open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beinbrunasótt

**Beinbrunasótt** (dengue) er smitsjúkdómur í hitabeltislöndum og stafar af smiti Dengue veiru sem er flavi-veira. Smitið berst í fólk með biti moskítóflugna en smitast ekki milli manna. Helstu einkenni beinbrunasóttar er höfuðverkur, bein- og liðverkir og upphleypt flöt útbrot sem koma eftir nokkra daga. Stundum er vægur hiti eina einkenni sjúkdómsins og hann gengur yfir og sjúklingurinn nær sér að fullu. Alvarlegt tilvik eru hins vegar blæðandi beinbrunasótt. Þar eru helstu einkenni hár hiti, blæðingar í slímhúðum og húð og oft fylgir lifrarstækkun. Það getur orðið blóðþrýstingsfall vegna taps á blóðvökva. Þetta er hættulegt ástand sem getur leitt til dauða í 40-50% tilfella ef það ekki er meðhöndlað. Við fullnægjandi vökvagjöf fer dánartíðni niður í 1-2%. Beinbrunasótt er greind með því að mæla mótefni í blóðsýnum.

Ekki er til neitt bóluefni gegn beinbrunasótt. Eina leiðin er að draga úr líkum á smiti með því að verjast biti moskítóflugna.

## Heimild
* [Beinbrunasótt (dengue), upplýsingasíða landlæknis](http://www.landlaeknir.is/smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12468/Beinbrunasott-(dengue)) 
* 54 látnir úr beinbrunasótt í Brasilíu (Mbl. 4.4.2008)
Andrew Lloyd Webber

**Sir Andrew Lloyd Webber, barón Lloyd-Webber** Kt. (f. 22. mars 1948) er breskt tónskáld og söngleikjahöfundur. Hann hefur samið þrettán söngleiki sem margir hverjir hafa gengið áratugum saman í leikhúsum í West End og Broadway. Meðal þekktustu söngleikja hans eru *[[Súperstar]]* (1970), *[[Evíta (söngleikur)|Evíta]]* (1976), *[[Cats]]* (1981) og *[[Óperudraugurinn (söngleikur frá 1986)|Óperudraugurinn]]* (1986). Hann var aðlaður fyrir framlag sitt til tónlistar árið 1992. Hann hefur sjö sinnum fengið Tony-verðlaunin, þrjú Grammýverðlaun, ein Óskarsverðlaun, fjórtán sinnum Ivor Novello-verðlaunin, sjö sinnum Olivier-verðlaunin, ein Golden Globe-verðlaun og heiðursverðlaun Kennedy-sviðslistastofnunarinnar árið 2005. 

Hann stofnaði framleiðslufyrirtækið Really Useful Group árið 1977. Það er nú einn af stærstu leikhúsrekendum í London og rekur aðallega leikhús sem sýna söngleiki. Fyrirtækið hefur líka tekið þátt í framleiðslu sýninga og kvikmynda sem byggjast á söngleikjum Lloyd Webber og annarra.
Sýndarréttarhöld

**Sýndarréttarhöld** eru réttarhöld þar sem ákvörðunin um sekt eða sakleysi sakbornings hafa verið ákveðin fyrirfram. Slík réttarhöld eru oft fyrirferðamikil í fjölmiðlum og gjarnan af pólitískum toga, það er að segja, að baki þeim liggur annað og meira en grunur um að framinn hafi verið tiltekinn glæpur. Að baki getur legið vilji til þess að koma höggi á pólitíska andstæðinga og að útbúa víti til varnaðar fyrir aðra.

Meðal þekktustu sýndarréttarhalda sögunnar eru Moskvuréttarhöldin svokölluðu, einnig kennd við Stalín, á tímum hreinsananna miklu undir lok fjórða áratugarins í Sovétríkjunum (sem Halldór Laxness varð vitni að). Í kjölfar hreinsana Stalíns fylgdu sambærileg sýndarréttarhöld og hreinsanir víðsvegar austan Járntjaldsins. Í Albaníu var Koçi Xoxe, fyrrverandi innanríkis- og varnarmálaráðherra tekinn af lífi í maí 1949 og í Búlgaríu var Traycho Kostov, fyrrverandi formaður Kommúnistaflokks Búlgaríu, tekinn af lífi í desember sama ár. Í Rúmeníu var Lucrețiu Pătrășcanu, stjórnmálamaður, handtekinn í apríl 1948 og tekinn af lífi 1954, Ana Pauker, fyrrverandi utanríkisráðherra Rúmeníu, var handtekin í febrúar 1953 og tekin af lífi 1960 og Vasile Luca, náinn samstarfsmaður hennar og fyrrverandi fjármálaráðherra Rúmeníu, var dæmdur í lífstíðarfangelsi og dó í fangelsinu 1963. Í Ungverjalandi var László Rajk, fyrrverandi innan- og utanríkisráðherra, tekinn af lífi í október 1949. Í Tékkóslóvakíu var Rudolf Slánský, formaður Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu, tekinn af lífi í desember 1952 eftir sýndarréttarhöld í Prag.

Dreyfus-málið er annað frægt dæmi, sem kom upp í Frakklandi undir lok 19. aldar, í þetta sinn dæmi um gyðingahatur. Réttarhöldin yfir Saccho og Vanzetti eru þekkt í Bandaríkjunum yfir tveimur ítölskum innflytjendum sem báðir voru stjórnleysingjar og voru teknir af lífi í ágúst 1927 eftir að hafa verið fundnir sekir um að hafa framið morð á meðan ráni stóð. Eftir á að hyggja er talið ljóst að mennirnir hafi verði sakfelldir og teknir af lífi vegna fordóma gegn stjórnmálaskoðunum þeirra.

## Tilvísanir
Gvelfar og gíbellínar

**Gvelfar og gíbellínar** (ítalska: *guelfi e ghibellini*) voru flokkar sem mynduðust á Norður-Ítalíu á hámiðöldum á tímum skrýðingardeilunnar. Gvelfar studdu páfann og drógu nafn sitt af Welf-ætt frá Bæjaralandi (*Welf* breyttist í *guelfo*), en gíbellínar studdu keisarann af Hohenstaufen-ætt og kenndu sig við kastala þeirra í Waiblingen (*Wibeling* sem breyttist í *ghibellino*). Þessar tvær ættir tókust á um krúnuna eftir lát Hinriks 5. árið 1125. Flokkarnir voru líka kallaðir kirkjuflokkurinn og keisaraflokkurinn. 

Einstakar fjölskyldur, borgir og bæir kenndu sig við þann flokk sem þær studdu. Almennt séð voru gvelfar borgaralegir aðalsmenn sem byggðu auð sinn á verslun en gíbellínar úr hópi landeigenda. Borgir Norður-Ítalíu þar sem keisarinn reyndi að auka völd sín voru hallari undir gvelfa en borgir Mið-Ítalíu sem litu á útþenslu Páfaríkisins sem meiri ógn, voru hallari undir gíbellína. Borgir sem áttu í átökum sín á milli studdu oft ólíka flokka. Þannig voru til dæmis Písa og Siena gíbellínaborgir í andstöðu við gvelfaborgina Flórens. Gvelfaborgirnar voru Mílanó, Mantúa, Bologna, Flórens, Lucca og Padúa en borgir kenndar við gíbellína voru Como, Cremona, Písa, Siena, Arezzo, Módena og Parma.

Eftir miðja 13. öld náðu gvelfar yfirhöndinni í þessum átökum. Orrustan við Benevento árið 1266 batt enda á áhrif Hohenstaufen-ættarinnar á Ítalíu og páfi gerði Karl af Anjou að konungi yfir Sikiley. Með þessu bandalagi páfa og Anjou-ættarinnar urðu gvelfar ríkjandi flokkur á Norður-Ítalíu. Nokkrum árum síðar klofnuðu gvelfar í svarta gvelfa sem studdu páfann og hvíta gvelfa sem voru andsnúnir auknum áhrifum hans. Hvítir gvelfar, þar á meðal skáldið Dante Alighieri, voru gerðir útlægir frá Flórens árið 1302 og tilraun þeirra til að ná borginni aftur með hervaldi og stuðningi gíbellína árið 1304 mistókst. 

