open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pinus squamata

***Pinus squamata*** (zh: 巧家五针松)  er furutegund sem finnst aðeins á einum stað í Qiaojia-héraði, Norðaustur-Yunnan, Kína, í um 2200 m hæð. Einungis er vitað um 20 tré. 

Tegundina fann J.Q. Pangzhao í apríl 1991. Síðar það ár rannsakaði Li Xiang-Wang tegundina og lýsti henni árið 1992. Hún líkist að mörgu leyti P. rzedowskii og sumum öðrum furum í undirættkvíslinni Cembroides.

## Lýsing
Hæð á fullvöxnum trjám er ekki þekkt þar sem ekkert þekktra trjáa er fullvaxið, en þau gætu hugsanlega náð 30 m hæð eða meira. Búsvæðið er opið skóglendi, runnlendi, og graslendi þar sem tegundin vex í bland við P. yunnanensis.

Hún er með keilulaga krónu og grágrænan börk sem flagnar og verður brúnn með aldri, svipað og hjá hinni skyldu næfurfuru (P. bungeana). Sprotarnir eru rauðleitir til grænbrúnir og ýmist hærðir eða hárlausir. Barrnálarnar eru 4 til 5 saman, hangandi, 9 til 17 cm langar og 0,8 mm breiðar, gljáandi grænar að ofan með hvítri loftaugarás að neðan.

Könglarnir eru keilulaga til egglaga, rauðbrúnir, og 9 cm langir og 6 cm breiðir þegar þeir eru opnir. Þeir opnast við þroska í september til október á öðru ári og sleppa aflöngum svörtum fræjunum (4-5 mm löng með 16 mm væng).

## Verndun
*Pinus squamata* er sjaldgæfasta þekkta tegund fura, en *[[Pinus torreyana]]*, (í útrýmingarhættu) næstsjaldgæfust. Útbreiðslusvæðið er nú friðað og hefur tegundinni verið fjölgað með því að planta henni út í því.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Flora of China 
*Photo of cones
2. deild kvenna í knattspyrnu 1989

**2. deild kvenna í knattspyrnu 1989** var 8. tímabilið í næst efstu deildar kvenna á Íslandi. Einungis Boltafélag Ísafjarðar (BÍ) og Fimleikafélag Hafnarfjarðar (FH) tóku þátt eftir að Afturelding og Selfoss hættu við. Leiknir voru tveir leikir og vann BÍ þá báða 2-0 og því deildina sömuleiðis. Stella Hjaltadóttir hjá BÍ varð markahæst með 3 mörk.

## Liðin

## Staðan í deildinni
### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

### Töfluyfirlit

## Markahæstu leikmenn

## Heimild
* Mótalisti KSÍ. Skoðað 5. nóvember 2018.
* 
* Iceland - Women's championships 1989 Rsssf (en).
* 

## Tilvísanir

## Heimdildir
*
Björn Zoëga

**Björn Zoëga** (f. 26. apríl 1964) er bæklunarskurðlæknir, fyrrverandi forstjóri Landspítalans, og núverandi forstjóri Karólínska sjúkra­húss­ins í Svíþjóð.

## Ævi og störf
Björn er fæddur 26. apríl 1964 í Reykjavík. Ættarnafnið Zoëga má rekja til Danans Jóhannesar Zoëga sem fluttist til landsins 1787. Björn útskrifaðist frá Menntaskólanum í Reykjavík 1984. Hann lærði læknisfræði við Háskóla Íslands og útskrifaðist þaðan 1990. Hann fékk doktorsgráðu frá Gautaborgarháskóla í Svíþjóð 1998. 

Björn lék körfuknattleik fyrir Val í Úrvalsdeild karla á árunum 1982 til 1990. Með Val varð hann Íslands- og bikarmeistari árið 1983 en einnig lék hann í úrslitum Úrvalsdeildarinnar árin 1984 og 1987. Björn lék einnig 7 leiki fyrir yngri landslið Íslands og starfaði sem liðslæknir íslenska karlalandsliðsins í körfubolta á Evrópumeistaramóti karla árið 2015.

Björn sat í stjórn Heimdallar, félags ungra sjálfstæðismanna í Reykjavík, 1990 til 1991.

Hann lærði bæklunarskurðlækningar við Sahlgrenska háskjólasjúkrahúsið í Gautaborg í Svíþjóð og fékk sérfræðingsleyfi 1996. Hann var yfirlæknir hryggjarskurðdeildar bæklunardeildar á Sahlgrenska frá 1999 til 2002.  

Hann var yfirlæknir skurðstofu Landspítalans í Fossvogi frá 2002 og sviðstjóri skurðlækningasviðs spítalans frá 2005. 

Björn var ráðinn framkvæmdastjóri lækninga á Landspítalanum 2009 til 2013. Áður hafði hann leyst af sem fram­kvæmda­stjóri lækn­inga frá 2007. 

Hann var forstjóri Landspítalans frá 2010 til 2013. Áður hafði hann leyst af sem forstjóri frá apríl til október 2008. Björn var formaður Knattspyrnufélagsins Vals 2014-15.  

Frá 2016 hefur hann starfað fyrir sænsku heilbrigðissamsteypuna GHP, sem rekur spítala og heilsugæslustöðvar á Norðurlöndunum og í Sameinuðu arabísku furstadæmunum. Hann var forstjóri hryggjarskurðdeilda þeirra í Stokkhólmi og Gautaborg. Frá 2017 - 2019 var hann aðalframkvæmdastjóri lækningasviðs GHP  en í upphafi árs 2019 var tilkynnt um ráðningu Björns í stöðu forstjóra Karólínska sjúkra­húss­ins í Svíþjóð og tók hann við því starfi um vorið.

## Tilvísanir
Páll Matthíasson

**Páll Matthíasson** *(f. 1966)* er íslenskur geðlæknir og var forstjóri Landspítalans frá 2013-2021.

Páll er fæddur 25. nóvember 1966 í Reykjavík. Hann útskrifaðist frá Menntaskólanum í Reykjavík 1986. Hann lærði læknisfræði við Háskóla Íslands og útskrifaðist þaðan 1994. Hann starfaði við Maudsley og Bethlem Royal sjúkrahúsin í Lundúnum, Bretlandi á árunum 1997–2003, lærði þar geðlækningar og vann þar síðan sem geðlæknir. Hann lauk sérfræðiprófi frá *Royal College of Psychiatrists* árið 1999 og doktorsprófi frá geðfræðastofnun Lundúnaháskóla árið 2006. Páll starfaði sem yfirlæknir hjá Oxleas NHS Trust 2003–2004 og sem yfirlæknir á Huntercombe Roehampton spítalanum í Lundúnum 2004–2007.

Hann var yfirlæknir á geðsviði Landspítala frá 2007 og framkvæmdastjóri geðsviðs frá 2009–2013. Þann 1. október 2013 tók hann við af Birni Zoëga sem forstjóri Landspítalans. 

Páll hefur birt greinar og haldið erindi alþjóðlega, einkum um rannsóknir á meðferð geðklofa, en einnig um leiðir til að draga úr nauðung í geðheilbrigðisþjónustu, um breytingar á geðheilbrigðisþjónustu, um varnir gegn kulnun í starfi og hvernig byggja megi upp þrautseigju.  
## Tilvísanir
Næfurfura

**Næfurfura** (fræðiheiti *Pinus bungeana*, kínverska: 白皮松 japanska: シロマツ, kóreska 백송, framburður: baeksong) er fura ættuð frá norðaustur- og miðhluta Kína.  Þetta er hægvaxta tré sem getur náð 15 til 25 m hæð og þolir að frost fari niður fyrir -26&nbsp;°C. Af sléttum, grágrænum berkinum flagna smátt og smátt kringlóttar flögur sem skilja eftir sig fölgular eða hvítar skellur, sem verða síðar ólívubrúnar, rauðbrúnar eða purpuralitar þegar börkurinn í þeim verður fyrir birtu.

