open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Steven Wilson

**Steven John Wilson** (f. 3. nóvember í London 1967) er enskur rokktónlistarmaður. Hann er hvað þekktastur fyrir hljómsveit sína Porcupine Tree en hefur tekið þátt í ýmsum hljómsveitum og verkefnum (No-Man, Blackfield). Hann hefur unnið sem upptökustjóri fyrir hljómsveitir eins og Opeth og endurhljóðblandað plötur frá m.a. King Crimson, Jethro Tull, , Tears for Fears, Gentle Giant og Yes. Á sólóferli sínum hefur hann búið til framúrstefnutónlist og framsækið rokk en á síðari árum hefur hann farið meira í aðgengilegri átt að poppi. 

Wilson fékk verðlaun fyrir bestu plötu ársins á Progressive Music Awards verðlaunaafhendingunni árið 2015 fyrir plötuna *Hand. Cannot. Erase*. 

Með plötunni *The Overview* (2025) hélt hann hins vegar aftur í löng framsækin tónverk í þemaplötu um geiminn.  Platan fór upp í 1. sæti í rokk og metal-plötulistanum í Bretlandi  og á topp plötulistans í Þýskalandi. 

Wilson er þekktur fyrir að koma fram á sviði berfættur en honum þykir þægilegra að geta skipt um gítareffekta með tánum.

## Sólóplötur
* Insurgentes (2008)
* Grace for Drowning (2011)
* The Raven That Refused to Sing (And Other Stories) (2013)
* Hand. Cannot. Erase. (2015)
* 4 1/2 (2016)
* To the Bone (2017)
* The Future Bites (2021)
* The Harmony Codex (2023)
* The Overview (2025)

### Aðrar skífur
* Cover Version (2014) - Ábreiður og frumsamin lög
* Transience (2016) - Safnplata

## Tenglar
* [Steven Wilson á [Allmusic] ]

## Tilvísanir
Robin Pront

**Robin Pront** (1986) er flæmskur kvikmyndagerðarmaður og leikstjóri.

## Feril
Pront gerði árið 2008 sína fyrstu stuttmynd *Plan B* með Manou Kersting og Jeroen Perceval í aðalhlutverkum. Árið 2010 leikstýrði hann annari stuttmynd *Injury Time* með Matthias Schoenaerts og Jeroen Perceval í aðalhlutverkum. Árið 2012 varð Pront þekktur í heimalandinu þegar hann tók þátt í sjónvarpsþáttunum *[[De Slimste Mens ter Wereld]]*- gamansömum spurningaþætti. Árið 2015 bjó hann til sína fyrstu mynd í fullri lengd, *D'Ardennen*. Kevin Janssens og Jeroen Perceval fara með aðalhlutverk ásamt Veerle Baetens og Jan Bijvoet.

## Talning
### Stuttar
* *[[Plan B (2008)|Plan B]]* (2008)
* *[[Injury Time]]* (2010)

### Í fullri lengd
* *[[D'Ardennen]]* (2015)
Enniberg

**Enniberg** er nyrsti punktur Færeyja og er staðsett á eyjunni Viðoy. Það er einnig næsthæsta standberg Evrópu og er 754 metra lóðrétt fall af því (Hornelen í Noregi er hærra). Nátengt Ennibergi er Villingadalsfjall sem er þriðja hæsta fjall Færeyja eða 844 metrar.
EDHEC Business School

**EDHEC Business School** er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í París, London, Lille, Nice og Singapúr. Hann er stofnaður 1906. EDHEC var í 25. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2015 samkvæmt The Finanical Times. Árið 20105, var meistaranám hans í stjórnun (Master in Management program) í 18. sæti á heimsvísu skv. The Financial Times. Hann er einnig í 84. sæti á heimsvísu fyrir MBA nám hans á Framkvæmdasviði. EDHEC býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og  ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 30 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Delphine Arnault (Deputy CEO Louis Vuitton) og Jean-Jacques Goldman (Söngvari).

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
* Opinber vefsíða
Kambódíska

**Kambodíska** (ភាសាខ្មែរ) er mon-khmer mál innan ástróasísku málaættarinnar, talað af um 8 milljónum einkum í Kambodíu þar sem það er opinbert mál enn eilítið ennfremur í Víetnam og Taílandi. Málið er ritað með stafrófi af indverskum uppruna. Elstu textar frá sjötta hundrað talinu.
La Corde au cou

**La Corde au cou** (íslenska: *Með snöru um hálsinn*) eftir franska teiknarann Achde (Hervé Darmenton) og höfundinn Laurent Gerra er 74. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 2006 og hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.

## Söguþráður

Fangelsin í Villta Vestrinu eru orðin yfirfull og ríkisstjórnin, sem þarf að taka á vandanum, ákveður að Daldónarnir skuli hengdir innan tveggja vikna í stað þess að afplána 387 ára fangelsisdóm sinn. Daldónarnir fyllast skelfingu, en komast að því að samkvæmt gömlum lagabókstaf er eini möguleiki þeirra til að sleppa við hengingu að ganga í hjónaband áður en aftakan fer fram. Þeir skrifa móður sinni bréf í flýti, en henni verður ekkert ágengt í því að finna sonum sínum fjórum konuefni. Öll nótt virðist úti fyrir Daldónana, en á síðustu stundu fær Mamma Dagga höfðingja Flathöfða-indíána, Glaðlynda Örn, til að fallast á að gefa fjórar dætur sínar í hjónaband með bræðrunum gegn því að þeir hjálpi indíánunum að ræna banka. Daldónarnir þykjast hólpnir og Lukku Láki fylgir þeim á verndarsvæði indíánanna. Hjónabandssælan varir þó ekki lengi þegar í ljós kemur að þrjár af fjórum dætrum Glaðlynda Arnar reynast hin mestu sköss.

## Fróðleiksmolar

* Hið franska heiti bókarinnar felur í sér orðaleik sem vísar bæði til hengingarólarinnar og fjötra hjónabandsins.
* Sagan birtist upphaflega í eilítið breyttri útgáfu í TV Magazine, sjónvarpsdagskrá sem fylgdi dagblöðum í Frakklandi. Þar mátti sjá Lukku Láka vefja síðustu sígarettuna fyrir Jobba Daltón á gálganum. Þegar sagan kom út í bókarformi var þessum hluta skipt út fyrir senu þar sem prestur reynir að hughreista Ibba Daltón.
* Í umsögn um bókina á forbiddenplanet.co.uk fengu höfundarnir skömm í hattinn fyrir að bregða upp klisjukenndri mynd af eiginkonum Daldónanna og indíánum almennt.
* Brúðkaupsveisla Daldónanna í indíánaþorpinu er augljóslega skírskotun til bókanna um Ástrík gallvaska.
* Vagneklarnir tveir í bókinni eru tvífarar bandarísku kvikmyndaleikaranna John Wayne og Kirk Douglas. Þá bregður leikkonunni Elizabeth Taylor einnig fyrir.
Hallbera Snorradóttir

**Hallbera Snorradóttir** var dóttir Snorra Sturlusonar og var ung gift Árna óreiðu Magnússyni í Brautarholti. Hjónaband þeirra reyndist mjög óhamingjusamt og þau skildu eftir aðeins þriggja ára sambúð. Þegar Hallbera fer að nálgast þrítugsaldurinn biður Kolbeinn ungi Arnórsson, höfðingi Skagfirðinga, um hönd hennar, en þá var hann aðeins um tvítugt. Ári eftir brúðkaupið fer Hallbera með manni sínum á Þingvelli og er orðin mjög heilsulaus. Hún var þar í búð hjá föður sínum og fór síðan með honum í Reykholt, því Kolbeinn hafði ekki af henni nokkur afskipti. Þau skildu síðan og eftir það bjó Hallbera hjá móður sinni á Borg, en lifði aðeins í tvö ár eftir að þangað kom.
Villingadalsfjall

**Villingadalsfjall** er hæsta fjall í Norðeyjum í Færeyjum og þriðja hæsta fjall Færeyja. Það er staðsett á Viðoy og er 841 metrar yfir sjávarmáli. Norðurendi fjallsins kallast Enniberg en það er annað hæsta standberg í Evrópu.
Standberg

**Standberg** er lóðréttur eða nær-lóðréttur klettaveggur, oftast við sjó. Það myndast yfirleitt þannig að hafaldan grefur undan berginu.

