open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Irving Kristol

**Irving Kristol** (22. janúar 1920 – 18. september 2009), var bandarískur blaðamaður og ritstjóri. Hann var einn áhrifamesti hugmyndasmiður bandarískrar nýíhaldsstefnu á ofanverðri tuttugustu öld og hefur verið nefndur „guðfaðir nýíhaldsstefnunnar“.  

Kristol var fæddur í Brooklyn-hverfi New York. Foreldrar hans voru gyðingar og innflytjendur frá Austur Evrópu. Kristol útskrifaðist með BA gráðu í sagnfræði frá City College í New York árið 1940. Árið 1942 giftist Kristol sagnfræðingnum Gertrude Himmelfarb. Saman eignuðust þau tvö börn, Elizabeth Nelson og Bill Kristol, sem fetaði í fótspor föður síns sem blaðamaður, ritstjóri og álitsgjafi. 

Á fimmta og sjötta áratugnum starfaði Kristol sem blaðamaður og ritstjóri ýmissa tímarita, þar á meðal *A Journal of Independent Radical Thought* og ásamt þessu tímariti að þá gaf hann líka út *Commentary*, *Encounter*, *The Reporter*, *The National Interest* og svo *The New Leader*. Árið 1965 stofnaði Kristol ásamt Daniel Bell tímaritið *The Public Interest* sem hann átti eftir að ritstýra til ársins 2002. 

Á yngri árum var Kristol róttækur vinstrimaður og tilheyrði hópi and-stalínískra Trotskýista sem voru þekktir sem „The New York Intellectuals“. Meðal annarra meðlima hópsins var Gertrude Himmelfarb sem Kristol gekk síðar að eiga. Á eftirstríðsárunum tóku Kristol ásamt ýmsum öðrum meðlimum hópsins að efast um stefnu Demókrataflokksins, og þokaðist Kristol til hægri í stjórnmálaskoðunum. Á sjöunda áratugnum varð hann helsti fulltrúi svokallaðra nýíhaldsmanna (e: neoconservatives).  

Kristol og aðrir nýíhaldsmenn gagnrýndu hugmyndir vinstrimanna um að hægt væri að leysa samfélagsleg vandamál með aðstoð ríkisvaldsins. Félagslegri aðstoð, velferðarþjónusta og tilraunir til að uppræta fátækt og önnur félagsleg vandamál sköpuðu fleiri vandamál en þau leystu, og græfu á endanum undan bandarískum gildum og „bandaríska draumnum“. Aðrir áhrifamiklir ný-íhaldsmenn voru meðal annars Daniel Bell og Nathan Glazer sem ritstýrðu *The Public Interest* með Kristol.  

Kristol hafði mikil áhrif á ýmsa þingmenn Repúblíkanaflokksins, þar á meðal Jack Kemp sem var náinn ráðgjafi Ronalds Reagan, og einn áhrifamesti þingmaður flokksins á ofanverðri 20. öld. Kemp var meðal annars einn af helstu hugmyndasmiðum efnahagsstefnu Ronald Reagan.. 

## Tilvísanir
Charleston

**Charleston** getur átt við:
*Charleston, fylkishöfuðborg Vestur-Virginíu.
*Charleston, borg í Suður-Karólínu.
*Charleston, dans sem vinsæll var um miðja 20. öld.
Charleston (Suður-Karólínu)

**Charleston** er stærsta borg Suður-Karólínu með um 155.000 íbúa og 849.000 íbúa á stórborgarsvæðinu (2023).

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Meloidogyne hapla

*Meloidogyne hapla* er tegund af þráðormum sem myndar örsmá gall á um 550 ræktunarjurtum og illgresistegundum. Tegundin er einnig nokkuð vetrarþolin.

Kvendýrin geta verpt allt að 1000 eggjum í einn klump. Afkvæmin leggjast strax á hýsilinn og þau klekjast úr eggi. Einkenni sjást á rótum, blöðum og sem almenn vaxtartregða plöntunnar. Á rótunum sjást þau vaxtartregða, visnun og æxlisvöxtur (gall). Göllin eru yfirleitt smá og hnöttótt og nálægt smáum rótum. Þau myndast þegar þráðormurinn fer í rótina og gefur frá sér efni sem stækka rótarfrumurnar sem þeir nærast á. Þetta hamlar virkni rótanna við vatns og næringarupptöku og veldur misvexti, visnun og gulnun. Einkenni eru annars mismunandi eftir hýslum og magni smits. 

## Listi yfir þekkta hýsla

* Actinidia chinensis (Kíví)
* Ageratina adenophora 
* Allium cepa (matlaukur)
* Ananas comosus (ananas)
* Anemone  
* Apium graveolens (sellerí)
* Arachis hypogaea 
* Beta
* Beta vulgaris var. saccharifera (sykurrófur)
* Brassica napus var. napus (repja)
* Brassica oleracea var. capitata (kál)
* Cajanus cajan 
* Camellia sinensis (te) 
* Capsicum (paprikur og chili)
* Carica papaya (papaya)
* Chenopodium album 
* Chenopodium quinoa (quinoa)
* Chrysanthemum 
* Cichorium intybus 
* Coffea (kaffi)
* Convolvulus arvensis 
* Cucumis (melónur og gúrkur)
* Cyclamen
* Daucus carota (gulrætur)
* Dianthus caryophyllus 
* Dioscorea batatas 
* Eustoma grandiflorum (Lisianthus) 
* Fabaceae (belgjurtir)
* Fragaria ananassa (jarðarber)
* Glycine max (soja)
* Lactuca sativa (salat)
* Linum usitatissimum (lín)
* Medicago sativa (steinsmári)
* Mentha (myntur)
* Nicotiana tabacum (tóbak)
* Olea europaea subsp. europaea (Evrópskar ólífur)
* Pelargonium 
* Phaseolus (baunir)
* Raphanus sativus (radísur)
* Rosa (rósir)
* Rubus 
* Sinapis alba 
* Solanum 
* Solanum lycopersicum (tómatar)
* Solanum melongena 
* Solanum nigrum (náttskuggi)
* Solanum tuberosum (kartöflur)
* Tanacetum cinerariifolium 
* Trifolium (smárar)
* Vicia (fléttur)
* Vitis vinifera (vínviður)
* Zingiber officinale (engifer)

## Tilvísanir

## Tenglar
* Wang C., Lower S., Thomas V. P. & Williamson V. M. (2010). "Root-Knot Nematodes Exhibit Strain-Specific Clumping Behavior That Is Inherited as a Simple Genetic Trait". *[[PLoS ONE]]* **5**(12): e15148. .
* Root-Knot Nematode
Meloidogyne

**Meloidogyne** eru sníkjudýr á plöntum. Þetta eru jarðvegs þráðormar sem eru helst á svæðum með heitu loftslagi eða stuttum vetrum. Um 2000 tegundir plantna á heimsvísu eru næmar fyrir sýkingu af þeim  og valda þeir um 5% taps uppskeru í heiminum. Þeir sýkja ræturnar og valda gallvexti sem dregur úr þroska og lifun plantnanna.

Nafnið Meloidogyne er myndað úr tvemur grískum orðum sem þýða "epla-laga" og "kvenkyns".

## Tegundir
**[[Meloidogyne acronea]]*
**[[Meloidogyne ardenensis]]* Santos, 1968
**[[Meloidogyne arenaria]]*
**[[Meloidogyne artiellia]]*
**[[Meloidogyne brevicauda]]*
**[[Meloidogyne chitwoodi]]*
**[[Meloidogyne coffeicola]]*
**[[Meloidogyne exigua]]*
**[[Meloidogyne fruglia]]*
**[[Meloidogyne gajuscus]]*
**[[Meloidogyne hapla]]*
**[[Meloidogyne incognita]]*
**[[Meloidogyne javanica]]*
**[[Meloidogyne enterolobii]]* (= *Meloidogyne mayaguensis*)
**[[Meloidogyne naasi]]*
**[[Meloidogyne partityla]]*
**[[Meloidogyne thamesi]]*

## Tilvísanir

## Tenglar
* APS Review
* Plant Nematology Lab, University of Leeds
Trichogramma minutum

***Trichogramma minutum*** er sníkjuvespa af ættinni Trichogrammatidae. Henni var lýst af Charles Valentine Riley 1871. Tegundin var upphaflega frá mið og austurhluta Bandaríkjanna (austan við Klettafjöllin). Vestan við Klettafjöll er eins útlítandi tegund; Trichogramma platneri, en þær eru nær ófrjóar saman.Hún sækir helst í hýsla á trjám og runnum.
Hún sníkir á mörgum fiðrildategundum (og öðrum hreisturvængjum) og er mikið notuð í lífrænum vörnum, þar á meðal gegn rifsþélu. 

