open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nkhotakota

**Nkhotakota** (áður **Kota Kota**) er bær á ströndu Malaví-vatns í miðhluta Malaví. Áætlaður íbúafjöldi 2008 var 33.150 manns.

## Saga
Nkhotakota mótaðist í upphafi af nokkrum þorpum á svæðinu en varð svo verslunarstaður fyrir arabíska þrælasala. Landkönnuðurinn David Livingstone sannfærði leiðtogann Jumbe um að hætta þrælasölu af svæðinu, en fyrirkomulagið er enn í gildi. Sátu þeir undir tré einu og ræddu málin. Hastings Banda, fyrsti forseti landsins, fór með ræðu undir öðru tré í bænum á 7. áratugnum. Það tré er í kaldhæðni kallað „Livingstone-tréð“. Árið 2001 voru mikil flóð í landinu og náðu þau einnig til Nkhotakota. Bærinn varð verst úti af svæðunum í miðhluta landsins.

## Landafræði

Bærinn er í um 472 metra hæð yfir sjávarmáli á ströndu Malavívatns. Hann stendur á malarhrygg og snýr að Nkhotakota-flói sem er úti fyrir ströndinni en hann er afmarkaður af sandrifi.

Næstu bæir eru Makuta, Mbaluko og Mtenje. Auk þess eru um 200 kílómetrar til Lílongve en 378 kílómetrar til Blantyre.

## Lýðfræði

### Tungumál
Chichewa er aðaltungumál staðarins. Swahili-nýlenda er einnig í bænum, en einnig eru chewa-mælendur í suðurhluta hans. Tonga-mælendur er að finna í norðurhlutanum.

### Atvinna
Íbúar bæjarins veiða í Chia-lóni. 

#### Stofnanir

##### Heilsugæsla
Í Nkhotakota er sjúkrahús sem hefur reynst vel í baráttunni gegn HIV og eyðni. Samtökin *Society for Women Against AIDS in Malawi* (SWAM) (ísl. *Konur gegn eyðni í Malaví*) eru með tveggja ára verkefni í bænum.

##### Fjármálastofnanir
Commercial Bank of Malawi er með útibú við aðalbraut bæjarins sem liggur norður-suður.

##### Eldsneytisverslun
Í Nkhotakota er bensínstöð frá BP.

## Samgöngur
Í Nkhotakota er ein af aðal höfnunum við Malavívatn. Nálægasti flugvöllur er í Kasungu Langferðabílar gang til Salima í tvær stundir á dag. Þess að auki aka smárútur til Nkhata Bay.

## Tilvísanir
Nkhotakota (hérað)

**Nkhotakota** er hérað í Central Region í Malaví. Það er alls 4.259 km² og íbúafjöldinn er 229.460 manns. Höfuðborg héraðsins er Nkhotakota. Í austri er Malaví-vatn, í norðri Mzimba og Nkhata Bay, í vestri Kasungu og Ntchisi og í suðri Salima.

Í héraðinu er einnig samnefnt villidýraverndarsvæði.
Dedza (hérað)

**Dedza** er hérað í Central Region í Malaví. Höfuðborg þess er Dedza og flatarmálið alls 3.624 km². Íbúafjöldinn er 486.682.
Isertoq

**Isertoq** (vesturgrænlenska: **Isortoq**) er fámenn byggð á Austur-Grænlandi, nánar tiltekið á Ammassalik-svæðinu. Íbúar voru 93 árið 2010 og hafa atvinnu af veiðum.

Í Isertoq er hreindýrastöð Stefáns Magnússonar sem hann hefur rekið ásamt Ole Kristiansen síðan 1983.
Júbaland

**Júbaland** (sómalska: *Jubbaland*) eða **Júbadalur** (sómalska: *Dooxada Jubba*), áður **Transjúba** (ítalska: *Oltre Giuba*) er syðsti hluti Sómalíu handan Júbafljóts með landamæri að Kenýa. Íbúafjöldi svæðisins er áætlaður 1,3 milljónir. Svæðið nær yfir héruðin Gedo, Neðri-Júba og Mið-Júba. Aðalborgin er Kismayo á ströndinni við ósa Júbafljóts.

Eftir að Siad Barre forseta Sómalíu var steypt af stóli 1991 breiddist borgarastyrjöld smátt og smátt út um allt landið. 1993 lagði tengdasonur Barre, Mohammed Said Hersi, Kismayo undir sig með hersveitum sem héldu enn tryggð við Barre og ríkti yfir svæðinu sem herstjóri. Menn hans beittu íbúana kerfisbundnu ofbeldi, nauðguðu konum og rændu hjálpargögnum. 3. september 1998 var sjálfstæða ríkið Júbaland stofnað af fulltrúum Sómalska föðurlandsflokknum, undir stjórn Said Hersi, í samstarfi við Rahanweyn-andspyrnuherinn en þeir voru brátt reknir burt af Sómalska þjóðverðinum sem voru leifarnar af her Barres sem stefndu að endurreisn ríkisstjórnar hans. Ári síðar var þjóðvörðurinn rekinn burt af Júbadalsbandalaginu, bandalagi nokkurra ættflokka á svæðinu. 

2001 gerðist Júbadalsbandalagið aðili að bráðabirgðastjórn sómalska sambandsríkisins.

Árið 2006 réðust herir Íslömsku dómstólanna inn í Júbaland og lögðu Kismayo og fleiri mikilvæga bæi undir sig. Júbadalsbandalagið dró sig í hlé, yfirleitt án andstöðu. Í desember, eftir ósigur dómstólanna gegn bráðabirgðastjórninni og hersveitum Eþíópíu í orrustunni við Baidoa, náði bandalagið Kismayo aftur á sitt vald.
Hengibrú

**Hengibrú** er ein gerð brúar, þar sem brúargólfið eða brautin, hangir í burðarköplum sem festir eru í akkeri við báða enda. Hengibrýr í frumstæðri mynd eru eflaust nokkur þúsund ára gamlar, og eru dæmi um slíkar brýr í Kína á 2. öld fyrir Krist. 

Á 19. öld kom fram sú hugmynd að lyfta burðarköplunum með háum turnum, eða stöplum, og má segja að þá hafi komið fram hengibrýr í nútímamerkingu. Með tækniframförum á síðustu áratugum hefur tekist að byggja lengri hengibrýr en áður var mögulegt. Er þar bæði verið að uppfylla ákveðnar þarfir í samgöngum, en einnig að fullnægja metnaði verkfræðinga og þjóða, með því að fara að ystu mörkum þess sem er tæknilega mögulegt. Auk þess eru hengibrýr oft glæsileg mannvirki. 

## Lengstu hengibrýr heims
Hengibrýr eru oft flokkaðar eftir því hvað þær spanna langt haf milli meginstöpla. Lengstu hengibrýr í heimi eru nú:
#  1915 Çanakkale-brúin: 2.023 metrar, vígð árið 2022
#  Akashi-Kaikyo-brúin: 1.991 metrar, vígð árið 1998
#  Yangsigang-brúin: 1.700 metrar, vígð árið 2019
#  Xihoumen-brúin: 1.650 metrar, vígð árið 2007
#  Stórabeltisbrúin: 1.624 metrar, vígð árið 1998
#  Osman Gazi-brúin: 1.550 metrar, vígð árið 2016
#  Yi Sun-sin-brúin: 1.545 metrar, vígð árið 2012
#  Runyang-brúin: 1.490 metrar, vígð árið 2005
#  Fjórða Nanjing Yangtze-brúin: 1.490 metrar, vígð árið 2012
#  Humber-brúin: 1.410 metrar, vígð árið 1981
Sundlaugar og laugar á Íslandi

**[[Ísland|Íslenskar]] [[Sundlaug|sundlaugar]]** eru 163 talsins.

## Saga sundlauga á Íslandi
Vitað er um þrettán laugar sem notaðar voru til forna og um fjórar eru enn nothæfar. Snorralaug í Reykholti er ein af þeim laugum sem enn eru nothæfar, og hún er einnig sú fyrsta sem getið er. Árið 1821 var fyrst haldið sundnámskeið og árið 1884 var fyrsta sundfélag Íslands stofnað en það bar nafnið Sundfélag Reykjavíkur.