Flokkaheitin gvelfar og gíbellínar voru notuð áfram á Ítalíu næstu aldirnar yfir þá sem studdu annars vegar Frakkakonung og hins vegar keisarann, einkum í Ítalíustríðunum, þar til Karl 5. keisari staðfesti yfirráð sín yfir Ítalíu árið 1529.

## Eftirmál
Vísanir í átök gvelfa og gíbellína eru nokkrar í *[[Hinn guðdómlegi gleðileikur|Hinum guðdómlega gleðileik]]* Dantes og í *[[Tídægra|Tídægru]]* Boccaccios. Átökin mynda pólitískan bakgrunn smásögunnar um Mariotto og Gianozza eftir Masuccio Salernitano sem gerist í Siena og varð grunnurinn að sögunni *Giulietta e Romeo* eftir Luigi da Porto sem William Shakespeare gerði leikritið *[[Rómeó og Júlía]]* eftir.
Lill-Babs

**Lill-Babs** (f. 9. mars 1938, í Tå; d. 3. apríl 2018) var sænsk söngkona.

## Útgefið efni
* Splorr (1962)
* Svensson hyllar Alpertsson (1964)
* Lill-Babs (1967)
* Lill-Babs (1968)
* Välkommen till världen (1971)
* Jag ska sjunga för dig (1972)
* Hurra hurra (1973)
* Det våras för Barbro (1975)
* Lev mänska lev (1976)
* På scen (1977)
* Till mina vänner (1979)
* Lill-Babs i en show av Lars Forssell (1982)
* Det är ju min show (1982)
* Barbro (1984)
* Who's Sorry Now (1998)
* Här är jag (2005)

## Tilvísanir
Siw Malmkvist

**Siw Malmkvist** (f. 31. desember 1936 í Landskrona) er sænsk söngkona.

## Útgefið efni
* *Siw* (1963)
* *12 sidor Siw* (1967)
* *Från Jazzbacillen till Balladen om det stora slagsmålet på Tegelbacken* (1968)
* *Nu* (1968)
* *Harlekin* (1968)
* *Spanska Siw* (1970)
* *Underbara Siw* (1970)
* *Mycket Siw och lite dragspel* (1971)
* *Ragtime* (1974)
* *Greatest Hits 1958-75 Vol 1* (1975)
* *Explosiw* (1976)
* *Trolltider* (1979)
* *Pippi Långstrump på Folkan* (1980)
* *Alla tiders Siw* (1985)
* *Klas Klättermus och alla de andra djuren i Hackebackeskogen* (1985)
* *Skål!* (1985)
* *Det är kärlek* (1988)
* *Siwans klassiker* (1988)
* *Siwan!* (3-CD-box) (1995)
* *Siws Bästa* (2003)
* *Die Show  Siw & Gitte Hænning & [[Wenche Myhre]]* (2003)

## Tilvísanir
Towa Carson

**Towa Carson** (f. 31. mars 1936 í Eskilstuna) er sænsk söngkona.

## Kvällstoppen
* 1964 - Visa mej hur man går hem *(við Lars Lönndahl)* - 12#
* 1964 - Jag måste ge mej av - 3#
* 1965 - En lilja är vit *(við Lars Lönndahl)* - 13#
* 1967 - Laxå *(við Mats Olsson)* - 20#
* 1969 - Casatchok - 11#

## Tilvísanir
Omamori

**Omamori** eru japanskir verndargripir sem gjarnan eru seldir á stöðum þar sem helgidómar og hof sjintotrúar eru og geta líka verið ýmiss konar Búddalíkneski.

Upphaflega voru þessir verndargripir úr pappír eða viði en nútímaútgáfur eru gjarnan litlir hlutir sem eru með umslagi úr efni og geta verið í þeim bæn eða trúarsetningar. Omamori eru seldir við helgistaði og  á ferðamannastöðum er litið á kaup þeirra  sem framlag  og stuðning við helgistaðinn. Gestir kaupa þá gjarnan manori til gjafa til að óska viðtakanda velfarnaðar.
Hertogadæmið Flórens

**Hertogadæmið Flórens** (ítalska *Ducato di Firenze*) var hertogadæmi í Toskana á Ítalíu með Flórens sem höfuðborg. Hertogadæmið var stofnað eftir að Karl 5. keisari endurreisti völd Medici-ættarinnar í borginni árið 1530. Klemens 7. páfi (sem sjálfur var af Medici-ættinni) gerði Alessandro de' Medici að hertoga yfir fyrrum lýðveldinu Flórens og breytti því þannig í erfðaveldi. 

Annar hertoginn, Cosimo 1., jók mjög hernaðarumsvif og stækkaði hertogadæmið með kaupum á eynni Elbu og með því að leggja Siena undir sig. Árið 1569 var hertogadæminu því breytt í stórhertogadæmið Toskana. Medici-ættin fór með völd í stórhertogadæminu til 1737 þegar það gekk til Frans af Lothringen.
Alessandro de' Medici

**Alessandro de' Medici** (22. júlí 1510 – 6. janúar 1537), kallaður *il moro* eða márinn, var fyrsti hertoginn af Flórens frá 1530 til dauðadags. 

Hann fæddist í Flórens og var samþykktur sem óskilgetinn sonur Lorenzo di Piero de' Medici hertoga af Úrbínó þótt ýmsir telji að hann hafi í raun verið launsonur Giulio de' Medici sem síðar varð Klemens 7. páfi. Talið er að móðir hans hafi verið þeldökk vinnukona Medici-fjölskyldunnar. Vegna þess hve hann var dökkur yfirlitum var hann kallaður *il moro*. Þegar Karl 5. keisari rændi Róm árið 1527 gripu borgarbúar tækifærið og stofnuðu skammlíft lýðveldi. Medici-fjölskyldan flúði þá frá borginni. Klemens páfi samdi síðan um frið við keisarann og fékk hann til að koma Medici-fjölskyldunni aftur til valda í Flórens með hervaldi. Eftir umsátrið um Flórens, sem stóð frá október 1529 til ágúst 1530, náði fjölskyldan aftur völdum og Klemens gerði hinn nítján ára gamla Alessando að hertoga. Hann tók við völdum í borginni 5. júlí 1531. 

Hann átti sér marga óvini og var sagður harðstjóri, en sagnfræðingar hafa lýst efasemdum um að sá dómur standist skoðun. Frændi hans, Ippolito de' Medici, var sendur af stjórnarandstöðunni til keisarans til að klaga undan stjórn hertogans en hann lést á leiðinni. Karl 5. studdi Alessandro gegn lýðveldissinnum. Hann hafði þegar árið 1527 lofað honum hönd dóttur sinnar, Margrétar af Parma og þau giftust árið 1536. Þau áttu engin börn en Alessandro átti tvö börn með ástkonu sinni, markgreifynjunni Taddea Malaspina: Giulio de' Medici og Giulia de' Medici. 

Árið 1537 lokkaði fjarskyldur frændi hans, Lorenzino de' Medici, hann í gildru og myrti hann með aðstoð morðingjans Scoroncolo. Hann lýsti því yfir að hann hefði gert það í þágu lýðveldisins en engin uppreisn hófst og hann flúði til Feneyja þar sem hann var myrtur. Stuðningsmenn Medici-ættarinnar í borginni sáu til þess að Cosimo de' Medici, af annarri grein ættarinnar, var gerður að eftirmanni Alessandros.
Ann-Louise Hanson

**Ann-Louise Hanson** (f. 4. apríl 1936 í Kristianstad) er sænsk söngkona.

## Kvällstoppen
*1962 - Vita rosor från Athen - 14#
*1962 - Vita sommarmoln - 17#
*1962 - Paradiso - 19#
*1967 - Jag hade en gång en båt (Ann-Louise Hanson og Cornelis Vreeswijk) - 11#
*1968 - Min greve av Luxemburg - 3#
*1968 - Arrivederci Frans - 1#
*1968 - Min luftballong - 8#
*1969 - Svenska flicka - 10#
*1972 - Vad än sker - 13#

## Tilvísanir
Cognac-bandalagsstríðið

**Cognac-bandalagsstríðið** var stríð milli ríkja Karls 5. keisara, einkum hins Heilaga rómverska ríkis og Spánar, og Cognac-bandalagsins sem í voru Frakkland, Páfaríkið, Lýðveldið Feneyjar, Lýðveldið Flórens, England og Hertogadæmið Mílanó. Stríðið stóð frá 1526 til 1530. Bandalagið var myndað að undirlagi Klemens 7. páfa í þeim tilgangi að hrekja Karl frá Ítalíu. Karl hafði unnið sigur á Frökkum í Fjögurra ára stríðinu og ógnaði nú valdi páfa. 

