open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Richard Bach

## Ritverk
* *Stranger to the Ground*. Dell reprint 1990, Fyrsta útgáfa 1963. .
* *Biplane*.  Dell Reprint 1990, Fyrsta útgáfa 1966. .
* *Nothing by Chance*. Dell Reprint 1990,  Fyrsta útgáfa 1969. .
* *Jonathan Livingston Seagull* (1970) Macmillan, . Á íslensku Jónatan Livingstone Máfur
* *A Gift of Wings*. Dell Reissue 1989,  Fyrsta útgáfa 1974. .
* *There's No Such Place As Far Away*. Delta 1998,  Fyrsta útgáfa 1976. .
* *Illusions: The Adventures of a Reluctant Messiah*. 1977. .
* *The Bridge Across Forever: A Love Story*. Dell Reissue 1989.  Fyrsta útgáfa 1984. .
* **. Dell Reissue 1989,   Fyrsta útgáfa 1988. .
* *Running from Safety*. Delta 1995. .
* *Out of My Mind*. Delta 2000. .
* *The Ferret Chronicles* (Fimm smásögur):
** *Air Ferrets Aloft*. Scribner 2002. .
** *Rescue Ferrets at Sea*. Scribner 2002. .
** *Writer Ferrets: Chasing the Muse*. Scribner 2002,. .
** *Rancher Ferrets on the Range*. Scribner 2003. .
** *The Last War: Detective Ferrets and the Case of the Golden Deed*. Scribner 2003. .
* *Curious Lives: Adventures from the Ferret Chronicles*. Hampton Roads Publishing Company 2005. .
:The book *Curious Lives* is in fact the above five *Ferret Chronicles* books collected in one volume, the only changes being changes to the titles of each of the five.
* *Flying: The Aviation Trilogy*. Scribner 2003, , Safnútgáfa með sögunum
** *Stranger to the Ground*
** *Biplane*
** *Nothing by Chance*
* *Messiah's Handbook: Reminders for the Advanced Soul*. 2004. .
* *Hypnotizing Maria*. Hampton Roads Publishing Company 2009, .
* *Thank Your Wicked Parents: Blessings from a Difficult Childhood*. Rainbow Ridge 2012, .
* *Travels with Puff: A Gentle Game of Life and Death*. NiceTiger 2013. .
* *Illusions II: The Adventures of a Reluctant Student*. Diamond Inspiration(Kindle single e-book) 2014.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Richard Bach official web site 
* Richard Bach interview at Amazon.com 
* Archived interview in the College Crier
Édouard Philippe

**Édouard Charles Philippe** (f. 28. nóvember 1970) er franskur stjórnmálamaður. Hann er fyrrverandi forsætisráðherra Frakklands, í embætti frá 15. maí 2017 til 3. júlí 2020.

Philippe er gamall nemandi úr Stjórnmálafræðiháskóla Parísar (*[[Institut d'études politiques de Paris]]*) og Þjóðlega stjórnarháskólanum (*École nationale d'administration*). Á tíunda áratugnum var hann meðlimur í franska Sósíalistaflokknum en hann sneri sér nokkuð til hægri á síðari árum. 

Árið 2002 tók Philippe þátt í stofnun miðhægriflokksins Sambands um þjóðarhreyfingu (UMP) að áeggjan Alain Juppé fyrrverandi forsætisráðherra. Hann var starfaði í umhverfis- og orkumálaráðuneyti undir stjórn Juppé frá maí árið 2007 en hætti þegar Juppé tapaði endurkjöri í þingkosningum í júní sama ár.

Philippe sneri sér að héraðsstjórnmálum og var kjörinn borgarstjóri Le Havre árið 2010. Hann varð síðan þingfulltrúi borgarkjördæmisins árið 2012.

Philippe studdi Alain Juppé í forkjöri hægriflokkanna fyrir frönsku forsetakosningarnar árið 2016. Eftir að Juppé beið ósigur fyrir François Fillon í forkosningunum studdi Philippe Fillon en dró stuðning sinn til baka eftir að Fillon var ásakaður um að hafa misnotað almannafé til að hygla eigin fjölskyldu. Eftir að Emmanuel Macron vann kosningarnar árið 2017 útnefndi hann Philippe forsætisráðherra sinn og bauð honum að mynda ríkisstjórn.

Philippe sagði af sér ásamt ríkisstjórn sinni þann 3. júlí árið 2020. Macron hafði þá tapað umtalsverðu fylgi í skoðanakönnunum og hafði því lýst yfir vilja til að breyta stefnu á síðustu tveimur árum kjörtímabils síns. Jean Castex var skipaður nýr forsætisráðherra sama dag.

## Heimild
* 

## Tilvísanir
Óslóarfjörður

**Óslóarfjörður** (norska: *Oslofjorden*) er fjörður í suðaustur-Noregi. Hann skiptist í innri- og ytri-Óslóarfjörð. Borgin Ósló er við botn þess innri. Inn úr ytri firðinum eru einnig firðirnir Drammenfjörður og Holmestrandfjörður. Syðri mörk Óslófjarðar eru talin vera frá skerjunum Torbjørnskjær og Færder. Á árunum 1624-1925 var nafnið á firðinum Kristjaníufjörður (norska: *Kristianiafjorden*). Í norrænu var nafnið á firðinum *Fold*.

Eyjar nálægt Ósló eru vinsælir útivistarstaðir: Hovedøya, Lindøya, Nakholmen, Bleikøya, Gressholmen og Langøyene. Þá er vanalega farið frá Aker Brygge. Glomma, lengsta fljót landsins, tæmist í fjörðinn. 

Hlýjasta loftslag Noregs er við fjörðinn og er ársmeðalhitinn 7,5 gráður.

## Heimild
D-vítamín

**D-vítamín** er hópur fituleysanlegra vítamína sem þjóna aðallega þeim tilgangi að auka upptöku kalks, magnesíum og fosfats í líkamanum. Þau eru sérstaklega mikilvæg fyrir beinvöxt.

Mikilvægasta gerð D-vítamíns er D-3 (fræðiheiti: cholocalciferol) og D-2 (fræðiheiti: ergocalciferol). Vítamínið berst með blóði til lifrar þar sem það breytist í kalsifedíól og ennfremur í kalsitríól sem er virka formið af vítamíninu og er í raun eins og hormón. Það berst til marklíffæra; þarma, nýru og beina.

Fáar fæðutegundir innihalda D-vítamín: Aðallega fiskiolíur, ákveðnar fiskitegundir, eggjarauða, lifur og sveppir.  D-vítamíni er bætt í ýmsa fæðu; morgunkorn og mjólkurvörur. Unnt er að mynda D-3 úr sólarljósi undir húðinni. Af þessari ástæðu er stundum litið á D-vítamín sem hormón frekar en vítamín sem þarf að taka í gegnum fæðu. Íbúar á norðlægum slóðum þar sem dagsljós er af skornum skammti hluta árs er ráðlagt að taka vítamínið aukalega. 

Beinkröm er sjúkdómur sem verður fyrir tilstilli D-vítamín skorts. Beinin verða þá lin og aflöguð. D-vítamín eitrun er sjaldgæf og tengist hún þá ofneyslu fæðubótarefna sem innihalda vítamínin.

## Heimild

## Tenglar
*Vísindavefur - Í hvaða fæðutegundum er D-vítamín?
*Landlæknir - Upplýsingar um D-vítamín
Bonaparte-ætt

**Bonaparte-ættin** eða **franska keisaraættin** (*la famille Bonaparte* eða *maison impériale de France*) er konungsætt sem stofnuð var af Napóleon Bónaparte Frakkakeisara árið 1804. Fjölskyldan kom frá Korsíku og var hluti af lágaðalsstéttinni í stjórnskipan franska konungdæmisins fyrir frönsku byltinguna. Fjölskyldan var gerð að valdaætt frönsku keisaratignarinnar eftir krýningu Napóleons þann 18. maí 1804.