Á Íslandi eru standberg víða við strendur landsins en einnig má sjá forn standberg frá ísaldarlokum, frá þeim tíma þegar sjór stóð tímabundið talsvert hærra en nú, einkum með suðurströndinni og á Snæfellsnesi. Dæmi um standberg eru Hornbjarg (Kálfatindur) og  Látrabjarg.

Enniberg í Færeyjum er eitt hæsta standbergið í Evrópu og rís yfir 750 metra upp úr Norðursjó. Hæsta lóðrétta standbergið er í Þórsfjalli  á Baffineyju í Kanada eða 1370 metrar.

## Tilvísanir
Auðarskóli

**Auðarskóli** er samrekinn grunn- leik- og tónlistarskóli í Dalabyggð og var stofnaður 1. ágúst 2009. Skólinn er staðsettur við Miðbraut í Búðardal. Í Auðarskóla eru tæplega 100 nemendur í leik- og grunnkóla (2024).  

Grunnskólinn er þrískiptur; yngsta stig, miðstig og unglingastig. Nemendum er gjarnan kennt í árgangsblönduðum hópum og kennarar vinna saman í teymum. 

Leikskólanum er skipt í tvær deildir, yngri- og eldrideild. 

Tónlistarskólinn er rekinn á skólatíma í grunnskólanum og kennt er í einstaklings- og hópatímum. 

## Tenglar
*Heimasíða Auðarskóla
Mordviníska

**Mordviníska** er þriðja stærsta mál hinnar úrölsku málaættar, eftir vitaskuld ungversku og finnsku, talað af um einni milljón manna í Mordviníu í Rússlandi þar sem það hefur opinbera stöðu. Rituð með kirilísku letri. Helstu mállýskur eru 2, moksja og ersía. Tilheyrir finnó-úgrísku grein úralskra mála.

## Tilvísun
Fort McMurray

**Fort McMurray** er borg í sveitarfélaginu Wood Buffalo í norð-austur Alberta fylki í Kanada. Borgin liggur á mótum við Athabascafljótsins og Clearwaterfljótsins og er 435 kílómetra norðaustur af höfuðstaðnum Edmonton. Þar búa rúm 60.000 manns. Athabasca-olíusandarnir umkringja borgina sem hefur verið miðpunktur í olíuiðnaði í fylkinu. 

Uppruna borgarinnar má rekja til Hudsonflóafélagsins sem stofnaði stöð þar fyrir verslun á dýraskinnum árið 1870. Á 4. áratug 20. aldar var farið að vinna olíu úr sandinum á svæðinu. Á 8. áratugnum stórjókst olíuframleiðslan og jafnframt íbúafjöldinn.   

Borgin er umkringd barrskógi: Hvítgreni, nöturösp, balsamösp og næfurbjörk eru helstu tré á svæðinu. En einnig má finna mýralerki og svartgreni í mýrlendi. 

## Saga
### Skógareldar árið 2016
Miklir skógareldar brustu út í grennd við borgina í maí 2016. Um 10% húsa borgarinnar eyðilögðust og íbúar frá borginni og nærliggjandi svæðum flúðu aðallega til Edmonton og Calgary. 

Í byrjun júní hófu íbúar bæjarins að snúa aftur, tæpum mánuði eftir að þeir neyddust til að flýja eldana.  Talið er að eldarnir hafi verið af manna völdum. 

## Heimild

## Tilvísanir
José Manuel Rodrigues

**José M. Rodrigues** er portúgalskur-hollenska ljósmyndari og listamaður (fæddur á 4 Maí 1951 í Lissabon, heitir José Manuel dos Santos Rodrigues). Hann býr og starfar síðan 1993 í Évora, Portúgal, eftir meira en tuttugu ár í Hollandi. 

## Vinna

* Listar yfir sýningar (Grein í ensku Wikipediu)
* Listar yfir rit (Grein í ensku Wikipediu)
* Viðtöl (Grein í ensku Wikipediu)
* Heimildaskrá (Grein í ensku Wikipediu)
* Listi yfir tengla til verka listamannsins (Grein í ensku Wikipediu)

## Titla
* 1982: Vrije Creatieve Opdracht Prijs (Free Creative Contract verð) sem veitt er af Amsterdams Fonds voor de Kunst (Amsterdam Fund for the Arts)
* 1999: Pessoa Prize (Grein í ensku Wikipediu) (Pessoa Verðlaunin) sem veitt er af blaðið *Expresso* (Portugal) og Unisys, ásamt skáldinu Manuel Alegre (Grein í ensku Wikipediu)

## Tilvísanir
Mon-khmer mál

**Mon-khmer mál** mynda stærstu og mikilvægastu grein ástró-asísku málaættarinnar.

Sumir málfræðingar telja víetnömsku til þessa málahóps en aðrir telja hana til taí-ættarinnar. Enn aðrir telja víetnömsku skyldleikalaust mál. Þar sem ekki er hægt að sanna skildleika víetnömsku við önnur mál hefur seinasta tillagan heldur orðið ofan á.

Nikobaríska er ennfremur stundum talin til þessa hóps en eins og með víetnömsku er sú greining vafa undirorpin.

Mál sem óumræðilega tilheyra þessum málaflokki eru því mon, khmer (eða kambódíska), kasí, palaúng, ríang og wa.
Mon

**Mon** (einnig nefnt talæjing) er tungumál sem flokkað er til mon-khmer greinar ástró-asísku málaættarinnar, talað af um 700 þúsund manns í Mjanmar og Tælandi. Ritað með burmísku letri. Elstu ritheimildir frá 6. öld e.Kr.
Xhosa

Bantúmál af ngúní-undirflokkinum talað af um 5 milljónum manna í suðausturhluta Suður-Afríku.

Xhosa er það líkt súlú að málin eru að miklu leyti gagnkvæmt skiljanleg. Bæði málin einkennast af gómsmellihljóðum vegna áhrífa frá khoisan-málum.
Mackenziefljót

**Mackenziefljót** er stærsta og lengsta fljót Kanada. Það rennur yfir 1700 kílómetra um afskekkt svæði barrskóga og túndru í Norðvesturhéruðunum. Upptök þess eru í Stóra-Þrælavatni og það rennur til sjávar í Beauforthafi. Vatnasviðið nær yfir 1.800.000 ferkílómetra eða um 20% af Kanada. Mackenziefljót er notað sem samgönguæð á sumrin.

Fljótið er nefnt eftir skoska landkönnuðinum Alexander Mackenzie sem ferðaðist um fljótið árið 1789 í þeirri von að finna leið til Kyrrahafs.

## Heimild
Sadiq Khan

**Sir Sadiq Aman Khan** (f. 8. október 1970 í Tooting, London) er núverandi borgarstjóri í London. Hann var kjörinn í maí 2016 með 57% atkvæða  og tók við af Boris Johnson. Khan er meðlimur Verkamannaflokksins og er lýst sem sósíaldemókrata.