Litningatalan er 2n = 24.

## Útbreiðsla og búsvæði
*Pinus bungeana* er ættuð úr fjöllum Kína, en er ræktuð víða til skrauts, ekki síst vegna skrautlegs barkarins.  Hún er orðin ílend í Sierra de la Ventana í Austur-Argentínu. 

## Nytjar
Næfurfura er ræktuð til skrauts. Í Austurlöndum er hún táknræn fyrir langlífi og þar er henni því oft plantað við hof og í opinberum görðum. Á heimaslóðum er viðurinn nýttur og fræin étin. Hún er einnig nokkuð víða í grasagörðum og er oft margstofna. Börkurinn er sérstaklega litfagur eftir rigningar.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* 
* 

## Ytri tenglar
* Photo of cone
* Photo of foliage and male (pollen) cones
* Photo of bark
Alice Munro

**Alice Munro** (/ˈælɪs mʌnˈroʊ/, fædd **Alice Ann Laidlaw** 10. júlí 1931, dáin 13. maí 2024) var kanadískur smásagnahöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaun í bókmenntum árið 2013.

Alice Munro var þekkt fyrir smá­sagna­söfn sín og hlaut fjölda viður­kenn­inga. Fyrsta ritverk hennar var *Dance of the Happy Shades*, sem kom út árið 1968. Aðeins ein bók eftir Munro er þýdd og útgefin á íslensku: smásagnasafnið *Dear Life* sem kom út á ensku 2011 en á íslensku 2014, þá kölluð *Lífið að leysa*.

## Tilvísanir
Pinus wangii

***Pinus wangii*** (kínverska: 毛枝五针松) er tegund af furu ættaðri frá Kína.

## Útbreiðsla
Þessi tegund er ættuð frá Yunnan í suður Kína, þar sem hún finnst á tveimur svæðum í Wenshan. Það er óvíst hvort hún finnist í norður Víetnam.

*Pinus wangii* er ógnað af skógarhöggi. Hún er undir annars stigs verndun í Kína.

## Tilvísanir
Kári Stefánsson

**Kári Stefánsson** (f. 6. apríl 1949) er taugalæknir og fyrrum forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar (DeCode).

## Æviágrip og menntun
Kári er fæddur 6. apríl 1949 í Reykjavík. Foreldrar hans voru Stefán Jónsson útvarpsmaður, rithöfundur og alþingismaður og Sólveig Halldórsdóttir húsmóðir. Kári útskrifaðist sem stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1970.

Kári lærði læknisfræði við Háskóla Íslands og útskrifaðist þaðan 1976. Hann fékk doktorsgráðu frá háskólanum 1986. Hann lærði sérgreinalækningar við Háskólann í Chicago þar sem hann lærði taugalækningar, taugameinalækningar, og taugavísindi, og starfaði hjá læknadeild háskólans frá 1983 til 1993. Hann var prófessor við Harvard-háskóla frá 1993 til 1997 og yfirlæknir taugameinalækninga við Beth Israel-sjúkrahúsið í Boston frá 1993 til 1996.

## Íslensk erfðagreining
Kári stofnaði líftæknifyrirtækið Íslenska erfðagreiningu árið 1996 og var forstjóri þess og stjórnarformaður. Yfir 175.000 Íslendingar hafa tekið þátt í rannsóknum fyrirtækisins með því að gefa lífsýni. Lífsýnin eru erfðagreind og þannig er reynt að finna þá erfðabreytileika sem tengjast sjúkdómum.

Bandaríska lyfjafyrirtækið Amgen keypti Íslenska erfðagreiningu árið 2012.

Kári lét af störfum sem forstjóri í byrjun maí 2025.

## Tilvísanir
Lekandi

**Lekandi** *(gonorrhea)* er kynsjúkdómur sem orsakast af bakteríusýkingu af völdum *Neisseria gonorrhoeae*. 

Hún smitast í slímhúðir og getur þá sýkt kynfæri, þvagrás, endaþarm, augu, og háls. Einkenni sýkingar eru sársauki við þvaglát, útferð *(hvítleitur gröftur)* úr typpi eða píku, og blæðing úr píku. Margir sýna þó engin einkenni. Sýkingin getur valdið bólgu í grindarholi og þess vegna valdið ófrjósemi hjá konum. 

Flestar sýkingar má læknar með sýklalyfjum, en komnir eru á kreik ónæmir stofnar lekanda. Með smokkanotkun má koma í veg fyrir smit. 

Hvert ár greinast um 100 með lekanda á Íslandi og hefur tíðni aukist síðustu ár.

## Tilvitnanir
2. deild kvenna í knattspyrnu 1991

Leikar í **2. deild kvenna í knattspyrnu** hófust í 10. sinn árið **1991**.

## A riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

#### Töfluyfirlit

### Markahæstu leikmenn

## B riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

#### Töfluyfirlit

### Markahæstu leikmenn

## C riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

#### Töfluyfirlit

### Markahæstu leikmenn

## Úrslit

### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

## Heimild
* Mótalisti KSÍ. Skoðað 6. nóvember 2018.
* 
* 
* 
* 
* Iceland - Women's championships 1991 Rsssf (en).
* 

## Tilvísanir og heimildir

*
Móskarðahnúkar

**Móskarðahnjúkar** eða **Móskarðshnjúkar** eru tveir tindar austan megin í Esju. Þeir eru rhýólíti og hafa ljóst yfirbragð. Vestari hnjúkurinn er 787 metra hár og sá austari er 807 metrar. 

## Tenglar
* Eru örnefni einhvern tímann rétt? Móskarða- eða Móskarðshnúkar 
* Árnastofnun - Örnefnapistlar -  Móskarðahnúkar 

## Tilvísanir
Klamydía

**Klamydía** er kynsjúkdómur sem smitast með bakteríunni *Chlamydia trachomatis*. Hún smitast í slímhúðir og getur þá sýkt kynfæri, þvagrás, endaþarm, augu, og háls. Einkenni sýkingar eru sársauki við þvaglát, útferð *(hvítleitur gröftur)* úr typpi eða píku, og blæðing úr píku. Margir sýna þó engin einkenni. Sýkingin getur valdið bólgu í grindarholi og þess vegna valdið ófrjósemi hjá konum. Með notkun smokksins má koma í veg fyrir smit. Smit má meðhöndla með sýklalyfjum. 

Hvert ár greinast meira en 2.200 Íslendingar af klamydíu, sem er langhæsta tíðni í Evrópu.

Árið 1944 sýndi Maurice Ralph Hilleman bandarískur örverufræðingur sem sérhæfði sig í bólusetningum, fram á að klamydíusýkingarnar væri ekki vegna vírusa heldur af völdum bakteríutegundar (*Chlamydia trachomatis*) sem vex inni í frumum. Það væri því hægt að lækna klamydíu með pensilíngjöf.

## Tilvitnanir
Bruce Dickinson

**Paul Bruce Dickinson** (fæddur 7. ágúst 1958 í Worksop, Nottinghamshire) er enskur söngvari, tónlistarmaður, flugstjóri og athafnamaður. Hann er þekktastur sem söngvari þungarokkhljómsveitarinnar Iron Maiden.

Dickinson hóf feril sinn á knæpum á 8. áratugnum þegar hann var í skóla í Sheffield og London. Árið 1979 gekk hann til liðs við þungarokkssveitina Samson og tók upp tvær plötur með þeim. Árið 1981 gekk hann í Iron Maiden eftir að hljómsveitin rak söngvarann Paul Di'Anno. Dickinson var með Maiden til 1993 þegar hann hóf sólóferil. Hann gekk aftur í Maiden árið 1999.

