open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Goðafoss

**Goðafoss** er foss í Skjálfandafljóti í Bárðardal. Hann er einn af vatnsmestu fossum landsins. Hann greinist í tvo meginfossa og nokkra smærri og fer það nokkuð eftir vatnsmagni árinnar hversu margir þeir eru. Hann er fjölbreytilegur ásýndum eftir vatnsmagni, veðurfari og árstíð og sumum finnst hann ekki síðri yfirlitum í klakaböndum að vetri en í glaðasól að sumri. Goðafoss er 9-17 m hár eftir því hvar mælt er og 30 m breiður. Bárðardalshraun þekur allan botn Bárðardals allt ofan frá Skafeyrum og niður fyrir Þingey. Gljúfrið neðan við Goðafoss er grafið í hraunið. Um það fellur fljótið straumhart og úfið. Skammt neðan við Goðafoss er lágur foss í gljúfrinu sem nefnist Geitafoss. Landið á vesturbakkanum heitir Hrútey. Hún afmarkast af Hrúteyjarkvísl, sem greinist frá fljótinu ofan við Goðafoss en sameinast því aftur alllangt neðan við foss. Fosshóll er á bakkanum austan árinnar. Þar er búskapur, verslun og veitingarekstur. Goðafoss er með frægustu fossum á Íslandi og þangað kemur fjöldi ferðafólks til að skoða og dást að náttúrufegurðinni sem þar getur að líta. Fossinn var friðlýstur sem nátturuvætti árið 2020 en árin á undan höfðu farið fram miklar endurbætur á svæðinu. 

## Orðsifjar
Þjóðsaga tengir Goðafoss kristnitökunni árið 1000. Þorgeir Þorkelsson Ljósvetningagoði bjó á Ljósavatni ekki langt frá fossinum. Íslendingabók Ara fróða segir frá því hvernig Þorgeiri var sem lögsögumanni falið það erfiða hlutverk að ná lögsáttum milli heiðinna manna og kristinna. Það var þá sem hann lagðist undir feld og lét ekki á sér kræla fyrr en daginn eftir. Þá kallar hann menn til Lögbergs og segir það stríða gegn almanna hag “ef menn skyldu eigi hafa allir lög ein á landi hér”.

Þorgeir varaði mjög við trúardeilum og vildi miðla málum. Ari segir svo að hann hafi fengið hvora tveggja til að gangast inn á að allir skyldu ein lög hafa þau sem hann réði upp að segja. Hann kvað svo upp dóm sinn og mælt var í lögum að allir menn skyldu kristnir vera og skírn taka. Komið var til móts við heiðna menn með nokkrum frávikum frá kristnum sið, til dæmis að blóta mætti á laun. Þorgeir hafði verið sjálfur heiðinn fram að þessu.

Þjóðsagan segir að Þorgeir hafi varpað goðalíkneskjum sínum í fossinn þegar hann kom heim af þinginu til staðfestingar því að hann hefði tekið nýjan sið og þannig hafi fossinn fengið nafn sitt. Þessi frásögn er þó hvergi skráð í fornum ritum en kemur fyrst fram á prenti í Danmörku á síðari hluta 19. aldar. Ýmsar aðrar skýringar hafa verið gefnar fyrir örnefninu Goðafossi en hvað sem þeim líður hefur þessi frásögn öðlast fastan sess í sagnageymdinni og er tekin sem sögulegur sannleikur þótt hún sé í raun seinni alda tilbúningur. Á steindum glugga í Akureyrarkirkju er teikning sem vísar til þessarar sögu.

## Tilvísanir

## Heimildir
* Ari fróði Þorgilsson. Íslendingabók
* Jóhann Skaftason 1969. Suður-Þingeyjarsýsla vestan Skjálfandafljóts og Fljótsheiðar. Árbók FÍ 1969, 1-167.
* Sigurður Þórarinsson 1978. Fossar á Íslandi. Náttúruverndarráð, 44 bls.
* Svavar Sigmundsson. (2015, 29. júní). Er það rétt að Þorgeir Ljósvetningagoði hafi hent goðum í Goðafoss? Vísindavefurinn. Retrieved from http://visindavefur.is/svar.php?id=70316
Veere

**Veere** er lítil borg og sveitarfélag í Suðvestur-Hollandi. Íbúafjöldi er um 1.650.

## Áhugaverðir staðir
* Stærsta kirkjan, frá 1348
* De Schotse Huizen
* Campveerse Toren
* Ráðhúsið, frá 1474

## Website
* '''TIP''': Website Veere in the picture, Beautiful photos of Veere / Walcheren and Zeeland.
Sambandslagafrumvarpið

**Sambandslagafrumvarpið** var frumvarp sem kosið var um árið 1918. Það snerist um ríkjasamband Íslands og Danmerkur, en þar sagði að Ísland og Danmörk væru fullvalda ríki í sambandi um einn og sama konung. Þegar rætt var um frumvarpið árin á undan vildu flestir eða allir fullveldi en menn greindi á um hve langt skyldi ganga í næsta áfanga. Sjálfstæðisflokkur og Heimastjórnarflokkur voru tveir helstu stjórnmálaflokkar tímabilsins. Sá fyrrnefndi vildi ganga heldur lengra í kröfugerð Íslendinga. 

Kosningaþátttaka var 43,8%. Yfirgnæfandi meirihluti þeirra, eða 92,5% var samþykkur sambandslögunum eða 12.411 manns. Nei sögðu 999 kjósendur. 

## Tengt efni
* Fullveldi
Sauðá

**Sauðá** er bergvatnsá í vestanverðum Skagafirði og dregur Sauðárkrókur nafn af ánni. Sauðá kemur upp í fjallinu Molduxa sunnan við Sauðárkrók og rennur í Sauðárgili gegnum bæinn. Þegar niður á jafnsléttu kom rann áin áður til norðurs þar sem nú er íþróttavöllur bæjarins og sundlaug og síðan til sjávar gegnum gamla bæinn. Oft komu flóð í ána sem ollu skaða og árið 1950 var ánni veitt til austurs niður á Borgarmýrar og í Tjarnartjörn.

Í Sauðárgili er skógrækt og kallast þar Litliskógur. Þar var hlaðinn upp sundpollur árið 1912, veitt í hann vatni og hann notaður til sundkennslu um langt skeið. Nokkru ofar er stífla í ánni sem reist var 1930 þegar áin var virkjuð. Þaðan er nú veitt vatni til iðnaðarfyrirtækja á Sauðárkróki.

Sunnan við Sauðá stóð áður samnefndur bær. Á Sauðá var lengi þingstaður hreppsins, sem kallaðist þá Sauðárhreppur, en árið 1907 var honum skipt í Sauðárkrókshrepp og Skarðshrepp.

## Heimildir
Saxland-Anhalt

**Saxland-Anhalt** (þýska: *Sachsen-Anhalt*) er áttunda stærsta sambandsland Þýskalands með 20.445 km². Það var áður fyrr hluti af víðáttumiklu landsvæði sem kallaðist Saxland. Eftir heimstyrjöldina síðari var það í Austur-Þýskalandi og varð að sambandslandi við sameiningu Þýskalands 1990. Íbúar eru tæplega 2,2 milljónir talsins (2021). Höfuðborgin er Magdeburg. Stórfljótið Saxelfur rennur í gegnum Saxland-Anhalt frá norðri til suðausturs. Vestast eru Harzfjöllin og mynda þau náttúruleg landamæri að Neðra-Saxlandi.

## Lega
Saxland-Anhalt er austarlega í Þýskalandi og nær hvergi að sjó. Fyrir austan er Brandenborg, fyrir suðaustan er Saxland, fyrir sunnan er Þýringaland (*Thüringen*) og fyrir vestan er Neðra-Saxland.

