1995

Árið **1995** (**MCMXCV** í rómverskum tölum) var 95. ár 20. aldar sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.

## Atburðir
### Janúar

* 1. janúar - Embætti umboðsmanns barna tók til starfa á Íslandi.
* 1. janúar - Austurríki, Finnland og Svíþjóð gengu í Evrópusambandið.
* 1. janúar - Alþjóðaviðskiptastofnunin var sett á laggirnar til að taka við af GATT-samningalotunum.
* 1. janúar - Draupnisaldan var mæld í Norðursjó við Noreg og staðfesti tilvist risaalda.
* 6.-7. janúar - Eldur braust út í íbúðabyggingu í Manila á Filippseyjum. Lögreglumenn fundu tölvu og sprengiefni með lýsingu á Bojinkaáætluninni um stórfellda hryðjuverkaárás. Höfuðpaurinn, Ramzi Yousef, var handtekinn skömmu síðar.
* 6. janúar - Fyrsta vefútgáfa norsks dagblaðs kom út þegar *[[Brønnøysunds Avis]]* hóf útgáfu á netinu.
* 9. janúar - Valeríj Poljakov setti met í dvöl í geimnum eftir að hafa verið 366 daga í geimstöðinni Mír.
* 16. janúar - Snjóflóð féll á Súðavík með þeim afleiðingum að 14 fórust.
* 16. janúar - Mesta vindhviða á Íslandi mældist á Gagnheiðarhnúk, 74,2&nbsp;m/s.
* 17. janúar - Yfir 6.000 manns fórust og yfir 300 þúsund misstu heimili sín í öflugum jarðskjálfta nálægt borginni Kobe í Japan.
* 25. janúar - Norðmenn sendu upp tilraunaeldflaug til að rannsaka norðurljósin með þeim afleiðingum að varnarkerfi Rússlands fór í gang og varaði við kjarnorkuárás.
* 25. janúar - Ítalski stjórnmálaflokkurinn Alleanza nazionale var stofnaður á grunni nýfasistaflokksins MSI.
* 28. janúar - Hundruð þúsunda flúðu heimili sín þegar árnar Rínarfljót, Móselá, Main-fljót, Sieg, Meuse, Waal og Signa flæddu yfir bakka sína.

### Febrúar

* 1. febrúar - Richey Edwards, söngvari velsku hljómsveitarinnar Manic Street Preachers, hvarf af hóteli sínu í Bayswater í London.
* 5. febrúar - 42&nbsp;cm há stytta af Maríu frá Međugorje í Civitavecchia á Ítalíu hóf að gráta blóði.
* 6. febrúar - Geimskutlan *[[Discovery (geimskutla)|Discovery]]* flaug í 11 metra fjarlægð frá geimstöðinni Mír.
* 13. febrúar - 21 Bosníuserbi var ákærður fyrir þjóðarmorð og glæpi gegn mannkyni af mannréttindadómstól á vegum Sameinuðu þjóðanna.
* 15. febrúar - Kevin Mitnick var handtekinn af FBI sakaður um að hafa brotist inn í nokkrar af öruggustu tölvum Bandaríkjanna.
* 21. febrúar - Fjórir fangaverðir og 96 fangar voru myrtir í uppreisn í Serkadji-fangelsi í Alsír.
* 21. febrúar - Þrír meðlimir Front national í Frakklandi myrtu Kómoreyinginn Ibrahim Ali.
* 21. febrúar - Steve Fossett varð fyrstur til að fljúga einn í loftbelg yfir Kyrrahaf þegar hann lenti í Leader í Kanada.
* 23. febrúar - Dow Jones-vísitalan náði í fyrsta sinn yfir 4000 stig við lokun.
* 26. febrúar - Barings-banki í Bretlandi varð gjaldþrota.

