open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adamstown

**Adamstown** er höfuðstaður bresku hjálendunnar Pitcairn. Íbúar eru um 35, sem eru allir íbúar hjálendunnar. Byggðin var stofnuð af uppreisnarmönnum af skipinu *[[HMS Bounty]]* og tahítískum fylgdarmönnum þeirra árið 1790. Bærinn er nefndur eftir John Adams, síðasta uppreisnarmanninum sem lifði af.
Road Town

**Road Town** er bær á eyjunni Tortóla og höfuðstaður Bresku Jómfrúaeyja. Elsta byggingin í bænum er frá 1774. Íbúar eru um 15 þúsund.
Kingstown

**Kingstown** er bær á eyjunni Sankti Vinsent og höfuðstaður Sankti Vinsent og Grenadína. Bærinn er líka stærsta byggðin í eyjaklasanum með um 13 þúsund íbúa.
George Town

**George Town** er bær á eyjunni Grand Cayman í Karíbahafi og höfuðstaður Cayman-eyja. Íbúar eru rúmlega 34 þúsund og bærinn er því sá fjölmennasti af öllum bæjum breskra handanhafshéraða.
Saint John's (Antígva og Barbúda)

**Saint John's** er bær á eyjunni Antígva í Karíbahafi og höfuðstaður Antígva og Barbúda. Íbúar eru rúmlega 22 þúsund.
Philipsburg

**Philipsburg** er bær á eyjunni Saint Martin í Karíbahafi og höfuðstaður hollensku hjálendunnar Sint Maarten. Bærinn stendur á eiði milli sjávar og salttjarnar. Íbúar eru tæplega 1.900 talsins.
Charlotte Amalie (Bandarísku Jómfrúaeyjum)

**Charlotte Amalie** er um 14 þúsund manna bær á eyjunni Saint Thomas og höfuðborg Bandarísku Jómfrúaeyja. Bærinn stendur við náttúrulega djúpa höfn í skjóli frá Hassel-eyju. Þar hefur lengi verið byggð en árið 1666 var formlega stofnaður bær sem nefndist *Taphus* („ölhús“) á dönsku. Danska Vestur-Indíafélagið tók við stjórn bæjarins 1671 og 1691 var hann nefndur Charlotte Amalie eftir drottningunni Charlotte Amalie af Hessen-Kassel. Nú er bærinn vinsæll viðkomustaður skemmtiferðaskipa.
Talídómíð

**Talídómíð**, selt undir nöfnum eins og Conterga, Thalomid og fleiri er lyf sem notað er við meðhöndlun nokkurra gerða krabbameina, við höfnun í tengslum við beinmergsskipti og stofnfrumumeðferð og við ýmsa húðsjúkdóma þar á meðal aukaverkanir vegna holdsveiki. Það er einnig stundum notað við meðhöndlun HIV á síðari stigum. Lyfið er inntökulyf. Lyfið getur valdið fósturskaða. Talídómíð var fyrst sett á markað árið 1957 í Vestur-Þýskalandi og var þá selt án lyfseðils. Það var markaðssett sem kvíðastillandi og róandi lyf, gott við svefntruflunum og morgunógleði. Það var í fyrstu talið skaðlaust til inntöku á meðgöngu en annað kom í ljós. Lyfið var skaðlegt fyrir fóstur og er talið að yfir 10.000 ungbörn hafi orðið fyrir fósturskaða af völdum talídómíðs og af þeim hafi stór hluti  dáið á fyrsta ári. Þau börn sem lifðu urðu fyrir skaða í útlimum, augum, þvagfærakerfi og hjarta. Lyfið var tekið af markaði í Evrópu árið 1961. Fósturskaðar af völdum talídómíð urðu til þess að lyfjaeftirlit var hert í mörgum ríkjum.

Talídómíð var samþykkt sem krabbameinslyf í Bandaríkjunum árið 1998. Það er á lista WHO yfir mikilvæg lyf.

Þýskur barnalæknir Widukind Lenz rannsakaði fósturskemmdir af völdum talídómíðs og benti árið 1962  á að talídómíð gæti valdið fósturskemmdum ef konur tækju lyfið á 4.-8. viku meðgöngu og birti seinna ítarlegri rannsóknir um helstu einkenni um fósturskaða af völdum talídómíðs. Þekktustu einkenni talídómíðbarna eru handleggir eða fótleggir sem eru vanmótaðir (selshreyfar), Talið er að milli 8000 og 12000 börn sem urðu fyrir fósturskaða af völdum talídómíð hafi komist af barnsaldri. Það hefur komið í ljós í rannsóknum að talídómíð snemma á meðgöngu tengist einnig uppkomu einhverfu.

Árið 1964 kom í ljós að talídómíð hafði áhrif á húðhnútabólgu í holdsveiki og skömmu seinna var bent á virkni þess á ýmsa illvíga sjúkdóma m.a. bólgusjúkdóma eins og svæðisþarmabólgu (Chrohmsjúkdóm) og sem lyf við mergæxli (multible myeloma). Talídómíð sem áður var lyf hörmunga og fósturskaða er þannig mörgum áratugum seinna stundum lyf sem hjálpar sárþjáðum og langt leiddum sjúklingum. 

## Tilvísanir
Willemstad

**Willemstad** er höfuðborg Curaçao í suðurhluta Karíbahafs. Borgin var jafnframt höfuðborg Hollensku Antillaeyja áður en þær leystust upp árið 2010. Íbúar eru rúmlega 136 þúsund.
Alofi

**Alofi** er höfuðstaður eyþjóðarinnar Niue í Kyrrahafi með um 610 íbúa árið 2022. Alofi er þriðja minnsta höfuðborg heims á eftir Adamstown, höfuðborg Pitcairn-eyja, og Ngerulmud, höfuðborg Palaú.

## Tilvísanir
Basseterre

**Basseterre** er borg á suðvesturströnd eyjunnar Sankti Kristófer í Karíbahafi og höfuðborg eyríkisins Sankti Kristófer og Nevis. Íbúar eru um 14 þúsund.
São Tomé

**São Tomé** er höfuðborg eyríkisins Saó Tóme og Prinsípe í Atlantshafi. Íbúar eru um 67 þúsund (2012).

## Tilvísanir
Jaren

**Jaren** (naúrúska: *Yaren*) er *de facto* höfuðstaður eyríkisins Naúrú í Kyrrahafi. Íbúar eru rúmlega 800 talsins (2021).

## Tilvísanir
Viktoría (Seychelleseyjum)

**Viktoría** er borg á norðausturströnd eyjunnar Mahé í Indlandshafi og höfuðborg Seychelles-eyja. Íbúar eru um 26 þúsund (2010).

Hún er staðsett á eyjunni Mahé, sem er stærsta eyja Seychelles. Borgin var stofnuð af Bretum á 18. öld og ber enn sterk merki af breskum áhrifum í­ arkitektúr og menningu.

Viktoría er stjórnsýslu og viðskiptamiðstöð Seychelles og er með höfn sem er mikilvæg fyrir efnahag landsins. Þekkt kennileiti borgarinnar eru meðal annars klukkuturninn, sem líkist Big Ben í­ London, og markaðurinn Sir Selwyn Selwyn-Clarke Market, þar sem finna má fisk, ávexti og handverk.

Þrátt fyrir að vera ein minnsta höfuðborg heims, hefur Viktoría fjöbreytt menningarlíf, fallegar strendur og er vinsæll áfangastaður ferðamanna.

## Tilvísanir
Norður-Nikósía

**Norður-Nikósía** er höfuðborg og stærsta borg tyrkneska lýðveldisins á Norður-Kýpur. Borgin er norðurhluti borgarinnar Nikósíu á Kýpur sem var skipt milli tyrknesku- og grískumælandi samfélaga í kjölfar þjóðernisátaka árið 1963. Eftir tilraunir grísku herforingjastjórnarinnar til að sameina eyjuna Grikklandi 1974 réðist Tyrklandsher inn í eyjuna og alþjóðasamfélagið lítur svo á að norðurhlutinn sé hernuminn. Íbúar Norður-Nikósíu eru rúmlega 60 þúsund en rúm 80 þúsund búa á stórborgarsvæðinu.

