open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Drammen

**Drammen** er borg í Buskerud-fylki í Noregi. Íbúafjöldi var um 63.000 árið 2017 en um 150.000 bjuggu innan marka sveitarfélagsins. Í gegnum borgina rennur Drammenselva sem hefur verið lífæð hennar í gegnum tíðina. Borgin og áin eru stundum kölluð **Dröfn** á íslensku. 

Drammen er vinabær Stykkishólms.
## Saga
Hellaristur í Drammen eru taldar vera 6-7.000 ára gamlar. Þá var sjávarstaða hærri en hún er í dag, svo mannvistarleyfar voru nokkuð hátt í ásunum kringum borgina. Stærsta hellaristan sýnir elg og líffæri hans nokkuð vel.

Í raun byggðist Drammen þrjú aðskilin þorp; Bragernes, Strømsø og Tangen. Þessi þrjú sameiðustu þó árið 1811 sem Drammen eins og hún er í dag.

Þegar skógarhögg var sem mest í Buskerud rak timbrið niður Drammenselva niður að Drammensfirði, þar sem það var unnið, sagað og flutt til kaupandans. Í kringum Drammen var því mikil iðnaður í kringum sagirnar og pappírsframleiðslu.

Allt fram á 9. áratug síðustu aldar fór allt skolp óhreinsað í Drammenselva en nú hefur verið gerð breyting á, og er áin að breytast út skolp-æð með 300 m³/s í eina bestu laxveiðiá landsins.

## Náttúra
Drammen liggur í dal milli tveggja ása og rennur Drammenselva í botni hans. Norðan við dalinn er Bragernesåsen og sunnan hans er Konnerudåsen. Í báðum ásum eru skíðasvæði sem eru opin frá desember fram í apríl.

Í Drammen er auðvelt að komast út í skóg og liggja þar stígar um allar trissur. Þessir stígar nýtast vel hvort sem er sumar eða vetur, enda eru troðnar skíðaleiðir um báða ásanna.

## Stjórnmál
Borgarstjóri Drammen er Tore Opdal Hansen og situr hann fyrir Hægrimenn.

## Heimild

*
Sjáland

**Sjáland** (danska *Sjælland*) er stærsta eyja Danmerkur (að undanskildu Grænlandi), með meira en tvær milljónir íbúa sem flestir búa í höfuðborginni, Kaupmannahöfn og nágrannabyggðum. Sjáland er 7.031 km² að stærð.

Eyrarsund skilur milli Sjálands og Svíþjóðar austan megin en Eyrarsundsbrúin liggur þar yfir. Vestan megin skilur Stórabelti milli Sjálands og Fjóns, en Stórabeltisbrúin liggur þar yfir. Heiti eyjarinnar merkir ekki 'sjáfarland' eins og ætla mætti. Sjáland er einungis afbökun á Selund, og er helst giskað að það merki selaeyja.

Í núverandi héraðsskiptingu Danmerkur skiptist Sjáland milli Höfuðborgarsvæðis og Sjálandshéraðs.

## Tilurð Sjálands í Gylfaginningu
Í upphafskafla Gylfaginningar stendur:

## Bæir á Sjálandi
* Frederiksberg
* Helsingjaeyri (Helsingør)
* Hillerød
* Holbæk
* Hróarskelda (Roskilde)
* Kaupmannahöfn (København)
* Køge
* Næstved
* Præstø
* Slagelse
* Slangerup
* Sórey (Sorø)
* Vallensbæk
* Vordingborg

## Sjá einnig

* Mön
Richard Popkin

**Richard H. Popkin** (27. desember 1923 – 12. apríl 2005) var einn áhrifamesti heimspekisagnfræðingur á síðari hluta 20. aldar. Rit hans frá 1960, *The History of Scepticism from Erasmus to Descartes* upplýsti marga heimspekinga og hugmyndasagnfræðinga um áður óviðurkennd áhrif pyrrhonisma Sextosar Empeirikosar á vestræna heimspeki á 16. og 17. öld.

Richard Popkin fæddist á Manhattan. Foreldrar hans voru Louis og Zelda Popkin, sem ráku saman lítið almannatengslafyrirtæki. Eftir að hann hafði lokið B.A. gráðu hóf hann doktorsám við Columbia University og hlaut Ph.D. gráðu þaðan árið 1950. Hann kenndi við ýmsa bandaríska háskóla, m.a. University of Connecticut, University of Iowa, University of California San Diego, Washington University í St. Louis og University of California Los Angeles. Hann var einnig gistiprófessor við háskólann í  Tel Aviv. Hann var stofnandi International Archives of the History of Ideas. Hann var fyrsti ritstjóri *Journal of the History of Philosophy*.

Auk heimspekilegra rita hans vakti bók hans *The Second Oswald*, sem kom út árið 1966, eftirtekt, en það var meðal fyrstu bókanna sem dróu í efa kenninguna um að einungis hefði ein skytta átt aðild að morðinu á John F. Kennedy.

Popkin var veitt Nicholas Murray Butler orðan af Columbia University og hann var kosinn félagi í American Academy of Arts and Sciences.

Á efri árum bjó Popkin í Pacific Palisades í Kaliforníu ásamt konu sinni, Julie Greenstone (1924- ). Hann lést af völdum lungnaþembu í Los Angeles í apríl árið 2005. Ekkja Popkins er Julie Popkin, sem hann kvæntist árið 1944. Þau áttu saman þrjú börn. Dóttir hans, Margaret Popkin, lést í maí 2005.

## Helstu rit
* Popkin, R. *The History of Scepticism from Savonarola to Bayle* (Oxford: University Press, 2003). ISBN 0-19-510768-3
* Popkin, R. og Stroll, Avrum. *Philosophy Made Simple* (Made Simple, 1993). ISBN 0-385-42533-3
*  Popkin, R. *The Columbia History of Western Philosophy* (New York: Columbia University Press, 1999). ISBN 0-231-10128-7 

## Heimild
*
1429

Árið **1429** (**MCDXXIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Klaustrið og kirkjan á Munkaþverá brunnu og tveir munkar fórust.
* Jón Vilhjálmsson Craxton Hólabiskup kom til landsins.
* Jón biskup vígði Helgafellsklaustur að nýju en það hafði verið vanhelgað 1425. Hann vígði jafnframt Njál Bárðarson ábóta.
* Þorgils var vígður ábóti í Munkaþverárklaustri.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 30. apríl - Umsátrið um Orléans: Jóhanna af Örk kom til Orléans með varalið.
* 7. maí - Fall Tourelles, síðasta umsátursvirkis Englendinga við Orléans, Jóhanna af Örk varð hetja fyrir að leiða lokaáhlaupið þótt hún hefði særst.
* 8. maí - Englendingar fóru frá Orléans.
* 17. júlí - Karl 7. krýndur konungur Frakklands í Reims.
* 8. september - Jóhanna af Örk leiddi misheppnað áhlaup á París og særðist.
* Eyrarsundstollinum komið á. Í honum fólst að öll skip sem ekki tilheyrðu Kalmarsambandinu skyldu greiða toll þegar þau fóru um Eyrarsund. Til að fylgjast með skipaferðum var virkið Krókurinn reist á Helsingjaeyri.

;Fædd
* 23. mars - Margrét af Anjou, Englandsdrottning, kona Hinriks 6. (f. 1482). 

;Dáin
* Giovanni di Bicci de' Medici, stofnandi Medici-ættarveldisins (f. 1360).
Flokkur (flokkunarfræði)

**Flokkur** innan flokkunarfræði líffræðinnar er hugtak sem notað er til að lýsa hóp dýra sem öll tilheyra sömu fylkingu. Innan hvers flokks geta síðan verið mismunandi ættbálkar. Þannig er öll spendýr einn flokkur, og sömuleiðis allir fuglar einn flokkur og öll skriðdýr.