### Mars

* 1. mars - Julio María Sanguinetti tók við embætti forseta Úrúgvæ í annað sinn.
* 1. mars - Rússneski rannsóknarblaðamaðurinn Vladislav Listjev var myrtur í Moskvu.
* 1. mars - Fyrsta leitarviðmót Yahoo! leit dagsins ljós.
* 2. mars - Nick Leeson var handtekinn fyrir sinn þátt í því ad kollsetja Baringsbanka.
* 3. mars - Friðargæslu Sameinuðu þjóðanna í Sómalíu lauk.
* 6. mars - Ráðstefna Sameinuðu þjóðanna um fátækt og félagslegt misrétti hófst í Kaupmannahöfn.
* 11. mars - Sænski íshokkíleikmaðurinn Peter Karlsson var myrtur af nýnasista í Västerås.
* 12. mars - Uppþotin í Gazi í Istanbúl hófust.
* 16. mars - Mississippi staðfesti Þrettánda viðauka stjórnarskrár Bandaríkjanna um bann við þrælahaldi.
* 20. mars - Hryðjuverkasamtökin Aum Shinrikyo slepptu saríngasi í 5 neðanjarðarlestar Tókýó með þeim afleiðingum að 12 létust og 5.500 særðust.
* 22. mars - Valeríj Poljakov sneri aftur til jarðar eftir að hafa dvalið 438 daga í geimnum.
* 24. mars - Í fyrsta sinn í 26 ár voru engir breskir hermenn á verði á götum Belfast á Norður-Írlandi.
* 26. mars - Schengensáttmálinn gekk í gildi.
* 31. mars - Bandarísk-mexíkóska söngkonan Selena var myrt af fyrrum starfsmanni sínum, Yolanda Saldívar.

### Apríl

* 1. apríl - Dialog Telekom hóf rekstur fyrsta GSM-nets Srí Lanka.
* 3. apríl - Alríkislögregla Rússneska Sambandsríkisins var stofnuð af Boris Jeltsín forseta Rússlands.
* 5. apríl - Bandaríska kvikmyndin *[[The Last Supper]]* var frumsýnd.
* 7. apríl - Bandaríska teiknimyndin *[[Guffagrín]]* var frumsýnd.
* 7. apríl - Fyrra Téténíustríðið: Rússneskar hersveitir drápu 103 almenna borgara í Samashki.
* 8. apríl - Alþingiskosningar voru haldnar á Íslandi.
* 18. apríl - *[[Rox (sjónvarpsþættir)|Rox]]* var fyrsta sjónvarpsþáttaröðin sem dreift var á netinu.
* 19. apríl - Sprengjutilræðið í Oklahómaborg: Sprengja sprakk í Alfred. P. Murrah-byggingunni í Oklahómaborg. 169 manns fórust.
* 24. apríl - Gilbert Murray var myrtur með bréfsprengju frá Unabomber.
* 28. apríl - 101 fórst þegar gassprenging varð á byggingarsvæði í Daegu í Suður-Kóreu.
* 30. apríl - Bandaríkjastjórn hætti fjármögnun NSFNET. Þar með var Internetið orðið að fullu einkavætt.

### Maí

* 1. maí- Króatíski herinn hóf Bljesakaðgerðina gegn Króatíuserbum í Krajinahéraði.
* 1. maí - Oriental Pearl Tower var opnaður í Sjanghæ.
* 1. maí - Jacques Chirac var kosinn forseti Frakklands.
* 10. maí - 104 námamenn létu lífið í gullnámu í Orkney, Suður-Afríku, þegar lest hrundi niður námaop.
* 11. maí - Yfir 170 lönd samþykktu ótakmarkaða framlengingu Samnings um að dreifa ekki kjarnavopnum.
* 13. maí - Hljómsveitin Secret Garden sigraði Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995 með laginu „Nocturne“.
* 14. maí - Dalai Lama lýsti því yfir að Gedhun Choekyi Nyima væri 11. endurfæðing Panchen Lama.
* 14. maí - Team New Zealand vann Ameríkubikarinn í San Diego með 5-0 sigri á heimaliðinu, Stars and Stripes.
* 16. maí - Shoko Asahara, leiðtogi Aum Shinrikyo, var handtekinn við Fujifjall.
* 17. maí - Jacques Chirac tók við embætti sem forseti Frakklands.
* 17. maí - Shawn Nelson ók skriðdreka um götur San Diego í Bandaríkjunum.
* 19. maí - Bandaríska kvikmyndin *[[Die Hard with a Vengeance]]* var frumsýnd.
* 21. maí - Jóhannes Páll 2. páfi tók Jan Sarkander í dýrlinga tölu í Olomouc í Tékklandi.
* 23. maí - Forritunarmálið Java var kynnt almenningi.
* 24. maí - AFC Ajax sigraði Meistaradeild Evrópu með 1-0 sigri á AC Milan.
* 25. maí - Ísafjarðarkirkja var vígð.