Fyrsta steypta sundlaugin á Íslandi var gerð í Laugardal við Reykjavík árið 1908 þar sem heitu vatni úr Þvottalaugunum var veitt í laugina og köldu úr Gvendarbrunnum. Í eftir árið 1930 fjölgar byggingu sundlauga á Íslandi mikið, og á árunum 1931-1940 og 1941-1950 voru 44 sundlaugar byggðar.

Konum er almennt heimilað að vera í bikini í sundlaugum á Íslandi (að Bláa lóninu undanskildu) en þrátt fyrir það hefur konum hefur verið vísað úr laugum fyrir að bera brjóst sín.

Árið 2025 var sundlaugarmenning Íslendinga skráð sem menningararfur innan UNESCO, Menningarstofnun Sameinuðu þjóðanna. 

## Listi yfir sundlaugar á Íslandi
### Í Reykjavík og á höfuðborgarsvæðinu
Flestar sundlaugar eru staðsettar í Reykjavík og á höfuðborgarsvæðinu og þar af rekur Íþrótta- og tómstundasvið Reykjavíkur sjö. Einnig var baðhús í Reykjavík, en í því var ekki sundlaug heldur aðeins aðstaða til líkamsþvottar þangað til að húsið var rifið árið 1967.

### Á Reykjanesskaga
Sundlaugar á Reykjanesskaga eru:

### Á Vesturlandi

### Á Vestfjörðum

#### Í Ísafjarðarbæ
Laugar í Ísafjarðarbæ:

### Á Norðurlandi

### Á Austurlandi

### Á Suðurlandi
***[[Seljavallalaug]]** (heimasíða )

### Á Hálendinu
***[[Landmannalaugar]]** (heimasíða )

## Tilvísanir

## Tenglar
* 
* Sundlaugar á Norðurlandi; af Norðurland.is 
* Heimasíða íslenskra sundlauga
* ''Fjallamennskan er fíkn''; af mbl.is
Vallarhverfi

**Vallarhverfi** er hverfi í Hafnarfirði á Íslandi. Í Vallarhverfi er m.a. Ásvallalaug.

## Tenglar
**[[mbl.is]]*: Kostnaður við raflínur í jörðu í Vallarhverfi nemur 800 milljónum
César Cielo

**César Augusto Cielo Filho** (fæddur 10. janúar 1987 í Santa Barbara d'Oeste, São Paulo) er brasilískur sundmaður. Hann hefur sérhæft sig í að synda stystu skriðsundssprettina, s.s. 50 og 100 metra. 16. ágúst 2008 vann hann gullverðlaun í 50 metra skriðsundi á ólympíuleikunum 2008 í Peking. Var það fyrsta ólympíugull Brasilíu í sundi. Í undanrásum setti hann nýtt ólympíumet, bætti það í undanúrslitum og var 0,2 sekúndum frá nýju heimsmeti í úrslitunum. 

Hann vann einnig brons í 100 metra skriðsundi á sömu leikum, var þó jafn bandaríkjamanninum Jason Lezak.

César Cielo stundar nám við Auburn University í Auburn í Alabama og keppir með liði skólans, „Auburn Tigers“. Í heimalandinu syndir hann fyrir Esporte Clube Pinheiros.

## Tengill
* Afrekaskrá
Jason Lezak

**Jason Edward Lezak** (fæddur 12. nóvember 1975 í Irvine í Kaliforníu) er bandarískur sundmaður. Hann keppir í skriðsundi, auk þess sem hann á sæti í boðsundssveit Bandaríkjanna.

Lezak útskrifaðist frá Kaliforníuháskóla í Santa Barbara árið 1999.

## Afrek
* Ólympíuleikarnir 2004
** Brons í 4x100 metra skriðsundsboðsundi
** Gull í 4x100 metra fjórsundsboðsundi
* Heimsmeistari 2005 í bæði 4x100 metra skriðsunds- og fjórsundsboðsundi með bandarísku sveitinni
* Ólympíuleikarnir 2008
** Gull í 4x100 metra skriðsundsboðsundi
** Brons í 100 metra skriðsundi
** Gull í 4x100 metra fjórsundsboðsundi
Stafkirkja

**Stafkirkja** eða **stafakirkja** er timburkirkja þar sem veggir eru gerðir úr stöfum (þ.e. lóðréttum bjálkum) og þeir klæddir lóðréttum borðum. Flestallar stafkirkjur sem nú standa uppi eru í Noregi, en á upphafsárum kristni í Norður-Evrópu voru þær víða til. 

Í upphafi kristni hér á Íslandi voru flestar kirkjur stafkirkjur. Dómkirkjurnar í Skálholti og á Hólum í Hjaltadal voru þá líklega stærstu stafkirkjur Evrópu, því að dómkirkjur í nágrannalöndunum voru þá úr steini. 

Í Vestmannaeyjum er lítil stafkirkja. Hún var reist á 1000 ára afmæli kristnitökunnar. Þá ákváðu Norðmenn að gefa Vestmannaeyingum eftirmynd stafkirkju og afhenti Noregskonungur hana við hátíðlega athöfn 30. júlí árið 2000.

Stafverk var ekki eingöngu notað í kirkjur, til dæmis er Auðunarstofa á Hólum í Hjaltadal að hluta byggð með þeirri aðferð. 

## Tengt efni

* Stafkirkjan í Urnes (*Urnes stavkirke*) 

## Tilvísanir


## Tenglar
* ''Stafkirkjur og víkingaskip''; grein í Morgunblaðinu 1982
Þunglyndi Haruhi Suzumiya

**The Melancholy of Haruhi Suzumiya** er anime sería um unglingsstúlkuna Haruhi Suzumiya sem hefur kraft til að breyta veruleikanum í hvað sem hún óskar sér án þess að vita það. Serían var gerð af Kyoto Animation árið 2006 og kom út á ensku 2007.

Í japönsku sjónvarpi voru þættirnir sýndir í ruglaðri röð (sjötti þátturinn var sýndur síðastur og sögulokin voru til dæmis sýnd sem níundi þáttur) en á DVD diskum voru þættirnir settir í rétta röð.
Bleach (anime)

**Bleach** er vinsæl Shonen Jump anime og manga sería um Ichigo Kurosaki, 15 ára strák sem hefur þann hæfileika að geta séð drauga og „soul reapers“ (shinigami) sem vinna að því að hreinsa heiminn af óverunum „hollows“. Hann hittir fyrir „soul reaper“ að nafni Rukia Kuchiki sem meiddist í baráttu við einn „hollow“ og gaf honum krafta sína á meðan hún jafnar sig.

Manga sögurnar hafa verið í gangi síðan ágúst 2001 með yfir 295 kafla en anime þættirnir byrjuðu fimmta október 2004 og eru bæði enn gangandi.
Þættirnir hafa ekki lagst vel í aðdáendur bókanna, og hafa því ekki selst vel.
Cutie Honey

**Cutie Honey** er anime og manga sería frá 1997 og er eitt fyrsta dæmi af „magical girl“ í anime.

1973 serían snerist um Honey Kisaragi, sem notar Ai-kerfið sem faðir hennar bjó til til þess að breyta sér í hvern sem er, og Hayami fjölskylduna til þess að stoppa hryðjuverkahópinn Panther Claw, stjórnað af Panther Zora og Sister Jill. Í flestum þáttum sendir Panther Claw út nýja útsendara sem valda glundroða þangað til að Honey notar Ai-kerfið til þess að breytast í Cutie Honey, kvenhetju sem berst með sverði.

Manga sögurnar gengu frá fyrsta október 1973 til fyrsta apríl 1974 en anime þættirnir voru sýndir frá þrettánda október 1973 til 30. mars 1974.