## Tengill
*Flokkunarkerfi - Kjarnaskógur.is
Dansk-norska ríkið

**Dansk-norska ríkið** var ríki á árunum 1536 til 1814. Kalmarsambandið leið undir lok við það að Svíþjóð gekk út úr því þannig að eftir urðu Danmörk og Noregur ásamt þeim löndum sem stóðu í konungssambandi við Noreg, sem á þeim tíma voru Ísland, Færeyjar og Grænland (að nafninu til). Þetta ríki var kallað Dansk-norska ríkið en stundum var talað um **Danska ríkið** eða **Danaveldi** því miðstöð stjórnsýslunnar var í Kaupmannahöfn, höfuðborg Danmerkur. Konungur þurfti eftir sem áður að leita samþykkis þings hvers lands um sig, fram að erfðahyllingunni, en í reynd var það einungis formsatriði.
1465

Árið **1465** (**MCDLXV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Brúðkaupið mikla á Möðruvöllum: Margrét Vigfúsdóttir gifti þrjár dætur sínar og Þorvarðar Loftssonar.
* Öll leyfi Englendinga til Íslandssiglinga voru felld úr gildi.

### Fædd

### Dáin
* 27. febrúar - Jón Stefánsson Krabbe, biskup í Skálholti.

## Erlendis
* 4. janúar - Jöns Bengtsson Oxenstierna erkibiskup vann sigur á Karl Knútsson Bonde í orrustu á ís við Stokkhólm.
* 30. janúar - Samið um frið milli biskupanna og Karls Knútssonar og hann sagði af sér sem ríkisstjóri Svíþjóðar. Ketill Karlsson tók við en dó sama ár.
* 13. júlí - Orrustan við Montlhéry: Her Loðvíks 11. Frakkakonungs beið næstum ósigur fyrir her Karls af Búrgund.
* Jöns Bengtsson Oxenstierna tók við sem ríkisstjóri Svíþjóðar.
* Enskir spilaframleiðendur fóru fram á opinbera vernd gegn innflutningi á spilum.

### Fædd

### Dáin
* 5. janúar - Karl hertogi af Orléans (f. 1394).
* 11. ágúst - Ketill Karlsson Vasa, ríkisstjóri Svíþjóðar (f. 1433).
1406

Árið **1406** (**MCDVI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Jón, norskur munkur, varð biskup í Skálholti.
* Oddur Þórðarson leppur varð lögmaður sunnan og austan.
* Hópur Íslendinga tók sér far með skipi frá Noregi til Íslands. Skipið hraktist til Grænlands og fólkið komst ekki þaðan fyrr en 1410.
* Björn Einarsson Jórsalafari og Solveig Þorsteinsdóttir kona hans héldu af stað í suðurgöngu.

### Fædd
* Margrét Vigfúsdóttir, húsfreyja á Möðruvöllum (d. 1486).
* Barna-Sveinbjörn Þórðarson, prestur í Múla í Aðaldal (d. um 1491).

### Dáin

## Erlendis
* 4. apríl - Jakob 1. varð konungur Skotlands að nafninu til.
* 26. október - Eiríkur af Pommern giftist Filippu af Englandi.
* 30. nóvember - Gregoríus XII (Angelo Correr) var kjörinn páfi.
* 25. desember - Jóhann 2. varð konungur Kastilíu..
* Flórens lagði Pisa undir sig.
* Bygging Forboðnu borgarinnar í Beijing hófst.

### Fædd

### Dáin
* 4. apríl - Róbert 3., konungur Skotlands (f. 1337).
* 6. nóvember - Innósentíus VII páfi (f. um 1336).
* Hinrik 3., konungur Kastilíu (f. 1379).
1402

Árið **1402** (**MCDII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Svarti dauði barst til Íslands með skipi sem kom til Hvalfjarðar frá Englandi. Sóttin geisaði í landinu til 1404 og er talin hafa lagt að velli þriðjung landsmanna.
* Pétur Nikulásson Hólabiskup fór úr landi og kom ekki aftur. Hann hélt þó embættinu til dauðadags 1410 eða 1411.
* 25. desember - Fólk kom saman á Grenjaðarstað og hét á Guð og Maríu mey „mót þeirri ógurlegu drepsótt sem þá fór vestur eftir landinu“, segir í Grímsstaðaannál.

### Fædd

### Dáin
* Þorsteinn Eyjólfsson, hirðstjóri og lögmaður á Urðum.
* Halldóra abbadís í Kirkjubæ og sex aðrar nunnur þar.
* Sveinbjörn Sveinsson ábóti á Þingeyrum. Aðeins einn munkur lifði eftir í klaustrinu.
* Ingibjörg Örnólfsdóttir abbadís í Reynistaðarklaustri.

## Erlendis
* 26. júní - Orrustan við Casalecchio: Hertoginn af Mílanó, Gian Galeazzo Visconti, sigraði her Bologna en dó skömmu síðar.
* 20. júlí - Orrustan við Ankara: Timur sigraði soldán Ottómana, Bajesíð I, og tók hann höndum.
* September - Lög sett í Englandi þar sem Wales-búum er bannað að setjast þar að, gegna embættum, bera vopn eða kvænast enskum konum.

### Fædd

### Dáin
* 1. ágúst - Játmundur af Langley, fyrsti hertogi af York.
* 3. september - Gian Galeazzo Visconti, fyrsti hertogi af Mílanó (f. 1351).
Jóhannes Páll 2.

**Jóhannes Páll 2.** (opinber útgáfa á latínu *Ioannes Paulus PP. II*) (18. maí 1920 – 2. apríl 2005)  var páfi kaþólsku kirkjunnar frá 16. október 1978 til dauðadags.

## Æviágrip
Jóhannes Páll fæddist undir nafninu **Karol Józef Wojtyła** í Póllandi. Sem ungur mannfræðinemandi tók hann þátt í andspyrnu gegn nasismanum á árum seinni heimsstyrjaldarinnar. Hann hóf guðfræðinám árið 1942. Hann varð prestur árið 1946 eftir nám í Róm og Frakklandi og hóf preststörf í Póllandi, sem þá var komið undir járnhæl kommúnismans, árið 1948. Hann varð yngsti biskup Póllands árið 1958. Wojtyła var á þessum tíma mjög gagnrýninn á efnishyggju og barðist fyrir byggingu nýrrar kirkju í Nowa Huta í Kraká.

Á síðara Vatíkanþinginu á sjöunda áratugnum vakti Wojtyła athygli kardínálans Giovanni Battista Montini, sem síðar varð Páll 6. páfi, með tungumálahæfni sinni og guðfræðiþekkingu. Wojtyła varð erkibiskup og síðan kardínáli árið 1968. Hann varði starfsmenn kirkjunnar gegn ofríki pólsku kommúnistastjórnarinnar og talaði fyrir mannréttindum í Póllandi. Þegar Jóhannes Páll 1. páfi lést eftir aðeins einn mánuð í embætti árið 1978 var Wojtyła kjörinn til að setjast á páfastól eftir meðmæli kardínálans König. Hann tók sér nafnið Jóhannes Páll 2. til að heiðra forvera sinn. Jóhannes Páll 2. var fyrsti páfinn frá árinu 1522 sem ekki var ítalskur.

Sem páfi gagnrýndi Jóhannes Páll 2. kommúnisma í orði og verki, sérstaklega í Póllandi, og ýtti undir fall austurblokkarinnar með stuðningi sínum við mannréttindi. Hann bætti samskipti kaþólsku kirkjunnar við gyðinga, rétttrúnaðarkirkjuna, ensku biskupakirkjuna og múslima. Hann átti frumkvæði að trúarþingi mismunandi trúarbragða í Assísi árið 1986, en þar komu saman um 194 trúarleiðtogar.

Páfatíð Jóhannesar Páls (26 ár, 5 mánuðir og 18 dagar) var sú næstlengsta í sögu kaþólsku kirkjunnar. Hann heimsótti 129 lönd á páfatíð sinni og rúmlega fimmhundruð milljónir manns komu til að sjá hann í miklum fjöldasamkomum á þessum tíma. Oft er litið á Jóhannes Pál 2. sem einn áhrifamesta trúar- og stjórnmálaleiðtoga 20. aldarinnar. Jóhannes Páll páfi II. lést í Róm á 85. aldursári eftir erfið veikindi, meðal annars hjarta- og nýrnabilun. 