## Fáni og skjaldarmerki
Fáni Saxlands-Anhalt eru gerður úr tveimur láréttum röndum, gult að ofan og svart að neðan. Litirnir voru teknir úr skjaldarmerkinu. Fáninn var tekinn upp í fyrsta sinn 1947, en var lagður niður þegar landið var leyst upp í endurskipulagningu Austur-Þýskalands 1952. 1992, eftir sameiningu Þýskalands, var fáninn tekinn óbreyttur upp.
Skjaldarmerkið samanstendur aðallega af gulum og svörtum röndum. Þvert yfir það er græn krónurönd. Í horninu eftst til hægri er svartur örn, en hann táknar Prússland. Neðst er svartur björn á borgarvirki, en hann merkir fyrrverandi fríríkið Anhalt. Skjaldarmerki þetta var tekið upp 1991, tæpu ári eftir að Saxland-Anhalt varð til sem sambandsland sameinaðs Þýskalands. Gamla skjaldarmerkið var svipað, nema hvað þar var enginn björn. Þess í stað voru þar hamar og meitill og kornax, tákn sósíalimans.

## Orðsifjar
Orðið Sachsen (Saxland) er upprunnið af germanska ættbálknum saxa. Orðið saxi er dregið af gamla germanska orðinu *sahs*, sem merkir *sverð* eða *langur hnífur* (sbr. að saxa á íslensku). Anhalt var fyrst til sem kastalavirki og merkir einfaldlega stað þar sem maður stoppar (sbr. *anhalten* = *að stoppa*). 

## Söguágrip
* Allt til 17. aldar var landsvæðið hluti af erkibiskupsdæminu Magdeburg, en þá varð það hluti af hertogadæminu Saxland, sem seinna varð að konungsríki.
* 1945 hertóku bandarískar og sovéskar hersveitir hertogadæmið og var það innan sovéska hernámssvæðisins.
* 1947 var Saxland-Anhalt stofnað sem sambandsland úr hertogadæminu Saxland og fríríkinu Anhalt.
* 1952 leysti austurþýska stjórnin sambandslandið upp í héruðin Halle og Magdeburg.
* 1990 var Þýskaland sameinað og héruðin Halle og Magdeburg sameinuð á ný í sambandslandið Saxland-Anhalt.

## Borgir

Stærstu borgir Saxlands-Anhalt:

## Tilvísanir


## Heimildir
Alexandersflugvöllur

**Alexandersflugvöllur** eða **Sauðárkróksflugvöllur** er flugvöllur við botn Skagafjarðar, á Borgarsandi austan við Sjávarborg. Flugbrautin er rúmlega 2000 metra löng.

Upphaflega var flugvöllur lagður á Borgarsandi 1949. Nýr völlur var svo gerður á 8. áratug aldarinnar og tekinn í notkun 23. október 1976. Árið 1988 var efnt til flughátíðar á Sauðárkróki og hlaut völlurinn þá nafnið Alexandersflugvöllur til heiðurs Alexander Jóhannessyni háskólarektor og frumkvöðuls í flugmálum, en hann var alinn upp á Sauðárkróki og var farþegi í fyrstu flugvél sem lenti þar, en það var þegar sjóflugvélin Súlan lenti fyrir framan Villa Nova á Sauðárkróki sumarið 1928. Fyrsta landflugvélin lenti á Borgarsandi 1938 og var það Agnar Kofoed-Hansen sem flaug henni.

## Heimildir
*
Borgarsandur

**Borgarsandur** er slétt og allvíðáttumikið sandflæmi, nú gróið að miklu leyti, við botn Skagafjarðar að vestanverðu, frá Sauðárkróki að Vesturósi Héraðsvatna. Svört sandfjaran er tæpir fjórir kílómetrar á lengd. Þar er göngu- og útivistarsvæði og vinsælt að láta hesta spretta úr spori.

Borgarsandur er kenndur við bæinn Sjávarborg. Hann er nefndur í Landnámabók; þar segir frá því að Kráku-Hreiðar Ófeigsson „kom í Skagafjörð og sigldi upp á Borgarsand til brots“.

## Heimildir
* Hallgrímur Jónasson: Árbók Ferðafélags Íslands. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.
*
David Arnason

**David Arnason** (f. 1940) er kanadískur rithöfundur og prófessor emeritus í ensku og bókmenntum við Manitobaháskóla í Winnipeg. 

Foreldrar Davids voru Baldvin og Gudrun Arnason sem bæði eru fædd í Nýja Íslandi, Manitoba. Baldvin var af eyfirskum ættum, frá Villingadal í föðurætt en úr Svarfaðardal í móðurætt, kominn út af Arngrími málara og Þórunni Hjörleifsdóttur ljósmóður í Gullbringu. David Arnason settist í Manitobaháskóla og lauk þaðan BA og MA prófi en útskrifaðist síðan með Ph.D. gráðu frá háskólanum í New Brunswick. Hann hóf kennslu við Manitobaháskóla 1972 og var deildarforseti enskudeildarinnar 1997-2006. Hann var settur deildarstjóri yfir íslenskudeildinni þar 1998-2006. Hann hefur oft haldið fyrirlestra og námskeið á Íslandi, meðal annars í samstarfi við Bill Holm (d. 2009) á Hofsósi. David Arnason hefur gefið út allmargar bækur með ljóðum, smásögum og skáldsögum. Hann hefur einnig gert sjónvarpsþætti og hafa sumir þeirra verið sýndir í íslenska ríkissjónvarpinu.

Sambýliskona hans er Mhari Mackintosh.

## Rit
* *Marsh Burning* – 1980
* *The Icelanders* - 1981
* *Fifty Stories and a Piece Of Advice* – 1982
* *The Circus Performers' Bar* – 1984
* *Skrag* – 1987
* *The Happiest Man in the World and Other Stories* – 1989
* *The Pagan Wall* – 1992
* *The Dragon and the Dry Goods Princess* – 1994
* *The New Icelanders: A North American Community* – 1994
* *If Pigs Could Fly* - 1995
* *King Jerry* - 2001
* *The Demon Lover* - 2002
* *The Imagined City: A Literary History Of Winnipeg* Edited by David Arnason & Mhari Mackintosh, 2005.
* ''Baldur's song - 2010
Christian Wulff

**Christian Wilhelm Walter Wulff** (fæddur 19. júní 1959 í Osnabrück) er þýskur lögfræðingur og stjórnmálamaður í kristilega demókrataflokknum. Hann var forsætisráðherra Neðra-Saxlands frá 2003 til 2010 og 10. forseti Þýskalands frá 2010 til 2012 þegar hann sagði af sér embætti í kjölfar spillingarmála.

## Tilvísanir
Kokhlust

**Kokhlustin** eru göng sem tengja saman miðeyrað og kokið sem hafa þann tilgang að jafna loftþrýsting (þrýstijafnari) og fjarlægja slím úr miðeyranu, en þau eru um 35 mm í fullvaxta manneskjum.

## Neðanmálsgreinar
Forseti Þýskalands

**Forseti Þýskalands** (þýska: *Bundespräsident*) er þjóðhöfðingi þýska sambandsríkisins. Líkt og í mörgum öðrum þingræðisríkjum er forseti Þýskalands fremur valdalítill, en telst þó æðsti embættismaður þjóðarinnar. Forsetakjör í Þýskalandi fer fram á sérstökum kjörmannafundi sem skipaður er þingmönnum Sambandsþingsins og jafn mörgum fulltrúum kosnum af þingum sambandslandanna sextán.
Núverandi forseti Þýskalands er Frank-Walter Steinmeier og er hann sá 12. í röðinni frá stofnun Sambandlýðveldisins árið 1949.

Á tíma Weimar-lýðveldisins og Þýskalands nasismans hét forsetaembættið formlega ríkisforseti (þýska: *Reichspräsident*).

## Forsetar Þýskalands frá stofnun sambandslýðveldisins

## Tengt efni
* Ríkisforseti

## Tilvísanir
Elinóra, mærin fagra af Bretagne

**Elinóra af Bretagne** (um 1184 – 10. ágúst 1241), sem kölluð var **Mærin fagra af Bretagne**, var dóttir Geoffrey Plantagenet, fjórða sonar Hinriks 2. Englandskonungs, og konu hans Konstönsu hertogaynju af Bretagne.

Geoffrey faðir Elinóru dó árið 1186 og lét eftir sig tvær dætur, Elinóru og Matthildi, sem dó ung, en sjö mánuðum eftir dauða hans fæddist sonurinn Arthúr. Bróðir Geoffreys, Ríkharður konungur ljónshjarta, dó barnlaus 1199 og þá var Arthúr næstur í erfðaröðinni þar sem faðir hans hafði verið eldri en Jóhann landlausi, fimmti sonur Hinriks 2. En Jóhann gerði kröfu til þess að vera tekinn til konungs fremur en hinn 12 ára gamli Arthúr, enda hafði Ríkharður útnefnt hann arftaka sinn á banabeði, og eftir orrustuna við Mirabeau voru Arthúr og Elinóra tekin höndum. Arthúr hvarf árið 1203 og er talið að Jóhann hafi látið fyrirkoma honum eða jafnvel drepið hann sjálfur.