## Tilvísanir
Monasterio de El Escorial

Konunglega klaustrið í **San Lorenzo de El Escorial** er bygging sem inniheldur konungshöll, basilíku, pantheon, bókasafn, skóla og klaustur. Það er staðsett í spænska bænum San Lorenzo de El Escorial á Madrídarsvæðinu og var byggt á 16. öld; milli 1563 og 1584.
Radomir Antić

**Radomir Antić**, **Радомир Антић** (22. nóvember 1948 – 6. apríl 2020) var serbneskur knattspyrnumaður og þjálfari. Hann er eini maðurinn sem hefur afrekað að stýra þremur stærstu liðum Spánar: Real Madrid, Barcelona og Atlético Madrid.

## Ævi og ferill
Radomir Antić fæddist í smábænum Žitište í gömlu Júgóslavíu. Fjölskylda hans flutti síðar til Užice og hóf Antić knattspyrnuferil sinn hjá borgarliðinu. Árið 1970 hann til liðs við Partizan frá Belgrað og lék þar næsta áratuginn. Þótt Antić þætti ágætur varnarmaður lék hann aðeins einn landsleik fyrir Júgóslavíu, sem hafði yfir afarsterku liði að ráða um þessar mundir.

Frá 1977-84 lék Antić í þremur löndum. Fyrst með Fenerbahçe í Tyrklandi, þá með Real Zaragoza á Spáni og loks Luton Town í Englandi. Á síðastnefnda staðnum komst Antić í hetjutölu þegar hann skoraði sigurmark í lokaumferðinni 1983 sem hélt Luton í efstu deild á kostnað Manchester City árið eftir lagði hann skóna á hilluna.

Árið 1988 hóf Antić þjálfaraferilinn hjá sínu gamla félagi Real Zaragoza, sem hann stýrði í tvö tímabil með ágætum árangri. Í mars 1991 bauðst honum óvænt að taka við stórliðinu Real Madrid, sem þá hafði vikið gömlu goðsögninni Alfredo Di Stéfano úr starfi eftir fáeina mánuði. Undir stjórn Antić byrjaði Real Madrid leiktíðina 1991-92 vel og sat á toppnum í lok janúar, auk þess sem liðið var komið í fjórðungsúrslit í UEFA bikarnum. Hugur stjórnenda félagsins lá þó til að fá Leo Beenhakker, fyrrum þjálfara hollenska landsliðsins við stjórnvölinn. Hann var ráðinn til starfa sem yfirmaður knattspyrnumála á leiktíðinni miðri og að lokum skipt út fyrir Antić, þrátt fyrir sjö stiga forystu í deildinni. Undir stjórn Beenhakker hafnaði Real í öðru sæti á eftir Barcelona og féll úr leik í undanúrslitum í UEFA bikarnum.

Frá Real Madrid lá leið Antić til Real Oviedo sem hann stýrði til 1995. Árangurinn þar vakti athygli stjórnenda Atlético Madrid sem réðu hann fyrir leiktíðina 1995-96. Árangurinn varð vonum framar og varð Atlético tvöfaldur meistari þegar á fyrsta tímabili. Antić átti eftir að stýra félaginu í þrígang yfir fimm ára tímabil frá 1995-2000.

Antić hélt aftur til Oviedo árið 2000, en tókst ekki að byggja á fyrri velgengni. Liðið féll um vorið og var þjálfarinn rekinn í kjölfarið. Eftir tveggja ára hlé frá knattspyrnuþjálfun fór Antić aftur í stjórasætið í janúar 2003 í kjölfarið af brottrekstri Louis van Gaal frá Barcelona. Allt hafði gengið á afturfótunum hjá liðinu sem sat í fimmtánda sæti spænsku deildarinnar. Undir stjórn Antić endaði Barcelona í sjötta sæti og féll naumlega út í fjórðungsúrslitum Meistaradeildarinnar, en samningur hans var ekki framlengdur í lok leiktíðar.

Antić tók við stjórn serbneska landsliðinu fyrir forkeppni HM 2010. Serbar komust í úrslitakeppnina í Suður-Afríku þar sem liðið vann góðan sigur á Þjóðverjum, en töp gegn Ástralíu og Ghana gerðu það að verkum að Serbar höfnuðu í neðsta sæti í riðlinum og Antić var látinn taka poka sinn.

Á árunum 2012-15 stýrði hann félagsliðum í Kína. Hann lést árið 2020.
Meloidogyne naasi

***Meloidogyne naasi*** er tegund af þráðormum af ættinni Heteroderidae. Tegundin veldur gallvexti á grösum.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Nemaplex, University of California - ''Meloidogyne naasi'' 
* Invasive.org - ''Meloidogyne naasi''
Meloidogyne thamesi

***Meloidogyne thamesi*** er tegund af þráðormum af ættinni Heteroderidae. Hann sníkir á te (Camellia sinensis)

## Tilvísanir
Meloidogyne enterolobii

***Meloidogyne enterolobii*** er tegund af þráðormum af ættinni Heteroderidae.

## Tilvísanir

## Tenglar
* ''Meloidogyne mayaguenesis'' pest information 
*
*
Globodera rostochiensis

***Globodera rostochiensis*** er tegund af þráðormum af ættinni Heteroderidae. Þeir sníkja á jurtum af náttskuggaætt.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Nemaplex, University of California - Globodera rostochiensis
* Species Profile - Golden Nematode (''Globodera rostochiensis''), National Invasive Species Information Center, United States National Agricultural Library.
* Áminning til kartöflubænda - Bændablaðið
Kartöfluhnúðormur

***Globodera *** er ættkvísl af þráðormum af ættinni Heteroderidae. Þeir sníkja á jurtum af náttskuggaætt.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Harper Adams University College Nematology Research
* Technical Notes on potato cyst nematode management from Harper Adams University College

* UK Government technical overview
* Pictures of the nematodes and infected plants
* Áminning til kartöflubænda - Bændablaðið
Eldhúsdagsumræður

**Eldhúsdagsumræður** eru almennar stjórnmálaumræður sem fara fram á Alþingi í lok hvers þings. Þar er rætt um störf Alþingis, stefnu og fjármál, og þessar umræður eru vanalega sýndar í sjónvarpi.

„Að gera sér eldhúsdag“ þýðir að taka til í eldhúsinu sínu og ganga frá hlutum sem maður hafði ekki náð að ganga frá.

## Tilvísanir
Meloidogyne incognita

***Meloidogyne incognita***  er tegund af þráðormum af ættinni Heteroderidae. Þessi þráðormur er ein af fjórum algengustu tegundum heimsins og er með fjölda hýsla. Hann veldur oft stórum, óreglulegum gallvexti á rótum hýslanna..