## Tengt efni
* New Cutey Honey
* Cutey Honey Flash
* 
* Cutie Honey The Live *(leiknir þættir)*
New Cutie Honey

**New Cutie Honey** er framhald Cutie Honey og kom út 21. apríl 1994 til 21. nóvember 1995 á myndbandi í Japan. Serían var þýdd yfir á ensku af A.D. Vision og er fyrsta teiknaða útgáfan af Cutie Honey sem kemur út á ensku og sú eina hingað til.

Sagan gerist í borginni Cosplay City mörgum árum eftir upprunalegu þættina og ekki hefur sést til Cutie Honey síðan Panther Claw voru sigruð í fyrstu seríunni. Eftir að undarlegur fíkniefnahringur hefur verið uppgötvaður fara glæpir í vöxt og borgarstjóri Cosplay, Mayor Light, er staðráðinn í því að uppræta glæpina í borginni. Unglingsstrákurinn Chokkei Hayami stendur með Light og ritara hans, Honey Kisaragi, sem er í raun Cutie Honey, en minnis- og kraftlaus. Eftir að Honey var í miðju árásar á borginna man hún eftir fyrra lífi sínu sem Cutie Honey og fær aftur krafta sína.

## Tengt efni

* Cutie Honey
* Cutey Honey Flash
* 
* Cutie Honey The Live *(leiknir þættir)*
Húsfluga

**Húsfluga** (eða **húsafluga**) (fræðiheiti: *Musca domestica*) er tvívængja af húsfluguætt. Húsflugan er mjög algeng á Íslandi, enda er hún ein útbreiddasta tegund jarðarinnar og ein algengasta fluga í híbýlum manna (þ.a.l. nafnið). Húsflugan er að mestu hættulaus á Íslandi en er varasamur sýklaberi í heitari löndum.

Í raun nefnist húsflugan sem algengust er **stóra húsfluga** (*Musca domestica*) en svo er til önnur minni sem nefnist **litla húsfluga** (*[[Fannia cannicularis]]*).

## Húsflugan á Íslandi
Árið 1941 skrifaði Geir Gígja skordýrafræðingur í Vísi: „Það er rúmur áratugur síðan [húsflugunnar] varð fyrst vart á Akureyri og í nágrenni Reykjavíkur. En svo var það fyrst hlýja sumarið 1939, að hún varð fólki til verulegra óþæginda svo kunnugt sé. Þá kvartaði margur undan henni hér í bænum. Í fyrra sumar bar svo aftur miklu minna á henni, en nú í sumar virðist hún ætla að komast í algleyming.“

## Tilvísanir
Ásvallalaug

**Ásvallalaug** er íslensk sundhöll sem opnaði 6. september 2008 í Vallarhverfi í Hafnarfirði. Sundhöllin er sú stærsta á landinu eða um 6.000 m² og þar er aðstaða fyrir heilsurækt í 600 m² sal, sem er samhliða sundhöllinni.

Sundhöllin skartar 50 metra sundlaug og vatnsrennibraut og fjórum heitum pottum. Þar er einnig stórar barna- og vaðlaugar, kennslulaugar og gert er ráð fyrir 25 metra útisundlaug. Einnig er boðið upp á aðstöðu til að fara í sólbað og eimbað. Líkamsræktarstöð og kaffihús eru einnig í húsinu.

## Heimild


## Tenglar
*http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090422031908/www.sundlaugar.is/index.php/is/reykjavik-og-hoefueborgarsvaeeie-sund/111-asvallallaug á www.sundlaugum.is
Handknattleikur á sumarólympíuleikunum 2008 - keppni í karlaflokki

**[[Handknattleikur|Handknattleikskeppni]] karla á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|sumarólympíuleikunum 2008]]** fór fram dagana 10 til 24. ágúst í Peking í Kína. Tólf lið kepptu á mótinu.

Riðlakeppni fór fram í tveimur riðlum en að henni lokinni tók við útsláttarkeppni. Fjögur bestu liðin úr hvorum riðli héldu áfram í fjórðungsúrslit en liðin í neðstu sætunum tveimur í hvorum riðli lentu í 9. – 12. sæti á mótinu eftir árangri í riðlakeppninni. Í riðlakeppninni fengust tvö stig fyrir hvern sigur, eitt stig fyrir hvert jafntefli en ekkert stig fyrir tap; þegar lið voru jöfn að stigum er miðað við fjölda vinningsleikja og mismun á markatölu í öllum leikjum liðanna. Tapliðin í fjórðungsúrslitunum kepptu um 5. – 8. sæti á mótinu en sigurliðin kepptu um 1. – 4. sæti.

## Þátttökuréttur

;Undankeppnir fyrir ólympíuleikana:
* Keppni I:
** 2. heimslið:  Pólland
** 7. heimslið:  Ísland
** Evrópa:  Svíþjóð
** Pan-America:  Argentína
* Keppni II:
** 3. heimslið:  Frakkland
** 6. heimslið:  Spánn
** Afríka:  Túnis
** Efsta heimsálfa (Evrópa):  Noregur
* Keppni III:
** 4. heimslið:  Króatía
** 5. heimslið:  Rússland
** Asía:  Japan
** Önnur heimsálfa (Afríka):  Angóla

## Undankeppni
### Röðun í riðla
Dregið var í riðla 16. júní 2008.

### A-riðill

Allar tímasetningar eru að kínverskum tíma (UTC+8)

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### B-riðill

Allar tímasetningar eru að kínverskum tíma (UTC+8)

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Útsláttarkeppni
Allar tímasetningar eru að kínverskum tíma (UTC+8)

### Fjórðungsúrslit

----

----

----

### Röðun í sæti

----

### Undanúrslit

----

### 7./8. sæti

### 5./6. sæti

### Bronsverðlaunaleikur

### Úrslitaleikur

## Úrslit og tölfræði
### Úrslit

### Markahæstu leikmenn mótsins

### Úrvalslið mótsins
* Markvörður:  Thierry Omeyer
* Vintri hornamaður:  Guðjón Valur Sigurðsson
* Vinstri skytta:  Daniel Narcisse
* Miðja:  Snorri Steinn Guðjónsson
* Hægri skytta:  Ólafur Stefánsson
* Hægri hornamaður:  Albert Rocas
* Línumaður:  Bertrand Gille

## Tenglar
* Opinber vefsíða sumarólympíuleikanna 2008 
* Alþjóðahandknattleikssambandið
* Handknattleikssamband Evrópu
Fiskifluga

**Fiskifluga** einnig kölluð **maðkafluga** eða **fiskibokka** (fræðiheiti: *Calliphora uralensis*) er tvívængja af maðkaflugnaætt og mjög algeng á Íslandi.

## Tilvísanir
Funkisstíll

**Funkisstíll** (**nýtistefna** eða **funksjónalismi**) (enska: *functionalism*) er byggingarstíll og stefna í arkitektúr og hönnun. Fúnkisstíl gengur út á að gera hlutina samkvæmt nýtistefnu, hagnýtingin á að ráða útlitinu. Nýtistefnan var mynduð á 3. og 4. áratug 20. aldar, en í arkitektúr nær stefnan þó fram á áttunda áratuginn, eða þar til póstmódernisminn tók við. Upphaf fúnkisstíls er oftast rakið til orða Louis Sullivan: „Form fylgir funksjón“.
Usain Bolt

**Usain Bolt** (fæddur 21. ágúst 1986) er jamaískur fyrrum spretthlaupari. Hann varð margsinnis ólympíumeistari, heimsmeistari og er heimsmethafi í 100 og 200 metra spretthlaupi karla ásamt 4×100 metra boðhlaupi. 