## Tilvísanir
Tskinval

**Tskinval** (ossetíska: ), eða **Tskinvali** (georgíska: ), er höfuðborg *de facto* sjálfstæða ríkisins Suður-Ossetíu innan landamæra Georgíu. Íbúar eru rúmlega 32 þúsund (2019).

## Tilvísanir
Saint-Pierre

**Saint-Pierre** er höfuðstaður frönsku hjálendunnar Sankti Pierre og Miquelon við Nýfundnaland í Kanada. Íbúar eru rúmlega 5000 talsins.
Saípan

**Saípan** er stærsta eyja Norður-Maríanaeyja með 43.385 íbúa. Saípan er oftast skráð höfuðborg eyjanna, en löggjafi og ríkisstjórn eru staðsett í Capitol Hill meðan dómsvaldið er í þorpinu Susupe á eyjunni.

## Tilvísanir
West Island

**West Island** er höfuðstaður Kókoseyja sem eru áströlsk hjálenda í Indlandshafi. Íbúar eru aðeins um 120. Þar er flugvöllur sem reistur var af Bandamönnum í síðari heimsstyrjöld.
Saint-Denis (Réunion)

**Saint-Denis** er höfuðstaður frönsku handanhafssýslunnar Réunion í Indlandshafi. Íbúar eru rúmlega 150 þúsund.
Papeete

**Papeete** er borg á eyjunni Tahítí og höfuðborg Frönsku Pólýnesíu í Kyrrahafi. Íbúar eru um 27 þúsund (2022).

## Tilvísanir
Nouméa

**Nouméa** er borg á eyjunni Grande Terre í Kyrrahafi og höfuðborg frönsku hjálendunnar Nýju-Kaledóníu. Íbúar eru rúmlega 94 þúsund.
Atafu

**Atafu** er hringrif sem er hluti af Tókelá. Hringrifið myndar 52 smáeyjar, þar sem um 500 manns búa. Atafu er fjölmennasta rifið í Tókelá og er stundum nefnt sem höfuðstaður eyjanna, þótt í raun sé sérstakt stjórnarsetur á hverju hringrifinu fyrir sig og engin formleg höfuðborg.

## Tilvísanir
Mir Shamsuddin Adib-Soltani

**Mir Shamsuddin Adib-Soltani** (fæddur 11. maí 1931) er íranskur heimspekingur og þýðandi. Hann er þekktur fyrir að þýða nokkrar klassískar heimspekibækur á persnesku. Adib-Soltani er sigurvegari Farabi International Award.

## Tilvísanir
Lúxor

**Lúxor** (arabíska: الأقصر * al'uqsur* sem þýðir *hallirnar*) er borg í suður-Egyptalandi. Íbúar eru um 422.000 (2021). Þar eru rústir fornegypsku borgarinnar Þebu. Lúxor er ein elsta byggða borg heims. Hún er ein þurrasta borg heims (1 mm ársúrkoma) og fer hitinn á sumrin vanalega yfir 40 gráður á daginn.
Bakkasög

**Bakkasög** er handverkfæri og handsög sem er með stífu rifi eða styrkingu á efri brún sagarblaðs, eða á móts við skurðarbrún.

Bakkasagir eru venjulega notaðar við smíðavinnu þar sem nákvæmni krefst, til að mynda við sögun á smáum stykkjum og listum eða öðrum smáhlutum en einnig við samsetningar eða samskeyti eins og við geirneglingu.

Vegna rifsins, eða styrkingarinnar, er sú dýpt sem bakkasagir geta sagað takmörkuð.
Shin Kyuk-ho

**Shin Kyuk-ho** (4. október 1921 - 19. janúar 2020) var Suður-kóreskur - japanskur kaupsýslumaður þekktur fyrir að stofna *Lotte Corporation*.

## Tilvísanir
Daníel E. Arnarsson

**Daníel E. Arnarsson** (fæddur 28. febrúar 1990) er framkvæmdastjóri Samtakanna '78. Daníel var kjörinn varaþingmaður Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs í Reykjavíkurkjördæmi suður í Alþingiskosningunum 2021 en sagði sig úr flokknum þann 15. mars 2023 í kjölfar þess að þingflokkur VG greiddi atkvæði með útlendingafrumvarpi Jóns Gunnarssonar dómsmálaráðherra og hét því að vísa þar eftir á næstu manneskju á framboðslista VG þegar kalla þyrfti inn varaþingmann.

## Tilvísanir
Erla Hulda Halldórsdóttir

**Erla Hulda Halldórsdóttir** (f. 1966) er prófessor í sagnfræði við Sagnfræði- og heimspekideild Háskóla Íslands. Hún hefur sérhæft sig í kvenna- og kynjasögu og varði árið 2011 doktorsritgerð sína, *Nútímans konur*. *Menntun kvenna og mótun kyngervis á Íslandi 1850-1903*.

2024 hlaut hún viðurkenningu Hagþenkis fyrir ritið *Strá fyrir straumi: ævi Sigríðar Pálsdóttur 1809-1871.* 

2025 hlaut hún verðlaun konunglegu Gústafs Adolfs akademíunnar í sænskri alþýðumenningu. Verðlaunin hlaut hún úr verðlaunasjóði Torsten Janckes fyrir rannsóknir sínar á kynjasögu og á sviði skriftarkunnáttu.

## Útgefnar bækur
2020 *- Konur sem kjósa: Aldarsaga.* (Meðhöfundar eru Ragnheiður Kristjánsdóttir, Kristín Svava Tómasdóttir og Þorgerður H. Þorvaldsdóttir.)

2023 - *Ég er þinn elskari:  Bréf Baldvins Einarssonar til Kristrúnar Jónsdóttur 1825-1832*

2024 - *Strá fyrir straumi: ævi Sigríðar Pálsdóttir 1809-1871.*
Tarana Burke

**Tarana Burke** (fædd 12. september 1973) er bandarískur aðgerðarsinni frá The Bronx, New York, sem stofnaði Me Too hreyfinguna. Árið 2006 byrjaði Burke að nota metoo til að hjálpa öðrum konum með svipaða reynslu að standa upp fyrir sjálfri sér. Rúmum áratug síðar, árið 2017, varð #MeToo að myllumerki sem fór eins og eldur um sinu um netheima, þegar Alyssa Milano og aðrar konur byrjuðu að nota það til að tísta um Harvey Weinstein kynferðisofbeldismálin. Orðasambandið og myllumerkið þróaðist fljótt í víðtæka hreyfingu sem síðar meir varð alþjóðleg.

*[[Time]]* útnefndi Burke ásamt hóps annarra þekktra aðgerðasinna sem kölluð eru „The Silence Breakers“, sem manneskja ársins hjá Time 2017. Burke heldur fyrirlestra víðsvegar um Bandaríkin og er nú framkvæmdarstjóri Girls for Gender Equity í Brooklyn.

## Ferill
Eftir að hafa unnið með þolendum kynferðisofbeldis, þróaði Burke samtökin „Just Be“ árið 2003, sem var fyrir svartar stúlkur á aldrinum 12 til 18 ára.    Árið 2006 stofnaði Burke Me Too hreyfinguna og byrjaði að nota frasann „Me Too“ til að vekja athygli á hvernig kynferðisleg misnotkun og ofbeldi gegnsýra samfélagið.  

## Aktívismi
### Girls for Gender Equity
Burke er framkvæmdastjóri hjá Girls for Gender Equity í Brooklyn, sem leitast við að hjálpa ungum lituðum konum að auka heildarþroska þeirra í gegnum ýmis forrit og námskeið. 

### Just Be Inc.
Árið 1997 hitti Burke stúlku að nafni Heaven í Alabama sem sagði henni frá kynferðislegu ofbeldi af hálfu kærasta móður sinnar. Hún segist ekki hafa vitað hvað hún ætti að segja og aldrei séð stúlkuna aftur. Hún segist hafa óskað þess að hún hefði sagt „ég líka“ (e. me too). Burke hefur sagt að hún hafi trúað því að stúlkur þyrftu „öðruvísi athygli“ en karlkyns jafnaldrar þeirra.  Þetta og önnur atvik urðu til þess að Burke stofnaði Just Be Inc., samtök sem stuðla að vellíðan ungra kvenkyns minnihlutahópa á aldrinum 12–18 ára. Árið 2006 gerði hún Myspace-síðu. Just Be Inc. fékk sinn fyrsta styrk árið 2007.