Elinóra var höfð í haldi í Corfe-kastala í Dorset. Með réttu hefði hún átt að erfa hertogadæmið Bretagne eftir að Arthúr bróðir hennar var úr sögunni (móðir þeirra sagði af sér 1194 og þá varð hann hertogi) en aðalsmenn í hertogadæminu vildu ekki hætta á að hafa hertogaynju sem væri fangi Jóhanns landlausa, sem gæti þá stýrt Bretagne í gegnum hana, svo að þeir gerðu yngri hálfsystur hennar, Alix, að hertogaynju í staðinn. Elinóra átti líka í raun fullgilt tilkall til ensku krúnunnar eftir að Jóhann dó en þess í stað var níu ára sonur hans, Hinrik, gerður konungur.

Síđar flutti Eleanor í Gloucester Castle, Marlborough Castle og loksins Bristol Castle áriđ 1224. Hún dķ ūar áriđ 1241 án ūess a đ hafa veriđ sleppt, ūķtt hún hafi alltaf veriđ međhöndlađ heiđurlega sem prinsessa.

Áriđ 1268 skipađi Hinriks 3 Amesbury ađ heiđra Arthúr og Elinóra ásamt konungunum og drottnunum.

## Heimild
*
Nellika

**Nellika** (eða **drottningarblóm**) (fræðiheiti: *Dianthus*) er ættkvísl skrautplantna innan hjartagrasættar. Margar tegundir nellika eru ræktaðar sem garðplöntur og til afskurðar. 

## Tengt efni
* Nellikubyltingin
* Stúdentanellika
Albrecht von Wallenstein

**Albrecht Wenzel Eusebius von Wallenstein** (24. september 1583 – 25. febrúar 1634), líka **Albrecht von Waldstein**, var bæheimskur herstjóri yfir her hins Heilaga rómverska ríkis í Þrjátíu ára stríðinu. Hann kom sér upp gríðarstórum her til að berjast gegn mótmælendum og hrakti Kristján 4. til Sjálands sem batt endi á „danska tímabil“ styrjaldarinnar. Ferdinand 2. keisari óttaðist að Wallenstein hygði á valdarán og leysti hann því frá störfum 1630, en þegar Svíar, undir stjórn Gústafs Adolfs höfðu unnið marga sigra á keisarahernum var hann aftur kallaður til. Hann kom sér upp her á fáum vikum og hélt gegn Svíum. Eftir orrustuna við Lützen þar sem Gústaf Adolf féll, dró Wallenstein sig í hlé með her sinn. Eftir herfarir sumarsins 1633 urðu ráðamenn í Vín sannfærðir um að hann hygði á svik með bandalagi við Svía. Hann var myrtur ásamt nánustu herforingjum sínum af liði dragóna undir stjórn írskra og skoskra foringja.
Marattaveldið

**Marattaveldið** var ríki hindúa stofnað 1674 af Shivaji í vesturhluta Suður-Asíu þar sem nú er héraðið Maharashtra. Shivaji gerði fyrst uppreisn gegn íslömsku Dekkansoldánsdæmunum á suðurhluta Indlandsskaga og síðan gegn Mógúlveldinu fyrir norðan. Á hátindi sínum um miðja 18. öld myndaði Marattaveldið ríkjasamband sem náði yfir nær allan Indlandsskaga. Eftir orrustuna við Panipat gegn Durraniríkinu í Afganistan varð ríkjasambandið laustengdara og Bretar lögðu þessi ríki svo smám saman undir sig í þremur styrjöldum 1777-1818.
Tæring

**Tæring** er sundrun efnis í frumefni sín vegna efnahvarfa við önnur efni (aðallega oxíð) í umhverfi þess.
Bórhópur

**Bórhópur** er þrettándi flokkur í lotukerfinu.

Bór er fyrsta efnið í flokknum og er málmungur, restin eru tregir málmar.
Eiríkur Björn Björgvinsson

**Eiríkur Björn Björgvinsson** (f. í Reykjavík 6. september 1966) er fyrrum bæjarstjóri á Akureyri og á Fljótsdalshéraði.

Eiríkur Björn varð stúdent frá Fjölbrautaskólanum við Ármúla árið 1987, lauk íþróttakennaraprófi á grunn- og framhaldsskólastigi frá Íþróttakennaraskóla Íslands árið 1990 og diplómu frá Íþróttaháskólanum í Köln árið 1994 auk diplómaprófs í stjórnun frá Kennaraháskóla Íslands árið 2000. 

Eiríkur Björn var æskulýðs- og íþróttafulltrúi Egilsstaðabæjar 1994-1996, íþrótta- og tómstundafulltrúi Akureyrarbæjar 1996-2002 og bæjarstjóri á Fljótsdalshéraði 2002-2010. Hann var bæjarstjóri á Akureyri 2010-2018.

Eiginkona hans er Alma Jóhanna Árnadóttir, fædd 29. janúar 1969 á Húsavík. Hún er grafískur hönnuður frá Myndlistaskólanum á Akureyri. Þau eiga þrjá syni: Árna Björn, Birni Eiðar og Hákon Bjarnar.
Uniform Type Identifier

**Uniform Type Identifier** eða **UTI** er strengur skilgreindur af Apple Inc til að einkenna með einkvæmum hætti tegund hvers kyns gagna, hvort sem það eru skrár, möppur, skráavöndlar, klemmuspjaldsgögn eða annað. UTI var bætt við í Mac OS X 10.4. Tilgangurinn var að búa til aðferð til að einkenna gögn sem væri áreiðanlegri en eldri aðferðir; MIME-tegund, skráarending, Type code eða Creator code.

Nafnrýmið `public.*` inniheldur allar grunngagnagerðir kerfisins.
Reykir

**Reykir** getur átt við:

* Reyki í Fnjóskadal.
* Reyki í Hrútafirði.
* Reyki í Mosfellssveit.
* Reyki á Reykjaströnd.
* Reyki á Skeiðum.
* Reyki í Tungusveit.
* Reyki í Ölfusi.
Alþjóðlegur staðall

**Alþjóðlegur staðall** er staðall sem hefur verið samþykktur af alþjóðlegri staðlastofnun. Slíkir staðlar eru ætlaðir til notkunar um allan heim. Þekktasta stofnunin af þessu tagi er Alþjóðlega staðlastofnunin. Notkun alþjóðlegra staðla er ein leið til þess að minnka hindranir í alþjóðaviðskiptum og notkun nýrrar tækni.
Hugbúnaðarhönnun

**Hugbúnaðarhönnun** er hönnun hugbúnaðar með því að taka niðurstöður þarfagreiningar og vinna úr þeim áætlun fyrir hugbúnaðarþróun. Hugbúnaðarhönnun getur falist jafnt í því að útfæra einstaka forritshluta, gagnagrindur og reiknirit eins og að gera heildarlíkan af hugbúnaðinum sem ætlunin er að þróa.
Steinsstaðir

**Steinsstaðir** er bær í Tungusveit í Skagafirði, fornt höfuðból og landnámsjörð Kráku-Hreiðars. Búskapur lagðist niður á Steinsstöðum 1943 en jörðinni var þá skipt niður í nokkur nýbýli og nú hefur risið dálítið þéttbýli í landi Steinsstaða.

Mikill jarðhiti er í landi Steinsstaða og næstu jarðar, Reykja. Þar var frá fornu fari þvottalaug, Steinsstaðalaug, sem mestöll sveitin nýtti sér. Sveinn Pálsson, læknir og náttúrufræðingur, sem fæddur var á Steinsstöðum 1762, lýsir lauginni svona árið 1792: „Spottakorn fyrir sunnan Reyki er hin fagra Steinsstaðalaug, sem er ekki heitari en svo að þægilegt er að þvo í henni. Þess vegna hefur verið gert þar þvotta- og þófarastæði fyrir hérumbil alla sveitina (þófara­bálkur).“ Páll Sveinsson silfursmiður á Steinsstöðum, faðir Sveins, smíðaði vatnsmyllu við laugarlækinn.