Á Ólympíuleikunum í Peking 2008 setti hann heims- og ólympíumet í báðum greinum, 9,69 sekúndur í 100 metrum og 19,30 sekúndur í 200 metrunum. Einnig setti jamaíska liðið heimsmet í 4x100 m hlaupi, 37,04 sekúndur á HM 2011, og hljóp Bolt seinasta sprettinn. Á heimsmeistaramótinu í Berlín í ágúst 2009 setti hann aftur heimsmet (sem stendur enn) í 100 m hlaupi er hann hljóp á 9,58 sekúndum, og í 200 m hlaupi, 19,19 sekúndur, og er hann fyrstur til að eiga samtímis heimsmet, Ólympíumeistaratitil og heimsmeistaratitil í báðum greinum. Bolt á einnig heimsmet unglinga í 200 m spretthlaupi (19,67 sek). Afrek hans hafa gert það að verkum að hann er jafnan kallaður „þrumufleygurinn“ (e. *lightning Bolt*) í fjölmiðlum.

Bolt var kjörinn frjálsíþróttamaður ársins árið 2008 af Alþjóðafrjálsíþróttasambandinu. 

Eftir Heimsmeistaramótið í frjálsum íþróttum í London árið 2017 lagði Bolt skóna á hilluna.  Bolt reyndi fyrir sér í knattspyrnu með ástralska liðinu Central Coast Mariners árið 2018.

## Tilvísanir
Levy Mwanawasa

**Levy Patrick Mwanawasa** (fæddur 3. september 1948, látinn 19. ágúst 2008) var sambískur stjórnmálamaður. Hann var forseti lýðveldisins Sambíu frá 2002 til dauðadags.
Bifreiðastöð Akureyrar

**Bifreiðastöð Akureyrar** (eða **B.S.A.**) var umsvifamikið fyrirtæki á Akureyri á fyrri hluta 20. aldar. Bifreiðastöð Akureyrar sá um áætlunarferðir til Reykjavíkur og víða um austur- og norðurland, rak leigubíla, vörubíla og bílaverkstæði - það stærsta utan Reykjavíkur - og einnig yfirbyggingarverkstæði, þar sem smíðað var yfir rútur. Fyrirtækið hóf starsemi sina í Bíó-kjallaranum við Ráðhústorgið. 

Bifreiðastöð Akureyrar var stofnuð laugardaginn 2. júní 1923. Stofnandi þess var Kristján Kristjánsson frá Birningsstöðum, oft nefndur: *Kristján Birning*. Ökumenn ásamt honum fyrsta árið voru þeir: *Ebenharð Jónsson* og *Jón Jósepsson*, sem seinna vann á sprautuverkstæði hjá Kristjáni. Hann var bróðir Jóhannesar glímukappa á Hótel Borg. 

Árið 1926 var Bifreiðastöð Akureyrar komin með tvo vörubíla, en þá var hafið að byggja Kristneshæli og voru bílarnir notaðir við þá byggingarvinnu. Kristján hóf síðan áætlunarferðir til Reykjavíkur án þess að komið væri á eiginlegt vegasamband milli héraða eða landshluta. Kom sér þá vel að fyrstu bílarnir voru yfirleitt léttir. Hann fór fyrstu ferð sína suður á land árið 1929. Þá var ekki enn orðið bílfært alla leið til Reykjavíkur, svo hann og farþegar hans tóku sér fari með báti frá Borgarnesi. Kristján hélt líka í austur með tíð og tíma og hóf áætlunarferðir til Húsavíkur og Kópaskers og staða á Austurlandi. 

Ferð á Þingvöll á Alþingishátíðina 1930 varð kveikjan að því að Kristján hóf áætlunarferðir suður á Hvalfjarðarströnd vorið 1931. Farþegar voru ferjaðir yfir fjörðinn, en þar biðu bílar frá Steindóri Einarssyni eftir þeim og fluttu þá til Reykjavíkur. 

Árið 1946 stofnaði Kristján fyrirtækið Bílasöluna h.f. ásamt *Ólafi Benediktssyni* og á næstu árum dró hann úr bílaútgerð. Áður hafði hann hætt með vörubíla ,en Kea keypti yfirbyggingaverkstæðið og rak það næstu árin. 

## Tenglar
* ''Einn af oss''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999
Doha

**Doha** (arabíska: , umritað: Ad-Dawḥah eða **Ad-Dōḥah**) er höfuðborg Katar. Borgin er staðsett um miðja austurströnd Katar-skaga í Persaflóa, og íbúafjöldi árið 2020 var um 1,2 milljón.

Borgin hýsir háskólann í Katar auk háskólasvæðis HEC Paris viðskiptaskólans.

## Tilvísanir
Rifbein

**Rifbein** eða **rif** eru þunn, flöt og bogin bein sem umlykja brjósthol manna og sumra dýra og verja líffæri fyrir hnjaski. Þau mynda brjóstkassann en hann   samanstendur af 24 rifbeinum, 12 á hvorri hlið. Þessi 12 pör rifbeina skiptast í þrjá flokka, fyrstu sjö pörin eru heilrif sem  festast við hrygginn að aftan og við bringubeinið að framan. Þau festast við bringubeinið um geislung úr brjóski. Næstu þrjú rifjapörin eru skammrif en þau eru styttri   en heilrifin og tengjast hryggnum að aftan en tengjast ekki bringubeini að framan heldur neðsta heilrifinu. Síðustu tvö pör rifbeina kallast lausarif og þau eru minni og tengjast eingöngu hryggnum að framan.

*Beinserkur* er skapnaður sem lýsir sér þannig að rifjahylkið nær niður á mjaðmarbein (þ.e. ekkert bil á milli mjaðmanna og rifjanna).´Áður fyrr þótti beinserkur merki um hreysti og styrkleika, þó menn gætu tæpast beygt sig. Var þá til dæmis sagt: *Sveinn var karlmenni mikið, kallað hann hefði beinserk.* Beinserkur hefur þó síðan verið notað í yfirfærðri merkingu um stirðleika og fornaldarbrag, sbr: *Þetta var úreltur vísindastíll, sem lá eins og beinserkur utan um hugsunarhátt gömlu háskólamannanna.*

## Eitt og annað
* Samkvæmt biblíunni var Eva sköpuð úr rifbeini Adams. Segir svo í Fyrstu Mósebók: *Þá lét Drottinn Guð fastan svefn falla á manninn. Og er hann var sofnaður, tók hann eitt af rifjum hans og fyllti aftur með holdi. Og Drottinn Guð myndaði konu af rifinu, er hann hafði tekið úr manninum, og leiddi hana til mannsins*. 

## Heimild

*
Abubaker Kaki Khamis

**Abubaker Kaki Khamis** (fæddur 21. júní 1989) er súdanskur hlaupari sem sérhæfir sig í 800 metra hlaupi.

Í febrúar 2008 náði hann besta tíma ársins í 1000 metra hlaupi, 2:15,7, í Svíþjóð. Þann 9. mars varð hann yngsti heimsmeistari í 800 metra hlaupi innanhúss, þá 18 ára og 262 daga gamall. Á Bislett Games í Ósló 6. júní 2008  vann hann 800 metra hlaupið á tímanum 1:42,69 sem reyndist vera nýtt heimsmet ungmenna. Gamla metið (1:43,64) átti Kenýumaðurinn Japheth Kimutai.

Kaki keppti á sumarólympíuleikunum 2008 og var fánaberi Súdans á opnunarhátíðinni. Hann keppti aftur fyrir Súdan á sumarólympíuleikunum 2012 og varð þá í 7. sæti.

## Bestu tímar
* 800 metrar - 1:42,23 mín (2010) - súdanskt met 
* 1000 metrar - 2:13,62 mín (2010)
* 1500 metrar - 3:31,76 mín (2011)

## Tilvísanir
Kenenisa Bekele

**Kenenisa Bekele** (fæddur 14. júní 1982 í Eþíópíu) er eþíópskur langhlaupari. Hann á heimsmet í 5.000 og 10.000 metra hlaupi. Þá hefur hann í tvígang tekið ólympíugull í 10.000 metrum og er sigursælasti hlaupari í *[[IAAF World Cross Country Championships]]* (víðavangshlaupi Alþjóða frjálsíþróttasambandsins) með því að hafa sigrað 12 kílómetrana sex sinnum og 4 kílómetra fimm sinnum.

