk þegar stöðin fékk ekki endurnýjað starfsleyfi sitt.

## Aðdragandi

Útvarpsstöðin á Sjónarhæð var hugarfóstur breska trúboðans Arthurs Gook. Hann hafði fengið köllun frá Guði um að halda til Íslands og boða guðsorð. Árið 1905 kom Gook til landsins, settist að á Akureyri og stofnaði þar *Sjónarhæðarsöfnuðinn*, sem enn starfar.

Eftir að hafa lesið sér til um útvarpstæknina, komst Gook að þeirri niðurstöðu að hana mætti nýta til trúboðs í strjálbýlu landi eins og Íslandi. Hann sótti um leyfi landssímastjória til útvarpsreksturs árið 1925 og fékk það skömmu síðar.

Gook bað safnaðarfélaga sína í Bretlandi um stuðning við kaup á útvarpsstöð og fékkst fullbúin stöð send hingað til lands fyrir gjafafé þeirra í september 1927.

## Rekstur stöðvarinnar

Um leið og stöðin kom til Akureyrar var hún sett upp og útsendingar hófust skömmu síðar. Þegar best lét náðust útsendingarnar víða um land og jafnvel til fjarlægra heimshorna, en oft bar á rafmagnstruflunum sem torvelduðu útsendingu.

Megintilgangur stöðvarinnar var að senda út guðsþjónustur og erindi um trúarleg málefni, en þó átti margt annað að vera á boðstólum s.s. fréttir, veðurfregnir, tónlistarflutningur af hljómplötum, upplestur úr tímaritum, tungumálakennsla o.fl..

Ekki tókst að standa við öll þessi fyrirheit. Rekstur stöðvarinnar var dýr og flókinn, auk þess sem ýmis tæknileg vandamál komu upp. Helst var útvarpað í kringum stórhátíðir og þótti sumum þeirra sem keypt höfðu sér dýr útvarpsviðtæki að Gook hefði tekið fullstórt upp í sig þegar hann lofaði mikilli og fjölbreyttri skemmtidagskrá.

Þessar vanefndir urðu loks til þess að starfsleyfi stöðvarinnar fékkst ekki endurnýjað í desember 1929 og lauk þar með starfsemi hennar. Líklegt má þó telja að hin raunverulega ástæða þess að leyfið fékkst ekki hafi verið sú að unnið var að stofnun Ríkisútvarpsins sem tók til starfa á árinu 1930. 

## Tilvísanir
Bókabúð Máls og menningar

**Bókabúð Máls og menningar** á Laugavegi 18 í Reykjavík var lengi verið með stærstu bókabúðum landsins. Búðin var stofnuð 1940. Nokkur útibú voru stofnuð síðar, hið stærsta þeirra við Síðumúla. 

Hús Máls og menningar við Laugaveg teiknaði Sigvaldi Thordarson arkítekt og hann hannaði einnig flesta innanstokksmuni t.d skrifborð, hillur í versluninni sem síðar hafa verið fjarlægð. 

Bókabúðin var lengst af í eigu bókaforlagsins Máls og menningar en árið 2003, ekki löngu eftir sameiningu bókaútgáfunnar við Vöku-Helgafell í Eddu - miðlun og útgáfu voru verslanirnar seldar til Pennans/Eymundssonar árið 2003 vegna fjárhagsörðugleika félagsins og sameinaðar verslunum Pennans. Verslunin á Laugaveginum hélt þó nafninu Bókabúð Máls og menningar áfram þar til hún flutti á Skólavörðustíg sumarið 2009. Skömmu síðar var opnuð ný bókaverslun í húsnæðinu á Laugavegi 18 undir nafninu *Bókabúð Máls og menningar*. Hún er þó ótengd bókaforlaginu.

Bókabúðin hætti starfsemi árið 2020 vegna erfiðs reksturs.  Þar er nú kaffihús, verslun og tónleikastaður.

## Tilvísanir
Englendingar

**Englendingar** (enska *English people*) eru þjóð og þjóðarbrot sem búa á Englandi og hafa ensku að móðurmáli. Þjóðernisvitund Englendinga á rætur að rekja til miðalda þegar fólkið var þekkt á fornensku sem *Anglecynn*. England er nú eitt fjögurra landa sem tilheyra Bretlandi og meginhluti Englendinga eru líka Bretar.

Upprunalega voru Englendingar komnir af nokkrum ættflokkum með svipuð gen, það er að segja Fornbretum, germönsku ættflokkunum Engilsaxar, Saxar og Jótar, sem stofnuðu England (fornenska: *Englaland*), og síðar af Víkingum og Normönnum. Undir Sambandslögunum 1707, þar sem Konungsríkið England varð hluti Konungsríkisins Stóra-Bretland, varð þjóðernisvitund og menningu Englendinga blandað saman við þær Breta.

Í dag eiga margir Englendingar rætur að rekja til annarra evrópskra landa og landa í Breska samveldinu. Sem stofnendur Breska heimsveldisins eru Englendingar uppruni enska tungumálsins, þingræðis, fordæmisréttar í mörgum löndum og margra vinsæla íþrótta.

## Heimild
*
Skinney-Þinganes hf.

**Skinney-Þinganes hf.** er sjávarútvegsfyrirtæki á Höfn í Hornafirði sem var stofnað í janúar 1999. Fyrirtækið var til þegar þrjú fyrirtæki runnu saman í eitt: útgerðar- og fiskvinnslufyrirtækið Skinney hf. og útgerðarfélagið Þinganes ehf. og Borgey hf. Þau hafa síðan verið rekin undir nafninu Skinney–Þinganes hf.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Heimasíða
Trjónupeðla

**Trjónupeðla** *(svo nefnt því þetta er peðsveppur með útlit sem minnir á trýni;* fræðiheiti: *Psilocybe semilanceata)* er lítill hattsveppur sem vex í graslendi víða í norðanverðri Evrópu. Hann inniheldur efnin psilocybin og baeocystin sem geta valdið ofskynjunaráhrifum. Trjónupeðla vex í byrjun ágúst, september og alveg fram í byrjun nóvember, en september er háannatímabil sveppsins. Sveppurinn er algengur á Íslandi.