Árið 1822 hóf Jón Þorláksson Kærnested sundkennslu sem mun hafa farið fram í Steinsstaðalaug þótt oft sé sagt að hún hafi verið á Reykjum. Er talið vel líklegt að Fjölnismenn, eða einhverjir þeirra, hafi þá verið meðal nemenda hans, því Jónas Hallgrímsson og Brynjólfur Pétursson voru við nám í Goðdölum og Konráð Gíslason átti heima skammt frá. Eftir það var sund kennt þar öðru hverju og frá 1890 á hverju vori. Síðar var hlaðin upp laug á Steinsstöðum og var þar fyrsti opinberi sundstaður Skagafjarðarsýslu. Árið 1925 var svo hafist handa við að steypa upp sundlaug og var það fyrsta steinsteypta laug sýslunnar. Núverandi sundlaug var tekin í notkun 1980.

Á Steinsstöðum reis skóli fyrir sveitina 1949 og var þar heimavist til 1976. Kennslu var hætt í Steinsstaðaskóla vorið 2003 og farið að flytja alla nemendur í Varmahlíðarskóla. Nú er skólahúsið nýtt til ferðaþjónustu. Félagsheimilið Árgarður var vígt 1974.

Í landi jarðarinnar hafa risið mörg nýbýli, iðnaðarbýli og íbúðarhús, þar á meðal þjónustu- og ferðamannamiðstöðin Bakkaflöt. Þar er einnig nokkur sumarbústaðabyggð.

## Tilvísanir
Hugbúnaðarleyfi

**Hugbúnaðarleyfi** er samningur sem notendur hugbúnaðar samþykkja, venjulega þegar hugbúnaðurinn er settur upp í tölvu. Samningurinn kveður á um skilyrði fyrir notkun og dreifingu hugbúnaðarins. Allur hugbúnaður, nema hugbúnaður sem kominn er í almenning, er háður skilyrðum höfundaréttar. Venjulega tiltekur notkunarleyfið að notandi megi nota eitt eða fleiri eintök hugbúnaðarins sem ella væri brot á einkarétti höfundarétthafa. Hugbúnaður er gjarnan flokkaður í sérbúnað, fríbúnað og frjálsan hugbúnað, eftir því hvers konar notkunarleyfi fylgir honum.
Málning

**Málning** er litaður þornandi vökvi sem borinn er á undirlag til að lita það og/eða verja gegn skemmdum með því að þekja það ógagnsærri, þurri filmu. Meginhlutar málningar eru bindiefnið (sem oftast skilgreinir hverrar tegundar málningin er), litarefni, leysiefni, fylliefni og hjálparefni. Hluti málningarinnar (leysiefni og ýmis hjálparefni) gufar upp þegar hún þornar en hluti verður eftir í filmunni (þurrefnisinnihald). Málning getur verið eðlisþornandi eða efnisþornandi eftir því hvort hún þornar við uppgufun leysiefnisins (s.s. akrýlmálning) eða við efnahvörf í bindiefninu (s.s. alkýðmálning).
Theodór Árnason

**Theodór Árnason** (10. desember 1889 – 7. maí 1952) var fiðluleikari og þýðandi. Hann er hvað þekktastur fyrir hafa þýtt Grimms ævintýri.

## Helstu þýðingar Theódórs
* *Æska Mozarts* (þýtt og frumsamið)
* *Hlýir straumar*, eftir Olfert Ricard. 
* *Níu myndir úr lífi meistarans*, eftir Olfert Ricard. 
* Grimms ævintýri 1-5
* *Hallarklukkan*, eftir E. von Maltzau
* *Pétur litli*, eftir Th. Markman.
* *Sjómannasögur*, eftir tíu höfunda. 
* Lífsferill lausnarans, eftir Charles Dickens. 
* Kynjasögur frá ýmsum löndum.

## Tenglar
* ''Theodór Árnason fimmtugur''; grein í Vísi 1939
1005

Árið **1005** (**MV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

Fimmtardómur var stofnaður. Hann starfaði sem einskonar yfirréttur.

**Fædd**

**Dáin**

## Erlendis

**Fædd**

**Dáin**
1020

Árið **1020** (**MXX** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* Fyrsta kirkja reis á Þingvöllum. Viður og klukkur í kirkjuna voru gjöf frá Ólafi digra, Noregskonungi.
* Bjarnharður hinn bókvísi Vilráðsson trúboðsbiskup kom til landsins og hóf starf sitt, sem stóð til 1025.

## Fædd

## Dáin
Frostastaðir

**Frostastaðir** eru bær í Blönduhlíð í Skagafirði, fornt stórbýli og um skeið sýslumannssetur. Jarðarinnar er getið í Sturlungu en um 1332 komst hún í eigu Hólastóls.

Jón Steingrímsson eldklerkur, sem fæddur var á Þverá, næsta bæ, bjó á Frostastöðum 1754-1756. Jón Espólín sýslumaður og fræðimaður eignaðist jörðina árið 1822 og bjó þar til dauðadags 1836. Sonarsonur hans, Jón Espólín Hákonarson, fór til Danmerkur og Svíþjóðar og stundaði þar nám, meðal annars í jarðyrkju. Þegar hann kom heim hóf hann búskap á Frostastöðum 1852 og tók þá til sín nemendur í jarðyrkju. Má segja að það hafi verið fyrsti vísir að bændaskóla á Íslandi en hans naut ekki lengi við því Jón dó sumarið 1853.

## Heimildir
* Hjalti Pálsson (ritstj.): *Byggðasaga Skagafjarðar* IV. bindi. Akrahreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 2007. ISBN 978-9979-861-15-7}
* Hallgrímur Jónasson: Árbók Ferðafélags Íslands. Skagafjörður. Ferðafélag Íslands, 1946.
Handritamálið

**Handritamálið** er nafn á þeirri kröfu Íslendinga gagnvart Dönum bróðurpart 20. aldar en sér í lagi eftir seinni heimsstyrjöldina og stofnun lýðveldisins Íslands árið 1944 að íslenskum fornhandritum yrði skilað aftur til landsins. Handritin voru fjölmörg en þar bar helst að nefna Sæmundaredda, safn Eddukvæða, og Flateyjarbók, sem er safn Noregskonungasagna. Fyrirsögn Morgunblaðsins þann 21. apríl 1971 var „HANDRITIN HEIM“. Þremur vikum áður, 1. apríl 1971, höfðu menntamálaráðherrar landanna tvegga, Gylfi Þ. Gíslason og Helge Larsen undirritað samning þess efnis að Danir myndu skila handritunum.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Handritamálið, grein eftir Sigrúnu Davíðsdóttur í Morgunblaðinu 17. júní, 1994
* ''Handritablaðið'', sérblað með Morgunblaðinu 21. apríl 1971
* ''Handritasýning'' - Aukaútgáfa Lesbókar í tilefni af stærstu sýningu á íslenskum miðaldahandritum sem sett hefur verið upp hérlendis og hefst í dag, laugardag, í Þjóðmenningarhúsi., 5. október 2002
Eyvindur Loðinsson

**Eyvindur Loðinsson** var landnámsmaður í Flateyjardal í Suður-Þingeyjarsýslu. Ekki er getið um landnámsjörð hans.

Faðir Eyvindar var að því er segir í Landnámabók Loðinn öngull, sem fæddur var í Öngley á Hálogalandi. Hann hraktist undan Hákoni jarli Grjótgarðssyni til Íslands en dó á leiðinni. Eyvindur sonur hans nam Flateyjardal upp til Gunnsteina og blótaði þá. „Þar liggur Ódeila á milli og landnáms Þóris snepils,“ segir í Landnámu. Þessi örnefni eru nú óþekkt en Þórir snepill Ketilsson var landnámsmaður í Fnjóskadal.

Í Landnámabók segir að sonur Eyvindar hafi verið Ásbjörn dettiás, faðir Finnboga ramma, en í Finnboga sögu ramma er faðir Ásbjarnar sagður hafa heitið Gunnbjörn Ingjaldsson.
Þórir snepill Ketilsson

**Þórir snepill Ketilsson** var landnámsmaður í Fnjóskadal í Suður-Þingeyjarsýslu en hafði áður numið land í Köldukinn. Í Landnámabók segir að hann hafi verið sonur Ketils brimils, sem ekki er ættfærður nánar.