### Júní

* 2. júní - Mrkonjić Grad-atvikið: Scott O'Grady var skotinn niður yfir Bosníu.
* 2. júní - SS-maðurinn Erich Priebke var framseldur til Ítalíu.
* 6. júní - Stjórnarskrárréttur Suður-Afríku afnam dauðarefsingar.
* 13. júní - Jacques Chirac tilkynnti að Frakkar myndu hefja á ný kjarnorkutilraunir í Frönsku Pólýnesíu.
* 14. júní - Gíslatakan í Búdjonnovsk: Téténskir skæruliðar tóku milli 1500 og 1800 gísla á sjúkrahúsi í Búdjonnovsk í Rússlandi.
* 20. júní - Olíufyrirtækið Royal Dutch Shell lét undan þrýstingi og hætti við að sökkva olíuborpallinum Brent Spar.
* 22. júní - Tamílamálið: Fyrrum dómsmálaráðherra Danmerkur, Erik Ninn-Hansen, var dæmdur sekur.
* 23. júní - Bandaríska teiknimyndin *[[Pókahontas (kvikmynd frá 1995)|Pócahontas]]* var frumsýnd.
* 24. júní - Mafíuforinginn Leoluca Bagarella var handtekinn á Ítalíu.
* 24. júní - Suður-Afríka sigraði Heimsbikarmótið í ruðningi.
* 28. júní - Alþingi samþykkti endurskoðun mannréttindaákvæða stjórnarskrárinnar í samræmi við ákvörðun hátíðarfundar þingsins á Þingvöllum 17. júní árið áður. Meðal annars var skýrar kveðið á um félagafrelsi til að tryggja rétt manna til að standa utan félaga og tjáningarfrelsi kom í stað prentfrelsis áður.
* 29. júní - Lisa Clayton lauk við hnattsiglingu sína eftir 10 mánuði. Hún var fyrsta breska konan sem sigldi ein umhverfis jörðina.
* 29. júní - Geimskutlan *[[Atlantis (geimskutla)|Atlantis]]* tengdist geimstöðinni Mír í fyrsta skipti.
* 29. júní - Sampoong-verslunin í Seúl hrundi með þeim afleiðingum að 501 létust og 937 særðust.

### Júlí

* 4. júlí - John Major var kjörinn leiðtogi Breska íhaldsflokksins.
* 9. júlí - Borgarastyrjöldin á Srí Lanka: 125 létust þegar flugher Srí Lanka varpaði sprengjum á kirkju í Navaly.
* 10. júlí - Aung San Suu Kyi var leyst úr stofufangelsi í Mjanmar.
* 11. júlí - Fjöldamorðin í Srebrenica: Hersveitir Bosníuserba undir stjórn Ratko Mladić, hertóku Srebrenica myrtu þúsundir karla og drengja og nauðguðu konum.
* 17. júlí - Samsetta Nasdaq-vísitalan lokaði í yfir 1000 stigum í fyrsta sinn.
* 18. júlí - Eldgos hófst í Soufriere Hills-eldfjallinu á Montserrat og stendur enn.
* 21. júlí - Þriðja Formósusundsdeilan hófst þegar her Alþýðulýðveldisins Kína skaut eldflaugum í hafið norðan við Taívan.