Frans páfi lýsti Jóhannes Pál 2. dýrling kaþólsku kirkjunnar þann 27. apríl árið 2014. Jóhannes Páll var tekinn í helgra manna tölu á sama tíma og forveri hans, Jóhannes 23., og var þessu tekið sem tilraun til að sætta ólík sjónarmið þeirra þar sem Jóhannes Páll var talinn til íhaldssamari páfa í nútímasögu kirkjunnar en Jóhannes til hinna framfarasinnaðri.

## Tenglar
* 

## Tilvísanir
1403

Árið **1403** (**MCDIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Svarti dauði geisaði um allt land.
* Vermundur Örnólfsson var vígður ábóti í Helgafellsklaustri.
* Ásbjörn Vigfússon varð ábóti í Þingeyraklaustri.
* Guðrún Halldórsdóttir var vígð abbadís í Kirkjubæjarklaustri.

### Fædd

### Dáin
* Jón Guttormsson í Hvammi í Hvamssveit, fyrri maður Vatnsfjarðar-Kristínar.
* Þorsteinn Snorrason, ábóti í Helgafellsklaustri.
* Páll Magnússon kjarni, ábóti í Viðeyjarklaustri.
* Runólfur Magnússon, ábóti í Þykkvabæjarklaustri.
* Páll Þorvarðarson, sýslumaður á Eiðum, og Sesselja Þorsteinsdóttir kona hans.

## Erlendis
* 7. febrúar - Hinrik 4. Englandskonungur giftist Jóhönnu af Navarra.
* 12. mars - Benedikt XIII mótpáfi flúði frá Avignon til Aragon.
* 21. júlí - Orrustan við Shrewsbury. Hinrik 4. vann sigur á uppreisnarher undir stjórn Henry „Hotspur“ Percy.
* 11. nóvember - Danskur og sænskur floti sigldi til Gotlands til að ná eynni undan Þýsku riddurunum.
* Eiríkur af Pommern gerði Finnland að konungsléni, nema Viborg sem fékk kaupstaðarréttindi.

### Fædd
* 22. febrúar - Karl 7. Frakkakonungur (d. 1461).
* Skanderbeg, þjóðhetja Albana (d. 1468).

### Dáin
* 21. júlí - Sir Henry „Hotspur“ Percy, enskur uppreisnarforingi (f. 1364/1366).
1413

Árið **1413** (**MCDXIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Árni Ólafsson varð biskup í Skálholti og var um leið skipaður hirðstjóri.
* Vigfús Ívarsson lét af hirðstjórn eftir 24 ár í embætti.
* Snorri Torfason kom til landsins eftir að hafa verið tepptur árum saman á Grænlandi og í Noregi. Ekkert hafði spurst til hans frá 1406 og var kona hans gift öðrum manni.
* Englendingar hófu verslun á Háagranda í Hafnarfirði.

;Fædd

;Dáin
* Jón, biskup í Skálholti.

## Erlendis

* 21. mars - Hinrik 5. varð konungur Englands.
* St. Andrews-háskóli í Skotlandi, sem stofnaður var 1410, fékk leyfisbréf frá páfa fyrir starfsemi sinni. Hann er elsti háskóli Skotlands og þriðji elsti enskumælandi háskóli í heimi.

;Fædd
* 19. nóvember - Friðrik 2., kjörfursti af Brandenborg (d. 1337).

;Dáin
* 20. mars - Hinrik 4. Englandskonungur (f. 1367).
1423

Árið **1423** (**MCDXXIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 5. október - Guðmundur ríki Arason kvæntist Helgu Þorleifsdóttur, elstu dóttur Vatnsfjarðar-Kristínar.
* Englendingar rændu konungsgarðinn á Bessastöðum. Þeir fóru líka víða um norðanlands með ránum og gripdeildum og brenndu kirkjur í Grímsey og á Húsavík.

;Fædd

**Dáin** 
* Jón Tófason, biskup á Hólum.
* Ari Guðmundsson, sýslumaður á Reykhólum.

## Erlendis
* Helgiár í Róm.
* 27. apríl - Bæheimsku styrjaldirnar: Taborítar unnu úrslitasigur á Útrakistum í orrustunni við Horic.
* 31. júlí - Hundrað ára stríðið: Englendingar unnu sigur á Frökkum í orrustunni við Cravant

;Fædd
* 3. júlí - Loðvík 11. Frakkakonungur (d. 1483).

;Dáin
* 23. maí - Benedikt XIII mótpáfi (f. 1328).
* Richard Whittington, borgarstjóri Lundúna (f. 1358).
1407

Árið **1407** (**MCDVII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Galdrabrenna á Grænlandi: Kolgrímur nokkur brenndur fyrir að hafa legið með giftri konu, Steinunni dóttur Hrafns Bótólfssonar lögmanns. Hún var ein Íslendinganna sem sátu fastir á Grænlandi 1406-1410. Átti hann að hafa komist yfir hana með göldrum. Steinunn missti vitið og lést skömmu síðar.

### Fædd
* (líklega) - Sigurður Jónsson, príor í Möðruvallaklaustri.

### Dáin

## Erlendis
* 20. nóvember - Samið um vopnahlé milli Jóhanns hertoga af Búrgund og Loðvíks hertoga af Orléans.
* 24. nóvember - Loðvík af Orléans var myrtur á götu í Paris að undirlagi Jóhanns óttalausa. Hratt það af stað stríði á milli Orléans og Búrgundar.
* Karl af Valois varð hertogi af Orléans.
* Fyrsti bankinn í nútímalegum skilningi var stofnaður í Genúa á Ítalíu.

### Fædd

### Dáin
* 24. nóvember - Loðvík af Orléans, bróðir Karls 6. Frakkakonungs (f. 1372).
1424

Árið **1424** (**MCDXXIV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Harðindavetur, kallaður Kynjavetur.
* Mislingar og fleiri farsóttir gengu um landið.
* Miklar erjur voru milli Englendinga og fulltrúa Danakonungs og rændu Englendingar konungsgarðinn á Bessastöðum bæði 1423 og 1424.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 17. ágúst - Hundrað ára stríðið: Englendingar vinna sigur á stærri her Frakka í orrustunni við Verneuil.
* Eiríkur af Pommern, Danakonungur, hélt í pílagrímsferð til Landsins helga og setti Filippu drottningu til að stýra Norðurlöndum á meðan.

;Fædd
* 31. október - Vladislás III Póllandskonungur (d. 1444).
* Lúðvík 4., kjörfursti af Pfalz (d. 1449). 

;Dáin
1405

Árið **1405** (**MCDV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Vatnsfjarðar-Kristín Björnsdóttir giftist Þorleifi Árnasyni sýslumanni og var brúðkaupsveisla þeirra haldin í Viðey.
* Narfi Sveinsson lét af lögmannsembætti, sigldi utan með Vilchin Skálholtsbiskupi, Birni Jórsalafara og Solveigu konu hans. Narfi, Solveig og Björn fóru í suðurgöngu en Vilchin lést í Noregi síðar sama ár.
* Hrafn Guðmundsson varð lögmaður norðan og vestan (líklega).
* Bjarni Andrésson var vígður ábóti í Viðey.
* Jón Hallfreðarson varð ábóti í Þykkvabæjarklaustri.

**Fædd**

**Dáin**

## Erlendis
* Margrét drottning og Eiríkur af Pommern reyndu að styrkja efnahag ríkisins með myntbreytingu.
* Tsjeng He hélt af stað í sinn fyrsta könnunarleiðangur.
* Eiríkur af Pommern giftist ensku konungsdótturinni Filippu.
* Albrekt af Mecklenburg sagði formlega af sér sem konungur Svíþjóðar en hann hafði verið settur af 1389.
* Feneysk-franska skáldkonan Christine de Pizan skrifaði bókina *Le Livre de la Cité des Dames* (Bókina um kvennaborgina), sem talin er eit allra fyrsta femíníska bókmenntaverkið.