Þrír meðlimir ættarinnar hafa ríkt yfir Frakklandi sem keisarar:
* Stofnandi ættarinnar, Napóleon 1., frá 1804 til 1814 og árið 1815.
* Að nafninu til ríkti sonur hans, Napóleon 2., í nokkra daga árið 1815.
* Bróðursonur hans, Napóleon 3., ríkti frá 1852 til 1870 (eftir að hafa þar áður verið fyrsti forseti Frakklands frá 1848 til 1852).

Bonaparte-ættin ríkti einnig yfir ýmsum öðrum Evrópuríkjum eftir hina ýmsu hernaðarsigra Napóleons á tíma fyrra franska keisaraveldisins. Aðrir einvaldar ættarinnar voru:
* Joseph Bonaparte, konungur Napólí frá 1806 til 1808 og Spánar frá 1808 til 1813.
* Louis Bonaparte, konungur Hollands frá 1806 til 1810.
* Élisa Bonaparte, prinsessa af Lucca og Piombino frá 1805 til 1814 og af Toskana frá 1809 til 1814.
* Jérôme Bonaparte, konungur Vestfalíu frá 1807 til 1813.

Núverandi meðlimir Bonaparte-ættar sem gera tilkall til frönsku keisarakrúnunnar rekja ættir til Jérôme Bonaparte, yngri bróður Napóleons, þar sem hvorki Napóleon né síðari Bonaparte-keisarinn, Napóleon III, eiga skilgetna afkomendur á lífi. Stuðningsmenn ættarinnar eru kallaðir bonapartistar.

## Tilvísanir
Mansjúríubjörk

**Mansjúríubjörk** (fræðiheiti: *Betula platyphylla*) er birkitegund sem er náskyld hengibjörk og er jafnvel talin ein undirtegund hennar. Hún finnst í tempruðum til kaldtempruðum svæðum í Asíu: Japan, Kína, Kórea, og Síbería. Hún getur orðið 20 til 30 metra há.

## Undirtegundir

Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir samkvæmt *Catalogue of Life* (2014):

* *B. p. kamtschatica*
* *B. p. mandshurica*
* *B. p. minutifolia*
* *B. p. platyphylla*


White birch housei-pref china096251.jpg
Betula platyphylla var. japonica 01.jpg


## Tilvísanir
Flosbirki

***Betula raddeana*** er birkitegund sem finnst einvörðungu í Kákasusfjöllum (Georgíu, Rússlandi, Armeníu og Azerbajan). Henni er ógnað af tapi á búsvæðum.

## Tilvísanir

* Firsov, G.A. 1998.  ''Betula raddeana''.
*2006 IUCN Red List of Threatened Species.
Reykjavíkurganga

**Reykjavíkurganga** eða **Reykjavíkurgangan 1967 gegn herstöðvum, fasisma og erlendri ásælni** var mótmælaganga gegn hersetunni sem haldin var sunnudaginn 4. júní árið 1967. Aðgerðirnar voru í nafni *Framkvæmdanefndar Reykjavíkurgöngunnar*, en aðstandendur voru flestir meðlimir í Samtökum hernámsandstæðinga.

## Aðdragandi og skipulag

Samtök hernámsandstæðinga voru afar öflug á fyrri hluta sjötta áratugarins og stóðu fyrir fjórum Keflavíkurgöngum á árunum 1960 til 1965. Eftir það tók nokkuð að dofna yfir starfseminni og var ekki efnt til neinnar stórrar göngu sumarið 1966. Útlit var fyrir að sagan endurtæki sig árið eftir, m.a. vegna Alþingiskosninganna 1967, en samtökin höfðu sig einatt minna í frammi á kosningaárum.

Kosningarnar fóru fram laugardaginn 11. júní og ákvað hópur fólks úr Æskulýðsfylkingunni og félögum úr Samtökum hernámsandstæðinga að efna til göngu í höfuðborginni viku fyrir þær, til að koma hermálinu betur á dagskrá. Á annað hundrað manns skráðu sig sem stuðningsfólk göngunnar og voru nöfn þeirra birt í fréttatilkynningum til dagblaða. Í yfirskrift og auglýsingum fyrir gönguna var meiri áhersla lögð á alþjóðlega baráttu en tíðkast hafði í Keflavíkurgöngnum. Þannig var tekið fram að gangan beindist gegn árásar- og yfirgangsstefnu Bandaríkjanna jafnt á Íslandi sem í Víetnam og stuðningi þeirra við fasistaöfl á Grikklandi og í Portúgal.

Gangan hófst við mót Suðurlandsbrautar og Langholtsvegs með stuttu ávarpi Þórodds Guðmundssonar frá Sandi og var gengið um Laugararneshverfi, uns staðnæmst var við Menntaskólann við Hamrahlíð. Þar var efnt til fundar um málefni Grikklands og hélt Sigurður A. Magnússon erindi. Þessu næst var gengið um Norðurmýri, Þingholt og Vesturbæ, áður en slegið var upp fundi við Skothúsveg þar sem Vilborg Dagbjartsdóttir hélt ræðu um Víetnam. Efst á Skólavörðuholti var svo haldinn útifundur þar sem Jóhannes úr Kötlum var ræðumaður. Í fundarlok var samþykkt ályktun þar sem landsmenn voru hvattir til að kjósa einungis þá frambjóðendur sem hefðu hreinan skjöld í herstöðvarmálinu og væri treystandi til að berjast fyrir sjálfstæðri utanríkisstefnu.
Utanríkismál

**Utanríkismál** er stefna tiltekins ríkis á alþjóðlegum vettvangi. Þau snúast fyrst og fremst um að verja hagsmuni viðkomandi ríkis í samskiptum við önnur ríki. Nú á dögum eru mörg alþjóðleg samtök sem leika hlutverki í samskiptum ríkja, svo sem Sameinuðu þjóðirnar, Efnahags- og framfarastofnunin og Evrópusambandið. Í flestum löndum sér utanríkisráðuneyti um að móta og fylgja eftir utanríkisstefnu. Utanríkisstefna tiltekins ríkis getur haft veruleg og varandi áhrif á önnur ríki. 

## Tengt efni
* Alþjóðleg samskipti
* Utanríkisráðuneyti Íslands
Þöll (tré)

**Þöll** (eða **tsuga**, úr japönsku 栂  eða ツガ , sem er nafn *[[Tsuga sieboldii]]*) er ættkvísl  barrtrjáa. Almennt heiti þallar á ensku er *hemlock* er dregið af líkindum með lykt af krömdum blöðum þess við lykt hinar óskyldu jurtar *[[Conium maculatum]]* eða gulrætur. Tekið skal fram að tegundir *Tsuga* eru ekki eitraðar.

Tvær tegundirnar eru lítið eitt ræktaðar á Íslandi: marþöll og fjallaþöll. Átta til tíu tegundir eru taldar til ættkvíslarinnar (eftir höfundum), með fjórar tegundir í Norður-Ameríku og fjórar til sex í Austur-Asíu.

## Vistfræði
Allar tegundirnar eru vel aðlagaðar (og takmarkaðar af) tiltölulega röku og svölu loftslagi með mikilli úrkomu, svölum sumrum og góðu aðgengi að vatni; þær eru einnig aðlagaðar að miklum eða mjög miklum snjó og þola klakamyndun (á greinum) betur en flest önnur tré.  Þallir þola betur mikinn skugga en flestar aðrar tegundir, hinsvegar eru þau mjög viðkvæm fyrir þurrki.
## Nytjar

Viður þalla er mikilvægur í timburiðnaði, sérstaklega í viðarmassa. Margar tegundir eru notaðar í garða. Börkurinn er einnig notaður til sútunar á leðri. Barr þalla er stundum notað til í te og ilmvötn.

