open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Devin Townsend

**Devin Garrett Townsend** (f. 5. maí 1972) er kanadískur tónlistarmaður og upptökustjóri. 

Townsend er fæddur í Vancouver, Bresku Kólumbíu. Hann hóf feril sinn 19 ára þegar Steve Vai, gítarleikari heyrði *demo* spólu hans. Vai hreifst af efni Townsend og fékk hann til að syngja á plötunni sinni *Sex and Religion* (1993) og fara í tónleikaferðalag um heiminn. Platan gekk illa og Townsend hætti með Vai. 

Townsend var óánægður með músíkiðnaðinn og stofnaði hann þungarokkshljómsveitina Strapping Young Lad árið 1994 og starfaði hún til 2007. Samhliða því hóf hann sólóferil undir eigin nafni og stofnaði eigin plötuútgáfu; HevyDevy Records. Sólóefni Townsend er fjölbreytt og blanda af ýmsu: Rokki, þungarokki, framsæknu rokki, framsæknu þungarokki, hughrifatónlist (ambient) og nýjaldartónlist (new age). 

Sólóferillinn hefur verið undir nokkrum nöfnum: Devin Townsend, Devin Townsend Band og Devin Townsend Project. Townsend er bæði alvörugefinn og gamansamur í tónlist sinni. Hefur hann meðal annars búið til þemaplötur af geimverunni Ziltoid hinum alvitra sem hefur það að markmiði að finna besta kaffið á jarðarkringlunni ellegar eyðir hann henni.

Sem plötuupptökustjóri hefur hann meðal annars tekið upp efni fyrir þungarokkssveitirnar Lamb of God og Soilwork. Townsend er þekktur fyrir að taka upp efni á mörgum rásum (enska: multitrack).

Árið 2016 gaf hann út sjálfsævisögu, *Halfway There*. Með bókinni fylgdi akústísk plata, *Iceland* en hún var tekin upp í Sundlaugin-upptökuveri í Mosfellsbæ.

## Steve Vai
* Sex and Religion (1993)
## Sólóplötur
**(undir ýmsum nöfnum)**
*Punky Brüster – Cooked on Phonics (1996)
*Ocean Machine: Biomech (1997)
*Infinity (1998)
*Physicist (2000)
*Terria (2001)
*Accelerated Evolution (2003)
*Devlab (2004)
*The Hummer (2006)
*Synchestra (2006)
*Ziltoid the Omniscient (2007)
*Ki (2009) 
*Addicted ( 2009)
*Deconstruction (2011)
*Ghost (2011)
*Epicloud (2012)
*Casualties of Cool (2014) - Með Ché Aimee Dorval
*Z²: Dark Matters (2014)
*Z²: Sky Blue (2014)
*Transendence (2016)
*Empath (2019)
*The Puzzle/ Snuggles (2021)
*Lightwork (2022)
*PowerNerd (2024)
*The Moth (2026)

## Strapping Young Lad
*Heavy as a Really Heavy Thing (1995)
*City (1997)
*Strapping Young Lad (2003)
*Alien (2005)
*The New Black (2006)

## Tilvísanir
Greinaskil

**Greinaskil** aðgreina efnisgreinar í texta. Greinaskil eru gefin til kynna með því að ný málsgrein byrjar á nýrri línu án þess að síðasta lína fyrri efnisgreinar sé fyllt út að spássíu. Stundum er fyrsta lína í hverri efnisgrein inndregin til þess að greinaskilin séu skýrari. Stundum er haft sérstakt lóðrétt bil milli efnisgreina.
Gjallgígur

**Gjallgígur** og  **klepragígur** eru algengastir eldstöðva á Íslandi. Þeir myndast í blandgosum (úr hraungosum og sprengigosum).

Þeir liggja gjarnan í röðum, svokölluðum gígaröðum, á gossprungum þar sem jarðeldur kemur aðeins upp einu sinni.  Þekktasta dæmið eru gígaraðirnar á Lakasvæðinu.

## Lögun
Hver gígur er frá því að vera 5-10 m á hæð upp í það að rísa fáeina tugi eða jafnvel 100-200 metra yfir umhverfi sitt. (sbr. Eldfell á Heimaey).

Gígaröðin er oftast slitrótt, þ.e. sést sem röð af sprunguhlutum og er hver hluti jafnan hliðraður miðað við þann næsta.

Gjallgígar eru lausir í sér og fremur reglulega lagaðir og hafa þá lögun keilu eða haugs (t.d. Rauðamelskúlur). Klepragígar, sem eru mjög líkir hinum, eru fastari fyrir og þar mynda hraunkleprarnir kleggja og klif, enda verða gígarnir flestir ólögulegir og hnúskóttir (t.d. gígarnir við Leirhnjúk á Kröflusvæði). Gígarnir eru líka mjög oft skeifulaga vegna þess að hraunrennsli heldur opinni rás frá gosopinu og þar rís ekki veggur úr gjalli eða kleprum (sbr. Stóra-Grábrók). 

Hins vegar er líka algengt að gígarnir í röðum séu einhvers konar blanda af báðum fyrirbærunum, semsagt blanda gjall- og klepragíga.

## Gos
Efnið sem kemur upp í sprungugosum gjall- og klepragíga er basalt.En til þess að einmitt slíkir gígar myndist þarf basaltið að vera af nokkru seigari og þróaðri tegund en mest þunnfljótandi og frumstæðasta basaltið, sem leiðir til myndunar eldborga eða dyngja.

Eldgosið atast með mestum krafti fyrstu klukkustundirnar eða dagana. Misháir kvikustrókar standa þá upp úr gossprungunum. Algeng hæð kvikustrókanna er 50-100 m, en þeir geta líka verið allt upp í 1000 m háir.  Því aflmeiri - og hér er ekki síst átt við gasinnihald – sem strókurinn er, þeim mun meira af gjósku sáldrast úr honum. 

Í flestum tilvikum dregst gosvirknin fljótlega nokkuð saman. Kvikan gusast upp í aðgreindum strókum og grófa efnið úr þeim sest til utan um hvern strók, nær að loða saman og byggir upp gígveggi og -rima úr hálfbráðnu efni. *Svoleiðis byggist gígurinn upp á meðan gosið er í gangi. Í gígveggjunum eru líka skörð sem hraunið rennur út um.

## Kerið í Grímsnesi
Alllengi var talið að Kerið í Grímsnesi væri sprengigígur en komið hefur komið ljós að svo er ekki. 

Kerið er gjallgígur sem nær niður að grunnvatnsborði. Á gígveggnum innanverðum má sjá hraunsletturnar sem runnið hafa saman í lög og linsur. 

Kerið er 5000-6000 ára gamalt. Á þeim tíma gæti grunnsvatnsborðið á þessum stað einfaldlega hafa verið lægra en núna.

## Tilvísanir


## Tengt efni

*Dyngja
*Eldkeila
*Stapi
*Eldgos
*Gjall
Gjóskugígur

**Gjóskugígar** myndast í þeytigosum / gjóskugosum utan megineldstöðva.

## Lögun
Gjóskugígur er nokkuð stór keila með allbreiðri gígskál (gjóskukeila, eins og sumar Vatnaöldurnar) eða hringlaga, fremur lágur, stór og breiður gígur eins og Diamond Head á Hawaii eða Hrossaborg við Jökulsá á Fjöllum.

## Eldgosin
Gjóskugos eru almennt heldur aflmikil og stendur ýmist ólmur stólpi af gjósku upp úr gosopinu eða að slitróttar en öflugar sprengingar þeyta gjósku til lofts.

Orsökin er hröð og öflug afgösun kvikunnar eða aðkoma vatns í gosrás.

Hringlaga útlitsgerðin kemur líklega fram í sígosum, þegar gjóskan ryðst með litlum hléum hátt til lofts.

Gígskálin tengist frekar slitróttari og sprengivirkari bólstragosum. 

Á síðari stigum gosa getur það komið fyrir að gjóskugos breytist í hraungos þegar vatn kemst ekki lengur í gosrásina.