Karl hélt með her sinn inn í Langbarðaland og lagði Mílanó brátt undir sig. Hann hélt svo til Rómar þar sem páfi kom litlum vörnum við og neyddist til að flýja borgina. Hinrik 8. Englandskonungur og Frans 1. Frakkakonungur gerðu þá með sér sáttmála um að snúa bökum saman gegn Karli. Franski herinn settist um Napólí en sjúkdómar urðu til þess að hann hörfaði þaðan. Andrea Doria, bandamaður Frans, snerist gegn honum og her hans beið ósigur í orrustunni um Landriano 21. júní 1529. Hann hóf því friðarsamninga við Karl. Friðarsamningarnir endurómuðu að stórum hluta skilyrði Madrídarsamningsins þremur árum áður. Frans lét Karli eftir héruðin Artois, Flandur og Tournai og þurfti að greiða tvær milljónir gullskúta í lausnargjald.

Nú voru því aðeins Feneyjar, Flórens og páfi eftir gegn Karli. Klemens og Karl sömdu frið í Bologna þar sem páfi lofaði að krýna Karl keisara gegn því að fá borgirnar Ravenna og Cervia sem Feneyjar neyddust til að láta af hendi, auk þeirra landsvæða sem lýðveldið átti í Apúlíu. Francesco 2. Sforza fékk völdin í Mílanó aftur gegn greiðslu 900.000 skúta. Eina andstaðan við Karl var nú í Flórens sem hann settist um haustið 1529. Þann 3. ágúst 1530 vann keisaraherinn sigur á her Flórens í orrustunni við Gavinana og tíu dögum síðar gafst borgin upp. Klemens gerði þá frænda sinn (sumir segja launson) og væntanlegan tengdason keisarans, Alessandro de' Medici, að hertoga.
Kjörnir alþingismenn 2013

Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningarnar 2013.
## [[Reykjavíkurkjördæmi norður]]

## [[Reykjavíkurkjördæmi suður]]

## [[Suðvesturkjördæmi]]

## [[Suðurkjördæmi]]

## [[Norðausturkjördæmi]]

## [[Norðvesturkjördæmi]]

## Samantekt
Charles Baudelaire

**Charles Pierre Baudelaire** (9. apríl 1821 – 31. ágúst 1867) var franskt skáld. Auk þess að yrkja  ljóð af ýmsu tagi, þar á meðal  prósaljóð,  fékkst hann við ritgerðaskrif, listrýni og þýðingar, þar á meðal á sögum Edgar Allan Poe. Þekktasta ljóðabók hans er *Les Fleurs du mal* sem kom út árið 1857. Ljóð hans höfðu mikil áhrif á heila kynslóð franskra skálda á borð við Paul Verlaine, Arthur Rimbaud og Stéphane Mallarmé. Hann vildi yrkja um skuggahliðar mannlífsins um leið og hann vegsamaði fegurðina. Áhrif hans á þróun vestræns skáldskapar eru mikil, hann má telja einn af forverum nýstefnunnar, þeirrar stefnu sem Íslendingar kenndu við atóm („atómljóð“).
Alcazar (hljómsveit)

**Alcazar** er sænsk popphljómsveit.

## Útgefið efni
* 2000- *Casino*
* 2003- *Alcazarized*
* 2004- *A tribute to ABBA* 
* 2004 - *Dancefloor Deluxe*
* 2009 - *Disco Defenders*
* 2009 - *Disco Defenders*  (Special edition)

## Tilvísanir
Lena Philipsson

**Lena Philipsson** (f. 19. janúar 1966 í Vetlanda) er sænsk söngkona.

## Útgefið efni
*Kärleken är evig (1986) 
*Dansa i neon (1987) 
*Boy (1987) 
*Talking in Your Sleep (1988) 
*Hitlåtar med Lena Philipsson 1985 - 1987 (1988) 
*My Name (1989) 
*A Woman's Gotta Do What a Woman's Gotta Do (1991) 
*Fantasy (1993) 
*Lena Philipsson (1995) 
*Bästa vänner (1997) 
*Hennes bästa (1998) 
*Lena Philipsson Collection 1984, 2001 (2001) 
*100% Lena (2002) 
*Det gör ont en stund på natten men inget på dan (2004) 
*Jag ångrar ingenting (2005) 
*Lena 20 år (2007)

## Tilvísanir
Blýárin

**Blýárin** (ítalska: *Anni di piombo*) er heiti á 8. áratug 20. aldar í sögu Ítalíu og vísar til þess að á þeim tíma voru tíð hryðjuverk og vopnuð barátta á vegum róttækra stjórnmálahreyfinga bæði til hægri og vinstri. Nafnið er dregið af samnefndri kvikmynd Margarethe von Trotta frá 1981 sem fjallar um hliðstæða atburði í Vestur-Þýskalandi.

Upphaf blýáranna er stundum talið vera stúdentaóeirðirnar 1968 en stundum blóðbaðið á Piazza Fontana 12. desember 1969. Síðasta tilræðið sem er kennt við þennan tíma er blóðbaðið í Bologna 2. ágúst 1980. Ýmsir hópar tengdust þessum tilræðum beint eða óbeint, þar á meðal stjórnmálahreyfingar utan þings eins og Lotta Continua og Movimento Studentesco til vinstri og Centro Studi Ordine Nuovo til hægri, og hryðjuverkahópar á borð við Brigate Rosse og Prima Linea til vinstri og Nuclei Armati Rivoluzionari, Ordine Nero og Terza Posizione til hægri.
Ace of Base

**Ace of Base** er sænsk popphljómsveit.

## Útgefið efni
* *Happy Nation/ The Sign* (1993)
* *The Bridge* (1995)
* *Flowers/ Cruel Summer* (1998)
* *Da Capo* (2002)
* *The Golden Ratio* (2010)

## Tilvísanir
Jill Johnson

**Jill Johnson** (f. 24. maí 1973 í Ängelholm) er sænsk söngkona.

## Útgefið efni
*1996 - Sugartree
*1998 - När hela världen ser på
*2000 - Daughter of Eve
*2002 - Good Girl
*2003 - Discography 1996-2003
*2004 - Roots and Wings
*2005 - Being who you are
*2005 - The Christmas In You
*2007 - Music Row
*2008 - Baby Blue Paper
*2009 - Music Row II
*2010 - The Well-Known And Some Other Favourite Stories
*2010 - Baby Blue Paper Live
*2011 - Flirting With Disaster
*2011 - Välkommen jul
*2012 - A Woman Can Change Her Mind
*2013 - Duetterna
*2014 - Livemusiken från Jills veranda
*2014 - Songs for Daddy
*2015 - In Tandem (Jill Johnson & Doug Seegers)
*2016 - For You I'll Wait

## Tilvísanir
Lucca

**Lucca** er borg í Toskana sem stendur við ána Serchio nálægt Tyrrenahafi. Borgin er höfuðborg samnefndrar sýslu. Íbúar eru um 85 þúsund talsins. Eitt af helstu einkennum borgarinnar eru borgarmúrarnir sem enn standa. 

Lucca er fæðingarborg tónskáldsins Giacomo Puccini. Stærsta myndasöguhátíð Ítalíu, Lucca Comics and Games, er haldin í borginni árlega. Orðsifjar bæjarheitisins eru ekki vitaðar með vissu.
Padúa

**Padúa** (ítalska *Padova*, feneyska *Padoa*) er borg í Venetó á Ítalíu. Borgin er höfuðborg samnefndrar sýslu. Íbúar eru um 215 þúsund. Borgin er stundum skilgreind, ásamt Feneyjum og Treviso, sem hluti af stórborgarsvæðinu Feneyjar-Padúa-Treviso með 1,6 milljón íbúa. 