## Tegundir
Viðurkenndar tegundir:
# *[[Tsuga canadensis]]*&nbsp;  Skógarþöll – Austur-Kanada, austurhluti Bandaríkjanna
# *[[Tsuga caroliniana]]*&nbsp; Fagurþöll – Suður-Appalasíufjöll
# *[[Tsuga chinensis]]*&nbsp;  Kínaþöll – megnið af Kína ásamt Tíbet og Tævan
# *[[Tsuga diversifolia]]*&nbsp; Skuggaþöll - Norður-Japan (Honshu, Kyushu)
# *[[Tsuga dumosa]]*&nbsp;  – Himalaja, Tíbet, Yunnan, Sichuan
# *[[Tsuga forrestii]]*&nbsp;  – Sichuan, Yunnan, Guizhou
# *[[Tsuga heterophylla]]*&nbsp; Marþöll – Vestur-Kanada, norðvesturhluti Bandaríkjanna
# *Tsuga × jeffreyi*  – Breska Kólumbía, Washington
# *[[Tsuga mertensiana]]*&nbsp; Fjallaþöll – Alaska, Breska Kólumbía, vesturhluti Bandaríkjanna
# *[[Tsuga sieboldii]]*&nbsp;  – Japan
# *[[Tsuga ulleungensis]]*&nbsp;  – Ulleungdo-eyja, Kóreu

### Áður meðtaldar
Fluttar í aðrar ættkvíslir: *[[Cathaya]], [[Keteleeria]], [[Nothotsuga]], [[Picea]], [[Pseudotsuga]] og [[Taxus]]* 

# *T. ajanensis – [[Picea jezoensis]]*
# *T. argyrophylla – [[Cathaya argyrophylla]]* 
# *T. balfouriana – [[Picea likiangensis]] var. rubescens* 
# *T. japonica – [[Pseudotsuga japonica]]* 
# *T. lindleyana – [[Pseudotsuga menziesii]] var. glauca*
# *T. longibracteata – [[Nothotsuga longibracteata]]* 
# *T. macrocarpa – [[Pseudotsuga macrocarpa]]* 
# *T. mairei – [[Taxus mairei]]*
# *T. roulletii – [[Keteleeria evelyniana]]*

## Tilvísanir
Loch Ness-skrímslið

**Loch Ness-skrímslið**, einnig kallað **Nessie**, er goðsagnakennt skrímsli sem sagt er að búi í Loch Ness-vatni á skoska hálendinu. Loch Ness-skrímslinu svipar til annarra þjóðsögulegra vatnaskrímsla líkt og Lagarfljótsormsins íslenska. Gjarnan er því lýst sem svo að þar sé gríðarstórt, með langan háls og einn eða fleiri ugga sem rísa upp úr vatninu. Áhugi á verunni hefur verið misjafn síðan hún öðlaðist heimsfrægð árið 1933. Lítið er til af traustum sönnunargögnum fyrir tilvist dýrsins og heimildagildi nokkurra meintra ljósmynda af því hefur verið dregið í efa.

Skrímslið birtist oft í vestrænum skáldskap. Vísindamenn telja skrímslið vera þjóðsögu og líta á frásagnir þeirra sem segjast hafa séð það sem skröksögur, óskhyggju eða misskilning á náttúrulegum fyrirbærum.

## Tengill
* 

## Tilvísanir
Tsuga sieboldii

***Tsuga sieboldii***,

  (á japönsku, einfaldnlega **tsuga** (栂)), er barrtré ættað frá japönsku eyjunum Honshū, Kyūshū, Shikoku og Yakushima. Í Evrópu og Norður Ameríku er tegundin stundum ræktuð til skrauts og hefur verið ræktuð þar síðan 1861.

## Lýsing
Tréð er oft margstofna frá rót, en þétt krónan er breiðkeilulaga og ydd. Það getur náð að 30m hæð og stofninn eða stofnarnir um 250 sm að ummáli. Börkurinn er dökk bleik-grár að lit. Hann er sléttur með þverrákóttum bugðum á meðan það er ungt, en springur síðar í ferninga og flagnar. Blöðin eru eru þétt í óreglulega flötum röðum. Þau eru breið og snubbótt í samanburði við aðrar tegundir ættkvíslarinnar *[[Tsuga]]*, og eru þau breytileg að lengd; frá 0.7 cm til 2 cm löng og 0.2 cm breið. Þau eru mjúkydd með haki í oddinum og gljáandi dökkgræn að ofan. Neðan á blöðunum eru tvær breiðar, fölhvítar rendur loftaugna. Brumin eru með mjóum grunni og egglaga, dökk rauðgul að lit. Hreistrið er kúpt. 

Litningatalan er 2n = 24.
## Myndir


Tsuga-sieboldii-cone.jpg
Tsuga-sieboldii-foliage.jpg
Tsuga sieboldii tuga01.jpg
Tsuga-sieboldii-habit.jpg
Tsuga sieboldii Rogów.jpg
Cryptomeria japonica Tsuga sieboldii Yakushima.jpg


## Tilvísanir
Tsuga ulleungensis

***Tsuga ulleungensis***, er þallartegund sem finnst á Ulleungdo-eyju, Kóreu, og var fyrst formlega skráð 2017.

## Tilvísanir
Tsuga forrestii

***Tsuga forrestii*** er tegund barrtrjáa í þallarætt (Pinaceae). Hún er talin afbrigði af *[[Tsuga chinensis]]* (þ.e., *T. c.* var. *forrestii*) af sumum höfundum. Hún vex í blönduðum skógum í fjöllum og dölu norðaustur Guizhou, suðvestur Sichuan, og norðvestur Yunnan, í 2000 - 3000 metra hæð.

## Tilvísanir
Kranavatn

**Kranavatn** er vatn sem veitt er til heimila um krana. Kranavatn er notað til neyslu, eldunar, þrifa og í klósett. Kranavatni er dreift um hús í gegnum pípulagnir. Þótt slíkar lagnir hafi verið notaðar í árþúsundir voru þær ekki algengar fyrir seinni hluta 19. aldar í þróuðum löndum. Aðgangur að kranavatni í þróunarlöndum batnaði mikið á 20. öld.

Í flestum löndum er kranavatn einnig neysluvatn þó ekki alls staðar. Vatnsgæði eru mjög breytileg eftir heimshlutum. Þar sem vatnsgæði eru lélegri er stundum nauðsynlegt að sía eða sjóða vatnið til að drepa gerla í vatninu og gera það drykkjarhæft. Heilsufar þeirra sem hafa aðgang að hreinu kranavatni er oft betra þeirra sem ekki hafa aðgang að slíku.
Leicester City F.C.

**Leicester City** er enskt knattspyrnufélag frá borginni Leicester í mið-Englandi og spilar í ensku meistaradeildinni. Heimavöllur liðsins er King Power Stadium sem tekur rúmlega 32.000 í sæti.

Liðið var stofnað árið 1884 sem Leicester Fosse F.C. en það var nefnt eftir veginum Fosse road sem var nálægt þáverandi velli. Árið 1891 var völlurinn færður á Filbert Street þar sem spilað var í 111 ár. Nafnið Leicester City leit dagsins ljós árið 1919. Árið 2002 færði liðið sig á Walkers Stadium, nú King Power Stadium eftir eigendaskipti.

Leicester City kom öllum að óvörum og sigraði ensku úrvalsdeildina tímabilið 2015–16.  Besti árangur liðsins fyrir það var annað sæti tímabilið 1928-1929. Liðið hefur öll sín ár verið í tveimur efstu deildum fyrir utan eitt tímabil. Ennfremur hefur það sigrað League Cup þrisvar; 1964, 1997 og árið 2000. Liðið sigraði FA-bikarinn í fyrsta skipti árið 2021. Liðið féll úr úrvalsdeildinni árið 2023 en komst upp árið eftir.

Þekktir leikmenn liðsins eru Jamie Vardy, Riyad Mahrez og Kasper Schmeichel. Markahrókurinn Gary Lineker lék með liðinu árin 1978-1985.

Gælunafn liðsins er *Refirnir* (*the Foxes*).