## Staðsetning
Staka gjóskugíga má finna á Íslandi í gígaröðum innan um aðrar tegundir af gígum, sérstaklega gjall- og klepragíga. 

T.d. mynda Veiðivötn og Vatnaöldur þannig samsettar gígaraðir.

## Tilvísanir


## Tenglar
*Dyngja
*Eldkeila
*Stapi
*Eldgos
Svartbjörn

**Svartbjörn** (*Ursus americanus*) er tegund bjarndýra. Svartbjörn finnst víða í Norður-Ameríku, frá Alaska og allt suður til Mexíkó, aðallega á óaðgengilegum tempruðum skógarsvæðum með miklum undirgróðri. Syðst á útbreiðslusvæðinu heldur hann til í fjalllendi upp í allt að 3000 metra hæð sökum þess hve mikið hefur verið gengið á kjörsvæði hans.

Svartbirnir eru venjulega svartir að lit, en í vesturhluta útbreiðslusvæðisins eru þeir þó ljósari yfirlitum. Oft eru hvítar skellur á feldi dýranna og þá gjarnan á bringu. Svartbirnir eru á bilinu 80 - 400 kg að þyngd og eru karldýrin mun stærri en kvendýrin. Það má greina svartbirni frá brúnbjörnum (*Ursus arctos*) á því að þeir fyrrnefndu eru með lengri eyru og ekki eins loðnir. Eins eru þeir ekki með eins kryppulaga axlir og brúnbirnir heldur með ávalari baklæga líkamsbyggingu.

Á vorin og sumrin éta svartbirnir aðallega gras og lauf. Þegar líður á sumarið snúa þeir sér að ýmsum ávöxtum, en éta harðari og trénaðri gróður á haustin. Svartbirnir eru ekki mikil rándýr en sækja mjög í prótín og fituríka fæðu þegar hún býðst. Líkt og flestir aðrir birnir geta þeir verið skæðir í sorphaugum. Þeir eru afar sterkir og skapast oft hætta þegar þeir komast nærri fólki enda er lundarfar þeirra óútreiknanlegt. Samt sem áður eru einungis skráð 36 dauðsföll af völdum svartbjarna á síðustu öld sem telst ekki há tala. Þó svartbjörnum hafi fækkað á nýliðinni öld er stofninn enn stór og er þetta að öllum líkindum sá björn sem mest er af í heiminum.

Svart­birn­ir geta til að mynda leyst úr allskon­ar talna-, punkta- og myndþraut­um. . Asíski svartbjörninn (*Ursus thiberanus*) er náskyldur þeim ameríska.

## Tilvísanir
Arch Linux

**Arch Linux** er dreifingarútgáfa af Linux-stýrikerfinu fyrir tölvur sem var upphaflega hönnuð fyrir x86-örgjörva, eins og IA-32 og x86-64. Útgáfan er að mestu gerð úr frjálsum og opnum hugbúnaði og í kringum hana er virkt notendasamfélag. Arch Linux er textamiðað stýrikerfi sem þýðir að því er aðallega stjórnað með því að slá inn skipanir í skipanalínu. Það er hannað svo það sé einfalt í uppsetningu og þægilegt í notkun þegar það er komið í gang. Það byggir á svokallaðri KISS-hönnun („Keep it Simple, Stupid“) en hugmyndin á bak við hana er að hafa hluti eins einfalda og hægt er. Arch notar Pacman-pakkakerfið.
Flóa- og Skeiðamannaafréttur

**Flóa og Skeiðamannaafréttur** er milli Stóru-Laxár og Fossár og nær alla leið inn í Arnarfell hið mikla.
Sprengigígur

**Sprengigígar** eins og Víti við Kröflu verða til við sprengivirk gos í megineldstöðvum eða (sjaldnar) á jöðrum eldstöðvakerfa.
 
## Heitið
Gígar af þessu tagi kallast sprengigígar á íslensku.

Hins vegar kallast þeir *maar* í mörgum erlendum tungumálum. Það orð kemur úr þýsku, af því að mjög margir sprengigígar eru til á Eifelsvæðinu í Þýskalandi og eru kallaðir “Maare”.

## Lögun
Gígarnir eru í flestum tilvikum lágir, stundum með engum gígbörmum og oftast fullir af vatni.

Gosopið líkist djúpu gati í jarðskorpunni og mest af rúmmáli gígsins er neðan þess. Aðeins lágir rimar úr gjósku ná að hlaðast upp á börmunum.

Þar sem sprengigígarnir ná niður úr grunnvatnsfleti, safnast vatn fyrir í gígskálinni. 

Þvermál flestra sprengigíga á Íslandi er 50-500 m, en dýpið frá brún 10-100 m.

## Gosvirkni
Þegar kvikuþrýstingur í eldstöð er mjög hár, eða kvikan inniheldur mjög mikið af lofttegundum og/eða vatnsgufu, verða öflugar sprengingar. Þetta getur leitt til þess að hlutar eldstöðvanna hverfa í hamaganginum og lítið sést til eiginlegra gosopa eða gíga að gosi loknu. Í flestum tilfellum eru sprengivirk gos þó ekki svo öflug og stendur þá eftir greinilegur gígur eða gígar.

Stundum eru þau þó allöflug, en yfirleitt stutt, gjóskugos. 

Hins vegar kemur fyrir að vatn í miklum mæli kemst að kvikunni og þá verður stutt en öflugt þeytigos með mikilli vatnsgufu, sem skilar einnig af sér lágum eda engum gígbörmum.

Gjóskuframleiðslan getur verið frekar lítil, en brot úr berggrunninum berast upp í sprengingum og þeytast um allt umhverfið.

## Sprengigígar á Íslandi
Stórir sprengigígar eru til í Veiðivatnakerfinu eins og Ljótipollur og Hnausapollur. Fleiri dæmi eru líka þekkt eins og Víti við Öskju og Grænavatn við Krýsuvík.

Valagjá norðaustan Heklu er tengt fyrirbæri, þar hafa a.m.k. þrír gígar tengst saman og úr orðið einhvers konar sprengigjá.

Víti í Kröflu og Víti í Öskju myndast sennilega við gufusprengingar.Sprengigos í Víti árið 1724 markaði upphaf stórrar hrinu eldsumbrota hjá Kröflu sem kölluð hefur verið Mývatnseldar.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Eldkeila
* Eldgos
* Gjallgígur
* Gjóskugígur
Hrund Þórsdóttir

**Hrund Þórsdóttir** (fædd 1981 er íslenskur rithöfundur og blaðamaður. Hún skrifaði barnabókina Loforðið sem kom út 2007. Bókin fékk íslensku barnabókaverðlaunin sama ár. Hún hefur starfað sem ritstjóri Mannlífs og blaðamaður og fréttastjóri hjá Stöð 2 og Bylgjunni.

## Tilvísanir
Daldónaborg

**Daldónaborg** (franska: *Dalton City*) eftir Morris (Maurice de Bevere) og René Goscinny er 34. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1969, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Pilote á árinu 1968. Bókin hefur ekki komið út á íslensku.

## Söguþráður

Sagan hefst á því að Lukku Láki kemur til bæjarins Fenton Town í Texas, spillingarbælis þar sem lögleysan ein ríkir og plásskóngurinn Dean Fenton hefur alla þræði í hendi sér. Lukku Láki hreinsar til í bænum og kemur Dean Fenton í hendur réttvísinnar. Dean er dæmdur til 1.223 ára þrælkunarvinnu og er færður í fangelsi. Svo vill til að í sama fangelsi afplána Daldónarnir sinn dóm og þeir heyra sögur Deans af yfirgefna bænum sem við hann var kenndur. Þegar mistök seinheppins símritara fangelsisins verða til þess að Jobbi Daldón er látinn laus úr fangelsinu ákveður hann að frelsa bræður sína úr prísundinni og halda til hins yfirgefna bæjar til að koma þar á fót griðastað fyrir glæpamenn Villta Vestursins. Lukku Láki fylgir Daldónunum til bæjarins, en er gripinn höndum og Jobbi Daldón ákveður að Lukku Láki skuli hjálpa bræðrunum að undirbúa komu gestanna. Þegar Daldónarnir ráða flokk dansmeyja undir forystu Lúlu Sprengikúlu til að skemmta gestum á krá bæjarins færist fjör í leikinn.