Borgin stendur á bökkum árinnar Bacchiglione, um 40km vestan við Feneyjar. Sunnan við borgina liggja Evgenahæðir sem eru þjóðgarður frá 1971. Háskólinn í Padúa var stofnaður sem lagaskóli árið 1222 og var um aldir einn af mikilvægustu háskólum Evrópu.
Siena

**Siena** er borg í miðju Toskana á Ítalíu og höfuðborg samnefndrar sýslu. Íbúar eru rúmlega 54 þúsund talsins (31. desember 2013). Borgin var stofnuð af Etrúrum. Hún stendur á nokkrum hæðum sem mynda syðsta hluta Chianti-fjalla, milli ánna Arbia, Merse og Elsa. 

Borgin var einn helsti keppinautur Flórens um völd í héraðinu á miðöldum. Eftir stutt blómaskeið á endurreisnartímanum tók borginni hins vegar að hnigna. Árið 1555 lagði hertoginn af Flórens, Cosimo 1. de' Medici, borgina undir sig með aðstoð Karls 5. keisara. 

Bankinn Banca Monte dei Paschi di Siena var stofnaður í borginni árið 1472 og er elsti banki heims sem enn er starfandi.

Helstu kennileiti í borginni eru Dómkirkjan í Siena, reist milli 1220 og 1370, og torgið Piazza del Campo þar sem frægar kappreiðar (Palio) eru haldnar árlega. Allur miðbærinn í Siena er á Heimsminjaskrá UNESCO frá 1995.
Mantúa

**Mantúa** (ítalska: *Mantova*, emilíska og latína: *Mantua*) er borg í Langbarðalandi á Ítalíu. Borgin er höfuðborg samnefndrar sýslu. Íbúar eru tæp 50 þúsund. Helsta einkenni borgarinnar eru þrjú manngerð vötn sem voru gerð borginni til varnar á 12. öld. Fjórða vatnið þornaði upp á 18. öld. 

Borgin var lengst af lén Gonzaga-ættarinnar. Borgin blómstraði á endurreisnartímanum og í upphafi nýaldar en þegar Mantúuerfðastríðið 1628-1630 braust út settust málaliðar Ferdinands 2. um borgina. Herinn bar með sér mannskæða plágu og þegar þeir náðu borginni á sitt vald rændu málaliðarnir hana í þrjá sólarhringa. Eftir þetta áfall náði Mantúa aldrei fyrri styrk. Árið 1708 komst borgin í hendur Habsborgara.

Samkvæmt þjóðsögu sem er rakin í *[[Eneasarkviða|Eneasarkviðu]]* Virgils, heitir borgin eftir grísku goðsagnapersónunni Mantó, dóttur Tíresíasar frá Þebu, þegar sonur hennar, Oknos, stofnaði hana. Samkvæmt annari tilgátu heitir borgin eftir etrúska guðinum Manþ.

## Tilvísanir
Magnus Uggla

**Magnus Uggla** (f. 18. júní 1954 í Stockholm) er sænskur söngvari.

## Útgefið efni
* 1975 – *Om Bobbo Viking*
* 1976 – *Livets teater*
* 1977 – *Va ska man ta livet av sig för när man ändå inte får höra snacket efteråt*
* 1978 – *Vittring*
* 1979 – *Magnus Uggla band sjunger schlagers* (EP)
* 1980 – *Den ljusnande framtid är vår*
* 1981 – *Godkänd pirat – Live*
* 1983 – *Välkommen till folkhemmet*
* 1985 – *Retrospektivt collage*
* 1986 – *Collection*
* 1986 – *Den döende dandyn*
* 1987 – *Allting som ni gör kan jag göra bättre*
* 1989 – *35-åringen*
* 1993 – *Alla får påsar*
* 1994 – *100 % Uggla – Absolut inget annat*
* 1997 – *Karaoke*
* 2000 – *Där jag är e’re alltid bäst*
* 2002 – *Klassiska mästerverk*
* 2004 – *Den tatuerade generationen*
* 2006 – *Ett bedårande barn av sin tid*
* 2007 – *Pärlor åt svinen*
* 2010 – *Karl Gerhard passerar i revy*
* 2011 - *Innan filmen tagit slut*

## Tilvísanir
Carola Häggkvist

**Carola Häggkvist** (f. 8. september 1966 í Norsborg) er sænsk söngkona.

## Útgefið efni
* *Främling* (1983)
* *Julefrid med Carola* (1983)
* *Steg för Steg* (1984)
* *På egna ben* (1984)
* *Happy Days* (1985)
* *Runaway* (1986)
* *Live i Rättviks kyrka* (1987)
* *Much More* (1990)
* *Carola Hits* (1991)
* *Jul* (1991)
* *My Tribute* (1993)
* *Personligt* (1994)
* *Sound of Music* (1995)
* *Hits Vol. 2* (1996)
* *Det bästa av Carola* (1997)
* *Blott en dag* (1998)
* *Jul i Betlehem* (1999)
* *Sov på min arm* (2001)
* *My Show* (2001)
* *Guld, platina & passion* (2003)
* *Credo* (2004)
* *18 bästa* (2004)
* *Störst av allt* (2005)
* *Från nu till evighet* (2006)
* *"I denna natt blir världen ny - Jul i Betlehem II"* (2007)
* *"Främling 25 år"* (2008)
* *"Christmas in Betlehem"* (2009)
* *"Elvis Barbra och jag"* (2011)

## Tilvísanir
Konungsríkið Sikiley

**Konungsríkið Sikiley** var ríki sem stóð á Suður-Ítalíu frá 1130 til 1816. Ríkið var stofnað af Hróðgeiri 2. sem fékk konungstitil frá Anakletusi 2. mótpáfa. Það tók við af greifadæminu Sikiley sem varð til 1071 eftir innrásir Normanna í Suður-Ítalíu. Ríkið náði ekki aðeins yfir eyjuna heldur alla Suður-Ítalíu til 1282. Þá var gerð uppreisn gegn Anjou-ættinni sem var kölluð sikileysku aftansöngvarnir. Eftir það skiptist ríkið og Sikiley varð hluti af veldi konungs Aragóníu. Árið 1816 sameinaðist Konungsríkið Sikiley Konungsríkinu Napólí og til varð Konungsríki Sikileyjanna tveggja. Árið 1861 varð þetta ríki hluti af sameinaðri Ítalíu.
Sikileysku aftansöngvarnir

**Sikileysku aftansöngvarnir** voru uppreisn íbúa Sikileyjar gegn franska konunginum Karli 1. af Napólí sem hófst að kvöldi annars í páskum 30. mars árið 1282. Uppreisnarmenn drápu um þrjú þúsund Frakka á eyjunni, þar á meðal konur og börn, á sex vikum. Uppreisnin markaði upphafið á Aftansöngvastríðinu milli Karls, með stuðningi Frakklands; og Aragóníu, með stuðningi Býsantíum. Niðurstaðan varð sú að Konungsríkið Sikiley klofnaði í tvennt: meginlandshluti ríkisins varð Konungsríkið Napólí undir stjórn Karls, en eyjan varð hluti af veldi Péturs 3. af Aragóníu.
Konungsríkið Napólí

**Konungsríkið Napólí** var ríki sem náði yfir meginlandshluta Suður-Ítalíu frá 1282 til 1816. Ríkið varð til þegar Konungsríkið Sikiley klofnaði eftir sikileysku aftansöngvana og Sikiley varð hluti af veldi Péturs 3. af Aragóníu. Samtímamenn kölluðu ríkið Konungsríkið Sikiley, þar sem það var *[[de jure]]* leifarnar af því. Þegar ríkin tvö sameinuðust aftur árið 1816 var því nýja ríkið kallað Konungsríki Sikileyjanna tveggja. Höfuðborg ríkisins var Napólí.

Fyrsti konungur ríkisins var Karl 1. af Napólí sem missti Sikiley í hendur Aragóníumanna. Afkomendur hans ríktu þar sem konungar þar til Alfons 5. af Aragóníu lagði ríkið undir sig árið 1442. Eftir lát hans 1458 féll Napólí í hendur launsyni hans Ferrante. Anjou-ætt gerði samt enn tilkall til ríkiserfða og þegar Ferdinand lést 1494 gerði Karl 8. Frakkakonungur innrás í Ítalíu og hóf þar með Ítalíustríðin. Hann neyddist þó brátt til að draga her sinn til baka og krúnan gekk til Ferdinands 2. Frakkar gáfu tilkall sitt formlega eftir með friðarsamningunum í Cateau-Cambrésis árið 1559. 