## Titlar

* Meistarar í Championship: 1924–25, 1936–37, 1953–54, 1956–57, 1970–71, 1979–80, 2013–14, 2023-24
* Meistarar í League One: 2008–09.
* FA Bikarmeistarar: 2020-21.
* Úrslit í deildabikarnum: 1964–65, 1998–99
* Úrslit í Samfélagsskildinum: 2016.

## Knattspyrnustjórar

*Frank Gardner (1884-1892)
*Ernest Marson (1892-1894)
*J. Lee (1894-1895)
*Henry Jackson (1895-1897)
*William Clark (1897-1898)
*George Johnson (1898-1912)
*Jack Bartlett (1912-1914)
*Louis Ford (1914-1915)
*Harry Linney (1915-1919)
*Peter Hodge (1919-1926)
*Willie Orr(1926-1932)
*Peter Hodge (1932-1934)
*Arthur Lochhead (1934-1936)
*Frank Womack (1936-1939)
*Tom Bromilow (1939-1945)
*Tom Mather (1945-1946)
*John Duncan (1946-1949)

*Normann Bullock (1949-1955)
*David Halliday (1955-1958)
*Matt Gillies (1958-1968)
*Frank O'Farrell (1968-1971)
*Jimmy Bloomfield (1971-1977)
*Frank McLintock (1977-1978)
*Jock Wallace (1978-1982)
*Gordon Milne (1982-1986)
*Bryan Hamilton (1986-1987)
*David Pleat (1987-1991)
*Gordon Lee (1991)
*Brian Little (1991-1994)
*Mark McGhee (1994-1995)
*Martin O'Neill (1995-2000)
*Peter J. Taylor (2000-2001)
*Dave Bassett (2001-2002)
*Micky Adams (2002-2004)

*Craig Levein (2004-2006)
*Rob Kelly (2006-2007)
*Nigel Worthington (2007)
*Martin Allen (2007)
*Gary Megson (2007)
*Frank Burrows og Gerry Taggart (2007)
*Ian Holloway (2007-2008)
*Nigel Pearson (2008-2010)
*Paulo Sousa (2010)
*Sven Göran Eriksson (2010-2011)
*Nigel Pearson (2011-2015)
*Claudio Ranieri (2015-2017)
*Craig Shakespeare (2017)
*Claude Puel (2017–2019)
*Brendan Rodgers (2019–)

## Heimild

*
*
Betula klokovii

***Betula klokovii*** er trjátegund sem vex eingöngu í Úkraínu. Úkraínski grasafræðingurinn Boris Zaverukha lýsti henni fyrstur og nefndi eftir kennara sínum, Mikhail Klokov, honum til heiðurs. Þessi tré vaxa á sendnum hæðum á gresjum og á kalksteinshæðum eða í opnu skóglendi. Þau vaxa þar aðeins á tveimur fjöllum: Strakhova og Maslyatyn, nálægt Kremenets á Ternopil-svæðinu.

Útbreiðslan er talin vera minni en 15 km2. Það eru tveir litlir hópar (subpopulations) af tegundinni. Sá stærri er með 40 fullþroska einstaklingum á Maslyatyn-fjalli, en sá minni með 10 fullþroska einstaklingum á Strakhova-fjalli.

Uppfært júní 2015: Einstaklingum í tegundinni hefur fækkað. Meginógnin er kalknám á svæðinu og jarðvegseyðing. Blöndun við aðrar tegundir, svo sem *[[Betula pendula]],* ógnar henni einnig. Ýmsir telja þó orðið líklegt að þetta sé bara afbrigði eða undirtegund af ilmbjörk (*Betula pubescens*) og hefur hún ekki verið tekin með í nýjustu endurskoðunum. 

Myndaður hefur verið þjóðgarður í Kremenets-fjöllum til að vernda líffræðilegan fjölbreytileika á svæðinu. Nokkur eintök af *Betula klokovii* finnast í grasagörðum í Úkraínu, svo sem Kremenets- grasagarðinum, trjáfræðigarðinum "Oleksandria", Grasagarði O.V. Fomin og Þjóðargrasagarði M.M.Gryshko. Þessi tegund er skráð í útrýmingarhættu á válistanum Red Book of Ukraine (Diduch 2009).

## Tilvísanir
Fagurþöll

**Fagurþöll** (fræðiheiti: *Tsuga caroliniana*) er tegund í þallarættkvísl (*Tsuga*) ættuð frá Appalasíufjöllum í suðvestur Virginíu, vestur Norður-Karólínu, norðaustast í Georgíu, norðvestur Suður-Karólínu og austur Tennessee í Bandaríkjunum. Búsvæði þess eru klettóttar fjallahlíðar í 700 til 1200 metra hæð. Heppileg vaxtarskilyrði eru í hálfskugga með rökum en gljúpum jarðvegi í svölu loftslagi.

Þetta er sígrænt barrtré sem verður að 30 metra hátt (einstaka sinnum 34m) og 110 sm í þvermál út í skógi. Krónan er þétt og pýramídalaga, að 8 m breið. Börkurinn er þykkur og rauðbrúnn, og verður ´sprunginn með hreistruðum hryggjum. Greinarnar eru kröftugar og yfirleitt láréttar, en geta verið lítið eitt drjúpandi. Sprotarnir eru rauðbrúnir til rauðgulbrúnir, og fínhærðir. Barrið er 5 - 20 mm langt og 1,8 til 2 mm breitt, útflatt bogadregin ofan eða næstum þverstýfð, sjaldan lítillega framjaðrað. Þær standa út í allar áttir út frá greinunum, og ilma af tangerínum ef kramdar. Þau eru gljáandi dökkgræn að ofan og á neðra borði ljósari og með tvær hvítar loftaugarákir. Könglarnir eru 2 til 4 sm langir, grænir óþroskaðir og með þroska verða brúnir til ljósbrúnir 6 til 7 mánuðum eftir frjóvgun. Þegar þeir eru fullopnir eru hreisturblöðkurnar hornrétt eða aftursveigðar frá miðju.

Ullarlúsin *[[Adelges tsugae]]*, var flutt til austur Bandaríkjanna frá Asíu 1924, ógnar fagurþöll, en hún er næm fyrir henni eins og  skógarþöll.

Fagurþöll er meir notuð sem skrauttré en til timburframleiðslu, ekki síst vegna þess hversu sjaldgæf hún er. Í görðum eru þær svipaðar, en fagurþöll er með stólparót, öfugt við yfirborðskenndar og ágengar rætur kanadaþallar. Það þýðir að runnar og aðrar plöntur þrífast betur undir fagurþöll.

## Tilvísanir
Sotsjí

**Sotsjí** (rússneska: *Со́чи*) er borg í Krasnodarfylki í suðvesturhluta Rússlands. Sotsjí liggur við Svartahaf nálægt landamærunum við Georgíu. Stórborgarsvæðið er 3.526 km² að flatarmáli og teygir sig 145 km meðfram ströndum Svartahafs við rætur Kákasusfjalla. Stærð borgarinnar sjálfar er 176,77 að flatarmáli. Íbúar borgarinnar með fasta búsetu voru 343.334 manns árið 2010. Sotsjí, sem er hluti af Kákasus ríverunni, er vinsæll dvalarstaður ferðamanna og er einn fárra staða í Rússlandi þar sem heitt er á sumrin og milt á veturna.

Skíðaaðstaða er í Sotsjí, nánar tiltekið í Rosa Khútor í Krasnaja Poljana, en Vetrarólympíuleikarnir 2014 voru haldnir í borginni. Nokkrir leikir í heimsmeistarmóti í knattspyrnu 2018 voru haldnir í Sostjí. Einnig var keppt í Formúlu 1 Grand Prix frá árinu 2014 í Sotsjí til ársins 2022, en þá var frekari leikjum þar aflýst vegna innrásar Rússa í Úkraínu.