## Fróðleiksmolar

* Daldónaborg var fyrsta Lukku Láka sagan sem birtist í teiknimyndablaðinu Pilote eftir að Morris og Goscinny yfirgáfu útgáfufélagið Dupuis árið 1968 og héldu til liðs við hið frjálslyndara Dargaud. Sagan ber vistaskiptunum glöggt vitni - í fyrsta skipti í bókaflokknum fá dansmeyjar Villta Vestursins veigamikið hlutverk, en þær voru alger bannvara hjá Dupuis. Bókin er einnig sú fyrsta í seríunni þar sem ástin kemur við sögu, en tveir af Daldónunum verða bálskotnir í kjarnorkukvendinu Lúlu Sprengikúlu.
* Daldónaborg er ein af fáum bókum í bókaflokknum þar sem miðbræðurnir Vibbi og Kobbi fá að njóta sín, einkum Vibbi sem býður Jobba "stóra bróður" byrginn í slag um ástir Lúlu. Í sögunni er Vibbi hærri í loftinu en Kobbi, en í öðrum bókum í bókaflokknum er því yfirleitt öfugt farið.
* Lúla Sprengikúla er skopstæling á bandarísku söng- og leikkonunni Mae West (1893-1980).
* Á kránni í Daldónaborg má sjá skilti með áletruninni "Ekki skjóta píanóleikarann" sem gæti verið skírskotun til frönsku kvikmyndarinnar Tirez zur le pianiste (skjótið píanóleikarann) eftir François Truffaut frá árinu 1960.
Phil Lester

**Philip Michael „Phil“ Lester** (fæddur 30. janúar 1987) er breskur YouTube-notandi og vídeóbloggari frá Rawtenstall í Lancashire. Hann hefur verið að setja inn myndbönd frá 2006. Hann flutti til Manchester til að fara í nám, en býr nú með öðrum breskum YouTube-notanda sem heitir Dan Howell í London. Þeir félagar eru saman með útvarpsþátt á BBC Radio 1 sem kallast *The Internet Takeover*. Þeir eru líka með tölvuleikjarás á YouTube sem kallast *Danandphilgames* og fyrsta apríl síðastliðinn bjuggu þeir í gríni til rásina *Danandphilcrafts*. Á hverju ári í nóvember búa þeir til Q&A myndband sem nefnist *Phil is Not on Fire*. Áttunda október gáfu þeir út bókina *The Amazing Book is Not on Fire* og ætla þeir að fara í kynningarferðalag um Bretland.

## Tenglar
* YouTube-rás Phil: www.youtube.com/user/amazingphil
* Önnur YouTube-rás hans: www.youtube.com/user/lessamazingphil
* Tölvuleikjarásin: www.youtube.com/user/danandphilgames
Jessi Jamm og Jæja

**Jessi Jamm og Jæja** (franska: *Jesse James*) eftir Morris (Maurice de Bevere) og René Goscinny er 35. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1969, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Pilote fyrr á sama ári. Bókin hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.

## Söguþráður

Hinn alræmdi Jesse James veldur miklum usla í Missouri með banka- og lestarránum sem hann fremur í slagtogi með bróður sínum, Frank, og frænda, Cole Younger. Einkaspæjarastofnunin Pinkerton leitar liðsinnis Lukku Láka til að klófesta bófana sem eru flúnir til Texas. Þar sem Jesse og félagar hafa ekkert brotið af sér í Texas verður Lukku Láki þó að bíða átekta og fylgjast með ferðum þeirra. Bófarnir stefna til bæjarins Einskisgils (e. Nothing Gulch) og Lukku Láki stendur fyrir borgarafundi þar sem hann varar bæjarbúa við aðsteðjandi ógn. Jesse og félagar hafa hins vegar í hyggju að koma sér í mjúkinn hjá bæjarbúum og vinna traust þeirra áður en þeir láta til skarar skríða gegn banka bæjarins. Jesse sendir Lukku Láka fölsk skilaboð til að lokka hann burt úr bænum og á meðan rænir Jesse bankann. Í kjölfarið reynir Jesse að ræna lestina, en Lukku Láki kemur í veg fyrir það og hefur hendur í hári Cole Younger. Réttað er yfir Cole í Einskisgili, en lafhræddir bæjarbúar þora ekki öðru en að sýkna hann af öllum ákæruatriðum. Jesse og félagar ákveða þá að ráðast aftur á bæinn áður en þeir halda á brott.

## Fróðleiksmolar

* Einn frægasti byssubófi Villta Vestursins, Jesse James (1847-1882), er hér í aðalhlutverki, en hann hafði áður komið stuttlega við sögu í Óaldarflokki Jússa Júmm og Billa barnunga. Hann var frægasti meðlimur hins svonefnda James-Younger gengis, flokki óbótamanna sem rændu banka, lestir og póstvagna í Missouri, Texas og fleiri fylkjum Bandaríkjanna á árunum 1866-1876. Litríkur glæpaferill gerði Jesse James að alþýðuhetju í lifanda lífi, nokkurs konar Hróa Hetti Villta Vestursins, og í bókinni er gert stólpagrín að þeirri ímynd útlagans.
* Bókin er ein af sárafáum í bókaflokknum um Lukku Láka þar sem minnst er á Þrælastríðið sem háð var á árunum 1861-1865, en Jesse James barðist þar með her suðurríkjanna. Þrátt fyrir að sögusvið bókaflokksins séu Bandaríkin á seinni hluta 19. aldar er nánast alveg sneitt hjá umfjöllun um stríðið.
* Bróðir Jesse, Frank James (1843-1915), var raunverulega áhugamaður um William Shakespeare, en í bókinni vitnar hann sífellt í ýmis stórvirki enska skáldsins. Vitni að einu lestarráni bræðranna árið 1873 sögðu frá því að einn ræninginn hefði farið með línur eftir Shakespeare á meðan á ráninu stóð.
* Pinkerton stofnunin, sem kemur við sögu í bókinni, reyndi að hafa hendur í hári Jesse James. Árið 1875 réðust fulltrúar hennar á heimili James fjölskyldunnar í Missouri og lést ungur hálfbróðir Jesse í þeirri árás. Þessi misheppnaða aðgerð aflaði Jesse mikillar samúðar meðal almennings.
* Skafti og Skapti, leynilögreglumennirnir seinheppnu úr Tinnabókunum, eru greinilega fyrirmynd fulltrúanna Pínk og Púnk sem leita aðstoðar Lukku Láka í sögunni.
Lygi

**Lygi** er fullyrðing sögð viljandi af einhverjum sem veit að hún er ósönn eða villandi. Lygarar kunna að nota lygar sér til framdráttar, til dæmis til að ráðskast með aðra til að öðlast eitthvað efnislegt eða tilfinningalegt. Almennt ber orðið „lygi“ neikvæða merkingu, og þeim sem mælir lygi gæti verið refsað á samfélagslegan hátt eða í alvarlegum tilvikum með lögsókn. Í öðrum tilfellum er þó heimilt eða jafnvel æskilegt að ljúga. Vegna þess að afleiðingar lyga geta verið alvarlegar hafa fræðimenn unnið misvel heppnaðir að aðferðum til að greina lygar frá sannleikanum.

## Tegundir
### Hvít lygi
Hvít lygi kallast minniháttar lygi sem telst skaðlaus eða gagnleg til lengri tíma litið. Hvítar lygar eru oft notaðar í þágu annarra, til dæmis til að verja þá fyrir sannleikanum ef hann er sérstaklega særandi og að ekki vita hann skiptir litlu máli. 

### Meinsæri
Meinsæri kemur fyrir þegar eiðbundinn einstaklingur lýgur fyrir dómstól. Meinsæri er glæpur þar sem vitnið hefur svarið að segja sannleikann og til þess að dómstóllinn haldi réttmæti sínu verður að gera ráð fyrir að vitni segi satt.