## Fædd
* 6. mars - Jóhann 2., konungur Kastilíu (d. 1454).
* 6. maí - Skanderbeg eða Georg Kastrioti, þjóðhetja Albana (d. 1468).
* 18. október - Píus III páfi (Enea Silvio Piccolomini) (d. 1464).

## Dáin
* Tímúr Lenk eða Timur-i lang, túrkmenskur herstjóri (f. 1336).
* Vilchin Hinriksson Skálholtsbiskup.
1434

Árið **1434** (**MCDXXXIV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 17. október - Ormur Loftsson hirðstjóri giftist Solveigu Þorleifsdóttur og Soffía Loftsdóttir systir hans giftist Árna Þorleifssyni bróður Solveigar.

### Fædd

### Dáin
* Árni Einarsson Dalskeggur, eyfirskur höfðingi.
* Þorgils, ábóti í Munkaþverárklaustri.

## Erlendis
* 30. maí - Bæheimsku styrjaldirnar: Orrustan við Lipan.
* Jan van Eyck málaði frægt málverk af Giovanni Arnolfini og brúði hans, Giovanna Cenami.

### Fædd
* Elinóra af Portúgal, keisaraynja, kona Friðriks 3. keisara (d. 1467).

### Dáin
* 11. júní - Vladislás 2. Pólverjakonungur.
* 12. nóvember - Loðvík 3., konungur Napólí (f. 1403).
1435

Árið **1435** (**MCDXXXV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 5. janúar - Jón Vilhjálmsson Craxton Hólabiskup var í Flórens og veitti Eugenius 4. páfi honum lausn frá biskupsstörfum á Hólum og lét hann fá Skálholt í staðinn, þar sem hafði verið biskupslaust. Þó bentir allt til þess að Gozewijn Comhaer hafi verið vígður Skálholtsbiskup sama ár. Hann fór til Íslands 1437.
* Jón Bloxwich varð biskup á Hólum. Hann kom aldrei til Íslands.
* Einar Ísleifsson var vígður ábóti í Munkaþverárklaustri.

### Fædd

### Dáin
* Þorsteinn Ólafsson, lögmaður norðan og vestan.

## Erlendis
* 8. júní - Dómkirkjan í Uppsölum var vígð.
* 15. og 17. júlí - Samið var um frið milli Danakonungs og greifanna í Holsetalandi og Hansakaupmanna í Vordingborg. 
* 21. september - Arras-sáttmálinn á milli Karls 7. Frakkakonungs og Filippusar góða Búrgundarhertoga undirritaður. Þar með lauk bandalagi Búrgundarmanna og Englendinga gegn Frakkakonungi.
* 14. október - Eiríkur af Pommern aftur tekinn til konungs í Svíþjóð en hann hafði verið settur af ári áður.

### Fædd
* 28. október - Andrea Della Robbia, ítalskur myndhöggvari (d. 1525).

### Dáin
* 24. september - Ísabella af Bæjaralandi, Frakklandsdrottning, kona Karls 6. (f. um 1370).
* Tsjeng He, kínverskur landkönnuður (f. 1371).
1427

Árið **1427** (**MCDXXVII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Guðmundur ríki Arason, sýslumaður á Reykhólum fór ránsferðir um Húnaþing.
* Jón Vilhjálmsson Craxton Hólabiskup kom til Íslands.
* Loftur Guttormsson varð hirðstjóri norðan og vestan, líklega með Þorsteini Ólafssyni.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 16. júní - Bæheimsku styrjaldirnar: Hússítar vinna lokasigur á krossförum úr fjórðu bæheimsku krossferðinni í orrustunni við Tachov.
* Portúgalinn Diogo de Silves fann Asóreyjar.
* Bremen rekin úr Hansasambandinu.
* Belgrad féll aftur í hendur Ottómana eftir að hafa verið höfuðborg sjálfstæðs ríkis Serba frá 1403.
* Eiríkur af Pommern Danakonungur lagði Eyrarsundstoll á öll skip sem fóru um Eyrarsund.
* Hansasambandið réðist á Kaupmannahöfn en dansk-sænskur floti hrakti lið þeirra á brott.

;Fædd
* 26. október - Sigmundur erkihertogi af Austurríki (d. 1496).
* 30. nóvember - Kasimír 4. Jagiellon, konungur Póllands (d. 1492).

;Dáin
* 17. apríl - Jóhann 4., hertogi af Brabant (f. 1403).
1438

Árið **1438** (**MCDXXXVIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Helgi Guðnason varð lögmaður norðan og vestan.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 1. janúar - Albert 2. af Habsborg varð konungur Ungverjalands.
* 18. mars - Albert 2. af Habsborg varð konungur Þýskalands.
* Eiríkur af Pommern missti Svíþjóð. Karl Knútsson Bonde varð ríkisstjóri.

;Fædd
* 1. desember - Pétur 2., hertogi af Bourbon (d. 1503).

;Dáin
1428

Árið **1428** (**MCDXXVIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

;Fædd

;Dáin
* Bjarni Andrésson ábóti í Viðey (vígður 1405).
## Erlendis

* Hansaskip rændu við strendur Noregs.
* Hansakaupmenn brenndu bæinn Landskrona á Skáni til að skaða verslun við Hollendinga.
* 12. október - Hundrað ára stríðið: Umsátrið um Orléans hófst.

;Fædd
* Diðrik Píning, þýskur landkönnuður (d. 1491).

;Dáin
1418

Árið **1418** (**MCDXVIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Árni Ólafsson Skálholtsbiskup, sem gegndi jafnframt biskupsembætti á Hólum því Jón Tófason, sem skipaður var 1411, kom ekki til landsins fyrr en 1419, reið á einum degi um veturinn á hjarni yfir Kjöl; var við óttusöng í Skálholti um morguninn en kom til Hóla fyrir aftansöng.
* Maður að nafni Ívent eða Avant Sasse fór um landið og safnaði peningum fyrir heilagan Antóníus.
* Veturinn 1417-1418 var kallaður Bónavetur vegna fjárbóna og álagna sem Árni biskup fylgdi fast eftir, meðal annars fyrir hönd Eiríks konungs af Pommern, sem átti í kosnaðarsömum hernaði.

### Fædd

### Dáin

## Erlendis
* 19. maí - Jóhann óttalausi, hertogi af Búrgund, hertók París.
* September - Englendingar hófu umsátur um Rouen.
* Kirkjuþinginu í Konstans lauk, en það hafði staðið frá 1414.
* Portúgalar hófu landnám á Madeiraeyjum.

### Fædd
* 6. janúar - Kristófer af Bæjaralandi, konungur Danmerkur, Noregs og Svíþjóðar.
* 12. desember - Albert 6., erkihertogi af Austurríki (d. 1463).
* Pétur 2., hertogi af Bretagne (d. 1457).
* Jóhann 2. konungur Kýpur (d. 1458).

### Dáin
* 2. júní - Katrín af Lancaster, Kastilíudrottning, kona Hinriks 3.
* 21. desember - Jóhann XXIII, fyrrverandi mótpáfi (f. um 1370).
* Nicolas Flamel, franskur skrifari og handritasali og oft talinn helsti gullgerðarmaður Evrópu á sinni tíð (f. 1330).
1409

Árið **1409** (**MCDIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 19. apríl - Skjal sem skrifað var þennan dag á biskupssetrinu í Görðum um giftingu íslenskra hjóna í Hvalseyjarkirkju haustið áður er síðasta ritaða heimild sem þekkt er frá tíma norrænna manna á Grænlandi.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 25. mars - Kirkjuþingið í Písa hófst.
* Júlí - Alexander V. mótpáfi varð páfi.
* 2. desember - Háskólinn í Leipzig var stofnaður.

;Fædd
* 28. febrúar - Elísabet af Bæheimi, drottning Ungverjalands, Bæheims og Þýskalands (d. 1439).
* Karl Knútsson Bonde, konungur Svíþjóðar (d. 1470) (kann að hafa verið fæddur 1408).

