Bielefeld

**Bielefeld** er stórborg í þýska sambandslandinu Norðurrín-Vestfalíu og er með 333 þúsund íbúa (2018). Hún er háskólaborg og þar er matvælafyrirtækið Dr. Oetker með aðalstöðvar.

## Lega
Bielefeld er í fjalllendinu Teutoburger Wald í norðausturhluta sambandslandsins, fyrir norðaustan Ruhr-héraðið. Næstu borgir eru Paderborn til suðurs (30 km), Osnabrück til norðvesturs (30 km), Münster til vesturs (30 km) og Hannover til norðausturs (60 km).

## Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Bielefeld er rautt borgarhlið á gulum grunni en rauð-hvítur skjöldur er í hliðinu. Þetta skjaldarmerki hefur verið til í borginni síðan 1263. Á 19. öld var tveimur ljónum bætt við en þeim var aftur sleppt 1973.

## Orðsifjar
Erfitt er að gera grein fyrir fyrri hluta nafnsins. Tilgátur eru tvær. Að *Biele-* sé dregið af *bil* eða *bihel* og merkir *öxi* (Beil) og vísar þá til þess að landið liggi eins og öxi. Eða þá að það sé nefnt eftir hæð sem heitir Bilstein eða Beilstein. *-feld* merkir *völlur*. 

## Söguágrip

* 1214 kemur Bielefeld fyrst við skjöl og er þá kominn myndarlegur bær. 
* 1293 var virkið Sparrenburg reist og myndaðist þá nýr bær, Neustadt, þar sem byggingarmenn bjuggu. 
* 1520 sameinuðust þessir bæir undir heitinu Bielefeld.
* 1553 urðu siðaskiptin í borginni.
* 1609 komst borgin í einu Brandenborgar, sem 1618 varð að Prússlandi.
* 1612 varð jarðskjálfti í borginni sem olli töluverðum skemmdum.
* Í 30 ára stríðinu snemma á 17. öld settist spænskur her um borgina, en fékk ekki unnið hana.
* 1847 fékk borgin járnbrautartengingu í línunni Köln-Minden. Upp úr því varð borgin mesta vefnaðarborg Þýskalands.
* 1940-44 varð borgin fyrir loftárásum bandamanna, sérstaklega 1944. Þá eyðilagðist nær öll miðborgin.
* 1945 hertóku Bandaríkjamenn borgina bardagalaust. Hún var á hernámssvæði Breta.
* 1969 var háskólinn Universität Bielefeld stofnaður.
* Eitt stærsta fyrirtæki borgarinnar í dag er matvæla- og fjölskyldufyrirtækið Dr. Oetker.

## Íþróttir
Í Bielefeld eru haldin ein mestu sóttu innanhúsknattspyrnumót Evrópu í kvennaboltanum. Einnig eru þar haldin innanhúsmót fyrir unglinga, þar sem jafnvel landslið mæta. Helsta knattspyrnufélag borgarinnar er Arminia Bielefeld, sem leikur ýmist í 1. eða 2. deild Bundesliga. Félagið hefur ekki unnið stóran bikar.

Bielefeld er einn af föstu áningarstöðum í hjólreiðakeppninni **Deutschland Tour**. Hún hefur einu sinni verið upphafspunktur keppninnar og tíu sinnum lokatakmark keppninnar.

Run & Roll Day er heiti á hlaupa- og hjólaskautakeppni sem fram fer á hraðbrautinni í borginni, sem að sjálfsögðu er lokuð allri bílaumferð á meðan.

## Byggingar og kennileiti

* Gamla ráðhúsið er ein fegursta bygging borgarinnar. Elsti hlutinn er sennilega frá 13. öld, en 1538-60 var það stækkað töluvert, þannig að stórir hlutar gamla ráðhússins eru innbyggðir í því nýja. 1820-21 var framhliðin endurnýjuð í klassískum stíl. Húsið skemmdist töluvert í loftárásum 1944 og brann alveg niður. Viðgerðir hófust ekki fyrr en 1949 og var það endurreist að öllu leyti eins og þar var fyrir stríð.
* Sparrenburg er gamalt virki utan við gamla bæinn og stendur uppi á 180 metra hárri hæð. Hún var reist fyrir 1250 af greifanum í Ravensberg og þjónaði sem aðsetur greifanna og sem virki til að gæta veganna til og frá borginni. Hún hýsti keisarann Karl IV sem var í heimsókn 1377. Árið 1623 tóku Spánverjar virkið í 30 ára stríðinu en misstu það aftur er herir frá Svíþjóð og Hessen sátu um það í heilt ár. Í lok 17. aldar var virkinu breytt í fangelsi og stórir hlutar þess rifnir niður, þar á meðal turninn. Hann var svo endurreistur 1842-43. Í loftárásum seinna stríðsins eyðilagðist virkið nær alveg, aðeins turninn stóð eftir. Viðgerðum lauk ekki fyrr en 1987. Turninn er í dag einkennistákn borgarinnar. Í virkinu er árlega haldin leiksýning þar sem lífið á miðöldum er leikið eftir.

## Tilvísanir


## Heimildir
*