### Me Too hreyfingin

Árið 2006 stofnaði Burke Me Too hreyfinguna og byrjaði að nota setninguna „Me Too“ til að vekja athygli á útbreiðslu kynferðisofbeldis og ofbeldis í samfélaginu. 

Orðasambandið „Me Too“ þróaðist í víðtækari hreyfingu í kjölfar þess að #MeToo var notað árið 2017 sem myllumerki í kjölfar ásakananna á hendur Harvey Weinstein um kynferðisofbeldi . Í október 2017 hvatti leikkonan Alyssa Milano konur til að segja „Me Too“ ef þær hafa orðið fyrir kynferðislegri áreitni eða ofbeldi og myllumerkið varð vinsælt. Milano veitti fyrri notkun Burke viðurkenningu  á orðasambandinu á Twitter og skrifaði „Mér var nýlega gert kunnugt um fyrri #MeToo hreyfingu og upprunasagan er til jafns sárbiturt og hvetjandi“. Burke hefur stutt #MeToo myllumerkið. 

## Tilvísanir
Öxl (Snæfellsnes)

**Öxl** er sveitabær í Breiðavík á Snæfellsnesi. 

Bærinn er þekktur fyrir að vera heimili eina raðmorðingja Íslands Axlar-Björns sem var uppi seint á 16. öld.
Slípirokkur

**Slípirokkur**, er rafknúið verkfæri með skífu sem snýst og bæði notað til að skera í hin ýmsu efni en einnig til þess að slípa og brýna.
Juðari

**Juðari** er verkfæri sem notað er til að slétta yfirborð með því að slípa með sandpappír. Juðarar, sem stundum eru kallaðir slípivélar, eru yfirleitt knúnir rafmagni en margar mismunandi gerðir eru þó til.
Sandpappír er festur á juðarann sem svo alla jafna færir pappírinn fram og aftur eða snýr honum í hringi og pússar þannig flötinn sléttan. Sandpappírinn getur verið með mismunandi grófleika, grófur pappír er lág tala (t.d. 60) og fínni pappír hærri tala (t.d. 400).
Hjaltlandseyjahestur

**Hjaltlandseyjahestur** er ræktunarafbrigði af smáhestakyni og á uppruna sinn að rekja til Hjaltlandseyja. Þeir eru smávaxnir, harðgerðir og sterkir. Nokkur smáhestakyn hafa verið ræktuð út frá Hjaltlandseyjahestum. Uppruni þeirra sjálfra er óviss, en talið er líklegt að þeir séu blanda keltneskra og norrænna smáhestakynja.

## Heimildir
Sigð

**Sigð** er bogalaga verkfæri notað í landbúnaði, oft við uppskeru. 

Sigð er eggjárn sem samanstendur af hálfhringlaga stálblaði og stuttu handfangi. Hún er venjulega notuð við skurð á grasi eða korni og er henni þá sveiflað með annarri hendi þannig að blaðið skeri gróðurinn.

Hamar og sigð er verkalýðstákn sem tekið var upp á tímum Rússnesku byltingarinnar. Hamarinn táknaði verkamenn og sigðin bændur.
Altmark

**Altmark** er svæði í norðurhluta Saxlands-Anhalt í Þýskalandi. Það var áður vesturhluti fyrst markgreifadæmisins Brandenborgar og svo konungsríkis Prússlands.

## Tilvísanir
WWE

**World Wrestling Entertainment, Inc.** (Skammstafað sem **WWE**) er bandarískt atvinnuglímufyrirtæki og afþreyingarfyrirtæki. WWE hefur einnig tekið þátt í öðrum sviðum, þar á meðal kvikmyndum, amerískum fótbolta og fleira. Fyrirtækið tekur að auki þátt í að veita fyrirtækjum leyfi fyrir hugverkum sínum til að framleiða tölvuleiki og ofurhetjukallar. Fyrirtækið var stofnað þann 7. janúar 1953 sem *Capitol Wrestling Corporation*. Það er stærsta atvinnuglímufyrirtæki í heimi með starfsfólki sínu skipt í tvo aðalferðahópa og tvo þroskahópa. WWE er í boði fyrir 1 milljarð heimila um allan heim á 30 tungumálum. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru staðsettar í Stamford, Connecticut með skrifstofur í New York, Los Angeles, Mexíkóborg, Mumbai, Sjanghæ, Singapúr, Dúbaí og München.

## Saga fyrirtækisins

Ekki er vitað hver stofnandinn var, sumar heimildir segja að það hafi verið Vincent J. McMahon á meðan aðrar heimildir segja að faðir hans McMahon, Jess McMahon, hafi verið stofnandi Capitol Wrestling Corporation. Fyrirtækið gekk síðar til liðs í National Wrestling Alliance (Skammstafað sem NWA) og hinn frægi New York verkefnisstjóri Toots Mondt gekk fljótlega til liðs við fyrirtækið. Vincent J. McMahon og Toots Mondt voru mjög farsælir og stjórnuðu fljótlega um það bil 70% af bókunarvaldi NWA*.* Árið 1963 lentu McMahon og Mondt í rifrildi við NWA vegna þess að *Buddy Rogers* var bókaður til að halda *NWA World Heavyweight Championship*. *World Wide Wrestling Federation* var endurnefnt í World Wrestling Federation (Skammstafað sem WWF) árið 1979.

Sonur Vincent J. McMahon, Vincent K. McMahon, og eiginkona hans Linda, stofnuðu *Titan Sports, Inc.* árið 1980 í South Yarmouth, Massachusetts og notuðu vörumerki fyrir upphafsstafina „WWF“.

Árið 1982 keypti McMahon *Capitol Sports* móðurfyrirtæki WWF af föður sínum. Þegar McMahon tók við fyrirtækinu vann hann strax að því að fá WWF í sjónvarpi um öll Bandaríkin. Þetta vakti reiði annarra forvígismanna og truflaði rótgróin mörk mismunandi glímufyrirtæki Að auki notaði fyrirtækið tekjur af auglýsingum, sjónvarpssamningum og segulbandssölu til að tryggja hæfileika frá samkeppnisaðilum.

*Capitol Sports* stjórnaði þegar mestu norðaustursvæðinu, en McMahon vildi að WWF væri landsglímufyrirtæki, eitthvað sem NWA samþykkti ekki. Skömmu síðar yfirgaf hann fyrirtæki sitt frá NWA, líkt og American Wresting Alliance, sem stjórnaði Norður-Miðvesturríkjum Bandaríkjanna. Til að verða landsfyrirtæki þurfti WWF að vera stærra en nokkurt NWA fyrirtæki sem til var.

## Tilvísanir
Hvolpasveitin

***Hvolpasveitin*** () er kanadískur CGI-teiknaður sjónvarpsþáttur um hóp björgunarhunda sem lifa í Ævintýraflóa. Í hverjum þætti lenda íbúar í einhverskonar veseni, hvolpasveitin mætir svo og bjargar málunum með alls kyns tækjum, tólum og ráðum.

Hvolpasveitin samanstendur af sex hvolpum, Kappi (), Rikki (), Seifur (), Köggur (), Bessi () og Píla () sem eru aðal hvolparnir ásamt Róbert (), stráknum sem stýrir hvolpasveitinni.