Yngri bróðir hans, Tariku Bekele, er einnig langhlaupari.
Tariku Bekele

**Tariku Bekele** (fæddur 21. janúar 1987) er eþíópskur langhlaupari sem sérhæfir sig í 5.000 metra hlaupi. Hann er yngri bróðir Kenenisa Bekele.

## Bestu tímar
* 3.000 metrar - 7:29,11 (2006)
* 5.000 metrar - 12:53,81 (2006)
Yipsi Moreno

**Yipsi Moreno González** (fædd 19. nóvember 1980 í Camagüey) er kúbverskur sleggjukastari. Hún er tvöfaldur heimsmeistari og silfurverðlaunahafi á Ólympíuleikunum 2004 og 2008.
Víur

**Víur** eru maðkafluguegg í fiski eða kjöti. Maðkaflugur vía oftast í hræ dýra, s.s. út í náttúrunni en einnig þar sem flugurnar komast í matarafurðir, eins og t.d. í upphengda skreið. Þá er talað um að hræið (eða skreiðin) maðki, því lirfur maðkaflugurnar nefnast *maðkar*.
Maðkaflugur

**Maðkaflugur** (fræðiheiti: *Calliphoridae*) eru  ætt tvívængna flugna, en lirfur þeirra kallaðst *maðkar*. Maðkaflugur eru oftast bláar, grænar eða svartar með málmgljáa og vía í hræjum sem við það maðka (þ.e. taka að iða af möðkum). 

## Tengt efni
* Fiskifluga

## Tilvísanir
Mjólkurbúð

**Mjólkurbúð** er verslun sem verslar nær eingöngu með mjólk og hvítan mat.

## Eftir löndum
### Á Íslandi
Farið var að stofna sérhæfðar mjólkurbúðir í Reykjavík um 1910 vegna krafna um aukið hreinlæti við meðferð mjólkurafurða. Í kjölfar afurðasölumálsins sem lyktaði með því að samvinnufélögin fengu einkaleyfi á sölu ýmissa landbúnaðarafurða voru allar mjólkurbúðir eftir 1934 reknar af Mjólkursamsölunni. Mjólk fékkst þá ekki seld í matvörubúðum, nema með vissum undantekningum. Þetta fyrirkomulag var afnumið 1. febrúar 1977, en þá féllu úr gildi rúmlega 40 ára gömul lög varðandi mjólkursölu og matvöruverslanir tóku að sér smásölu mjólkurvara. Nokkrar sérhæfðar mjólkurbúðir störfuðu þó áfram um allt land í nokkur ár en reyndu að auka vöruúrval, meðal annars með sölu rjómaíss. Síðustu mjólkurbúð Mjólkursamsölunnar við Laugarveg 162 var lokað 1986. Mjólkurbúð á horni Háteigsvegar og Rauðarárstígs var breytt í bakarí um 1990.

Mörg kvörtunarbréf varðandi mjólkurbúðirnar voru skrifuð í blöðin þau ár sem búðirnar störfuðu. Var þá aðallega kvartað yfir lélegri afgreiðslu (og afgreiðslutímanum), óliðlegheitum starfstúlkna (eða fasi þeirra), vinnuálaginu sem á þeim var þegar mjólkin kom, aðstöðu búðanna og sum árin yfir því að ekki fengist mjólk, eða of lítið af henni. 

#### Staðsetningar
* Barónsstíg 59. (Lögð niður í desember 1965). 
* Dunhaga 18
* Hjarðarhaga 47 (þar var Friðrikka Millý Müller lengi vel forstöðukona).
* Hrísateig 19 
* Laugavegur 166
* Miðstræti 12

## Tilvísanir
Amalgam

**Amalgam** (stundum nefnt **vatnssilfur**) er málmblanda (kvikasilfursblendingur), t.d. blendingur kvikasilfurs og t.d. kopars, silfurs, gulls, tins eða sinks. Amalgam er einkum notað í tannfyllingar og speglagerð.
Fábio Silva

**Fábio Silva** getur átt við eftirfarandi:

* Fábio Gomes da Silva (fæddur 1983), brasilískan stangarstökkvara
* Fábio Gilvan do Nascimento Silva (fæddur 1983), brasilískan knattspyrnumann sem leikur með NK Varteks
* José Fábio da Silva (fæddur 1984), brasilískan knattspyrnumann sem leikur með Ituano, í láni til frá Flamengo
* Fábio Ferreira da Silva (fæddur 1984), brasilískan knattspyrnumann sem leikur með Corinthians
* Fábio da Silva Alves (fæddur 1986), brasilískan knattspyrnumann sem leikur með Cruzeiro
Fábio Gomes da Silva

**Fábio Gomes da Silva** (fæddur 4. ágúst 1983 í Campinas) er brasilískur stangarstökkvari. Persónulegt met hans, og jafnframt brasilískt met, er 5,77 metrar en það setti hann í júní 2007 í São Paulo.

## Tilvísanir
Lyfjafræði

**Lyfjafræði** er sú heilbrigðisgrein sem tengir saman heilbrigðisvísindi og efnafræði. Lyfjafræðingum er treyst til að tryggja að sjúklingar fái rétt lyf í réttum skömmtum. Í hefðbundinni lyfjafræði er einnig fengist við að blanda og gefa lyf. Nútímalyfjafræði fæst við ýmis efni tengd umönnun sjúklinga, þar með talið klíníska þjónustu, athugun á lyfjum frá sjónarhóli öryggis og skilvirkni og upplýsingagjöf um lyf.

Lyfjafræði er kennd við Háskóla Íslands sem 3ja ára BS-nám og 2ja ára MS-nám.
Andrej Sílnov

**Andrej Silnov** (rússneska: **Андрей Сильнов**, fæddur 9. september 1984 í Sjakti) er rússneskur hástökkvari. Hann sigraði hástökkskeppni karla á Ólympíuleikunum 2008.

Silnov tók gull á Evrópumótinu 2006 þegar hann stökk 2,36 metra. Þar með bætti hann gamalt evrópumet Steinars Hoen frá árinu 1994 um einn sentimetra. Viku eftir Evrópumótið stökk Silnov 2,37 metra í Mónakó en það var besta stökk ársins.

25. júlí 2008 setti hann persónulegt met á London Grand Prix er hann stökk 2,38 metra og náði þá síðasta sætinu í rússneska frjálsíþróttaliðinu fyrir ÓL-08.

## Tilvísanir
Vinulág

**Vinulág** er lóðrétt dæld eða lægð í eftri vörinni sem liggur undir miðsnesinu á fólki að amorsboga. 

Vinulág heitir *philtron* (φιλτρον) á grísku, sem kemur úr *philein* (φιλειν) sem merkir „að elska, kyssa“. Íslenska orðið *vinulág* er hugsað rétt eins og það gríska það er að segja „lág“ (sem merkir „dæld“) vinkonunnar eða vinar. Þetta nýyrði er talið komið frá Bjarna Pálssyni, landlækni. Nokkrir sem skrifuðu pistlahöfundi íðorðagreina í Læknablaðinu vildu um tíma nefna þetta *miðsnesisgróf* og *efrivararrennu*, en hvorgt heitið hefur þó náð festu í íslensku máli.

## Meinafræði
Ef vinulágin nær ekki að myndast fullkomlega getur myndast skarð í vör. Flöt eða slétt vinulág getur verið merki um að móðir viðkomandi hafi neytt áfengis á meðgöngutíma.

## Heimildir
Þríforkur

**Þríforkur** (Latína: *tridens*) er kvísl með þremur tindum og minnir nokkuð á heykvíslina.  Þríforkurinn var vopn og veldissproti sjávarguðsins Posídons í grískri goðafræði og Neptúnúsar í rómverksri goðafræði. Þríforkurinn er sumstaður notaður við veiðar og honum beitt eins og ljósti. 

## Tenglar
*
Ljóstur

**Ljóstur** (eða **fiskispjót**) er stöng með járnoddi á, notuð til að veiða fisk af ströndu eða árbakka eða til að bana hákarli þegar hann er dreginn upp að síðu báts. Ljóstur er sumstaður notaður til að ná fugli úr holum t.d. lunda. Í frumstæðustu mynd sinni er ljóstur sjálfsagt með elstu veiðiverkfærum sem maðurinn gerði sér til fiskveiða. 