Khan er af pakistönstum ættum og unnu foreldrar hans verkamannastörf; faðir hans sem strætisvagnabílstjóri og móðir hans sem saumakona. Hann lærði lögfræði og sérhæfði sig í mannréttindum. Khan hefur gegnt þingmennsku í Bretlandi og var meðal annars samgönguráðherra í stjórn Gordon Brown árið 2008. 

Hann er fyrsti músliminn til að gegna borgarstjórastöðu í evrópskri höfuðborg. Við kjör sitt lofaði hann að vera borgarstjóri allra Lundúnabúa og beita sér gegn ójöfnuði. 
Khan hefur kosið með hjónaböndum samkynhneigðra og sótti minningarathöfn um helförina í byrjun borgarstjórnartíðar sinnar. 

Khan var kjörinn til þriðja kjörtímabils síns í borgarstjóraembætti í sveitarstjórnarkosningum árið 2024.

## Tilvísanir
Jarlhettur

**Jarlhettur** eru röð tæplega 20 móbergstinda við Eystri-Hagafellsjökul í Langjökli. Þær flokkast sem móbergshryggur og urðu til við sprungugos undir jökli. Lengd þeirra er um 14 kílómetrar. Innsta-Jarlhetta er hæst þeirra eða 1050 metrar en Stóra-Jarlhetta (einnig þekkt sem Tröllhetta), 943 metrar, er mest áberandi úr byggð. 

Atriði úr Oblivion með Tom Cruise var tekið upp á Jarlhettum. Tökulið myndarinnar kallaði tindinn *Earl's Peak*.

## Tilvísanir


## Heimild
*Ari Trausti Guðmundsson, Pétur Þorleifsson: Íslensk fjöll. *Gönguleiðir á 151 tind*. Reykjavík (Mál og Menning) 2004.
Englareynir

**Englareynir** (*Sorbus anglica*), , er runni eða tré af rósaætt. Það finnst sjaldan í Írlandi og Bretlandi, en heildarfjöldi breskra trjáa er talinn vera 600 einstaklingar. Hann er talinn vera kominn af alpareyni (Sorbus mougeotii).

## Lýsing
Hann verður meðalstór runni eða lítið tré, með heilum, tenntum blöðum, gljáandi grænum að ofan og gráloðin að neðan. Líkist yfirleitt mjög alpareyni.

## Tilvísanir
Öræfareynir

**Öræfareynir** (*sorbus kiukiangensis*) er reynitegund ættuð frá Yunnan í Kína þar sem hann vex í 3000 til 3600 m. hæð yfir sjávarmáli. Þar er hann í skógum í fjallshlíðum og við árbakka.

## Heimildir

## Tilvísanir
Súndíska

**Súndíska** er ástrónesískt mál talað af um 39 milljón manns á vesturhluta Jövu. Um 15% íbúa Indónesíu tala það. Það er ritað bæði með javísku og latnesku letri.
Bramapútra

**Bramapútra** er eitt af stórfljótum Asíu. Bramapútra rennur gegnum þrjú ríki, Kína, Indland og Bangladess. Bramapútra er 29. lengsta fljót veraldar og það 10. vatnsmesta.

Fljótið flæðir reglulega yfir bakka sína í úrhelli og veldur oft eignatjóni  og útbreiðslu farsótta. 

## Tilvísanir
Hans frá Íslandi

***Hans frá Íslandi*** er fyrsta skáldsaga rithöfundarins Victor Hugo. Bókin kom út á frönsku árið 1823. Victor Hugo fékk hugmynd af þeirri sögu þegar hann 18 ára gamall lá veikur af hitasótt í nokkrar vikur. Sögusviðið er Þrándheimur skömmu eftir 1700 eða í þeirri viku sem frægasti fangi Dana var náðaður. Það var von Griffenfeldt greifi, öðru nafni Peter Schumacher og var hann í haldi í Munkhólma við Þrándheim en hann hafði verið dæmdur til dauða fyrir landráð en konungur breytt því í lífstíðarfangelsi. Griffenfeldt hafði meðal annars komið  við sögu við veitingu biskupsembættis á Hólum þegar Jón Vigfússon (Bauka-Jón) varð biskup.  Hugo býr til sögupersónu, íslenskan útilegumann Hans að nafni  og heitir bókin eftir honum „Han d'Islande". Þessi villimaður er eins konar forstúdía fyrir villimanninn Jean Valjean í Vesalingunum og líkist líka Skugga-Sveini. Eins og Skugga-Sveinn hafði þrælinn Ketil skræk var þræll Hans frá Íslandi dr.  Benignus Spiagudrius, líkhússtjóri í Þrándheimi.

## Heimildir
* Kolbeinn Þorleifsson,Viktor Hugó og Hans frá Íslandi, Lesbók Morgunblaðsins 06.02.1988, Blaðsíða 6
* Hans frá Íslandi (hljóðbók á frönsku)
Karlsá

**Karlsá** er bær í Dalvíkurbyggð. Hann er við Ólafsfjarðarveg um 2 km utan við Dalvík. Strandlengjan neðan við bæinn nefnist Upsaströnd og teygir sig frá Brimnesá við Dalvík og út í Ólafsfjarðarmúla. Karlsá fellur til sjávar niður með túninu rétt sunnan bæjarins. Hún kemur úr Karlsárdal. Við ósinn er sæmileg lending og þar var naust frá fornu fari, Karlsárnaust. Karlsárfjall rís upp af bænum tæplega 1000 m hátt.

Bæjarins er getið strax í Landnámu. Þar bjó Karl rauði sonur Þorsteins Svörfuðar og þar var hann heygður í skipi sínu segir Svarfdæla saga. Duggu-Eyvindur Jónsson ólst upp á Karlsá. Hann varð frægur fyrir skipasmíðar sínar. Aðstaða hans var í Karlsárnausti. Þar smíðaði hann duggu sína og mörg smærri skip og báta. Minnismerki um Duggu-Eyvind, sem sýnir dugguna undir fullum seglum, er við þjóðveginn sunnan Karlsár. Þar neðan við er áletrun: *"Hér við naustin á Karlsá var mikil skipa- og bátasmíðastöð á 18. öld. Stærst og frægast var haffært skip með hollensku lagi. Yfirsmiður og eigandi var Eyvindur Jónsson duggusmiður f. 1679,d. 1746. Duggan fórst við land 1717."* Aftan á varðanum er þessi vísa:

: Meðan íslenskt flýtur far
: og fornar sagnir geymast
: afrek Duggu-Eyvindar
: aldrei munu gleymast.

Lengst af var stundaður hefðbundinn búskapur og sjósókn á Karlsá. Nú er þar ferðamannaþjónusta. Eigandi jarðarinnar er ferðaþjónustufyrirtækið Bergmenn, sem sérhæfir sig í fjallaklifri, fjallaskíðamennsku og þyrluskíðamennsku (sjá Klængshól).

## Heimild
* 
*
Paul Bocuse

**Paul Bocuse** (11. febrúar 1926 – 20. janúar 2018) var franskur matreiðslumaður sem er þekktur fyrir hágæða franska matargerð og lúxusveitingastaðinn L'Auberge du Pont de Collonges nærri Lyon. Staðurinn er með þrjár Michelin-stjörnur. Hann lærði hjá Eugénie Brazier og er einn af þeim frönsku matreiðslumönnum sem kenndir eru við *[[nouvelle cuisine]]* eða „nýju frönsku matargerðina“. 