## Tilvísanir

* Lamberti, Franco and Taylor, Charles Edwin (eds.) (1979) *Root-knot nematodes (Meloidogyne species): systematics, biology and control* Academic Press, New York,  
* Diez, J. A., and Dusenbery, D. B. (1989) "Preferred temperature of *Meloidogyne incognita*" Journal of Nematology 21: pp.&nbsp;99–104
* McCarter, James P. ''et al.'' (2003) "Analysis and functional classification of transcripts from the nematode ''Meloidogyne incognita''" ''Genome Biology'' 4: R26 , 

## Tenglar
*  Myndir 
*  Lýsing
Daniel Patrick Moynihan

**Daniel Patrick Moynihan** (16. mars 1927 – 26. mars 2003) var bandarískur stjórnmálamaður og félagsfræðingur. Moynihan starfaði sem ráðgjafi ríkisstjórna repúblíkana og demókrata á sjöunda áratugnum. Moynihan var ráðgjafi í ríkisstjórnum John F. Kennedy og Lyndon B. Johnson, og lék lykilhlutverk í átaki Johnson til að uppræta fátækt, (e. *War on Poverty*). Hann gekk síðar til liðs við ríkisstjórn Richard Nixon sem sérlegur ráðgjafi forsetans um velferðarmál. Moynihan var sendiherra Bandaríkjanna á Indlandi 1973-1975 og gegndi stöðu sendiherra hjá Sameinuðu Þjóðunum 1975-76.

Hann var öldungadeilarþingmaður Demókrataflokksins fyrir New York fylki frá 1977-2001. Moynihan var oft gagnrýninn á stefnu flokksins, velferðarkerfið og tilraunir til að beita ríkisvaldinu til að leysa samfélagsleg vandamál. Þó hann hafi aldrei yfirgefið Demókrataflokkinn telst Moynihan til ný-íhaldsmanna (e. *neoconservative*).

Moynihan var mikilvirkur fræðimaður. Auk fjölda fræðigreina og skrifaði hann alls 19 bækur, flestar um félagsleg vandamál, sérstaklega fátækt í stórborgum. Hann var prófessor við bæði Cornell- og Harvard háskóla. 

## Moynihan-skýrslan
Árið 1965 birti Moynihan niðurstöður rannsókna sem hann hafði unnið sem ráðgjafi í ríkisstjórn Kennedy. Skýrslan, sem fjallaði um fátækt meðal blökkumanna í stórborgum Bandaríkjanna bar heitið *The Negro Family*: *The Case for National Action*, en var í daglegu tali kölluð the Moynihan Report. Skýrslan skýrði fátækt sem afleiðingu annarra félagslegra vandamála, þar á meðal einstæðra mæðra, en 25% svartra barna fæddust utan hjónabands. Moynihan hélt því fram að fjölgun svartra einstæðra mæðra og önnur félagsleg vandamál í hverfum blökkumanna væru afleiðing skaðlegrar menningar sem rekja mætti til tíma þrælahalds og aðskilnaðarstefnu í Suðurríkjum Bandaríkjanna.

Moynihan skýrslan vakti mikla athygli og umræður. Moynihan varð fyrir harðri gagnrýni hinnar Nýju Vinstrihreyfingar sem, sérstaklega talsmanna Black Power hreyfingarinnar. Moynihan var meðal annars sakaður um að vilja gera svarta sjálfa ábyrga fyrir eigin fátækt og jaðarsetningu. William Ryan, sálfræðingur og aðgerðasinni mannréttindahreyfingarinnar, bjó til frasann „að kenna fórnarlambinu um“ (e. *blaming the victim*) þar sem hann ásakaði Moynihan um að „réttlæta ójöfnuð með því að finna galla hjá fórnarlömbum ójöfnuðar.“  Gagnrýnendur Moynihan, sérstaklega hugsuðir Black Power hreyfingunnar, á borð við Stokely Carmichael og Charles Hamilton, töldu að fátækt og félagsleg vandamál meðal svartra Bandaríkjamanna skýrðust af kerfislægu kynþáttamisrétti og hvítri kynþáttahyggju sem ívilnaði hvítum umfram svarta. 

Viðbrögðin við skýrslunni urðu til þess að þoka Moynihan lengra til hægri í stjórnmálaskoðunum og í valdatíð Nixon varð hann einn helsti andstæðingur hins Nýja vinstris sem hann taldi ógna grunngildum bandarísks samfélags.

## Tilvísanir
Andrea Eyland

**Andrea Eyland** (f. 24. október 1980) er  kvikmyndagerðarkona í Reykjavík.

## Heimild

* Tók á móti Eddu ólétt að fimmta barni  (Visir 26. febrúar 2019)

* Er til eitthvað fallegra (Ljósmæðrablaðið bls 22. tölublað 2 árgangur 96 desember 2019) 
* Vefsíða Eddunnar 2019 
* Vefsíða bókarinnar Kviknar um getnað, meðgöngu, fæðingu og sængurlegu 
* Með kúluna út í loftið að kynna bókina (Ruv.is 2. desember 2017)
* Ljónynjan rymur, fæðingarsaga (mbl.is 24. maí 2018) 
* Hlaðvarp Kviknar (Vísir 17. febrúar 2020)
* Tilnefning til Eddunnar (27. febrúar 2019)
*
María Lea Ævarsdóttir

**María Lea Ævarsdóttir** (f. 28. október 1981) er kvikmynda- og sjónvarpsefnisframleiðandi í Reykjavík.

## Heimild

https://klapptre.is/2020/10/14/rvk-feminist-film-festival-2021-ahersla-a-kvikmyndagerd-hinsegin-folks/
Tinna Þorvalds Önnudóttir

**Tinna Þorvalds Önnudóttir** (f. 27. janúar 1985) er leikkona, söngkona og teiknari í Reykjavík.

Tinna útskrifaðist árið 2010 með BA gráðu í klassískri leiklist frá Rose Bruford College of Theatre and Performance í London. Meðfram leiklistinni hefur hún frá árinu 2012 stundað nám í söng hjá Alinu Dubik við Tónlistarskólann í Reykjavík.

Tinna er meðlimur listhópsins Spindrift, sem sérhæfir sig í sviðsverkum en hefur einnig búið til videoverk.

Tinna er einnig teiknari og hélt sína fyrstu sýningu á Hlemmur Square í tengslum við Reykjavík Fringe Festival 2020.

Hún er dóttir Þorvalds Þorvaldssonar stjórnmálamanns.

## Heimildir

*  Tinna Þorvalds Önnudóttir (Félag Íslenskra Leikara)
* Tinna Thorvald actess   
*  Listhópurinn Spindrift
Trichogramma brassicae

***Trichogramma brassicae*** er sníkjuvespa af ættinni Trichogrammatidae. Hún hefur verið notuð í lífrænum vörnum síðan um 1970. Hún er ættuð frá palearktíska svæðinu og sækir í hýsla á lágvöxnum gróðri.

## Tilvísanir
Trichogramma dendrolimi

***Trichogramma dendrolimi*** er sníkjuvespa af ættinni Trichogrammatidae. Tegundin sníkir á fjölda fiðrildategunda, en sækir helst í furufiðrildi (Dendrolimus).

## Tilvísanir
Dendrolimus

***Dendrolimus*** er ættkvísl fiðrilda í ættinni Lasiocampidae. Ættkvíslinni var fyrst lýst af Ernst Friedrich Germar 1812. Þau eru plága á barrtrjám í Asíu og Evrópu.

## Tegundir
**[[Dendrolimus arizanus]]* (Wileman, 1910)
**[[Dendrolimus kikuchii]]* Matsumura, 1927
**[[Dendrolimus pini]]* (Linnaeus, 1758)
**[[Dendrolimus punctatus]]* (Walker, 1855)
**[[Dendrolimus spectabilis]]* (Butler, 1877)
**[[Dendrolimus superans]]* (Butler, 1877)
**[[Dendrolimus taiwanus]]* (Matsumura, 1932)

## Tilvísanir
Dendrolimus arizanus

***Dendrolimus arizanus*** er mölfiðrildi af ættinni Lasiocampidae. Það finnst í Taívan.

Vænghafið er 45–57&nbsp;mm. Fullorðin dýr fljúga í september.

## Tilvísanir
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band

***Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band*** er áttunda breiðskífa Bítlanna. Platan var gefin út þann 26. maí 1967. Platan var í 27 vikur á toppi breska vinsældarlistans *Record Retailer*. Engar smáskífur voru gefnar út af plötunni. Platan var lauslega byggð á skáldaðri hljómsveit Stg. Pepper og er litið á hana sem þemaplötu. Hún hafði mikil áhrif á framsækið rokk og er stundum talin fyrsta þeirrar tegundar.

