open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dönsum dátt

**Dönsum dátt** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1975. 
Á henni flytur Örvar Kristjánsson tólf harmonikulög. Platan er hljóðrituð í stereo. Upptaka: Tónaútgáfan. Pressun: EMI A/S Danmörk. Ljósmyndir: Norðurmynd. Prentun: Valprent hf Akureyri.

## Lagalisti
# Frívaktin - *Lag: Örvar Kristjánsson* 
# Svífur um mar - *Lag: Stig Olin* 
# Söngur spætunnar - *Lag: Harold Adams* 
# Í sólbaði - *Lag: Pálmi Stefánsson* 
# Í Norðursjónum - *Lag: Örvar Kristjánsson* 
# Föstudags polki - *Lag: George Nordgaard* 
# Hringdans - *Lag: Gamlir húsgangar* 
# Ballið í Karlstað - *Lag: Norskt lag* 
# Mávaskers valsinn - *Lag: Höfundur ókunnur* 
# Anna Lísa - *Lag: Simon Liebich* 
# Suður um höfin - *Lag: Jimmy Ken, Michael Carr*
# Stungið af - *Lag: Jóhannes Jóhannesson* 

## Textabrot úr opnu plötuumslags
Jóhann Daníelsson og Eríkur Stefánsson syngja einsöngva og tvísöngva

**Jóhann Daníelsson og Eríkur Stefánsson syngja einsöngva og tvísöngva** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1976. Á henni flytja Jóhann Daníelsson og Eríkur Stefánsson einsöngs og tvísöngslög. Upptaka í stereó: Tónaútgáfan. Pressun: EMI A/S Danmörku. Ljósmynd: Norðurmynd. Prentun: Valprent hf. Akureyri.

## Lagalisti
# Þú varst mitt blóm - *Lag - Texti: Jón Björnsson - Davíð Stefánsson* - Jóhann og Eiríkur 
# Summargleði - *Lag - Texti: Þórarinn Guðmundsson - Gestur* -  Jóhann
# Á vegamótum - *Lag - Texti: Eyþór Stefánsson - Helgi Konráðsson* - Jóhann og Eiríkur 
# Björt nótt - *Lag - Texti: Jón Björnsson - Davíð Stefánsson* - Jóhann og Eiríkur
# Haust - *Lag - Texti: Birgir Helgason - Örn Snorrason* -  Jóhann
# Stefnumót - *Lag - Texti: H. B. Danks - Einar Kristjánsson* - Jóhann og Eiríkur
# Augnaeldar - *Lag - Texti: Nils Söderström - Hjalti Haraldsson* -  Jóhann
# Grænkandi dalur - *Lag - Texti: Hermann Palm - S. Bjarman* - Jóhann og Eiríkur 
# La li la - *Lag - Texti: Osman-Perez-freire - Freysteinn Gunnarsson þýddi* - Eiríkur
# Rauðasta Rósin - *Lag - Texti: Friedrich Scröder - Einar Kristjánsson* - Jóhann og Eiríkur 
# Gamall ástaróður - *Lag - Texti: James L. Molly - Friðjón Þórðarson* - Eiríkur
# Glaðværð - *Lag - Texti: Áskell Jónsson - Daníel Kristinsson* - Jóhann og Eiríkur
# Anna Lár - *Lag - Texti: Amerískt þjóðlag - Hermann Stefánsson* - Jóhann og Eiríkur 
# Sveinkadans - *Lag - Texti: Sigvaldi S. Kaldalóns - Gestur* - Eiríkur

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Claus van der Marwitzen

**Claus van der Marwitzen** eða **Kláus von Marwitzen** (nafnið er raunar skrifað á ýmsa vegu í heimildum, svo sem Claues van der Merwytze, Claus von Marvitz o.fl) var þýskur eða hollenskur aðalsmaður sem var hirðstjóri á Íslandi á 16. öld.

Hirðstjórabréf Marwitzen var gefið út í Haderslev í Danmörku á jóladag 1535. Hann kom til Íslands 1536 og sat næstu tvö ár á Bessastöðum en sigldi héðan vorið 1538 og skildi Diðrik frá Mynden eftir sem fógeta sinn. Marwitzen kom aftur vorið 1539 og hafði þá fengið hjá konungi umboð yfir Viðeyjarklaustri og allar jarðir þess og skyldi setjast þar að en sjá munkunum og ábótanum fyrir viðurværi.

Skömmu eftir að hann kom aftur, að morgni hvítasunnudags, fóru hirðstjórinn og fógetinn í Viðeyjarklaustur, brutu þar og brömluðu, hröktu fólk nakið úr rúmum sínum og lögðu klaustrið undir sig. Þetta féll Ögmundi Pálssyni biskupi afar illa sem von var og lét hann um sumarið tylftardóm klerka dæma þá fógeta og hirðstjóra fallna í bann og allar eigur þeirra upptækar til kirkjunnar. Van der Marwitzen var þá farinn aftur til Danmerkur en Diðrik lét sér fátt um finnast og hélt um haustið austur í sveitir til að leggja undir sig eignir klaustranna í Þykkvabæ og Kirkjubæ. En á leið þangað var hann drepinn í Skálholti ásamt mönnum sínum, 10. ágúst 1539.

Marwitzen fékk fréttir af þessum atburðum til Kaupmannahafnar og kærði Ögmund biskup fyrir konungi fyrir að hafa hvatt til verksins. Ögmundur sór það af sér á Alþingi og dæmdi lögrétta þá van der Marwitzen rógbera sem hefði fyrirgert hirðstjóratign sinni og skyldi hann sviptur henni.

Konungur ætlaði fyrst að senda Marwitzen með herskip til Íslands til að koma lögum yfir morðingja Diðriks en hætti við það og sendi þess í stað Christoffer Huitfeldt til landsins vorið 1541, en Marwitzen var þó í för með honum. Áttu þeir þá fund í Kópavogi við Gissur Einarsson biskup. Christoffer Huitfeldt fór síðan að Hjalla í Ölfusi og handtók Ögmund biskup, sem þar var staddur, en þeir van der Marwitzen og Gissur fóru í Haukadal, þar sem Ögmundur bjó, og leituðu skjala og verðmæta en fundu fátt. Huitfeldt tókst þó síðar að ná öllum eignum Ögmundar af honum.

Þeir sigldu svo utan með gamla biskupinn, sem dó að öllum líkindum á leiðinni. Marwitzen var svo sviptur hirðstjóraembættinu og 1542 var hann dæmdur í ævilangt varðhald fyrir ýmsar sakir, þar á meðal rán og manndráp, en var þó náðaður eftir tvö ár.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
* 
*
Örvar Kristjánsson (plata)

**Örvar Kristjánsson** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1979. 
Á henni flytur Örvar Kristjánsson tólf harmonikulög. Platan er hljóðrituð í stereo. Upptaka: Hljóðriti hf. Pressun: Soundtek Inc. Ljósmyndir: Norðurmynd. Offset: Valprent hf.

## Lagalisti
# Miðsumardans - *Lag: Chr. Danning* 
# Gústi í Hruna - *Lag - Texti: Höfundur ókunnur - Morten Ottesen* 
# Sætir kossar - *Lag: Höfundur ókunnur* 
# Þú ræður því - *Lag: Gunnar Tryggvason* 
# Hittumst aftur - *Lag: Parker/ Charles* 
# Wiggen polki - *Lag: Rubert Wigg* 
# Draumaeyjan - *Lag - Texti: Pálmi Stefánsson - Kristján frá Djúpalæk* 
# Fram í heiðanna ró - *Lag - Texti: Amerískt þjóðlag - Friðrik A. Friðriksson* 
# Stýrimannavalsinn - *Lag: Markussen* 
# Kötukvæði - *Lag - Texti: Will Grosz - Sigurður Ágústsson frá Birtingarholti * 
# Ungfrúin og ég - *Lag: Sænskt þjóðlag*
# Síðasti dans - *Lag - Texti: Örvar Kristjánsson - Birgir Marinósson* 

## Textabrot úr opnu plötuumslags
Páll Briem

**Páll Jakob Briem** (19. október 1856 – 17. desember 1904) var íslenskur sýslumaður, amtmaður og alþingismaður sem þótti einhver lögfróðasti maður sinnar samtíðar.