;Dáin
* 13. september - Ísabella af Valois, Englandsdrottning, síðari kona Ríkharðs 2., og síðar hertogaynja af Orléans (f. 1389).
Belgsegl

**Belgsegl** eða **spinnaker** er sérstök gerð af segli til að sigla undan vindi (lens). Belgsegl eru þríhyrnd, stór og belgmikil, yfirleitt úr léttum nælonefnum, og er beitt fyrir framan bátinn, hengt í siglutoppinn. Yfirleitt er notað léttur útleggjari út frá mastrinu að neðanverðu til að halda kulborðshorni belgseglsins úti og stilla það miðað við vindátt. Þau skiptast í samhverf og ósamhverf belgsegl (gennaker).
1426

Árið **1426** (**MCDXXVI** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 16. júní - Bæheimsku styrjaldirnar: Hússítar sigra krossfara úr fjórðu bæheimsku krossferðinni í orrustunni við Usti nad Labem.
* Um sumarið koma Hansakaupmenn og greifarnir í Holsetalandi saman og lýsa stríði á hendur Eiríki af Pommern og viðskiptabanni á öll Norðurlönd.

## Fædd
* Febrúar - Kristján I Danakonungur (d. 1481).

## Dáin
Stafangur

**Stafangur** (norska: *Stavanger*) er borg í Rogaland-fylki í suður-Noregi. Íbúar sveitarfélagsins voru 135 þúsund árið 2019 en yfir 230.000 á borgarsvæðinu, en borgin nær einnig yfir Sola, Randaberg og Sandnes.

Nágrannasveitarfélög eru Randaberg og Rennesøy í norðri, Sandnes í suðri og Sola í vestri.

## Orðsifjar
'Angur' merkir hér fjörður eða vík. 'Staf' er einfaldlega leitt af stafur og vísar líklega til að fjörðurinn er að mestu bugðulaus.
## Landafræði
Stafangur liggur á meginlandi Noregs en til borgarinnar heyra einnig eyjarnar í kring. Flatarmál sveitarfélagsins alls er 67,67 km² og er hæsti punkturinn Jåttånuten, 139 m yfir sjávarmáli.

## Atvinnulíf
Stafangur hefur verið kölluð „olíuhöfuðborg“ Noregs, því olíufyrirtækið Statoil hefur höfuðstöðvar sínar þar. Þar er líka stórt olíusafn og öll umferð út á olíuborpallana í Norðursjó fer um Sola-flugvöll fyrir utan Stafangur.

## Íþróttir
Viking Fotballklubb er knattspyrnulið borgarinnar.

## Vinabæir
Vinabæir Stafangurs eru eftirfarandi: 

*  Fjarðabyggð
*  Esbjerg (Danmörku)
*  Jyväskylä (Finnlandi)
*  Eskilstuna (Svíþjóð)
*  Aberdeen (Skotlandi)
*  Houston (Bandaríkjunum)
*  Estelí (Nicaragua)
*  Netanya (Ísrael)
*  Nablus (Palestínu)
*  Antsirabe (Madagaskar).

## Þekkt fólk frá Stafangri
* Morten Abel (1962), tónsmiður og tónlistarmaður
* Alexander Kielland (1849 - 1906), höfundur
* Kitty Kielland (1843 - 1914), listmálari
* Tore Renberg (1972 - ), höfundur
* Erik Thorstvedt (1962 - ), knattspyrnumaður .

## Tenglar
* Bæjarkort  Kort af Stavangri
1436

Árið **1436** (**MCDXXXVI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Vor - Jón Bloxwich Hólabiskup kom til Englands og fékk leyfi hjá Hinrik 6. til að senda ensku Íslandskaupmennina til þess að rannsaka biskupsdæmið og gefa skýrslu um ástand þess.
* Ásgeir Pétursson varð lögmaður sunnan og austan (líklega).
* 14. október - Margrét Vigfúsdóttir og Þorvarður Loftsson gengu í hjónaband.
* Desember - Jón Vilhjálmsson Craxton biskup var í skuldavanda í London og fékk leyfi Hinriks 6. til að senda skip til Íslands að sækja varning til lúkningar skuldum sínum.
* Eldgos í eða við Heklu samkvæmt *[[Biskupaannálar|Biskupaannálum]]*.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* Febrúar - Engelbrektsuppreisnin í Svíþjóð hófst.
* 25. mars - Dómkirkjan í Flórens vígð.
* Apríl - Hundrað ára stríðið: Frakkar náðu París aftur á sitt vald.
* 5. júlí - Bæheimsku styrjöldunum lauk og Sigmundur keisari var tekinn til konungs yfir Bæheimi.
* 1. september - Engelbrektsuppreisninni lauk og Eiríkur af Pommern var aftur viðurkenndur sem konungur Svíþjóðar.

;Fædd
* Johann Müller, þýskur stærðfræðingur, d. 1576.
* Ísabella af Bourbon, önnur kona Karls djarfa, síðar Búrgundarhertoga (d. 1465).

;Dáin
* 4. maí - Engelbrekt Engelbrektsson, sænsk frelsishetja.
Fredrikstad

**Fredrikstad** er borg í Austfold-fylki í Noregi. Stendur hún við ósa stærstu ár Noregs, Glommu. Íbúar borgarinnar voru um 82.000 2019 og eru nágrannasveitarfélögin Råde, Sarpsborg og Hvaler.

## Saga
Fredrikstad var stofnað árið 1567 og fékk nafn sitt árið 1569, þá í höfuðið á Friðriki II Danakonungi. Í raun var verið að endurreisa Sarpsborg, sem er 15&nbsp;km ofar, eftir að Svíar höfðu brennt hana til grunna í stríði Dansk-norska ríkisins og Svíþjóðar. 

Í Norðurlandaófriðnum mikla (1700 - 1721) var floti Dansk-norska ríkisins með heimahöfn í Fredrikstad.

## Atvinnulíf
Fredrikstad hefur alltaf verið mikil verslunarborg, vegna þess hve vel hún liggur til, ekki langt frá landamærum Svíþjóðar. Þar í borg voru stórar sögunarmyllur sem tóku við trjábolum sem flutu niður ánna.

## Íþróttir
* Fredrikstad FK, knattspyrna.

## Þekkt fólk frá Fredrikstad FK
* Egil «Drillo» Olsen, knattspyrnuþjálfari
* Roald Amundsen, pólfari
* Jørn Andersen, knattspyrnumaður og -þjálfari
* Leah Isadora Behn, dóttir krónprinsessu Märtha Lois og Ari Behn
* Laura Cathrine Bjølstad, móðir Edvards Munch
* Hilde Hagerup, rithöfundur
* Klaus Hagerup, rithöfundur
Stefán Snævarr

**Stefán Snævarr** (fæddur 1953 í Reykjavík á Íslandi) er íslenskur heimspekingur og prófessor í heimspeki við háskólann í Lillehammer í Noregi. Stefán fæst einkum við stjórnspeki og fagurfræði. Auk rita um heimspeki hefur Stefán gefið út skáldverk og ljóðabækur. Árið 2010 vann hann fyrstu verðlaun í alþjóðlegri ritgerðasamkeppni International Association for Aesthetics fyrir ritgerðina "Aesthetic Wisdom".

## Menntun
Stefán lauk meistaraprófi í heimspeki við háskólann í Osló árið 1986. Hann lauk doktorsprófi við háskólann í Bergen árið 1998. Árið 2003 varð hann prófessor í heimspeki við háskólann í Lillehammer.

## Helstu rit
### Um heimspeki
* 2011 *Kredda í kreppu. Frjálshyggjan og móteitrið við henni*
* 2010 *Metaphors, Narratives, Emotions. Their Interplay and Impact*
* 2008 *Kunstfilosofi. En kritisk innføring*
* 2004 *Ástarspekt. Greinar um heimspeki*
* 2003 *Fra Logos til Mytos: Metaforer, mening og erkjennelse*
* 1999 *Minerva and the Muses: The Place of Reason in Aesthetic Judgement* (Doktorsritgerð Stefáns).