Öll hafa þau sín slagorð:

Hvolpasveit: Tilbúin í slaginn

Kappi: Kappi kominn í málið

Rikki: Í einum grænum ; engu að farga og öllu að bjarga

Seifur: Fer á kaf í það

Köggur: Köggur alltaf snöggur

Bessi: Ég er klár  

Píla: Flúgum upp til skýja ; hvolpur fer á flug

Að auki bætast reglulega við gesta hvolpar svo sem Everest ()
Donbas

**Donbas** eða **Donbass** er sögulegt, menningarlegt og efnahagslegt svæði í suðaustur-Úkraínu. Nafnið vísar til Donetsk lægðarinnar 
(á umritaðri úkraínsku: *Donetskyi vuhilnyi basein*) sem er mikilvægt kolavinnslusvæði. Það samanstendur af héruðunum Donetsk og Lúhansk. Frá 2014 hafa risið upp aðskilnaðarhreyfingar rússneskumælandi íbúa í hluta héraðana. Árið 2022 réðst svo Rússland inn í héruðin í stríði sínu gegn Úkraínu. Borgin Maríúpol og fleiri borgir voru þá lagðar í rúst.
Samuel Schwarz

**Samuel Schwarz** (12. febrúar 1880 – 10. júní 1953) var pólsk-portúgalskur verkfræðingur og sagnfræðingur um útbreiðslu gyðinga í Portúgal og Spáni.
Súmy

**Súmy** er borg í norðaustur-Úkraínu og höfuðborg Súmy-oblast . Íbúar voru um 260.000 árið 2021.

Í innrás Rússa í Úkraínu 2022 héldu Rússar borginni í rúman mánuð en hörfuðu í byrjun apríl.
Riddarastjarna

**Riddarastjarna** (fræðiheiti: *Hippeastrum*) er ættkvísl lauka sem eru vinsælir sem stofublóm. Nafnið er vanalega notað yfir hóp blendinga ættkvíslarinnar. Tegundirnar eru taldar vera um 90 og eru allar frá Suður-Ameríku. Skyld ættkvísl frá Suður-Afríku: Amaryllis hefur stundum gengið undir sama nafni og hafa þær bara nýlega verið aðgreindar.

File:Hippeastrum aulicum1CURTIS.jpg|*Hippeastrum aulicum*
File:Hippeastrum correiense.jpg|*Hippeastrum correiense*
File:Amaryllis -- Hippeastrum correiense.jpg|*Hippeastrum correiense*
File:Hippeastrum evansiae.jpg|*Hippeastrum evansiae*
File:Hippeastrum papilio (1).jpg|*Hippeastrum papilio*
File:Hippeastrum pardinum1.jpg|*Hippeastrum pardinum* by Charles Jacques Édouard Morren 1867
File:Hippeastrum puniceum 03840.jpg|*Hippeastrum puniceum*
File:Hippeastrum rutilum (15) 1200.jpg|*Hippeastrum striatum*
File:Priscilla Susan Bury c1790-c1870.jpg|*Hippeastrum ×johnsonii* by Priscilla Susan Bury


## Tilvísanir

* Umfjöllun í Bændablaðinu

## Neðanmálsgreinar
Bridgerton

***Bridgerton*** er bandarísk þáttaröð sem var búin til af Chris Van Dusen og framleidd af Shonda Rhimes fyrir Netflix. Þættirnir byggja á skáldsögum Juliu Quinn sem fjalla um Bridgerton fjölskylduna og gerast á georgíska tímabilinu í London.

Fyrstu seríunni af *Bridgerton* var streymt á Netflix á jóladag, 25. desember 2020 og náði strax gríðarlega miklum vinsældum. Þættirnir fengu mesta áhorf sem nokkur Netflix sería hafði fengið til þessa á frumsýningardegi en áhorf náði til a.m.k. 82 milljóna heimila. Önnur serían var frumsýnd 25. mars 2022 og fékk einnig gríðar mikið áhorf og náði fyrsta sæti yfir áhorf í 92 löndum á fyrstu þremur dögunum frá frumsýningu. 

Í apríl 2021 tilkynnti höfundur þáttana Chris Van Dusen að búið væri að samþykja gerð þriðju og fjórðu seríu af þáttunum

## Söguþráður
Þættirnir gerast á valdatíð Georgs 3. á Englandi og fjalla um Bridgerton systkinin - Anthony, Benedict, Colin, Daphne, Eloise, Francesca, Gregory og Hyacinth - þar sem þau fóta sig innan yfirstéttarinnar í London í leit að ást. Sögumaður þáttana er engin önnur en Julie Andrews sem ljáir hinni nafnlausu slúðurkerlingu Lady Whistledown rödd sýna.

Bækurnar eftir Juliu Quinn fjalla hver og ein um hvert Bridgerton systkinið á fætur öðru og gerir þáttaröðin það sama. Fyrsta serían byggir á fyrstu bókinni í flokknum*The Duke and I* fjallar um Daphne. Önnur sería segir svo frá elsta syninum Anthony og byggir á bókinni *The Vicount who loved me.* 

## Persónur og leikendur

* Adjoa Andoh: Lafði Danbury
* Lorraine Ashbourne: Mrs. Varley
* Ruth Gemmell: Lafði Violet Bridgerton
* Jonathan Bailey: Anthony Bridgerton, Greifi
* Luke Thompson: Benedict Bridgerton
* Luke Newton: Colin Bridgerton
* Phoebe Dynevor: Daphne Bridgerton
* Claudia Jessie: Eloise Bridgerton
* Ruby Stokes: Francesca Bridgerton
* Will Tilston: Gregory Bridgerton
* Florence Hunt: Hyacinth Bridgerton
* Ruby Barker: Marina Thompson 
* Sabrina Bartlett: Siena Rosso 
* Harriet Cains: Philippa Featherington
* Bessie Carter: Prudence Featherington
* Nicola Coughlan: Penelope Featherington
* Polly Walker: Lafði Portia Featherington
* Ben Miller: Archibald Featherington lávarður
* Regé-Jean Page: Simon Basset, hertoginn af Hastings 
* Golda Rosheuvel: Charlotte Drottning
* Julie Andrews: Lady Whistledown
* Simone Ashley: Kathani "Kate" Sharma
* Charithra Chandran: Edwina Sharma 
* Shelley Conn:  Lafði Mary Sheffield Sharma 
* Rupert Young: Jack Featherington lávarður 
* Martins Imhangbe: Will Mondrich 
* Calam Lynch: Theo Sharpe
Þinghúsið í Canberra

**Þingishúsið** () er fundarstaður ástralska þingsins og aðsetur áströlsku ríkisstjórnarinnar. Það er staðsett í Capital Hill, úthverfi Canberra.

## Sjá einnig
* Alþinghúsið (í Ástralíu)
** Alþinghúsið (Adelaide)
** Alþinghúsið (Brisbane)
** Alþinghúsið (Darwin)
** Alþinghúsið (Hobart)
** Alþinghúsið (Melbourne)
** Alþinghúsið (Perth)
** Alþinghúsið (Sydney)
Billie Eilish

**Billie Eilish Pirate Baird O'Connell** (f. 18. desember 2001) er bandarísk söngkona og lagahöfundur. Hún hlaut fyrst eftirtekt þegar hún gaf út fyrstu smáskífuna sína „Ocean Eyes“, árið 2015. Lagið var samið og framleitt af bróður hennar, Finneas O'Connell, sem hún skrifar oft lög með.

Fyrsta breiðskífa Eilish var gefin út árið 2019 og var nefnd *When We All Fall Asleep, Where Do We Go?* Hún náði fyrsta sæti á hljómplötulistunum ''Billboard'' 200 og UK Albums Chart, og var ein mest selda plata það ár. Á henni má finna lagið „Bad Guy“ sem komst í fyrsta sæti á ''Billboard'' Hot 100 listanum. Árið eftir var Eilish einn af höfundum lagsins „No Time to Die“ sem var notað í samnefndu James Bond myndinni. Lagið hlaut Óskarsverðlaun fyrir *besta frumsamda lagið* árið 2022. Önnur breiðskífan hennar, *Happier Than Ever*, var gefin út árið 2021 og náði fyrsta sæti í 25 löndum.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *When We All Fall Asleep, Where Do We Go?* (2019)
* *Happier Than Ever* (2021)
* *Hit Me Hard and Soft* (2024)

### Stuttskífur
* *Don't Smile at Me* (2017)
* *Guitar Songs* (2022)

### Tónleikaplötur
* *Live at Third Man Records* (2019)

## Tilvísanir

## Tenglar
* 
* 
*
Jefferson Starship

**Jefferson Starship** er bandarísk rokkhljómsveit frá San Francisco í Kaliforníu. Hljómsveitin var stofnuð 1974 af hópi tónlistarmanna, meðal annars fyrrum meðlimum hljómsveitarinnar Jefferson Airplane, Paul Kantner og Grace Slick. Hljómsveitin hefur gengið í gegnum ýmsar mannabreytingar. Árið 1984 hætti Kantner og setti lögbann á notkun hljómsveitarnafnsins. Nokkrir meðlimir héldu þá áfram sem hljómsveitin Starship. Árið 1992 endurstofnaði Kantner hljómsveitina sem Jefferson Starship: The Next Generation sem kom fram reglulega þar til Kantner lést árið 2016. Árið 2020 gaf hljómsveitin út 11. stúdíóplötu hljómsveitarinnar, *[[Mother of the Sun]]*.