Alþjóðlega matreiðslukeppnin Bocuse d'Or sem haldin er í Lyon á tveggja ára fresti er kennd við hann. Hann átti sjálfur þátt í stofnun keppninnar árið 1987.

## Heimildir
Balíska

Ástrónesískt tungumál talað á Balí í Indónesíu af um þrem milljónum manna. 

Ritað með bæði balísku og latnesku stafrófi.
Bocuse d'Or

**Bocuse d'Or** (eða ***Concours mondial de la cuisine***) er alþjóðleg keppni í matreiðslu sem fer fram á tveggja ára fresti með undankeppni árið áður sem haldin er á mismunandi stöðum í heiminum. Keppnin sjálf tekur tvo daga og er haldin í janúar í Lyon í Frakklandi. Bocuse d'Or er ein af þekktustu og virtustu matreiðslukeppnum heims og er stundum lýst sem jafngildi Ólympíuleika í matreiðsluheiminum. Mjög mikið er lagt upp úr framsetningu og samsetning fer fram fyrir framan áhorfendur. 

Keppnin á rætur í vörusýningunni *Salon des Métiers de Bouche* sem haldin var fyrst í Lyon árið 1983 (síðar nefnd *Salon international de la restauration de l'hôtellerie et de l'alimentation* eða SIRHA). Franski matreiðslumeistarinn Paul Bocuse var heiðursforseti sýningarinnar og fékk þá hugmynd að halda alþjóðlega kokkakeppni í tengslum við hana. Fyrsta keppnin var haldin árið 1987. Síðan hafa tvær aðrar keppnir bæst við vörusýninguna SIRHA, Heimsbikarmótið í kökugerð (*Coupe du Monde de la Pâtisserie*) og Heimsmeistaramótið í brauðbakstri (*Mondial du Pain*).

Ísland tók fyrst þátt í keppninni 1999 þegar Sturla Birgisson keppti. Tveimur árum síðar vann Hákon Már Örvarsson bronsverðlaun í keppninni.
Badaga

Eitt af hinum smærri dravídamálum. Talað af um 30 000 manns í fjallahéraði austur af Mangalore á Indlandi.
Lundaveldið

**Lundaveldið** (um 1665-1887), var afrískt sambandsríki þar sem nú eru Austur-Kongó, norðausturhluti Angóla og norðvesturhluti Sambíu. Miðstöð þess var í Katanga.

Árið 1680 réði Lundaveldið yfir 150.000 km² lands. Á hátindi sínum á 19. öld hafði það tvöfaldast að stærð og náði yfir 300.000 km². Ríkið átti öflugan her og myndaði pólitísk tengsl við konungsætt Lubaveldisins með mægðum.
Konungsríkið Ndongo

**Konungsríkið Ndongo**, einnig þekkt sem **Dongo** og **Angola**, var konungsríki í Afríku sunnan Sahara sem stóð þar sem nú er Angóla að minnsta kosti frá 16. öld þar til það sameinaðist konungsríkinu Matamba þegar systir látins konungs Ndongo, Nzinga Mbandi, flúði þangað undan herförum Portúgala og lagði það undir sig árið 1631. Portúgalir hófu að leggja landið við fljótið Kwanza undir sig frá 1571. Eftir ósigur Nzinga árið 1628 var Filipe Hari a Ngola gerður leppkonungur að undirlagi Portúgala en Nzinga neitaði að viðurkenna hann. Þegar Hollendingar lögðu Lúanda undir sig 1641 barðist hann með Portúgölum en beið ósigur gegn her Nzinga og hollenskum bandamönnum hennar. Sonur hans tók við af honum sem konungur Ndongo en árið 1657 gerðu Portúgalir samkomulag við Nzinga og viðurkenndu yfirráð hennar yfir bæði Ndongo og Matamba. Árið 1670 gerði hann því uppreisn en árið eftir lögðu Portúgalir virki hans í Pungo Adongo undir sig. Eftir það var Ndongo ekki lengur til sem sjálfstætt ríki.
Kasakkanatið

**Kasakkanatið** (kasakska&#x3A; *Қазақ хандығы*, *Qazaq xandığı*, *قازاق خەندىغى*) var kasakst ríki sem tók við af Gullnu hirðinni, og stóð frá 1456 til 1847. Það var staðsett um það bil þar sem nú er Kasakstan. Á hátindi sínum náði það frá austurhluta Cumaniu (nú Vestur-Kasakstan) yfir stærstan hluta Úsbekistan, Karakalpakstan og ána Syr Darya og herjaði allt til Astrakan og Khorasan sem er núna í Íran. Þrælar voruð teknir í herförum kasaka til héraða í Rússlandi, Mið-Asíu, og Vestur-Síberíu (Basjkortostan) meðan kanatið stóð. Síðar veiktist kanatið vegna innrása Ojrada og Dsungara sem leiddu til í hnignunar þess og klofnings í þrjár Jüz („hirðir“) sem með tímanum misstu fullveldi sitt og voru að lokum innlimaðar í Rússneska keisaradæmið.

## Tilvísanir
Konungsríkið Matamba

**Konungsríkið Matamba** var konungsríki sem getið er í heimildum frá 16. öld. Það stóð þar sem nú er konungsríkið Baixa de Cassange í Angóla fram á 19. öld. Um tíma var það eitt af ríkjum konungsins yfir Kongó en árið 1631 lagði Nzinga Mbandi ríkið undir sig og sameinaði þannig Ndongo og Matamba. Þaðan hélt hún áfram andspyrnu gegn vaxandi yfirráðum Portúgala. Árið 1744 reyndu Portúgalir að leggja landið undir sig en mistókst það. Drottning Ndongo-Matamba, Anna 2. af Matamba, undirritaði friðarsamkomulag sem fól í sér að ríkið varð lénsríki Portúgals. Síðasti konungur Ndongo-Matamba var krýndur árið 1810. Landið var ekki að fullu sameinað Portúgölsku Angóla fyrr en undir lok 19. aldar þegar Portúgalir settu þar upp kaffiplantekrur.
Darren Criss

**Darren Everett Criss** (fæddur 5. febrúar 1987) er bandarískur leikari, söngvari og lagahöfundur. Hann er líklega þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Blaine Anderson í sjónvarpsþáttunum *[[Glee]]* en hann samdi einnig tvö lög, *Rise* og *This time*, sem hjómuðu í síðustu seríu þáttanna. Nýjasta hlutverk Criss var í sjónvarpsþáttunum The Assassination of Gianni Versace: American Crime Story þar sem hann lék Andrew Cunanan, morðingja þekkta fatahönnuðarins Gianni Versace. Criss hefur fengið mikið lof fyrir frammistöðu sína í þáttunum og hlaut Emmy, SAG og Golden Globe verðlaun fyrir hlutverk sitt sem Cunanan.    

Criss er einn af stofnendum leikhópsins *[[Starkids]]* en hann lék einmitt hlutverk Harry Potter í söngleiknum *[[A Very Potter Musical]]* sem leikhópurinn setti upp árið 2009.
Criss hefur tekið þátt í tveimur *[[Broadway-leikhús|Broadway]]* uppfærslum en hann lék J. Pierrepont Finch  í *How to Succeed in Business Without Really Trying* árið 2012 og Hedwig Robinson í *Hedwig and the Angry Inch* árið 2015.