Utan tónlistar er hann þekktur fyrir að vera flugmaður og flaug hann fyrir Astraeus Airlines (sem gerðu samning við Iceland Express). Hann hefur keppt í skylmingum og lenti t.d. í 13. sæti af 31 í skylmingum öldunga árið 2025. 

Árið 2017 gaf hann út sjálfsævisöguna *What Does This Button Do?*. Við það tilefni kom hann til Íslands. Dickinson er tvíkvæntur og á 3 börn með seinni konu sinni.

## Sólóplötur
*Tattooed Millionaire (1990)
*Balls to Picasso (1994)
*Skunkworks (1996)
*Accident of Birth (1997)
*The Chemical Wedding (1998)
*Tyranny of Souls (2005)
*The Mandrake Project (2024)

## Samson
*Survivors (1979)
*Head On (1980)
*Shock Tactics (1981)
*Live at Reading 1981 (1990)

## Byggt á

* 

## Tilvísanir
Paul Ryan

**Paul Davis Ryan yngri** (f. 29. janúar 1970) er bandarískur stjórnmálamaður sem var 54. forseti fulltrúadeildar Bandaríkjaþings. Ryan var varaforsetaefni Repúblikanaflokksins í forsetaframboði Mitts Romney árið 2012.

Ryan sat á fulltrúadeild Bandaríkjaþings fyrir fyrsta kjördæmi Wisconsin-fylkis frá árinu 1999 til ársins 2019. Þann 29. október árið 2015 var Ryan kjörinn til að taka við af John Boehner sem forseti fulltrúadeildarinnar eftir að Boehner ákvað að setjast í helgan stein. Ryan er fyrsti maðurinn frá Wisconsin sem hefur gegnt þessu hutverki. Þann 11. apríl árið 2018 lýsti Ryan því yfir að hann myndi ekki sækjast eftir endurkjöri í þingkosningunum sem haldnar yrðu síðar á árinu.

## Tilvísanir
Pinus latteri

***Pinus latteri*** er furutegund ættuð frá Meginlandi suðaustur Asíu. Hún vex í fjöllum suðaustur Búrma, norður Taílands, Laos, Kambódíu, Víetnam og á kínversku eynni Hainan.

Hún vex yfirleitt til fjalla, milli 4.00–1.000 m, en finnst stundum niður að 100 m og upp til 1.200 m. 

## Lýsing
*Pinus latteri* er meðalstórt til stórt tré, að 25–45 m hátt og bol að 1.5 m í þvermál. Börkurinn er gulrauður, þykkur og með djúpum sprungum neðst á stofni, og þunnur og flagnandi ofar. Barrnálarnar eru í pörum, 15–27&nbsp;sm langar og um 1,5&nbsp;mm þykkar, græn til gulgræn. Könglarnir eru mjókeilulaga, 6–14&nbsp;sm langir og 4&nbsp;sm breiðir neðst óopnaðir, grænir í fyrstu, við þroska gljáandi rauðbrúnir. Þegar þeir opnast verða þeir 6–8&nbsp;sm breiðer, oft nokkru eftir þroska eða eftir hitun í skógareldum, til að losa fræin. Fræin eru 7–8&nbsp;mm löng, með 20–25&nbsp;mm væng, og er dreift með vindi.

### Flokkun
*Pinus latteri*, er náskyld *Pinus merkusii*, sem vex sunnar í suðaustur Asíu, í Súmötru og Filippseyjum; sumir grasafræðingar telja þær reyndar sömu tegundina (undir nafninu *P. merkusii*, sem var lýst fyrst), en hún er frábrugðin með styttri og mjórri barrnálum (15–20&nbsp;sm löng og 1&nbsp;mm breið), minni könglar með minni köngulskeljum, könglarnir opnast við þroska, og fræin helmingi léttari. 

## Tilvísanir
Samyrkjubúskapur

**Samyrkjubúskapur** er fyrirkomulag í landbúnaði þar sem  bændur reka leigujarðir sínar í sameiningu. Í ýmsum ríkjum kommúnismans (Sovétríkjunum, Kína, og Víetnam svo dæmi séu tekin) voru samyrkjubú bæði rekin af hinu opinbera og af samvinnufélögum.

Fyrir útbreiðslu eignarréttar á síðustu öldum var samyrkjubúskapur algengt fyrirkomulag í landbúnaði, bú voru þá rekin í sameiningu af fjölskyldum eða ættbálkum.

Ríkisstjórn Sovétríkjanna kom á fót samyrkjubúskap smám saman á milli 1927 og 1933 sem hluta af fyrstu fimm ára áætluninni. Samkvæmt Jósef Stalín leiðtoga Sovétríkjanna var ætlunin að frelsa hina fátæku kotbændur undan oki jarðareigandanna *(kúlakkanna)* og að auka framleiðni með meiri miðstýringu. Til að koma áætlun sinni í framkvæmd voru fjölmargir bændur myrtir og bændur fluttir í stórum stíl til Síberíu. Áður var Úkraínu-sléttan eitt frjósamasta svæði Evrópu, en þvingaður samyrkjubúskapurinn og klúðursleg stjórnsýsla leiddi til snarminnkaðrar framleiðslu á korni og fjöldi búfés minnkaði um helming. Minnkuð framleiðni var að hluta til vegna erfiðra þurrka á svæðinu, en allt leiddi þetta til hungursneyðar árin 1932–33 þar sem 11 milljón létust. Einna verst varð hungursneyðin í Úkraínu. Landbúnaðarframleiðni náði aftur fyrri hæðum um 1940.

Maó Zedong reyndi árin 1958–60 að iðnvæða Kína með áætlun sem nefndist ''stóra stökkið''. Áætlunin var svipuð og hjá Stalín, en hún misheppnaðist hrapallega. Í ofanálag urðu svæsnir þurrkar á svæðinu og leiddi þetta allt til hungursneyðar og hörmunga. Eftir andlát Maós 1976 voru umbætur gerðar á samyrkjubúskaps­fyrirkomulaginu.

## Tilvitnanir
Pinus merkusii

***Pinus merkusii***, er furutegund ættuð frá eyjum suðaustur Asíu, aðallega í Indónesíu í fjöllum norður Súmötru, og á mið Súmötru á Kerincifjalli og Talangfjalli, og í Filippseyjum á Mindoro og í Zambales fjöllum á vestur Luzon.

Hóparnir á mið Súmötru, milli 1° 40' og 2° 06' S breiddargráðu, er eina náttúrulega útbreiðsla nokkurrar tegundar af Pinaceae sunnan miðbaugs. Hún er yfirleitt í hóflegri hæð, aðallega í 400 – 1500 metrum, en einstaka sinnum í 90 m og upp í 2000 m.

## Lýsing
*Pinus merkusii* er meðalstórt til stórt tré, að 25 - 45 m.hátt og með stofnþvermál að 1 m. Börkurinn er gulrauður, þykkur og með djúpum sprungum neðarlega á stofni, og þunnur og flagnandi uppi í krónunni. Barrnálarnar eru tvær saman, mjög grannar, 15–20&nbsp;sm langar og minna en 1 mm breiðar, grænar til gulgrænar.

Könglarnir eru mjósívalir, 5–8&nbsp;sm langir og 2&nbsp;sm breiðir neðst þegar þeir eru lokaðir, grænir í fyrstu, og við þroska gljáandi rauðbrúnir. Þegar þeir opnast 4 til 5 sm breiðir. Fræin eru 5–6&nbsp;mm löng, með 15–20&nbsp;mm væng, og er dreift með vindi.

## Skyldar tegundir
*Pinus merkusii*, er náskyld *Pinus latteri*, sem vex norðarí suðaustur Asíu, frá Myanmar til Víetnam; sumir grasafræðingar telja þær reyndar sömu tegundina (undir nafninu *P. merkusii*, sem var lýst fyrst), en *Pinus latteri* er með lengri og breiðari barrnálum (18–27&nbsp;sm langar og meir en 1&nbsp;mm breiðar) og stærri könglum með þykkari hreisturskel, könglarnir haldast oft lokaðir nokkurn tíma eftir þroska.