Eftir Spænska erfðastríðið snemma á 18. öld fékk hið Heilaga rómverska ríki Napólí í sinn hlut en í Pólska erfðastríðinu 1734 lögðu Spánverjar ríkið aftur undir sig. Karl af Parma varð konungur en þegar hann erfði spænsku krúnuna 1759 lét hann yngri syni sínum, Ferdinand, ríkið eftir. Ferdinand var af ætt Búrbóna og barðist gegn Napóleoni í Frönsku byltingarstríðunum. Napóleon lagði ríkið undir sig 1806 og Ferdinand flúði til Sikileyjar þar sem honum tókst að verjast innrásum Joachim Murat sem Napóleon hafði gert að konungi í Napólí. Eftir seinni ósigur Napóleons steyptu Austurríkismenn Murat af stóli og endurreistu Ferdinand. Árið eftir var ákveðið að sameina konungsríkin tvö sem höfðu þá verið í konungssambandi um aldir.
Stórhertogadæmið Toskana

**Stórhertogadæmið Toskana** var stórhertogadæmi sem varð til þegar Píus 5. páfi lýsti Cosimo hertoga af Flórens, stórhertoga árið 1569. Cosimo hafði áður stækkað ríki sitt mikið með því að kaupa eyna Elbu og leggja borgina Siena undir sig. Stórhertogadæmið heyrði að nafninu til undir Heilaga rómverska ríkið. Medici-fjölskyldan ríkti yfir stórhertogadæminu þar til aðalgrein ættarinnar dó út árið 1737 og Frans af Habsburg-Lothringen tók við völdum ásamt konu sinni Maríu Teresu sem fékk titilinn stórhertogaynja. Yngri sonur þeirra, Leópold, fékk stórhertogadæmið í sinn hlut við lát föður síns en þegar hann varð keisari fékk yngri sonur hans, Ferdinand, stórhertogadæmið.

Í frönsku byltingarstríðunum 1799 var landið hernumið af Napoléon Bonaparte sem breytti ríkinu árið 1801 í Konungsríkið Etrúríu sem Ferdinand af Parma fékk í sárabætur fyrir hertogadæmið Parma. Árið 1807 var þetta ríki svo innlimað í Frakkaveldi. Napoléon gerði systur sína, Elisu Bonaparte að stórhertogaynju.

Eftir Vínarþingið var Ferdinand endurreistur. Sonur hans Leópold tók við eftir lát hans en þegar annað ítalska sjálfstæðisstríðið braust út lagði Viktor Emmanúel 2., Sardiníukonungur ríkið undir sig. Í desember 1859 var stórhertogadæmið lagt niður og varð hluti af Sameinuðum héruðum Mið-Ítalíu sem urðu hluti af Sardiníu nokkrum mánuðum síðar.
Tomas Ledin

**Tomas Ledin** (f. 25. febrúar 1952 í Östersund) er sænskur söngvari.

## Útgefið efni
* 1972 - *Restless Mind*
* 1973 - *Hjärtats rytm*
* 1975 - *Knivhuggarrock*
* 1976 - *Natten är ung*
* 1977 - *Tomas Ledin*
* 1978 - *Fasten Seatbelts*
* 1979 - *Ut på stan*
* 1980 - *Looking for a Good Time*
* 1982 - *Gränslös*
* 1982 - *The Human Touch*
* 1982 - *Sommaren är kort*
* 1983 - *Captured*
* 1988 - *Down on the Pleasure Avenue*
* 1990 - *Tillfälligheternas spel*
* 1993 - *Du kan lita på mig*
* 1996 - *T*
* 1997 - *Sånger att älska till*
* 2000 - *Djävulen & ängeln*
* 2002 - *Hela vägen*
* 2003 - *I sommarnattens ljus*
* 2004 - *Med vidöppna fönster*
* 2006 - *Plektrum*
* 2009 - *500 dagar om året*
* 2012 - *Restless Mind* (Bonus Version)

## Tilvísanir
Ulf Lundell

**Ulf Lundell** (f. 20. nóvember 1949) er sænskur tónlistarmaður, rithöfundur og skáld. Ulf er ekki aðeins þekktur fyrir tónsmíðar heldur líka fyrir ritverk sín. Sú þekktasta er *Jack* og kom út árið 1976. Hann er einnig þekktur fyrir að hafa samið óopinberan þjóðsöng Svía: Öppna landskap. 

## Útgefið efni
* Vargmåne, 1975
* Törst, 1976
* Natten hade varit mild och öm, 1977
* Nådens år, 1978
* Dådens år, 1978
* Ripp Rapp, 1979
* Längre inåt landet, 1980
* Kär och galen, 1982
* Sweethearts, 1984
* 12 sånger, 1984
* Den vassa eggen, 1985
* Det goda livet, 1987
* Evangeline, 1988
* Utanför murarna, 1989
* Måne över Haväng, 1993
* Lundell live – Maria kom tillbaka, 1993
* Xavante, 1994
* På andra sidan drömmarna, 1996
* Bosnia (live), 1996
* Män utan kvinnor, 1997
* Slugger, 1998
* Fanzine, 1999
* I ett vinterland, 2000
* Club Zebra, 2002
* En eld i kväll, 2003
* OK Baby OK, 2004
* Högtryck, 2005
* Lazarus, 2005
* Omaha, 2008
* En öppen vinter, 2010
* Unplugged Solo (live), 2011
* Roskilde Orange Scene 1999 (live), 2011
* Rent förannat 2012

## Tilvísanir
Björn Skifs

**Björn Skifs** (f. 20. apríl í Vansbro) er sænskur söngvari.

## Útgefið efni
*1969 – *From both sides now*
*1970 – *Every bit of my life*
*1971 – *Opopoppa*
*1972 – *Blåblus*
*1973 – *Pinewood rally*
*1974 – *Out of the blue*
*1975 – *Schiffz*
*1977 – *Watch out!*
*1979 – *Split vision*
*1980 – *Zkiffz*
*1981 – *SPÖK!*
*1983 – *If...Then...*
*1984 – *Paris – Dakar – Köpenhamn*
*1984 – *Chess*
*1985 – *Vild honung*
*1987 – *Zick Zack*
*2001 – *Back on track*
*2002 – *Ingen annan*
*2005 – *Decennier*
*2006 – *Andra decennier*
*2007 – *Eye to Eye*
*2010 – *Da Capo*

## Tilvísanir
H7N9

**H7N9** er afbrigði af fuglaflensu. Fuglaflensa frá H7 veirum smitast vanalega milli fugla en sum afbrigði geta smitað menn. Árið 2013 kom í fyrsta sinn tilvik þar sem veira af gerðinni H7N9 smitaði fólk af fuglaflensu. Á þeim mánuði sem leið frá fyrsta skráða tilvikinu hafa 100 manns greinst með veikina og hefur fimmtungur þeirra látist, fimmtungur hefur náð sér en aðrir eru afar veikir ennþá. Flestir hinna smituðu virðast hafa fengið veikina í tengslum við fuglamarkaði. Veiran er bundin við alifugla á fuglamörkuðum og hefur ekki greinst í villtum fuglum.