### Ljóðabækur og skáldverk
* 2002 *Rómúlía hin eilífa: sýnisbók rómúlskra bókmennta* (skáldverk eða e.k. skáldsaga)
* 1997 *Ostraka*
* 1989 *Bragabar*
* 1988 *Stefánspostilla*
* 1987 *Hraðar en ljóðið*
* 1984 *Greifinn af Kaos*
* 1981 *Sjálfssalinn*
* 1975 *Limbórokk*

## Tenglar
* Blogg Stefáns á Eyjunni 
* Um kreppubók Stefáns Snævars, ritdómur Arnar Ólafssonar
Jón Ólafsson (heimspekingur)

**Jón Ólafsson** (fæddur 1964) er íslenskur heimspekingur.

## Menntun
Jón lauk B.A.-prófi frá Háskóla Íslands árið 1989. Að námi sínu loknu við Háskóla Íslands hlaut Jón styrk til náms við Moskvuháskóla og dvaldi eitt ár í Moskvu. Eftir tveggja ára starf á fréttastofum Ríkisútvarpsins, hélt Jón til Bandaríkjanna þar sem hann nam heimspeki við Columbia University. Hann hlaut doktorsgráðu frá Columbia árið 2000. Doktorsritgerð Jóns heitir *Conflict and Method: An Essay on Dewey* og fjallar um heimspeki bandaríska heimspekingsins Johns Dewey. Eftir að námi lauk var hann forstöðumaður Hugvísindastofnunar Háskóla Íslands um þriggja ára skeið, en gegnir nú stöðu prófessors og forseta félagsvísindadeildar við Háskólann á Bifröst.

## Helstu ritverk
* *Appelsínur frá Abkasíu. Vera Hertzsch, Halldór Laxness og hreinsanirnar miklu* (Reykjavík: Forlagið, 2012).
* *Kæru félagar: íslenskir sósíalistar og Sovétríkin 1920-1960* (Reykjavík: Mál og menning, 1999).
Erlendur Jónsson

**Erlendur Ping Hwa Sen Jónsson** (f. 1948) er íslenskur heimspekingur og prófessor í heimspeki við Háskóla Íslands. Hann lauk Ph.D. gráðu í heimspeki frá University of Cambridge á Englandi. Árið 1994 lauk Erlendur B.S. gráðu í tölvunarfræði frá Háskóla Íslands.

Erlendur var stundakennari við Háskóla Íslands 1978-1987. Hann varð dósent árið 1987 og prófessor árið 1996. Helstu rannsóknar- og kennslusvið Erlendar eru rökfræði og málspeki, þekkingarfræði og vísindaheimspeki.

Erlendur býr og starfar í Reykjavík. Hann er kvæntur Hönnu Maríu Siggeirsdóttur, lyfjafræðingi, og saman eiga þau tvo syni, Jón Helga og Guðberg Geir.

## Helstu ritverk
**Frumhugtök rökfræðinnar* (1984/1992)
**Vísindaheimspeki* (1985/1990)
**Aðferðir rökfræðinnar* (1994)
**Hvað eru vísindi?* (2008)
**Inngangur að rökfræði I* (2013)
Kristján Kristjánsson (f. 1959)

**Kristján Kristjánsson** (fæddur 1959) er íslenskur heimspekingur og prófessor í heimspeki við Háskólann í Birmingham.

Kristján lauk B.A. gráðu í heimspeki frá Háskóla Íslands árið 1983, M.Phil prófi í heimspeki við University of St. Andrews á Skotlandi árið 1988 og doktorsprófi við sama skóla árið 1990. Doktorsritgerð Kristjáns hét *Freedom as a Moral Concept*. 

Kristján er sonur Kristjáns frá Djúpalæk. 

## Helstu rit
*2024 ásamt Blaine J. Fowers, *Phronesis: Retrieving Practical Wisdom in Psychology, Philosophy, and Education* (Oxford: Oxford University Press).
*2022 *Friendship for Virtue* (Oxford: Oxford University Press).
*2020 *Flourishing as the Aim of Education: A Neo-Aristotelian View* (London: Routledge).
*2018 *Virtuous Emotions* (Oxford: Oxford University Press).
* 2016 (ritstj.) ásamt D. Carr og J. Arthur, *Varieties of Virtue Ethics* (London: Palgrave/Macmillan).
* 2015 *Aristotelian Character Education* (London: Routledge).
* 2013 *Virtues and Vices in Positive Psychology: A Philosophical Critique* (Cambridge: Cambridge University Press).
* 2010 *The Self and Its Emotions* (Cambridge: Cambridge University Press).
* 2007 *Aristotle, Emotions, and Education* (Aldershot: Ashgate Publishing).
* 2006 *Justice and Desert-Based Emotions* (Aldershot: Ashgate Publishing).
* 2003 (ritstj.) ásamt Loga Gunnarssyni, *Heimspekimessa: Ritgerðir handa Mikael M. Karlssyni prófessor sextugum* (Reykjavík: Háskólaútgáfan).
* 2002 *Justifying Emotions: Pride and Jealousy* (London: Routledge).
* 2002 *Mannkostir: Ritgerðir um heimspeki* (Reykjavík: Háskólaútgáfan).
* 1997 *Af tvennu illu: Ritgerðir um heimspeki* (Reykjavík: Mál og menning).
* 1996 *Social Freedom: The Responsibility View* (Cambridge: Cambridge University Press).
* 1992 *Þroskakostir: Ritgerðir um siðferði og menntun* (Reykjavík: Háskólaútgáfan).

## Heimildir
* 
*
Páll Skúlason

**Páll Skúlason** (f. 4. júní 1945 á Akureyri á Íslandi, l. 22. apríl 2015) var íslenskur heimspekingur og fyrrverandi rektor Háskóla Íslands.

Páll lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1965. Hann stundaði nám í heimspeki við kaþólska háskólann í Louvain í Belgíu og lauk þaðan B.A. gráðu árið 1967 og doktorsgráðu árið 1973. Doktorsritgerð Páls, sem hét *Du Cercle et du Sujet: problèmes de compréhension et de méthode dans la philosophie de Paul Ricoeur*, fjallaði um heimspeki franska heimspekingsins og túlkunarfræðingsins Pauls Ricœur.

Páll varð lektor í heimspeki við Háskóla Íslands árið 1971 og var skipaður prófessor árið 1975. Hann gegndi fjölmörgum trúnaðarstörfum við Háskóla Íslands. Páll var þrisvar sinnum deildarforseti Heimspekideildar (1977-1979, 1985-1987 og 1995-1997) og rektor Háskólans 1997-2005.

Páll var meðal stofnenda Norrænu heimspekistofnunarinnar og í stjórn hennar frá 1980. Hann var formaður Félags áhugamanna um heimspeki 1981-1986.

## Helstu rit
* 1975 *Hugsun og veruleiki*
* 1987 *Pælingar*
* 1989 *Pælingar II*
* 1990 *Siðfræði*
* 1991 *Sjö siðfræðilestrar*
* 1994 *Menning og sjálfstæði*
* 1995 *Í skjóli heimspekinnar*
* 1998 *Umhverfing*
* 1999 *Saga and Philosophy*
* 2001 *Le cercle du sujet dans la philosophie de Paul Ricoeur*
* 2005 *Hugleiðingar við Öskju - um samband manns og náttúru*

## Heimild
* 

## Tenglar
Sigrún Svavarsdóttir

**Sigrún Svavarsdóttir** (fædd 25. febrúar 1958) er íslenskur heimspekingur og dósent (e. associate professor) í heimspeki við Ohio State University.

Sigrún lauk B.A. gráðu í heimspeki frá University of Washington árið 1982 og Ph.D. gráðu frá University of Michigan árið 1993. Doktorsritgerð Sigrúnar hét *Thinking in Moral Terms*.

## Heimild
*
Arnór Hannibalsson

**Arnór Kjartan Hannibalsson** (24. mars 1934 – 28. desember 2012) var íslenskur heimspekingur og prófessor í heimspeki við Háskóla Íslands. Arnór lauk meistaraprófi í heimspeki frá háskólanum í Moskvu og doktorsprófi í heimspeki frá háskólanum í Edinborg á Skotlandi.

Arnór fékkst einkum við fagurfræði, söguspeki, þekkingarfræði og vísindaheimspeki.