## Útlit og einkenni

Trjónupeðla er lítill sveppur sem finnst í graslendi. Sveppurinn er með grænbrúnan hatt og með rjómahvítan stilk sem getur litast dökkgrænn eða blár niðri við jörðina. Hatturinn er keilulaga eða snubbótlega keilulaga og getur verið 0,5cm til 2,5cm í þvermál og er oftast með bungu á toppinum sem líkist geirvörtu. Stilkurinn getur ýmist verið beinn eða bylgjóttur en getur verið 3-10cm langur og 0,075-0,3cm í þvermál. Fanir sveppsins eru ekki huldar blæju en þær eru ólívugráar þangað til að þær þroskast en þá verða þær brúnfjólubláar. Fanirnar eru frávaxnar stilkinum og vaxa þétt saman. Gró sveppsins eru sporbaugótt og eru brúnfjólublá á litinn en eru 11-14 og 7-9μm að stærð.

## Útbreiðsla og búsvæði

Trjónupeðlur finnast norðarlega í heiminum í löndum með kaldara loftslag t.d. í Evrópu og norðarlega í Norður-Ameríku. Trjónupeðlur nærast á rotnandi grasrótum og finnast þá í grasi eða í túnum hvar sem það finnst. Trjónupeðla vex í stökum eða í hópi af stökum, aldrei eru fleiri en ein trjónupeðla sem vex úr sama stað í jörðinni þ.e.a.s. stilkarnir eru aldrei fastir saman. Trjónupeðlur fjölga sér rétt eins og aðrir sveppir þ.e. með gróum sem ferðast með vindinum eða einfaldlega detta niður í jörðina hjá móður sveppinum.

## Tímabil og loftslag

Trjónupeðla vex á haustin frá ágúst til nóvember. Sveppurinn þolir hitastig undir 15°C á daginn og undir 10°C á næturnar. Trjónupeðlur birtast oft eftir regn eða eftir fyrsta frost.

## Æviferill

Sveppurinn byrjar sem gró sem fellur til jarðar. Gróin spíra svo ef aðstæðurnar leyfa og mynda sveppþræði. Sveppþræðirnir breiðast út og nærast á lífefni þangað til að þeir verða svo þéttir að hnútar byrja að myndast en úr þessum hnútum vex æxlihnúður (sveppur). Æxlihnúðurinn vex og verður lokins fullþroska sveppur. Sveppurinn losar svo næstu kynslóð sveppa í ham gróa og hringurinn endurtekur sig.

## Saga neyslu

### Rekjanleg saga

Neyslu peðlu sveppa er hægt að rekja aftur til hellisbúa eða um 9.000 f.Kr. en kenning Terence McKenna telur neysluna hafa byrjað fyrir 200.000 árum. Margar siðmenningar notuðust við þessa sveppi við helgisiði en frumbyggjar Mexíkó kölluðu sveppina "Hold Guðanna" og sumir ættbálkar frumbyggjana notuðu þá í helgisiði þar sem fórnað var manneskjum til heiðurs stríðsguðsins Huitzilopochtli.

## Tilvísanir
Bambi: Eine Lebensgeschichte aus dem Walde

***Bambi: Eine Lebensgeschichte aus dem Walde*** er skáldsaga eftir austurríska rithöfundinn Felix Salten. Á frummálinu var hún fyrst gefin út árið 1923.
Frumskógarbókin (aðgreining)

**The Jungle Book** getur átt við:
* *[[Frumskógarbókin]]a*, skáldsögu
* *[[Skógarlíf]]*, Disney-kvikmynd sem byggir á skáldsögu
* *[[Skógarlíf 2]]*, framhaldsmynd kvikmyndarinnar
Gliese 581 e

**Gliese 581 e** er fjarreikistjarna í Gliese 581-sólkerfinu. Er hún næst sólu (Gliese 581). Hún var uppgötvuð þann 21. apríl 2009. Merkilegast við Gliese 581 e er árið, en hún snýst um Gliese 581 á þremur dögum (samanber Merkúr sem snýst um sólu á 88 dögum). Plánetan, sem er berghnöttur, er aðeins stærri en Merkúr.
VÍS

**Vátryggingafélag Íslands** eða **VÍS** er íslenskt tryggingafélag með höfuðstöðvar í Reykjavík. Það var stofnað árið 1989 með samruna tryggingarfélaganna, Samvinnutrygginga.g.t. og Brunabótafélagi Íslands.

## Tenglar
* Heimasíða VÍS
Öryggismiðstöðin

**Öryggismiðstöðin** er íslenskt öryggisfyrirtæki með höfuðstöðvar í Kópavogi.

## Tenglar

* Heimasíða
Útilíf

**Útilíf** er íslensk verslunarkeðja sem selur íþróttar- og útivistarvörur.

## Tenglar

* Heimasíða
BYKO

**BYKO** er íslensk verslunarkeðja sem rekur byggingavöruverslanir. BYKO rekur verslanir á sex stöðum á landinu. Fyrri verslanir BYKO voru í Hafnarfirði, sem opnaði árið 1984 en lokaði 2007. Í stað þess opnaði verslun í Kauptúni í Garðabæ sem lokaði árið 2011.  

## Saga
Árið 1962 opnuðu Guðmundur H. Jónsson og Hjalti Bjarnason 135 fermetra byggingavöruverslun við Kársnesbraut í Kópavogi. Hét verslunin upphaflega **Byggingarvöruverslun Kópavogs**. Í upphafi var einungis verslað með grófa vöru en innan árs var opnuð þar smávöruverslun. 

Árið 1972 var verslunin flutt að Nýbýlavegi 6, þar sem nú er Bónusverslun auk smærri verslana og veitingastaða.

Árið 1988 flutti verslunin í nýtt og rúmbetra húsnæði í Breiddinni. Nokkru áður, eða árið 1980, var stórt athafnasvæði fyrir timbursölu tekið í notkun við Skemmuveg í Kópavogi þar sem nú er Timbursala BYKO í Breiddinni.

## Tilvísanir

## Tenglar
* BYKO
Kjarval (verslunarkeðja)

**Kjarval** var íslensk verslunarkeðja í eigu Festi sem rak matvöruverslanir. Síðasta Kjarval verslunin, sem var á Hellu, lokaði í júní 2021.