Dánartíðni veikinnar heldur áfram að hækka þar margir úr hópi þeirra sem eru mjög veikir hafa látist og er dánartíðni í júlí 2013 um 33 %. Eldri karlmenn eru fjölmennari í hópi þeirra sem hafa veikst.
Hertogadæmið Parma

**Hertogadæmið Parma** var hertogadæmi á Ítalíu með Parma sem höfuðborg. Hertogadæmið var búið til árið 1545 sem lén handa launsyni Páls 3. páfa, Pier Luigi Farnese. Farnese-ætt fór með völd í hertogadæminu þar til hún dó út árið 1731. Þá féll það í hlut Karls, sonar Spánarkonungs en eftir Pólska erfðastríðið fékk Karl 6. keisari hertogadæmið í sinn hlut í skiptum fyrir Konungsríkið Napólí og Konungsríkið Sikiley. Eftir Austurríska erfðastríðið 1748 fengu Búrbónar aftur yfirráð yfir hertogadæminu og Filippus, yngri sonur Filippusar 5. Spánarkonungs varð hertogi. Árið 1796 lagði Napoléon Bonaparte hertogadæmið undir sig en Ferdinand hélt völdum til 1801. Árið 1808 var það innlimað í Frakkaveldi Napoléons. Árið 1814 varð síðari eiginkona Napoléons, María Lovísa af ætt Habsborgara, hertogaynja af Parma og hélt þeirri stöðu til dauðadags árið 1847 en þá gekk ríkið aftur til afkomenda fyrri valdhafa af ætt Búrbóna. Árið 1859 gerðu íbúar uppreisn gegn Búrbónum og tóku þátt í myndun Sameinaðra héraða Mið-Ítalíu ásamt Toskana, Módena og Sendiráðum Páfa. Árið eftir var ákveðið með þjóðaratkvæðagreiðslu að taka þátt í sameinaðri Ítalíu.

Búrbónar hafa aldrei hafnað tilkalli sínu til hertogadæmisins. Núverandi handhafi titilsins er Hollendingurinn Karl af Parma.
Parma

**Parma** er borg í Emilía-Rómanja á Ítalíu. Borgin er höfuðborg samnefndrar sýslu. Íbúar eru tæp 188 þúsund (2013). Borgin er einkum þekkt fyrir hinn fræga parmesanost og parmaskinkuna. Parmaháskóli er einn elsti háskóli heims, stofnaður á 11. öld (en varð háskóli árið 1502). Parmafljót rennur í gegnum borgina og þaðan út í ána Pó. Borgin byggðist upp sem Terramare-þorp á bronsöld. Parma var höfuðborg samnefnds hertogadæmis frá 1545 til 1859. 

Parma Calcio 1913 er knattspyrnulið borgarinnar.
Lýðveldið Feneyjar

**Lýðveldið Feneyjar** var ríki á Norðaustur-Ítalíu með Feneyjar sem höfuðborg. Lýðveldið var um tíma stórveldi við Adríahaf sem hagnaðist mjög á verslun við Mið-Austurlönd. Verndardýrlingur borgarinnar er Markús guðspjallamaður og merki borgarinnar því vængjað ljón, tákn Markúsar. Borginni stýrði hertogi (*dux,* sem síðar varð *doge*). Borgarráð, sem í sátu fulltrúar valdamestu fjölskylda borgarinnar, kaus hertogann hverju sinni. Stjórn borgarinnar var í raun blanda af einræði, fámennisræði og (mjög takmörkuðu) „lýðræði“ þótt hún væri skilgreind sem lýðveldi. 

## Saga
Samkvæmt arfsögn kusu íbúar borgarinnar Anafestus Paulicius sem hertoga (*dux*) árið 697 og er stofnár lýðveldisins miðað við það. Fyrsti hertoginn sem sögulegar heimildir eru til um var Orso Ipato sem var kjörinn 726 og fékk titlana *[[hypatos]]* og *dux* frá keisaranum í Konstantínópel sem lýðveldið heyrði undir að nafninu til. Í friðarsamningum milli Karlamagnúsar og Nikófórosar 1. keisara 803 var sjálfstæði borgarinnar formlega viðurkennt. Nokkrum árum síðar stálu feneyskir kaupmenn líkamsleifum Markúsar guðspjallamanns frá Alexandríu í Egyptalandi og færðu borginni sem gerði hann að verndardýrlingi sínum. 

Á hámiðöldum auðgaðist borgin gríðarlega á verslun milli Evrópu og Mið-Austurlanda. Borgin tók þátt í krossferðunum og fékk þá hlut í ríkulegum ránsfeng. Á þessum tíma eignaðist lýðveldið nýlendur í Eyjahafi og á 15. öld lagði það undir sig strandhéruð á Ítalíu og strönd Dalmatíu. Það lenti þó brátt upp á kant við Tyrkjaveldi og missti héruð sín í austanverðu Miðjarðarhafi og í Grikklandi. Vegna árása Tyrkja og átaka við páfa tók lýðveldinu að hnigna. Þegar Napoléon Bónaparte réðst með her sinn yfir Alpafjöll misstu Feneyingar flest héruð sín á Ítalíu, ásamt því sem eftir var af löndum þeirra handan hafsins, til Frakka en borgin féll í hendur Austurríkismanna árið 1797.
Haraldur Jónasson (f.1895)

**Haraldur Jónasson** (f. 9. ágúst 1895, d. 30. apríl 1978) var bóndi á Völlum í Vallhólma í Skagafirði og einnig hreppsefndarmaður í Seyluhreppi.

## Pólitík
Var kosinn í hreppsnefnd Seyluhrepps og sat þar í 28 ár, frá 1942 til 1970. Var oft í framboði fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Skagafirði til Alþingis og sat þar sem varamaður frá janúar til mars 1945

## Tengill
* Æviágrip á heimasíðu Alþingis
Stjörnustríð: Gagnárás keisaradæmisins

***Stjörnustríð: Gagnárás keisaradæmisins*** er önnur Stjörnustríðsmyndin sem var framleidd, og sú fimmta í röðinni. Hún var frumsýnd 21. maí 1980. Leikstjóri myndarinnar var Irvin Kershner og með aðalhlutverk fóru Mark Hamill, Harrison Ford og Carrie Fisher.

## Söguþráður
Myndin hefst þremur árum eftir að uppreisnarmenn, með Luke Skywalker í fararbroddi, eyðilögðu Helstirnið (The Death Star). Vegna vandamála hafa þeir komið sér upp bækistöðvum á ísilagðri plánetu í Hoth sólkerfinu. Svarthöfði (Darth Vader) og hans menn í Veldinu hafa hins vegar fundið bækistöðvarnar og búa sig undir árás. Luke Skywalker hafði farið að rannsaka ókunnugt vélmenni á plánetunni en endað sem fangi rándýrs sem kallast wampa. Hann nær þó að bjarga sér með geislasverðinu. Þá kemur andi Obi-Wan Kenobi, fyrrum lærimeistara Luke, og segir honum að fara til plánetunnar Dagobah og læra af Jedi-meistaranum Yoda.

Eftir að Luke kemur aftur í bækistöðvarnar nær Veldið að hertaka þær. Han Solo, Leia, C3PO og Chewbacca komast undan í *Millennium Falcon* en Luke fer til Dagobah ásamt R2-D2 og hittir Yoda.

Áður en þjálfun Luke er lokið fær hann slæman fyrirboða um Han og Leiu og fer til að bjarga þeim þó svo að Yoda ráðleggi honum að vera eftir og ljúka þjálfuninni.

Han og Leia setja stefnuna á Skýjaborg (Cloud City) þar sem gamall félagi hans, Lando Calrissian, ræður ríkjum. Hann veit þó ekki að hausaveiðarinn Boba Fett er á eftir honum en hann var sendur af hinum illa Jabba the Hutt. Þegar þau lenda tekur Lando á móti þeim en fljótlega kemur í ljós að Svarthöfði hefur tekið yfir borgina. Hann handtekur Han Solo, Leiu, Chewbacca og C3PO og frystir Han í koltrefjum. Svo gefur hann Boba Fett afsteypuna til þess að fara með til Jabba the Hutt.

Eftir það frelsar Lando Leiu, Chewbacca og C3PO. Þá er Luke kominn til Skýjaborgar, rétt eins og Darth Vader hafði áætlað. Þeir enda í einvígi þar sem Darth Vader sker hægri hendina af Luke. Þar segir Darth Vader Luke að hann sé faðir hans. Luke lætur sig falla niður og lendir á loftneti undir borginni. Svo koma Lando, C3PO, Chewbacca og Leia á Millenium Falcon og bjarga honum. Þau fara í geimskip Uppreisnarmanna, þar sem ný hendi er grædd á Luke. Svo fer hann aftur til Dagobah til að klára þjálfunina en Lando, C3PO, Chewbacca og Leia fara að reyna að bjarga Han Solo frá Jabba the Hutt.
Hertogadæmið Slésvík

**Hertogadæmið Slésvík** var hertogadæmi sem náði yfir Suður-Jótland frá 12. öld þegar titillinn jarl af Slésvík kemur fyrst fyrir, til 1866 þegar hertogadæmið varð hluti af prússneska héraðinu Slésvík-Holtsetaland. Höfuðborg hertogadæmisins var borgin Slésvík.