## Lagalisti
Öll lög voru samin af Lennon–McCartney, nema „Within You Without You“ eftir George Harrison. Lengd laga og aðalraddir eru samkvæmt Mark Lewisohn og Ian MacDonald.

## Tilvísanir
Dendrolimus pini

***Dendrolimus pini***, **furuspinnir**, er mölfiðrildi af ættinni Lasiocampidae. Tegundinni var fyrst lýst af Carl Linnaeus í 10th edition af *[[Systema Naturae]]* 1758. Það finnst í mestallri Evrópu til austur-Asíu.

vænghafið 45–70&nbsp;mm. Fiðrildið er á flugi frá júní til ágúst eftir staðsetningu.

Lirfurnar nærast á skógarfuru (*[[Pinus sylvestris]]*), en einnig öðrum furutegundum *([[Pinus]])*, sem og rauðgreni (*[[Picea abies]]*) og hvítþin (*[[Abies alba]]*).

## Myndir

Image:Dendrolimus pini.jpg
Image:Dendrolimus pini hatching larvae.jpg|lirfur að klekjast
Image:Dendrolimus pini larva.jpg|Lirfa
Image:Dendrolimus_pini_pupa.jpg|Púpa
Image:Britishentomologyvolume5Plate7.jpg|Mynd úr *British Entomology* Volume 5 eftir  John Curtis
Image:Dendrolimus pini caterpillar Keila.jpg|Lirfa á *[[Betula pendula]]*


## Tilvísanir

## Tenglar
*Pine-tree lappet at ''UKMoths''
*''Lepiforum.de''
Dendrolimus superans

***Dendrolimus superans*** er mölfiðrildi af ættinni Lasiocampidae. Það finnst í Kazakhstan, Mongólíu, Kína, Rússlandi, Kóreu og Japan. Lirfurnar lifa á lerki, furu og greni.

Vænghafið er 60–102&nbsp;mm. Fullorðin dýr fljúga í júní til júlí.

## Myndir

Image:Dendrolimus_superans_sibirica_female_dorsal.jpg|Kvendýr, að ofan
Image:Dendrolimus_superans_sibirica_female_ventral.jpg|Kvendýr, að neðan
Image:Dendrolimus_superans_sibirica_male_dorsal.jpg|Karldýr, að ofan
Image:Dendrolimus_superans_sibirica_male_ventral.jpg|Karldýr, að neðan


## Tilvísanir
Dendrolimus spectabilis

***Dendrolimus spectabilis*** er mölfiðrildi af ættinni Lasiocampidae. Það finnst í Japan.

## Tilvísanir
Lindakrækja

**Lindakrækja** (fræðiheiti: *Scorpidium cossonii*) er mosategund af rytjamosaætt. Lindakrækja finnst víða á Íslandi. Hún vex við ferskvatn - við uppsrettur, læki, tjarnir, vötn, áreyrar og í mýrum.

Lindakrækja er sérbýla planta og engar plöntur hafa fundist með gróhirslum á Íslandi.

## Tilvísanir
Rapid Wien

**Sportklub Rapid Wien**, oftast þekkt sem **Rapid Vienna**, er austurrískt  knattspyrnufélag frá Vínarborg. Rapid hefur unnið austurrísku Bundesliguna oftast allra liða eða alls 32 sinnum, þeir hafa einnig unnið þýsku Bundesliguna einu sinni, það var árið 1941, þegar Austurríki var hluti af þriðja ríki Hitlers . Rapid hafa tvisvar komist í úrslitaleik í Evrópukeppni bikarhafa árin 1985 og 1986, og töpuðu í bæði skiptin. 
Félagið er oft þekkt sem*Die Grün-Weißen* (Þeir grænu og hvítu)  og *Hütteldorfer*, sem er tilvísun í hverfið sem félagið er með staðsetningu í. 14 hverfi Vínarborgar Penzig.

Arnór Ingvi Traustason spilaði með liðinu 2016-2017.
## Þekktir leikmenn
* Gerhard Hanappi
* Hans Krankl
* Franz Binder
* Carsten Jancker
* Andreas Herzog
* Ernst Happel
* Michael Konsel
* Andreas Ivanschitz
* Antonin Panenka
* Max Merkel

## Titlar
***Austurríska Bundesligan**: **32**
*1911–12, 1912–13, 1915–16, 1916–17, 1918–19, 1919–20, 1920–21, 1922–23, 1928–29, 1929–30, 1934–35, 1937–38, 1939–40, 1940–41, 1945–46, 1947–48, 1950–51, 1951–52, 1953–54, 1955–56, 1956–57, 1959–60, 1963–64, 1966–67, 1967–68, 1981–82, 1982–83, 1986–87, 1987–88, 1995–96, 2004–05, 2007–08
***Austurríska Bikarkeppnin**: **14**
*1918–19, 1919–20, 1926–27, 1945–46, 1960–61, 1967–68, 1968–69, 1971–72, 1975–76, 1982–83, 1983–84, 1984–85, 1986–87, 1994–95
***Þýska Bundesligan**: **1**
*1941
***Þýska Bikarkeppnin** **1**
*1938
*Evrópukeppni félagsliða
*1984–85, 1995–96 (*Úrslit*)

## Tengill
* Heimasíða félagsins
Faxmosabálkur

**Faxmosabálkur** (latína: Hypnales) er stærsti ættbálkur mosa. Faxmosabálkur inniheldur um 40 ættir með yfir 4000 tegundum.

## Ættir

* Amblystegiaceae (Rytjumosaætt)
* Anomodontaceae (Tæfilmosaætt)
* Brachytheciaceae (Lokkmosaætt)
* Calliergonaceae (Hrókmosaætt)
* Catagoniaceae 
* Climaciaceae (Krónumosaætt)
* Cryphaeaceae 
* Echinodiaceae 
* Entodontaceae (Röðulmosaætt)
* Fabroniaceae 
* Fontinalaceae (Ármosaætt)
* Helodiaceae (Kambmosaætt)
* Hylocomiaceae (Tildurmosaætt)
* Hypnaceae (Faxmosaætt)
* Lembophyllaceae 
* Leptodontaceae 
* Lepyrodontaceae 
* Leskeaceae (Greppmosaætt)
* Leucodontaceae (Skottmosaætt)
* Meteoriaceae 
* Microtheciellaceae 
* Miyabeaceae
* Myriniaceae 
* Myuriaceae 
* Neckeraceae (Næfurmosaætt)
* Orthorrhynchiaceae 
* Phyllogoniaceae 
* Plagiotheciaceae (Glitmosaætt)
* Prionodontaceae 
* Pterigynandraceae (Voðmosaætt)
* Pterobryaceae 
* Pylaisiadelphaceae 
* Regmatodontaceae 
* Rhytidiaceae (Rjúpumosaætt)
* Rutenbergiaceae 
* Sematophyllaceae 
* Sorapillaceae 
* Stereophyllaceae 
* Symphyodontaceae 
* Theliaceae 
* Thuidiaceae (Flosmosaætt)
* Trachylomataceae 


## Tilvísanir
Upton Park F.C.

**Upton Park Football Club** var enskt áhugamannafélag í knattspyrnu sem stofnað var árið 1866, en endurvakið árið 1891 eftir að hafa lagst í dvala. Þótt það geti seint talist í hópi sigursælli félaga enskrar knattspyrnusögu náði það að marka sín spor. Félagið barið sama nafn og heimavöllur West Ham United F.C. um árabil en engu að síður voru tengsl félaganna ekki nema óbein og Upton Park F.C. lék aldrei á leikvangnum Upton Park.