## Landfræði
Stórborgarsvæði Sotsjí liggur 145 km meðfram Svartahafinu. Sotsjí liggur í norðurhluta vestur Asíu, þar af leiðandi Asíumegin við stór Kákasussvæðið. Sotsjí er um það bil 1603 km frá Moskvu.

Borgarmörk Sotsjí liggja við Tuapsinsky umdæmið í norðvestri, Apsheronsky umdæmið og Maykopsky umdæmi Lýðveldisins Adygeain í norðri, Mostovsky umdæmið í norðvestri og með Georgíu/Abkhazia í suðaustri. Í suðvestri liggur Svartahafið.

Meirihluti íbúa Sotsjí búa á mjórri lengju meðfram ströndinni. Byggðin er skipt upp í sjálfstæð örumdæmi (fyrrum byggðarlög). Stærsta örumdæmið, frá suðvestri til suðausturs eru Lazarevskoye, Loo, Dagomys, miðbær Sotsjí (Tsentralny borgar umdæmi), Khosta, Matsesta og Adler. Öll borgin er staðsett í hlíðum Vestur Kákasusfjalla, sem liggja niður að Svartahafinu og skorin af ám. Stærstu árnar í Sotsjí eru Mzymta, sem er einnig stærsta áin sem rennur frá Rússlandi í Svartahafið, og Shakhe. Aðrar ár eru Ashe, Psezuapse, Sotsjí, Khosta og Matsesta. Psou áin markar svo landamærin við Abkhazia.

Norðaustur hluti borgarinn tilheyrir Kákasus lífríkisfriðlandinu, sem er á heimsminjaskrá og nær yfir stórt svæði í Krasnodar Krai og Adygea. Nánast allt svæðið í stórborgarsvæði Sotsjí, með ströndinni undanskilinni og svæðið sem tilheyrir Kákasus lífríkiðfriðlandinu, er hluti af Þjóðgarðinu Sotsjí.

Sotsjí er með rakt suðrænt veðurfar með mildum vetrum (meðaltal 11°C á daginn og 4°C á nóttinni) frá desember til mars, og á sumrin (meðaltal 24°C á daginn og 16°C á nóttinni) frá maí til október.

## Tilvísanir
Spönn

**Spönn** er forn mælieining. Spönn er miðuð við útspennta fingur frá þumalfingurgóm ofan á góm langfingurs. Stuttspönn var það er maður spannaði með þumalfingri og
vísifingri, en langspönn þegar spannað var með þumalfingri og löngutöng.  Í hinum fornu Búalögum í handriti frá um 1460 er þessi grein "Það kallast borðlægt tré, er íslenskar stikur er langt, er um tekr. Það kallast húfalægt tré, er 3 spannir er ummáls af meðalspönn. 

Spönn er mismunandi milli landa. Ensk spönn er mæld frá þumli til litla fingurs og er fastsett  rúmir 22 sm.

## Heimild
* Um hina fornu íslensku alin. – Árbók Hins íslenzka fornleifafélags,(01.01.1910), p. 1-27
Kingston

**Kingston** getur átt við:

* Kingston (Jamaíka), höfuðborg Jamaíka.
* Kingston (Tennessee), borg í Tennessee-fylki Bandaríkjanna
* Kingston upon Thames (borgarhluti), hverfi í London
* Kingston upon Hull, borg í norðvestur-Englandi
* Kingston (Norfolkeyju), byggð á Norfolkeyju
Anna í Avonlea

***Anna í Avonlea*** er önnur bókin í bókaflokki L. M. Montgomery um hana Önnu í Grænuhlíð. Bókin er beint framhald af fyrstu bókinni, Anna í Grænuhlíð og var gefin út árið 1909.

## Söguþráður
Sagan hefst er Anna er orðin 16 ára og byrjar að starfa sem kennslukona í heimabæ sínum, Avonlea. Hvatvísi Önnu, forvitni og bjartsýni setja mark sitt á bæjarlífið. Í byrjun sögunar kynnumst við nýjum nágranna Önnu, herra Harrison og svívirðilegum páfagauki hans en einnig tvíburunum Dóru og Davíð. Marilla tekur börnin að sér þegar móðir þeirra og frænka Marillu deyr. Dóra er prúð og stillt stúlka á meðan bróðir hennar er óþekktarangi sem er sífellt að koma sér í vandræði. Aðrar nýjar persónur koma við sögu eins og Paul Irving sem er nemandi Önnu í skólanum. Paul kemur frá Bandaríkjunum og heillar Önnu upp úr skónum með ríku ímyndunarafli sínu. Anna kynnist kostum og göllum þess að vera kennari ásamt því að ala upp tvíburana með Marillu. Vinir hennar Díana, Gilbert og Fred Wright eru þó ekki langt undan og stofna þau félag til að lífga upp á menninguna í bænum. Í lok bókarinnar deyr eiginmaður Frú Lynde sem  flytur í Grænuhlíð til Marillu. Þar sem Marilla er ekki lengur ein fær Anna enn á ný tækifæri til þess að komast í háskóla. Anna og Gilbert ákveða því að hefja nám við Reddmond Háskóla næsta haust.

## Heimildir
Pseudotsuga japonica

***Pseudotsuga japonica***,
 er tegund trjáa í Pinaceae, sem er einlend í Japan. Þetta er meðalstórt tré sem verður að 25 metra hátt. Japanir kalla það 'Togasawara (トガサワラ)'.

## Myndir


Pseudotsuga japonica togasawara01.jpg
Pseudotsuga japonica togasawara02.jpg
Pseudotsuga japonica togasawara03.jpg
Pseudotsuga japonica togasawara04.jpg


## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Conifers Around the World: Pseudotsuga japonica - Japanese Douglas-Fir .
Stefán Karel Torfason

**Stefán Karel Torfason** (fæddur 20. apríl 1994 á Akureyri) og er kraftlyftingarmaður og fyrrum íslenskur körfuknattleiksmaður. Stefán lék allan sinn yngri flokka feril með Þór Akureyri. 2011 fór hann síðan til Snæfells þar sem hann spilaði til 2016 við frábærar undirtektir. Í mars 2016 gerði hann samning við ÍR. Hann lagði skóna á hilluna eftir einn leik með ÍR vegna ítrekaðra höfuðmeiðsla og í staðinn ákvað hann að geta sér nafns í kraftlyftingum. Hann á ekki langt í þau gen að sækja því að faðir hans Torfi Ólafsson er fyrrum margfaldur sterkasti maður Íslands. 

Stefán vann Sterkasti maður Íslands árið 2021.

Stefán lék 5 leiki fyrir íslenska karlalandsliðið í körfuknattleik.

## Heimildir

## Ytri tenglar
*Tölfræði á kki.is
Sangó

**Sangó** er blendingsmál talað af um 3 milljónum einkum í Mið-Afríkulýðveldinu þar sem það hefur opinbera stöðu ásamt frönsku. Sangó grundvallast á ngbandí sem er nígerkongómál á adamava-austurgreininni sem orðið hefur fyrir miklum áhrifum frá frönsku. Sangó er ritað með latneska stafrófinu.
Kevin De Bruyne

**Kevin De Bruyne** (fæddur 28. júní 1991 í Drongen, Belgíu) er belgískur knattspyrnumaður sem spilar sem miðjumaður með ítalska liðinu SSC Napoli og belgíska landsliðinu. Hann er mærður fyrir tækni sína, útsjónarsemi, sendingar og langskot.

De Bruyne hóf ferilinn með Genk í heimalandinu og var í sigurhópnum sem sigraði belgísku deildina 2010-2011. Árið 2012 gekk hann til liðs við Chelsea FC þar sem hann fékk lítið að spreyta sig og var lánaður til SV Werder Bremen. Árið 2014 fór hann til VfL Wolfsburg og árið 2015 var hann útnefndur fótboltamaður ársins í Þýskalandi en hann átti 21 stoðsendingu á tímabilinu 2014-2015 sem var nýtt met í Bundesligunni. Seinna það ár gekk hann til liðs við Manchester City. Kevin de Bruyne jafnaði met Thierry Henry með 20 sendingar á einu tímabili í úrvalsdeildinni tímabilið 2019-2020 en hann var einnig valinn leikmaður tímabilsins. Hann er í 2. sæti yfir flestar stoðsendingar í ensku úrvalsdeildinni.