Arnór var sonur Hannibals Valdimarssonar og konu hans, *Sólveigar Ólafsdóttur* og átti sex systkini, þ.á m. Ólaf Hannibalsson og Jón Baldvin Hannibalsson og tvo hálfbræður.

Þóra Arnórsdóttir fjölmiðlakona og frambjóðandi til embættis forseta Íslands árið 2012, er dóttir Arnórs.

## Helstu rit
* 1999 *Moskvulínan: Kommúnistaflokkur Íslands og Komintern, Halldór Laxness og Sovétríkin*
* 1987 *Söguspeki*
* 1987 *Fagurfræði*
* 1985 *Um rætur þekkingar*
* 1985 *Heimspeki félagsvísinda*
* 1979 *Siðfræði vísinda*
* 1978 *Rökfræðileg aðferðafræði*
Heimir Geirsson

**Heimir Geirsson** (fæddur 1954) er íslenskur heimspekingur og prófessor í heimspeki við ríkisháskólann í Iowa.

## Menntun
Heimir lauk námi frá Kennaraháskóla Íslands árið 1979. Hann lauk B.A.-prófi frá Háskóla Íslands árið 1981. Að námi loknu við Háskóla Íslands hélt Heimir til Bandaríkjanna. Hann lauk M.A.-prófi í heimspeki frá University of Nebraska og doktorsprófi frá sama skóla árið 1988. Doktorsritgerð Heimis hét *Names and Beliefs* og var unnin undir leiðsögn Albert Casullo.

## Helstu ritverk
### Bækur
* 2000 (ritstj.) ásamt Margaret Holmgren, *Ethical Theory: A Concise Anthology* (Broadview Press).
* 1998  ásamt Michael Losonsky, *Beginning Metaphysics: An Introductory Text with Readings* (Blackwell Publishers).
* 1996 (ritstj.) ásamt Michael Losonsky, *Readings in Language and Mind* (Blackwell Publishers).

### Greinar
* „Conceivability and Defeasible Modal Justification“ í *Philosophical Studies* (2005): 279-304.
* „Frege and Object Dependent Propositions“ í *Dialectica* 56 (2002): 299-314.
* „True Belief Reports and Sharing of Beliefs“ í *Journal of Philosophical Research* 23 (1998): 331-342.
* „Partial Propositions and Cognitive Content“ í *Journal of Philosophical Research* 21 (1996): 117-128.
* „Necessity, Apriority, and True Identity Statements“ í *Erkenntnis* 40 (1994): 227-242.

## Heimild
*
Logi Gunnarsson

**Logi Gunnarsson** (fæddur 1. nóvember 1963) er íslenskur heimspekingur og prófessor í heimspeki við Universität Potsdam í Þýskalandi. Logi fæst einkum við siðfræði, frumspeki og heimspeki Wittgensteins.

## Helstu rit
* 2003 (ritstj.) ásamt Kristjáni Kristjánssyni, *Heimspekimessa: ritgerðir handa Mikael M. Karlssyni prófessor sextugum* (Reykjavík: Háskólaútgáfan).
* 2000 *Wittgensteins Leiter: Betrachtungen zum Tractatus* (Berlin: Philo Verlag).
** Íslensk þýðing kom út hjá Háskólaútgáfunni 2005 undir titlinum *Stigi Wittgensteins*
* 2000 *Making Moral Sense: Beyond Habermas and Gauthier* (Cambridge: Cambridge University Press).  -  Doktorsritgerð Loga frá árinu 1997
Richard Rorty

**Richard McKay Rorty** (4. október 1931 í New York – 8. júní 2007) var bandarískur heimspekingur. Rorty kenndi heimspeki við Wellesley College, Princeton University og University of Virginia en síðast almenna bókmenntafræði við Stanford University.

Rorty var í upphafi rökgreiningarheimspekingur en komst síðar í kynni gagnhyggjuna, einkum í gegnum rit Johns Dewey, sem hafði veruleg áhrif á viðhorf hans. Hann varð auk þess fyrir áhrifum frá W.V.O. Quine og Wilfrid Sellars. Síðar varð Rorty æ meira fyrir áhrifum frá meginlandsheimspeki, t.d. höfundum á borð við Søren Kierkegaard, Martin Heidegger, Michel Foucault og Jacques Derrida.

## Helstu ritverk
* *Philosophy and Social Hope* (New York: Penguin, 2000).
* *Truth and Progress: Philosophical Papers III* (Cambridge: Cambridge University Press, 1998).
* *Achieving Our Country: Leftist Thought in Twentieth Century America* (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1998).
* *Essays on Heidegger and Others: Philosophical Papers II* (Cambridge: Cambridge University Press, 1991).
* *Objectivity, Relativism and Truth: Philosophical Papers I* (Cambridge: Cambridge University Press, 1991).
* *Contingency, Irony, Solidarity* (Cambridge: Cambridge University Press, 1989).
* *Consequences of Pragmatism* (Minneapolis: University of Minnesota Press, 1982).
* *Philosophy and the Mirror of Nature* (Princeton: Princeton University Press, 1979).

## Heimild
* 

## Tengt efni
* Gagnhyggja

## Tengill
*
1419

Árið **1419** (**MCDXIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 13. apríl - Á skírdag gerði mikið óveður með snjókomu. Hálfur þriðji tugur enskra skipa fórst við strendur Íslands.
* 1. júlí - Eiríkur af Pommern hylltur konungur á Alþingi en um leið notuðu þingmenn tækifærið til að kvarta yfir því að um langt skeið hefðu ekki komið sex skip af Noregi árlega eins og kveðið var á um í Gamla sáttmála.
* Árni Ólafsson Skálholtsbiskup fór úr landi og átti ekki afturkvæmt.
* Jón Tófason Hólabiskup kom til landsins með Hannesi Pálssyni og fleirum, átta árum eftir að hann var vígður biskup. Hafði þá verið biskupslaust á Hólum frá 1402.
* Arnfinnur Þorsteinsson var hirðstjóri, þó ekki nema í eitt ár.
* Arnfinnur hirðstjóri veitti tveimur erlendum kaupmönnum leyfi til að kaupa og selja í Vestmannaeyjum og um allt land hvað sem þeir vildu og hafa skip sitt til útróðra þar sem þeim sýndist.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 19. janúar - Hundrað ára stríðið: Rúðuborg gafst upp fyrir Hinriki 5..
* Portúgalar uppgötvuðu Madeiraeyjar.
* Háskólinn í Rostock stofnaður, elsti háskóli í Norður-Evrópu.

;Fædd

;Dáin
* 16. ágúst - Venseslás 4., konungur Bæheims (f. 1361).
* 10. september - Jóhann óttalausi, hertogi af Búrgund (myrtur) (f. 1371).
* 22. nóvember - Jóhannes XXIII mótpáfi.
1420

Árið **1420** (**MCDXX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 22. júní - Árni Helgason biskup skrifaði undir viðurkenningu um að skulda Eiríki konungi af Pommern 3000 enska nóbíla, sem var geysimikið fé. Hann gat aldrei greitt skuldina og dó líklega erlendis sama ár.
* Helgi Styrsson varð hirðstjóri sunnan og austan.
* Þorsteinn Ólafsson varð hirðstjóri norðan og vestan.
* Þorleifur Árnason sigldi til Noregs og lenti í átökum við enska sjóræningja.
* Englendingar eru sagðir hafa komið á þremur skipum á Skagafjörð, gengið þar á land og rænt og ruplað. 

### Fædd

### Dáin
* Vigfús Ívarsson hirðstjóri.

## Erlendis
* 21. maí - Troyes-sáttmálinn undirritaður þar sem Kark 6. Frakkakonungur lýsti Hinrik 5. Englandskonung réttmætan erfingja sinn og gerði þar með Karl son sinn, síðar Karl 7. Frakkakonung, arflausan.
* 25. maí - Hinrik sæfari varð stórmeistari Kristsreglunnar.
* Portúgalinn João Gonçalves Zarco uppgötvaði Madeira.
* Katrín af Valois giftist Hinrik 5. Englandskonungi.