Þórir sigldi skipi sínu til Íslands en á leiðinni reyndu víkingar að ræna hann og förunauta hans. Einn þeirra, Gautur, sló stafnbúa víkingaskipsins með hjálmunveli (stýrissveif skipsins) og hættu víkingarnir þá ránstilrauninni en Gautur var eftir það nefndur Hjálmun-Gautur. 

Þeir lentu skipi sínu í Skjálfandafljótsósi og nam Þórir fyrst land í Köldukinn milli Skuggabjarga og Ljósavatnsskarðs en líkaði ekki vistin þar. Hann flutti sig því um set og nam Fnjóskadal allan til Ódeilu (á Flateyjardalsheiði). Hann bjó í Lundi og „blótaði lundinn“ eftir því sem segir í Landnámu.

Kona Þóris var Guðlaug Hrólfsdóttir og voru börn þeirra Öngull hinn svarti, Hrafn, faðir Þórðar á Stokkahlöðum og Guðríður kona Þorgeirs Ljósvetningagoða.
1031

Árið **1031** (**MXXXI** í rómverskum tölum)

## Atburðir

* 20. júlí - Hinrik 1. varð konungur Frakklands.
* Grettir Ásmundsson og Illugi bróðir hans voru vegnir í Drangey um sumarið.
* Steinn Þorgestsson varð lögsögumaður.
* Ólafur helgi var gerður að dýrlingi.

**Fædd**

* Matthildur Englandsdrottning, kona Vilhjálms bastarðar (d. 1083).

;Dáin
* 20. júlí - Róbert 2. Frakkakonungur (f. 996).
* Grettir Ásmundsson.
* Illugi Ásmundsson.
Ó-vegir

**Ó-vegir** eru þrír vegir á Íslandi sem þóttu ógreiðfærir og hættulegir og liggja um staði sem byrja á bókstafnum Ó. Ó-vegirnir voru þrír, vegur um Óshlíð á Vestfjörðum, vegur um  Ólafsvíkurenni á Snæfellsnesi og vegur um Ólafsfjarðarmúla á Norðurlandi.
Þormóður (landnámsmaður)

**Þormóður** var landnámsmaður utanvert við austanverðan Eyjafjörð. Hann nam Grenivík og Látraströnd alla út til Þorgeirsfjarðar. 

Höfundur Landnámu hefur ekki haft neina vitneskju um uppruna Þorgeirs eða landnámsjörð en segir að sonur hans hafi heitið Snörtur og séu Snertlingar komnir af honum.
Óshlíð

**Óshlíð** er mjög brött hlíð milli Hnífsdals og Bolungarvíkur og heitir ysti hluti hennar Óshyrna. Óshólar eru þar skammt undan við sjóinn og þar er viti. Um Óshlíðina liggur Óshlíðarvegur sem var lagður af fyrir bílaumferð í september 2010 þegar Bolungarvíkurgöng voru opnuð.

## Heimildir
* Óshlíð (Vestfirðir.is)
Þorgeir (landnámsmaður)

**Þorgeir** var landnámsmaður yst á Gjögraskaga eða Flateyjarskaga, milli Eyjafjarðar og Skjálfandaflóa, og nam hann land í Þorgeirsfirði og Hvalvatnsfirði, sem einu nafni kallast Fjörður.

Þorgeirsfjörður er kenndur við Þorgeir landnámsmann og hefur landnámsjörð hans verið þar, líklega Þönglabakki, en annars hefur Landnáma enga vitneskju um Þorgeir þennan, hvorki fyrri heimkynni hans né afkomendur.
Súlnasker

**Súlnasker** er ein Vestmannaeyja og er suðvestur af Heimaey. Þar er önnur stærsta súlnabyggð á landinu. 60-70 metra háir hamrar umlykja eyna og er brimasamt við hana og uppganga erfið. Skerið stendur á fjórum bergstöplum eða súlum og er ýmist sagt draga nafn af þeim eða af súluvarpinu. 

Mikill halli er norðan á eynni. Í þjóðsögunni *Súlnasker og skerpresturinn* er hann skýrður þannig að í fyrsta sinn sem farið var í skerið hafi tveir menn komist þar upp og annar hafi sagt: „Hér er ég þá kominn fyrir guðs náð,“ en hinn sagði: „Hér er ég kominn hvort guð vill eða ekki.“ Snaraðist skerið þá á hliðina og hristi guðleysingjann af sér en skerpresturinn sem sagður er búa í Súlnaskeri bjargaði hinum.
Kampa-Grímur

**Kampa-Grímur** var landnámsmaður í Suður-Þingeyjasýslu. Hann kom til Íslands frá Suðureyjum, lenti í sjóhrakningum allt sumarið og braut að lokum skip sitt í Skjálfandafljótsósi. Hann nam land í Köldukinn. Þar hafði Þórir snepill Ketilsson áður numið land en ekki kunnað við sig svo að hann yfirgaf landnám sitt og færði sig yfir í Fnjóskadal.

Eftir að til Íslands kom giftist Grímur Vigdísi, dóttur Þorsteins rauðs og sonardóttur Auðar djúpúðgu, og hafa þau Grímur og Auður líklega verið kunnug frá Suðureyjum.
Skagi Skoftason

**Skagi Skoftason** var landnámsmaður sem nam austanverða strönd Eyjafjarðar frá Varðgjá út til Fnjóskár. Samkvæmt því sem segir í Landnámu nam Helgi magri upphaflega allan Eyjafjörð, einnig austurströndina, en lét svo öðrum landnámsmönnu hana eftir og hefur Skagi verið fyrstur þeirra.

Skagi var frá Mæri og er sagður hafa orðið ósáttur við Eystein glumru, föður Rögnvaldar jarls, og þess vegna farið til Íslands. Hann bjó í Sigluvík.
Þengill mjögsiglandi

**Þengill mjögsiglandi** var landnámsmaður í Höfðahverfi við austanverðan Eyjafjörð, út frá Fnjóská til Grenivíkur, og nam hann land þar að ráði Helga magra, sem áður hafði numið allt land við Eyjafjörð að því er segir í Landnámabók. Hann bjó á Höfða í Höfðahverfi.

Þengilhöfði eða Höfði, sem sveitin dregur nafn af, er kenndur við Þengil. Sagt er að þegar Hallsteinn sonur Þengils kom heim úr siglingu og frétti andlát föður síns hafi hann ort þessa vísu: 

::Drúpir Höfði, 
::dauður er Þengill, 
::hlæja hlíðir 
::við Hallsteini.
Geldungur

**Geldungur** er eyja eða sker sunann við Heimaey, norður af Súlnaskeri. Þetta var áður ein eyja og gat í gegnum hana með steinboga yfir en hann hrundi í jarðskjálfta 1896 og urðu eyjarnar þá tvær, Stóri Geldungur og Litli Geldungur. 

Nokkur sker eru við Geldung og má þar nefna Hundasker, Þúfusker og Bládrangur, en hann hrundi í brimi um 1907 og eru aðeins leifar hans eftir. Gróður í Geldungi fór illa í Surtseyjargosinu. Þar verpir súla og fleiri sjófuglar.
Smáeyjar

**Smáeyjar** eru vestur af Heimaey í Vestmannaeyjum. Eyjarnar eru fjórar en fjöldi dranga og smáskerja í kring.

Hani er stærstur Smáeyja og heitir hæsti hluti hans Hanahöfuð og er það 97 metrar á hæð. Mikið gras er í Hana. Hæna er syðst eyjanna og er hún 57 m há. Áberandi hellir er á eynni og heitir hann Kafhellir. Þriðja eyjan er Hrauney. Hún er gróin að ofan en áberandi grýttir hamrar koma upp úr grrasinu. Í Hana og Hraunsey eru ból og þar er lundaveiði stunduð. Minnst eyjanna er Grasleysa og er hún ólík hinum vegna þess að ekki er eitt stingandi strá þar að finna. Í kringum þessar eyjar eru drangar og sker eins og Nafar, Jötunn og Potturinn.