## Tilvísanir

* Listed as Vulnerable (VU B1+2cde v2.3)
Böggvisstaðir

**Böggvisstaðir** er bær í Svarfaðardal skammt frá Dalvík.

Böggvisstaðir eru gömul bújörð og góð. Gott beitarland var í Böggvisstaðafjalli. Jörðin átti land að sjó og við ströndina var ágæt höfn og rekaviðarfjara. Þar myndaðist vísir að þéttbýli í lok 19. aldar sem kallaðist Böggvisstaðasandur en seinna Dalvík. Dalvíkurbær keypti jörðina af Ríkissjóði árið 1947 enda er meginhluti kaupstaðarins í Böggvisstaðalandi. Um tíma var allmikið loðdýrabú á Böggvisstöðum.

## Tengt efni
* Guðjón Baldvinsson

## Heimildir
*
PewDiePie

**Felix Arvid Ulf Kjellberg** (f. 24. október 1989), betur þekktur undir notandanafni sínu **PewDiePie**, er sænskur grínisti, gagnrýnandi og YouTube-stjarna þar sem hann er hvað þekktastur fyrir leikjamyndböndin sín. 

Árið 2010 stofnaði hann sína eigin YouTube-rás sem varð fljótt afar vinsæl. Frá árslokum 2013 og til ársloka 2018 hafði hann flesta áskrifendur að sinni rás á síðunni. Árið 2016 útnefndi Time Magazine hann sem eina 100 áhrifamestu manneskju í heimi.

Árið 2019 fór fram keppni sem kallast má „PewDiePie gegn T-Series“ þar sem barist var um hvor rásin næði fyrst 100 milljónum áskrifenda á YouTube. T-Series hafði sigur í þeirri viðureign þar sem hún náði markmiðinu á undan. Í tengslum við þessa samkeppni samdi PewDiePie tvö svokölluð diss-lög: „*Bitch Lasagna*“ og „*Congratulations*“.
Kiljan (bókmenntaþættir)

**Kiljan** er íslenskur sjónvarpsþáttur, sem fjallar um bækur og bókmenntir. Þátturinn hefur verið á dagskrá Ríkissjónvarpsins síðan 12. september 2007 í umsjón Egils Helgasonar.
Midge Ure

**James "Midge" Ure**  (fæddur 10. október 1953) er skoskur tónlistarmaður. Hann er þekktastur fyrir að vera söngvari Ultravox og sem meðhöfundur *Do they know it's christmas?* með Bob Geldof árið 1984 sem er mest selda smáskífa Bretlands. Saman skipulögðu þeir styrktartónleikana Live Aid árið 1985 og Live 8 árið 2005.

Ure var í ýmsum hljómsveitum í byrjun ferils. Honum var boðið að gerast söngvari Sex Pistols árið 1975 en hann hafnaði því. Árið 1977 gekk Ure í hljómsveitina Rich Kids með  Glen Matlock, fyrrum meðlimi Sex Pistols. Stuttu síðar gekk hann í synthpop-bandið Visage og árið 1979 gekk hann í hljómsveitina Ultravox og var þar til 1988. Ure hefur átt sólóferil og átti toppsmáskífuna *If I Was* í Bretlandi. Hann átti endurkomu með Ultravox frá 2008.

*Árið 2018 og 2023 kom Ure fram í Hörpu með Todmobile og söng Ultravox lög.
*Nafnið Midge er orðaleikur með nafn hans Jim sem er *Mij* öfugt. 

## Sólóskífur
*The Gift (1985)	
*Answers to Nothing (1988)
*Pure (1991)
*Breathe (1996)
*Move Me (2000)
*"10" (2008)
*Fragile (2014)
*Orchestrated (2017)

## Heimild

*
2. deild kvenna í knattspyrnu 1992

Leikar í **2. deild kvenna í knattspyrnu** hófust í 11. sinn árið **1992**.

## A riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

#### Töfluyfirlit

### Markahæstu leikmenn

## B riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

#### Töfluyfirlit

### Markahæstu leikmenn

## C riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

#### Töfluyfirlit

### Markahæstu leikmenn

## Úrslit
### Staðan í deildinni
#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

#### Töfluyfirlit

### Markahæstu leikmenn

## Heimild
* Mótalisti KSÍ. Skoðað 6. nóvember 2018.
* 
* 
* 
* 
* 

## Tilvísanir og heimildir

*
Hungursneyðin í Sovét-Úkraínu

**Hungursneyðin í Sovét-Úkraínu** eða **Holodomór** (hið upphaflega úkraínska heiti, dregið frá  *moryty holodom* („myrt með hungri“)) var hungursneyð af mannavöldum í Sovét-Úkraínu árin 1932 og 1933 sem dró milljónir Úkraínumanna til dauða. Á þessum árum geisaði hungursneyð á þeim svæðum Sovétríkjanna sem framleiddu korn. Ástæður þess voru líklega blanda margra þátta: dræmrar uppskeru vegna þurrka, aukinnar eftirspurnar vegna iðnvæðingar, vegna lélegs skipulags á samyrkjubúskap, útflutnings á korni, og vegna stjórnarstefnu ríkisins.

Ástandið dró á milli 3,3 til 7,5 milljónir Úkraínumanna til dauða.

## Viðurkenning á hungursneyðinni sem þjóðarmorði
Sumir telja að hungursneyðin hafi verið skipulögð af Jósef Stalín leiðtoga Sovétríkjanna til að útrýma sjálfstæðishreyfingu Úkraínumanna. Undir miðstýringu Stalíns voru hvers kyns framleiðendum, korn-framleiðendum þar með töldum, settir kvótar á framleiðslu sína. Korn-framleiðendum voru settir háir framleiðslukvótar þrátt fyrir lélega uppskeru og leiddi það til hungusneyðar sem var leyft að versna. Ríkisstjórnin afþakkaði mataraðstoð erlendis frá og fólki var ekki leyft að flytja milli landsvæða. Vegna þessara þátta er hungusneyðin stundum nefnd þjóðarmorð, en það er umdeilt. Í dag viðurkennir ríkisstjórn Úkraínu ásamt 15 öðrum ríkjum hungursneyðina sem þjóðarmorð. Með notkun orðsins *Holodomór* er reynt að undirstrika manngerða hluta hungursneyðarinnar.

Alþingi Íslendinga samþykkti ályktun um að hungursneyðin hefði verið þjóðarmorð þann 23. mars árið 2023.

## Tilvitnanir
Arnór Sigurðsson

**Arnór Sigurðsson** (fæddur 15. maí 1999) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Malmö FF sem miðjumaður og íslenska landsliðið.
Arnór er alinn upp hjá ÍA. Árið 2017 hélt hann til IFK Norrköping í Svíþjóð en ári síðar hélt hann til CSKA Moskvu og gerði 5 ára samning við liðið. Hann skoraði gegn AS Roma og Real Madrid í Meistaradeild Evrópu veturinn 2018 og varð þriðji Íslendingurinn til að skora í þeirri deild.
Hann sneri aftur til Norrköping árið 2022 og var valinn leikmaður tímabilsins af aðdáendum það ár.

Arnór skoraði fyrsta landsliðsmark sitt í 2-0 sigri gegn Andorra haustið 2019.
Hjúkrunarfélagið Líkn

**Hjúkrunarfélagið Líkn** var stofnað árið 1915 í Reykjavík með það markmið að efla heimahjúkrun. Christophine Bjarnhéðinsson var einn af hvatamönnum stofnunarinnar og var formaður frá stofnun og til ársins 1931.