Í Gerplu eftir Halldór Laxness lýsir hann Inúitum um árið 1000 þannig: 
:*Þeir skjóta sjófugl með fuglspjóti en fiska reka þeir á grynníngar og skjóta síðan með fiskspjóti. Þeir aka mjög hundum á sjávarísum; og er þeir hitta fyrir sér vök leggja þeir á skörina úldinn summaga og selslifur, en þá er hákall vitjar agns stínga þeir hann með ljóstri.*
Miðsnesi

**Miðsnesi** (eða **miðnesi**) er brjóskveggurinn á milli nasaholanna í nefinu. Talað er um miðsnesi bæði á mönnum og dýrum (t.d. nautum sem oft eru með hring í miðsnesinu). Varast ber að ruglast á örnefninu Miðnes (sem í þágufalli er Miðnesi) saman við miðnesi eða miðsnesi sem eru hvorkyns orð og enda á -i í nefnifalli. Atkvæði orðsins skiptast á ð og s, þ.e. mið|snesi.

## Tilvísanir
Rúslana

**Rúslana Stepanívna Lyzjytsjko** (úkraínska: Руслана Степанівна Лижичко; fædd 24. maí 1973), þekktust undir sviðsnafninu **Rúslana**, er úkraínsk söngkona sem vann Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2004 með lagi sínu „Wild Dances“.

## Tenglar

*
Pokadýr

**Pokadýr** (fræðiheiti: *Marsupialia*) eru dýr af frumstæðum ættbálki spendýra. Pokadýr eru flest með poka undir kviðnum og bera unga sína þar í uns þeir eru orðnir fullburða (sbr. t.d. kengúrur). Ástralía er helsta heimkynni pokadýranna, ásamt Nýju Gíneu. Í lok krítar og byrjun tertíer voru pokadýr aftur á móti algeng á öllum meginlöndum.
Í Norður-Ameríku finnast 13 eða 14 tegundir en aðeins ein norðan Mexíkó, svonefnd virginíuposa oft kölluð pokarotta.

## Tenglar
*Búa pokadýr aðeins í Ástralíu - Vísindavefurinn
*Til hvers nota pokadýr pokann sinn? - Vísindavefurinn
*Hvaðan komu pokadýrin? - Vísindavefurinn
Menningarnótt

**Menningarnótt** er afmælishátíð Reykjavíkurborgar og verið haldin árlega síðan 1996. Er hún fyrsta laugardag eftir hið eiginlega afmæli borgarinnar sem er þann 18. ágúst eða 18. ágúst ef hann fellur á laugardag

Menningarnótt hefur með tímanum orðið ein stærsta og fjölmennasta hátíð sem haldin er í Reykjavík en talið er að kringum 100.000 manns sæki hana að jafnaði. Árin 2020 og 2021 var henni aflýst vegna COVID-19-faraldursins.

Tónleikar hafa eftir aldamót oft verið haldnir við Arnarhól og í Hljómskálagarði. Fjöldi smærri viðburða er haldinn í miðborginni. Maraþonhlaup fer fram fyrri part dags.

## Menningarnótt í miðlum
* Þann 12. október 2003 var tekið upp atriði fyrir íslensku kvikmyndina Dís þar sem Menningarnótt var endursköpuð á götum Reykjavíkur þar sem Skólavörðustígur mætir Laugavegi og Bankastræti.

## Tilvísanir


## Tenglar
*Opinber heimasíða Menningarnætur
Dayron Robles

**Dayron Robles** (fæddur 19. nóvember 1986 í Guantánamo) er kúbverskur grindahlaupari. Hann er núverandi heimsmethafi í 110 metra grindahlaupi með tímann 12,87 sekúndur. Metið setti hann 12. júní 2008.

Í undanúrslitum á ólympíuleikunum 2008 hljóp Robles á tímanum 13,12 sekúndum. Hann sigraði svo úrslitin á tímanum 12,93 sekúndur.
Grindahlaup

**Grindahlaup** telst til frjálsra íþrótta og er kapphlaup á hlaupabraut með 10 grindum, yfirleitt 400 m, 110 m (karlar) eða 100 m (konur). Hæð grinda í 110 m. grindahlaupi karla 106,7 cm. Grindahlaup er kapphlaup yfir lausar hindranir, en hindrunarhlaup yfir fastar hindranir.
Hástökk

**Hástökk** er ein grein frjálsíþrótta og er stökk yfir slá án allra hjálpartækja. Keppt er í hástökki með eða án atrennu, en með atrennu er algengari keppnisgrein.

*Hið almenna bakfallsstökk* hefur verið nær allsráðandi stökkaðferð frá um 1968 þegar Richard Fosbury vann gullið á Ólympíuleikunum með þeirri aðferð. Var upptaka þessarar stökkaðferðar ekki síst því að þakka að settar voru almennilegar dýnur bak við slánna þar sem áður voru litlar sandgryfjur og menn vildu því helst lenda á fótunum. 

## Met
*Íslandsmet kvenna í hástökki er 1,88 sett af Þórdísi Gísladóttur 1990.

* Íslandsmet í almennum flokki er 2,28 metrar, sett árið 2001 af Ein­ari Karl Hjart­ar­syni

*Heimsmet kvenna er 2,09 m og það heldur Stefka Kostadinova frá Búlgaríú sett 1987.

*Heimsmet í karlaflokki er 2,45 m, það heldur Javier Sotomayor frá Kúbu og það var slegið 1993.

## Tengt efni
* Fosbury-stíll
Hökuskarð

**Hökuskarð** (einnig nefnt **pétursskarð** eða **pétursspor**) er eins og nafnið gefur til kynna skarð í hökunni. Hökuskarð er erft einkenni í mannverum þar sem ríkjandi genið veldur skarði í hökinni á meðan víkjandi genið veldur skarðlausri höku.

## Tengt efni
* Hökuskarðsmorðið
* Listi yfir mendelskar erfðir hjá manninum
* Mendelskar erfðir

## Tenglar
*
Atburður

**Atburður** er getur átt við:

Í **heimspeki**:
* Atburð í athafnafræði (til aðgreiningar frá athöfn)

Í **menningu og félagslífi**:
* Athöfn
* Hátíð
* Keppni
* Veislu

Í **vísindum og stærðfræði**:
* Atburð í líkindafræði
* Atburð í stærðfræði

## Tengt efni
* Heinrich-atburður
Stírur

**Stírur** kallast storknuð tár í augnkrókum. Vanalega myndast stírur ekki í vöku, heldur meðan viðkomandi sefur. Þegar svo er komið er talað um að sá sé með „stírur í augunum“ og nær þeim úr með því að *núa stírunum úr augunum*. Athugið að sögnin „að *stíra*“ er eiginlega aðeins notuð í orðasambandinu „einhvern stírir í augun“ sem merkir að einhver verður þreyttur í augunum. Stírur er nefnilega einnig haft um þreytu í augum, sbr. lýsingarorðið stírueygður. 

## Um orðið
Ekki er vitað um að þetta orð sé notað í eignarfalli.
### Orðsifjar
Orðið „stírur“ er samstofna nýnorska orðinu *stira*, miðsænska orðinu *stira* (sem merkir að „stara“), austur-frísneska orðinu *stīren* (að „stífna“ eða að „stara“), nýháþýska orðinu *stieren* (að „stara“). Bera má saman við austur-frísneska orðið *stīr* („stífur“), nýháþýska orðið *stier* („stífur“, „stafandi“). Sagnorðið að *stíra* er líklega dregið af lýsingarorðinu **stīra-*, **stĭra-* (samanber íslenska orðið *stira* sem merkir að „stara“).