Á löngum ferli hefur hljómsveitin átt átta gullplötur og eina safnplötu sem líka fór í gull. Ein allravinsælasta plata hljómsveitarinnar er *[[Red Octopus]]* frá 1975 með smellinum „Miracles“. Annar stórsmellur, „Count On Me“ kom út á plötunni *[[Earth]]* árið 1978. Árið 1979 breytti hljómsveitin um stíl og gaf út plötuna *[[Freedom at Point Zero]]* með smellinum „Jane“. Þá hafði Grace Slick hætt um stutt skeið. Hljómsveitin hélt áfram að eiga lög á vinsældalistum þar til hún hætti 1984. Eftir endurkomu árið 1992 gaf hljómsveitin út tónleikaplötur og plötur með eldra efni og ábreiðum.
Þverá (Fljótshlíð)

**Þverá í Fljótshlíð** er um 31 km. löng með upptök við Hámúlagarð í Fljótshlíð og endamark þar sem hún fellur í Ytri-Rangá sem eftir það skiptir um nafn og heitir Hólsá.

Eystri-Rangá fellur í Þverá 5 km frá mótunum við Ytri-Rangá.

Hún er fremur lítil til að byrja með en vex eftir því sem hliðarár falla í hana og er orðin um 4 m3/sek við ármót við Eystri-Rangá.

Áin var áður fyrr miklu stærri en 1946 var hlaðinn 600 metra langur varnargarður sem veitti megninu af ánni í Markarfljót.
Kolvetni

**Kolvetni** getur átt við: 

* Kolvetni (næringarfræði) (eða „sykrur“), sem nær yfir t.d. sykur, sterkju og sellúlósa
* Kolvetni (lífræn efnafræði), efnasambönd sem innihalda einungis kolefni og vetni, t.d. hráolía
Michael Grace Phipps

**Michael Grace Phipps** (10. janúar 1910 &#x2013; 13. mars 1973) var bandarískur kaupsýslumaður, pólómeistari, eigandi/ræktandi kappreiðahesta og mannvinur.

## Ævisaga
Michael Phipps var sonur John Shaffer Phipps og Margarita Celia Grace. Hann var meðlimur í póló liði Yale háskólans bæði árin 1930 og 1932. Hann tók þátt í Alþjóðlega pólóbikarnum árin 1936 og 1939. Sem meðlimur í Meadow póló klúbbnum á Long Island, New York, 1938 fékk hann tíu marka sætið, en það er hæsta sæti sem hægt er að ná í póló. Þann 17. mars 1994 var hann kjörinn og vígður í Pólósafnið og frægðarhöllina, 21 ári eftir dauða hans.

## Tilvísanir
Norrænu tónlistarverðlaunin

**Norrænu tónlistarverðlaunin** (eða **Nordic Music Prize**) eru árleg tónlistarverðlaun fyrir bestu norrænu hljómplötuna. Verðlaunin voru stofnuð á  ráðstefnunni árið 2010 og voru þau innblásin af bresku Mercury Prize verðlaununum. Fyrsta afhendingin hlaut Jónsi fyrir plötuna *Go*, og var hún veitt af Hákoni krónprins. Árið 2018 byrjaði by:Larm í samstarfi með Hyundai og var þar með nafninu breytt.

Valdar eru tólf útgáfur frá Norðurlöndunum og eru þær dæmdar af alþjóðlegri dómnefnd. Verðlaunin árið 2022 voru tíu þúsund evrur.

## Verðlaunahafar og tilnefningar

## Sjá einnig
* Tónlistarverðlaun Norðurlandaráðs

## Tilvísanir

## Tenglar
* Vefsíða by:Larm
Stinglaxaætt

**Stinglaxaætt** (fræðiheiti: *Trichiuridae*) er ætt um 45 fiska sem finnast um allan heim. Einkenni stinglaxa er að þeir eru langir og grannir og stálbláir eða silfraðir að lit. Á flestum stinglöxum eru kviðuggar og sporður mjög minnkaðir eða horfnir. Meðal fiska af þessari ætt sem finnast við Ísland eru stinglax, silfurbendill og atlantsmarbendill.
Karólínueyjar

**Karólínueyjar** eru eyjaklasi í Kyrrahafinu norður af Papúa-Nýju Gíneu. Eystri hluti eyjanna tilheyrir Míkrónesíu, en sá vestlægari til Palá.

Eyjarnar urðu spænsk nýlenda 1686, en voru seldar til Þýskalands 1898. 1914, í fyrri heimstyrjöldinni, réðust Japanir á eyjarnar og hertóku og héldu þeim til loka síðari heimstyrjaldar þegar Bandaríkjamenn tóku þær af þeim. Bandaríkin deiltu þeim upp í Palá og Míkrónesíu. 
Míkrónesía hlaut sjálfstæði 1986, en Palá hlaut sjálfstæði 1994.
Twenty One Pilots

**Twenty One Pilots** (stílað sem **twenty øne piløts**) er bandarísk hljómsveit frá Columbus, Ohio. Hljómsveitin var stofnuð árið 2009 af söngvaranum Tyler Joseph ásamt Nick Thomas og Chris Salih, sem seinna hættu í henni árið 2011. Síðan þá hefur hún samanstaðið af Joseph og trommaranum Josh Dun. Tvíeykið er best þekkt fyrir lögin „Stressed Out“, „Ride“ og „Heathens“. Sveitin hlaut Grammy verðlaun í flokknum besti poppflutningur tvíeykis/hóps árið 2017 fyrir „Stressed Out“.

Gefnar voru út breiðskífurnar *[[Twenty One Pilots (plata)|Twenty One Pilots]]* (2009) og *Regional at Best* (2011) á eigin vegum, áður en skrifað var undir hljómplötusamning hjá Fueled by Ramen árið 2012. Þriðja breiðskífan, *[[Vessel (plata)|Vessel]]*, var síðan gefin út árið eftir. Fjórða platan þeirra, *[[Blurryface]]*, var gefin út árið 2015 og naut hún mikilla vinsælda. Hún varð fyrsta breiðskífan til að innihalda lög sem hafa öll verið gull viðurkenndar af RIAA. Smáskífan „Heathens“ var síðan gefin út fyrir myndina *[[Suicide Squad]]* og náði öðru sæti á ''Billboard'' Hot 100. Eftir að hafa tekið sér árs hlé, gaf hljómsveitin út fimmtu breiðskífuna, *[[Trench]]*, árið 2018. Sjötta platan, *[[Scaled and Icy]]*, var gefin út árið 2021.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *[[Twenty One Pilots (plata)|Twenty One Pilots]]* (2009)
* *Regional at Best* (2011)
* *[[Vessel (plata)|Vessel]]* (2013)
* *[[Blurryface]]* (2015)
* *[[Trench]]* (2018)
* *[[Scaled and Icy]]* (2021)
* *[[Clancy]]* (2024)
* *Breach* (2025)

### Stuttskífur
* *Three Songs* (2012)
* *Migraine* (2013)
* *Holding on to You* (2013)
* *Quiet is Violent* (2014)
* *The LC LP* (2015)
* *Double Sided* (2016)
* *TOPxMM (The Mutemath Sessions)* (2016)
* *Triplet EP* (2018)
* *Location Sessions* (2021)

### Tónleikaplötur
* *Spotify Sessions* (2013)
* *Blurryface Live* (2016)
* *Scaled and Icy (Livestream Version)* (2021)
* *MTV Unplugged* (2023)

## Tilvísanir

## Tenglar

* 
* 
*
Tyler Joseph

**Tyler Robert Joseph** (f. 1. desember 1988) er bandarískur söngvari, rappari, lagahöfundur og upptökustjóri. Hann er best þekktur sem söngvari hljómsveitarinnar Twenty One Pilots, þar sem hann spilar ásamt Josh Dun. Hann gaf út sóló plötu árið 2008 sem var nefnd *No Phun Intended*.