## Heimildir
* Margrét Guðmundsdóttir, Verðir heilbrigðinnar. Hjúkrunarfélagið Líkn 1915-1935. Söguspegill. Afmælisrit Árbæjarsafns. Ritstjóri Helgi M. Sigurðsson. (Reykjavík,1992). bls. 258-279.
Yuval Noah Harari

**Yuval Noah Harari**  (f. 24. febrúar 1976) er ísraelskur sagnfræðingur og prófessor við sagnfræðideild Hebreska háskólans í Jerúsalem. Hann er höfundur nokkurra alþjóðlegra metsölubóka en titlar þeirra eru á ensku *Sapiens: A Brief History of Humankind* (2014), *Homo Deus: A Brief History of Tomorrow* (2016), *21 Lessons for the 21st Century* (2018) og *Nexus: A Brief History of Information Networks from the Stone Age to AI* (2024). Ritsmíðar hans fjalla um frjálsan vilja, meðvitund og greind. Hann lýsir í fyrsta ritverki sínu vitsmunabyltingu sem átti sér stað fyrir 50 þúsund árum þegar *[[Homo sapiens]]* tók við af  neanderdalsmanninum, þróaði talmál og skipulögð samfélög og  tileinkaði sér gegnum landbúnaðarbyltingu og síðar  vísindabyltingu, aðferðafræði og rökhugsun sem gerðu mannkyni kleift að ná nær fullkomnum yfirráðum yfir umhverfi sínu.

## Tilvísanir
Christophine Bjarnhéðinsson

**Christophine Bjarnhéðinsson**, (fædd Jürgensen), var fyrsta menntaða hjúkrunarkonan sem starfaði á Íslandi. Hún tók við starfi yfirhjúkrunarkonu við Holdsveikraspítalann í Laugarnesi árið 1898 og starfaði þar til hún giftist Sæmundi Bjarnhéðinssyni yfirlækni.

Christophine kenndi heimahjúkrun og beitti sér fyrir að skipuleggja og byggja upp heimahjúkrun í Reykjavík. Hún vann að stofnun Hjúkrunarfélagsins Líknar árið 1915 og var formaður félagsins til ársins 1931. Christophine er einn af sex stofnfélögum Félags íslenskra hjúkrunarkvenna árið 1919 og var formaður á árinum 1922-1924. 

Christophine lauk þriggja ára hjúkrunarnámi frá Fredriksbergs hospital og Kommunehospitalet í Kaupmannahöfn.

## Heimildir
* Lýður Björnsson, Saga Hjúkrunarskóla Íslands 1931-1986. (Reykjavík, 1990) s. 13
Hjúkrunarfélag Reykjavíkur

**Hjúkrunarfélag Reykjavíkur** var stofnað árið 1902 að frumkvæði Oddfellowreglunnar. Stofnendur voru 145. Jón Helgason, síðar biskup, var formaður félagsins frá stofnun þess og til ársins 1927. Formaðurinn tók á móti beiðni um hjúkrunarhjálp og skipulagði starfið. Læknar tóku virkan þátt í félaginu og á vegum þess störfuðu hjúkrunar- eða vaktkonur við hjúkrun í heimahúsum. Bæði Guðný Guðmundsdóttir og Kristín Hallgrímsdóttir störfuðu á vegum félagins en þær eru meðal þeirra fimm kvenna sem vitað er að hafi fyrstar íslenskra kvenna stundað nám í hjúkrun erlendis á árunum 1897-1904.

## Heimildir
*Lýður Björnsson, Saga Hjúkrunarskóla Íslands 1931-1986. (Reykjavík, 1990)
Hjúkrunarskóli Íslands

**Hjúkrunarskóli Íslands** var íslenskur skóli sem tók til starfa árið 1933 og lagðist af árið 1986. 

Á árunum 1910-1920 lagði á annan tug kvenna leið sína til útlanda til þess að nema hjúkrun. Félag íslenskra hjúkrunarkvenna var stofnað árið 1919 í þeim tilgangi að auðvelda nám í hjúkrun. Félagið beitti sér fyrir því og skipulagði tveggja ára undirbúningsnám í hjúkrun í samstarfi við þau sjúkrahús sem höfðu á að skipa menntuðum yfirhjúkrunarkonum og átján mánaða viðbótarnám í Danmörku og Noregi þar sem nemarnir voru í 8 mánuði á lyflækningadeild, 8 mánuði á handlækningadeild og 2 mánuði á fæðingardeild. Undirbúningsnámið fór fram að Vífilsstöðum, Laugarnesi og Kleppi, í Farsóttarsjúkrahúsinu í Reykjavík og á sjúkrahúsunum á Akureyri, Ísafirði og í Vestmannaeyjum. Skortur var á hjúkrunarkonum og félagið lagði áherslu á að úr honum yrði bætt áður en Landspítalinn tæki starfa og stefnt var að því að þá yrði námið flutt heim að fullu. 

Nám í hjúkrunarfræði við Háskóla Íslands hófst árið 1973 en fram til ársins 1986 var einnig nám í hjúkrun við Hjúkrunarskóla Íslands .

## Heimildir
Lýður Björnsson: Saga Hjúkrunarskóla Íslands 1931-1986. (Reykjavík, 1990)

## Tilvísanir
Þóra J. Einarsson

**Þóra Jónsdóttir Einarsson** (6. júní 1876 - 24. apríl 1953) frá Vallanesi á Fljótsdalshéraði var fyrst íslenskra kvenna sem vitað er um að hafi lokið prófi í hjúkrun. Tvítug flutti Þóra til Reykjavíkur og gekk á kvennaskóla frú Þóru Melsted en snéri sér að námi loknu að hjúkrun. Hún starfaði á Gamla spítalanum svokallaða, síðar Farsótt í Þingholtunum, í nokkur ár en fór þá til Skotlands og lauk prófi frá Royal Infirmary sjúkrahúsið í Edinborg í október 1903 með lofsamlegum vitnisburði. Að loknu námi starfaði Þóra við hjúkrun í Bretlandi en var árið 1907 ráðin yfirhjúkrunarkona að Kleppspítala þar sem hún starfaði í 3 ár. Árið 1909 setti hún á stofn og rak eigið hjúkrunarheimili en flutti til Ísafjarðar árið 1911 og geriðist forstöðukona Sjúkrahúss Ísafjarðar í Mánagötu og þar með fyrsta lærða hjúkrunarkonan til að starfa á almennu sjúkrahúsi hér á landi. Þóra sagði starfinu lausu árið 1917. Þóra stundaði verslunar- og veitingastörf og rak í mörg ár matsölu og kaffistofu, Kaffi Ísafjörð að Silfurgötu 3. Hún var einn af stofnendum Verkakvennafélags Ísafjarðar árið 1917 og fyrsti formaður þess. 

Þóra giftist árið 1920, Bjarna Hávarðarsyni skipstjóra, og ólu þau upp tvö fósturbörn þau Jóhönnu Vilhjálmsdóttur og Einar Jónsson. 

## Heimildir
Félag íslenskra hjúkrunarkvenna. Yfirlit 1919-1944. Hjúkrunarkvennablaðið, 3. tbl. 1944, s. 7-16.

Geðhjúkrun í 100 ár. Samantekt úr bók Óttar Guðmundssonar "Kleppur í 100 ár" Tímarit hjúkrunarfræðinga 5. tbl. 84. árg. 2008. s. 24-30. 

Matthías Bjarnason, Þóra J. Einarsson. Nokkur minningarorð. Vesturland. 30. árg. 1953. s. 2. 

Sigurður Pétursson, Þóra J. Einarsson og Verkakvennafélag ísafjarðar. Ársrit Sögufélags Ísfirðinga. 54. og 55 árg. 2014-2015. Ritstjórar Jón Þ. Þór og Veturliði Óskarsson.