### Ágúst

* 2. ágúst - Fyrstu kuldaskil Hvíta jarðskjálftans gengu yfir Chile.
* 3. ágúst - Airstan-atvikið: Afgangskar orrustuþotur neyddu rússneska Iljúsínþotu til að lenda í Kandahar.
* 4. ágúst - Króatíuher hóf Stormaðgerðina gegn Króatíuserbum í Krajinahéraði.
* 7. ágúst - Stormaðgerðinni lauk með vopnahléi. Hersveitir Serbnesku Krajina gáfust upp í kjölfarið.
* 10. ágúst - Tveir tengdasynir Saddams Hussein flúðu frá Írak til Jórdaníu þar sem þeir sóttu um hæli.
* 13. ágúst - Slysið á K2 1995: Sex fjallgöngumenn létust í stormi á niðurleið af tindi K2.
* 16. ágúst - Vafri Microsoft, Internet Explorer, kom út.
* 16. ágúst - Íbúar Bermúda höfnuðu sjálfstæði í þjóðaratkvæðagreiðslu.
* 17. ágúst - Sænski táningurinn John Hron var barinn til bana af fjórum nýnasistum á táningsaldri.
* 18. ágúst - Bandaríska kvikmyndin *[[Mortal Kombat (kvikmynd)|Mortal Kombat]]* var frumsýnd.
* 24. ágúst - Microsoft gaf út stýrikerfið Windows 95.
* 30. ágúst - NATO hóf sprengjuárásir á her Bosníuserba í Bosníu og Hersegóvínu.
* 30. ágúst - Dauðarefsingar voru aftur teknar upp í New York-fylki eftir 18 ára hlé.

### September

* September - DVD-diskar voru kynntir til sögunnar.
* September - Jacob Söderman var kjörinn fyrsti umboðsmaður Evrópusambandsins.
* 3. september - Uppboðsvefurinn eBay var stofnaður.
* 4. september - Fjórða heimsráðstefna kvenna var sett í Beijing í Kína.
* 6. september - Loftárásir NATO á Bosníuserba héldu áfram eftir að friðarumleitanir báru engan árangur.
* 8. september - Króatíuher hóf Mistralaðgerðina í vesturhluta Bosníu og Hersegóvínu.
* 19. september - Bandarísku dagblöðin *[[The Washington Post]]* og *[[The New York Times]]* birtu yfirlýsingu frá Unabomber.
* 23. september - Argentínumaðurinn Bill Gaede var handtekinn í Arisóna og kærður fyrir iðnaðarnjósnir.
* 26. september - Réttarhöld yfir Giulio Andreotti vegna mafíutengsla hófust á Ítalíu.
* 27. september - Hópur málaliða undir stjórn Bob Denard framdi valdarán á Kómoreyjum og náðu forsetanum, Said Mohammed Djohor, á sitt vald.
* 28. september - Króatíuher myrti níu aldraða Króatíuserba í þorpinu Varivode.

### Október

* 3. október - O. J. Simpson-réttarhöldin: O. J. Simpson var sýknaður af ákæru fyrir morðið á Nicole Simpson og Ronald Goldman.
* 4. október - Frakkar sendu herlið til að handtaka málaliðann Bob Denard sem framið hafði valdarán á Kómoreyjum.
* 12. október - Sænska kvöldblaðið *[[Expressen]]* sagði frá því að Mona Sahlin, fyrrum atvinnumálaráðherra, hefði notað greiðslukort ríkisins til að greiða fyrir einkaneyslu. 
* 16. október - Milljónagangan, mótmælaganga þeldökkra Bandaríkjamanna til Washington D.C., fór fram.
* 17. október - Jeanne Calment sló met sem elsta kona heims samkvæmt skrám þegar hún náði 120 ára og 238 daga aldri.
* 18. október - Hafist var handa við að reisa Eyrarsundsbrúna.
* 23. október - Náttúru- og umhverfisverðlaun Norðurlandaráðs voru veitt í fyrsta sinn.
* 26. október - Snjóflóð féll á Flateyri með þeim afleiðingum að 20 létust.
* 28. október - 289 létust í eldsvoða í neðanjarðarlestarstöð í Bakú í Aserbaísjan.
* 30. október - Naumur meirihluti felldi tillögu um að sækjast eftir sjálfstæði í þjóðaratkvæðagreiðslu í Quebec.