## Uppruni og nám
Páll var fæddur á Espihóli í Eyjafirði, sonur Eggerts Briem sýslumanns og konu hans Ingibjargar Eiríksdóttur. Hann ólst upp í Eyjafirði og síðan Skagafirði frá árinu 1861, þegar faðir hans varð sýslumaður þar. Á meðal systkina Páls voru alþingismennirnir Eiríkur Briem, Gunnlaugur Briem og Ólafur Briem og tvíburasystir Páls, Elín Briem, stofnandi Hússtjórnarskóla Reykjavíkur. 

Páll lauk stúdentsprófi frá Lærða skólanum árið 1878 og lögfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla 1884. Hann kom þó ekki strax hem til Íslands, heldur var hann fulltrúi hjá yfirréttarmálaflutningsmanni í Kaupmannahöfn í eitt ár og árið 1885 var honum veittur styrkur til rannsókna á íslenskum lögum. Að þeim vann hann 1885-1886.

## Embættisferill
Hann varð sýslumaður í Dalasýslu 1886 og bjó eitt ár á Staðarfelli en varð svo málaflutningsmaður við landsyfirréttinn. Árið 1890 varð hann sýslumaður í Rangárvallasýslu og bjó í Odda og síðan Árbæ í Holtum. Þann 12. sepember 1894 var hann skipaður amtmaður í norður- og austuramtinu með aðsetri á Akureyri og gengdi því embætti í tíu ár en 1. ágúst 1904 voru amtmannsembættin lögð niður. Páll flutti þá til Reykjavíkur og varð bankastjóri Íslandsbanka  en lést fáeinum mánuðum síðar.

Hann var alþingismaður Snæfellinga 1887-1892 og var kjörinn alþingismaður Akureyringa 1904 en lést áður en hann náði að setjast á þing. Hann var einnig bæjarfulltrúi á Akureyri um skeið. Hann hafði mikinn áhuga á fræðslumálum, einkum menntun alþýðu, svo og búnaðarmálum og ræktunarmálum og sinnti þeim af áhuga.

Fyrri kona Páls (1886) var Kristín Guðmundsdóttir (13. mars 1865 – 24. október 1887). Árið 1895 gekk hann svo að eiga Álfheiði Helgu Helgadóttur (11. nóvember 1868 – 28. september 1962).

## Kvenfrelsi
Páll Briem var fylgismaður kvenréttinda og hélt fyrirlestur þann 19. júlí 1885 sem hét *Um frelsi og menntun kvenna: sögulegur fyrirlestur*.

Fyrirlesturinn var haldinn á fyrsta fundi Thorvaldsensfélag en þá voru tíu ár liðin frá stofnun félagsins. Seinna var fyrirlesturinn gefinn út í Reykjavík og var það Sigurður Kristjánsson prentari og bóksali sem sá um útgáfuna.

Í fyrirlestrinum  rekur Páll sögu kvenréttindabaráttu í Bandaríkjunum og nokkrum löndum Evrópu og fræðir um ýmsa kvenskörunga.

Þar segir meðal annars:
"Þegar jeg tala um baráttuna fyrir frelsi kvenna, þá á jeg eigi við baráttu til þes að losa kvennfólk undan kúgun og þrældómi- mjer virðist að slíkt eigi sjer hvergi stað í menntuðum löndum – heldur tala jeg um baráttuna fyrir því, að kvennmenn fái rjettindi, fái vald. …Nátengt frelsi kvenna er menntun þeirra, því að það, sem kvennfrelsismenn æskja einna mest, er, að kvennmenn fái rjett til að geta náð menntun jafnt við karlmenn, og þá enn fremur fengið ýmsar stöður sem jafn menntaðir karlmenn geta fengið…"

## Eitt og annað
Við Pál amtmann var lengi kennd gata á Akureyri, Páls Briems-gata. Við hana var aðeins eitt hús og var það númer 20. 

## Heimildir
* 
*
Scottish Society for Northern Studies

**Scottish Society for Northern Studies** er fræðafélag sem stofnað var árið 1968 sem skosk hliðstæða Víkingafélagsins í London. Félagið helgar sig einkum rannsóknum og kynningu á menningu norðurhluta Skotlands og nálægra eyja á miðöldum, þegar norræn menningaráhrif voru þar mikil frá ríki Orkneyjajarla. Félagið er einnig samfélag fræðimanna og áhugamanna um efnið. 

## Söguágrip
Á fimmta Víkingaþinginu í Þórshöfn árið 1965, kom fram sú hugmynd að stofna skoska deild eða hliðstæðu við Víkingafélagið í London, og varð það að veruleika 1968, þegar félagið var stofnað. Félaginu var ætlað „að rannsaka gagnkvæm tengsl hinna norrænu, keltnesku og skosku menningarsvæða, og verða vettvangur á Skotlandi fyrir sérfræðinga og áhugamenn á mörgum fræðasviðum til að ástunda sín sameiginlegu ‚norrænu‘ áhugamál.“  

Hermann Pálsson prófessor í Edinborg var einn af stofnendum félagsins. Hann sat í stjórnarnefnd þess 1968–1982, og var forseti 1970–1971. Hann skrifaði talsvert í rit félagsins, m.a. 9 greinar í tímaritið *Northern Studies*.

Félagið heldur málstofu eða ráðstefnu einu sinni á ári og gefur út ráðstefnurit í tengslum við það. 

## Útgáfustarfsemi
Á vefsíðu félagsins er listi yfir helstu rit sem félagið hefur gefið út. 

Félagið gefur út tímaritið *Northern Studies*. Það kom fyrst út 1973 og var fyrstu árin lítið fjölritað hefti, en frá og með 21. hefti, 1984, hefur verið lagt meira í það og fékk það þá undirtitilinn *The Journal of Scottish Society for Northern Studies*. Það kemur nú út árlega. Á vefsíðu félagsins er leitarvél til að finna greinar í tímaritinu. Eftirmæli um Hermann Pálsson, eftir Arne Kruse, eru í 37. hefti, 2003. 

## Heimildir
* Vefsíða félagsins og rit þess.

## Tenglar
* Scottish Society for Northern Studies  – Vefsíða.
* Viking Society for Northern Research  – Vefsíða.
Ferðaskrifstofa ríkisins

**Ferðaskrifstofa ríkisins** (enska: *Statourist*, sbr. ferðaskrifstofu Sovétríkjanna Intourist) var íslensk ferðaskrifstofa í eigu íslenska ríkisins sem var stofnuð 1936 á kreppuárunum með einkaleyfi til reksturs ferðaskrifstofu fyrir erlenda ferðamenn á Íslandi. Á þeim árum færðist mjög í vöxt að erlend skemmtiferðaskip kæmu við á Íslandi og ferðaþjónusta vaxandi atvinnugrein. Ferðaskrifstofan átti að auglýsa þjónustu í boði innanlands, hafa eftirlit með verðlagi þjónustunnar svo ekki væri okrað á ferðamönnum, hafa eftirlit með gæðamálum hjá hótelum og veitingahúsum, sjá um bókanir og markaðssetningu Íslands sem ferðamannalands erlendis. Ferðaskrifstofan var fjármögnuð með sérstökum skatti á selda farmiða sérleyfishafa áætlanabifreiða. Hún úthlutaði einnig starfsleyfum til annarra ferðaskrifstofa víða um land. Fyrsti forstöðumaður ferðaskrifstofunnar var Eggert P. Briem og voru skrifstofur hennar til húsa við Tryggvagötu. Eini starfsmaður stofnunarinnar í upphafi var Ragnar E. Kvaran með starfsheitið „landkynnir“. 1938 var minjagripasala opnuð í húsnæði Ferðaskrifstofunnar. Ferðaskrifstofan heyrði undir skipulagsnefnd atvinnumála sem Stjórn hinna vinnandi stétta kom á fót til að bregðast við kreppunni. Ferðaskrifstofan var harðlega gagnrýnd af Sjálfstæðismönnum og eftir að ný þjóðstjórn var mynduð í apríl 1939 var hún lögð niður. 