Stöðugt í okkar umsjá. Kleppsspítali 100 ára. Viðtal tekið af Orra Páli Ormarssyni. Morgunblaðið. 27. maí 2007. s.  

Þóra J. Einarsson sjötug. Vesturland. 23. árg. 1946. s. 4. 

Þórunn Magnúsdóttir. *Þörfin knýr. Upphaf verkakvennahreyfingar á Íslandi*. 1991
Fiskarnir (stjörnumerki)

**Fiskarnir** er stórt en fremur dauft stjörnumerki á norðurhveli himins. Það liggur á milli Vatnsberans í vestri og Hrútsins í austri. Stjörnumerkið á sér langa sögu og er í hópi þeirra 48 stjörnumerkja sem gríski stjörnufræðingurinn Ptólmæos lýsti í riti sínu Almagest frá 2. öld e.Kr. Merkið státar ekki af neinni bjartri eða nafntogaðri stjörnu en hefur margt sér til ágætis að öðru leyti.

Sólbrautin eða sólbaugurinn liggur í gegn um Fiskana. Þeir eru því eitt af stjörnumerkjum dýrahringsins. Sólin er innan marka Fiskanna frá 11. mars til 18. apríl. Fiskamerkið teygir sig suður fyrir miðbaug. Vorpunktur himins er í stjörnumerkinu en það er sá staður þar sem sólin sker miðbaug himins þegar hún gengur til norðurs. Hann markar vorjafndægur.

Þar sem Fiskarnir eru að langmestu leyti fyrir ofan miðbaug himins sjást þeir vel að kvöldlagi frá Íslandi stærstan hluta vetrar (frá september fram í febrúar).

Tákn Fiskamerkisins er tveir fiskar sem synda hvor í sína áttina, en eru eigi að síður tengdir saman með bandi. Táknmynd þess er ♓.

## Stjörnuspeki
Fiskarnir spanna tímabilið 19. febrúar til 20. mars. Samkvæmt stjörnufræðivef Gunnlaugs Guðmundssonar er sá sem fæddur er í Fiskamerkinu, fiskurinn, mikil tilfinningavera í eðli sínu. Hann er fæddur í breytilegu vatnsmerki og getur því tjáð sig á margslunginn hátt. Fiskamerkið er síðasta merkið í dýrahringnum og um fiskinn er oft sagt að hann hafi öll önnur merki fólgin í skapgerð sinni. Fiskurinn er því oftast bæði víðsýnn og margbrotinn, á auðvelt með að skilja ólíkt fólk og setja sig í annarra spor. Hann hefur mikla aðlögunarhæfni og ræður einnig miklu um eigið líf. Hann er stórhuga og oft fjölhæfur, en getur átt erfitt með að takmarka sig og einbeita sér.

## Tenglar
* Stjörnufræðivefurinn: Fiskarnir
* http://stjornuspeki.is/show.pl?id=SIGN,12 : Stjörnuspekivegur Gunnlaugs Guðmundssonar]
Lýðveldið Texas

**Lýðveldið Texas** (enska: *Republic of Texas*, spænska: *República de Tejas*) var ríki í Norður-Ameríku sem var til frá 2. mars 1836 til 19. febrúar 1846. Ríkið átti landamæri að Mexíkó í vestri og suðvestri, Mexíkóflóa í suðaustri, bandarísku fylkjunum Louisiana og Arkansas í austri og bandarísku landsvæðunum sem síðar urðu Oklahoma, Kansas, Colorado, Wyoming og Nýju Mexíkó í norðri og vestri.

Mexíkóska sýslan Tejas lýsti yfir sjálfstæði frá Mexíkó eftir byltingu árið 1836. Sjálfstæðisstríði Texas lauk þann 21. apríl árið 1836 en Mexíkó neitaði að viðurkenna sjálfstæði Lýðveldisins Texas og átök héldu áfram með hléum milli ríkjanna allt fram á fimmta áratuginn. Bandaríkin viðurkenndu sjálfstæði Texas í mars árið 1837 en afþökkuðu tilboð um að innlima ríkið.

Landamærin sem lýðveldið gerði tilkall til byggðust á Velasco-sáttmálunum sem Texasbúar gerðu við Antonio López de Santa Anna, forseta Mexíkó, á meðan hann var fangi þeirra undir lok sjálfstæðisstríðsins. Austanverð landamærin byggðust á Adams-Onís-sáttmálanum sem Bandaríkjamenn höfðu gert við Spán árið 1819. Í þeim sáttmála hafði verið fallist á landamæri Texas (sem þá var undir spænskum yfirráðum) og bandaríska héraðsins Missouri. Jafnframt höfðu Bandaríkjamenn þá afsalað tilkalli til spænskra landsvæða austan við Klettafjöll og norðan við Rio Grande.

Texasbúar og Mexíkanar deildu um suður- og vesturlandamæri ríkjanna öll árin sem lýðveldið var til. Texasbúar héldu því fram að sunnanverð landamæri ríkisins næmu við Rio Grande, en Mexíkanar héldu því fram að Nueces-fljót markaði landamærin. Þann 29. desember árið 1845 innlimuðu Bandaríkin Lýðveldið Texas og viðurkenndu Texas sem 28. fylki Bandaríkjanna. Stjórnarskiptin áttu sér formlega stað þann 19. febrúar árið 1846. Mexíkanar voru ekki reiðubúnir til að viðurkenna þessa innlimun á landsvæði sem þeir litu á sem hluta af Mexíkó. Landamæradeilurnar höfðu auk þess ekki verið leystar og því leiddi innlimunin á Texas til stríðs milli Mexíkó og Bandaríkjanna sem háð var frá 1846 til 1848.

## Tilvísanir
Brautarholt (Kjalarnesi)

**Brautarholt** er stórbýli og kirkjustaður á Kjalarnesi. Þar er Brautarholtskirkja sem var reist árið 1857. Frá árinu 2012 hefur golfvöllur verið starfræktur á hluta jarðarinnar.

## Saga
Í Kjalnesinga sögu er saga landsnáms Helga Bjólu á Kjalarnesi. Hann lét Andríði, írskum manni, Brautarholt eftir til bústaðar. Úti fyrir ströndinni er Andríðsey en þar er friðað varp.

Katólskar kirkjur voru helgaðar Nikulási og tilheyrðu Kjalarnesþingum. Bjarni Thorarensen, skáld og brautryðjandi rómantísku stefnunnar á Íslandi, fæddist að Brautarholti. Bjarni varð amtmaður fyrir Norður- og Austurland árið 1833 og gegndi embættinu til dauðadags.

Bóndinn í Brautarholti lét reisa Brautarholtskirkju árið 1857. Kirkjusmiður var Eyjólfur Þorvarðarson frá Bakka á Kjalarnesi. Séra Matthías Jochumsson þjónustaði kirkjuna frá 1867 til 1873. Árið 1958 og aftur árið 1987 voru gagngerar viðgerðir gerðar á kirkjunni.

Ólafur Bjarnason keypti búið árið 1923 og synir hans tóku við því á 6. áratugnum. Frá árinu 1964 var starfrækt grasmjölsverksmiðja og síðar graskögglaverksmiðja frá 1972 til ársins 2000 að Brautarholti. Árið 1982 var þar svo komið upp svínabúi og síðar kjúklingabúi. Jón Ólafsson frá Brautarholti var umsvifamikill í svína-, kjúklinga- og eggjaframleiðslu næstu árin og áhrifamaður innan Sjálfstæðisflokksins. Sonur hans, Kristinn Gylfi Jónsson, rak áfram hænsnabú eftir 2000, en árið 2016 kom Brúneggjahneykslið upp þar sem aðbúnaður dýra reyndist ófullnægjandi.
Golfvöllurinn í Brautarholti

**Golfvöllurinn í Brautarholti** er 12 holu golfvöllur á Kjalarnesi í Reykjavík. Völlurinn stendur við sjóinn í landi Brautarholts. 
 