Nafnið Slésvík var notað frá því á miðöldum yfir landsvæðið milli Konungsár og Egðu. Á 12. öld urðu Ellumsýsla, Barvidsýsla og Istedsýsla landamærahéruð milli Danmerkur og Þýskalands og var jarl settur yfir þau. Fyrsti jarlinn sem nefndur er í heimildum er Knútur lávarður sem var jarl frá 1115 til 1131. Hann var líka sá fyrsti sem notaðist við titilinn hertogi.

Á 13. öld bast hertoginn greifanum af Holtsetalandi og á 15. öld heyrðu bæði lénin undir sama mann. Hertoginn hafði mikil völd gagnvart Danakonungum, gat innheimt eigin skatta, slegið mynt og haldið þing. Þegar Kristján 1. komst til valda náði hann hertogadæminu á sitt vald og næstu ár var því skipt milli sona hans. Til að byrja með var samstjórn Danakonungs og hertoga yfir hertogadæminu en í Þrjátíu ára stríðinu slitnuðu þessi tengsl þegar hertoginn í Gottorp-höll gerði bandalag við Svíakonung. Á 18. öld náði Danakonungur að leggja hertogadæmið undir sig og hertogatitillinn varð einn af titlum konungs. 

Danir misstu hertogadæmin Slésvík, Holtsetaland og Lauenburg í kjölfar Annars Slésvíkurstríðsins árið 1864. Eftir ósigur Þjóðverja í Fyrri heimsstyrjöld var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla í Slésvík sem leiddi til þess að landinu var skipt í Mið-Slésvík, sem valdi að vera áfram hluti af Þýskalandi, og Norður-Slésvík, sem varð hérað í Danmörku.
Bakki

Margar staðir á Íslandi bera nafnið **Bakki** bæði bæir og landspildur: 
* *bakki*, almennt nafnorð, karlkyn, veik beyging
* Bakki í Fljótum
* Bakki, gistiheimili Höfn, Hornafirði
* Bakki í Landeyjum
* Bakki í Svarfaðardal
* Bakki í Vatnsdal
* Bakki í Öxnadal
* Bakki í Bjarnarfirði

## Tengt efni
* Bakkinn þ.e. Eyrarbakki
Lögaðili

**Lögaðili** er aðili, sem er ekki einstaklingur, sem hefur réttindi eða skyldur samkvæmt lögum. Lögaðilar geta meðal annars verið ríkisaðilar, sveitarfélög, fyrirtæki og félagasamtök.
Alliance hf.

**Alliance hf.** var fyrsta togaraútgerðarfélag Íslands, stofnað hinn 18. október 1905. Það var umsvifamikið í útgerð og atvinnulífi Reykjavíkur á fyrri hluta 20. aldar.

Alliance hf. er nú einkum þekkt fyrir að hafa látið smíða Jón forseta RE 108, fyrsta togarann, sem var sérstaklega smíðaður fyrir Íslendinga, en Coot, fyrsti togarinn í íslenskri eigu var keyptur notaður til landsins. 

Stofnendur Alliance hf. voru Thor Jensen kaupmaður, sem jafnframt var fyrsti framkvæmdastjóri félagsins, þilskipa-skipstjórarnir Halldór Kr. Þorsteinsson, Jón Ólafsson, Jón Sigurðsson, Jafet Ólafsson, Kolbeinn Þorsteinsson og skipstjórinn og stýrimannaskólakennarinn Magnús Magnússon. Þetta var fyrsta tilraunin til félagsstofnunar um togaraútgerð, sem tókst hérlendis. Félagið var lengi næststærsta útgerð landsins og hafði jafnan 3-5 togara á sínum snærum. Það var einn þriggja stofnenda Sölusambands íslenskra fiskframleiðenda 1932.

Mikill uppgangur var í atvinnulífi við þessar miklu breytingar í sjósókn. Alliance hf. stækkaði mjög ört fyrstu árin, en sagt er að þrátt fyrir að Jón forseti hafi kostað óhemjufé hafi Alliance greitt hann upp á þremur árum. Félagið bætti skjótt við sig togurum og gerðist umsvifamikið í útgerðar- og fiskverkunarmálum höfuðborgarinnar, sem breyttist á örfáum árum í „trollarabæ“, eins og það var kallað. Þá hafði um fimmtungur bæjarbúa framfæri sitt af útgerð. Alliance bar víða niður í þeim efnum; það starfrækti m. a. lifrarbræðslu, saltfiskverkun, skreiðarverkun og síldarbræðslur.

Þessara umsvifa sást lengi stað í Reykjavík, löngu eftir að félagið lognaðist út af, snemma á áttunda áratugnum. Alliance-húsið stendur enn í Ánanaustum (á horni Mýrargötu og Grandagarðs), þar sem félagið eignaðist lóðir 1911-1913. Þær og tún Ívarssels við Vesturgötu voru notuð sem stakkstæði, þar sem saltfiskur var breiddur til þerris eða settur í stakka. Þetta er núna þekkt sem Héðinsreitur eða lóð Loftkastalans. Reykjavíkurborg keypti Alliance-húsið árið 2007 með það fyrir augum að vernda ytra byrði þess sem fágætt dæmi um sérhæfða byggingu úr atvinnusögu höfuðborgarinnar frá upphafi 20. aldar. 

## Tenglar
* „Alliance H.F. 50 ára“; grein í Ægi 1. nóvember 1955
* „Alliance í Ánanaustum“; grein eftir Helga Þorláksson í Lesbók Morgunblaðsins 13. maí 2001
* „Ættir og togaraútgerð“; ættfræðidálkur Guðjóns Friðrikssonar í Þjóðviljanum, 8.-9. nóvember 1980
* „Aldarsaga togaraútgerðar á Íslandi — Yfirlit“; grein á vef Víkurinnar, Sjóminjasafns Reykjavíkur, sótt 2. júní 2013 
* Fiskiveiðahlutafélagið Alliance, Morgunblaðið, Hátíðarblað (26.06.1930), Blaðsíða 51
Skallagrímur

:*Sjá einnig greinina [[Skalla-Grímur Kveld-Úlfsson]] fyrir landnámsmaðurinn.*
**Skallagrímur** er íþróttafélag í Borgarnesi, stofnað 3. desember 1916. Íþróttadeildir skallagríms eru körfubolti, kraftlyftingar,  knattspyrna, sund  og badminton.
Bakki í Svarfaðardal

**Bakki** í Svarfaðardal er bújörð í miðjum dal vestan megin Svarfaðardalsár. Bærinn stendur á háum bakka upp frá ánni og þannig er nafn bæjarins til komið. Bakki er með stærstu jörðum í Svarfaðardal. Líklegt er að Bakki sé landnámsjörð en þó er hans ekki getið í Landnámu og reyndar ekki í Svarfdæla sögu heldur en þar er þó getið um Bakkagerði og Bakkavað svo augljóst er að hann var til á ritunartíma Svarfdælu. Í Þjóstólfssögu hamramma, sem er íslendingaþáttur og talinn tiltölulega ungur, er getið um Þorgeir frá Bakka í Svarfaðardal. Af honum keypti Þjóstólfur jörðina og hóf þar búskap. Bakki er þekktastur fyrir það að þaðan voru Bakkabræður, þeir Gísli, Eiríkur og Helgi, sem margar sagnir eru af í íslenskum þjóðsögum.

Á fyrstu áratugum 20. aldar bjuggu Vilhjálmur Einarsson og Kristín Jónsdóttir á Bakka. Vilhjálmur var stórbrotinn maður og minnisstæður á ýmsa lund og ganga enn sögur af honum í Svarfaðardal. Út af þeim hjónum eru miklar ættir.  
Einn af afkomendum þeirra er Sigrún Magnúsdóttir frv. borgarfulltrúi í Reykjavík og umhverfis- og auðlindaráðherra. Annar er Magnús Scheving íþróttamaður og rithöfundur. Guðmundur Óli Gunnarsson tónlistarmaður og stjórnandi átti alllengi heima á Bakka.