## Tilvísanir
Óshyrna

**Óshyrna** er fjall sem stendur við Ísafjarðardjúp og mynni Bolungarvíkur.
Óshyrna er jafnframt ysti hluti Óshlíðar. 

Mælingar sýna að stór sprunga er í Óshyrnu sem fer stækkandi. Mögulega getur orðið stórt hrun í Óshyrnu sem gæti valdið flóðbylgju um Ísafjarðardjúp. Sífellt hrynur úr klettavegg Óshyrnu og geta stærri hrunin verið meira en 20 rúmmetrar að stærð. Hins vegar er ekki talin hætta á flóðbylgju ef Óshyrna molnar niður smám saman.

Í Óshyrnu er strandklettur sem nefndur er Þuríður og er kenndur við landnámskonuna Þuríði Sundafylli.

## Tilvísanir
Geirfuglasker

**Geirfuglasker** getur átt við:

* Geirfuglasker (ft.) út af Reykjanesi.
* Geirfuglasker í Vestmannaeyjum.
Andakílsárvirkjun

**Andakílsárvirkjun** er vatnsaflsvirkjun í Borgarfjarðarsveit sem reist var á árunum 1945-47. Hún virkjar fall Andakílsár úr Andakílsárlóni niður á láglendið neðan gljúfranna. Skorradalsvatn er nýtt sem miðlun fyrir virkjunina og eru þar mannvirki sem stýra rennsli frá Skorradalsvatni til Andakílsár. Virkjunin var á sínum tíma reist af sveitarfélögum á Vesturlandi en tilheyrir í dag Orkuveitu Reykjavíkur.

## Aðdragandi

Árið 1907 festi enskur kaupsýslumaður og rafmagnsverkfræðingur, Cooper að nafni, kaup á vatnsréttindum og landareignum við Andakílsfossa. Ætlun hans var að reisa virkjun og hefja verksmiðjurekstur. Næstu tvö árin stóð félag Coopers fyrir rennslismælingum, en ekkert varð af framkvæmdum.

Skömmu eftir lok fyrri heimsstyrjaldarinnar var stofnað félag á Vesturlandi um virkjun Andakílsár. Gerðar voru teikningar, en verkið fór út um þúfur þegar ekki fékkst ríkisábyrgð fyrir framkvæmdinni.

Á árum síðari heimsstyrjaldarinnar komst á ný skriður á virkjunarmálið. Stofnað var sameignarfélag í eigu Akraness, Borgarfjarðarsýslu og Mýrasýslu árið 1942. Ákvað félagið árið 1944 að reisa 3,7 MW rafstöð. Alþingi samþykkti ríkisábyrgðina og fór undirbúningur þá í fullan gang.

## Íslensk hönnun

Árni Pálsson verkfræðingur var hönnuður stöðvarhússins og stíflumannvirkja. Hann var jafnframt tæknilegur ráðunautur verksins ásamt Jakobi Guðjohnsen, síðar Rafmagnsstjóra í Reykjavík. Andakílsárvirkjun var því fyrsta stóra virkjunin sem var að öllu leyti hönnuð og reist af Íslendingum.

Í október 1947 var virkjunin gangsett. Hún var þá þriðja stærsta virkjun á landinu. Aðeins Ljósafossvirkjun og Laxárvirkjun,voru stærri.

Árið 1974 var afl stöðvarinnar rúmlega tvöfaldað upp í 8 MW, þegar bætt var við nýrri vélasamstæðu. Um leið voru stíflumannvirki styrkt og stækkuð.

Við sameiningu Orkuveitu Reykjavíkur og Akranesveitu árið 2001 varð Andakílsárvirkjun eign Orkuveitunnar.

## Heimildir
*
Geirfuglasker (Vestmannaeyjum)

**Geirfuglasker** er 43 m hátt sker suðvestur af Heimaey. Nafnið er dregið af gamalli geirfuglabyggð sem var í eynni og var skerið einn af þremur öruggum varpstöðum geirfuglsins við Ísland en hinir voru Geirfuglasker og Eldey út af Reykjanesi. Geirfuglabyggðin í skerinu var aleydd um aldamótin 1800.

Gróður er ekki á allri eynni en skarfakál og fleiri jurtir er þó að finna þar. Fugladrit litar hamra eyjarinnar hvíta. Viti er á skerinu, reistur árið 1956. Vitahúsið er ferstrendur 3 metra hár turn úr stáli. Ljóseinkenni vitans er Fl W 15s (hvítt blikkljós á 15 sekúndna fresti). Skerið var áður syðsta eyjan í Vestmannaeyjum og syðsti punktur Íslands fram að Surtseyjargosinu.

„Freykja“ er gamalt heiti á Geirfuglaskeri sem hefur varðveist í heitinu „Freykjumið“.
Þuríður sundafyllir

**Þuríður sundafyllir** var landnámsmaður í Bolungarvík og bjó á Vatnsnesi í Syðridal. Talið er að hún hafi komið til Íslands um 940. Hún og förunautar hennar námu Bolungarvík alla og Skálavík. 

Þjóðólfur bróðir hennar bjó í Þjóðólfstungu sem síðar er nefnd Tunga. Þuríður leyfði Þjóðólfi bróður sínum að eiga jafn mikið land af sínu og hann gæti girt fyrir á einum degi. Þjóðólfur lagði garð frá Stiga fyrir Hlíðardal og hálfan Tungudal og deildu þau syskinin um Tungudal og lögðu hvort á annað að verða að steindröngum. Þuríður óskaði þess að sem flestir fuglar myndu drita á Þjóðólf og hann lagði á Þuríði að á henni skyldu vindar gnauða mest.

## Heimildir
* Landnám Bolungarvíkur 
* ''Bolungarvík'' Sjómannadagsblaðið, 1. júní 1983, bls. 19
* ''Þuríður Sundafyllir'' Ísfirðingur, 12. desember 1990, bls. 17
* ''Vilja gefa út myndskreyttar sögur um Þuríði Sundafylli'' Bæjarins Besta, 29. mars 2007, bls. 9
* ''Þuríður Sundafyllir og Þjóðólfur''  Arngrímur Fr. Bjarnason, Vestfirzkar þjóðsögur II, síðari hluti, Ísafoldaprentsmiðja, Ísafjörður 1956, bls. 7-8
Syðridalur

**Syðridalur** er dalur  sem gengur upp af víkinni sem Bolungarvík er kennd við. Tveir dalir ganga upp af þeirri vík en það eru Syðridalur og Tungudalur og er fjallið Ernir á milli þeirra. 
Syðridalur er nokkuð breiður og í mynni hans er sandur. Inn af sandinum er Syðridalsvatn. Áin Ósá rennur frá Syðridalsvatni til sjávar.
Andrea Bocelli

**Andrea Bocelli** (fæddur 22. september 1958 í Lajatico í Toskana) er ítalskur lýrískur tenór og poppsöngvari. Bocelli fæddist með gláku og hlutasjón en þegar hann var tólf ára missti hann sjónina eftir slys sem átti sér stað þegar hann var að spila fótbolta.

Bocelli hélt tónleika í maí 2022 í Kórnum í Kópavogi.

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* 1994: *Il Mare Calmo della Sera*.
* 1995: *Bocelli*.
* 1995: *Viaggio Italiano*.
* 1997: *Romanza*.
* 1998: *Aria - the opera album*.
* 1999: *Sogno*.
* 1999: *Sacred Arias*.
* 2000: *Verdi*.
* 2000: *La Bohème*.
* 2000: *Requiem*.
* 2001: *Cieli di Toscana*.
* 2002: *Sentimento*.
* 2003: *Tosca*.
* 2004: *Il Trovatore*.
* 2004: *Andrea*.
* 2005: *Werther*.
* 2006: *Amore*.
* 2006: *Pagliacci*.
* 2007: *Cavalleria Rusticana*.
* 2007: *The Best of Andrea Bocelli: Vivere*.
* 2008: *Carmen*.
* 2008: *Incanto*.
* 2009: *My Christmas*.
* 2010: *Andrea Chénier*.