## Tenglar
* Kjarval
Lífís

**Líftryggingafélag Íslands** eða **Lífís** er íslenskt tryggingafélag með höfuðstöðvar í Reykjavík.

## Tenglar

* Heimasíða
Nóatún (verslunarkeðja)

**Nóatún** var íslensk verslunarkeðja sem rak matvöruverslanir. Fyrsta verslunin var opnuð við samnefnda götu í verslunarmiðstöðinni Norðurveri árið 1965 af Jóni I. Júlíussyni kaupmanni. Árið 1973 bættist næsta Nóatúnsverslun við í Rofabæ 39 í Árbæjarhverfi. Undir lok níunda áratugarins fór verslunum sem reknar voru undir þessu heiti fjölgandi en fækkaði eftir aldamót. Síðasta Nóatúnsverslunin var starfrækt í Austurveri, Háaleitisbraut 68. Þeirri búð var lokað sumarið 2020.

## Tenglar
* Vefur Nóatúns árið 2013 í Vefsafni
Norvík

**Norvík** eða **Norvik** er íslensk fyrirtækjasamsteypa með höfuðstöðvar í Reykjavík.

## Tenglar

* Heimasíða
SkjárGolf

**SkjárGolf** var íslensk sjónvarpstöð sem var starfandi frá 27. september 2010 til desember 2013.  Sjónvarpstöðin sýndi eingöngu golf og þá helst: Ryder-bikarinn, Forsetabikarinn, Opna breska meistaramótið, Opna bandaríska mótið, Heimsmótaröðina, Bandaríska mótaröðina, Bvrópska mótaröðina og kvennagolf.. Stöðin var iðulega með beinar útsendingar.

## Tilvísanir
Listi yfir stórmeistara í skák (1950-1970)

Þetta er listi yfir stórmeistara í skák, frá 1950 til 1970.  Á listanum eru 40 stórmeistarar.
Listi yfir stórmeistara í skák (1971-1990)

Þetta er listi yfir stórmeistara í skák, frá 1971 til 1990. Listinn var síðast uppfærður 22. júlí, 2009 og á listanum eru 245 stórmeistarar.
Klórdíoxíð

**Klórdíoxíð** er efnasamband með formúlunni . 

ClO2 er búið til í tilraunastofum með því að oxa natríumklórít:
:

Yfir 95% af því klórdíoxíði sem framleitt er í heiminum í dag er búið til úr natríumklóríti og notað til að bleikja pappírskvoðu. Klórdíoxíð er einnig notað til sótthreinsunar á drykkjarvatni og til að bleikja hveiti.

Klórdíoxíð er aðalefnið í mixtúrunni "MMS" eða "Miracle Mineral Solution" en heilbrigðisyfirvöld víða um lönd hafa varað við inntöku þessa iðnaðarbleikiefnis vegna aukaverkana svo sem ógleði og uppkasta. Landlæknir gaf 12. janúar 2010 út viðvörun vegna notkunar þess.

## Tilvísanir

## Tenglar
* High Purity Catalytic Chlorine Dioxide Generation Method 
* Major supplier of chlorine dioxide; processes and chemicals
Landbrot

**Landbrot** er sveit í Vestur-Skaftafellssýslu og afmarkast að norðan af Skaftá, sem fellur til austurs sunnan við Síðuheiðar. Vesturmörk má kenna við Eldvatn og austurmörk við Landbrotsvötn, þótt allt sé það vatn ættað úr Skaftá.

Segja má, að bæirnir standi á síðustu öldum í hálfhring á brún hrauns, sem talið er runnið úr Eldgjá niður hjá Skaftárdal. Lengi mynduðu Landbrot og Síðubæir vestan við Geirlandsá í sameiningu Kirkjubæjarhrepp, en það svæði var áður hluti af Kleifahreppi. Allir bæir á Síðu og í Landbroti mynduðu hins vegar sókn, sem á mismunandi tímum var ýmist kennd við Kirkjubæjarklaustur eða Prestsbakka.

## Landslag
Eins og nafn sveitarinnar bendir til, hefur landslag ekki alltaf verið með sama móti, því að hraun og vötn hafa rúskað í henni. Sem hlýtur að hafa verið lengi, því að byggð þessi er þegar kölluð Landbrot í 149. kafla Brennu-Njáls sögu.

Hinir svokölluðu Landbrotshólar einkenna landslagið víða. Þeir eru úr gjalli og kallast gervigígar. Sumir þeirra eru holir að innan og hafa jafnvel verið notaðir sem fjárbyrgi. Þeir hafa verið rannsakaðir með tilliti til aldurs.

## Helstu bæjanöfn í Landbroti, talin frá vestri til suðurs
*Ytri-Dalbær (úr sama landi og Hunkubakkar á Síðu)
*Hólmur
*Nýibær
*Hæðargarður
*Tunga (ytri og eystri)
*Ásgarður
*Kársstaðir
*Refsstaðir (úr byggð frá 1846)
*Hátún
*Vík (efri og syðri)
*Eystri-Dalbær
*Uppsalir
*Fagurhlíð
*Hraunkot
*Þykkvibær (efri og syðri)
*Seglbúðir
*Hraun (eystra og ytra)
*Fossar
*Arnardrangur

## Tilvísanir


## Heimildir
*Björn Magnússon: *Vestur-Skaftfellingar 4*, bls. 327 – 337, Reykjavík 1973.
*Jón Helgason: „Kirkjubæjarhreppur”, *Sunnlenskar byggðir VI*, Búnaðarsamband Suðurlands 1985.
*Þorsteinn Jósepsson: *Landið þitt*, bls. 224, Reykjavík 1966.
Bayeux-refillinn

**Bayeux-refillinn** – (borið fram: *bæjö-refillinn*) – er 70 metra langt og um 50 cm breitt refilsaumað klæði, sem sýnir orrustuna við Hastings árið 1066. Veggrefillinn er varðveittur í safni skammt frá dómkirkjunni í Bayeux í Normandí, en var áður í dómkirkjunni þar.

## Um refilinn
Bayeux-refillinn var líklega gerður samkvæmt pöntun frá Odo biskupi af Bayeux, sem var hálfbróðir Vilhjálms sigursæla. Talið er að hann hafi verið saumaður í nunnuklaustri á Englandi. Á reflinum er aðdragandi orrustunnar við Hastings og orrustan sjálf sýnd í myndasöguformi, sem var skiljanlegt öllum almenningi. Tilgangurinn hefur verið að halda á lofti þessum sögulega atburði, auk þess sem það hafði áróðursgildi að sýna atburðina frá sjónarhóli sigurvegaranna. 