## Saga
Upton Park var í hópi þeirra fimmtán félaga sem skráðu sig til leiks í ensku bikarkeppninni þegar hún fór fram í fyrsta sinn 1871-72. Tókst liðinu aldrei að komast lengra en í fjórðungsúrslit. Áhrifin urðu meiri utan vallar, því árið 1884 kærði félagið Preston North End F.C. fyrir ólöglegar greiðslur til leikmanna eftir bikarleik félaganna. Liði Preston var vikið úr keppninni, en ákvörðunin neyddi Enska knattspyrnusambandið til að horfast í augu við atvinnumennsku sem var á allra vitorði. Í kjölfarið var atvinnumennska í íþróttinni heimiluð í Englandi og knattspyrnuhreyfingin klofnaði í raun í tvennt.

Áður höfðu lögspekingar Upton Park sett sitt mark á knattspyrnuíþróttina, því það voru fulltrúar félagsins sem báru fram tillögurnar um breytinguna á knattpsyrnulögunum árið 1870 sem gerðu það óheimilt að handleika knöttinn og árið eftir kom félagið fram með tillöguna um að stofna sérstaka stöðu markvarðar.

Upton Park F.C. var lagt niður árið 1887 en endurvakið fjórum árum síðar. Árin á eftir lék félagið mestmegnis æfingarleiki og tók þátt í bikarkeppnum áhugamannaliða með heldur rýrum árangri. Það var því nokkuð óvænt þegar ákveðið var að Upton Park yrði fulltrúi Bretlands á Ólympíuleikunum árið 1900, þegar keppt var í knattspyrnu í fyrsta sinn. Vegna áhugamannareglna Ólympíuleikanna komu atvinnufélög Bretlandseyja ekki til greina, en engu að síður má ljóst telja að Upton Park hefur ekki verið fyrsti valkostur.

Ekki kepptu nema þrjú lið á leikunum: Upton Park, Parísarliðið Club Français og lið stúdenta frá Brüssel-háskóla. Fyrst sigraði Upton Park franska liðið með fjórum mörkum gegn engu að viðstöddum 500 áhorfendum og síðan unnu heimamenn belgísku stúdentanna. Ólíklegt má telja að þátttakendur í þessum viðureignum hafi almennilega áttað sig á að um formlega keppni á Ólympíuleikum væri að ræða, en löngu síðar úthlutaði Alþjóðaólympíunefndin gull-, silfur- og bronsverðlaunum á grunni þessara úrslita. Upton Park var því fyrsti Ólympíumeistarinn í knattspyrnu og annað tveggja félagsliða sem náð hafa þeim árangri.

## Heimildir
*
Zeiraphera canadensis

***Zeiraphera canadensis*** er fiðrildi af ættinni Tortricidae. Það finnst í Kanada, aðallega þar sem hvítgreni vex, enda er barr hvítgrenis aðalfæða lirfanna. Tegundin *[[Zeiraphera ratzeburgiana|Z. ratzeburgiana]]* er mjög lík *Z. canadensis* og er nær eingöngu hægt að greina þær sundur á endaþarmskambi sem er á *Z. canadensis*. 
Sníkjuvespan *[[Trichogramma evanescens]]* heldur því að nokkru í skefjum.

## Tilvísanir
Trichogramma ostriniae

***Trichogramma ostriniae*** er sníkjuvespa af ættinni Trichogrammatidae. Tegundin sníkir á fjölda fiðrildategunda og er þess vegna notuð sem vörn gegn þeim. 

## Tilvísanir

* *[http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=78387 Trichogramma evanescens]* - de Jong, Y.S.D.M. (ed.) (2013) Fauna Europaea version 2.6. Web Service available online at http://www.faunaeur.org
Charles-Augustin de Coulomb

**Charles Augustin Coulomb** (14. júní 1736 - 23. ágúst 1806) var franskur eðlisfræðingur og verkfræðingur. Hann setti fram lögmálið um kúlombskraft eða lögmál Coulombs sem nefnt er eftir honum. Síðar sýndi hann fram á að tilsvarandi lögmál gildir ennfremur um kraftavirkni milli tveggja segulpóla. Coulomb gerði ennfremur betur grein fyrir lögmálum um núning.

SI-mælieiningin fyrir rafhleðslu, kúlomb, er nefnd eftir honum.
Smekkbuxur

**Smekkbuxur** eru klæðnaður sem oftast er þannig að áfast buxum að framan er hlífðarstykki eða smekkur og því tengjast axlabönd.  Upphaflega var slíkur klæðnaður úr gallaefni (denim) og var notaður sem slitsterkur vinnufatnaður og hlífðarfatnaður erfiðisvinnufólks. Ef efri hlutinn er meira en smekkur og axlabönd þá kallast klæðnaðurinn samfestingur.
Samfestingur

**Samfestingur** er klæðnaður þar sem neðri hluti (buxur) og efri hluti (skyrta eða jakki) eru samföst og úr sama efni og hylja allan líkamann nema höfuð, hendur og fætur. Samfestingur er algengur vinnufatnaður, hann er oftast víður og með rennilás eða hnöppum að framan.
Atli Már

**Atli Már Árnason** (17. janúar 1918 — 9. febrúar 2006) var íslenskur myndlistarmaður og auglýsingateiknari. Hann lærði grafíska hönnun við Kunsthåndværkerskolen í Kaupmannahöfn en sneri sér alfarið að listmálun um fimmtugt.
Catedral Metropolitana de la Ciudad de México

**Dómkirkja Maríu meyjar** er kirkja í Mexíkóborg (spænska: *Catedral Metropolitana de la Asunción de la Santísima Virgen María a los cielos*) og höfuðstöðvar erkibiskupsdæmisins Primada de México og er staðsett norðan megin við Plaza de la Constitución torgið í sögulegum miðbæ Mexíkóborgar.

Hún er á lista yfir UNESCO-heimsminjar síðan 1987.

Áætlaðar mælingar kirkjunnar eru 59 metrar á breidd og 128 að lengd og 67 metrar á hæð topps turnanna. 

Hún var byggð af teikningum spænska arkitektsins Claudio de Arciniega, sem var innblásinn af spænskum dómkirkjum, þ.e. kirkju sem reist var á staðnum skömmu eftir landvinninga Spánverja á Tenochtitlán. Bygging hófst árið 1573, árið 1667 og stóð til 1813.
Trichogramma platneri

***Trichogramma platneri*** er sníkjuvespa af ættinni Trichogrammatidae. Hún er ættuð frá vesturhluta Bandaríkjanna (vestan við Klettafjöll), og sækir helst í hýsla í trjám og runnum. Tegundin sníkir á eggjum fjölda fiðrildategunda og er þess vegna notuð sem vörn gegn þeim.

## Tilvísanir
Trichogramma pretiosum

***Trichogramma pretiosum*** er sníkjuvespa af ættinni Trichogrammatidae.  Hún er ættuð frá nearktíska svæðinu og sækir í hýsla á lágvöxnum gróðri.

## Tilvísanir
Andreas Brehme

**Andreas Brehme** (fæddur 9. nóvember árið 1960 í Hamborg, d. 20. febrúar 2024) var þýskur knattspyrnumaður.

Á alþjóðavettvangi er hann þekktastur fyrir að hafa skorað sigurmark Þýskalands í úrslitum HM 1990 gegn Argentínu á 85. mínútu leiksins úr vítaspyrnu. Hann spilaði með nokkrum liðum í Þýskalandi en einnig á Ítalíu og á Spáni.

Brehme var fjölhæfur sóknarmiðaður bakvörður með auga fyrir marktækifærum, var fær um að spila hvar sem er meðfram kantinum sitt hvorum megin við völlinn og var þekktur fyrir sendingargetu og nákvæmni úr aukaspyrnum, vítum og öflug skot.

Brehme lést árið 2024 úr hjartaslagi.