Golfklúbbur Brautarholts (skammstafað GBR) var stofnaður 16.mars 2011 og ári seinna eða ágúst 2012 voru fyrstu 9 holurnar opnaðar.  Árið 2017 var völlurinn stækkaður í 12 holur. Skipulag brauta var hannað af Edwin Roald en völlurinn sjálfur af Michael Kelly. Golfkúbbur Brautarholts (GBR) er aðili að Golfsambandi Íslands og Golf Iceland frá árinu 2012.

## Tenglar
* Vefur vallarins
Bengaltígur

**Bengaltígur** (fræðiheiti: *Panthera tigris tigris*) er undirtegund tígrisdýra sem er að finna á meginlandi Asíu. Nú eru eftirtaldar (var endurskoðað 2017) undirtegundir taldar til hans:
*Kínatígur, áður *P. t. amoyensis* (Hilzheimer, 1905) — útbreiðsla í suður Kína
*Kaspíutígur, áður *P. t. virgata* (Illiger, 1815) — útbreiðsla í Mið-Asíu
*Síberíutígur, áður *P. t. altaica* (Temminck, 1844) — útbreiðsla í Síberíu
*Indókínatígur, áður *P. t. corbetti* Mazák, 1968 — útbreiðsla í Suðaustur-Asíu
*Malasíutígur, áður *P. t. jacksoni* Luo et al., 2004 — útbreiðsla í Vestur-Malasíu

## Sjá einnig
Síberíutígur

## Tilvísanir
Parahucho perryi

***Parahucho perryi*** er austur-asísk tegund laxfiska sem James Carson Brevoort lýsti árið 1856. Hún finnst í Prímorju og Kabarovskfylki í Austur-Rússlandi, og á Sakalíneyju, Kúrileyjum og Hokkaido í Japan og er þar í ám og vötnum. Stofninn var áður stór en hefur verið á niðurleið í að minnsta kosti öld og er nú í hættu. 

## Tilvísanir
1. deild kvenna í knattspyrnu 1996

Leikar í **1. deild kvenna í knattspyrnu** hófust í 15. sinn árið **1996**.

## A riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

#### Töfluyfirlit

### Markahæstu leikmenn

## B riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

#### Töfluyfirlit

### Markahæstu leikmenn

## C riðill
### Liðin

### Staðan í deildinni
#### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

#### Töfluyfirlit

### Markahæstu leikmenn

## Úrslitakeppnin
### Stigatafla

 *Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur* 

## Aukakeppni

## Heimild
* Mótalisti KSÍ. Skoðað 12. nóvember 2018.
* 

## Tilvísanir og heimildir

*
Pumori

**Pumori** (nepalska: पुमोरि) er fjall á landamærum Nepal og Tíbet. Það er 8 kílómetrum vestur af Mount Everest og er 7161 metra hátt. Nafnið þýðir fjallsdóttir á tungumáli sjerpa en enski fjallgöngumaðurinn George Mallory gaf því nafn. Pumori er bratt og er mikil hætta á snjóflóðum á því.

Lík tveggja ís­lenskra fjall­göngumann, Krist­ins Rún­ars­son­ar og Þor­steins Guðjóns­son­ar, fund­ust við fjallið árið 2018, rúmum 30 árum eftir að þeir fórust á niðurleið af því árið 1988. 
Annar Íslendingur, Ari Kristins Gunnarsson, kleif tindinn árið 1991 en fórst líklega í snjóflóði á niðurleið. Hann er ófundinn. 


Chhukung Ri-224-Nuptse-Gletscher-Pumori-2007-gje.jpg
Pumori Peak, Nepal, Asia.jpg
Pumori summit in clouds, Nepal, Asia.jpg 


## Tilvísanir
Eldmaur

**Eldmaur** er heiti yfir nokkrar tegundir í ættkvíslinni ***Solenopsis***. Þær eru hinsvegar minnihluti í ættkvíslinni, sem telur yfir 200 tegundir af *Solenopsis* á heimsvísu. *Solenopsis* eru stingandi maurar.

## Tegundir
Listi yfir Solenopsis tegundir
Ættkvíslin inniheldur yfir 200 tegundir. Þar á meðal:
* *[[Solenopsis daguerrei]]* (Santschi, 1930)
* *[[Solenopsis fugax]]* (Latreille, 1798)
* *[[Solenopsis invicta]]* Buren, 1972
* *[[Solenopsis molesta]]* (Say, 1836)
* *[[Solenopsis richteri]]* Forel, 1909
* *[[Solenopsis saevissima]]* (Smith, 1855)
* *[[Solenopsis silvestrii]]* Emery, 1906
* *[[Solenopsis solenopsidis]]* (Kusnezov, 1953)
* *[[Solenopsis xyloni]]* McCook, 1879

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
*
Pinus morrisonicola

***Pinus morrisonicola*** (kínverska: 台湾五针松 *taiwan wuzhensong*, „fimm nála fura Taívan“) er furutegund frá Taívan. Þetta er stórt tré, allt að 15–25 m há og 1,2 m í þvermál. Bolurinn er oftast hlykkjóttur. Nálarnar eru fimm saman. Þroskaðir könglar eru stórir, að 10 cm langir og 4–5 cm í þvermál.

## Útbreiðsla
*Pinus morrisonicola* er einlend í Taívan. Hún vex þar í 300–2.300 m hæð um alla eyjuna. Eins og er er hún sjaldgæf lægra til fjalla og finnst aðallega hærra og á óaðgengilegum stöðum.

## Tilvísanir
Miðflokkurinn (Þýskaland)

**Miðflokkurinn** (*Deutsche Zentrumspartei* eða bara *Zentrum*) er kaþólsk stjórmálahreyfing í Þýskalandi sem naut mikilla áhrifa á tímum þýska keisaraveldisins og Weimar-lýðveldisins.

Flokkurinn var stofnaður árið 1870 af Ludwig Windthorst og biskupnum Wilhelm Emmenuel von Ketteler til að standa vörð um réttindi kaþólikka í nýja þýska keisaraveldinu sem laut að mestu áhrifum prússneskra mótmælenda. Kaþólikkar fylktust brátt að baki flokknum vegna menningarstríðs (*[[Kulturkampf]]*) Ottos von Bismarck kanslara gegn kaþólsku kirkjunni. Miðflokkurinn naut nokkurrar sérstöðu meðal þýskra stjórnmálaflokka þar sem hann sótti stuðning sinn til margra stétta kaþólskra Þjóðverja, allt frá verkamönnum til aðalsmanna.

Greifinn Georg von Hertling varð fyrsti kanslarinn úr röðum Miðflokksmanna árið 1917. Frá 1919 til 1932 átti Miðflokkurinn aðild að næstum öllum ríkisstjórnum Þýskalands og fimm flokksmeðlimir til viðbótar urðu kanslarar Þýskalands: Constantin Fehrenbach, Joseph Wirth, Wilhelm Marx, Heinrich Brüning og Franz von Papen.

Þann 22. mars árið 1933 gerði formaður Miðflokksins, Ludwig Kaas, samkomulag við Adolf Hitler, nýjan kanslara Þýskalands, um að styðja frumvarp að neyðarlögum sem veittu Hitler alræðisvald. Með því að styðja frumvarpið undirritaði Miðflokkurinn í reynd eigin dauðadóm því að eftir að lögin voru samþykkt lét Hitler banna alla stjórnmálaflokka í Þýskalandi nema Nasistaflokkinn. Miðflokkurinn var leystur upp þann 5. júlí og var þá síðasti stjórnarandstöðuflokkurinn sem eftir stóð í Þýskalandi nasismans.