## Leiklistarferill

### Kvikmyndir

### Sjónvarpsþættir

### Leikrit

## Tenglar
* 

## Heimildir
Brandygla

**Brandygla** (fræðiheiti: *Euxoa ochrogaster*) finnst um land allt en er algengust á suðurlandi.

## Undirtegundir
**Euxoa ochrogaster ochrogaster*
**Euxoa ochrogaster islandica* (Ísland)
**Euxoa ochrogaster rossica* (Litháen til Amur)

## Tenglar
*Fauna Europaea 
*Images
*Brandygla Náttúrufræðistofnun Íslands

## Tilvísun
Bálkakeðja

**Bálkakeðja** (e. *blockchain*) er dreifð og tímaröðuð færsluskrá sem er aðgengileg öllum og geymd í heild sinni. Bálkakeðjutæknin var upphaflega þróuð í tengslum við rafmyntina Bitcoin.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Er Blockchain næsta stóra tæknistökkið?  (Morgunfundur Advania 26. feb. 2016)
* Veldur Blockchain straumhvörfum í fyrirtækjarekstri?  (Gísli Kristjánsson)
Þyrnirós (planta)

***Rosa pimpinellifolia***, eða **þyrnirós**, er tegund rósa sem vex villt í vestur, mið og suður Evrópu (norður til Íslands og Noregs) og norðvestur Afríku. Hún hefur gjarnan strandlæga útbreiðslu.

## Lýsing
Hún er gjarnan lágvaxinn uppréttur runni frá 20–140 sm á hæð en stundum að tvemur metrum. Hún breiðist út með neðanjarðarsprotum og getur þakið stór svæði. Þyrnarnir eru miðlungsstórir og margir. Blómin eru hvít, en geta stundum verið bleikleit. Þau eru 2 til 4 sm í þvermál. Nípurnar eru kringlóttar og dökkfjólubláar til svartar.

Svipaðar plöntur sem eru villtar austur í Asíu, stundum skráðar sem *Rosa pimpinellifolia* var. *subalpina*, eru nú taldar vera sjálfstæð tegund; *[[Rosa oxyacantha]]* (*Flora of China*); þær eru með bleik blóm og rauðar nípur.


Image:Rosa pimpinellifolia young stem.jpg|Árssprotar með þyrnum.
Image:Rosa pimpinellifolia hip.jpg|Berið - kallað nýpa.
Image:RosaPimpinellifoliaPlena1UME.jpg|Afbrigðið 'Plena' .
Image:Rosa spinosissima.JPG|Í Hollandi.

## Tilvísanir
*Flora Europaea: ''Rosa pimpinellifolia''
*Plants for a Future: ''Rosa pimpinellifolia''
*Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). *Flora of Britain and Northern Europe*. Hodder & Stoughton. ISBN 0-340-40170-2.
*Flora of China: ''Rosa oxyacantha''
Fjallagórilla

**Fjallagórilla** er ein af tveimur undirtegundum austur-górilla. Þeim má skipta í tvo hópa eftir búsvæði. Annan þeirra er að finna í hinum eldvirku Virunga-fjöllum í Mið-Afríku, í þremur samliggjandi þjóðgörðum. Þeir eru: Mgahinga, í Suðvestur-Úganda, eldfjallaþjóðgarðurinn í Norðvestur-Rúanda og Virunga-þjóðgarðurinn í austurhluta Kongó er einnig búsvæði fyrir górillurnar. Hinn hópinn er að finna í Bwindi Impenetrable-þjóðgarðinum í Úganda. Alþjóðlegu náttúruverndarsamtökin IUCN skráðu górillurnar sem tegund í bráðri hættu árið 2008 en tíu árum síðar, þegar áætlaður fjöldi þeirra var kominn yfir 1000, var þeirri skráningu breytt í tegund í hættu 
## Búsvæði og vistsvæði

Búsvæði fjallagórillanna eru í fjallaregnskógum Albertine-misgengisins og í hinum eldvirku Virunga-fjöllum. Þau eru allt frá 2.200 upp í 4.300 metra hæð yfir sjó. Flestar górillur er að finna í hlíðum óvirku eldfjallanna Karisimbi, Mikeno og Visoke. Gróðurinn er mjög þéttur neðst í fjöllunum, en  eftir því sem kemur hærra upp verður hann dreifðari. Í skógunum þar sem górillan lifir er oft skýjað, mikill raki og kalt. 

Fjallagórillan er fyrst og fremst jurtaæta. Meirihlutinn af mataræði hennar eða allt að 85% eru laufblöð og stilkar. Þær nærast einnig á berki (um 7%), rótum (um 3%), blómum ( 2% og ávöxtum (um 2%), auk smærri hryggleysingja. Fullorðin karldýr geta étið allt að 34 kg af gróðri á dag, en kvendýrin um 18 kíló.

## Útlitslýsing

Feldur fjallagórillunnar er oft þykkari og síðari en hjá öðrum tegundum górilla. Þetta gerir þeim kleift að búa á kaldari stöðum. Meðalþyngd karlapa er 195 kg, þegar þeir standa uppréttir eru þeir allt að 150 cm og yfirleitt eru þeir tvisvar sinnum þyngri en apynjurnar. Meðalþyngd þeirra er 100 kg og hæðin getur orðið 130 cm. Fullorðin karldýr eru kallaðir silfurbakar vegna grárra eða silfurlitaðra hára sem þeir fá á bakið þegar þeir eldast. Þeir hafa lengri kjálka og tennur en láglendisgórillur, en örlítið styttri handleggi.
## Fjölgun
Fjallagórillur fjölga sér mjög hægt. Apynjurnar ala fyrsta barn sitt um 10 ára, þær munu svo eignast fleiri afkvæmi á þriggja eða fjögurra ára fresti. Karldýrið byrjar að stunda æxlun á aldrinum 12 til 15 ára, en það gerist einungis ef hann hefur náð stjórn á eigin hópi. Tvíburar eru óþekktir hjá fjallagórillum. 

Nýfæddar górillur eru veikburða og pínulitlar, þær vega um 1,8 kg. Í upphafi eiga ungarnir jafnerfitt og mannabörn með hreyfingar, en þroski þeirra er um það bil tvisvar sinnum hraðari og þegar þeir eru á 3. eða 4. mánuði geta górilluungar setið uppréttir og einnig staðið með stuðningi stuttu eftir það. Þeir eru hafðir á brjósti í rúmt ár en eftir það smádregur úr þar til þeir hætta alveg um þriggja og hálfs árs, og verða þá sjálfstæðari.   
## Tenglar

* http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1241358/
* http://www.iucnredlist.org/details/39994/0
* http://www.enchantedlearning.com/subjects/apes/gorilla/
* http://www.cms.int/gorilla/sites/default/files/document/mountain_gbb_AP_e_0.pdf 
* https://www.ukessays.com/essays/biology/gorilla-beringei-beringei-and-their-behavioural-adaption-biology-essay.php
Guðlax

**Guðlax** (fræðiheiti: *Lampris guttatus*) er fiskur af guðlaxaætt. Hann er mikill einfari og veiðist helst sem aukaafli. Framboð af honum ræðst einkum af veiði á túnfiski og sverðfiski sem hann heldur sig oft í samfloti við. Heimkynni hans eru í hitabeltinu en hann hefur þó flækst á Íslandsmið.

Guðlax er mjög feitur fiskur með mildu bragði og ljósrauðu kjöti og er því oft líkt við lax. Kjötið af guðlaxinum er af fernum toga, allt frá ljósrauðu kjöti frá sporði að kviðnum sem er bleikur á lit. Kinnarnar eru dökkrauðar. Undir kjaftinum er lítill vöðvi sem er rauðbrúnleitur eins og lifur og þegar hann er soðinn bragðast hann einna líkast kálfakjöti. Þetta er fyrsta fisktegundin sem uppgötvaðist að væri með jafnheitt blóð, en þeir geta haldið hluta af líffærum sínum 2° yfir umhverfishita. Það gefur þeim betri sjón, sneggri viðbrögð og hraðari sundtök.