Hinn nafntogaði verðlaunahestur Baldur frá Bakka, heimsmeistari í fimmgangi með meiru, er kenndur við Bakka í Svarfaðardal. Um hann og eiganda hans, Baldur Þórarinsson, er hin þekkta heimildamynd Bakka-Baldur í leikstjórn Þorfinns Guðasonar.

## Tenglar
*Bakka-Baldur 

## Heimildir
Hertogadæmið Savoja

**Hertogadæmið Savoja** bjó Sigmundur keisari Heilaga rómverska ríkisins til árið 1416 þegar hann gerði Amadeus 8. greifa að hertoga. Hertogadæmið náði yfir landsvæðið sem áður var greifadæmið Savoja, en er nú á dögum frönsku héruðin Savoie, Haute-Savoie, Alpes-Maritimes og ýmis svæði í Ágústudal og Fjallalandi í norðvesturhluta Ítalíu. Savojaættin ríkti yfir hertogadæminu alla tíð. Á 18. öld jukust völd Savojaættarinnar þegar Konungsríkið Sardinía varð til í kjölfar Spænska erfðastríðsins. Frá árinu 1563 var Tórínó höfuðborg hertogadæmisins en hafði áður verið Chambéry. Þar sem stærstur hluti ríkisins var nú sunnan Alpafjalla og ítölskumælandi óx óánægja frönskumælandi hluta þess. Árið 1792 lagði Ítalíuher Napoléons Savoja undir sig en eftir Vínarþingið var stjórn Savojaættarinnar endurreist. Þegar sameining Ítalíu átti sér stað varð að samkomulagi milli Frakklands og Sardiníu 1860 að Frakkland innlimaði frönskumælandi héruðin (gamla hertogadæmið Savoja og greifadæmið Nice), en ítölskumælandi héruðin (Ágústudalur og Fjallaland) yrðu hluti af sameinaðri Ítalíu.
Hið opinbera

**Hið opinbera** vísar sameiginlega til opinberra aðila sem eru aðallega fjármagnaðir með greiðslu almennra skatta. Margir opinberir aðilar gegna ákveðnu hlutverki sem skilgreint eru með lögum og reglum.
Stjórnartíðindi

**Stjórnartíðindi** er rit útgefið af íslenska ríkinu þar sem auglýst er gildistaka laga, stjórnvaldsfyrirmæla, alþjóðasamninga og annarra auglýsinga sem hafa lagaleg áhrif. Ritið kom fyrst út árið 1874 en áður voru lög og tilskipanir sem áttu að taka gildi á Íslandi eingöngu lesnar upp í heyrandi hljóði. Kveðið er á um útgáfu ritisins í lögum um Stjórnartíðindi og Lögbirtingablað.

Birting laga og tilskipana fyrir Ísland í prentútgáfu Stjórnartíðinda fékk fyrst réttaráhrif þann 1. ágúst 1878 skv. fyrirmælum laga nr. 11/1877. Þar sem A-deild Stjórnartíðinda var prentuð í Danmörku voru áhyggjur á Alþingi um að lög fengju réttaráhrif áður en prenteintök Stjórnartíðinda kæmu til Íslands, og var því tekin sú ákvörðun að miða þau við ákveðinn tíma eftir útgáfu tilkynningar í B-deild blaðsins um að auglýsing væri birt í A-deildinni, en með því væri búið að tryggja að eintökin væru komin til landsins. Viðmiðið við þá tilkynningu var afnumið árið 1943 þar sem prentun A-deildarinnar var þá löngu komin til Íslands, en þessar tilkynningar voru samt sem áður birtar í B-deildinni til ársins 1970. Réttaráhrif prentútgáfunnar héldust þar til reglugerð um útgáfu Stjórnartíðinda nr. 958/2005 kom út 8. nóvember 2005. Eftir það urðu réttaráhrifin miðuð við rafrænu útgáfuna á vef Stjórnartíðinda.

## Deildir Stjórnartíðinda
Stjórnartíðindum er skipt niður í þrjár deildir: A-deild, B-deild og C-deild.

Í A-deild skal birta öll lög frá Alþingi, þingsályktanir, auglýsingar frá forsetaembættinu og auglýsingar um meðferð forsetavalds.

B-deild inniheldur reglugerðir, samþykktir og auglýsingar gefnar út eða staðfestar af ráðherra, reikningar sjóða ef skipulagsákvæði sjóðanna kveða á um það, auglýsingar um alþingiskosningar, veiting heiðursmerkja, nafnbóta og heiðursverðlauna. Þar eru einnig birtar aðrar reglur og auglýsingar sem stjórnvöld og opinberar stofnanir eiga að birta í Stjórnartíðindum samkvæmt lögum.

C-deild Stjórnartíðinda var stofnuð árið 1962 með lögum nr. 22/1962 til að auglýsa um gildistöku, niðurfellingu og breytingu á samningum við önnur ríki. Þar eru einnig birtar ákvarðanir sameiginlegu EES-nefndarinnar. Einnig var gefin út C-deild frá 1883 en hún innihélt ýmiss konar skýrslur um landshag þar til útgáfu var hætt upp úr aldamótunum 1900.

## Tenglar
* Lög um Stjórnartíðindi og Lögbirtingablað
* Stjórnartíðindi

## Tilvísanir
Bob Marley and the Wailers

**Bob Marley and he Wailers** var ska- og reggíhljómsveit frá Jamaíka sem starfaði frá 1963 til 1981. Hljómsveitin var stofnuð af Peter Tosh, Bunny Wailer og Bob Marley og gekk til að byrja með undir ýmsum nöfnum. Samstarfi þeirra lauk árið 1974 en eftir það notaði Marley nafnið áfram á hljómsveitina sem lék með honum á tónleikaferðalögum og á plötum. Þrettán breiðskífur komu út undir nafni hljómsveitarinnar: sú fyrsta árið 1965 (*[[The Wailing Wailers]]*) og sú síðasta 1983 tveimur árum eftir lát Marleys (*[[Confrontation]]*).
Galíleótunglin

**Galíleótunglin** eru fjögur tungl Júpíters sem Galíleó Galílei fann í janúar árið 1610. Þau eru stærst hinna mörgu tungla Júpíters og nefnd eftir elskhugum Seifs: Íó, Evrópa, Ganýmedes og Kallistó. Þau eru meðal stærstu hluta sólkerfisins, að undanskyldri sólinni og reikistjörnunum átta, með stærri radíus en nokkur dvergreikistjarnanna.

Tunglin fjögur voru fyrst fundin á milli 1609 og 1610 eftir að Galíleó hafði gert endurbætur á sjónauka sínum sem gerðu honum kleyft að sjá himintunglin skýrar en nokkur hafði gert áður. Uppgötvanir Galíleós sýndu fram á mikilvægi stjörnukíkisins sem verkfæri stjörnufræðinga með því að sanna það að úti í geim væru hlutir sem ekki væri hægt að greina með berum augum. Enn fremur var óhrekjanleg uppgötvun hans, á himintunglum á braut um eitthvað annað en jörðina, kveikjan að tortryggni í garð jarðmiðjukenningarinnar sem þá var við lýði.
TBE

**TBE** (*tick-borne encephalitis*), mítilborin heilabólga eða blóðmítlaheilabólga (mítlaheilabólga) er veiruheilabólga þar sem sýking berst með biti skógarmítla (*ixodes ricinus*). Mítlaheilabólga er af völdum flavivírus sem er náskyldur veiru sem veldur gulusótt. Skógarmítlar bera með sér veiruna í munnvatni. Í Evrópu er talið að um 3000 tilvik af TBE komi upp árlega.

TBE veiran getur sýkt jórturdýr, fugla, nagdýr, rándýr, hesta og menn og getur smitast á milli tegunda og algengast er að menn smitist af jórturdýrum og hundum.

## Tenglar
* Mítilborin heilabólga 
* „Heilabólgur (TBE) og liðagigt (Lyme sjúkdómurinn) eftir bit skógarmítla“  eftir Vilhjálm Ara Arason á Eyjunni 10. maí 2013.
Englaryk

**Englaryk** (fræðiheiti: *phencyclidine*), einnig kallað PCP, er eiturlyf sem meðal annars veldur ofskynjunum.