Eftir Síðari heimsstyrjöld var ákveðið að endurreisa Ferðaskrifstofu ríkisins til að sjá um upplýsingagjöf til erlendra ferðamanna og orlofsferðir stéttarfélaga. Fljótlega varð Ferðaskrifstofan líka áberandi í hótel- og gistihúsarekstri víða um land. 

Einkaleyfi Ferðaskrifstofu ríkisins var tekið aftur árið 1964 um leið og Ferðamálaráð var stofnað en Ferðaskrifstofan var áfram áberandi í íslenskri ferðaþjónustu og sá til dæmis um bókanir fyrir ríkisstofnanir auk reksturs hótela. Árið 1988 var henni breytt í hlutafélag og 2/3 hlutanna seldir starfsmönnum undir heiti Ferðaskrifstofu Íslands. Árið 1992 var Ferðaskrifstofan að fullu einkavædd sem hluti af starfi einkavæðingarnefndar og hlutur ríkisins seldur.
Karlakórinn Goði - Goða kvartettinn (plata)

**Karlakórinn Goði - Goða kvartettinn** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1975. 
Á henni flytur Karlakórinn Goði og Goða kvartettinn tólf dægurlög. Upptaka í stereó: Tónaútgáfan. Pressun: Soundtek Inc. Ljósmynd: Norðurmynd. Prentun: Valprent hf. Akureyri.

## Lagalisti
Karlakórinn Goði
# Alþjóðlega kvennafarsárið - *Lag - Texti: Shanty - Viktor A. Guðlaugsson* - Einsöngur: Helgi R. Einarsson og Sigurður Sigurðsson 
# Kveðja - *Lag - Texti: Tékkneskt þjóðlag - Viktor A. Guðlaugsson * - Einsöngur: Viktor A. Guðlaugsson
# Vor í maí - *Lag - Texti: T. H. Morley - Viktor A. Guðlaugsson* 
# Ég leitaði blárra blóma - *Lag - Texti: Gylfi Þ. Gíslason - Sigurður Þórarinsson * - Einsöngur: Bragi Vagnsson
# Vögguljóð - *Lag - Texti: J. A Ahlström - Viktor A. Guðlaugsson* 
# Kumba Yah - *Lag - Texti: Þjóðlag frá Nígeriu*

Goða kvartettinn 
# Septemberkvöld - *Lag - Texti: Þjóðlag frá Chile - Viktor A. Guðlaugsson* 
# Vestast í vesturbænum - *Lag - Texti: Franskt þjóðlag - Sigurður Þórarinsson* 
# Lífið er gáta - *Lag - Texti: Íslenskt þjóðlag* 
# Lísa - *Lag - Texti: Calypso - Viktor A. Guðlaugsson* 
# Ég er frjáls - *Lag - Texti: Amerískt þjóðlag - Viktor A. Guðlaugsson* 
# Hanna Sigga - *Lag - Texti: Þjóðlag frá Suður-Ameríku - Viktor A. Guðlaugsson*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Laurentius Mule

**Laurentius Mule** eða **Lauritz Múli** var danskur hirðstjóri á Íslandi um miðja 16. öld og er þekktastur fyrir það að Jón Arason Hólabiskup rak hann úr Viðey og hrakti hann úr landi.

Mule varð hirðstjóri árið 1547, þegar Kristján konungur 3. leigði valdamönnum Kaupmannahafnar alla tolla og tekjur af Íslandi, en Mule mun hafa verið einn þeirra. Hann kom til landsins sama ár og settist að í Viðey, en Danir höfðu lagt klaustrið undir sig nokkru fyrr. Bæði árið 1549 og 1550 fól Kristján konungur honum bréflega að fanga Jón Arason, sem hann hafði lýst friðlausan og útlægan, og í bréfi sem konungur sendi Daða Guðmundssyni í Snóksdal og Pétri Einarssyni mági hans snemma árs 1550 gaf hann þeim fyrirmæli um að styrkja þar til sinn befalingsmann yfir Íslandi, Lauritz Múla, svo hans kónglega majestet neyddist ekki til að senda hingað sitt stríðsfólk, landinu og almúganum til stórs skaða.

Á Alþingi 1550 réðu Jón Arason og synir hans öllu sem þeir vildu og voru mjög yfirgangssamir. Ari lögmaður, sonur Jóns, taldi í sjóð silfur sem hann átti að gjalda hirðstjóranum og keyrði á nasirnar á honum og sagði honum að éta. Að þingi loknu riðu þeir feðgar fyrst til Skálholts en síða til Viðeyjar og ráku þaðan Mule hirðstjóra og aðra Dani, svo að þeir hröktust út á skip sem þar lá fyrir utan, og Jón biskup endurreisti klausturlifnað og vígði klaustrið að nýju. Um þetta orti Jón:

:: Víkur hann sér í Viðeyjarklaustur,
:: víða trú'ég hann svamli
:: hinn gamli.
:: Við Dani var hann djarfur og hraustur
:: dreifði þeim á flæðarflaustur
:: með brauki og bramli.

Mule hirðstjóri sigldi utan með skipinu sem hann hafði flúið í og kom ekki aftur til Íslands, en umboðsmaður hans var Kristján skrifari.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
*
Ragnar E. Kvaran

**Ragnar Einarsson Kvaran** (22. febrúar 1894 − 24. ágúst 1939) var íslenskur prestur, rithöfundur, skáld og þýðandi. Hann var sonur Einars Hjörleifssonar Kvaran og Gíslínu Gísladóttur og fæddist í Winnipeg í Kanada þar sem faðir hans starfaði sem ritstjóri. Ári síðar flutti fjölskyldan til Íslands. Ragnar lauk guðfræðiprófi á Íslandi 1917 og var ráðinn prestur Federated Church of Winnipeg 1922. Hann starfaði í Kanada til 1933 þar sem hann var meðal annars formaður Þjóðræknisfélags Íslendinga. Fljótlega eftir að hann fluttist aftur til Íslands var hann ráðinn skrifstofustjóri nýstofnaðrar skipulagsnefndar atvinnumála. Þegar Ferðaskrifstofa ríkisins var stofnuð 1936 var hann ráðinn starfsmaður hennar með starfsheitið „landkynnir“ og þegar Eggert P. Briem hætti sem forstöðumaður ferðaskrifstofunnar tók Ragnar við. Hann gegndi þeirri stöðu til dánardags og fljótlega eftir andlát hans var skrifstofan lögð niður.
Bósa saga og Herrauðs

**Bósa saga og Herrauðs** er fornaldarsaga skrifuð á 14. öld sem fjallar um förunautana Herrauð og Bósa, en hún er einstök í sínum flokki sökum lýsingum á samförum söguhetjunnar Bósa við þær bóndadætur sem hann gistir hjá.

Rúna er getið í Bósa sögu en þar er tekið fram að ef sá sem ort er til getur ráðið rúnirnar, þá losni hann undan ákvæðunum.