## Viðurkenningar
### Kaiserslautern
* Bundesliga: 1998
* **Þýska bikarkeppnin**: 1996

### Bayern München
* Þýska úrvalsdeildin: 1987
* Þýska Bikarkeppnin: 1987
* Evrópukeppni félagsliða: 1987 (*Úrslit*)
### Inter Milan
* Serie A: 1989
* **Ítalska bikarkeppnin**: 1989
* Evrópukeppni félagsliða: 1991

### Titlar með þýska landsliðinu
* HM 1986 **Silfur**
* HM 1990 **Gull**
* EM 1992 **Silfur**

## Einstaklingsverðlaun
* Gullknötturinn (Ballon d'Or) 1990 (3.Sæti)
Youssoufa Moukoko

**Yaoundé Moukoko** (fæddur 20. nóvember 2004) er þýskur knattspyrnumaður af kamerúnskum uppruna sem spilar með Borussia Dortmund.
Sýslur í Missouri

**[[Sýslur í Bandaríkjunum|Sýslur]] í [[Missouri]]** eru 114 talsins. Það er ennfremur ein sjálfstæð borg (St. Louis).

## Listi

## Tilvísanir
Marcus Paus

**Marcus Paus** (fæddur 14. október 1979 í Oslo)  er norskt tónskáld.

Verk hans innihalda kammertónlist, kórverk, einleiksverk, hljómsveitarverk, óperur, sinfóníur og verk fyrir leikhús, kvikmyndir og sjónvarp. Hann er þekktur fyrir áherslur sínar á hefð, tónleika og sönglag. Tónlist hans notar bæði hefðbundna og móderníska tækni og nokkur verka hans hafa verið undir áhrifum frá þjóðlagatónlist.

## Tilvísanir
Sýslur í Mississippi

**[[Sýslur í Bandaríkjunum|Sýslur]] í [[Mississippi (fylki)|Mississippi]]** eru 82 talsins.

## Listi

## Tilvísanir
Marinkjarni

**Marinkjarni** (fræðiheiti *Alaria esculenta*) er brúnþörungur sem vex neðst í fjörum þar sem brims gætir. Hann er algengur á 5 m dýpi en hefur fundist allt niður í 20 m dýpi. Marinkjarni er brúnn á litinn. Stilkur marinkjarna er fremur stuttur en blaðið sem vex upp af stilkinum er 2 til 3 m langt með greinilegri miðtaug.

## Nytjar
Marinkjarni er notaður í fóður og mat, til fjörubeitar og sem áburður og sem efni í hár- og húðvörur. Marinkjarni hefur  verið mikið nýttur á Íslandi. Úr honum voru bökuð kjarnabrauð. Marinkjarni er bragðgóður og næringarríkur, hann er náskyldur þaranum *Undaria pinnatifida* sem á japönsku heitir Wakame. Marinkjarni hefur því verið kallaður á ensku "*Atlantic Wakame*". Marinkjarni er næringarríkastur á vorin og í byrjun sumars. Marinkjarna má borða eins og snakk og bragði svipar til harðfisks. 

Marinkjarni er talinn henta í ræktun en frá fornu fari hefur honum verið safnað í fjörum. Aðeins er hægt að nálgast hann á stórstraumsfjöru. Marinkjarni er þurrkaður á ýmsan hátt svo sem með blæstri eða sólþurrkaður á snúrum. Hægt er að bleyta aftur upp þurrkaðan marinkjarna. Marinkjarna má frysta og hann geymist um 10 daga í ísskáp.

## Heimildir
* fjaran og hafið (námsvefur Menntamálastofnun)
* Eydís Mary Jónsdóttir, ''Fjörunytjar á Suðurnesjum'', Náttúrustofa Reykjaness 2011
* Helgi  Guðmundsson, ''Um slafak og marinkjarna'', Fróðskaparrit - 18. nummar (01.01.1970)
Granada CF

**Granada Club de Fútbol, S.A.D.**, oftast þekkt sem **Granada**, er Spænskt knattspyrnufélag frá Granada, í Andalúsíuhéraði. Stofnað árið 1931. Eigandi liðsins er kínverska fyrirtækið Desport, og forstjóri þess Jiang Lizhang. Félagið var stofnað  14.apríl árið 1931 undir nafninu *Club Recreativo de Granada*, þeir spila í La Liga. Þeir spila heimaleiki sína á Nuevo Estadio de Los Cármenes.
## Heimasíða Félags
*https://www.granadacf.es/
Cádiz CF

**Cádiz Club de Fútbol, S.A.D.**,oftast þekkt sem **Cádiz**, er spænskt knattspyrnufélag með aðsetur í Cádiz í Andalúsíuhéraði á Spáni.
Félagið var stofnað árið 1910, þeir spila í La Liga, og spila heimaleiki sína á Estadio Ramón de Carranza.
## Heimasíða Félags
* Cadiz CF
Anthony Fauci

**Anthony Stephen Fauci** (f. 24. desember 1940) er bandarískur ónæmisfræðingur sem var forstjóri Ofnæmis- og smitsjúkdómastofnunar Bandaríkjanna frá árinu 1984 til loka ársins 2022. Frá janúar 2020 var hann einn af helstu meðlimum viðbragðsteymis Donalds Trump Bandaríkjaforseta gegn kórónaveirufaraldrinum í landinu og frá embættistöku Joe Biden í janúar 2021 hefur Fauci jafnframt verið heilbrigðisráðgjafi Bandaríkjaforseta. Fauci er meðal helstu sérfræðinga í smitsjúkdómum á heimsvísu og við byrjun faraldursins lýstu tímaritin *[[The New Yorker]]* og *[[The New York Times]]* honum sem einum virtasta lækni í Bandaríkjunum.

Sem læknir við Heilbrigðisstofnun Bandaríkjanna hefur Fauci unnið að heilbrigðismálum í rúm 50 ár og hefur verið ráðgjafi allra forseta Bandaríkjanna frá og með Ronald Reagan. Hann hefur lagt sitt af mörkum við rannsóknir á alnæmi og öðrum sjúkdómum sem valda ónæmisbresti, bæði sem vísindamaður og sem forstjóri Ofnæmis- og smitsjúkdómastofnunarinnar. Frá 1983 til 2002 var Fauci meðal þeirra vísindamanna sem oftast var vísað til í vísindatímaritum. Árið 2008 sæmdi George W. Bush Fauci frelsisorðu Bandaríkjaforseta fyrir störf hans við neyðaráætlun forsetans handa eyðnismituðum (PEPFAR).
 
Fauci tilkynnti í ágúst 2022 að hann myndi hætta bæði sem sóttvarnarlæknir og sem ráðgjafi forsetans í desember sama ár.

## Tilvísanir
Genoa CFC

**Genoa Cricket and Football Club**, oftast þekkt sem **Genoa** er ítalskt knattspyrnufélag með aðsetur í Genúa. Liðið spilar í Serie A. Félagið var stofnað 7. september árið 1893 og er það elsta félag Ítalíu.

Albert Guðmundsson spilaði með félagiu 2022-2024. Mikael Egill Ellertsson er nú til mála hjá félaginu.

## Sigrar
* **[[Serie A|Ítalskir meistarar]]: 9**
** 1898, 1899, 1900, 1902, 1903, 1904, 1914–15, 1922–23, 1923–24

* **[[Ítalska bikarkeppnin]]: 1**
** 1936–37

## Tengill
* Heimasíða félagsins
Lars Stindl

**Lars Stindl** (fæddur 26. ágúst Árið 1988) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Borussia Mönchengladbach og þýska landsliðið.

## Tenglar
*https://web.archive.org/web/20170724170755/http://tournament.fifadata.com/documents/FCC/2017/PDF/FCC_2017_SQUADLISTS.PDF
*https://web.archive.org/web/20120922130533/http://www.bundesliga.de/de/liga/news/2009/index.php?f=0000149212.php
Clash Royale

**Clash Royale** er tölvuleikur frá finnska hugbúnaðarfyrirtækinu Supercell. Leikurinn er gefinn út fyrir stýrikerfin iOS og Android.
FC Porto

**Futebol Clube do Porto**, oftast þekkt sem *FC Porto* eða bara *Porto*, er portúgalskt knattspyrnufélag frá Porto. Árið 2004 sigraði það Meistaradeild Evrópu undir stjórn José Mourinho.