### DVD
* 1998: *A Night in Tuscany*.
* 2000: *Sacred Arias: The Home Video*.
* 2001: *Tuscan Skies (Cieli di Toscana)*.
* 2006: *Credo: John Paul II*.
* 2006: *Under the Desert Sky*.
* 2008: *Vivere Live in Tuscany*.
* 2008: *Incanto The Documentary*.
* 2009: ''My Christmas Special'.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Opinber vefsíða Andrea Bocelli
Guðmundur Rúnar Árnason

**Guðmundur Rúnar Árnason** er íslenskur stjórnmálamaður og var meðal annars bæjarstjóri í Hafnarfirði. Hann sat í bæjarstjórn Hafnarfjarðar frá árinu 2002 til 2010 og var varabæjarfulltrúi næsta kjörtímabil á undan. Á þessum tíma hefur hann meðal annars átt sæti í bæjarráði og verið þar formaður. Hann hefur jafnframt verið formaður Fjölskylduráðs og forseti bæjarstjórnar. Guðmundur var bæjarstjóri í Hafnarfirði og oddviti Samfylkingarinnar frá árinu 2010 til 2012.
Stigahlíð

**Stigahlíð** getur átt við:

* Fjallið Stigahlíð í Bolungarvík
* Götuna Stigahlíð í Reykjavík
Stapafell

**Stapafell** er um 526 m hátt mænislaga bert og skriðurunnið móbergsfjall sem gengur suður úr undirhlíðum Snæfellsjökuls, um 3 km norður frá Hellnum og fyrir ofan Arnarstapa. Vegur liggur upp með fjallinu að austan norður um Kýrskarð og Jökulháls til Ólafsvíkur. Norðaustan við Stapafell er Botnsfjall sem í er Rauðfeldargjá og er hægt að ganga inn eftir gjánni inn að botni. Efst á Stapafelli er kletturinn Fellskross, fornt helgitákn en fellið er talið vera bústaður dulvætta.

## Nálægir staðir
* Djúpalónssandur 
* Snæfellsjökull
* Lóndrangar
* Hólahólar
* Saxhóll
* Bárðarlaug
* Arnarstapi
* Hellnar
* Fiskibyrgi
* Sönghellir

## Heimild
* Vesturland - Afþreying og staðir 
*
Gatklettur

Gatklettur getur átt við
* náttúrufyrirbrigðið gatklett, þ.e. klett sem gat er í gegn um
* Gatklett í Dimmuborgum
* Gatklett milli Arnarstapa og Hellna
Gatklettur (Snæfellsnesi)

**Gatklettur** er sérkennilegur sjávarklettur nálægt Arnarstapa á Snæfellsnesi. Hann er leifar af berggangi þar sem sjórinn hefur rofið sérstætt gat á bergganginn. Mikið fuglalíf og  brim er á við klettinn. Vinsæl gönguleið liggur milli Hellna og Arnarstapa meðfram ströndinni og er þar farið framhjá Gatkletti.

## Heimild
*
Saxhóll

**Saxhóll** er gígur  á vestanverðu Snæfellsnesi 9 km sunnan við Hellissand. Gönguleið liggur upp á gíginn og þaðan er gott útsýni.
Drápuhlíðarfjall

**Drápuhlíðarfjall** er 527 m hátt fjall nálægt Stykkishólmi á Snæfellsnesi. Fjallið er afar litskrúðugt. Í því  er bæði basalt og líparít. Surtarbrandur  er þar milli blágrýtislaga og steingerðir trjábolir. Einnig er þar mikið um brennisteinskís og ýmsa sérkennilega steina, jaspis og glerhalla. Um tíma var haldið að gull væri í fjallinu og heitir þar Gullberg. Í fjallinu er mikil steinnáma og vinsælt var að taka flöguberg úr Drápuhliðarfjalli og nota í arinhleðslur og veggi en slík grjóttaka er nú bönnuð. Þar hafa fundist surtarbrandsleifar og steinrunnir gildir trjábolir.

## Nálægir staðir
* Helgafell ,  Flatey á Breiðafirði

## Heimild
* 
* 

## Tilvísanir
Hafnarfjall

**Hafnarfjall** er 844 m hátt fjall um 4 km suðaustur af Borgarnesi, nálægt Vesturlandsvegi.  Fjallsins er getið í Landnámabók (Hafnarfjöll) og náði hið víðlenda landnám Skallagríms að því.

Hafnarfjall er snarbratt, skriðurunnið og hlíðarnar gróðurlausar. Það er hluti eldstöðvar sem var virk fyrir fjórum milljónum árum við Skarðsheiði. Það er að mestum hluta myndað úr blágrýti, en í norðurhlíð fjallsins finnast þó ljósleit klettanef úr granófýri sem heita Flyðrur. Þar ofan við er hæsti tindur fjallsins, Gildalshnúkur. Um það bil þrjá tíma tekur að ganga á Hafnarfjall og er þægilegast að ganga á það að norðan ofan Borgarfjarðarbrúar eða sunnan frá brekkurótum norðan Ölvers.

Undir fjallinu er Hafnarskógur sem er birkiskógur.Vindasamt er undir Hafnarfjalli og þar verða oft varhugaverðir sviptivindar.

## Nálægir staðir
* Borg á Mýrum

## Heimild
* 
* 
*
Glanni

**Glanni** er foss í Norðurá í Norðurárdal, skammt frá Bifröst. Paradísarlaut er skammt frá fossinum.


## Nálægir staðir
* Deildartunguhver 
* Paradísarlaut 
* Grábrók 
* Reykholt í Borgarfirði 
* Baula 
*Laxfoss (Norðurá)
*Hreðavatn

## Tenglar
*
Norðurá

**Norðurá** er bergvatnsá í Norðurárdal. Hún á upptök sín í Holtavörðuvatni á Holtavörðuheiði og renna margir lækir og ár í hana. Norðurá rennur um Norðurárdal uns hún sameinast Hvítá um 5,6 km frá sjó. Vatnasvið Norðurár er 518 km og lengd hennar frá Holtavörðuvatni að ósi í Hvítá er tæpir 61 km. Í Norðurá eru fossarnir Laxfoss og Glanni. Halli árinnar er mjög lítill upp að Sanddalsá ef undan er skilið svæðið milli Laxfoss og Glanna. 

Þegar Grábrókarhraun rann til austurs frá Grábrók fyrir um 3000 árum stíflaði hraunið Norðurá. Þá myndaðist stöðuvatn í dalnum sem smám saman fylltist af framburði árinnar. Áin gróf sig svo með tímanum í gegnum hraunhaftið.

Mikil laxveiði er í Norðurá og þar eru einnig urriði og bleikja. Árið 1982 veiddust 1455 laxar í Norðurá. 

## Heimildir
* 
* 
*
Vatnaleiðin

**Vatnaleiðin** er gönguleið milli Hnappadals á Snæfellsnesi og Norðurárdals í Borgarfirði. Milli þessara dala er farið um Hítardal og Langa­vatnsdal. Á leiðinni er margbreytilegt fjall­lendi og heiðarlönd en sérstaklega einkenna leiðina öll vötnin sem eru frá Hlíðarvatni í Hnappadal að Hreðavatni í Norðurárdal.

Leiðin er oftast farin á þremur dögum og  er þá lagt upp frá Hallkelsstöðum, farið um Hallkelsstaðahlíð um Hellisdal í skála við Hítarhólm. Þá er haldið um Þórisdal og Hafradal að norðanverðu Langavatni og þaðan í skála að Torfhvalastöðum,  að lokum er meðal annars farið um Beilárheiði á Vikrafell og að Hreðavatni og Bifröst.