## Tilvísanir


## Tenglar
* Bósa saga og Herrauðs á http://snerpu.is
* Að brynna fola í vínkeldu. Um erótík í fornaldar- og riddarasögum, B.A. verkefni Sigurðar Jóns Ólafssonar til Hugvísindasviðs (PDF-skjal) sem fær nafn sitt úr atriði í Bósa sögu og Herrauðs
Trúarbragðafræði

**Trúarbragðafræði** er akademísk fræðigrein og námsgrein í grunn- og framhaldsskólum, sem fjallar um trúarbrögð almennt, inntak þeirra og siði, venjur og hegðun sem tengjast trúarbrögðunum. Trúarbragðafræði ber saman ólík trúarbrögð á kerfisbundinn máta og finnur þvermenningarleg tengsl á milli þeirra. Trúarbragðafræði nálgast því viðfangsefnið ekki frá guðfræðilegu sjónarhorni heldur sagnfræðilegu, mannfræðilegu, félagsfræðilegu og sálfræðilegu sjónarmiði. Andstætt guðfræði, sem reynir að túlka vilja guðs eða guða, rannsakar trúarbragðafræði átrúnað manna frá hlutlausu sjónarhorni.
Dópamín

**Dópamín** er taugaboðefni framleitt í heila. Það á þátt í stjórnun fjölmargra ferla í miðtaugakerfinu og hefur hlutverki að gegna til dæmis í úrvinnslu skynhrifa, sjálfráðri hreyfistjórnun, hugsun, stjórnun á prólaktínframleiðslu og fleiri þáttum. Það er stundum sagt tengjast ástinni, en þegar maður er ástfanginn framleiðir heilinn þetta efni í meira magni en ella.
Þig mun aldrei iðra þess

**Þig mun aldrei iðra þess** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1980. 
Á henni flytur Örvar Kristjánsson tólf harmonikulög. Platan er hljóðrituð í stereo. Upptaka: Hljóðriti. Pressun: Soundtek Inc. Hönnun umslags: Delfi. Prentun: Valprent hf.

## Lagalisti
# Hestamannapolki - *Lag: Örvar Kristjánsson* 
# Komdu inn í kofann minn - *Lag - Texti: Kalman — Davíð Stefánsson* 
# Dansað á Hornafirði - *Lag - Texti: Höfundur ókunnur — Birgir Marinósson* 
# Siglt í norður - *Lag - Texti: L. Burgess — Birgir Marinósson* 
# Útileguskottís - *Lag: Pálmi Stefánsson* 
# Skautapolki - *Lag - Texti: Lee/Manner — Ágúst Böðvarsson* 
# Hafgolan - *Lag - Texti: Pálmi Stefánsson — Kristján frá Djúpalæk* 
# Austangjóla - *Lag: Karl Jónatansson* 
# Stefnumót - *Lag - Texti: H.B. Danks — Einar Kristjánsson* 
# Peiskorvals - *Lag: Höfundur ókunnur* 
# Þorraþræll - *Lag - Texti: ísl. þjóðlag — Kristján Jónsson*
# Húmar að kveldi - *Lag - Texti: St. Foster — Textahöfundur ókunnur* 

## Textabrot úr opnu plötuumslags
Jónas Kristjánsson (f. 1940)

**Jónas Kristjánsson** (fæddur 5. febrúar 1940, dáinn 29. júní 2018) var íslenskur blaðamaður og var ritstjóri 1967-2006. Hann var einnig höfundur margra bóka um hross og ferðalög og var ritstjóri gagnabanka á vefnum um ferðalög, hross og reiðleiðir. Hann kenndi blaðamennsku við Háskólann í Reykjavík 2006-2008. Starfssaga hans kom út 2009.

Jónas Kristjánsson fæddist í Reykjavík. Foreldrar hans voru Kristján Jónasson (f. 12. maí 1914, d. 27. júlí 1947) læknir og Anna Pétursdóttir (f. 11. júní 1915, d. 24. september 1976) bókari. Kristján var sonur Jónasar Kristjánssonar læknis, alþingismanns og stofnanda Náttúrulækningafélags Íslands.

Eiginkona Jónasar var Kristín Halldórsdóttir, fyrrverandi alþingismaður, sem lést 14. júlí 2016.

## Náms- og starfsferill
Jónas lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1959 og var þar ritstjóri Skólablaðsins í fimmta bekk. Hann stundaði nám í félagsfræði í Vestur-Berlín 1959-1961, lauk BA-prófi í sagnfræði við Háskóla Íslands 1966.

Blaðamaður og fréttastjóri á Tímanum 1961-1964. 
Fréttastjóri Vísis 1964-1967. 
Ritstjóri Vísis 1967-1975. 
Ritstjóri Dagblaðsins 1975-1981. 
Ritstjóri DV 1981-2001. 
Ritstjóri Fréttablaðsins 2002. 
Útgáfustjóri Eiðfaxa 2003-2005. 
Ritstjóri DV 2005-2006. 
Háskólakennari í blaðamennsku 2006-2008.

### Félagsstörf
Jónas hefur verið formaður:

### Ritstörf

Forustugreinar í dagblöðum, rúmlega 4000 greinar allar götur frá 1973, allar endurbirtar á veraldarvefnum (jonas.is). 
Veitingarýni í blöðum og tímaritum, rúmlega 500 greinar allar götur frá 1980, allar endurbirtar á veraldarvefnum (jonas.is).
Gagnabanki um hross á veraldarvefnum (www.hestur.is). 
Tæplega 300 fyrirlestrar í blaðamennsku birtir á www.jonas.is. 

Ferðarýni á veraldarvefnum (traveltest.is). 
Gagnabanki um fornar og nýjar reiðleiðir á veraldarvefnum (www.jonas.is/reiðleiðir).
Daglegt blogg á veraldarvefnum (www.jonas.is), alls um 23.000 greinar.

## Heimildir
* *Íslenskir samtíðarmenn*, 2003.
Christian Müller

**Christian Müller** eða **Kristján Möller** (1638 – 3. júlí 1720) var danskur embættismaður sem var amtmaður á Íslandi 1688-1718, eða í þrjátíu ár, en á seinni hluta embættisferilsins var embættinu þó gegnt af umboðsmönnum.

Hann var sonur Henriks Müller, rentumeistara Friðriks konungs 3., sem var um tíma talinn einn ríkasti maðurinn í Kaupmannahöfn en hafði um það leyti sem sonur hans varð amtmaður tapað mestöllum eignum sínum og bjó við kröpp kjör þegar hann lést. Á velmektardögum föður síns mun Christian hafa ferðast víða, meðal annars til Rómar, og aflað sér menntunar en hann var sagður vel að sér í lögfræði og sagnfræði. 

Hann var útnefndur amtmaður á Íslandi 21. apríl 1688 og kom til landsins um sumarið. Hann var á Bessastöðum næstu árin með fjölskyldu sinni og sinnti embætti sínu við misjafnan orðstír. Á þeim árum kom upp sérkennilegt mál sem kallað hefur verið Kríumálið. Magnús Hrómundarson sýslumaður í Hnappadalssýslu stefndi séra Jóni Jónssyni í Hítarnesi fyrir hönd amtmanns í ákveðnu máli og afhenti prestinum afrit af stefnunni en hafði þar misritað nafn amtmannsins, skrifaði *Chrían* í staðinn fyrir Christian, og var þetta þegar hent á lofti og mikið grín gert að, bréfið kallað kríubréf og málaferli sem af þessu spunnust Kríumál eða Stokksmál. Margir drógust inn í það og lauk því svo að séra Jón var dæmdur frá kalli og embætti og til fjársekta, Magnús sýslumaður varð einnig að láta af sínu embætti en amtmaður sigldi utan ásamt fjölskyldu sinni 1694 og fékk þungar ákúrur hjá stjórnvöldum. Hann kom þó aftur árið eftir en var þá einn á ferð, stóð stutt við og var „þá og eftir það spakur og óáleitinn við alla“.

Næstu árin kom Müller til landsins á hverju sumri en fór yfirleitt aftur á haustin, nema 1696-97 og 1701-1702. Hann setti umboðsmenn til að gegna embættinu á vetrum, fyrstu árin Lauritz Gottrup lögmann, en árið 1701 slettist upp á vinskap þeirra og þegar amtmaður sigldi haustið 1702 setti hann Pál Beyer umboðsmann sinn.