Í maí 2022 skoraði De Bruyne 4 mörk á fyrstu 24 mínútunum gegn Wolverhampton Wanderers. Hann var valinn leikmaður tímabilsins 2021-2022. Tímabilin 2016-17, 2017–18, 2019–20 og 2022–23 varð hann stoðsendingahæstur í ensku úrvalsdeildinni.

De Bruyne staðfesti vorið 2025 að hann myndi yfirgefa City um sumarið eftir 10 ár hjá félaginu.  Hann gerði samning við SSC Napoli um sumarið og hitti þar fyrir félaga sinn Romelu Lukaku.
De Bruyne byrjaði vel með liðinu og skoraði 
4 mörk og átti 2 stoðsendingar í fyrstu 11 leikjum sínum. Svo meiddist hann í læri og var frá í nokkra mánuði. 

De Bruyne hefur spilað með aðallandsliði Belgíu síðan 2010 og átti stóran þátt í að gera Belga að bronsliði á HM 2018. Hann talar hollensku, frönsku, þýsku og ensku. Móðir hans er ensk, fædd í Búrúndí.

## Heimild

* 

## Tilvísanir
Raheem Sterling

**Raheem Shaquille Sterling** (fæddur 8. desember 1994 í Kingston á Jamaíku) er enskur knattspyrnumaður sem spilar sem vængmaður, framherji eða framsækinn miðjumaður.

Sterling hóf ferilinn hjá Queens Park Rangers en samdi við Liverpool FC árið 2010. Sterling skoraði 5 mörk í  bikarleik fyrir ungmennalið Liverpool árið 2011. Árið 2012 spilaði hann sinn fyrsta leik með aðalliði Liverpool, 17 ára gamall. Árið 2015 skrifaði hann undir 5 ára samning við Manchester City fyrir 49 milljón punda. Hann var þar til 2022 þegar hann samdi við Chelsea.

## Heimild

*
Sergio Agüero

**Sergio Leonel „Kun“ Agüero** (fæddur 2. júní 1988) er argentínskur fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði sem framherji.

## Knattspyrnuferill
Agüero hóf ferilinn hjá Independiente í heimalandinu. Hann var yngsti leikmaðurinn til að spila í efstu deild þar; 15 ára og 35 daga gamall. Fyrra metið átti Diego Maradona. Árið 2006 hélt hann til Evrópu, nánar tiltekið Atletico Madrid. Þar vakti hann athygli en liðið vann Evrópudeildina og UEFA Super Cup árið 2010. 
### Manchester City
Agüero hélt til Manchester City árið 2011. Þar var hann mikill markahrókur og varð hæsti markaskorari liðsins frá upphafi og sá markahæsti utan Englands í úrvalsdeildinni.
Tímabilið 2011-12 vann City liðið Queens Park Rangers í lokaumferðinni og skoraði Agüero mark á lokasekúndunum sem tryggði Manchester City sinn fyrsta titil síðan 1968. Manchester United missti því rétt af titlinum.

Tímabilið 2013-2014 skoraði hann á 82 mínútna fresti að meðaltali. Í einum leik sinn skoraði hann 5 mörk á 23 mínútum sem er met. 

Í byrjun árs 2020 bætti Agüero met Alan Shearers yfir þrennur í úrvalsdeildinni eða 12 talsins. Einnig varð hann 4. markahæsti leikmaður ensku úrvalsdeildarinnar þegar hann fór fram úr Thierry Henry og Frank Lampard, síðar tók Harry Kane framúr Aguero og Mohamed Salah. Tímabilið 2020-2021 var Aguero þjakaður af meiðslum megnið af tímabilinu og settur á bekkinn og eftir 10 ár hjá félaginu var hann orðaður frá því. 

Aguero yfirgaf félagið sumarið 2021. Hann skoraði tvennu í lokaleik sínum gegn Everton þegar hann kom inn sem varamaður í seinni hálfleik. Hann vann deildina 5 sinnum með City og 10 bikartitla. Alls skoraði hann 260 mörk í 390 leikjum.

### Barcelona
Í lok maí var tilkynnt að Aguero hefði gert samning við Barcelona. Hann var til tveggja ára. 

Það byrjaði ekki vel hjá Aguero með liðinu. Hann var meiddur í byrjun tímabils en hóf svo að spila. Í öðrum byrjunarleik sínum í lok október fékk hann hjartsláttartruflanir í miðjum leik og var því frá næstu 3 mánuði. Í desember 2021 tilkynnti hann að hann væri hættur í knattspyrnu vegna heilsufarsástæðna.

## Einkahagir
Agüero á barn með Gianinna Maradona, dóttur Diego Maradona. Gælunafnið *Kun* kemur úr æsku þegar hann var með viðurnefni eftir teiknimyndapersónu.

## Titlar og viðurkenningar
### Atlético Madrid
*UEFA Europa League: 2009–10
*UEFA Super Cup: 2010
### Manchester City
*Premier League: 2011–12, 2013–14, 2017–18, 2018–19, 2020–21
*FA Cup: 2018–19
*EFL Cup: 2013–14, 2015–16, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21
*FA Samfélagsskjöldurinn: 2012, 2018, 2019
*Meistaradeild Evrópu: Annað sæti 2020–21

### Argentína
*HM U-20 : 2005, 2007
*Argentína U23: Ólympíugull: 2008
*HM: Silfur 2014
*Copa América: Gull 2021, silfur 2015, 2016

### Einstaklingsverðlaun
*HM U-20 gullskórinn: 2007
*Premier League gullskórinn: 2014–15
*Manchester City leikmaður ársins: 2011–12, 2014–15
*Premier League leikmaður mánaðarins: Október 2013, nóvember 2014, janúar 2016, apríl 2016, janúar 2018, febrúar 2019, janúar 2020

## Heimild

* 

## Tilvísanir
Skuggaþöll

**Skuggaþöll** (fræðiheiti: *Tsuga diversifolia*, á japönsku *kometsuga* 米栂) er tegund barrtrjáa ættuð frá japönsku eyjunum Honshū, Kyūshū, og Shikoku. Í Evrópu og Norður-Ameríku er hún stundum garðtré og hefur verið í ræktun síðan 1861 fyrir tilstilli John Gould Veitch.

## Lýsing
*Tsuga diversifolia* er sígrænt tré sem verður 25 metra hátt. Krónan er mjó, þétt og keilulaga. Ungir sprotar eru stuttir, föl-hærðir og og skærappelsínugulir til rauðbrúnir á lit. Þéttstæðar barrnálarnar eru bandlaga-aflangar, 5 til 15 mm langar og að 2.4 mm breiðar. Þær eru dökkgrænar, gljáandi og og með tvær hvítar loftaugarákir að neðan.

Börkurinn appelsínugulbrúnn að lit, með grunnum sprungum og flagnar þversum. Brumin eru dökk purpurarauð. Könglarnir eru 1,8 til 2,8 sm langir, sívalt egglaga og nær stilklausir. Þeir eru dökkbrúnir, hangandi og köngulskeljarnar eru lítið eitt íhvolfar og rifflaðar.

## Tilvísanir
Bæjarstjóri Fjallabyggðar

Sveitarfélagið Fjallabyggð varð til 11. júní 2006 við sameiningu Ólafsfjarðarbæjar og Siglufjarðarkaupstaðar, að afstöðnum sveitarstjórnarkosningum 2006.

**Bæjarstjórar Fjallabyggðar** í tímaröð:
*2006-2010 Þórir Kristinn Þórisson
*2010-2015 Sigurður Valur Ásbjarnarson
*2015-2019 Gunnar Ingi Birgisson
*2020- Elías Pétursson

## Heimildir
* 
* 
* 
*
Jón Sigurðsson (körfuknattleiksmaður)

**Jón Sigurðsson** (fæddur 6. mars 1951) er íslenskur fyrrum körfuknattleiksmaður og þjálfari sem lék 120 leiki með íslenska karlalandsliðinu.