Eftir seinni heimsstyrjöldina var Miðflokkurinn endurreistur en flestir kjósendur hans höfðu þá fært sig yfir til hins nýstofnaða Kristilega demókrataflokks, sem var að miklu leyti skipaður gömlum Miðflokksmönnum. Markmiðið með Kristilega demókrataflokknum var að sameina þýska kaþólikka og mótmælendur í einum kristnum íhaldsflokki. Miðflokkurinn fékk kjörna fulltrúa á þýska ríkisþingið til ársins 1957, en þá datt flokkurinn loks út af þingi og hefur ekki átt afturkvæmt síðan. Miðflokkurinn í núverandi mynd er einungis marktækt stjórnmálaafl í kaþólskum höfuðvígjum eins og Norðurrín-Vestfalíu.

Bæverski Þjóðarflokkurinn, forveri Kristilega sósíalsambandsins (CSU) klauf sig frá Miðflokknum árið 1918 vegna þess að þáverandi stjórn Miðflokksins studdi stofnun miðstýrðs ríkis frekar en sambandsríkis.

## Heimild
*
Prímorja

**Prímorja** eða **Prímorskíj kraj** (rússneska: Примо́рский край) er fylki í suðausturhluta Rússlands. Helsta umsýsluborg héraðsins er Vladívostok sem er jafnframt stærsta borg á austurhéruðum Rússlands. Efnahagur héraðsins er meðal þeirra stærstu í Austur-Rússlandi. Íbúar Prímorju voru 1.956.497 árið 2010. 

Á rússnesku þýðir *prímorskíj* „sjó-” og *kraj* „brún, landamæri“. Í daglegu tali kallast það **Prímorje** (Примо́рье). Landamæri Rússlands að Norður-Kórea liggja meðfram ánni Túmen í suðvesturhluta héraðsins. Stærsti flói í Japanshafi, Péturs mikla flói, liggur um suðurströnd Prímorju.

Prímorja var sögulega hluti af Mansjúríu, en Tjingveldið lét það af hendi til Rússneska heimsveldisins árið 1860. Á rússnesku borgarastyrjöldinnni gerðist héraðið hluti af Fjarausturlýðveldinu en seinna meir gekk það í Sovétríkin.
Pensilfura

**Pensilfura** (fræðiheiti *Pinus parviflora*) er fura ættuð frá Kóreu og Japan.

Þetta er sígrænt tré, að 15–25 m hátt og yfirleitt eins breitt og það er hátt, með breiða, þétta og keilulaga króna. Barrnálarnar eru fimm saman, 5–6&nbsp;sm. langar. Könglarnir eru 4–7&nbsp;sm langir, með breiðum, rúnnuðum hreisturskeljum; fræin eru 8–11&nbsp;mm löng, með 2–10&nbsp;mm væng.

Þetta er vinsæl tegund í bonsai, og einnig ræktað til skrauts í almenningsgörðum og einkagörðum.

## Myndir

File:Kiefernzapfen P4202406.jpg|*Pinus parviflora* könglar
Pinus parviflora PAN male cones.jpg|Karlkönglar
File:Japanese White Pine, unknown-2007.jpg|Bonsai tré


## Tilvísanir

*Conifer Specialist Group (1998). "Pinus parviflora". IUCN (Red List of Threatened Species). Version 2006. International Union for Conservation of Nature.
Pinus bhutanica

***Pinus bhutanica*** er furutegund sem vex í Bútan og nærliggjandi svæðum í norðaustur Indlandi (Arunachal Pradesh) og suðvestur Kína (Yunnan og Tíbet). Ásamt hinni skyldu *[[Pinus wallichiana]]* mynda þær skóg á lálægum stöðum. Þessi fura nær 25 metra hæð. 

Barrnálarnar eru fimm saman í búnti, að 25&nbsp;sm langar. Könglarnir eru 12–20&nbsp;sm langir, með þunnum köngulskeljum; fræin eru 5–6&nbsp;mm löng, með 20–25&nbsp;mm væng. Hún er frábrugðin *P. wallichiana* með miklu lengri, mjög hangandi nálum, og könglarnir nokkuð minni og rauðbrúnir, frekar en daufgulir, við þroska. Hún er einnig aðlöguð hlýrra og rakara loftslagi lægra til fjalla, með kröftugu sumarmonsún. Þrátt fyrir að þær séu skyldar og að minnsta kosti stundum vaxi á sömu stöðum, hafa hvorki blendingar eða millistig fundist af þeim.

## Tilvísanir

* 

## Viðbótarlesning
*Grierson, A. J. C., D. G. Long, and C. N. Page. "Notes relating to the flora of Bhutan:(III). Pinus bhutanica: a new 5-needle pine from Bhutan and India." Notes from the Royal Botanic Garden, Edinburgh 38.2 (1980): 297-310.
Pinus chiapensis

***Pinus chiapensis*** er furutegund sem var áður talin afbrigði af Sandfuru *([[Pinus strobus]])*, en er nú talin aðskilin tegund.

## Útbreiðsla
Hún er ættuð frá suður Mexíkó og Guatemala, þar sem hún finnst í 600 - 2200 m. hæð. Hún vex í Mið-Amerískum furu-eikarskóga búsvæði, þar á meðal í Sierra Madre de Chiapas.
 
*Pinus chiapensis* getur orðið .

## Tilvísanir

*Eguiluz T.1982. *Clima y Distribución del género pinus en México*. Distrito Federal. Mexico.
*Rzedowski J. 1983. *Vegetación de México*. Distrito Federal, Mexico.
*Dvorak, W. S., G. R. Hodge, E. A. Gutiérrez, L. F. Osorio, F. S. Malan and T. K. Stanger. 2000. *Conservation and Testing of Tropical and Subtropical Forest Species by the CAMCORE Cooperative*. College of Natural Resources, NCSU. Raleigh, NC, U.S.
Stan Lee

**Stan Lee** (fæddur undir nafninu **Stanley Martin Lieber**; 28. desember 1922 – 12. nóvember 2018) var bandarískur myndasöguhöfundur, ritstjóri og útgefandi. Hann var ritstjóri Marvel-myndasögufyrirtækisins og síðar útgáfustjóri og stjórnarformaður þess. Undir stjórn Stans Lee þróuðust Marvel-myndasögurnar úr því að vera lítil undirdeild stærra útgáfufyrirtækis til þess að verða margmiðlunarrisi með veruleg umsvif í bandaríska myndasöguiðnaðinum. 

Ásamt ýmsum samstarfsmönnum, sér í lagi Jack Kirby og Steve Ditko, tók Lee þátt í því að skapa fjölmargar frægar myndasöguhetjur, þar á meðal Köngulóarmanninn (enska: Spider-Man), Hulk og X-Mennina. Lee var frumkvöðull í raunsærri persónusköpun í ofurhetjugeiranum en hafði áður tíðkast og átti þátt í því að létta á ritskoðun á myndasögum fyrir börn og ungmenni í Bandaríkjunum með skrifum sínum.

Eftir að Lee settist í helgan stein var hann áfram nokkurs konar opinbert andlit Marvel-myndasagnanna og dundaði sér við ýmis sjálfstæð verkefni alveg fram á tíræðisaldur. Hefð myndaðist fyrir því að Stan Lee birtist í aukahlutverkum í kvikmyndum byggðum á Marvel-ofurhetjum eftir aldamótin. Lee var því tíð sjón á hvíta tjaldinu á efri árum og birtist í stuttum feluhlutverkum í fjölmörgum stórmyndum, þar á meðal öllum 20 myndunum í Marvel-kvikmyndaheimnum sem komu út fyrir dauða hans.

## Tilvísanir
Pinus rzedowskii

***Pinus rzedowskii***, er furutegund sem er einlend í Coalcoman héraði í vestur Michoacan, í suðvestur Mexíkó. Hún verður 15 til 30m há.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Gymnosperm Database