Müller kom síðast til Íslands 1707. Þá var hann að verða sjötugur og fékk leyfi til þess hjá konungi að sitja sumar og vetur í Kaupmannahöfn en skipa umboðsmann í sinn stað. Var það Páll Beyer og gegndi hann amtmannsembættinu í raun allt þar til hann fór frá landinu 1717. Þá tók Oddur Sigurðsson við. Müller lét loks af embætti 1718, en hélt þó hálfum amtmannslaununum. Hann var þá áttræður að aldri. Hann lifði í tvö ár í viðbót og er sagður hafa verið elliær og lagstur í kör þegar hann dó.

Müller er svo lýst að hann hafi hvorki haft stóran vöxt né mikið persónuálit, þótti hvorki skarpvitur né örlátur, áhrifagjarn og lét stjórnast af öðrum en laus við dramb og stórlæti.

Müller giftist árið 1668 ungri ekkju, Regine Schønbach, en hún dó ári síðar. Árið 1671 gekk hann að eiga Margrethe Bartholin (d. 1711) og var hún með honum á Íslandi fyrstu ár amtmannsferils hans.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
*
Lágafellslaug

**Lágafellslaug** er sundlaug í Mosfellsbæ, byggð árið 2007. Samningar voru gerðir við Nýsi um byggingu og rekstur laugarinnar en eftir gjaldþrot komu nýir eigendur að rekstrinum.
Geysiskvartettinn (plata)

**Geysiskvartettinn** er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1978. 
Á henni flytur Geysiskvartettinn fjórtán sönglög. Upptaka í stereó: Hljóðriti. Pressun: Soundtek Inc. Ljósmynd: Norðurmynd. Prentun: Valprent hf. 

## Lagalisti
# Kátir söngvasveinar - *Lag - Texti: A. F. Riccius - Freysteinn Gunnarsson* 
# Santa Lúsía - *Lag - Texti: Þjóðlag frá Neapel - Guðmundur Guðmundsson* 
# Anna Lár - *Lag - Texti: George R Poutlon - Hermann Stefánsson* 
# Kveðja - *Lag - Texti: W Th Soderberg - Jakob Jóhannesson Smári* - Raddsetning: Jakob Trvggvason 
# Jón granni - *Lag - Texti: Þjóðvísa frá Niðurlöndum - Jakob Jóhannesson Smári þýddi* 
# Blíða vor - *Lag - Texti: Teddy Powell - Jakob Jóhannesson Smári* - Raddsetning: Jakob Trvggvason 
# Blátt lítið blóm eitt er - *Lag - Texti: Fr. Kucken - Textahöfundur ókunnur* 
# Bjórkjallarinn - *Lag - Texti: Ludvig Fischer - Textahöfundur ókunnur* 
# Nú hylst mér brekkan - *Lag - Texti: Henry Tucker - Konráð Vilhjálmsson* - Raddsetning: Jakob Trvggvason 
# Slúðursaga - *Lag - Texti: H. Hansen-Margrét Jónsdóttir þýddi* 
# Ég man það enn - *Lag - Texti: Írskt lag - Freysteinn Gunnarsson* 
# Sævar að sölum - *Lag - Texti: Spánskt lag - Guðmundur Guðmundsson*
# Swing Low, Sweet Chariot - *Lag - Texti: Negrasálmur*
# Ut supra - *Lag - Texti: Ad. Winkelhake - Hannes Hafstein*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Hrævareldar

**Hrævareldar** eða mýrarljós eru flöktandi ljós sem sjást að næturlagi yfir mýrum. Yfirleitt er þá metangas að brenna en það myndast við sundrun jurtaleifa í mýrum. 

## Heimild
*
A Long Time Listening

**A Long Time Listening** er fyrsta plata hljómsveitarinnar Agent Fresco í fullri lengd. Platan kom út í lok árs 2010 en hún var tvö ár í vinnslu. Platan inniheldur 17 lög, sem saman segja ákveðna sögu, mynda eina heild.

## Lagalisti
# Anemoi
# He Is Listening
# Eyes Of A Cloud Catcher
# Silhouette Palette
# Of Keen Gaze
# Translations
# A Long Time Listening
# In The Dirtiest Deep Of Hope
# Yellow Nights
# Paused
# Implosions
# Almost At A Whisper
# Pianissimo
# One Winter Sailing
# Tiger Veil
# Above These City Lights
# Tempo

## Heimild
* https://www.discogs.com/master/532137-Agent-Fresco-A-Long-Time-Listening
Imbrudagar

**Imbrudagar** eru þriggja daga föstutímabil fjórum sinnum á ári, og eru eins konar inngangur að árstíðunum fjórum. Imbrudagar eru með elstu helgisiðum kristninnar. Dæmi um þessar föstur má finna í Róm frá því snemma á 3. öld. Líkar föstur eru þekktar í  gyðingdómi og tengdust í upphafi ársverkum í akuryrkju. Nafnið Imbrudagar virðist fengið úr fornenskri útgáfu af latnesku heiti þessara daga. Snemma voru þessir dagar einnig kallaðir sæludagar eða sæluvikur. Í kaþólskum sið tíðkaðist á þessum dögum að afhenda fátækum ölmusugjafir. Imbrudagar eru á þessum dögum eftir öskudegi, eftir hvítasunnudegi, eftir krossmessu (14. september) og eftir Lúcíumessu (13. desember). Imbrudagar eru þakkar- og bænadagar á tímamótum árstíðanna en einnig iðrunar- og yfirbótardagar.

## Heimildir
* Trúin og lífið 
* Árni Björnsson. *Saga daganna*: Mál og menning, Reykjavík 1993
Okurmálið

**Okurmálið** var lögreglumál sem kom upp á Íslandi árið 1985 og varðaði ólögleg okurlán Hermans Björgvinssonar. Málið fékk mikla umfjöllun á sínum tíma og í seinni tíð hafa vextir okurlánara oft komið til tals þegar rætt er um vexti nútíma krítarkortafyrirtækja. 

## Tenglar
* ''Stórlaxarnir innan seilingar''; grein í NT 1985
* ''Okrarar, virtir borgarar og dópistar''; grein í Helgarpóstinum 1985
* ''Hermann hefur lánastarfsemi á ný''; grein í DV 1985
* ''Okurlánastarfsemi í skjóli vanþróaðs fjármagnsmarkaðar''; grein í Morgunblaðið 1985
Einu sinni var...

***Einu sinni var...*** (franska: *Il était une fois...*) var franskt sjónvarpskennsluefni í formi teiknimyndaþátta, ætlað ungmennum. Þættirnir voru framleiddir af teiknimyndastofunni Procidis á árunum 1978 til 2008 og eru hugarsmíð franska teiknimyndagerðarmannsins Alberts Barillé. Þættirnir voru sýndir í íslensku sjónvarpi með íslenskri talsetningu á 9. og 10. áratugnum. 

## Þáttaraðir

* *[[Einu sinni var...Saga Mannkyns]]* (franska:*Il était une fois... L'Homme*) 
**[[Sú kemur tíð]]* (franska:*Il était une fois... L'Espace*)
**[[Líf í nýju ljósi]]* (franska:*Il était une fois... La Vie*)
**[[Einu sinni var... í Ameríku]]* (franska:*Il était une fois... Les Amériques*)
**[[Einu sinni var... - Uppfinningamenn]]* (franska:*Il était une fois... Les Découvreurs *)
**[[Einu sinni var... - Landkönnuðir]]* (franska:*Il était une fois... Les Explorateurs*)
**[[Einu sinni var...Jörðin]]* (franska:*Il était une fois... Notre Terre*)

## Tenglar

*Heimasíða Procidis
Albert Barillé

**Albert Barillé** (14. febrúar 1920 – 5. febrúar 2009) var franskur teiknimyndagerðarmaður sem þekktur er fyrir teiknimyndaþættina Einu sinni var....
Sýanóakrýlat

**Sýanóakrýlat** er almennt heiti yfir fljótþornandi lím, oft kallað ***tonnatak***, skammstafað *CA* á ensku. Límblöndur úr CA eru einnig notaðar í læknisfræðitilgangi til að líma saman sár og eru þær efnablöndur samsettar þannig að þær erta húð minna og eru ekki eitraðar. 