Fram á 19. öld töldu flestir að kona Vilhjálms, Matthildur af Flæmingjalandi, hefði látið sauma refilinn, og var hann í Frakklandi oft kallaður „refill Matthildar drottningar“. Nú eru flestir þeirrar skoðunar að Odo biskup hafi pantað hann. Fyrir því eru einkum þrenn rök: 1) Refillinn var eign dómkirkjunnar í Bayeux, sem Odo lét byggja. 2) Þrír af fylgismönnum Odos sem nefndir eru í Dómsdagsbókinni ensku, eru sýndir á reflinum. 3) Refillinn gæti hafa verið sýndur fyrst við vígslu dómkirkjunnar 1077. Fram hafa komið fleiri kenningar, t.d. að Edit af Wessex, ekkja Játvarðar góða, hafi látið gera hann. Á reflinum er skýringartexti á latínu, og koma fram í honum fornensk orð, sem benda til að refillinn sé enskt verk. Enskur útsaumur (Opus Anglicanum) var víðkunnur á miðöldum. Þá hafa slíkir reflar verið algengir, en yfirleitt í smærri stíl – styttri.

Bayeux-refillinn hefur líklega varðveist af því að hann var svo langur, að hann var aðeins hengdur upp við hátíðlegustu tækifæri.  

Eftirgerð í fullri stærð var árið 1886 sett upp í safni í Reading á Englandi. 

Árið 2000 hóf hópur útsaumskvenna í Álaborg í Danmörku að gera nákvæma eftirmynd, með upprunalegum aðferðum og jurtalituðu garni. Refillinn var vígður 7. maí 2015 og settur upp í Børglum klaustri skammt norður af Álaborg, þar sem hann er til sýnis.

## Tengt efni
* Vilhjálmur sigursæli
* Haraldur Guðinason
* Haraldur harðráði

## Heimildir
* Björn Th. Björnsson: „Byrt á borða.“ *Aldateikn*, Mál og menning, Rvík 1973, 49–92.
* Mogens Rud: *Bayeux Tapetet og slaget ved Hastings 1066*. Christian Ejlers Forlag, Kbh. 1996. ISBN 87-7241-704-8.
* Mogens Rud: *Ælfgyva og andre gåder i Bayeux-tapetet*. Christian Ejlers Forlag, Kbh. 2006. ISBN 87-7241-112-0.
* 

## Tenglar
* ''Lýsing á lífi víkinganna á 11. öld''; grein í Morgunblaðinu 1983
;erlendir
* Um nákvæma danska eftirgerð refilsins.
* Um Bayeux-refilinn og um eftirgerðina í Reading. — Á ensku.

## Myndefni


Mynd:Tapisserie bato1.jpg|Skip Haralds Guðinasonar siglir yfir Ermarsund.
Image:Tapisserie cavaliers.JPG|Normannskir riddarar sækja fram.
Image:Bayeux_Tapestry_scene19_detail_Castle_Dinan.jpg|Hermenn Vilhjálms ráðast á kastala í Bretagne. 
Image:Tapestry of bayeux10.jpg|Halastjarna Halleys birtist á himni.
Image:Bayeux_Tapestry_scene44_William_Odo_Robert.jpg|Vilhjálmur í hásæti sínu.
Bjarni Marteinsson

**Bjarni Marteinsson** (d. fyrir 1488), kallaður **Hákarla-Bjarni**, var íslenskur höfðingi á 15. öld, bóndi á Ketilsstöðum á Völlum og síðar á Eiðum.

Bjarni var sonur Marteins Gamlasonar, sýslumanns á Ketilsstöðum, og konu hans Rannveigar Sturludóttur. Hann tók við búi á Ketilsstöðum eftir föður sinn en árið 1465 kvæntist hann Ragnheiði, dóttur Þorvarðar Loftssonar á Möðruvöllum, sem þá var löngu látinn, og Margrétar Vigfúsdóttur. Gifti Margrét dætur sínar þrjár samtímis og hélt brúðkaupsveislu þeirra á Möðruvöllum. Þorvarður hafði átt Eiða og eignir sem þeirri jörð fylgdu og fékk Bjarni þær með konu sinni. Þau fluttu fljótlega þangað og höfðu þar mikið bú.

Jafnframt búskapnum stundaði Bjarni útgerð. Sagt er að hann hafi verið með hákarlaútgerð i Bjarnarey og fengið viðurnefni sitt af því að hann - eða menn hans - hafi að jafnaði veitt 100 hákarla á hverju vori. Fiskiútgerð hafði Bjarni á Eiðabjargi, skammt frá Höfn í Borgarfirði eystra. 

Bjarni bjó á Eiðum í um tvo áratugi og auðgaðist vel. Þau hjónin áttu þrjár dætur og þrjá syni. Á meðal barna þeirra má nefna Ragnhildi, konu Björns Guðnasonar sýslumanns í Ögri, Þorvarð, sem bjó fyrst á Eiðum eftir föður sinn og síðan í Njarðvík eystra, og Erlend sýslumann á Ketilsstöðum sem Englendingar drápu einhverntíma á öðrum eða þriðja áratug 16. aldar, að sögn með því að setja hann í gaddatunnu.

## Heimildir
* 
*
Jón Helgason (alþingismaður)

**Jón Helgason** (4. október 1931 – 2. apríl 2019) var bóndi í Seglbúðum í Landbroti og alþingismaður í 21 ár, þar af ráðherra í 5 ár.

## Fjölskylda

Foreldrar Jóns voru Helgi Jónsson (1894–1949) og kona hans, Gyðríður Pálsdóttir (1897–1994). Þau bjuggu í Seglbúðum. Jón gekk 1961 að eiga Guðrúnu Þorkelsdóttur (f. 1929). Börn þeirra voru: Helga (f. 1968) og Bjarni Þorkell (f. 1973) og fóstursonur Björn Sævar Einarsson (f. 1962).

## Æviatriði
Jón ólst upp í Seglbúðum en fór þaðan til náms og lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1950. Síðan hafði hann forstöðu á búi móður sinnar og tók að fullu við búsforráðum í Seglbúðum 1959. Hann varð einkum nafnkunnur fyrir sauðfjárrækt. Á árunum 1974–1995 sat Jón á Alþingi fyrir Suðurlandskjördæmi, og meðal annars var hann forseti Sameinaðs Alþingis 1979–1983. Auk þess var hann dóms- og kirkjumálaráðherra 1983–1987 og landbúnaðarráðherra 1983–1988.