### Skrök
Skrök er lygi sem er ekki illa meint og hefur litlar sem engar afleiðingar.

### Ýkjur
Ýkjur eru þar sem grundvallarupplýsingar um eitthvað eru sannar, en ekki í eins miklum mæli og mælandinn gefur í skyn. Það er talað um að „teygja sannleikann“, það er að láta eitthvað hljóma mikilvægara eða áhugaverðara en það er í raun. Í mörgum tilfellum eru ýktar fullyrðingar ekki skildar bókstaflega.

### Ærumeiðing
Ærumeiðingar eru ummæli þar sem fullyrðing er sett fram sem kemur óorði á einstakling, fyrirtæki, hóp, ríkisstjórn eða þjóð, og getur verið glæpur. Ærumeiðing þarf ekki endilega að vera lygi.
Paradísarkorn

**Paradísarkorn** eða stundum **[[gíneupipar]]** eru fræ plöntunnar *Aframomum melegueta* frá Vestur-Afríku. Fræin eru rauðbrún á lit og þroskast í 5-7 cm löngum rauðum fræbelgjum. Fræin eru notuð sem krydd og gefa piprað bragð með sítruskeim. Áður fyrr voru paradísarkorn oft notuð í staðinn fyrir pipar þar sem þau voru ódýrari. Piparströndin milli Mesuradohöfða og Palmashöfða í Líberíu dregur nafn sitt af paradísarkornum sem voru flutt þaðan út.

Paradísarkorn eru notuð í norðurafrískar kryddblöndur eins og Ras al-hanout og í litlum mæli til að krydda gin og ákavíti.
Camilla Plum

**Camilla Plum** (f. 19. september 1956) er danskur arkitekt, matgæðingur og höfundur matreiðslubóka. Hún hefur einnig stýrt sex matreiðsluþáttaröðum fyrir Danska ríkisútvarpið. Hún er dóttir danska verkfræðingsins og andspyrnumannsins Niels Munk Plum.

Á 10. áratugnum rak hún lífræna veitingastaðinn *Cap Horn* í Nýhöfn í Kaupmannahöfn. Frá 1997 hefur hún rekið lífræna búgarðinn Fuglebjerggaard í Helsinge.
Helsinge

**Helsinge** er bær í sveitarfélaginu Gribskov á höfuðborgarsvæði Danmerkur. Íbúar eru um 8200 (2018). Bærinn er höfuðstaður sveitarfélagsins.
Ólafsvíkurkirkja

**Ólafsvíkurkirkja** var vígð 19. nóvember 1967. Fyrsta kirkjan í Ólafsvík var reist á Snoppunni sama dag 1892. Með landshöfðingja bréfi 8. ágúst 1891 var Fróðárkirkja flutt til Ólafsvíkur. Ólafsvíkurkirkja hin eldri var vígð 26. mars 1893. Með  stjórnarbréfi 24. mars 1915 er Ólafsvíkursókn skipt og ní kirkja reist á Brimsvöllum. Núverandi kirkja í Ólafsvík, sem leysti hina eldri af hólmi, var vígð árið 1967. Ólafsvíkurprestakall varð síðan 1 sókn með tveimur kirkjum, í Ólafsvík og á Brimsvöllum.
Ólafur Olavius

**Ólafur Olavius** (Ólafur Ólafsson; 1741 – 10. september 1788) var rithöfundur, útgefandi og fræðimaður. Hann var lengstum búsettur í Danmörku.

Ólafur fæddist á Eyri í Seyðisfirði í Norður-Ísafjarðarsýslu. Hann var Ólafsson en latíníseraði nafn sitt að lærðra manna sið þeirra tíma. Olavius brautskráðist úr Skálholtsskóla og réðst til læknanáms hjá Bjarna Pálssyni, landlækni 1762. Hann hóf háskólanám í Kaupmannahöfn 1765 og brautskráðist með bakkalárpróf í heimspeki árið 1768. 

Ólafur skrifaði einkum rit og bæklinga á sviði athafnalífs til þess að hvetja Íslendinga til aukins framtaks. Merkasta rit hans er *Oeconomisk Reise igiennem de nordvestlige, nordlige, og nordostlige Kanter af Island* (1780), þar sem atvinnuháttum Íslendinga á seinni hluta 18. aldar var lýst. Ólafur var meðal stofnenda Lærdómslistafélagsins. Hann stofnaði prentsmiðjuna í Hrappsey á Breiðafirði sem var fyrsta prentsmiðja á landinu sem lagði áherslu á útgáfu á veraldlegum bókmenntum. 

Ingibjörg, systir Olaviusar, var amma Jóns Sigurðssonar forseta.

## Tenglar
* Bækur Ólafs Olavius á *baekur.is*
Lilium longiflorum

**Klapparlilja** (fræðiheiti: *Lilium longiflorum*) (Japanese: テッポウユリ, *Teppouyuri*), er upprunnin frá Ryukyueyjum (Japan). *Lilium formosana*, náskyld tegund frá Taiwan, var áður talin afbrigði af henni. Hún myndar stöngulrætur og verður um 1 m há. Blómin eru lúðurlaga, hvít og ilmandi.

## Lýsing
Plönturnar verða frá um 50 sm til 1 m háar. Þær hafa löng lensulaga blöð, stakstæð. Blómgun er frá apríl til júní, og blómin hreinhvít á toppi stöngulsins. Stöngullinn er sívalur, með ummál um 5 sm.

## Ræktun
Afbrigði tegundarinnar, *L. longiflorum* var. *eximium*, er hærra og kröftugra. Það er mikið ræktað til afskurðar blóma. Það hefur óreglulegan blómgunartíma í náttúrunni, og þetta er notað í ræktun, það gerir mögulegt að drífa hana til blómgunar á mismunandi tímum, svo sem á Páskum. Þetta afbrigði er stundum kallað *Bermuda lily* vegna þess að það er mikið ræktað í Bermúda til útflutnings.

## Tilvísanir
Banff-þjóðgarðurinn

**Banff-þjóðgarðurinn** (enska: **Banff National Park**) er elsti þjóðgarður Kanada. Hann var stofnaður árið 1885 í og er í Klettafjöllunum í Alberta. Þjóðgarðurinn er um 150 kílómetra frá borginni Calgary og er 6641 km² að stærð.

Frá þjóðgarðinum liggur þjóðvegurinn Icefields Parkway um fjalladali og norður til þjóðgarðsins Jasper. Þjóðgarðurinn á líka landamæri að þjóðgörðunum Kootenay í suðri og Yoho í vestri.

Miklir barrskógar og fjölbreytt dýralíf er í Banffþjóðgarðinum. Meðal trjáa eru blágreni, stafafura, hvítgreni, fjallaþinur,degli, elri, ösp og víðitegundir. Svartbjörn, elgur, hjartardýr, úlfur, klettafjallageit, múshéri og íkorni eru meðal spendýra.  Klettafjöllin ná yfir 3500 metra þar.

Á árunum 1890-1920 voru frumbyggjar á svæði þjóðgarðsins fluttir nauðungarflutningum.

Bærinn Banff er í Bow River dalnum og er miðstöð athafna í þjóðgarðinum. Annar bær er Canmore. Hvort tveggja eru skosk nöfn.

Lake Louise, Jökulruðningsvatn (Moraine lake), Dalur hinna tíu tinda og Peyto Lake eru vinsælir ferðamannastaðir í þjóðgarðinum.

## Tengill
Listi yfir þjóðgarða í Kanada

## Heimild
Jasper-þjóðgarðurinn

**Jasper-þjóðgarðurinn** (enska: **Jasper National Park**) er í Klettafjöllum Kanada, nánar tiltekið í Alberta, vestur af borginni Edmonton. Hann er 10.878 km2 að stærð og stærsti þjóðgarðurinn í kanadísku Klettafjöllunum. Suður af Jasperþjóðgarðinum er  Banffþjóðgarðurinn og milli þeirra liggur þjóðvegurinn Icefields Parkway. Þekktir staðir innan þjóðgarðsins eru Maligne Lake, Columbia jökullinn (Columbia Icefield), Medicine Lake, Pyramid Lake og Athabasca Falls. Hæsta fjallið er Mount Columbia (3747 metrar).