## Einkenni
### Útlit og líkamsstærð
Guðlax er afar sérstakur í útliti. Hann er hár og getur verið allt að 185 cm að lengd og yfir 70 kg að þyngd. Hann er hæstur um miðjuna og þykkvaxinn. Hann er með bláan lit á baki, ljósrauðan á kvið og rauða ugga. Augun eru mjög stór sem gefur til kynna að hann hafi aðlagast miklu dýpi, og raufaruggarnir sem hann hreyfir upp og niður en ekki fram og aftur, þykja líkast mest vængjum, og benda til þess að hann sé víðförull.

## Útbreiðsla
Guðlax finnst dreifður víða um heim, en aðallega í hitabeltinu, á 50-500 metra dýpi. Lítið er vitað um atferli þeirra, en þó er þekkt að þeir synda í samfloti með torfum af túnfiskum og öðrum fiskum af makrílaætt. Líkt og túnfiskur geta þeir synt hratt lengi, með því að nýta raufaruggana og klofinn sporðinn.

Helsta fæða guðlaxa eru smokkfiskur og ljósáta. Fyrir utan menn, eru helstu afræningjar guðlaxa hákarlar, einkum hvíthákarl og makrílháfur. 

## Hagnýting
### Veiðar
Guðlax er veiddur allt frá Alaska til Japans enda er hann mjög víðförull. Í Bandaríkjunum er hann mest veiddur í Kaliforníu eða á Hawaii en Bandaríkjamenn flytja hann líka inn frá Mexíkó og Fídjí. Á Hawaii er guðlaxinn aukaafli túnfiskveiðimanna og árið 1992 nam aflinn 175 tonnum. Á Íslandi hefur hann fundist frá Berufirði, vestur með landinu og norður alveg inn í Eyjafjörð. Hann hefur veiðst á allt að 366 metra dýpi.

### Markaður
Verð á Guðlaxi er mjög ótryggt vegna þess hve óstöðugt framboð er af honum. Hann er utan kvóta og veiðist sem fyrr segir sem aukaafli og getur markaðurinn því lítt reitt sig á stöðugt framboð. Á fínum veitingahúsum í Bandaríkjunum er hann borinn fram sem lúxusréttur. Hann er seldur ferskur. 

### Matreiðsla
Skiptar skoðanir eru á því hvernig best sé að matreiða guðlax. Algengt er að steikja hann eða ofnbaka, en ekki er mælt með gufusuðu. Hann er fljótur að eldast og er því vandmeðfarinn. Margir eru þó þeirrar skoðunar að guðlax sé bestur grillaður og borinn fram með rauðvínssósu. Einnig getur verið gott að bæta við salati og sætum kartöflum.

## Tilvísanir

## Heimildir
*http://www.sci-news.com/biology/science-opah-lampris-guttatus-warm-blooded-fish-02805.html
*http://www.mbl.is/greinasafn/grein/136169/
*https://www.fishbase.org/summary/1072
Bessadýr

**Bessadýr** (fræðiheiti: *Tardigrada*) eru fjölfrumungar og harðgerðustu lífverur sem fyrirfinnast. Þau voru uppgötvuð af þýska dýrafræðingnum Johann August Ephraim Goeze árið 1773.
Þau komu fram fyrir um 500 milljón árum, á perm-tímabili jarðsögunnar. Bessadýr geta lifað af við erfiðar umhverfisaðstæður, t.d. mikinn þrýsting, geislun, lifað án vatns og fæðu í mörg ár og mjög háan og lágan hita. Þau lifa í vatni en séu þau tekin upp úr því, losa þau líkamann við allan vökva og geta lifað þannig í dvala árum saman án þess að fá vatn. Þegar þau komast svo í snertingu við vatn á ný draga þau í sig vatn og lifna aftur við. Þess fyrir utan lifa þau í nokkra mánuði og upp í allt að 2 ár.

## Útlit
Líkamsbygging bessadýra er einföld og þau eru mjög lítil, sjaldan meira en 0,5 mm löng. Þau hafa fjögur fótapör og nota þrjú þeirra til hreyfingar. Á fótunum eru allt að 8 klær.

## Fæða
Bessadýr eiga heima alls staðar um jörðina. Þau eru rándýr og éta smærri lífverur, gerla, þörunga, frumdýr og jafnvel önnur bessadýr. 

## Æxlun
Bessadýr eru með kynkirtla sem eru rétt fyrir ofan garnirnar, Kvendýrin hafa þarfagang sem þjónar bæði æxlun og úrgangslosun. Þar losa þau út egghylki sem karldýrin frjóvga.

## Heimildir
*Multiple organisms.net  Sótt 17/5/2016
*Tardigrade - Enska Wikipedia, sótt 28. apríl, 2018
Burstahalapokarotta

**Burstahalapokarottan** eða **Pokarefur** (fræðiheiti: *Trichosurus vulpecula*) er smávaxin pokarotta sem má finna í Ástralíu og eyjum þar í kring, hún hefur einnig breiðst út á Nýja-Sjálandi. Hana er að finna nánast alls staðar í Ástralíu og hefur hún breiðst út gríðarlega síðustu áratugi. Hún getur orðið allt að 58 cm að lengd og hali hennar getur orðið allt að 40 sm. Hún vegur um 4 kg í fullri stærð.

## Útlit
Burstahalapokarotturnar geta verið margs konar á litinn, brúnar, svartar, silfurgráar og gulllitaðar. Hún er lítil og það hentar henni fyrir klifur, karlkynið er aðeins stærra en kvenkynið. Hún klifrar mikið og er hún með klær á næstum öllum fingrum sínum nema einum á hvorri hendi, þar er hún ekki með klær og það hjálpar henni að ná betra gripi. Þær eru með góðan og þykkan feld sem mannkynið hefur notað fyrir klæðnað. Halinn er eins og nafnið gefur til kynna þakinn feldi nema endinn á halanum sem er ber. Hann gefur gott grip fyrir klifur. 

## Hegðun
Burstahalapokarotturnar ferðast einar og þær eru nánast alltaf einar. Þær gefa frá sér hljóð til að afmarka sitt svæði og þá kemur nánast engin önnur burstahalapokarotta inná það svæði. Þær leita sér að mat nánast allan daginn og taka sér góðan tíma í það. Þær makast nánast jafnt og þétt yfir allt árið en mesta fjölgunin í norðurhluta Ástralíu á sér stað í kringum september-nóvember. Annars staðar fjölga þær sér mest í mars til maí. 

## Mataræði
Burstahalapokarotturnar borða eftir staðsetningu, það þýðir að þær borði nánast það sem er í boði á hverjum stað. Það helsta sem þær borða er lauf, blóm, ávexti og fræ, litlar pöddur, fuglsegg og stundum önnur lítil dýr eins og fuglaunga en það kemur ekki oft fyrir.

## Líf burstahalapokarottunnar
Móðirin er með ungann í 16-18 daga í vömbinni og yfirleitt er aðeins einn ungi í hverju goti. Unginn er um það bil 1.5 sm og er um 2 g að þyngd þegar hann fæðist. Þegar unginn fæðist klifrar hann í gegnum feld móðurinnar og upp í lítinn poka og er þar í 4 til 5 mánuði. Eftir það klifrar unginn upp á bak móðurinnar og er þar þangað til að hann er orðinn 7-9 mánaða gamall. Síðan þegar kvendýrið er orðið eins árs gamalt þá byrjar það að makast. Karldýrið byrjar að makast þegar það fer að nálgast 2 ára aldurinn. Burstahalapokarotturnar lifa aðeins í að meðaltali 13 ár í náttúrunni. 