## Nokkur aukastörf
*Formaður í Ungmennafélaginu Ármanni 1951–1954.
*Endurskoðandi hjá Kaupfélagi Skaftfellinga 1951–1972 og stjórnarformaður 1972–1983.
*Formaður í Framsóknarfélögunum í Vestur-Skaftafellssýslu 1955–1974.
*Fulltrúi á fundum hjá Stéttarsambandi bænda 1961–1975 og stjórnarmaður þess 1972–1979.
*Stundakennari í unglingaskólanum á Kirkjubæjarklaustri 1966–1970.
*Hreppsnefndarmaður í Kirkjubæjarhreppi 1966–1986, þar af oddviti 1967–1976.
*Stjórnarmaður í Framleiðsluráði landbúnaðarins 1972–1979.
*Fulltrúi á Búnaðarþingi 1973–1975.
*Sýslunefndarmaður í Vestur-Skaftafellssýslu 1974–1978.
*Stjórnarmaður hjá Rafmagnsveitum ríkisins 1978–1983.
*Stjórnarmaður í Endurbótasjóði menningarstofnana 1990–2002.
*Formaður í Búnaðarfélagi Íslands 1991–1995.
*Sóknarnefndarmaður í Prestsbakkasókn og forseti Kirkjuþings.
*Fulltrúi Alþingis og bænda á ýmsum erlendum vettvangi.
*Sat í Orðunefnd (hafði sjálfur verið sæmdur stórriddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu árið 1981).
*Starfaði innan bindindishreyfingarinnar.

## Ritverk og ræður
Jón ritaði um föður sinn í bókina *Faðir minn – bóndinn* (Reykjavík 1975). Og hann ritaði um Kirkjubæjarhrepp í bókina *Sunnlenskar byggðir VI* (bls. 85 – 187, Búnaðarsamband Suðurlands 1985), sem er rannsókn á byggðasögu. Hann flutti einnig margar ræður vegna hinna opinberu starfa sinna, auk heldur stundum endranær, prédikaði til dæmis um friðarmál í Dómkirkjunni í Reykjavík 12. september 1982.

## Tilvísanir


## Heimildir
*Torfi Jónsson: *Æviskrár samtíðarmanna 2*, bls. 147 – 148, Hafnarfirði 1983.
*Æviágrip á vef Alþingis. Skoðað 18. október 2010.
Margrét Vigfúsdóttir

**Margrét Vigfúsdóttir** (um 1406 – 1486) var íslensk hefðarkona á 15. öld, húsfreyja á Möðruvöllum í Eyjafirði og bjó ekkja þar og á Hólum í Eyjafirði í fjóra áratugi eftir lát manns síns.

Margrét var dóttir Vigfúsar Ívarssonar hirðstjóra (d. 1420) og Guðríðar Ingimundardóttur (um 1374 - eftir 1436) sem var af auðugum norskum höfðingjaættum. Bróðir Margrétar, Ívar Vigfússon hólmur, bjó á Kirkjubóli á Miðnesi um 1430 og var Margrét þar hjá honum. Sagan segir að Magnús kæmeistari, foringi sveina Jóns Gerrekssonar Skálholtsbiskups, hafi beðið Margrétar en verið vísað á bug og til að hefna fyrir það hafi sveinarnir ráðist á bæinn á Kirkjubóli, borið eld að honum og drepið Ívar eða jafnvel alla heimilismenn, en Margrét hafi naumlega komist undan, flúið norður í land og heitið því að giftast þeim sem hefndi bróður hennar.

Hvað sem til er í þessu er víst að Margrét giftist Þorvarði Loftssyni á Möðruvöllum, sem átti harma að hefna á Jóni Gerrekssyni og var einn helsti foringi þeirra sem fóru að honum og drápu hann sumarið 1433. Gifting þeirra varð þó ekki fyrr en þremur árum síðar og því alls óvíst að hún hafi tengst drápi biskupsins. Þorvarður var sonur Lofts Guttormssonar og stórauðugur og Margrét hefur einnig verið mjög efnuð, enda voru þau talin ríkustu hjón á Íslandi á sinni tíð.

Þorvarður dó 1446, eftir aðeins tíu ára hjónaband, en Margrét bjó áfram, fyrst á Möðruvöllum en síðan á Hólum. Þau áttu þrjár dætur: Ingibjörgu konu Páls Brandssonar sýslumanns á Möðruvöllum, en þau og synir þeirra dóu öll í plágunni síðari 1494; Guðríði, konu Erlendar Erlendssonar sýslumanns á Hlíðarenda og móður Vigfúsar Erlendssonar hirðstjóra; og Ragnhildi, sem giftist Hákarla-Bjarna Marteinssyni á Ketilsstöðum á Völlum og síðar á Eiðum. Giftust dæturnar allar í einu á Möðruvöllum 1465 og var þar haldin mikil og rausnarleg veisla.

Heimildir í fornbréfum benda eindregið til þess að Margrét hafi verið skörungskona sem naut mikillar virðingar samtíðarmanna sinna. Hún annaðist sjálf öll fjármál sín og dætra sinna eftir lát manns síns og mun hafa aukið auð sinn fremur en hitt. Hún átti miklar eignir hérlendis og einnig jarðeignir í Noregi, sem hún hefur líklega erft eftir móður sína.

## Heimildir
* 
*
Sundlaugin

**Sundlaugin** er upptökuver, staðsett í Álafosskvos, Mosfellsbæ. Frá árinu 1933 til 1964 var sundlaugin notuð til sunds, innanhús. Síðar nýttist húsið fyrir hljómsveitina Sigur Rós sem upptökuver, frá árinu 2001 til 2008. Árið 2008 varð upptökuverið opið öllum tónlistarmönnum.

## Tilvísanir
The Observer

***The Observer*** er breskt blað sem gefið er út á sunnudögum. Það er systurblað *[[The Guardian]]*, sem keypti það árið 1993. *The Observer* tekur frjálslynda afstöðu í flestum málum eins og systurblaðið. Það er heimsins elsta sunnudagsblað.