### Nóvember

* 1. nóvember - NASA missti samband við geimkönnunarfarið *[[Pioneer 11]]*.
* 1. nóvember - Samningaviðræður stríðandi fylkinga í borgarastyrjöldinni í Júgóslavíu hófust í Dayton, Ohio.
* 4. nóvember - Yitzhak Rabin forsætisráðherra Ísraels var skotinn til bana af öfgasinnuðum Ísraela.
* 6. nóvember - Fyrsta skjákortið frá 3dfx Interactive var kynnt á ráðstefnunni COMDEX.
* 7. nóvember - Fellibylurinn Angela gekk yfir Filippseyjar og Víetnam með þeim afleiðingum að 882 fórust. Vindhraðinn náði 58&nbsp;m/s með hviðum upp í 80&nbsp;m/s.
* 10. nóvember - Nígeríska leikskáldið og umhverfisverndarsinninn Ken Saro-Wiva var hengdur af Nígerskum stjórnvöldum ásamt 8 öðrum úr MOSOP.
* 16. nóvember - Stríðsglæpadómstóll á vegum Sameinuðu þjóðanna kærði Radovan Karadžić og Ratko Mladić fyrir þjóðarmorð.
* 18. nóvember - Jóakim Danaprins gekk að eiga Alexöndru Manley.
* 19. nóvember - Bandaríska teiknimyndin *[[Leikfangasaga]]* var frumsýnd í Bandaríkjunum.
* 21. nóvember - Dayton-samningarnir sem bundu endi á Bosníustríðið voru samþykktir í Wright-Patterson-flugstöðinni nálægt Dayton, Ohio í Bandaríkjunum.
* 22. nóvember - Breski raðmorðinginn Rosemary West var dæmd í lífstíðarfangelsi fyrir morð á 10 konum og stúlkum.
* 24. nóvember - Stöð 3 hóf útsendingar. Hún sameinaðist Stöð 2 tveimur árum síðar.
* 25. nóvember - Írar samþykktu að heimila skilnað í þjóðaratkvæðagreiðslu.
* 28. nóvember - Bill Clinton afnam 55&nbsp;mph (89&nbsp;km/klst) hámarkshraða á tilteknum vegum í Bandaríkjunum.
* 30. nóvember - Javier Solana var skipaður yfirmaður NATO.

### Desember

* 1. desember - Bandaríska kvikmyndin *[[Things to Do in Denver When You're Dead]]* var frumsýnd.
* 3. desember - Verkföll lömuðu opinbera geirann í Frakklandi.
* 6. desember - Bill Clinton tilkynnti að 1500 bandarískir hermenn yrðu sendir til Bosníu-Hersegóvínu og Króatíu á vegum NATO.
* 7. desember - Geimkanni *[[Galileo (geimfar)|Galileos]]* fór inn í lofthjúp Júpíters.
* 8. desember - Carl Bildt var skipaður sáttasemjari Evrópusambandsins í fyrrum Júgóslavíu.
* 14. desember - Dayton-samningarnir voru undirritaðir í París.
* 15. desember - Dæmt var í máli belgíska atvinnuknattspyrnumannsins Jean-Marcs Bosmans.
* 15. desember - Innleiðing evrunnar sem almenns gjaldmiðils var ákveðin á fundi í Madríd.
* 20. desember - American Airlines flug 965 fórst í Kólumbíu. Af 164 farþegum lifðu 4 slysið af.
* 30. desember - Lægsti hiti sem mælst hefur í Bretlandi, −27.2&nbsp;°C, mældist í Altnaharra í Skosku hálöndunum.
* 31. desember - Síðasta myndasagan um *[[Kalli og Kobbi|Kalla og Kobba]]* eftir Bill Watterson birtist í dagblöðum.

### Ódagsettir atburðir
* Breska lággjaldaflugfélagið EasyJet var stofnað.
* Íslenska barnabókin *[[Áfram Latibær!]]* kom út hjá Æskunni.
* Körfuknattleiksfélag ÍBV var stofnað.
* Ítalska hljómsveitin Prozac+ var stofnuð.
* Skoska hljómsveitin Biffy Clyro var stofnuð.
* Bandaríska hljómsveitin Foo Fighters var stofnuð.