## Hættur
Burstahalapokarotturnar eru ekki taldar í hættu. Þessi tegund er svo útbreidd og hún staðsetur sig nánast eingöngu á þeim stöðum þar sem engin rándýr eru. En í norðurhluta Ástralíu er tegundin í dálítilli hættu, þar eru dingóar, refir og kettir sem elta þá uppi. Fjölgunin er samt sem áður miklu meiri þannig að tegundin deyr ekki út á næstu áratugum. 
Það er samt sem áður hætta í sambandi við plöntur og ávexti vegna fjölgun þeirra. Hún er svo gríðarlega mikil og þær eru í raun að eyðileggja plönturnar fyrir öðrum dýrum.

## Tenglar
* Arkive.org 
* Doc.govt.nz
Stjörnumoldvarpa

**Stjörnumoldvarpa** (fræðiheiti: *Condylura cristata*) er lítil moldvarpa með heimkynni í austanverðri Kanada og norð-austur hluta Bandaríkjanna.

## Útlit og líkamsbygging
Líkami stjörnumoldvörpunnar er eins og sápa í laginu, ílangur og sívalur. Hún er með stutt og mjótt nef sem er nakið og er eins og pípa í laginu. Hún er með ellefu litla griparma sem líkist litlum ormum á nefinu og þessir armar skynja mjög vel það sem þeir snerta. Stjörnunefið er ekki einungis til þess að skynja snertingu heldur einnig til þess að veiða. Lyktarskyn þeirra er svo sterkt að þeir geta einnig fundið lykt af fæðu í vatni. Moldvarpan er með langa rófu á afturendanum sem er álíka löng og allur búkurinn. Rófan er einnig forðageymsla fitu á veturna. 

Feldurinn er dökkbrúnn, einangrandi, fitugur og vatnsfráhrindandi. Moldvarpan hefur löng veiðihár sem skynja loftþrýsting og nálæga hluti. Augu þeirra eru smá og oft hulin húð en þau skynja samt birtu. Moldvarpan hefur engin ytri eyru en heyra ágætlega. Hún er útbúin stórum klóm á öllum tám sem hjálpar henni til þess að grafa göng í jarðvegi. Framfætur hennar eru mjög sterkir og nota þau lófa sína til þess að mynda skóflu til graftar.

Stjörnumoldvörpur eru vel þróaðar í að lifa neðanjarðar. Framfæturnir eru mjög öflugir en einnig stuttir, þær hafa þessar stuttu lappir til þess að geta grafið löng göng. Bringubeinið í þeim hefur þróast í að vera mjög sterkbyggt, þeir eru með kjöl þar sem öflugustu vöðvarnir þeirra eru. Enn eitt glöggt dæmið um þessa sérstæðu aðlögun að neðanjarðarlífi er að við hliðina á tánni sem svarar til þumalfingurs hefur vaxið aukastuðningsbein. Það að auki er sköflungur og sperrileggur að hluta samvaxnir neðan til.

## Fæða
Stjörnumoldvarpan étur mest lítil skriðdýr, en einnig skordýr og litla fiska. Hún er mest í neðanjarðar göngum sínum og finnur þar orma og önnur lítil skordýr. Stundum fer hún upp á yfirborðið þar sem hún finnur bjöllur og lirfur. Moldvarpan getur synt og notar til þess skóflulaga fæturna.

## Afkvæmi
Stjörnumoldvarpan getur eignast 2-7 afkvæmi. Þau fæða yfirleitt á milli apríl og júlí. Meðgöngutíminn er um 45 dagar. Þegar þau fæðast eru þau dökk bleik á litinn, hrukkótt og hárlaus. Þau eru í kringum 50 mm á lengd og aðeins 1,5 gröm á þyngd. Það tekur aðeins í kringum 21 dag fyrir börnin að verða fullorðin og fara frá bælinu.

## Rándýr
Stjörnumoldvarpan er ekki stór og eru nokkur rándýr sem nærast á henni. Það er að mestu leyti uglur og spendýr (skunkar, minkar og refir) sem éta hana. 

## Tilvísanir

## Tenglar
* Esf.edu 
* Scienceblogs.com
* Animalplace.net
* Visindavefur.is
* Animals.com
Íslandsstofa

**[[Ísland]]sstofa**, er samstarfsvettvangur fyrirtækja, hagsmunasamtaka, stofnana og stjórnvalda um stefnu og aðgerðir til að efla ímynd og orðspor Íslands. Hlutverk stofunnar er að sinna markaðs- og kynningarstarfi í þágu íslenskra útflutningsgreina og styðja þannig við gjaldeyrisöflun þjóðarinnar.  

Íslandsstofa var stofnuð með lögum árið 2010. Þann 1. september 2018 var lögunum breytt í þá veru að Íslandsstofa var gerð að sjálfseignarstofnun sem rekin er á einkaréttarlegum grunni með sjálfstæðri fjárhagsábyrgð og starfar samkvæmt skipulagsskrá. 

Í lögum um Íslandsstofu segir að markmið hennar sé að „efla ímynd og orðspor Íslands, styrkja samkeppnisstöðu íslensks atvinnulífs á erlendum mörkuðum, laða erlenda ferðamenn og fjárfestingu til landsins og styðja við kynningu á íslenskri menningu erlendis“.

Í stjórn Íslandsstofu, sjálfseignarstofnunar, sitja sjö fulltrúar sem skipaðir eru á aðalfundi til þriggja ára í senn. Ráðherra sem fer með utanríkismál tilnefnir tvo stjórnarmenn, ráðherra sem fer með ferðamál og málefni iðnaðar og nýsköpunar einn og Samtök atvinnulífsins fjóra.

Samkvæmt lögum um Íslandsstofu er starfrækt útflutnings- og markaðsráð sem hefur það hlutverk að marka, samþykkja og fylgjast með framkvæmd á langtímastefnumótun stjórnvalda og atvinnulífs fyrir markaðssetningu og útflutning. Ráðherra sem fer með utanríkismál skipar 31 fulltrúa í ráðið til fjögurra ára í senn og jafnmarga til vara.

Framkvæmdastjóri Íslandsstofu er Pétur Þ. Óskarsson. 

## Heimildir
Sílópokarotta

**Fjallaposa** (einnig nefnd Sílópokarottan) er tegundafátækasti ættbálkur pokadýra með aðeins eina tegund. Fræðiheiti sílópokarottunnar er Microbiotheria og býr hún í þéttum skógum Suður-Ameríku.
## Útlit
Sílópokarottan er lítið dýr á stærð við mús með frekar langan hala og stuttan og þéttan silkimjúkan feld. Feldurinn er brún-grár og undir hlið hans er grá-kremlitaður. Eyrun eru stutt og kringlótt og trínið er stutt. Þær eru 8-13 cm á lengd frá höfði til búks og lengd halans er um 9-13 cm. Lítill feldur er undir halanum svo þær hafi grip þar sem þær klifra mikið í trjám.

## Hegðun
Sílópokarottan lifir aðallega í trjám í þéttum, rökum og svölum skógum Suður-Ameríku, þar búa þær líka til hreiður sem er auk þess notað til þess leggjast í vetrardvala. Áður en þær leggjast í dvala bólgnar halinn þeirra upp þar sem þær hafa safnað upp fitu yfir sumarið til þess að lifa á yfir veturinn. í dvala fer hjartsláttur þeirra úr 230 slögum í 30 slög á mínútu. Sílópokarottur eru næturdýr og eru þess mest virkar á næturna. Á daginn fara þær í dvala, en sú staða gerir henni kleift að lifa af slæm veður, matarskort og spara orku. 