Þegar CA er blandað saman við matarsóda fæst hart, létt þéttiefni en þessi efnablöndun framkallar hita og gufur.  

CA er einnig notað í lögreglurannsóknum til að kalla fram ósýnileg fingraför á hlutum úr efnum eins og gleri og plasti. Gufum úr heitu CA er þá beint á  yfirborð hluta þar sem þær þéttast ofan í sprungum sem fingraför skildu eftir og hvít fingraför koma fram.

Þunnt lag af CA lími er notað til að bæsa tréhluti. Það þornar fljótt og yfirborðið verður glansandi.  Því er þá gjarnan blandað saman við línolíu. Einnig er það blandað með sagi og notað til að gera við sprungur í tré t.d. í viðarhljóðfærum og húsgögnum.

Fjallgöngumenn og hljóðfæraleikarar hafa notað CA til að gera við og búa til hlíf á fingurbrodda.

CA lím hefur verið notað til að líma saman sár, það var notað í sár særðra hermanna í Víetnamstríðinu til að minnka blæðingu þar til þeir komust á sjúkrahús. 

CA var fundið upp árið 1942 í efnafræðistofum Kodak í tilraunum þar sem reynt var að búa til gagnsætt sterkt plast sem hentaði til að verjast byssukúlum í hernaði. 

Mikill hiti og gufur myndast þegar CA er blandað með efnum úr baðmull eða ull og getur hitinn orsakað bruna og jafnvel kviknað í baðmull ef nógu mikið af CA er til staðar. 

## Tenglar
* Was Super Glue invented to seal battle wounds in Vietnam?  
* Cyanoacrylate Toxicity
* Cyanoacrylate Adhesive / Super Glue Safety Data Sheets 
* Safety in the Home: Super Glue  - Queensland Health
* Dangers of prankster behaviour - BBC
* History of Super Glue 
* Sprungur (Húðlæknastöðin)
Kalevala

**Kalevala** er 19. aldar finnskt söguljóð með goðsagnablæ sem textafræðingurinn Elias Lönnrot safnaði saman úr munni kvæðamanna með þrotlausum ferðum sínum um núverandi Finnland og útjaðra landsins. Kalevala er talið vera þjóðargersemi Finna og er eitt af langmikilvægustu bókmenntaverkum á finnskri tungu. Fyrsta útgáfan af Kalevala, sem nefnist *Gamla Kalevala*, kom út 28. febrúar árið 1835. Sú útgáfa sem þekktust er nútildags kom út árið 1849 og er 22.795 ljóðlínur sem skipt er í 50 kviður (finnska: *runot*). Kalevala mætti þýða sem *Land Kaleva* eða *Hetjulandið*. 

## Íslenska þýðingin
Karl Ísfeld þýddi Kalevala á íslensku, og kom fyrri hlutinn út árið 1957 og sá síðari 1962 eftir að Karl dó. Karl vann að síðari hlutanum helsjúkur og lauk ekki síðustu 7 blaðsíðunum. Þær kláraði Sigríður Einars frá Munaðarnesi. 

Í íslensku þýðinguna vantar þrettán kviður (37-49), auk þess sem Karl skar frá ýmsar endurtekningar. Eins og verkið liggur fyrir í íslenskum búningi vantar í það rílflega þriðjung útgáfunnar frá árinu 1849 en það er hin viðurkennda heildarútgáfa Kalevala-bálksins. Við útgáfu verksins luku þó margir upp lofsorðum um þýðinguna og hljómfegurð hennar á íslensku. Sigurður A. Magnússon rithöfundur segir í eftirmála íslensku útgáfunnar:

## Eitt og annað
* 28. febrúar er Kalevala-dagur í Finnlandi, en þann dag kom fyrsta Kalevala-útgáfa Elíasar Lönnrots út á prenti.
* Finnska þungarokkssveitin Amorphis sækir innblástur í Kalevala.

## Tenglar

* „Goðmögnuð veröld Finna og Íslendinga“; grein í Morgunblaðinu 1985
* „Kalevala“; grein í Morgunblaðinu 1957
* „Dauði Lenninkäinens“; brot úr Kalevala-þýðingu Karls Ísfelds, birtist í Sunnudagsblaðinu 1957
Shadi Bartsch

**Shadi Bartsch** (fædd 17. mars 1966) er Ann L. and Lawrence B. Buttenwieser-prófessor í fornfræði við Chicago-háskóla. Hún kenndi áður við Kaliforníuháskóla í Berkeley og Brown-háskóla, þar sem hún gegndi stöðu W. Duncan MacMillan II-prófessors í fornfræði 2008 – 2009.

## Æviágrip
Bartsch er dóttir hagfræðings sem starfaði fyrir Sameinuðu þjóðirnar og ólst upp í London, Genf, Teheran, Jakarta og á Fídjieyjum. Hún lauk B.A.-gráðu frá Princeton-háskóla árið 1987 and og bæði M.A. og Ph.D.-gráðu frá Kaliforníuháskóla í Berkeley árið 1992 í latínu og fornfræði.

## Ferill
Bartsch hefur einkum unnið með latneskar bókmenntir og rómverska menningu á tímum júlísk-kládísku ættarinnar, skáldsöguna til forna, rómverska stóuspeki og klassíska arfleifð. Hún hlaut Quantrell-verðlaunin fyrir framúrskarandi kennslu árið 2000 og verðlaun fyrir kennslu á framhaldsstigi við Chicago-háskóla árið 2006. Hún hlaut Guggenheim-styrk árið 2007. Hún var einnig fulltrúi í ritstjórn University of Chicago Press á árunum 2006 – 2008 og aðalritstjóri tímaritsins *[[Classical Philology]]* á árunum 2000 – 2004.

## Helstu rit
### Fræðirit
**Decoding the Ancient Novel: The Reader and the Role of Description in Heliodorus and Achilles Tatius.* (1989)
**Actors in the Audience: Theatricality and Doublespeak from Nero to Hadrian.* (1994)
**Ideology in Cold Blood: A Reading of Lucan’s Civil War.* (1998)
**The Mirror of the Self: Sexuality, Self-Knowledge, and the Gaze in the Early Roman Empire* (2006) 

### Ritstjórn
**Oxford Encyclopedia of Rhetoric.* (ásamt Thomas Sloane, Heinrich Plett og Thomas Farrell, 2001)
**Erotikon: Essays on Eros, Ancient and Modern.* (ásamt Thomas Bartscherer, 2005)
**Ekphrasis.* (sérhefti *Classical Philology*, ásamt Jas Elsner, 2007)
**Seneca and the Self* (ásamt David Wray, 2009)
Hannes Pétursson

**Hannes Pétursson** (f. 14. desember 1931) er íslenskt skáld og rithöfundur sem sent hefur frá sér fjölda ljóðabóka og annarra verka og hlotið fyrir þau ýmsar viðurkenningar.

Hannes Pétursson fæddist á Sauðárkróki, þar sem hann ólst upp og varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1952 og árið 1955, þegar hann var aðeins 23 ára, kom út fyrsta ljóðabók hans, *Kvæðabók*, sem vakti þegar mikla athygli. Hann lauk kandídatsprófi í íslenskum fræðum frá Háskóla Íslands 1959 og starfaði hjá Bókaútgáfu Menningarsjóðs á árunum 1959-1976. 

