Gamli flugturninn

**Gamli flugturninn** er flugturn á Reykjavíkurflugvelli sem var tekinn í notkun seinna stríðinu. Hann var byggður og hannaður af breska hernum. Þessi flugturn var byggður í seinni heimsstyrjöldinni af breska hernum. Flugturninn var tekinn í notkun 1942. Eftir seinna stríðið var flugturninn notaður til venjulegrar flugumferðarstjórn á Reykjavíkurflugvelli. Flugturninn var notaður til ársins 1962 þegar það var ekki lengur þörf á honum vegna þess að búið var að byggja nýrri flugturn. Gamli flugturninn stendur uppi enn í dag og er nú friðaður og er í eigu Isavia ohf. Gamli Flugturninn var sagður hafa verið of lítill fyrir umferðina sem var á Reykjavíkurflugvelli.

Byggingu flugturnsins hófst 1941 og smíði flugturnsins lýkur þann 21. apríl 1942, daginn eftir lok byggingar var flugturninn tekinn í notkun. Í seinna stríðinu var umferð fjölmargra herflugvéla stjórnað úr turninum. Flugturninn stjórnaði umferð herflugvéla í Norður Atlantshafinu og eignaðist þar með sögulegt gildi í sögu seinna stríðsins.

Eftir stríðið var turninn var afhentur Íslendingum ásamt Reykjavíkurflugvelli þann 5. maí 1946 og hann var notaður sem miðstöð flugumferðar á Íslandi og í hafinu við Ísland. Einnig má nefna það að frá árunum 1950 til 1962 starfaði Veðurstofa Íslands í byggingunni þangað til hún var færð í nýja flugturninn ásamt flugumferðarstjórn vallarins. Veðurstofan færði sig svo í eigið húsnæði á Bústaðavegi 9. Braggar sem voru fastir við gamla flugturninn voru leigðir til Loftleiða undir eldhús og mötuneyti. Þar var einnig rekinn veitingastaður sem var fyrir farþega. Þetta brann í janúarmánuði 1962 út frá logsuðutæki sem var notað til að gera við gamlan snjóplóg frá hernum. Þann 7. mars 1963 var flugumferðarstjórnun úr gamla flugturninum lokið þar sem nýr og stærri flugturn hafði verið byggður. Eftir að starfsemi flugumferðarstjórnunar var flutt í nýja flugturninn var margs konar starfsemi gamla flugturninum, t.d. flugskóli og leiguflug. Skólar sem hafa starfað í byggingunni eru Flugskólinn Flugtak, Flugskóli Helga Jónssonar og einnig var maður að nafni Þórólfur Magnússon með flugkennslu þar. Ottó Tynes sem var einn af stofnendum Flugskólans Flugtak var með blindflugkennslu sem var æfingatæki fyrir flugnema. Radíóverkstæði Flugfélags Íslands var einnig með aðstöðu í byggingunni eftir flugskýlisbruna sem átti sér stað árið 1976. Flugeldsneytisafgreiðsla Olíuverslunar Íslands sem er nú skráð sem Olís ehf. var með aðstöðu í byggingunni á sínum tíma. Nokkur félög höfðu einnig starfsemi í bygginguni og þar má nefna Félag íslenskra einkaflugmanna, Flugmálafélag Íslands, Vélflugfélag Íslands, Flugklúbbur Reykjavíkur. Einnig var tímaritið Flug sem var tímarit Flugmálafélags Íslands með skrifstofu þar og Pétur P. Johnson var þar ritstjóri og hann er sagður vera einn af mörgum sem bera taugar til turnsins. Árið 1980 var efsta hæð turnsins nýtt sem miðstöð félagsstarfs flugáhugamanna. Þessi miðstöð var stór hluti áhugafólks um flug á Íslandi og eignaðist miðstöðin viðurnefnið Toppurinn. Frá árunum 1985 til 1986 breyttu félagar úr Flugklúbbi Reykjavíkur húsnæðinu og máluðu turninn. Einnig á þessum árum voru gluggar byggingarinnar stækkaðir. Árið 2000 voru gerðar endurbætur á efstu hæðinni og tilraun var gerð til endurvakningu starfseminnar.

Árið 2000 voru gerðar endurbætur á efstu hæðinni og tilraun var gerð til endurvakningar starfseminnar. Árið 2001 óskaði flugmálastjórn eftir leyfi skipulagsráðs Reykjavíkurborgar til að rífa niður turninn en leyfinu var frestað eftir umsögn Árbæjarsafns um sögulegt gildi byggingarinnar. Í seinni tíð var ekkert viðhald á flugturninum og rætt var um að rífa hann niður. Árið 2004 fékkst leyfi til að rífa niður flugturninn og skyldi það vera gert innan eins árs en það var ekki gert. Á fyrsta áratugi 21. aldar var mikið í umræðunni um að rífa niður þennan illa farna turn en vegna mikillar gagnrýni velunnara var það ekki gert. Íslenskir flugáhugamenn heimsóttu klúbb breskra flughermanna árið 2004 og ræddu við hermenn sem þjónuðu Bretlandi í seinna stríðinu á Íslandi. Þeir sögðu að það væri fjarstæðukennt að rífa niður turninn og það væri menningarsögulegt stórslys ef það skyldi gerast. Þeir stukku upp á því að turninum yrði breytt í safn þar sem hann er sjálfur sögulegur gripur. Ómar Ragnarsson, fréttamaður sagði að þessi turn væri ein merkasta bygging borgarinnar og það ætti að bjarga honum. Breski sendiherrann á Íslandi gagnrýndi einnig það að rífa ætti turninn.https://omarragnarsson.blog.is/blog/omarragnarsson/entry/389043/ Áður fyrr sá opinbera hlutafélagið Flugstoðir ohf. um rekstur Reykjavíkurflugvallar og opinbera hlutafélagið Keflavíkurflugvöllur ohf. sá um rekstur Keflavíkurflugvallar en þau voru sameinuð í Isavia ohf. árið 2010. Þann 13. september 2010 var skúr sem stóð við flugturninn rifinn niður, leyfi fyrir því að rífa niður þennan skúr niður hafði verið veitt af skipulagsráði Reykjavíkurborgar fyrr á árinu vegna þar sem ástandið þar var talið hættulegt. Byggingarfulltrúi gaf Flugstoðum ohf. tilmæli að það væri hentugt að klæða suðurhlið gamla flugturnsins með bárujárni til þess að vernda bygginguna og mála húsið. Þann 18. maí 2011 friðaði Katrín Jakobsdóttir, mennta– og menningarmálaráðherra gamla flugturninn að tillögu Húsafriðunarnefndar. 

Eftir friðun turnsins fékkst leyfi til að rífa niður bragga sem stóð við turninn en Isavia ohf. féll á tíma að rífa braggann niður. Leyfið gilti í aðeins eitt ár og nú þyrfti að byrja umsóknarferli upp á nýtt sagði Friðþór Eydal, talsmaður Isavia ohf. Nú voru komin ný, fullkomin og rándýr snjóhreinsunar- og hálkueyðingartæki í hendur Isavia ohf. og hugmyndin á bak við rif á þessum bragga væri að byggja vélaskemmu á reitnum vegna þess að tækin þoldu illa að standa úti í öllum veðrum og það yrði þá mun minni viðhaldskostnaður. Nú þyrfti að finna annan stað fyrir byggingu á vélaskemmunni.

## Heimildir