## Æska
Joseph var fæddur í Columbus, Ohio. Hann á tvo bræður og eina systur. Móðir hans var stærðfræði kennari áður en hún byrjaði sem körfuboltaþjálfari í *Olentangy Orange High School*. Faðir hans var þjálfari og skólastjóri í *Worthington Christian High School*. Joseph spilaði körfubolta frá ungum aldri og hélt áfram að spila sem leikstjórnandi fyrir Worthington Christian. Hann afþakkaði skólastyrk frá *Otterbein University* eftir að hann byrjaði að hafa áhuga á tónlist. Hann hóf lagasmíðar þegar að hann fann gamalt hljómborð í geymslu heima hjá sér.

## Ferill

Hljómsveitin Twenty One Pilots var stofnuð árið 2009. Hún samanstóð af Joseph og tveim vinum hans úr skólanum, Nick Thomas og Chris Salih. Joseph fann upp á nafninu eftir að hafa lesið verkið *All My Sons* sem fjallar um mann sem er ábyrgur fyrir dauða tuttugu og eins flugmanna.

Árið 2011 yfirgáfu Thomas og Salih hljómsveitina, þar sem þeir vildu einbeita sér að öðrum hlutum. Trommarinn Josh Dun kom í stað þeirra og skrifuðu þeir undir plötusamning hjá Fueled by Ramen árið 2012. Þeir hlutu Grammy verðlaun árið 2017 í flokknum *besti poppflutningur tvíeykis/hóps*.

## Einkalíf
Joseph var í heimakennslu þegar hann var yngri áður en hann fór í miðskóla. Hann er með húðflúr sem hann segir eiga mikla merkingu og það tákni „eitthvað sem bjargaði lífi hans“. Hann vill hins vegar ekki gefa upp meininguna. Hann giftist Jenna Black árið 2015 og eiga þau saman tvö börn sem fæddust 2020 og 2022.

## Útgefið efni

### Breiðskífur
* *No Phun Intended* (2008)

### Ljóðagerð
* What's Your Story? (2012)
* Street Poetry (2013)

## Sjá einnig
* Josh Dun

## Tilvísanir

## Tenglar

* 
* 
*
Gunnars kvæði á Hlíðarenda

**Gunnars kvæði á Hlíðarenda** er sagnadans eða danskvæði sem telst séríslenskur. Þetta er eini íslenski sagnadansinn, svo vitað sé, sem fjallar um atburði úr Íslendingasögunum. Fræðimenn hafa gert tilraun til þess að aldursgreina kvæðið út frá málfari og orðalagi og var kvæðið að öllum líkindum ort í lok 16. aldar eða í byrjun 17. aldar. Kvæðið er varðveitt í Kvæðabók Gísla Ívarssonar frá 1819 (JS 405 4to.).
Króka-Refs saga

**Króka-Refs saga** er ein af Íslendingasögunum og er gjarnan flokkuð með Laxdæla sögu og Þorskfirðinga sögu í Breiðfirðinga sögur.

Sagan gerist á tímabilinu 950—1050. Hún er rituð niður um 1350. Hún var í svonefndri Vatnshyrnu en er nú varðveitt í heilu lagi í aðeins einu handriti AM 471, 4to, frá síðari hluta 15. aldar.
Vikivakakvæði

**Vikivakakvæði** eru íslensk lýrísk danskvæði, frumort af Íslendingum, sem urðu vinsæl á vökunóttum hér á landi á 16. og 17. öld. og 18. öld. Stundum eru þessi kvæði einfaldlega kölluð vikivakar. Talið er að vikivakakvæðin hafi tekið við af sagnadansahefðinni þegar fram liðu stundir en sagnadansar eru epísk kvæði frá Mið-Evrópu  sem Íslendingar kynntust nokkuð fyrr á kaþólskum tíma eða fyrir siðaskipti. Dæmi um þekkt vikivakakvæði eru *Kvæðið af stallinum Kristí* („Nóttin var sú ágæt ein") eftir Einar Sigurðsson í Heydölum (1539- 15. júlí 1626) og Lysthús-kvæði eftir Eggert Ólafsson. Þjóðlög sem hafa varðveist við þessi gömlu vikivakakvæði eru annars sárafá.

## Dæmi um íslensk vikivakakvæði

* Bónda kvæði
* Dansinn undir hlíða
* Eg er setztur að dröngum
* Eitt kellingar kvæði
* Fellur á engin móða
* Hér uppá svarar ein
* Kvæðið af stallinum Kristí
* Rám og hás er röddin mín
* Sá eg í gleðinni
* Sefur hjá seima lindi
* Svo sagði stúlkan
* Við stúlkuna vil eg stíga sjálfur mína
* Þær halda mig þurrlegan

## Tengt efni

* Vikivaki
* Sagnadans
* Vikivakaleikir
* Þjóðdans
* Sagnakvæði
* Þulur
* Rímur
* Lausavísur
Vikivakaleikir

**Vikivakaleikir** voru dansleikir sem iðkaðir voru á vökunóttum á Íslandi á 17., 18. og 19. öld. Sem dæmi um vikivakaleiki má nefna Hoffinsleik, Frísadans, Hjartarleik, Háu-Þóruleik og Giftingahjal. Sumir þessara leikja eru samnorrænir og þekkjast m.a. í Færeyjum.

## Tengt efni

* Vikivaki
* Sagnadans
* Vikivakakvæði
* Þjóðdans
Josh Dun

**Joshua William Dun** (f. 18. júní 1988) er bandarískur tónlistarmaður. Hann er best þekktur fyrir að vera trommuleikari hljómsveitarinnar Twenty One Pilots þar sem hann spilar með Tyler Joseph. Einnig spilar hann á önnur ásláttarhljóðfæri, trompet og hljómborð.

## Æska
Dun var fæddur í Columbus, Ohio. Hann á tvær systur og einn bróður. Hann byrjaði að æfa á trompet áður en hann ákvað að kenna sjálfum sér á trommur. Ein aðferð sem hann notaði við æfingar var að endurtaka takta sem hann heyrði í lögum. Hann vann hjá Guitar Center í þrjú ár þar sem hann vann með fyrrverandi meðlim Twenty One Pilots, Chris Salih, sem seinna kynnti hann fyrir Tyler Joseph.

## Ferill
### House of Heroes
Í mars 2010 byrjaði Dun í hljómsveitinni House of Heroes eftir að trommarinn, Colin Rigsby, tók sér hlé. Í stað Rigsby spilaði Dun undir mörgum lögum breiðskífunnar *Suburba*. Hann tók þátt í tónleikaferðalagi hljómsveitarinnar þangað til að Rigsby snéri aftur.

### Twenty One Pilots

Dun planaði upprunalega að flytja til Nashville, Tennessee til að sækjast eftir feril í trommuleik, en var stoppaður af þáverandi trommara Twenty One Pilots, Chris Salih, sem bauð honum plássið sitt. Hann spilaði undir á einum tónleikum með Tyler Joseph eftir að Salih og bassaleikarinn Nick Thomas yfirgáfu sveitina. Þeir spiluðu eitt lag áður en lögreglan aflýsti sýningunni. Eftir það varð Dun varanlegur meðlimur hljómsveitarinnar. Hann hefur unnið í öllum breiðskífum hennar frá árinu 2011. Dun og Joseph skrifuðu undir plötusamning hjá Fueled By Ramen árið 2012. Þeir hlutu Grammy verðlaun árið 2017 í flokknum *besti poppflutningur tvíeykis/hóps*.