## Heimildir
* Vatnaleiðin - Fræðslurit Ferðafélags Íslands nr. 16, 2009.
* http://dagskra.ruv.is/ugg/thattafaerslur/vatnaneid_14878/ Út um græna grundu 8. maí 2010
Laxfoss

**Laxfoss** getur átt við
* Laxfoss (Norðurá)
* Laxfoss (Grímsá)
* Laxfoss (Rauðsgili)
* Laxfoss (nafn)
Amtmenn á Íslandi (1688-1770)

**[[Amtmaður|Amtmenn]] á [[Ísland]]i** á árunum 1688-1770:

* Christian Müller (1688-1718)
* Niels Fuhrmann (1718-1733)
* Joachim Henriksen Lafrentz (1733-1744)
* Johan Christian Pingel (1744-1752)
* Magnús Gíslason (1752-1766)
* Ólafur Stefánsson (1766-1770)

## Heimildir
* *Íslenska alfræðiorðabókin*, 1. bindi, ritstjórar Dóra Hafsteinsdóttir og Sigríður Harðardóttir, Bókaútgáfan Örn og Örlygur, án útgst., 1990.
Eldborg (Hnappadal)

**Eldborg** í Hnappadal er gjallgígur, 38 km fyrir norðan Borgarnes. Gígurinn rís 100 m yfir sjávarmáli en 60 m yfir hrauninu í kring og er stærstur gíga í stuttri gossprungu. Gígurinn er formfagur, sporöskjulaga eldgígur með bröttum gígveggjum mynduðum úr þunnum hraunskánum, um 200 m að lengd og 50 m á dýpt. Hann myndaðist fyrir 5-8000 árum. Hugsanlegt er að gosið hafi þar á landnámsöld samvæmt lýsingu þar. 

Eldborg tilheyrir eldstöðvakerfi Ljósufjalla.

Eldborgarhraun er kjarri vaxið og var skógurinn mikið höggvinn áður fyrr. Eldborg var friðlýst 1974. Hægt er að ganga upp á gígbarminn.
## Nálægir staðir
* Gerðuberg
* Löngufjörur
* Borg á Mýrum .

## Heimildir
* 
* 

* 
*
Ferskja

**Ferskja** (fræðiheiti *Prunus persica*) er sætur flauelskenndur ávöxtur ferskjutrés, ræktaður til matar. Ferskjur eru upprunnar í Kína, en bárust fyrst til Evrópulanda frá Persíu og þess vegna nefndu Grikkir aldinið melon persikón sem þýðir: persneskt epli. Til eru að sögn yfir tvö þúsund mismunandi afbrigði af ferskjum og eru þau fyrst og fremst flokkuð í tvo meginflokka.  Eitt ferskjuafbrigðið er **nektarína** sem er mjög sætt afbrigði og minnir bragðið á nektar (blómahunang) og þar af er nafnið komið. Þær eru ekki eins safaríkar og ferskjur og eru líka oftast minni og þéttari og ekki með neina „loðnu“ (flauel). 

## Eitt og annað
* Apríkósa, ávöxtur sem er náskyldur ferskju og plómu. 

## Tenglar
* ''Ferskjur''; hluti af grein í Morgunblaðinu 2002
Sáttamiðlun

## Skilgreining
**Sáttamiðlun** er kerfisbundin samningaaðferð sem snýst um að aðstoða deiluaðila við að ná sáttum. Hún hefur mikið verið notuð í Evrópu, Norður-Ameríku og Ástralíu. Sáttamiðlun er helst notuð í einkamálum, meðal annars fjölskyldumálum, nágrannadeilum, árekstrum á vinnustöðum og skólum og í opinberum málum m.a. vegna afbrota ungra einstaklinga, en jafnframt í deilum milli ríkja og ólíkra menningarheima.☃☃ Sáttamiðlun getur verið öflug leið til að viðhalda tengslum til dæmis á milli fyrirtækja og viðskiptavina, með það fyrir augum að komast að samkomulagi um málalok. 

## Kostir sáttamiðlunar umfram dómstólameðferð
Einn helsti kostur sáttamiðlunar er að auðveldara er að koma að, fjall um og ná sáttum um rót deilumála og stuðla þannig að endanlegri lausn hinna raunverulegu og upphaflegu deilumála og þannig að gera öllum aðilum mögulegt að ganga sáttir frá borði. Í dómsmálum er oft verið að fjalla um það yfirborð mála sem upphaflegur ágreiningur hefur þróast í og því grunnur deilunnar ekki leystur og sættir ekki til staðar á meðal deiluaðila. Sáttameðferð er talin vera u.þ.b. sjöfalt kostnaðarminni en dómsmeðferð og að jafnaði sjöfalt hraðvirkari. Í dómsmeðferð er dómari bundinn innan ramma laga og kröfugerðar sóknaraðila, en í sáttameðferð ríkir frelsi til að ræða allar hliðar deilumála, draga inn ólík sjónarmið og tilfinningar, rökræða og finna í sameiningu sáttagrundvöll sem aðilar vega og meta með aðstoð sáttamiðlara og ráðgjafa sinna og komast síðan að samkomulagi að jafnaði í 70% tilvika. Ef sátt tekst ganga aðilar sáttir frá borði, en ekki bara einn eða hluti deiluaðila. Sáttamiðlun er sem sagt: 1. mun hraðvirkari, 2. mun kostnaðarminni, 3. fer beint að kjarna deilunnar, en ekki yfirborðið og 4. skilar deiluaðikum sáttum við hvern annan. Sáttamiðlun er hin gamla og náttúrulega aðferð við að leysa deilumál eins og fjölmargar fornar heimildir vitna um. Að boði löggjafans voru starfandi sáttanefndir á Íslandi fram á seinni hluta 20. aldar. Árið 1847 kom út bókin Um sættamál á Íslandi eftir Þórð Jónassen dómara í Íslands konunglega landsyfirrétti. 

## Heimildir
Staupasteinn (sjónvarpsþáttur)

**Staupasteinn** er bandarískur sjónvarpsþáttur sem sýndur var í 11 ár frá  1982 til 1993. Enska heitið á honum er Cheers. 

Þátturinn gerist á bar í Boston. 

## Aðalhlutverk
**Sam Malone* leikinn af Ted Danson
**Diane Chambers* leikin af Shelley Long (þáttaraðir 1-5)
**Coach Ernie Paltuaso* leikinn af Nicholas Colasanto (þáttaraðir 1-3)
**Carla Tortelli* leikin af Rhea Perlman
**Norm Peterson* leikinn af George Wendt
**Cliff Clavin* leikinn af John Ratzenberger
**Frasier Crane* leikinn af Kelsey Grammer
**Lilith Sternin* leikin af Bebe Neuwirth
**Woody Boyd* leikinn af Woody Harrelson
**Rebecca Howe* leikin af Kirstie Alley (þáttaraðir 5-9)
## Þáttaraðirnar
Staupasteinn

**Staupasteinn**, einnig þekktur sem **Steðji**, **Prestasteinn**, **Karlinn í Skeiðhóli** og **Skeiðhólssteinn** er bikarlaga steinn við gamla þjóðveginn um Hvalfjörð skammt frá Hvammsvík. Þar var áður fyrr  vinsæll áningarstaður ferðamanna sökum fagurs útsýnis yfir Hvalfjörðinn. Steinninn var friðlýstur árið 1974. Steinninn er ofan við Skeiðhól, og sést ekki frá núverandi vegi um Hvalfjörð.

## Þjóðsaga
Sagan segir að í Staupasteini dvelji einbúi nokkur, Staupa-Steinn, sem fáum er sýnilegur. Erla Stefánsdóttir sjáandi hefur oft staldrað við hjá Staupa-Steini á leið sinni fyrir Hvalfjörð og lýsir honum sem síðhærðum og skeggjuðum karli, góðlyndum, gamansömum og sérlega barngóðum. Staupa-Steinn skemmtir sér að sögn best þegar fjölskyldufólk staldrar við nálægt Staupasteini og krakkar leika sér með bolta á meðan foreldrar njóta útilofts og náttúrufegurðar. Einbúinn Staupa-Steinn skaut upp kollinum í kynningarstarfi vegna Hvalfjarðarganga vorið 1997 og prýddi þá m.a. boli þátttakenda í víðavangshlaupi sem Spölur styrkti á Akranesi og límmiða til að setja á bílrúður. Erla Stefánsdóttir sjáandi veit einungis um átta einbúa sömu ættar á Íslandi. Einn býr til dæmis við Brynjudalsá í Hvalfirði, tveir eru í Kópavogi og einn heldur sig nálægt þjóðveginum við Blönduós. Aðrir áhugaverðir staðir í nágrenni Staupasteins eru: fossinn Glymur, Hallgrímskirkja í Saurbæ, Hvalstöðin í Hvalfirði og Geirshólmi.

## Nálægir staðir
* Fossinn Glymur
* Hallgrímskirkja í Saurbæ
* Hvalstöðin í Hvalfirði
* Hvalfjörður
* Geirshólmi

## Heimild
* 
*