## Titlar

## Árangur í deild

## Þekktir leikmenn og þjálfarar
* Hulk
* Ricardo Quaresma
* Falcao
* André Villas-Boas (Þjálfari)
* Anderson
* Vítor Baía
* Rui Barros
* José Bosingwa
* Branco
* Ricardo Carvalho
* Fredrik Söderström
* Sérgio Conceição
* Jorge Costa
*Iker Casillias
* Fernando Couto
* Deco
* Diego
* Lasse Eriksson
* Luís Fabiano
* Paulo Ferreira
* Fernando Gomes
* Lucho González
* Mário Jardel
* Artur Jorge
* Emil Kostadinov
* Lisandro López
* Rabah Madjer
* Maniche
* José Mourinho (Þjálfari)
* Pepe
* João Pinto
* Bobby Robson (Þjálfari)
* Ion Timofte
* Zlatko Zahovič
* Raul Meireles
* Benni McCarthy
* James Rodríguez

## Tilvísanir
Harry Maguire

**Jacob Harry Maguire** (fæddur 5. mars 1993) er enskur knattspyrnumaður sem spilar með Manchester United og enska landsliðinu.
Sporting Clube de Portugal

**Sporting Clube de Portugal** er portúgalskt knattspyrnufélag frá Lissabon. Það var stofnað árið 1906 af José Alvalade og spilar leiki sína á Estádio José Alvalade, til heiðurs stofnanda félagsis.
## Titlar

## Árangur (2010–...)

## Þekktir leikmenn
*Cristiano Ronaldo
*Bruno Fernandes
*Luís Figo
*Nani
*Peter Schmeichel
*Rui Patrício

## Tilvísanir
Cleptes semiauratus

***Cleptes semiauratus*** er tegund af gullvespum, sem finnst í mestallri Evrópu.

## Tilvísanir

## Tenglar
* ''Cleptes'' at insectoid.info
* Cleptes semiauratus (Linnaeus, 1761) Myndir og útbreiðslukort hjá Chrysis.net
Orðræða

**Orðræða** er það tungutak sem notað er í boðskiptum um ákveðið efni eða á ákveðnu sviði. Með orðræðu er átt við það sem hefur áhrif á eða stýrir notkun tungumálsins, og hvernig val höfundar mótast af samhengi, tilgangi eða ætlun höfundar og tengslum hans eða stöðu gagnvart viðtakendum. Það á bæði við talmál og ritmál.

Hugtakinu svipar til hugtaksins *umræðu* en þýðir ekki það sama, *umræða* er notað um það sem fólk segir um ákveðið málefni þegar það skiptist á skoðunum.

Hugtakið *orðræða* er notað í margvíslegu samhengi um það hvernig mál er notað til að tala um ákveðin fyrirbæri og minnir þá oft á hvernig orðið umræða er notað. Hugtakið orðræða vísar ekki endilega í ákveðna umræðu eða það sem tiltekið fólk hefur sagt, eins og þegar talað er um umræður. Með orðræðu er átt við málnotkunina, hvernig talað er um ákveðin mál.

Með orðinu *orðræðu* er ekki nauðsynlegt að umræða hafi farið fram, heldur vísar það til þess  við að hugsa um hvernig tungumálið er notað til að fjalla um ákveðið viðfangsefni. Hægt er að segja: „Orðræðan um menntamál ber vott um að kennarar eru ekki ánægðir,“ en þá er ekki átt við hve margir kennarar hafa látið í ljós óánægju, heldur hvernig óánægja kennara birtist í málnotkun þeirra og annarra.

## Heimildir
* Guðrún Kvaran. (2008, 28. mars). Hvað merkir hugtakið 'orðræða' sem ég hef tekið eftir í blaðagreinum að undanförnu? *Vísindavefurinn*. Sótt af 
* Höskuldur Þráinsson. (2005). Íslensk tunga III. bls. 679–684. Reykjavík: Almenna bókafélagið.
Aleksandr Úljanov

**Aleksandr Íljítsj Úljanov** (13. apríl 1866, Nízhníj Novgorod – 20. maí 1887, Shlísselbúrg) var rússneskur byltingarmaður og eldri bróðir Vladímírs Lenín. Aleksander Úljanov var tekinn af lífi með hengingu eftir að hafa tekið þátt í samsæri til að ráða af dögum keisarann Alexander III.
C.D. Nacional

**Clube Desportivo Nacional**, oftast þekkt sem *Nacional* og stundum *Nacional da Madeira*, er portúgalskt knattspyrnufélag með aðsetur í Funchal á Madeiraeyjum.
## Titlar

## Árangur í deild

## Tilvísanir
Málaga CF

**Málaga Club de Fútbol** , *Málaga Football Club*), eða bara **Málaga**, er spænskt knattspyrnufélag með aðsetur í Málaga í Andalúsíu héraði á Spáni sem spilar í Segunda División sem er næst efsta deild Spánar.

## Heimasíða Félags
*https://www.gironafc.cat//
Karl Adolf Verner

**Karl Adolf Verner** var danskur málfræðingur sem einkum er minnst fyrir að skýra nákvæmar hvenar lokhljóðin urðu rödduð en ekki órödduð með germönsku hljóðfærslunni og er skýringin gjarnar nefnd lögmál Verners eftir honum.

Skýringu þessa setti hann fram í ritgerð sinni á þýsku, „Undantekningin á fyrstu hljóðfærslunni“ árið 1875.

Í sem stystu máli er reglan sú að arftekin víxlandi ie. áherslna hélst enn á hljóðfærsluskeiðinu (fyrstu hljóðbreytingarinnar) og olli því að -p, -k og -t rödduðust í (í rödduðu umhverfi- væntanlega er átt við með þessu að forliggjandi lokhljóð séu mjúk líkt og í bróðir) í innstöðu (með innstöðu og framstöðu er einfaldlega átt við staðsetningu hljóðsins innan orðsins, í miðstöðu merkir þannig t.d. -ð í bróðir), ef áherslan lá ekki á undanfarandi sérhljóði og urðu -g, -ð eða -z. Og á þetta að útskýra hvers vegna brater verður bróðir en ekki bróþir.
Espanyol

**Reial Club Deportiu Espanyol** eða  **Espanyol** er katalónskt knattspyrnufélag með aðsetur í Cornellà de Llobregat í suðvestur-Barcelona.

## Saga
Espanyol var stofnað þann 13. október árið 1900 af nokkrum háskólanemum í Barcelona. Var það fyrsta knattspyrnufélagið á Spáni sem alfarið var stofnað af heimamönnum, en fyrri félög höfðu öll innihaldið Breta sem búsettir voru í landinu. Espanyol var meðal þátttökuliða þegar spænska bikarkeppnin fór fyrst fram árið 1903. Þremur árum síðar lognaðist félagið út af vegna fjárhagsörðugleika og leikmenn þess gengu flestir til liðs við *X Sporting Club* sem átti góðu gengi að fagna í knattspyrnukeppni Katalóníu á þeim árum. Árið 1909 var félagið endurreist og ári síðar tók það upp núverandi aðalbúning sinn, hvítar og bláröndóttar treyjur.

Espanyol er eitt þeirra mörgu spænsku félaga sem fengið hafa leyfi frá krúnunni til að kalla sig *konunglegt* íþróttalið. Það var Alfons 13. sem veitti félaginu þá heimild. Á lýðveldistímanum hætti félagið tímabundið að kenna sig við konungsvaldið en tók það upp aftur að borgarastyrjöldinni lokinni. Ýmsar smábreytingar hafa verið gerðar á nafni félagsins í gegnum tíðina til að laga það að katalónskri stafsetningu o.fl.

Félagið varð nokkrum sinnum katalónskur meistari í knattspyrnu en lét minna fyrir sér fara á landsvísu. Espanyol varð þó bikarmeistari árin 1929 og 1940, í bæði skiptin eftir sigra á Real Madrid í úrslitum. Ekkert félag hefur keppt jafn oft í La Liga án þess að ná að verða meistari.