## Einkalíf
Bæði Dun og Tyler Joseph eru með „X“ húðflúr sem þeir létu tattóvera á sig á sviði. Merkið táknar tileinkun þeirra til aðdáenda þeirra í Columbus, Ohio. Dun byrjaði í sambandi með leikkonunni Debby Ryan árið 2013 og voru þau gift þann 31. desember 2019.

## Sjá einnig
* Tyler Joseph

## Tilvísanir

## Tenglar

* Opinber vefsíða
* 
*
Royale Union Saint-Gilloise

**Royale Union Saint-Gilloise**, yfirleitt skammstafað sem **Union SG**, **USG** eða einfaldlega kallað **Union** er belgískt knattspyrnulið sem stofnað var í Saint-Gilles-hverfinu í Brussel en flutti sig á þriðja áratug tuttugustu aldar yfir í Vorst-hverfið í sömu borg. Union var eitt allra sigursælasta félagið í árdaga belgískrar knattspyrnu og varð ellefu sinnum meistari frá 1904 til 1935. Eftir seinni heimsstyrjöldina tók við langvinn eyðimerkurganga. Árið 2021 lék liðið í efstu deild í fyrsta sinn í 48 ár og varð bikarmeistari vorið 2024 og belgískur meistari ári síðar.

## Saga
Royale Union Saint-Gilloise var stofnað árið 1897, tveimur árum eftir að keppnin um belgíska meistaratitilinn hófst. Leiktíðina 1901-02 tók félagið fyrst þátt í keppninni um Belgíumeistaratitilinn. Tveimur árum síðar varð það meistari í fyrsta sinn og varði titilinn fimm næstu ár. Á þessum árum tók félagið einnig þátt í millilandakeppnum með ágætum árangri. Union bætti tveimur titlum í sarpinn árin 1913 og 1923. Önnur gullöld félagsins stóð frá 1933 til 1935 þegar liðið var ósigrað í 60 deildarleikjum í röð, sem er ekki met í Belgíu. Þetta skilaði Union Belgíumeistaratitlum númer níu, tíu og ellefu. Það eru enn í dag einu meistaratitlar félagsins, sem einnig hefur orðið bikarmeistari í tvígang, 1913 og 1914.

Þegar borgakeppni Evrópu var haldin í annað sinn á árunum 1958-60 fór Royale Union alla leið í undanúrslit eftir að hafa m.a. slegið AS Roma úr keppni. Eftir það fór vegur Royale Union heldur hnignandi og eftir að hafa rokkað milli efstu og næstefstu deildar féll liðið úr efstu deild árið 1973. Við tóku margir áratugir í neðri deildunum þar sem hið sögufræga félag virtist aðeins ætla að vera neðanmálsgrein í sögu belgískrar knattpyrnu.

Vorið 2018 var tilkynnt að Tony Bloom, stjórnarformaður enska knattspyrnuliðsins Brighton & Hove Albion væri nýr aðaleigandi Royale Union. Með nýju eignarhaldi kom mikil peningainnspýting í félagið sem styrktist hratt. Vorið 2021 komst Royale Union upp í efstu deilt eftir nærri fimm áratuga bið og þegar á sínu fyrsta tímabili þar gerði félagið atlögu að belgíska meistaratitlinum, en varð að lokum að sætta sig við 2. sætið. Vorið 2025 tókst félaginu að landa sínum fyrsta belgíska meistaratitli í níutíu ár.

## Titlar
***Belgíumeistarar**
** **Sigrar (12):** 1903–04, 1904–05, 1905–06, 1906–07, 1908–09, 1909–10, 1912–13, 1922–23, 1932–33, 1933–34, 1934–35, 2024-25
** Númer tvö (8): 1902–03, 1907–08, 1911–12, 1913–14, 1919–20, 1920–21, 1921–22, 1923–24

***Bikarmeistarar**
** **Sigrar (3):** 1912–13, 1913–14, 2023-24
Shehbaz Sharif

**Mian Muhammad Shehbaz Sharif** (f. 23. september 1951) er pakistanskur stjórnmálamaður og núverandi forsætisráðherra Pakistans.

Shehbaz Sharif er yngri bróðir Nawaz Sharif, sem hefur þrisvar verið forsætisráðherra Pakistans. Shehbaz, sem þá var forsætisráðherra í Púnjab-héraði, tók við af Nawaz sem leiðtogi Múslimabandalagsins (N) eftir að Nawaz var leystur úr embætti vegna meints fjármálamisferlis þegar nafn hans birtist í Panamaskjölunum árið 2016. Shehbaz Sharif leiddi Múslimabandalagið í þingkosningum ársins 2018, þar sem flokkurinn tapaði fyrir Réttlætishreyfingu Imrans Khan.

Í apríl 2022 samþykkti stjórnarandstaðan vantrauststillögu gegn Imran Khan eftir að Réttlætishreyfingin missti þingmeirihluta sinn vegna liðhlaupa. Shehbaz Sharif var í kjölfarið kjörinn nýr forsætisráðherra af þinginu.

Sharif lét rjúfa þing og efna til þingkosninga sem haldnar voru 4. febrúar 2024. Þrátt fyrir að Imran Khan hefði verið fangelsaður og að pakistanskir herforingjar hefðu beitt sér fyrir sigri Múslimabandalagsins unnu frambjóðendur Réttlætishreyfingarinnar flest þingsæti. Sharif var engu að síður kjörinn forsætisráðherra á ný í samsteypustjórn Múslimabandalagsins með Þjóðarflokknum og fleiri smærri flokkum.

## Tilvísanir
Ernst von Mansfeld

**Peter Ernst, greifi af Mansfeld** (þýska Peter Ernst, Graf von Mansfeld) var þýskur herforingi sem barðist fyrir mótmælendatrúa í þrjátíu ára stríðinu.

## Heimildir
Orrustan við Königgrätz

**Orrustan við Königgrätz** (Þýska Schlacht bei Königgrätz), einnig kölluð **Orrustan við Sadowa**, var sú orrusta Austurríska-Prússneska stríðsins þar sem konungsríkið Prússland sigraði Austurríska keisaradæmið. Hún átti sér stað 3. júlí 1866, nálægt bóhemsku bæjunum Königgrätz (nú Hradec Králové í Tékklandi) og Sadowa (nú Sadová í Tékklandi).

## Eftirmáli
Þann 22. júlí 1866 var undirritaður friðarsamningur í Prag. Það gaf prússneskum stjórnmálamönnum mikið tækifæri með því að ryðja braut í átt að stofnun Þýskalands, einkum með Litla-Þýskalands lausnarinnar (Þýskaland án Austurríkis), með síðari stofnun Norður-þýska ríkjasambandsins.

Heimsfrægi Königgrätzermarsinn var samin til minningar um orrustuna við Königgrätz.
Svend Grundtvig

**Svend Hersleb Grundtvig** (9. september 1824-14. júlí 1883) var danskur bókmenntasögufræðingur og þjóðfræðingur. Hann er einkum þekktur í heimalandi sínu fyrir að hafa safnað dönskum þjóðkvæðum. Grundtvig hafði snemma gífurlega mikinn áhuga á dönskum sagnadönsum eða danskvæðum. Hann safnaði þeim og gaf út í riti sínu er ber heitið *Danmarks gamle folkeviser.* Svend Grundtvig safnaði einnig íslenskum fornkvæðum (sagnadönsum) með Jóni Sigurðssyni forseta og gáfu þeir út afraksturinn árin 1854-1859 í 3. bindum í ritröðinni *[[Det nordiske Literatur-Samfund|Nordiske oldskrifter]].* Þetta þriggja binda verk innan ritraðarinnar þeirra Jóns og Grundtvigs fékk heitið *Íslensk fornkvæði.*

Tungumálakunnátta Grundtvigs var afar mikil og lærði hann til að mynda engilsaxnesku, latínu og íslensku í æsku með atbeina föður hans N. F. S. Grundtvig.

## Tengsl Grundtvigs við Ísland
Svend Grundtvig gaf út safn sitt af íslenskum fornkvæðum með Jóni Sigurðssyni forseta á árunum 1854-59. Þá var Grundtvig fyrstur manna til þess að færa rök fyrir því að Snorri Sturluson hafi samið Egils sögu.