## Saga
W.S. Bourne gaf fyrsta tölublaðið út 4. desember 1791 og var það fyrsta sunnudagsblað í heimi. Hann bjóst við að dagblaðið yrði tekjuöflunarleið fyrir sig en þess í stað komst hann í 1.600 punda skuld. Árið 1794 reyndi hann að selja andstæðingum ríkisstjórnarinnar blaðið en tókst það ekki. Þá bauð bróðir Bournes ríkistjórninni blaðið en boðið var afþakkað. Hins vegar féllst stjórnin á að veita blaðinu nokkurn styrk gegn því að geta haft áhrif á ritstjórnarstefnu þess. Fyrir vikið tók blaðið stöðu gegn róttæklingjum á borð við Thomas Paine, Francis Burdett og Joseph Priestley.

## Ritstjórar
* W. S. Bourne og W. H. Bourne (1791&ndash;1807)
* Lewis Doxat (1807&ndash;1857)
* Joseph Snowe (1857&ndash;1870)
* Edward Dicey (1870&ndash;1889)
* Henry Duff Traill (1889&ndash;1891)
* Rachel Beer (1891&ndash;1904)
* Austin Harrison (1904&ndash;1908)
* James Louis Garvin (1908&ndash;1942)
* Ivor Brown (1942&ndash;1948)
* David Astor (1948&ndash;1975)
* Donald Trelford (1975&ndash;1993)
* Jonathan Fenby (1993&ndash;1995)
* Andrew Jaspan (1995&ndash;1996)
* Will Hutton (1996&ndash;1998)
* Roger Alton (1998&ndash;2007)
* John Mulholland (2008&ndash;)

## Heimild
* 

## Tenglar
* Vefur ''Observer''
Amnesty International

**Amnesty International** eru alþjóðleg samtök sem berjast fyrir mannréttindum um allan heim. Samtökin voru stofnuð árið 1961 af breskum lögfræðingi, Peter Benenson. Samtökin hafa skoðun á pólitík, trúmálum eða hugmyndafræði. Árið 1963 urðu samtökin fyrst alþjóðleg. Samtökin fengu friðarverðlaun Nóbels árið 1977. Merki samtakana er gaddagirðing sem umlykur kerti og var hannað af Diana Redhouse. 

## Saga
Upphaf Amnesty varð þegar stofnandi samtakana, Peter Benenson, breskur lögfræðingur, hóf átak fyrir mannréttindum, 1961. Fyrsta mál hans var fangelsisvist Portúgalskra nemenda sem höfðu verið fangelsaðir fyrir að hafa skálað fyrir frelsi. Ári síðar fór Amnesty í sína fyrstu rannsóknarferð, til Ghana. Á sama áratug fékk Amnesty ráðgjafarhlutverk hjá UNESCO og hafa unnið náið með Sameinuðu þjóðunum síðan þá. 

## Íslandsdeild Amnesty International
Íslandsdeild Amnesty International var stofnuð árið 1974 í Reykjavík. 

Hún tekur að sér málefni sem aðalskrifstofa Amnesty International hefur rannsakað. 

Íslandsdeildin býr einnig yfir öflugri Ungliðahreyfingu fyrir 14 til 25 ára. 

## Tilvísanir


## Tenglar

* Heimasíða Aðalstöðva Amnesty International
* Heimasíða Íslandsdeildar Amnesty International
Bayeux

**Bayeux** – (borið fram: *bæjö*) – er borg í Calvados-héraði í Normandí í norðvesturhluta Frakklands. Borgin er um 10 km frá ströndinni við Ermarsund, skammt vestan við borgina Caen. Íbúar eru tæplega 14.000.

## Saga borgarinnar
Á tímum Rómaveldis var borgin kölluð *[[Augustodurum]]*, sem merkir „Hlið Ágústusar keisara“. (Orðið *durum* merkir *dyr* eða *hlið*). Þá var borgin mikilvægur staður í rómverska skattlandinu Gallia Lugdunensis. Skömmu fyrir fall Rómaveldis var farið að kenna borgina við keltneskan þjóðflokk sem bjó á svæðinu og var kallaður *Bodiocassi*, á latínu *Bajocassi*. Það nafn breyttist síðar í Bayeux. Orðið *Bodiocassi* er talið skylt fornírska orðinu *Buidechass* = 'með ljósa lokka'.

Skömmu fyrir 300 e.Kr. var borgin víggirt til að verjast árásum Saxa sem sóttu inn á svæðið. Leifar af virkisveggjunum sjást enn. 
Um 890 lögðu Normannar borgina í rúst. En eftir að þeir höfðu lagt undir sig svæðið og tekið kristna trú, var borgin byggð upp aftur. 

## Síðari heimsstyrjöldin
Í seinni heimsstyjöldinni var Bayeux með fyrstu bæjunum sem bandamenn náðu á sitt vald eftir innrásina í Normandí. Þann 16. júní 1944 hélt Charles de Gaulle hershöfðingi fyrstu ræðu sína um frelsun Frakklands í Bayeux. Borgin var nánast óskemmd eftir stríðið, því að hersveitir Þjóðverja hörfuðu til Caen til þess að verjast þar. Í Bayeux er stærsti herkirkjugarður Breta í Frakklandi.  

## Bayeux-refillinn
Í miðbænum er gotnesk dómkirkja, vígð 1077. Frægasta eign dómkirkjunnar er Bayeux-refillinn, sem sýnir herferð Vilhjálms sigursæla til Englands og orrustuna við Hastings árið 1066. Refillinn er nú til sýnis í sérstöku safni skammt frá dómkirkjunni. Það var í Bayeux sem Vilhjálmur bastarður neyddi Harald Guðinason til að sverja sér trúnaðareið við tvö dýrlingaskrín. Þegar Haraldur sveik það og varð sjálfur konungur, fór Vilhjálmur að undirbúa innrás í England.
Harry Martinson

**Harry Martinson** (6. maí 1904, Jämshög – 11. febrúar 1978, Stokkhólmi) var sænskur rithöfundur, pistla- og ferðasöguhöfundur og ljóðskáld. Hans er helst minnst fyrir ljóð sín í heimalandi sínu, enda með dáðustu ljóðskálda Svíþjóðar á 20. öld. Harry var meðlimur í Sænsku akademíunni (*Svenska Akademien*) frá 1949 þar til hann dó. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1974 ásamt samlanda sínum Eyvind Johnson. 