## Fædd

* 16. janúar - Geitin sjálf, íslenskur tónlistarmaður.
* 16. janúar - Takumi Minamino, japanskur knattspyrnumaður.
* 19. janúar - Frederik Schram, danskur knattspyrnumaður.
* 21. janúar - Nguyễn Công Phượng, víetnamskur knattspyrnumaður.
* 1. febrúar - Eygló Ósk Gústafsdóttir, íslensk sundkona.
* 6. febrúar - Leon Goretzka, þýskur knattspyrnumaður.
* 8. febrúar - Joshua Kimmich, þýskur knattspyrnumaður.
* 8. febrúar - Hjörtur Hermannsson, íslenskur knattspyrnumaður.
* 18. febrúar - Rúnar Alex Rúnarsson, íslenskur knattspyrnumaður.
* 21. febrúar - Clara Klingenström, sænsk söngkona.
* 27. febrúar - Kosuke Nakamura, japanskur knattspyrnumaður.
* 1. mars - Elín Metta Jensen, íslensk knattspyrnukona.
* 1. mars - Genta Miura, japanskur knattspyrnumaður.
* 5. apríl - Sei Muroya, japanskur knattspyrnumaður.
* 12. maí - Luke Benward, bandarískur gamanleikari.
* 16. maí - Nguyễn Tuấn Anh, víetnamskur knattspyrnumaður.
* 27. júní - Glódís Perla Viggósdóttir, íslensk knattspyrnukona.
* 3. júlí - Bergþór Másson, íslenskur hlaðvarpsstjórnandi.
* 12. júlí - Luke Shaw, enskur knattspyrnumaður.
* 14. júlí - Serge Gnabry, þýskur knattspyrnumaður.
* 22. ágúst - Dua Lipa, ensk söngkona.
* 10. september - Jack Grealish, enskur knattspyrnumaður.
* 21. október - Doja Cat, bandarísk tónlistarkona.
* 3. nóvember - Kendall Jenner, bandarísk fyrirsæta.
* 2. desember - Kalvin Phillips, enskur knattspyrnumaður.

## Dáin
* 9. janúar - Souphanouvong, forseti Laos (f. 1909).
* 9. janúar - Valdimar Indriðason, íslenskur stjórnmálamaður (f. 1925).
* 2. febrúar - Fred Perry, breskur tennisleikari (f. 1909).
* 31. mars - Selena, bandarísk söngkona (f. 1971).
* 12. apríl - Pétur J. Thorsteinsson, íslenskur sendiherra (f. 1917).
* 25. apríl - Ginger Rogers, bandarísk leik- og söngkona (f. 1911).
* 5. maí – Mikhaíl Botvinnik, rússneskur stórmeistari í skák og heimsmeistari (f. 1911).

* 9. maí - Tage Ammendrup, íslenskur dagskrárgerðarmaður (f. 1927).
* 15. maí - María Markan, íslensk óperusöngkona (f. 1905).
* 24. maí - Harold Wilson, forsætisráðherra Bretlands (f. 1916).
* 28. maí - Gunnar Huseby, íslenskur frjálsíþróttamaður (f. 1923).
* 23. júní - Jonas Salk, bandarískur vísindamaður (f. 1914).
* 29. júní - Lana Turner, bandarísk leikkona (f. 1921).
* 3. júlí - Árni Björnsson, Íslenskt tónskáld og hljóðfæraleikari (f. 1905).
* 4. júlí - Eva Gabor, ungversk-bandarísk leikkona (f. 1919).
* 16. júlí - Torfi Bryngeirsson, íslenskur frjálsíþróttamaður (f. 1926).
* 28. ágúst - Michael Ende, þýskur rithöfundur (f. 1929).
* 9. október - Alec Douglas-Home, forsætisráðherra Bretlands (f. 1903).
* 22. október - Kingsley Amis, bandarískur rithöfundur (f. 1922).
* 4. nóvember - Yitzhak Rabin, forsætisráðherra Ísraels (f. 1922).
* 4. nóvember - Gilles Deleuze, franskur heimspekingur (f. 1925).
* 10. nóvember - Ken Saro-Wiva, nígerískur rithöfundur og manréttindahöfundur (f. 1941).
*16. nóvember - Ellý Vilhjálms, íslensk söngkona (f. 1935).
* 22. nóvember - Daníel Á. Daníelsson, íslenskur læknir og þýðandi (f. 1902).

## [[Nóbelsverðlaunin]]
* Eðlisfræði - Martin L. Perl, Frederick Reines
* Efnafræði - Paul J Crutzen, Mario J Molina, F Sherwood Rowland
* Læknisfræði - Edward B Lewis, Christiane Nüsslein-Volhard, Eric Wieschaus
* Bókmenntir - Seamus Heaney
* Hagfræði - Robert Lucas Jr
* Friðarverðlaun - Joseph Rotblad, Pugwash samtökin um vísindi og alþjóðamál