Innan þjóðgarðsins eru miklir barrskógar, fjöll, jöklar, fossar, gljúfur og vötn. Einnig má finna hveri og steingervinga þar. Dýralíf er fjölbreytt og meðal spendýra eru: Bjarndýr, elgir, klettafjallageitur, úlfar, íkornar, múshéri,  múrmeldýr, vapítihjörtur og önnur hjartardýr.

Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1930 og var settur á lista heimsminjaskrá UNESCO 1984. Bærinn Jasper er miðstöð athafna og ferðamennsku innan garðsins.

## Tengill
Listi yfir þjóðgarða í Kanada

## Heimild
Fingers

**Fingers** eftir belgíska teiknarann Morris (Maurice de Bevere) og höfundinn Lo Hartog van Banda er 52. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1983 og hefur ekki verið gefin út í íslenskri þýðingu.

## Söguþráður

Sagan hefst á því að stelsjúkur sjónhverfingamaður frá Evrópu, Fingers, er lokaður inni í fangelsi í Texas. Fingers er færður í fangaklefa með Daldónunum, en tekst að stela lyklum að fangaklefanum frá fangaverði og flýja ásamt Daldónunum. Nokkrum bankaránum síðar hefur Lukku Láki uppi á fimmenningunum og skilar Daldónunum í fangelsið, en fellst á að biðja ríkisstjóra Texas um að veita Fingers sakaruppgjöf. Ríkisstjórinn verður við því, en gerir Lukku Láka ábyrgan fyrir því að töframaðurinn haldi sig á mottunni. Þeir félagar lenda í klónum á herskáum Síuxa-indíánum, en ná að strjúka til nálægs bæjar. Þegar töframaðurinn hverfur ásamt miklum gullfarmi þarf Lukku Láki að hefja eftirför á nýjan leik. Hann hefur hendur í hári Fingers og fram fara réttarhöld yfir honum í bænum. Fingers nær hins vegar að koma sér í mjúkinn hjá eiginkonum dómarans og ríkisstjórans og réttarhöldunum lýkur með því að Lukku Láki er dæmdur í fimm daga fangelsi. Í kjölfarið ráðast indíánarnir á bæinn.

## Fróðleiksmolar

* Í sögunni um Fingers er Lukku Láki hættur að reykja og markar bókin þannig þáttaskil í seríunni. Morris hlaut viðurkenningu frá Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni árið 1988 fyrir framtakið. Líklegt er að viðskiptalegar ástæður hafi búið að baki ákvörðun Morris um að fjarlægja sígarettuna, en sama ár og bókin kom út hóf hann samstarf við bandaríska fyrirtækið Hanna-Barbera Productions um framleiðslu á teiknimyndum um Lukku Láka fyrir sjónvarp.
* Fingers er ein af þremur Lukku Láka bókum sem Morris teiknaði í samstarfi við hollenska höfundinn Lo Hartog van Banda (1916-2006). Hinar tvær eru Nitroglycérine og Chasse aux fantômes sem komu út árin 1987 og 1992. Í æviágripi Lo Hartog van Banda á hollensku vefsíðunni www.lambiek.net, sem er nokkurs konar alfræðirit um teiknimyndasöguhöfunda, kemur fram að Fingers sé almennt talin ein af bestu Lukku Láka bókunum sem komu út eftir lát René Goscinny. Sjálfum fannst Van Banda sér hafa tekist best upp með Fingers og taldi hinar tvær bækurnar síðri http://marsam.graphics/lucky-luke-apres-goscinny-3-10-fingers/
AmabAdamA

**AmabAdamA** eða **Amaba Dama** er íslensk reggí hljómsveit. Hún hefur gefið út eina hljómplötu, plötuna *Heyrðu mig nú* sem kom út árið 2014.

## Meðlimir
Hljómsveitina skipa:
* Gnúsi Yones
* Steinunn Jónsdóttir
* Salka Sól Eyfeld
* Ellert Björgvin Schram
* Hannes Arason
* Hjálmar Óli Hjálmarsson
* Björgvin Ragnar Hjálmarsson
* Ingólfur Arason
* Elías Bjartur Einarsson
* Páll Sólmundur Eydal

## Hljómplötur
* 2014: *Heyrðu mig nú*
### Lögin á hljómplötunni
# Heyrðu mig nú
# Eldorado
# Fljúgum hærra
# Gaia
# Hossa Hossa
# Babylonkirkja
# Óráð
# Berðu höfuðið hátt
# Hermenn
# Mannsháttur

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
* Facebook
Yosemite-þjóðgarðurinn

**Yosemite-þjóðgarðurinn** (enska: **Yosemite National Park**) er þjóðgarður í Kaliforníu. Hann er meðal elstu þjóðgarða í heimi, stofnaður árið 1890, og er rúmir 3000 km2 að stærð. Klettaveggurinn El Capitan er meðal frægustu kennileita þar og sjötti og sjöundi hæsti foss í heiminum eru þar.

Vaxtarsvæði risarauðviðar í Yosemite-dalnum í Kaliforníu var friðað árið 1864.

## Tilvísanir
Varnarmaður

**Varnarmaður** er leikmaður í íþróttum, til dæmis knattspyrnu eða handknattleik sem spilar aftarlega á vellinum og verst gegn sóknarmönnum í andstæðu liði.

## Sjá einnig
* Markmaður
Nick Cave

**Nicholas Edward "Nick" Cave** (fæddur 22. september 1957) er tónlistarmaður, lagahöfundur, rit- og handritahöfundur.

Cave er best þekktur fyrir hljómsveit sína *Nick Cave and the Bad Seeds* en áður var hann í hljómsveitinni *Birthday Party*. Árið 2006 stofnaði hann bílskúrsrokkbandið *Grinderman* með Warren Ellis og öðrum meðlimum Nick Cave and the Bad Seeds. 

Einnig hefur hann samið kvikmyndatónlist með Ellis fyrir myndirnar: *The Proposition* (2005, Cave átti þátt í handritinu líka), *The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford* (2007), *The Road* (2009) og *Lawless* (2012). Árið 2014 kom út sjálfsævisögulega myndin *20,000 Days on Earth* með Cave.

Cave hefur nokkrum sinnum spilað á Íslandi: 1986, 2002 , 2006, , 2013, 2019 og 2024. Einnig hefur hann unnið með leikhópnum Vesturport.

Cave ólst upp í Ástralíu en flutti síðar til Bretlands (Brighton) og til Los Angeles. Einnig bjó hann stuttlega í Brasilíu.

Cave missti tvo syni sína; Arthur árið 2015 og Jethro árið 2022.

## Breiðskífur
**The Boys Next Door**
*1979 : Door, Door
**The Birthday Party**
*1980 : The Birthday Party
*1981 : Prayers on Fire
*1982 : Junkyard
### Nick Cave and the Bad Seeds
*1984 : From Her to Eternity
*1985 : The Firstborn Is Dead
*1986 : Kicking Against the Pricks
*1986 : Your Funeral... My Trial
*1988 : Tender Prey
*1990 : The Good Son
*1992 : Henry's Dream
*1994 : Let Love In
*1996 : Murder Ballads
*1997 : The Boatman's Call
*2001 : No More Shall We Part
*2003 : Nocturama
*2004 : Abattoir Blues/The Lyre of Orpheus
*2008 : Dig, Lazarus, Dig!!!
*2013 : Push the Sky Away
*2016 : Skeleton Tree
*2019 : Ghosteen
*2024 : Wild God

**Grinderman**
*2007 : Grinderman
*2010 : Grinderman 2

## Tilvísanir
Muhammad Bassiri

**Muhammad Sidi Brahim Sidi Embarek Basir** (arabíska: سيدي سيدي إبراهيم مبارك محمد بصير) (fæddur 1942 eða 1944, hvarf 18. júní 1970) var leiðtogi í sjálfstæðishreyfingu Sahrawi-þjóðarinnar í Vestur-Sahara. Hann hvarf og var væntanlega tekinn af lífi af spænskum yfirvöldum vegna pólitískra skoðana sinna.