## Landsliðið
Jón lék 120 leiki með Íslenska karlalandsliðið í körfuknattleik á árunum 1968 til 1984. Hann var fyrsti íslendingurinn til að spila yfir 100 leiki fyrir landsliðið.

## Þjálfaraferill
Jón þjálfaði bæði KR og Hauka í Úrvalsdeild karla á níunda áratugnum auk þess sem hann stýrði KR stuttlega í Úrvalsdeild kvenna árið 1984. Þann 17. desember, 1997, var Jón ráðinn sem þjálfari KR í staðinn fyrir Hrannar Hólm sem hafði verið látinn fara eftir einungis fjóra sigurleiki í fyrstu tíu leikjum tímabilsins. Undir forustu Jóns þá kláraði KR tímabilið með 10 sigrum í síðustu 12 leikjunum og var hann valinn þjálfari tímabilsins í lok þess.

## Verðlaun
### Titlar
***Íslandsmeistari (3)**: 1976, 1978, 1979
***Bikarmeistari (4)**: 1975, 1976, 1979, 1984

### Verðlaun
***Íslenski leikmaður tímabilsins í efstu deild (3)**: 1970, 1976, 1979
***Þjálfari tímabilsins í efstu deild karla**: 1998

## Tilvísandir

## Ytri tenglar
*Jón Sigurðsson Úrvalsdeild stats (1978-1988) at kki.is
Alsjá

**Alsjá** (e. *panopticon*) er fangelsishönnun og hugmynd frá félagsfræðingnum og heimspekingnum Jeremy Bentham en hann hannaði 18. aldar fyrirmyndarfangelsi sem hann nefndi *panopticon*. Þessi fangelsishönnun byggir á því að vaktstöð fangavarðar er í miðju á hálfhring og fangaklefar umhverfis þannig að fangavörður hefur yfirsýn yfir alla klefa og getur fylgst með hverjum fanga án þess að fanginn viti af því að verið sé að fylgjast með honum. Hver fangi getur hins vegar ekki vitað hvenær og á hverju augnabliki  fangavörður sé að fylgjast með.

Heimspekingurinn Michel Foucault notar alsjána sem myndlíkingu í kenningum sínum um vald og um hvernig ögunarkerfi samfélags virka. Foucault rannsakaði hugmyndir um mannúðlegar refsingar glæpamanna og lýsti alsjánni sem skilvirkri leið til að aga þegna þar sem stöðugur sýnileiki og vitneskja fangans um til hvers væri ætlast af honum leiddi til sjálfsritskoðunar, fanginn fer að fylgjast með sér sjálfum. Valdið verður sjálvirkt og óháð einstaklingum.

Stafrænu eftirliti í nútímasamfélögum hefur oft verið líkt við alsjá.

## Heimildir
* Jeramy Bentham, Panoptiocon, Constitution, Colonies, Codification; The Works, Liberty Fund,1843, 
* Theorizing Surveillance: The Panopticon and Beyond, David Lyon (ritstj.), Routledge, 2006

## Tenglar
* Bókin sem heimspekingar hafa beðið eftir í 34 ár - síðasta verk Foucault er loksins komið út  (DV 8. febrúar 2018)
* What does the panopticon mean in the age of digital surveillance?  (grein í Guardian 2015)
Suðausturland

**Suðausturland** er svæði á Íslandi sem spannar Vestur-Skaftafellssýslu og Austur-Skaftafellssýslu, nánar tiltekið vestur að Jökulsá á Sólheimasandi og austur að Lónsheiði.

Helstu þéttbýlisstaðir eru: Vík í Mýrdal, Kirkjubæjarklaustur og Höfn í Hornafirði.

Jöklarnir Mýrdalsjökull og Vatnajökull eru áberandi í landslaginu. Sandarnir Mýrdalssandur og Skeiðarársandur eru tilkomnir vegna framburðar og flóða í þessum jöklum. Vernduð svæði liggja innan Vatnajökulsþjóðgarðs (t.d. Skaftafell) og Lónsöræfa. Birkikjarr er þar víða.
Marcos Alonso

**Marcos Alonso Mendoza** (fæddur 28. desember árið 1990) er spænskur knattspyrnumaður sem spilar með Celta Vigo. Hann spilar sem bakvörður en tekur oft aukaspyrnur af löngu færi.
 
Alonso hóf ferilinn með Real Madrid en hélt svo til Englands; Bolton Wanderers árið 2010. Árið 2013 fór hann til Fiorentina á Ítalíu og var þar í 3 ár (stuttlega lánaður til Sunderland á Englandi árið 2014) en árið 2016 hann gerði 5 ára samning við Chelsea FC. Þar spilaði hann til 2022 uns hann gekk til liðs við Barcelona.

Faðir Alonso spilaði með Atlético Madrid and FC Barcelona og afi hans með Real Madrid. Báðir léku með landsliði Spánar. 

## Heimild

*
Fredric Jameson

**Fredric Jameson** (fæddur 14. apríl 1934; d. 22. september 2024) var bandarískur bókmenntafræðingur og kennismiður í marxískri stjórnmálafræði. Hann er þekktur fyrir greiningu sína á menningarstraumum nútímans og skilgreiningar á póstmódernisma. Þekktustu ritverk hans eru  *Postmodernism*, *The Cultural Logic of Late Capitalism*,*The Political Unconscious* og *Marxism and Form*.
Jameson  setti fram umdeildar hugmyndir um stælingu (eftirlíkingu, fölsun, stuld, háð, skopstælingu). Í grein sinni Postmodernism and Consumer Society hampar hann skopstælingu (e. parody)  fremur en stælingu (e. pastiche) 

## Heimildir
* Fredric Jameson. „Póstmódernismi eða menningarleg rökvísi síðkapítalismans.“ Í Af marxisma, ritstj. Magnús Þór Snæbjörnsson og Viðar Þorsteinsson, . Magnús ÞórSnæbjörnsson, bls. 236-301. Reykjavík: Róttæka sumarútgáfan, 2012 
* Um stælingar, Lesbók Morgunblaðsins, 18. ágúst (18.08.2007), Bls. 6
* Fredric Jameson, Postmodernism and Consumer Society 
## Tengill
Óramútur og útópíur á 21. öldinni (DV)
Kúblaí Khan

**Kúblaí** (*Хубилай* eða *Hubilai* á mongólsku)  (23. september 1215 – 18. febrúar 1294) var fimmti stórkhan Mongólaveldisins og ríkti sem slíkur frá 1260 til 1294 (en vegna skiptingar veldisins var þetta aðallega táknræn staða). Hann var einnig stofnandi Júanveldisins í Kína og ríkti sem fyrsti keisari Júanveldisins til dauðadags árið 1294.

Kúblaí var fjórði sonur Tolui og sonarsonur Djengis Khan. Hann tók við af eldri bróður sínum, Möngke, sem khan árið 1260 en þurfti að sigra yngri bróður sinn í borgarastríði sem entist til ársins 1264 til að tryggja sér völdin. Borgarastríðið markaði upphaf sundrungar í Mongólaveldinu. Eiginleg völd Kúblaí náðu ekki út fyrir Kína og Mongólíu, en sem stórkhan Mongólaveldisins naut hann einnig nokkurra áhrifa í Ilkhanatinu og í Gullnu hordunni. Ef Mongólaveldið á tíma Kúblaí er talið sem eitt ríki náði það frá Kyrrahafi til Svartahafs og frá Síberíu til Afganistan.

Árið 1271 stofnaði Kúblaí Júan-valdaættina sem réð yfir því sem í dag er Mongólía, Kína og Kórea. Hann gerðist keisari Kína og eftir að hafa unnið fullnaðarsigur gegn Songveldinu árið 1279 varð hann fyrsti útlendingurinn sem hafði lagt undir sig gervallt Kína.