Einnig tengt litháíska orðinu *stỹros ãkys* („stýrð augu“), *stìrsti* (að „stífna“), latneska orðinu *stīria* („dropi sem hefur frosið“, „klaki“, „grýlukerti“), gríska orðinu *stílē* („dropi“) sem er af rótinni **stā-*, **stĭ-* (að „vera stífur“, að „þrengjast saman“) með l-viðskeyti. Berist saman við orðið *[[steinn]]*, *stía*, *stím* og mögulega *stíll*.

## Heimildir


## Tenglar
*
*
*Hvað eru stírur í augunum?  á heimasíðu Lifandi Vísinda
Síðara Slésvíkurstríðið

**Síðara Slésvíkurstríðið** hófst 1. febrúar 1864 þegar þýskir hermenn héldu yfir landamærin inn í Slésvík, en endaði með Vínarsamningnum 30. október 1864 þar sem þýsk yfirráð yfir Slésvík, Holtsetalandi og Lauenburg voru viðurkennd. Meginorusta þessa stríðs var Orrustan við Dybbøl.
Ásgeir Örn Hallgrímsson

**Ásgeir Örn Hallgrímsson** (f. 17. febrúar 1984) er íslenskur handknattleiksmaður sem leikur með danska liðinu GOG Svendborg.

Ásgeir lék með íslenska landsliðinu í handknattleik þegar það vann silfurverðlaun á Ólympíuleikunum í Peking árið 2008  og þegar það vann bronsverðlaun á Evrópumeistaramótinu í Austurríki 2010.
Bjarni Fritzson

**Bjarni Fritzson** (f. 12. september 1980) er íslenskur kennari, rithöfundur og fyrrum handknattleiksmaður. Bjarni spilaði með liðinu ÍR.

## Ritaskrá

## Veftenglar

* bjarnifritz.com - Vefsíðan hans Bjarna Fritzson
* Bjarni Fritzson inn á Twitter
* Bjarni Fritzson inn á Facebook
Snorri Steinn Guðjónsson

**Snorri Steinn Guðjónsson** (fæddur 17. október 1981) er íslenskur fyrrum handknattleiksmaður og þjálfari Vals í Olísdeild karla. Nú er hann aðalþjálfari íslenska karlalandsliðsins í handbolta. 

Snorri Steinn lék með íslenska landsliðinu í handknattleik þegar það vann silfurverðlaun á Ólympíuleikunum í Peking árið 2008. Hann var valinn í úrvalslið Ólympíuleikanna og var markahæstur íslensku leikmannanna á mótinu með 48 mörk. 

Snorri steinn vann síðan sín önnur verðlaun með íslenska landsliðinu á stórmóti þegar það vann bronsverðlaun á Evrópumeistaramótinu í Austurríki 2010.
0000–2003 	Island Valur Reykjavík

2003–2005 	Deutschland TV Großwallstadt

2005–2007 	Deutschland GWD Minden

2007–2009 	Dänemark GOG Svendborg TGI

2009–2010 	Deutschland Rhein-Neckar Löwen

2010– 2012	 Dänemark AG København

Sem þjálfari Vals vann Snorri Steinn Íslandsmeistaratitilinn árið 2021 eftir sigur á Haukum í úrslitaeinvíginu.
Vatnsveitubrú

**Vatnsveitubrú** (eða **vatnsbrú**) er mannvirki sem minnir helst á brú og er reist er til að veita vatni frá einum stað til annars. Rómverjar reistu margar vatnsveitubrýr sem spönnuðu yfir dali og gil þegar þeir lögðu vatnsveitustokka (vatnslagnir) til hinna ýmsu borga.
Rejsen til Saturn

**Rejsen til Saturn** (Íslenska. *Ferðin til Satúrnusar*) er tölvuteiknuð mynd sem fjallar um hóp af dönskum geimförum sem eru sendir til plánetunar Satúrnusar í leit að náttúruauðlindum. Myndin er byggð á samnefndum teiknimyndasögum eftir Claus Deleuran.

## Tenglar

* Heimasíða myndarinnar 
* Síða á The Internet Movie Database
Róbert Gunnarsson

**Róbert Gunnarsson** (fæddur 22. maí 1980) er íslenskur fyrrum handknattleiksmaður sem spilaði meðal annars með franska liðinu Paris Saint-Germain og handboltaliði Árósa.

Róbert lék með íslenska landsliðinu í handknattleik þegar það vann silfurverðlaun á Ólympíuleikunum í Peking árið 2008 og þegar það vann bronsverðlaun á Evrópumeistaramótinu í Austurríki 2010.

Hann ákvað að hætta að spila árið 2018.
Sigfús Sigurðsson

**Sigfús Sigurðsson** (fæddur 7. maí 1975) einnig þekktur sem **Fúsi**  er íslenskur fisksali.

Hann er fyrrum handknattleiksmaður sem lék meðal annars með íslenska liðinu Val. Sigfús lék með íslenska landsliðinu í handknattleik þegar það vann silfurverðlaun á Ólympíuleikunum í Peking árið 2008. 

Móðir Sigfúsar var Margrét Sigfúsdóttir fyrrverandi skólastjóri Hússtjórnarskólans í Reykjavík.
Israel Kamakawiwo'ole

**Israel „Bruddah Iz“ Kamakawiwo'ole** (fæddur 20. maí 1959, látinn 26. júní 1997) var tónlistarmaður frá Hawaii. Hann varð fyrst frægur eftir að fyrsta breiðskífa hans, *[[Facing Future]]*, kom út árið 1993. Á skífunni var ábreiður hans af lögunum „Over the Rainbow“ og „What a Wonderful World“ sem síðar hafa verið notaðar í mörgum kvikmyndum, auglýsingum og sjónvarpsþáttum.

Kamakawiwo'ole var kallaður „The Gentle Giant“. Honum var lýst sem glöðum og jákvæðum manni og að hann elskaði lands sitt og íbúa Hawaii. Hann var einn þekktasti tónlistarmaðurinn á eyjunum.

## Fyrstu árin
Israel Ka'ano'i Kamakawiwo'ole fæddist á Ni'ihau en fluttist ungur á eyjuna O'ahu og ólst upp í Kaimuki, rétt fyrir utan Waikīkī. 11 ára byrjaði hann í tónlist ásamt eldri bróður sínum, Skippy.

Þegar Israel var 13-14 ára flutti fjölskyldan til Makaha og hitti þar með Louis „Moon“ Kauakahi, Sam Gray, og Jerome Koko. Ásamt þeim og Skippy stofnaði Israel hljómsveitina Makaha Sons of Ni’ihau. Frá 1976 til 1980 gaf hljómsveitin út fimm breiðskífur og hlaut nokkra frægð á Hawaii-eyjum og á meginlandi Bandaríkjanna.

Árið 1982 lést Skippy úr hjartaáfalli. Sama ár kvæntist Iz kærustunni sinni, Marlene.

## Tónlistarferill
Árið 1990 gaf hann út fyrstu sólóplötu sína, *Ka'ano* en hún hlaut verðlaun sem *Contemporary Album of the Year* og *Male Vocalist of the Year* hjá *Hawaiʻi Academy of Recording Arts* (HARA). Breiðskífan *Facing Future* kom út þremur árum síðar og telst vera best breiðskífa Kamakawiwo'ole. Á henni má finna lög á borð við „Somewhere Over The Rainbow/What a Wonderfull World“, „Hawaii 78“, „Whute Sandy Beach of Hawaii“, „Maui Hawaiian Man“ og „Kaulana Kawaihae“. *Facing Future* komst í 25. sæti Billboard Magasin's Top Pop Catalogue-listans. 26. október 2005 varð platan fyrsta platan frá Hawaii sem komst í platínusölu. Alls seldist hún í meira en 1 milljón eintökum í Ameríku.

Árið 1995 var Iz kosinn flytjandi ársins af Hara. 1997 var hann á ný kosinn af HARA, nú hlaut viðurkenningar sem *Male Vocalist of the Year*, *Favorite Entertainer of the Year*, *Album of the Year* og *Island Contemporary Album of the Year*. Vegna veikinda gat hann ekki verið til staðar við verðlaunaafhendinguna heldur fylgdist með henni í sjúkrahúsherbergi sínu.