## Lífshlaup
Muhammad Bassiri fæddist í héraðinu Tan-Tan, sem í dag tilheyrir Marokkó en var um þær mundir hluti af Cabo Juby, landræmu milli Marokkó og Vestur-Sahara sem laut spænskri stjórn.

Árið 1957 fluttist hann til Marokkó, sem þá hafði nýverið öðlast sjálfstæði. Hann gekk í skóla í Marrakesh en hélt síðar til Kaíró í Egyptalandi til að nema íslömsk fræði og lærði síðar blaðamennsku í Damaskus í Sýrlandi. Hann sneri aftur til Marokkó árið 1966 þar sem hann stofnaði dagblaðið *Al-Shihab* (íslenska: *Kyndillinn*), sem hélt á lofti sjónarmiðum sjálfstæðissinna úr röðum Sahrawi-fólks.

Yfirvöld í Marokkó létu stöðva útgáfu blaðsins seint á árinu 1967 og fékk Bassiri þá leyfi spænskra yfirvalda til að flytjast til Vestur-Sahara, en honum hafði áður verið meinað um landvistarleyfi. Hann settist að í borginni Smara þar sem hann kenndi fræði kóranins.

Í Smara hófst Bassiri handa við að skipuleggja sjálfstæðishreyfingu sem þekkt varð undir heitinu Harakat Tahrir. Hreyfingin var í fyrstu leynileg en kallaði eftir lokum spænskra yfirstjórnar í Vestur-Sahara. Bassiri aðhylltist hugmyndafræði Gandhis um friðsamlega baráttu og vildi koma á umbótum með lýðræðislegum hætti, þrátt fyrir harðstjórn herforingjastjórnar Francos.

## Endalok
Þann 17. júní árið 1970 hóf Harakat Tahrir baráttu fyrir opnum tjöldum með friðsömum mótmælum gegn spænskum yfirráðum. Mótmælin fóru fram í Zemla-hverfinu í El Aaiún og eru í dag þekkt sem Zemla uppreisnin. Þau voru skipulögð sem andóf við skipulagðri göngu Franco-stjórnarinnar á sama tíma. Spenna milli mótmælenda og hermanna óx stig frá stigi og lauk með því að herinn handtók nokkra forystumenn og skaut á mannfjöldann.

Þegar hér var komið sögu hafði Bassiri yfirgefið mótmælin. Honum stóð til boða að flýja til Máritaníu en neitaði. Nóttina eftir var hann handsamaður af spænsku herlögreglunni og gaf vitnisburð fyrir herrétti þann 19. júní. Afdrif hans eru óviss eftir það, þótt almennt sé talið að hann hafi verið tekinn af lífi í fangelsi skömmu síðar. Spænsk stjórnvöld þrættu þó lengi fyrir það.

Með dauða sínum varð Bassiri fyrsti píslarvottur sjálfstæðishreyfingar Sahrawi og er álitinn faðir þjóðfrelsisbaráttunnar þar í landi.

## Heimildir
Sjakalinn

**Sjakalinn** (franska: *Chasseur de primes*) eftir Morris (Maurice de Bevere) og René Goscinny er 39. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1972, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Pilote á sama ári. Bókin kom út á íslensku í útgáfu Frosks útgáfu árið 2019.

## Söguþráður

Lukku Láki handsamar eftirlýstan ræningja sem hann færir skerfaranum í bænum Fjöðurlundi til varðveislu. Þetta vekur athygli mannaveiðarans Rebba Rykfrakka sem dvelur í bænum við illan orðstír, en bæjarbúar hafa ímugust á mannaveiðurum þótt skerfarinn þurfi stundum að reiða sig á þjónustu þeirra. Þegar verðmætur foli hverfur frá hestabúgarði í nágrenni bæjarins verður eigandinn, hinn moldríki Hrossmar Flóki, æfur af reiði. Hann grunar indíánann Káta Kálf, sem hvarf úr þjónustu hans á sama tíma og hesturinn, um þjófnaðinn og heitir 100.000 $ í verðlaun hverjum þeim sem hefur uppi á indíánanum. Verðlaunaféð er fordæmalaust og Rebbi Rykfrakki hugsar sér gott til glóðarinnar. Lukku Láki og skerfarinn eru þó ekki sannfærðir um sekt indíánans og einsetja sér að finna hann á undan mannaveiðaranum, enda er viðbúið að Hrossmar Flóki muni ella hengja Káta Kálf án dóms og laga.

## Fróðleiksmolar

* Mannaveiðarinn er óður Morris og Goscinny til spagettívestranna sem komu fram á sjónarsviðið á sjöunda áratug síðustu aldar. Þessar kvikmyndir voru gerðar af ítölskum kvikmyndaframleiðendum fyrir minna fé en tíðkaðist í Hollywood og voru margar teknar upp á Ítalíu og Spáni. Einna frægastar þessara mynda urðu myndir ítalska leikstjórans Sergio Leone sem skutu bandaríska leikaranum Lee Van Cleef (1925-1989) upp á stjörnuhimininn. Varð hann í kjölfarið ókrýndur konungur spagettívestranna. Rebbi Rykfrakki í sögunni um Mannaveiðarann er eftirmynd hans.
* Í bókinni gætir meira raunsæis en áður í lýsingu á aðstæðum frumbyggja Ameríku. Indíánarnir í sögunni eru fórnarlömb kynþáttafordóma og þurfa að hýrast á verndarsvæði og draga fram lífið með því að selja ferðamönnum minjagripi.
* Í sögunni setja indíánarnir upp sérkennilegar grímur sem bera svip skrímslis Frankenstein´s eða öllu heldur enska leikarans Boris Karloff (1887-1969) sem lék skrímslið í kvikmyndum á fjórða áratug síðustu aldar. Hann hét réttu nafni William Henry Pratt.
* Í bókinni kynnir Lukku Láki indíánann Káta Kálf sem sinn trygga félaga Tonto. Þetta er tilvísun til vestrahetjunnar The Lone Ranger sem birtist í sjónvarpsþáttum og kvikmyndum í Bandaríkjunum á fimmta og sjötta áratuginum.
Højbro Plads

**Højbro Plads** er torg í Kaupmannahöfn. Torgið dregur nafn sitt af  Højbro sem var ein  af þeim brúm þeim sem tengdu Slotsholmen við aðra hluta borgarinnar. Á Højbro Plads er stytta af Absalon erkibiskupi.

Højbro Plads torgið var gert eftir brunann í Kaupmannahöfn árið 1795 en eftir brunann voru ákveðið að byggja ekki upp aftur á milli Færgestræde og Højbrostræde heldur skyldi þar vera opið svæði sem tálmaði útbreiðslu elds. Um 1800 var grænmetis- og blómamarkaður á  Højbro Plads. H.C. Andersen skrifaði árið 1870 ævintýrið*[[Hvad hele Familien sagde]]* sem gerist þarna.
Styttan af Absalon erkibiskupi var sett upp árið 1902.

## Tenglar

* AOK
* Golden Days
MÍR (kvikmyndahús)

**Kvikmyndahúsið MÍR** eða **Menningartengsl Íslands og Ráðstjórnarríkjanna** er á vegum Bíó Reykjavíkur og er það núna staðsett á Hverfisgötu 105 í Reykjavík. Þar er sjálfstæðum kvikmyndum frá einstaklingum samansafnað og varpað á sýningatjald. Í húsi MÍR má meðal annars finna kvikmyndasali, sýningarsali og myndasafn.. 

## Tilvísanir
Bíó Reykjavík

**Bíó Reykjavík** er Íslenskt félag sem ekki er rekið í gróðaskyni. Það var stofnað í febrúar árið 2002 í þeim tilgangi að veita vettvang fyrir kvikmyndagerðarfólk undirheimanna til að skjávarpa kvikmyndum þeirra. 

Félagið er með starfsemi í húsi MÍR þar sem finna má meðal annars kvikmyndasali, sýningarsali og myndasafn..