Hannes hefur sent frá sér fjölda bóka, bæði ljóðabækur, fræðibækur, frásagnarþætti, smásögur og ferðasögur, auk nokkurra þýðinga. Hann hefur hlotið viðurkenningar fyrir verk sín, meðal annars Íslensku bókmenntaverðlaunin fyrir ljóðabókina *Eldhyl* árið 1993 og þýsku Henrik Steffens-verðlaunin 1975. Hann er heiðursfélagi Rithöfundasambands Íslands og er í heiðurslaunaflokki listamannalauna. Bækur eftir hann hafa verið þýddar á nokkur erlend tungumál og fjórar ljóðabóka hans, *Stund og staðir, Innlönd, Heimkynni við sjó* og *36 ljóð*, hafa verið lagðar fram til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs.

Flest ljóð Hannesar eru óbundin en í þeim má finna mikið af tilvísunum í þjóðlegar hefðir, sagnir og menningararf, þjóðkvæði og þjóðtrú.

## Helstu rit
* *Kvæðabók*, 1955.
* *Í sumardölum*, 1959.
* *Stund og staðir*, 1962.
* *Steingrímur Thorsteinsson*, líf hans og list, 1964.
* *Steinar og sterkir litir*, 1965.
* *Innlönd*, 1968.
* *Rímblöð*, 1971.
* *Íslenzkt skáldatal* 1.-2., 1973-1976.
* *Ljóðabréf*, 1973.
* *Rauðamyrkur*, 1973.
* *Óður um Ísland*, 1974.
* *Úr hugskoti*, 1976.
* *Heimkynni við sjó*, 1978.
* *Kvæðafylgsni*, 1979.
* *Misskipt er manna láni* 1.-3., 1982-1987.
* *36 ljóð*, 1983.
* *Frá Ketubjörgum til Klaustra*, 1990.
* *Eintöl á vegferðum*, 1991.
* *Eldhylur*, 1993.
* *Fyrir kvölddyrum*, 2006.
* *Jarðlag í tímanum: minningamyndir úr barnæsku*, 2011. 
* *Norðlingabók: úr íslenzku þjóðlífi* 1-2, 2017 – (kom í verslanir í mars 2018, heildarútgáfa sagnaþátta Hannesar).
* *Haustaugu*, 2018

## Heimildir
*
Hindí-úrdú

**Hindí-úrdú** (*هندی اردو*, *हिंदी उर्दू*) er tungumál talað á Norður Indlandi og Pakistan. Tvö afbrigði eru til og heita þau hindí og úrdú. Þau eru í raun sama málið en ritvenjur þeirra eru frábrugðnar.

Í orðaforða málsins eru tökuorð úr tyrknesku, persnesku og arabísku.

## Heimildir
Eggert Claessen

**Eggert Claessen** (16. ágúst 1877 – 21. október 1950) var lögfræðingur og athafnamaður í Reykjavík. 

Eggert var sonur Jean Valgard Claessen landsféhirðis og Kristínar Briem, sem var dóttir Eggerts Briem sýslumanns. Systur hans voru þær Ingibjörg, kona Jóns Þorlákssonar forsætisráðherra, og María Kristín, móðir Gunnars Thoroddsen forsætisráðherra, en bróðir hans var Gunnlaugur Claessen yfirlæknir og Arent Claessen stórkaupmaður.

Eggert var einn af stofnendum Eimskipafélags Íslands, sat í stjórn félagsins frá stofnun og til dauðadags og var formaður stjórnarinnar í 25 ár.  Hann var einnig aðalbankastjóri Íslandsbanka 1921 – 1930 en stundaði annars lögfræðistörf í Reykjavík. Hann var ásamt Sveini Björnssyni, síðar forseta, helsti hvatamaður að stofnun Lögmannafélags Íslands og var oft formaður þess. Eggert og Sveinn fluttu fyrsta málið fyrir Hæstarétti gegn hvor öðrum. Hann gekkst fyrir stofnun Vinnuveitendasambands Íslands 1934 og var formaður þess til dauðadags.

Kona Eggerts var Soffía Jónsdóttir (22. júlí 1885 – 20. janúar 1966) húsmæðrakennari.

## Heimildir
*
Pendúll

**Pendúll** er lóð sem hangir frá völtum þannig að það getur sveiflast frjálslega. Þegar pendúllinn er færður úr jafnvægisstað er honum undirorpið krafti sem færir hann aftur á jafnvægisstaðinn. Þessi kraftur, saman með massa pendúlsins, lætur pendúlinn sveiflast til og frá þegar honum er sleppt. Tíminn sem tekinn er að sveiflast einu sinni heitir tíðni. Tíðnin fer aðallega eftir lengd pendúlsins. Síðan þeir voru uppgötvaðir árið 1602 af Galíleó Galílei hefur pendúlar verið notaðir til að mæla tíma. Pendúlar voru nákvæmasta tæki til tímamælingar þangað til fjórða áratugsins. Þeir eru notaðir til að stilla pendúlklukkur og í vísindatækjum eins og hröðunarmælum og jarðskjálftamælum. Áður fyrr voru pendúlar notaðir sem þyngdaraflsmælar og jafnvel til að mæla lengd. Orðið „pendúll“ á rætur að rekja til latínu, það kemur frá orðinu *pendulus* sem þýðir „hangandi“.
Eggert Briem

**Eggert Ólafur Briem** (15. október 1811 – 11. mars 1894) var íslenskur sýslumaður á 19. öld, lengst af í Eyjafjarðar- og Skagafjarðarsýslum.

Eggert Briem fæddist á Kjarna í Eyjafirði og var sonur Gunnlaugs Briem sýslumanns og Valgerðar Árnadóttur konu hans. Hann lauk stúdentsprófi úr Bessastaðaskóla 1831 og var síðan skrifari hjá föður sínum til 1834 og var það ár settur sýslumaður Eyjafjarðarsýslu um tíma í forföllum föður síns. Hann fór síðan til náms við Kaupmannahafnarháskóla og lauk lögfræðiprófi þaðan 1841.

Hann kom til Íslands að loknu prófi og starfaði hjá Hoppe stiftamtmanni í Reykjavík til 1843. Þá var hann skipaður sýslumaður í Rangárvallasýslu en var þar aðeins eitt ár því hann varð sýslumaður Ísfirðinga 1844 og var þar til 1848. Þá fékk hann Eyjafjarðarsýslu og settist að á Espihóli. Hann var þjóðfundarmaður Eyfirðinga 1851 og var settur amtmaður í norður- og austuramti 1852-1852.

Árið 1861 var Eggert skipaður sýslumaður í Skagafjarðarsýslu og bjó fyrst í Viðvík, fluttist svo að Hjaltastöðum í Blönduhlíð en síðan að Reynistað og var þar allt til 1884, þegar hann lét af embætti og fluttist til Reykjavíkur.

Kona Eggerts, gift 18. ágúst 1845, var Ingibjörg Eiríksdóttir (16. september 1827 – 15. september 1890) og áttu þau nítján börn en þrettán náðu fullorðinsaldri, þar á meðal alþingismennirnir Eiríkur, Gunnlaugur, Ólafur og Páll amtmaður. Ein dóttir þeirra var Elín Briem, stofnandi Hússtjórnarskóla Reykjavíkur.

Í minningargrein í ''Fjallkonunni'' er Eggert lýst þannig: „Þessi kynsæli höfðingi, faðir hinna mörgu efnisgóðu systkina, hafði jafnan á sér bezta orð sem yfirvald, jafnt fyrir röggsemi sem lipurð. Hann var því mjög vinsæll af alþýðu. Hann mun hafa verið með hinum beztu lagamönnum íslenzkum um sína daga.“

## Heimildir
* 
*
Snúður

:*Um sætabrauðið, sjá [[snúður (sætabrauð)|snúð (sætabrauð)]].*

**Snúður** eða **snúðvísir** er tæki sem notað er til að mæla eða halda afstöðu, byggt á varðveislu hverfiþunga. Vélrænn snúður er í eðli sínu hringsnúandi  hjól eða diskur með öxli sem er látinn taka hverja afstöðu sem er. Afstaðan breytist miklu minna í takt við ytri snúningsátak en hún myndi án hverfiþunga vegna snúningar snúðsins.
Leníngradfylki

**Leníngradfylki** (rússneska: Ленингра́дская о́бласть, Leningrádskaja óblast') er fylki (oblast) í Rússlandi. Íbúar voru um 1,6 milljón árið 2009.