## Andlát
Á síðustu æviárum sínum átti Israel Kamakawiwo'ole við offitu að stríða og á tímabili reyndist hann 343 kg að þyngd, þá 1,88 m á hæð. Hann var oft lagður inn á spítala en lést svo vegna öndunarfærasjúkdóms 26. júní 1997 klukkan 12.18, aðeins 38 ára að aldri.

Havæski fáninn var dreginn í hálfa stöng á meðan á jarðaförinni stóð þann 10. júlí 1997. Kistan stóð í aðalbyggingunni á Honolulu svo fólk gæti borið hana augum. Alls komu um 10 þúsund manns í jarðaförina. Ösku Iz var dreift á Kyrrahaf tveimur dögum eftir jarðaförina .

## Tilvísanir


## Tenglar
*Israel Kamakawiwo'ole Israel Kamakawiwo'ole Tribute
Straumönd

**Straumönd** (fræðiheiti: *Histrionicus histrionicus*) er fugl af andaætt. Straumönd er staðfugl á Íslandi og verpir um nær allt land, en mest í kringum Mývatn. Þar er líklegasta þéttasta straumandarvarp í heimi. .  Straumendur eru algengar með annesjum landsins yfir vetrarmánuðina. Þegar fer að vora færir hún sig innar í firði og við árósa. Á vorin eru oft nokkrir karlfuglar um hvern kvenfugl. Karlfuglar byrja að fella fjaðrir í júlí og hópa sig saman. Straumendur eru alfriðaðar.

Straumendur eru flækingar í Vestur-Evrópu utan Íslands. Þær verpa í norðaustur-Asíu og Norður-Ameríku.
Rauðhöfðaönd

**Rauðhöfðaönd** (**rauðdúfuönd**, **rauðhöfði** eða **brúnhöfði**, **rauðkolla** eða **rauðhöfðagráönd** (en svo er hún nefnd við Mývatn)) (fræðiheiti: *Anas penelope*) er fugl af andaætt, varpfugl á Íslandi og eru nokkuð algengar á láglendi um allt land einkum þó í Þingeyjarsýslum. Rauðhöfðaendur eru veiddar í einhverju magni á Íslandi. Rauðhöfðaöndin er algengasta gráöndin á Mývatni. Milli 500-2000 pör eru við vatnið á vorin. 

## Tilvísanir
Korpönd

**Korpönd** (fræiheiti: *Melanitta fusca*) er fugl af andaætt. Korpöndin er flækingur á Íslandi. 

## Tengt efni
* Kolönd eða vestræn korpönd (*Melanitta fusca deglandi*)

## Tenglar
* ''Sérkennilegt par''; smáfrétt í Morgunblaðinu 1996

## Tilvísanir
Steven Hooker

**Steven Hooker** (fæddur 16. júlí 1982 í Melbourne) er ástralskur stangarstökkvari og núverandi ólympíumeistari í greininni. Hans besti árangur eru 6,00 metrar en því náði hann 27. janúar 2008 í Perth. Komst hann þannig upp að hlið Paul Burgess sem næst besti stangarstökkvari Ástralíu, eftir Dmitri Markov.

Á Ólympíuleikunum 2008 vann Steven Hooker gullverðlaun og setti nýtt ólympíumet með hæðinni 5,96 metrar.

Erica Hooker, móðir hans, keppti á ólympíuleikunum 1972 og hlaut silfurverðlaun á Samveldisleikunum 1978 í langstökki. Þá á hún 9 Ástralíutitla í greininni. Faðir Steven, Bill var í boðhlaupssveit Ástralíu á Samveldisleikunum 1978 (4x400m karla) og einnig í 800 metra hlaupi. Auk þess vann hann 4 Ástralíutitla.

## Tilvísanir
Marorka

**Marorka** er íslenskt fyrirtæki sem þróar orkustjórnunarkerfi fyrir skip með það að marki að draga úr olíunotkun skipa og þar með eldsneytiskostnaði og mengun. Fyrirtækið var stofnað í júní árið 2002 og er sprottið af vinnu Dr. Jóns Ágústar Þorsteinssonar, stofnanda og forstjóra fyrirtækisins, við doktorsverkefni sitt í vélaverkfræði frá Álaborgarháskóla.

Marorka vinnur m.a. að:
* ráðgjafavinnu við nýsmíði skipa
* greiningu á rekstrarstikum skipa
* þróun orkustjórnunarhugbúnaðarins Maren

Kerfi frá Marorku hafa verið sett upp um borð í skip af margvíslegum stærðum og gerðum;  Fiskiskipum, flutningaskipum og skemmtiferðaskipum.

Árið 2008 var Marorka eitt af 37 norrænum fyrirtækum sem tilnefnd voru til umhverfisverðlauna Norðurlandaráðs. 

Marorka er með ISO 9001:2000 gæðakerfi, og er vottað af Det Norske Veritas.

## Tilvísanir
Nýsköpunarsjóður atvinnulífsins
Rannís
Morgunblaðið
Skip.is - vefur sjómanna
Tækni og vit 2007
Danish Export Group Association
World Fishing 

## Tengt efni
* Orkustjórnun
* Umhverfistækni

## Tenglar
* Heimasíða Marorku
Frétt

**Fréttir** eru upplýsingar um núverandi viðburði. Þessum upplýsingum er komið til skila með mismunandi miðlum: tali, prenti, pósti, útsendingum, fjarskiptum eða vitnisburði fólks á viðburðum.

Fréttir geta verið um stríð, ríkið, stjórnmál, menntun, heilsu, hagkerfi, viðskipti, tísku, íþróttir, skemmtun, umhverfið og óvenjulega viðburði. Tilkynningar frá ríkinu, varðandi athafnir, lög, skatta, heilsu og glæpamenn hafa verið flokkaðar sem fréttir frá örófi alda. Tæknilegar og samfélagslegar breytingar, hafa aukið hraðann sem fréttir geta borist til fólks og haft áhrif á innihaldið.

## Heimild
*
Sandur (landslagsþáttur)

**Sandur** (í fleirtölu **sandar**) er slétta sem myndast úr seti frá bráðnuðum jöklum. Sandar eru algengir á Íslandi því eldvirkni undir jöklum hraðar því að set myndist úr bráðnuðu jökulvatni.

## Tenglar
* NASA page about the Skeiðarársandur 
* A study of sandur formation in northern Canada
Skeiðarársandur

**Skeiðarársandur** er gríðarstórt sandflæmi undan Skeiðarárjökli sem nær til sjávar. Skeiðarársandur er myndaður af framburði jökuláa og  er stærsti sandur í heimi en hann þekur um 1300 km² svæði. Eldgos undir jöklinum hafa valdið mörgum jökulhlaupum, síðast árið 1996. Þessi hlaup sem eiga upptök sín í Grímsvötnum eru kölluð Skeiðarárhlaup.

Næst jöklinum er Skeiðarársandur afar grýttur, nánast stórgrýti en eftir því sem fjær dregur er sandurinn aur og möl og næst sjó er hann sandur og leir. Lítill gróður hefur verið á Skeiðarársandi í gegnum aldirnar. En upp úr aldamótum hefur birki breitt sig út á sandinum og er skógur að myndast . Fljót hafa skipt um farvegi vegna gosumbrota.

Sandurinn er mikilvægt selalátur. Landselur og útselur kæpa við ströndina. Skeiðarársandur er eitt stærsta varpsvæði skúms á Íslandi. Sandurinn er eitt aðalvaxtarsvæði safastarar á Íslandi.

Mörg skip hafa strandað á sandinum í aldanna rás, þekktasta strandið var 19. september árið 1667 þegar Het Wapen van Amsterdam strandaði þar. Árið 1904 var byggt skipbrotsmannaskýli á sandinum og var það fyrsta slíka skýlið á Íslandi.

## Heimild
* Skeiðarársandur Austurland

## Tenglar
* ''Skeiðarársandur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1938
* Bændablaðið - Landnám birkis á Skeiðarársandi

## Tilvísanir