## Tilvísanir
Gyðingar í Danmörku

**Gyðingar í Danmörku** eru gyðingar sem búsettir eru í Danmörku. Upphaf búsetu Gyðinga þar má rekja til þess að Kristján 4. danakonungur vildi auka velmegun en einn liður í því var að fá Gyðinga ættaða frá Portúgal til að setjast að í Danmörku. Hann bauð þeim skattafríðindi og gaf þeim leyfi til  að  klæða sig eftir eigin sið.
Arundinarieae

**Arundinariae** er undirætt af bambus í grasaætt. Þessir viðurkenndu bambusar eru á svæðum með tempruðu loftslagi í austur Norður-Ameríku, Afríku sunnan Sahara, Suður Asíu og austur Asíu, og eru fjarskyld viðarkenndum bambus frá hitabeltinu (Bambuseae) og jurtkenndum bambus frá hitabeltinu (Olyreae).

Innan bambusa, Arundinarieae eru settir í eigin yfirættflokk, Arundinarodeae, með einum undirættflokk, Arundinariineae, með 30 ættkvíslum:

**[[Acidosasa]]*
**[[Ampelocalamus]]*
**[[Arundinaria]]*
**[[Bashania]]*
**[[Bergbambos]]*
**[[Chimonobambusa]]*
**[[Chimonocalamus]]*
**[[Drepanostachyum]]*
**[[Fargesia]]*
**[[Ferrocalamus]]*
**[[Gaoligongshania]]*
**[[Gelidocalamus]]*
**[[Himalayacalamus]]*
**[[Indocalamus]]*
**[[Indosasa]]*
**[[Kuruna]]*
**[[Oldeania]]*
**[[Oligostachyum]]*
**[[Phyllostachys]]*
**[[Pleioblastus]]*
**[[Sarocalamus]]*
**[[Pseudosasa]]*
**[[Sasa (plant)|Sasa]]*
**[[Sasaella]]*
**[[Sasamorpha]]*
**[[Semiarundinaria]]*
**[[Shibataea]]*
**[[Sinobambusa]]*
**[[Thamnocalamus]]*
**[[Vietnamocalamus]]*
**[[Yushania]]*

## Tilvísanir
Stöð 2 Bíó

**Stöð 2 Bíó** var íslensk sjónvarpsstöð starfrækt af Sýn og send eingöngu út kvikmyndir. Stöð 2 Bíó hét áður Bíóstöðin og þar áður Bíórásin. Stöð 2 Bíó hætti 1. febrúar 2023.

## Heimildir
Thamnocalamus

***Thamnocalamus*** er ættkvísl hnaus-bambus í grasaætt. Tegundirnar finnast í Himalajafjöllum sem og Madagaskar og suður Afríku. 

*Thamnocalamus* er náskyld *[[Fargesia]].* Þessar tvær ættkvíslir eru stundum taldar sem ein af sumum grasafræðingum.

;Tegundir
# *[[Thamnocalamus chigar]]* (Stapleton) Stapleton - Nepal
# *[[Thamnocalamus spathiflorus]]* (Trin.) Munro - Tíbet, Bútan, Indland, Nepal
# *[[Thamnocalamus tessellatus]]* (Nees) Soderstr. & R.P.Ellis - Madagaskar, suður Afríka
# *[[Thamnocalamus unispiculatus]]* T.P.Yi & J.Y.Shi - Tíbet

;áður meðtaldir
see *[[Chimonobambusa]] [[Drepanostachyum]] [[Fargesia]] [[Himalayacalamus]] [[Neomicrocalamus]] [[Pleioblastus]] [[Pseudosasa]]* 
* *Thamnocalamus collaris - [[Himalayacalamus collaris]]* 
* *Thamnocalamus cuspidatus - [[Fargesia cuspidata]]*
* *Thamnocalamus denudatus - [[Fargesia denudata]]*
* *Thamnocalamus dracocephalus - [[Fargesia dracocephala]]*
* *Thamnocalamus falcatus - [[Drepanostachyum falcatum]]*
* *Thamnocalamus falconeri - [[Himalayacalamus falconeri]]* 
* *Thamnocalamus hindsii - [[Pseudosasa hindsii]]* 
* *Thamnocalamus hindsii var. gramineus - [[Pleioblastus gramineus]]*
* *Thamnocalamus murielae - [[Fargesia murielae]]* 
* *Thamnocalamus nitidus - [[Fargesia nitida]]* 
* *Thamnocalamus nitidus subsp. ciliatus - [[Fargesia qinlingensis]]*
* *Thamnocalamus prainii - [[Neomicrocalamus prainii]]* 
* *Thamnocalamus quadrangularis - [[Chimonobambusa quadrangularis]]*
* *Thamnocalamus ringala - [[Drepanostachyum falcatum]]*
* *Thamnocalamus robustus - [[Fargesia robusta]]*
* *Thamnocalamus sparsiflorus - [[Fargesia murielae]]* 
* *Thamnocalamus spathaceus - [[Fargesia spathacea]]*
* *Thamnocalamus vaginatus - [[Pleioblastus argenteostriatus]]*

## Tilvísanir
Hringbraut (sjónvarpsstöð)

**Hringbraut** er einkarekið íslenskt fjölmiðlafyrirtæki sem rak sjónvarpsstöð og vefsíðuna hringbraut.is. Hún varð að vefrás í maí 2023.

## Um fjölmiðilinn
Sjónvarpsstöðin Hringbraut og vefsíða stöðvarinnar fór í loftið í febrúarmánuði 2015 og hætti starfsemi 31. mars 2023 vegna rekstrarörðugleika, en hélt áfram sem netmiðill. 

Í umsókn Hringbrautar um starfsleyfi fjölmiðlanefndar, sagði m.a. „að fjölmiðillinn eigi að vera lifandi vettvangur fyrir reynslumikla fjölmiðlamenn og áhrifafólk í þjóðfélaginu sem jöfnum höndum annist þáttastjórn, pistla- og fréttaskrif.” 

## Saga
Við stofnun Hringbrautar í febrúarmánuði 2015 sagði Sigmundur Ernir Rúnarsson ritstjóri telja að pláss sé fyrir Hringbraut á sjónvarpsmarkaðnum enda séu þau öðruvísi en það sem fyrir er. „Við teljum vera pláss fyrir víðsýna og upplýsandi talsmálsstöð, studda af fjölþættum vef, sem er opin fyrir öllum möguleikum Íslands, heimilum og fyrirtækjum til framdráttar, með reynslumiklu fagfólki við stjórnvölinn.

Þegar Hringbraut fór í loftið í febrúar 2015 var greint frá frá stofnun hins nýja miðils, stefnu og tilgangi í fréttatilkynningu:„Hringbraut er nýr, fjölbreyttur og ókeypis sjónvarps- og vefmiðill sem leggur áherslu á kraftmikla og upplýsandi umræðu um þjóðmál, menningu, heimili, heilsu og lífsstíl. Miðlinum er ekki síst ætlað að vera hringiða uppbyggilegra skoðanaskipta um þjóðfélagsumbætur fyrir heimili og fyrirtæki, þar sem umburðarlyndi og víðsýni eiga að vera leiðarstef í öllum skrifum og þáttagerð, ásamt hlutlægni og mannvirðingu."

Hringbraut var ókeypis sjónvarps- og vefmiðill sem sendi út íslenska dagskrárgerð í fjöldamörgum þáttum í viku hverri viku. 

## Ritstjórn
Á vef vef fjölmiðlanefndar voru jafnframt birtar reglur Hringbrautar um ritstjórnarlegt sjálfstæði: Þar segir að ritstjórnin sé sjálfstæð og óháð eigendum stöðvarinnar. Ritstjóri sem jafnframt er dagskrárstjóri, er ekki eigandi sjónvarpsstöðvarinnar. Hann ræður einn efnisvali miðilsins og ber ábyrgð á því.
## Samstarf við aðra miðla
Við stofnun Hringbrautar lýsti Sigmundur Ernir dagskrárstjóri því í viðtali við Morgunblaðið að stöðin verði „ekki í samkeppni við eina stöð fremur en aðra og raunar viljum við öðru fremur vinna með öðrum fjölmiðlum til að styrkja fjölmiðlun og lýðræði í landinu.“

Í ársbyrjun 2019 var Hringbraut í samstarfi við nokkra fjölmiðla varðandi gerð og birtingu efnis. Má þar nefna vefmiðilinn **Kjarnann** (Kjarninn miðlar ehf.) og fréttamiðilinn **Víkurfréttir** í Reykjanesbæ (Víkurfréttir ehf.)