## Tengsl Grundtvigs við Færeyjar
Svend Grundtvig hvatti færeyska kollega sinn og félaga V. U. Hammershaimb til þess að safna færeyskum þjóðkvæðum (sagnadönsum) af vörum samlanda hans. Afraksturinn var ritið *Føroya kvæði: Corpus Carminum Færoensium.* Söfnun Hammershaimbs á færeyskum þjóðkvæðum og dönsum er ómetanlegt framlag hans til færeysku þjóðarinnar enda eru kvæðin talin með helstu menningarverðmætum þeirra.
Sléttulúpína

**Sléttulúpína** (fræðiheiti: *Lupinus lepidus*) er 10 til 60 sentimetra há fjölær jurt af ertublómaætt. Hún vex í Klettafjöllum Norður-Ameríku, frá Alaska, suður til suður Kaliforníu. Til hennar hafa verið talinn fjöldi afbrigða, sem stundum eru taldar sjálfstæðar tegundir.

Í samvinnu við *[[Rhizobium]]*-gerla getur lúpínan unnið köfnunarefni úr andrúmsloftinu. 

## Tenglar
*  Giblin, David, ed. (2015). "Lupinus lepidus".   WTU Herbarium Image Collection. Burke Museum, University of Washington. Retrieved 2015-01-17.
*Myndasafn
## Tilvísanir
Strandlúpína

**Strandlúpína** (fræðiheiti: *Lupinus littoralis*) er um 30 sentimetra há fjölær jurt eða hálfrunni af ertublómaætt. Hún er ættuð frá vesturströnd Norður-Ameríku, frá Bresku Kólumbíu til norðurhluta Kaliforníu.

Rótin var étin af sumum ættbálkum Indíána. 

Í samvinnu við *[[Rhizobium]]*-gerla getur lúpínan unnið köfnunarefni úr andrúmsloftinu. 

## Tenglar
*Jepson Manual Treatment
*Myndasafn
## Tilvísanir
Refalúpína

**Refalúpína** (fræðiheiti: *Lupinus perennis*) er 10 til 40 sentimetra há fjölær jurt af ertublómaætt. Hún er ættuð frá austurhluta Norður-Ameríku.

Í samvinnu við *[[Rhizobium]]*-gerla getur lúpínan unnið köfnunarefni úr andrúmsloftinu. 

## Tenglar
*Myndasafn

## Tilvísanir
Úlfalúpína

**Úlfalúpína** (fræðiheiti: *Lupinus hartwegii*) er um 60 sentimetra há einær jurt af ertublómaætt. Hún er ættuð frá Mexíkó.

Í samvinnu við *[[Rhizobium]]*-gerla getur lúpínan unnið köfnunarefni úr andrúmsloftinu. 

## Tilvísanir
Ómar Már Jónsson

**Ómar Már Jónsson** (f. 1. september 1966) er íslenskur fyrirtækjastjórnandi og stjórnmálamaður. Ómar ólst upp í Súðavík og útskrifaðist úr Stýrimannaskólanum í Reykjavík með tveggja stigs skipsstjórnaréttindi árið 1988. Hann útskrifaðist frá Tækniskólanum í Reykjavík sem iðnrekstarfræðingur af markaðssviði árið 1996. Vorið 2024 útskrifaðist Ómar með MBA frá Háskóla Íslands. Árið 2002 var Ómar ráðinn sveitarstjóri Súðavíkurhrepps eftir að flutningi byggðar á öruggt svæði í Álftafirði var að mestu lokið eftir snjóflóðin í Súðavík árið 1995. Ómar var sveitarstjóri Súðavíkurhrepps til ársins 2014.

Hann var stjórnarmaður í Iceland Sea Angling hf frá 2003-2015. Hann var í sveitarstjórn Súðavíkurhrepps frá 2006-2014. Hann var stjórnarmaður í Samtökum sveitarfélaga á köldum svæðum frá 2009-2015. Hann var stjórnarmaður í Fjórðungssambandi Vestfirðinga frá 2010-2014. Ómar var stjórnarmaður í Byggðasafni Vestfjarða frá 2011-2014. Hann var einnig formaður stjórnar Atvinnuþróunarfélags Vestfirðinga frá 2011-2014.  Hann var einnig formaður stjórnar Melrakkaseturs Íslands ehf.

Árið 2014 flutti Ómar ásamt fjölskyldu sinni til Reykjavíkur. Ómar starfaði sem framkvæmdastjóri Íslandsdeildar Icelandic Plus ltd frá 2015 til 2021. 

Ómar skipaði 4. sæti Miðflokksins í Reykjavíkurkjördæmi suður í alþingskosningunum 2021. Ómar var oddviti Miðflokksins í Reykjavík í borgarstjórnarkosningunum 2022. Hann hlaut *2,4%* og  komst ekki inn í borgarstjórn. Ómar hefur verið í stjórn Miðflokksins frá árinu 2022 er formaður innri starfsnefndar. 

Ómar stofnaði MidiX árið 2021 og er framkvæmdastjóri félagsins.
Andeslúpína

**Andeslúpína**, eða trúðalúpína (fræðiheiti: *Lupinus mutabilis*) er 50 til 280 sentimetra há einær jurt af ertublómaætt. Hún er ættuð frá Andesfjöllum í Suður-Ameríku. Þar hefur hún verið ræktuð í 1500 ár til matar.

Í samvinnu við *[[Rhizobium]]*-gerla getur lúpínan unnið köfnunarefni úr andrúmsloftinu. 

## Tenglar
* The ancient Ecuadorean legume being hailed as a new superfood – BBC
* Plants for a Future
* Lupins - geography, classification, genetic resources
* 'From the Andes: First Potato, Then Quinoa, Now Tarwi?' in The Natural Farmer, Fall 2004 (p.&nbsp;40)
* 'Tarwi' chapter, in "Lost Crops of the Incas"

## Tilvísanir
Lýðveldisflokkurinn

**Lýðveldisflokkurinn** var framboð til alþingiskosninganna 1953.

Lýðveldisflokkurinn – samtök frjálsra kjósenda var (hægri)klofningur út úr Sjálfstæðisflokknum. Aðstandendur flokksins höfðu horn í­ sí­ðu Ólafs Thors, en töldu sig halda á lofti stefnumálum Jóns Þorlákssonar. Einn helsti forsprakkinn var raunar gamall viðskiptafélagi Jóns, Óskar Norðmann.

Lýðveldisflokkurinn bauð aðeins fram í þremur kjördæmum í þingkosningunum. Þá var flokkurinn með raðaðan landslista, einn framboða og var Ásgeir Ásgeirsson frá Fróðá efstur. Listabókstafurinn var E. Lýðveldismenn náðu ekki inn manni og urðu fyrir miklum vonbrigðum með úrslitin. Rúmlega 2 500 kusu flokkinn, þar af tæp 2 000 í Reykjavík. Þetta þýddi um 3,3% atkvæða á landsvísu.

Málgagn Lýðveldisflokksins var *Varðberg*, sem Egill Bjarnason gaf út á árunum 1952-55.

Lýðveldisflokkurinn tók jákvætt í hugmyndir Stjórnarskrárfélagsins sem þá starfaði – og vildi efna til sérstaks stjórnlagaþings og stórauka völd forseta.

Þrátt fyrir vonbrigðin í þingkosningunum stefndu Lýðveldismenn ótrauðir að framboði í sveitarstjórnarkosningum snemma árs 1954 – í þeirri vissu að fylgið í þingkosningunum hefði dugað fyrir bæjarfulltrúa. Ekkert varð þó úr því og virðist forystu Sjálfstæðisflokksins hafa tekist að mestu að lempa þessa gömlu félaga sína.
Afþreyingarfyrirtæki

**Afþreyingarfyrirtæki** eða **Skemmtifyrirtæki** eru fyrirtæki sem skemmta fólki, með til dæmis frásögn, tónlist, kvikmyndum, leiklist og dansi.
Tindfjöll

**Tindfjöll** eru fjöll rétt sunnan Tindfjallajökuls. Hæsti tindurinn heitir Tindur og er 1251 metrar.