### Mataræði
Sílópokarottur eru skordýraætur en borða mikið af ávöxtum á sumrin, sérstaklega af mistilteini. Þær eru einu dýrin sem dreifa mistiltein fræjum og til þess þarf fræið að fara í gengum meltingarveginn óskemmt.

### Æxlun
Sílópokarottur lifa saman í pörum á æxlunartíma. Mökunartímabilið er á milli enda vetrar og byrjun vors og konan fæðir í byrjun nóvember. Fjöldi unga fer eftir hversu marga spena kvendýrið hefur og það eru vanalega tveir til fjórir. Ungarnir festa sig við spena móður sinnar fyrstu tvo mánuðina, eftir það byrja þeir að fara inn og útúr poka móður sinnar í stuttar skoðunarferðir sem breytast síðan í langar þangað til að þeir verða sjálfstæðir. Sílópokarottur verða síðan kynþroska á öðru ári.

## Staðreyndir
Það var haldið að þessi ætt hefði verið útdauð í allavega 11 milljón ár þar til að sílópokarottan fannst í Andesfjöllum í Chile og Argentínu.
Fjallaposa er eina tegundin í Microbiotheria.
Á undanförnum árum hefur sílópokarottum fækkað vegna þess hvað heimkynni þeirra hefur minnkað. Skógar í Suður-Mið Chile horfast í augu við mikinn og alvarlegan þrýsting frá starfsemi og þróun mannana.
Monito del monte er spænska heitið yfir Sílópokarottuna.
## Tenglar

* http://www.arkive.org/monito-del-monte/dromiciops-gliroides/ 
* http://www.mammalsrus.com/metatheria/microbiotheria/microbiotheria.html
Norbert Hofer

**Norbert Hofer** (f. 2. mars 1971) er austurrískur stjórnmálamaður og meðlimur í austurríska Frelsisflokknum. Hann var frambjóðandi flokksins til forseta í kosningum árið 2016. Í fyrri umferð forsetakosninganna hlutu þeir Alexander Van der Bellen, fyrrum talsmaður græningjaflokksins, flest atkvæði. Hofer tapaði kjöri gegn Van der Bellen í seinni umferð kosninganna og aftur þegar kosningarnar voru haldnar í annað sinn vegna formgalla í meðferð atkvæðatalningarinnar.

Hann er tvíkvæntur og á fjögur börn. Í ágúst 2003 brotlenti hann svifdreka og við það hnjaskaðist mænan en eftir nokkra mánuði í hjólastól og endurhæfingu hélt hann áfram að ganga en gengur þessvegna fremur sljólega og með staf. Ennfremur sat hann við forsetakappræðurnar ólíkt öðrum frambjóðendum.

Hofer var samgöngu-, nýsköpunar- og tæknimálaráðherra í samsteypustjórn Sebastians Kurz frá 2017 til 2019. Hann sagði af sér ásamt öllum öðrum ráðherrum Frelsisflokksins þann 20. maí árið 2019 eftir að myndband var birt af flokksformanninum Heinz-Christian Strache að versla með byggingarverkefni í þágu ríkisins í skiptum fyrir fjárstyrki og jákvæða fjölmiðlaumfjöllun. Hofer tók við af Strache sem formaður Frelsisflokksins eftir afsögn hans í kjölfar hneykslismálsins og gegndi formannsembættinu til ársins 2021.

## Tilvísanir
Geezer Butler

**Geezer Butler** (fæddur **Terence Michael Joseph Butler** í Birmingham þann 17. júlí árið 1949) er enskur bassaleikari. Hann er þekktastur sem meðlimur þungarokkssveitarinnar Black Sabbath. 

Árið 1967 þegar Butler var táningsaldri stofnaði hann hljómsveitina Rare Breed með Ozzy Osbourne. Síðar gengu þeir í hljómsveitina Polka Tulk ásamt gítarleikaranum Tony Iommi og trommaranum Bill Ward en hljómsveitin varð síðar að Black Sabbath eftir lagi sem Butler samdi. Butler samdi yfirleitt texta Sabbath þegar hann var í hljómsveitinni. 

Um miðjan 10. áratuginn yfirgaf Butler sveitina og stofnaði Geezer Butler Band og spilaði með sólóhljómsveit Osbourne. Á 10. áratugnum spilaði hann bæði með Ozzy, Sabbath og sólóhljómsveitinni sinni G/Z/R. 

Árið 2006 gekk Butler í hljómsveitina Heaven and Hell sem var í raun Black Sabbath með Ronnie James Dio sem söngvara. Eftir andlát Dios 2010 kom Black Sabbath aftur saman með Ozzy, gáfu út sína síðustu plötu 2013 og enduðu ferilinn með sínu síðasta tónleikaferðalagi árið 2017.

Árið 2023 gaf Butler út æviminningarnar *Into The Void: From Birth To Black Sabbath – And Beyond*. Hann lýsti því með útgáfu bókarinnar væri hann hættur afskiptum í tónlist.

Butler er grænmetisæta og heldur með enska knattspyrnuliðinu Aston Villa.

## Breiðskífur
### Black Sabbath
*1970 – Black Sabbath
*1970 – Paranoid
*1971 – Master of Reality
*1972 – Black Sabbath Vol. 4
*1973 – Sabbath Bloody Sabbath
*1975 – Sabotage
*1976 – Technical Ecstasy
*1978 – Never Say Die!
*1980 – Heaven and Hell
*1981 – Mob Rules
*1983 – Born Again
*1992 – Dehumanizer
*1994 – Cross Purposes
*2013 – 13

### Sólóskífur
*1995 – Plastic Planet (sem *g//z/r*)
*1997 – Black Science (sem *geezer*)
*2005 – Ohmwork (sem *GZR*)

### Ozzy Osbourne
*1990 – Just Say Ozzy
*1993 – Live & Loud 
*1995 – Ozzmosis

### Heaven and Hell
*2007 – Live from Radio City Music Hall
*2009 – The Devil You Know
*2010 – Neon Nights: 30 Years of Heaven & Hell

## Tilvísanir
Dauðadalur

**Dauðadalur** eða **Death Valley** á ensku er eyðimerkurdalur í austur Kaliforníu. Dalurinn hefur að geyma lægsta punkt Norður-Ameríku, 86 metra undir sjávarmáli. Þar hefur einnig mælst hæsti hiti álfunnar; tæpar 57 gráður á celsíus.

Dauðadalur er u.þ.b. 225 km langur frá norðri til suðurs og 8-24 km breiður. Hann þekur um 7800 km2 svæði. Dalurinn er á ógreinilegum mörkum milli Lægðarinnar miklu og Mojave-eyðimerkurinnar, milli Amargosa-fjalla og Panamint-fjalla.

Dauðadalur var þröskuldur í vegi landnema og síðar fannst þar hvítagull (borax), sem varð til byggðamyndunar tímabundið í dalnum. Landnemarnir gáfu honum nafnið sem nú er. Nú koma þangað helst ferðamenn og vísindamenn.  Dalurinn var lýstur þjóðarminnismerki árið 1933 og þjóðgarðurinn var stofnaður 1994. Þjóðgarðurinn Death Valley National Park samanstendur af aðallega Dauðadal.
Vorúrkoma hleypir skammvinnu lífi í margar litskrúðugar blómplöntur en ársúrkoman er í kringum 40 mm.  Einnig finnast þar spendýr eins og íkorni og stórhyrningur.

## Heimildir
Dauðadalur - Ferðaheimur 
Hvað getið þið sagt mér um Dauðadal? - Vísindavefur