Javier Clemente stýrði Espanyol frá 1986-89 og kom liðinu best í þriðja sæti árið 1987. Það gaf þátttökurétt í Evrópukeppni félagsliða leiktíðina á eftir. Þar sló Espanyol m.a. út ítölsku stórliðin A.C. Milan og Internazionale en tapaði í úrslitunum fyrir Bayer 04 Leverkusen eftir vítaspyrnukeppni.

Árið 2000 varð Espanyol bikarmeistari í fyrsta sinn í 60 ár, eftir sigur á Atlético Madrid. Bikarmeistaratitillinn gaf keppnisrétt í UEFA bikarnum á nýjan leik og aftur komst Espanyol alla leik í úrslitaleikinn til þess eins að tapa á ný í vítaspyrnukeppni, að þessu sinni gegn Sevilla FC.

Fjórði og síðasti bikarmeistaratitillinn vannst árið 2006 eftir sigur á Real Zaragoza.

Frá 2009-12 stýrði Argentínumaðurinn Mauricio Pochettino félaginu, en hann hafði áður leikið með Espanyol við góðan orðstír. Var þetta fyrsta þjálfarastarf hans. Í stjóratíð hans bar það helst til tíðinda að nýr heimavöllur var tekinn í notkun.

## Titlar
***[[Copa del Rey]]**
** **Sigrar (4):** 1929, 1940, 1999–2000, 2005–06

## Heimasíða Félags
*https://www.rcdespanyol.com/
US Sassuolo Calcio

**Unione Sportiva Sassuolo Calcio**, oftast þekktir sem **Sassuolo** er ítalskt knattspyrnufélag með aðsetur í Sassuolo, Emilia-Romagna. þeir spila í röndóttum treyjum sem eru svartar og grænar, í það vísar gælunafn þeirra *Neroverdi* (*sem þýðir þeir svörtu og grænu á ítölsku*).
## Sigrar
* **[[Serie B]]: 1**
** 2012–13

* **Supercoppa di Serie C: 1**
** 2008

## Tengill
* Heimasíða félagsins

## Heimildir
US Salernitana 1919

**Unione Sportiva Salernitana 1919,** oftast þekkt sem *Salernitana,* er ítalskt knattspyrnulið frá Salerno.

## Sigrar
; **[[Serie B]]: 2**
:: 1946–47, 1997–98

## Tengill
* Heimasíða félagsins
Julian Nagelsmann

**Julian Nagelsmann** (fæddur 23. júlí 1987 í Landsberg am Lech) er þýskur knattspyrnuþjálfari og fyrrverandi leikmaður. 
Frá 2021-2023 þjálfaði hann Bayern München. Þar áður þjálfaði hann 1899 Hoffenheim og RB Leipzig.

Sem knattspyrnumaður spilaði hann m.a. hjá 1860 München og  FC Augsburg (2007-2008).

## Heimildir
*https://www.rnz.de/1899hoffenheim/1899nachrichten_artikel,-1899-hoffenheim-julian-macht-naegel-mit-koepfen-_arid,367462.html
*https://www.foxsportsasia.com/message/?rv=football
Cagliari Calcio

**Cagliari Calcio**, oftast þekkt sem *Cagliari*, er knattspyrnufélag með aðsetur í Cagliari á Sardiníu. Þeir spila í Serie A. og leika heimaleiki sína á Sardegna Arena .

## Sigrar
* **[[Serie B]]: 1**
** 2015-16
* **[[Serie A]]: 1**
** 1969-70

## Tengill
* Heimasíða félagsins
Spezia Calcio

**Spezia Calcio** er ítalskt knattspyrnufélag frá La Spezia. Það spilaði í Serie A í fyrsta sinn í sögu sinni árið 2020. Það komst upp um deild í gegnum sigur í umspili. Spezia Calcio spilar heimaleiki sína á  Stadio Alberto Picco.

## Íslendingar sem spilað hafa fyrir félagið
*Mikael Egill Ellertsson
*Sveinn Aron Guðjohnsen
Compton's Cafeteria-uppþotin

**Compton‘s cafeteria-uppotin** vísar til óeirða sem urðu í Tenderloin-hverfinu í San Francisco í ágúst 1966. Eru þau einn af hornsteinum hinsegin sögu í Bandaríkjunum. Stonewall-uppþotin í New York 27. júní 1969 eru yfirleitt kölluð upphaf opinberrar mannréttindabaráttu samkynhneigðra í Bandaríkjunum en átökin á Compton‘s cafeteria eru upphaf mannréttindabaráttu trans fólks. Í New York kastaði Marsha P. Johnson fyrsta steininum í uppþotunum á Stonewall en í San Francisco var það dropi sem fyllti mælinn, þegar trans kona skvetti úr kaffibolla framan í lögregluþjón á Compton‘s.

## Tenderloin-hverfið í San Francisco
Tenderloin-hverfið var miðpunktur hinsegin lífs borgarinnar. Þar voru samkomustaðirnir, þangað kom fólk víðsvegar að til að skemmta sér og margir bjuggu líka í Tenderloin: samkynhneigðir, tvíkynhneigðir, dragdrottningar og trans fólk. Yfirvöld í San Francisco kölluðu hverfið „a haven for undesirables” - athvarf hinna óæskilegu.

## Compton‘s cafeteria, samastaður dragdrottninga og kynlífsverkafólks
Compton‘s cafeteria var veitingasala á horni Turk street og Taylor street sem var opin allan sólarhringinn, vinsæll viðkomustaður fyrir þau sem voru úti á lífinu og dýrmætt skjól fyrir kynlífsverkafólk til að hvílast um stund. Dragdrottningarnar stunduðu margar hverjar kynlífsvinnu, sem var hættuleg næturvinna, og bjuggu við stöðuga ógn af hendi viðskiptavina og lögreglu. Þær lágu vel við höggi því klæðskipti (e. cross dressing) voru ólögleg, eins og samkynhneigð, og lögreglan hafði því nægar lagalegar ástæður til að þjarma að hinsegin íbúum og gestum í Tenderloin hverfinu. Slíkar ofsóknir lögreglu höfðu staðið frá því í seinni heimsstyrjöldinni og er þá ótalin hin siðferðislega fordæming samfélagsins sem hópurinn bjó við.

Starfsfólk Compton‘s reyndi ýmislegt til að losna við þessa viðskiptavini sem gerðu lítið annað en að kaupa sér einn kaffibolla og hangsa yfir honum eins lengi og hægt var í bið eftir því að vinkonurnar mættu á staðinn. Þeim var sýnd margvísleg fyrirlitning, jafnvel látnar borga meira en aðrir og þegar allt kom fyrir ekki var hringt á lögregluna, sem taldi ekki eftir sér að koma og taka fast á hinsegin fólkinu. Þannig var sótt að þessum hópi úr öllum áttum. 

## Heimildamyndin Sqreaming Queens: The Riot at Compton's Cafeteria
Talið er að upp undir 100 manns hafi barist við lögreglu eina ágústnótt í San Franciso. Vopnin voru háir hælar og handtöskur, stólar og sykurkör og hver einasti gluggi í kaffiteríunni vinsælu var brotinn í mél. Lítið sem ekkert er til af opinberum heimildum um uppþotið á Compton‘s cafeteria og aldrei hefur tekist að staðfesta nákvæma dagsetningu en árið 1991 fann sagnfræðingurinn og trans konan Susan Stryker fyrir tilviljun frásögn af atburðinum í hinsegin skjalasafninu í San Francisco. Hún fór að leita að frekari gögnum og náði á endanum að hafa upp á og taka viðtöl við nokkrar af konunum sem tóku þátt. Í framhaldinu af þessari rannsóknarvinnu gerðu Susan Stryker og Victor Silverman heimildarmyndina *Screaming Queens: The Riot at Compton's Cafeteria* árið 2005 og fengu Emmy-verðlaun fyrir.

## Tilvísanir