## Tenglar
* 

## Tilvísanir
Olíuskip

**Olíuskip** er tankskip sem notað er til að flytja olíu í miklu magni. Olíuskip skiptast í tvær tegundir: *hráolíuskip*, sem flytja óunna jarðolíu í miklu magni á olíuhreinsistöðvar annars vegar, og *afurðarskip* sem flytja unna jarðolíu til neytenda hins vegar. 

Olíuskip eru flokkuð eftir burðarmagni sem getur verið allt frá nokkurra þúsunda rúmlesta að 550.000 lesta. Um það bil 2 milljarðar lesta jarðolíu eru fluttir með skipi á hverju ári. Meðal kostnaður olíuflutnings með skipi er um það bil 0,01 bandaríkjadalur á 3,8 L. Olíuflutningur með skipi er næstódýrasta flutningsleið á eftir olíuleiðslum.

Til eru nokkrar sérhæfðari tegundir olíuskipa. Áfyllingarskip geta fyllt á eldsneytistank annarra skipa meðan á siglingum stendur. Til eru olíuskip sem geta einnig flutt málmgrýti sem eykur notkunarmöguleika skipsins. Ströng reglugerð gildir um hönnun og smíð olíuskipa en þrátt fyrir það hafa olíuskip verið valdur að nokkrum verulegum olíulekum.

## Heimild
*
Mike Tyson

**Michael Gerard Tyson** (f. 30. júní 1966) er bandarískur hnefaleikari sem keppti á tímabilinu 1985 til 2005. Hann var ósigraður þungavigtarmeistari og var sá yngsti hnefaleikari til að ná þungavigtartitli þegar hann var 20 ára að aldri. Tyson sigraði í fyrstu 19 leikunum sem hann keppti í með rothöggi, þar af tólf í fyrsta slagi. 

Árið 1992 var Tyson ákærður fyrir nauðgun og dæmdur í sex ára fangelsi. Hann var leystur úr haldi þremur árum seinna. Árið 1995 byrjaði hann að keppa aftur og vann til titlanna WBC og WBA árið 1996, þar sem hann sigraði Frank Bruno og Bruce Seldon með rothöggum. Sama ár sigraði Evander Holyfield Tyson og hreppti WBA-titilinn. 

Árið 2002 keppti Tyson um þungavigtartitilinn aftur 35 ára að aldri en tapaði á móti Lennox Lewis. Tyson settist í helgan stein árið 2006 eftir tap á móti Danny Williams og Kevin McBride. Tyson lýsti yfir gjaldþroti árið 2003 þrátt fyrir að hann hafði grætt yfir 300 milljón bandaríkjadala í launum á starfsferli sínum. Skuldir hans voru taldar ná 23 milljónum bandaríkjadala.
Val d'Isère

**Val d'Isère** er sveitarfélag, bær og vetraríþróttastaður í Tarentaise-dal (sem áin Isère rennur í gegnum) í Savoie-héraði í suðausturhluta Frakklands. Bærinn liggur 5 km frá landamærunum við Ítalíu. Sveitarfélagið hefur legið við Vanoise-þjóðgarð frá stofnun þess árið 1963. Á Vetrarólympíuleikunum 1992 var vetraríþróttaaðstaðan í Val d'Isère valin fyrir alla keppni karlmanna í alpagrein (nema svigkeppnina). Brunkeppnin fór fram á *Face de Bellevarde*. Aðstaðan í Val d'Isère er yfirleitt notuð fyrir heimsmeistaramótið í alpagrein, oftast í móti karlmanna, en líka í kvennamótinu í desember 2009. 

Sveitarfélagið er 94,39 km² en íbúar þess voru 1.753 árið 2006. Góð samgöngutenging er til Lyon, Genf og Chambery. 

## Heimild
*
Kamilla Bretadrottning

**Kamilla Bretadrottning** (fædd 17. júlí 1947 sem **Camilla Rosemary Shand**, áður þekkt sem **Camilla Parker Bowles**) er önnur eiginkona Karls 3. Bretakonungs, þjóðhöfðingja Bretlands og fjórtán annarra ríkja breska samveldisins. Hún notaði áður nafnbótina *hertogaynja af Cornwall*, sem var önnur nafnbót eiginmanns hennar, frekar en *hertogaynja af Wales*. Nafnbót hennar í Skotlandi var hertogaynja af Rothesay. 

Kamilla er elsta barn majórsins Bruce Shand og konu hans Rosalind Cubitt, dóttur barónsins Roland Cubitt. Hún ólst upp í Austur-Sussex og South Kensington í London. Hún var menntuð í Englandi, Sviss og Frakklandi. Hún starfaði í ýmsum fyrirtækjum í London en helst þeirra var veggfóðurframleiðandinn Sibyl Colefax & John Fowler. Árið 1973 giftist Kamilla liðsforingjanum Andrew Parker Bowles og eiga þau tvö börn saman. Þau skildu árið 1995. 

Kamilla var í ástarsambandi við Karl Bretaprins áður, á meðan og eftir að þau voru gift öðrum. Samband þeirra var mikið til umræðu í fjölmiðlunum. Árið 2005 giftu þau sig í Windsor og hjónaband þeirra var vígt af Rowan Williams þáverandi erkibiskup af Kantaraborg.

Sem hertogaynja af Cornwall aðstoðaði Camilla eiginmann sinn við opinber skylduverk hans. Hún er jafnframt verndari og formaður ýmsra góðgerðarsamtaka. Frá árinu 1994 hefur hún farið með vitundarátak um beinþynningu og hefur fengið verðlaun fyrir þá vinnu. Hún hefur einnig vakið athygli almennings um nauðgun og kynferðislegt ofbeldi, læsi og fátækt.

Samkvæmt opinberri yfirlýsingu var lengi áætlað að Camilla myndi nota nafnbótina „prinsessa“ frekar en „drottning“ þegar Karl Bretaprins tæki við krúnunni. Í febrúar 2022 lýsti Elísabet 2. Bretadrottning því hins vegar yfir að hún vildi að Kamilla tæki drottningartign þegar Karl yrði konungur.
 

Kamilla varð drottning Bretlands þegar Elísabet 2. dó þann 8. september 2022. Hún var formlega krýnd drottning við krýningarathöfn Karls þann 6. maí 2023.

## Heimild
* 

## Tilvísanir
Erkibiskup af Kantaraborg

**Erkibiskup af Kantaraborg** er æðsti biskup og leiðtogi Ensku biskupakirkjunnar. Hann er jafnframt táknrænn leiðtogi Ensku kirkjunnar á heimsvísu og sóknarprestur Kantaraborgar. Núverandi erkibiskupinn er Sarah Mullally en hún var sett í hásæti í dómkirkjunni í Kantaraborg þann 3. október 2025. Mullally er 106. erkibiskupinn en embættið á rætur sínar að rekja til ársins 597 þegar Ágústín af Kantaraborg var sendur frá Róm. Fyrrum erkibiskupinn á undan Mullally var Justin Welby.
Windsor

**Windsor** (borið fram ) er bær í konunglega sveitarfélaginu Windsor and Maidenhead í Berkshire á Englandi. Bærinn er kenndur við Windsor-kastala, eitt opinberra heimila bresku krúnunnar. Kastalinn laðar mikinn fjölda ferðamanna að bænum á hverju ári. 

Windsor liggur 34 km vestan við Charing Cross í London, 11 km sunnan við bæinn Maidenhead og 35 km austan við Reading. Windsor liggur beint sunnan við Thames-á en hinum megin við ána er bærinn Eton. Þorpið Old Windsor er um það bil 300 árum eldra en nýi bærinn en það liggur 3 km sunnan við hann. 

Skemmtigarðurinn Legoland liggur nærri úthverfum Windsor. Hann er annar stærsti Legoland-garður í heimi.