## Ítarefni
Listi fjölmiðlanefndar  yfir *skráða fjölmiðla* Íslandi, en samkvæmt fjölmiðlalögum eru allir þeir fjölmiðlar sem ekki eru leyfisskyldir, skráningarskyldir: 

Listi fjölmiðlanefndar  yfir *leyfisskylda* fjölmiðla á Íslandi. 

## Tenglar
* Heimasíða Hringbrautar

## Heimildir
Université Paris-Saclay

**Université Paris-Saclay** eða **Paris-Saclay University**, þekktur sem **UPS**, er opinber háskóli í París í Île-de-France í Frakkland. UPS leggur mikla áherslu á raunvísinda-og verkfræðigreinar. Síðan í október 2023 hefur háskólinn verið samstarfsaðili IPSA fyrir tvöfaldar gráður í geimferðum.

## Tenglar

* Heimasíða skólans
Grandi

**Grandi** er svæði í vestanverðri Reykjavík sem tilheyrir vesturbæjarhverfi borgarinnar eða nánar tiltekið Örfirisey. Eftir efnahagshrunið árið 2008 varð þar allmikil uppbygging. Veitingastaðir, ísbúðir og matarverslanir voru stofnaðar. Sjóminjasafn Reykjavíkur var einnig reist á Grandagarði.
Université Fédérale Toulouse Midi-Pyrénées

**Université Fédérale Toulouse Midi-Pyrénées**, þekktur sem **UFTMP**, er opinber háskóli í Toulouse í Midi-Pyrénées í Frakkland. UTFMP leggur mikla áherslu á raunvísinda- og verkfræðigreinar.

## Tenglar

* Heimasíða skólans
Stórfurstinn

**Stórfurstinn** (franska: *Le Grand Duc*) eftir Morris (Maurice de Bevere) og René Goscinny er 40. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1973, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Pilote sama ár.

## Söguþráður

Hans hátign Leoníd stórfursti, sérlegur erindreki Rússakeisara, kemur í heimsókn til Bandaríkjanna ásamt hjálparhellu sinni, Boulenkov ofursta. Lukku Láki er boðaður á fund innanríkisráðherra í Washington þar sem honum er falið það verkefni að fylgja furstanum í skoðunarferð um Villta Vestrið, enda ríður á að ferðalagið heppnist vel þar sem í húfi er mikilvægur viðskiptasamningur við Rússa. Furstinn vill hefja ferðina á heimsókn til hins róstusama bæjar Abilene í Kansas. Ferðin hefst, en hvorki Lukku Láki né furstinn vita að rússneskur stjórnleysingi veitir þeim eftirför í því skyni að ráða furstann af dögum. Á kránni í Abilene heillar Leoníd fursti söngkonuna Lauru Legs upp úr skónum með herramannslegri framkomu og hún varar Lukku Láka í kjölfarið við áformum kráareigandans Jackson´s um að ræna furstanum. Ránstilraunin fer út um þúfur og félagarnir koma til bæjarins Bellow Springs. Í nágrenni bæjarins stendur yfir leit að hættulegum stigamanni, Texas Ripper, og stórfurstinn ákveður að taka þátt í leitinni.

## Fróðleiksmolar

* Sagan um stórfurstann er innblásin af heimsókn Aleksej Aleksandrovítsj fursta (1850-1908) til Bandaríkjanna árið 1871. Alexei fursti, sem var fjórði sonur Alexanders II Rússakeisara, ferðaðist víðs vegar um Bandaríkin með lest og hitti m.a. Ulysses S. Grant bandaríkjaforseta og ýmsar sögufrægar persónur Villta Vestursins eins og William Frederic Cody (Buffalo Bill) og George Armstrong Custer hershöfðingja. Alexei fursta og Custer varð raunar vel til vina og fóru þeir m.a. saman á vísundaveiðar í Nebraska.
* Heimildir eru fyrir því að á ferðalagi sínu hafi Alexei fursti kynnst ensku leikkonunni Lydiu Thompson á sýningu í St. Louis og hrifist af söng hennar. Leikkonan er því mögulega fyrirmynd Lauru Legs í bókinni.
* Í sögunni fá Lukku Láki og Leoníd stórfursti aldrei vitneskju um tilraunir rússneska stjórnleysingjans til að koma þeim fyrir kattarnef. Í lok sögunnar bendir allt til þess að ódæðismanninum muni takast ætlunarverk sitt, en hann hættir við þegar hann heyrir að von sé á Rússakeisara til Bandaríkjanna. Alexander II Rússakeisari kom aldrei til Bandaríkjanna, en hann var myrtur af stjórnleysingjum í St. Pétursborg árið 1881.
* Snemma í sögunni kemur í ljós að Leoníd fursti er mikill aðdáandi bandaríska rithöfundarins James Fenimore Cooper höfundar skáldsögunnar um Síðasta Móhíkanann.
* Sagan minnir nokkuð á þjóðsöguna um hinn rússneska Grígoríj Potemkín.
* Leoníd stórfursti er skopstæling á bresk/bandaríska kvikmyndaleikaranum Sidney Greenstreet (1879-1954). Í íslensku útgáfu bókarinnar Allt um Lukku Láka er hins vegar talið að fyrirmynd furstans sé leikarinn og leikstjórinn Orson Welles (1915-1985).
* Stórfurstinn var ein af eftirlætisbókum Morris.

## Íslensk útgáfa
Stórfurstinn var gefinn út af Froski útgáfu árið 2018.
Viðreisn

**Viðreisn** er íslenskur stjórnmálaflokkur sem bauð sig fram í fyrsta skipti í alþingiskosningum 2016. Fyrsti stefnumótunarfundur samtakanna var haldinn 11. júní 2014 en formlegur stofnfundur fór fram í Hörpu þann 24. maí 2016. Benedikt Jóhannesson, útgefandi, er einn af upphafsmönnum samtakanna og er fyrrum formaður flokksins. Hann var lengi vel trúnaðarmaður innan Sjálfstæðisflokksins en skráði sig úr honum til að vinna að stofnun Viðreisnar í kjölfar tillögu ríkisstjórnarinnar um afturköllun aðildarumsóknar að Evrópusambandinu og mótmælunum sem fylgdu henni. Samkvæmt Benedikt má finna innan Viðreisnar fólk sem hefur verið virkt í Sjálfstæðisflokki og Samfylkingunni, auk annarra sem annað hvort tilheyrðu öðrum flokkum eða engum. Núverandi formaður er Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir.

Uppreisn - ungliðahreyfing Viðreisnar var stofnuð í maí árið 2016. Hugmyndin var að ungliðar mönnuðu framboðslista Viðreisnar til jafns við þá eldri. 

Samkvæmt stefnuviðmiðum Viðreisnar eru samtökin „nútímalegur, frjálslyndur flokkur sem hefur það að markmiði að berjast fyrir réttlátu samfélagi, stöðugu efnahagslífi og fjölbreyttum tækifærum. Áhersla er lögð á markaðslausnir, vestræna samvinnu, frelsi, jafnrétti og jafnan atkvæðisrétt fyrir alla“. 

## Formenn

### Varaformenn

## Kjörfylgi í alþingiskosningum

## Borgarstjórnarkosningar
Í sveitarstjórnarkosningunum 2018 í Reykjavík fékk Viðreisn tvo borgarfulltrúa: Þórdís Lóa Þórhallsdóttir og Pawel Bartoszek. Flokkurinn myndaði meirihluta með Samfylkingu, Vinstri grænum og Pírötum. Í sveitarstjórnarkosningunum 2022 náði Pawel Bartoszek ekki kjöri en Þórdís Lóa myndaði meirihluta ásamt Samfylkingu, Pírötum og Framsóknarflokki.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Heimasíða Viðreisnar
* Viðreisn á Facebook