## Tenglar
* ''Óþokki er maður sem slær bláklukkur með ljá''; grein í Tímanum 1979
Hyde Park, London

**Hyde Park** er almenningsgarður í London, Bretlandi. Garðurinn var stofnaður árið 1637.  Garðurinn státar af tveimur minnisvörðum, annar fyrir Díönu prinsessu af Wales og hinn fyrir fórnarlömb sprengjuárásarinnar 7. júlí 2005 . Hyde Park státar jafnframt af "Speakers' Corner", þar sem almenningur segir sína skoðun. Menn eins og Karl Marx, Lenin, George Orwell og Willam Morris hafa allir haldið ræður í því horni garðsins. 

## Saga
Upphaflega var svæðið þar sem Hyde Park stendur nú, í eigu munka og voru það í 500 ár, frá 1090 til 1536. Á árinu 1536 keypti konungurinn Henry áttundi svæðið og breytti í af girtan veiðigarð. Svæðið var aldrei opnað almenningi fyrr en einni öld síðar. Umfangsmiklar landsframkvæmdir áttu sér stað í Hyde Park fyrst árið 1642. Frá 1642-1649 stóð yfir borgarastyrjöld og varnargarðar voru myndaðir í austurátt garðsins. 40 árum síðar, 1989 var lagður einkavegur um landið, fyrir kónginn William sem keypti hús í eystri hluta garðsins. Sá vegur var sá fyrsti upplýsti vegur sinnar tegundar í Bretlandi. Það var þó ekki fyrr en á næstu öld, 1728 sem mestu breytingarnar urðu á garðinum. Þá var skorið 1,2 ferkílómetrum af Hyde park, til þess að mynda garðinn "Kensington Gardens". Garðarnir tveir eru aðgreindir með skurði á milli þeirra tveggja. Síðar var vegur lagður á milli þeirra, um árið 1820, sem heitir "Carriage Drive". 

## Tilvísanir
Sjónvarpsútsending

**Sjónvarpsútsending** er þegar að efni hvar sem er í heiminum, eða alheiminum jafnvel, er útgefið í gegnum sjónvarpsmyndavél og dreift til notenda í gegnum sjónvarpstæki. Fyrsta sjónvarpsútsendingin var í London, á vegum BBC. Sjónvarpsútsendingin sýndi frá krýningu Georgs sjötta í Hyde Park.

## Dreifileiðir
### Örbylgjusendingar
Sendingar á örbylgju (VHF/UHF) dreifikerfi á íslandi fer um örbylgju eða með ljósleiðara til aðalsenda. Aðalsendar dreifikerfisins dreifa svo áfram til endurvarpsenda og þaðan til notenda.. Örbylgju dreifikerfi á íslandi eru á vegum RÚV og Vodafone. Munurinn á stafrænum örbylgjusendingum og hliðrænum liggur í sendingarbúnaði og getu stafræna kerfisins til að senda margar stöðvar í einu.

### Netdreifing
Netdreifing getur verið tvenns konar. Í fyrsta lagi dreifing sem sýnd er á vefssíðum sem streymi, eða í öðru lagi dreifing um internet sem fer um afruglara á leiðinni í sjónvarpið. Það síðarnefnda hefur oft verið nefnt Breiðband. Breiðband gefur þá möguleika fram yfir örbylgju að dagskrá getur verið gagnvirk. Breiðbands kerfi á íslandi er á vegum Skjásins, sem er rekið af Símanum.

### Gervihnattadreifing
Gervihnattasendingar eru sendingar frá sjónvarpstöðvum um gervihnött sem endurvarpar merkinu aftur til viðtakanda um gervihnattadiska. RÚV sendir út dagskrá sína í gegnum gervihnött. Þetta er gert í gegnum norska fjarskiptafyrirtækið Telenor. Útsendingarnar eru í læstri dagskrá, svo að íbúar utan íslands nái ekki sendingunni.

## Tilvísanir
Ketilsstaðir (Völlum)

**Ketilsstaðir** er bær á Völlum á Fljótsdalshéraði, gamalt stórbýli og löngum talin ein mesta og besta bújörð á Héraði. Þar sátu ýmsir höfðingjar fyrr á öldum, þar á meðal margir sýslumenn Norðmýlinga.

Ketilsstaðir eru landnámsjörð og bjó þar landnámsmaðurinn Ásröður, sem fékk með Ásvöru Herjólfsdóttur konu sinni allt land austan Lagarfljóts, milli Gilsár og Eyvindarár. Margir nafnkunnir menn voru á meðal afkomenda þeirra og hafa einhverjir þeirra vafalaust búið á Ketilsstöðum en bærinn kemur þó ekki við Íslendingasögur og er ekki getið fyrr en á dögum Páls Þorvarðarsonar sýslumanns á Eiðum (d. 1403) en hann átti Ketilsstaði. Þegar Ingibjörg dóttir hans giftist Lofti ríka Guttormssyni mun hún hafa fengið Ketilsstaði í heimanmund og var jörðin lengi í eigu afkomenda þeirra. 

Marteinn Gamlason, sýslumaður í Norður-Múlasýslu um 1440, mun hafa búið á Ketilsstöðum og síðan Bjarni sonur hans, sem kallaður var Hákarla-Bjarni. Árið 1465 giftist hann Ragnhildi, dóttur Þorvarðar sonar Lofts ríka. Hann eignaðist þó ekki Ketilsstaði með henni, heldur Eiða, og fluttu þau þangað, en Ingibjörg systir Ragnhildar, kona Páls Brandssonar sýslumanns Eyfirðinga, hefur líklega fengið Ketilsstaði í sinn erfðahlut. Erlendur sýslumaður, sonur Bjarna og Ragnhildar, bjó þar hins vegar fram á 16. öld og er sagt að enskir sjómenn hafi farið þar að honum og drepið hann. Bjarni sonur Erlendar bjó á Ketilsstöðum fram um 1570; hann var stórauðugur og þótti mikill fyrir sér.

Bessi Guðmundsson sýslumaður bjó á Ketilsstöðum frá 1712 og bjó þar til dauðadags 1723 og síðan Jórunn ekkja hans áfram í 30 ár. Árið 1747 flutti Pétur Þorsteinsson sýslumaður að Ketilsstöðum og bjó þar stórbúi til dauðadags 1795. Á meðal barna hans var Sigurður Pétursson sýslumaður og leikritaskáld.