### Fædd
* Tomás de Torquemada, fyrsti yfirmaður spænska rannsóknarréttarins (d. 1490).

### Dáin
1454

Árið **1454** (**MCDLIV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Brandur Jónsson varð lögmaður norðan og vestan.
* Í Gottskálksannál segir að 18 útilegumenn hafi verið teknir á Staðarfjöllum í Skagafirði og hengdir á Reynistað, allir nema einn.

;Fædd

**Dáin** 

## Erlendis

* 4. febrúar - Þrettán ára stríðið: Leyndarráð prússneska sambandsins sendi stórmeistara Þýsku riddaranna formlega tilkynningu um óhlýðni.
* 6. mars - Kasimír 4. Póllandskonungur hafnaði bandalagi við Þýsku riddarana.
* Hinrik Kaldajárn sagði af sér sem erkibiskup í Niðarósi eftir harðar deilur við Kristján 1. Danakonung og Marcellus Skálholtsbiskup.
* Fyrsta vestræna skjalið með dagsetningu var prentað í Mainz þetta ár í prentsmiðju Gutenbergs. Það var aflátsbréf.

;Fædd
* 9. mars - Amerigo Vespucci, ítalskur landkönnuður (d. 1512).
* Pinturicchio, ítalskur listmálari (d. 1513).

;Dáin
* 20. júlí - Jóhann 2., konungur Kastilíu (f. 1405).
1453

Árið **1453** (**MCDLIII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 2. apríl - Umsátrið um Konstantínópel hófst.
* 29. maí - Endalok Býsans þegar Konstantínópel féll fyrir her Mehmets 2. Tyrkjasoldáns.
* Þýskur gullsmiður, Johann Gutenberg, fann upp prentvél með lausum stöfum.
* 17. júlí - Hundrað ára stríðið: Frakkar, undir stjórn Jean Bureau, gjörsigruðu Englendinga undir stjórn John Talbot sem féll.
* 19. október - Hundrað ára stríðinu lauk þegar Frakkar náðu aftur Bordeaux. Englendingar héldu einungis Calais eftir í Frakklandi.

## Fædd

## Dáin
1463

Árið **1463** (**MCDLXIII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

## Fædd
* 24. febrúar - Giovanni Pico della Mirandola, ítalskur heimspekingur (d. 1494).

## Dáin
1471

Árið **1471** (**MCDLXXI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Krossreið síðari.
* Sveinn spaki Pétursson Skálholtsbiskup veitti Þorleifi Björnssyni hirðstjóra og Ingunni Helgadóttur konu hans aflausn vegna sjö barneigna.
* Fyrsta Hansaskipið kom til Hafnarfjarðar.

### Fædd

### Dáin
* Jón Pálsson Maríuskáld (f. um 1390).

## Erlendis

* 20. maí - Játvarður 4. varð konungur Englands eftir morðið á Hinriki 6.
* 25. ágúst - Sixtus IV kjörinn páfi.
* Kristján 1. Danakonungur beið ósigur fyrir her Svía í orrustunni við Brunkeberg. Þar féll Árni sonur Björns Þorleifssonar hirðstjóra og Ólafar ríku.
* Skotakonungur fékk Hjaltland og Orkneyjar frá Noregskonungi sem veð fyrir ógreiddum heimanmundi og lánum.
* Fyrsta þekkta skylmingahandbókin kom út á Spáni.

### Fædd
* 21. maí - Albrecht Dürer, þýskur listmálari (d. 1528).
* 7. október - Friðrik 1. Danakonungur (d. 1533).

### Dáin
* Maí - Hinrik 6. Englandskonungur myrtur í Tower of London (f. 1421).
* 26. júlí - Páll II páfi (f. 1418).
1462

Árið **1462** (**MCDLXII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Jón Stefánsson Krabbe varð biskup í Skálholti.
* Ólafur Rögnvaldsson biskup lét sex presta sverja að Drangey væri eign Hólakirkju.

;Fædd

;Dáin

## Erlendis
* 28. mars - Ívan mikli tók við af föður sínum Vasilíj 2. sem stórfursti af Moskvu.
* Portúgalar hófu landnám á Grænhöfðaeyjum.
* Fyrsta bókin sem prentuð var á Ítalíu,  *L'imitazione di Cristo*, kom út í Róm.

;Fædd
* 2. janúar -Piero di Cosimo, ítalskur málari (d. 1521).
* 27. júní - Loðvík 12., konungur Frakklands (d. 1515).

;Dáin
* 27. mars - Vasilíj 2., stórfursti af Moskvu (f. 1415).
1472

Árið **1472** (**MCDLXXII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Danakonungur sendir Diðrik Píning og Hans Pothorst í landkönnunarleiðangur til Grænlands.
* 20. febrúar - Skotakonungur fær Orkneyjar og Hjaltlandseyjar frá Norðmönnum í heimanmund með Margréti frá Danmörku þegar hún giftist Jakobi III Skotakonungi..

## Fædd
* Lucas Cranach eldri, þýskur listmálari (d. 1553).

## Dáin
1457

Árið **1457** (**MCDLVII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Björn Þorleifsson ríki varð hirðstjóri og riddari.

### Fædd

### Dáin
* Gottskálk Keniksson, Hólabiskup. 

## Erlendis

* Edókastali byggður þar sem nú er Tókýó.
* 24. febrúar - Karl Knútsson Bonde Svíakonungur flúði til Danzig eftir uppreisn Jöns Bengtsson Oxenstierna, erkibiskups.
* 9. maí - Karl Knútsson Bonde lánar Danzigborg háa fjárhæð gegn veði. Lánið var ekki endurgreitt fyrr en 1704, þegar Karl 12. krafðist greiðslu.
* 3. júlí - Kristján 1. var krýndur konungur Svíþjóðar í Uppsölum.
* 2. september - Skanderbeg, þjóðhetja Albana, vinnur sigur á 80.000 manna her Tyrkja her í orrustunni við Albulena.
* Fyrsta prentaða bókin sem unnt er að ársetja með vissu var gefin út í Mainz í Þýskalandi, þýsk þýðing á Davíðssálmum.
* Lög sett í Skotlandi sem bönnuðu iðkun golfíþróttar og knattspyrnu. Jakob 2. vildi fremur að þegnar hans stunduðu bogfimi og aðrar bardagaíþróttir.

### Fædd
* 28. janúar - Hinrik 7., konungur Englands (1509).
* 13. febrúar - María af Búrgund, kona Maximilians 1., keisara (d. 1482).
* Filippino Lippi, ítalskur listmálari (d. 1504).

### Dáin
* 23. nóvember - Ladislás Posthumus, konungur Bæheims og Ungverjalands (f. 1440).
1458

Árið **1458** (**MCDLVIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* 12. júní - Ólafur Rögnvaldsson prestur á Breiðabólstað í Vesturhópi valinn Hólabiskup á prestastefnu á Víðivöllum í Skagafirði.

### Fædd

### Dáin
* Vatnsfjarðar-Kristín Björnsdóttir (f. um 1374).
* Jón Þorkelsson ábóti í Helgafellsklaustri dó í páfagarði.

## Erlendis

* 24. janúar - Matthías 1. varð konungur Ungverjalands.
* 19. ágúst - Enea Silvio Piccolomini varð Píus II páfi.
* Magdalen College við Oxford-háskóla stofnað.
* Lög sett í Feneyjum sem bönnuðu karlmönnum að klæðast kvenbúningum á kjötkveðjuhátíðinni og smygla sér þannig inn í nunnuklaustrin.

### Fædd
* 3. október - Heilagur Kasimír, prins af Póllandi og hertogi af Litáen (d. 1484).

### Dáin
* 27. júní - Alfons 5. konungur af Aragóníu (f. 1396).
* 6. ágúst - Kalixtus III páfi (f. 1378).
* 26. desember - Arthúr 3., hertogi af Bretagne (f. 1393).
1468

Árið **1468** (**MCDLXVIII** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Hansakaupmenn hefja verslun á Íslandi.

## Fædd

## Dáin