Páll Melsteð sýslumaður í Norður-Múlasýslu settist að á Ketilsstöðum 1821 og keypti jörðina. Bústýra hans þar fyrsta árið var Skáld-Rósa Guðmundsdóttir. Páll lét reisa mikið timburhús á Ketilsstöðum og var það fyrsta timburhús sem reist var á sveitabæ á Héraði.

Oft var margbýlt á Ketilsstöðum og þar voru um skeið sex kotbýli í túninu eða rétt utangarðs: Hallberuhús, Hraukur, Kinn, Oddagerði, Steinagerði og Sigurðargerði. Áður höfðu hjáleigurnar Keldhólar og Útnyrðingsstaðir byggst úr landi jarðarinnar og urðu svo sjálfstæðar jarðir.  Hálfkirkja var á Ketilsstöðum frá árinu 1500 fram til um 1900.

## Heimildir
* 
*
Ásröður (landnámsmaður)

**Ásröður** var fyrsti bóndinn á Ketilsstöðum á Völlum og telst í hópi landnámsmanna þótt hann kæmi ekki að ónumdu landi þar, heldur fékk hann öll lönd austan Lagarfljóts, milli Gilsár og Eyvindarár, í heimanmund með konu sinni, Ásvöru Herjólfsdóttur, dóttur Herjólfs Þorgeirssonar, sem nam Heydalalönd. Eftir að faðir hennar dó hafði móðir hennar gifst bróður hans, Brynjólfi gamla, landnámsmanns í Fljótsdal og á Völlum, og réð hann giftingu Ásvarar og fékk henni heimanmund.

Landnámabók getur ekki um ætt Ásröðar en sonur þeirra Ásvarar var Þorvaldur holbarki. Dætur Holbarka voru Þórunn, kona Þorbjarnar Graut-Atlasonar, og Ástríður, formóðir Kolskeggs fróða, helsta heimildarmanns höfundar Landnámabókar um landnám í Austfirðingafjórðungi, og Finns Hallssonar lögsögumanns.

Þjóðsögur segja að Ásröður hafi verið heygður í Rauðshaugi, á hálsinum milli Valla og Eyvindarárdals.

## Tenglar
*
Leiðtogar Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldisins Kína

**Leiðtogar Kommúnistaflokks Alþýðueldisins Kína** eru leiðtogar Kommúnistaflokksins frá stofnun hans í maí, 1921.

## Deng Xiaoping

Deng Xiaoping var leiðtogi Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldis Kína 22. desember 1978 - 12. október 1992. Hann var lengi í útistöðum við stefnu Mao í kína, og komst ekki til valda fyrr en eftir dauða hans. Sem leiðtogi Kommúnistaflokksins í Alþýðulýðveldinu Kína  var Deng siðbótarmaður sem leiddi Kína í átt að markaðshagkerfi. Þrátt fyrir að hafa aldrei gegnt formlegu embætti sem þjóðhöfðingi eða leiðtogi ríkisstjórnar Kína þá var hann engu að síður talinn meginleiðtogi „annarrar valdakynslóðar“ Alþýðulýðveldisins Kína frá 1978 til 1990.

## Jiang Zemin

Jiang Zemin var leiðtogi Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldis Kína frá 27. mars 1993 - 15. mars 2003. Hann tók við af Deng Xiaoping sem leiðtogi flokksins. Hann hafði mjög lítið bakland á bak við sig, þegar hann var kosinn formaður flokksins og var fyrst álitin vera aðeins til bráðabirgða. Undir forystu hans, upplifði Alþýðulýðveldið Kína gríðarlegar efnahagsumbætur; friðsamlega yfirtöku á stjórnun Hong Kong, Bretlands og Macau, Portúgals; og bætt samskipti við umheiminn. Á sama tíma hélt kommúnistaflokkurinn fast í stjórnartaumana.

## Hu Jintao

Hu Jinato var leiðtogi Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldis Kína frá 15. mars 2003 og sat í því hlutverki til ársins 2012. Hann tók við af Jiang Zemin sem leiðtogi flokksins. Hann varð yngsti meðlimur í æstaráði flokksins árið 1992. Á valdatíma Hu jukust áhrif Kínverska Alþýðulýðveldisins í Afríku, Rómönsku Ameríku og öðrum þróunarríkjum mjög.

## Xi Jinping

Xi Jinping hefur verið leiðtogi Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldis Kína frá árinu 2012 og forseti Alþýðulýðveldisins frá 2013. Hann hefur á valdaárum sínum safnað meiri persónuvöldum en tíðkast hefur hjá forverum hans og útnefndi engan arftaka á flokksþinginu árið 2017.
Efri-Núpur

**Efri-Núpur** eða **Efrinúpur** er bær og kirkjustaður í Núpsdal, sem er einn Miðfjarðardala inn af Miðfirði í Vestur-Húnavatnssýslu.

Efri-Núpur var áður í þjóðbraut því þaðan var gjarna farið upp á Arnarvatnsheiði og suður til Borgarfjarðardala og var þaðan talinn 10 klukkutíma gangur að efstu bæjum í Borgarfirði. Var algengt að ferðamenn tækju sér gistingu á Efra-Núpi, annaðhvort þegar þeir komu ofan af heiðinni eða áður en þeir lögðu á hana.

Kirkja hefur verið á Efra-Núpi frá fornri tíð og var þar sérstakt prestakall fram yfir siðaskipti en eftir það útkirkja frá Staðarbakka. Nú er kirkjunni þjónað frá Melstað. Núverandi kirkja var vígð 1961 og kom hún í stað gamallar timburkirkju sem þá var rifin. Enn er þar kirkjuklukka frá 1510.

Í kirkjugarðinum er leiði skáldkonunnar Vatnsenda-Rósu. Hún dó á Efra-Núpi 28. september 1855 en þar hafði hún tekið sér gistingu á heimleið úr kaupavinnu í Húnaþingi. Húnvetnskar konur komu fyrir minnismerki á leiði hennar árið 1965 og kemur árlega fjöldi gesta að Efra-Núpi til að heimsækja leiði skáldkonunnar.

## Tilvísanir
Hundrað og einn dalmatíuhundur

***Hundrað og einn dalmatíuhundur*** (enska: *The Hundred and One Dalmatians*) er skáldsaga eftir breska rithöfundinn Dodie Smith. Í Bretlandi var hún fyrst gefin út árið 1956.