## Neðanmálsgreinar


## Tenglar
* Vefsíða sveitarfélagsins
Geimstöð

**Geimstöð** er stór gervihnöttur, sem hýst getur geimfara til lengir tíma. Önnur geimför geta lagst að geimstöðvum, til dæmis til að flytja fólk eða aðföng fram og til baka. Geimstöðvar eru ólíkar öðrum geimförum þannig að þær geta ekki knúið sig áfram eða lent. Því þarf að nota önnur geimför til að komast að þeim. Eina geimstöðin sem nú er á sporbaug um Jörðina er Alþjóðlega geimstöðin. Fyrri geimstöðvar eru meðal annars Almas, Saljút, Skylab og Mír.

Geimstöðvar eru meðal annars notaðar til að rannsaka áhrif geimsins á mannlíkamann, auk þess að skapa aðstöðu fyrir fleiri og lengri rannsóknir en boðið upp er á í öðrum geimförum. Allar geimstöðvar eru hannaðar til að skipta um starfslið; hver starfsmaður er um borð í geimstöðinni í nokkrar vikur eða mánuði en sjaldan lengra enn eitt ár. Heimsmet fyrir lengstu dvöl í geimnum á Valeríj Poljakov sem dvaldi um borð var í Mír í 437,7 daga frá 1994 til 1995. Frá 2009 hafa þrír geimfarar verið í geimnum lengur en eitt ár, allir um borð í Mír.

Geimstöðvar hafa verið notaðar í bæði rannsókna- og hernaðartilgangi. Síðasta geimstöðin sem notuð var í hernaðartilgangi var Saljút 5 sem var hluti af Almas-verkefni Sovétríkjanna árin 1976 og 1977.
Köld

**Köld** er breiðskífa með Sólstöfum sem kom út árið 2009.

## Lagalisti
# „78 Days in the Desert“ – 8:34
# „Köld“ – 8:59
# „Pale Rider“ – 8:05
# „She Destroys Again“ – 7:12
# „Necrologue“ – 8:30
# „World Void of Souls“ – 11:51
# „Love is the Devil (and I am in Love)“ – 4:43
# „Goddess of the Ages“ – 12:41
Geimfar

**Geimfar** eða **geimskip** er farartæki sem hannað er fyrir geimflug. Geimför eru notuð í mismunandi tilgangi, meðal annars til samskipta, jarðarathugunar, veðurfræði, siglingafræði, reikistjörnukönnunar og flutninga manna og farms. Í undirsporbrautarflugi (e. *sub-orbital flights*) fer geimfar út í geiminn og kemur svo aftur til jarðar án þess að fara á sporbraut. Í sporbrautarflugum (e. *orbital flights*) fer geimfarið á sporbaug um Jörðina eða önnur stjarnfræðileg fyrirbæri. 

Geimför notuð til mannaðra geimferða flytja fólk annaðhvort sem starfsmenn eða farþega. Tölvustýrð geimför (e. *robotic spacecraft*) eru ómönnuð og er stjórnað á sjálfvirkan hátt frá Jörðinni. Ómönnuð geimför notuð til rannsókna heita könnunarhnettir (e. *space probes*). Nokkur geimför eru á leiðinni út úr sólkerfinu, til dæmis Pioneer 10 og 11, Voyager 1 og 2 og New Horizons.

Vinsælt er að ræða um geimför í vísindaskáldskap.
Sakhalínfylki

**Sakalínfylki** (rússneska: Сахалинская область, Sahalínskaja óblast') er fylki (oblast) í Rússlandi. Árið 2010 var íbúafjöldi Sakalínfylkis 510.834.

Fylkið nær yfir eyjuna Sakalín, Kúríleyjar og smáeyjar.

## Neðanmálsgreinar
Listi yfir CSI:NY (5. þáttaröð)

Fimmta þáttaröðin af ****** var frumsýnd 24.september 2008 og sýndir voru 25 þættir. 

Leikararnir Robert Joy og A.J. Buckley bættust við í hóp aðalleikara.

## Aðalleikarar
* Gary Sinise sem Mac Taylor
* Melina Kanakaredes sem Stella Bonasera
* Carmine Giovinazzo sem Danny Messer
* Hill Harper sem Sheldon Hawkes
* Eddie Cahill sem Donald (Don) Flack Jr.
* Anna Belknap sem Lindsay Monroe
* Robert Joy sem Sid Hammerback
* A.J. Buckley sem Adam Ross

## Aukaleikarar
* Emmanuelle Vaugier sem Jessica Angell

## Þættir

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
*
Barcelona World Race

**Barcelona World Race** er siglingakeppni umhverfis jörðina án áningar fyrir tveggja manna áhafnir. Keppnin hefst og endar í Barselóna og fylgir klipparaleiðinni suður fyrir Afríku, austur eftir Indlandshafi, fyrir Ástralíu og Nýja Sjáland eftir Suður-Kyrrahafi og fyrir Suður-Ameríku. 

Keppnin var fyrst haldin 2008 og 2009 þar sem níu skútur þreyttu keppni. Sigurvegarar voru franski siglingamaðurinn Jean-Pierre Dick og írski siglingamaðurinn Damian Foxall. Önnur útgáfa keppninnar hófst 31. desember 2010. 

## Tenglar

* Vefur keppninnar
Hrafnafífa

**Hrafnafífa** (eða **einhneppa**) (fræðiheiti: *Eriophorum scheuchzeri*) er plöntutegund af stararætt. Hún er með breiðum, hvítum hárskúfum á stöngulendum og vex í votlendi.

## Tilvísanir
Klófífa

**Klófífa** (fræðiheiti: *Eriophorum angustifolium*) er plöntutegund af hálfgrasaætt. Hún er með hvítum, lútandi hárskúfum nokkrum saman á stöngulendum. Í stað blómhlífar er hún með hvít hár, sem þroskast í 2-3 sm svifhár. 

Klófífan vex í votlendi. Hún er algeng í láglendi og upp í 800 m hæð, en hefur fundist allt upp í 1200m. 

Blöð klófífurnar nefnast *hringabrok,* og er plantan einnig stundum kölluð brok.

Klófífa er þekkt frá hrafnafífu á mörgum öxum og breiðari blöðum.

## Nytjar
Fræullin hefur eitthvað verið notuð sem tróð, t.d. til að filla kodda og sessur. Eitthvað hefur hún verið spunnin saman við ull til að nýtast í garn

## Tilvísanir
Umhverfistækni

**Umhverfistækni** (eða *græn tækni*) er svið innan tæknigeirans sem hefur það að markmiði að hanna og þróa kerfi eða búnað sem stuðlar á einhvern hátt að verndun umhverfisins og náttúruauðlinda, og/eða dregur úr neikvæðum umhverfisáhrifum af mannavöldum. Sjálfbærni er kjarni umhverfistækni.  

## Umhverfistækni á Íslandi
Á Íslandi eru starfrækt samtök fyrirtækja í grænni tækni, Clean Tech Iceland, innan vébanda Samtaka iðnaðarins. Markmið samtakanna er að efla samstarf og deila þekkingu og reynslu milli fyrirtækjanna, koma að norrænu samstarfi og vera stjórnvöldum til stuðnings við stefnumótun.

Meðal fyrirtækja eru: Carbon Recyling International, EcoProcess Nord, Greenqloud, Marorka, Prókatín, ReMake Electric, Vistvæn orka ehf.

## Tenglar
* Carbon Recyling International
* Clean Tech Iceland
* EcoProcess Nord 
* Greenqloud 
* Marorka
* Prókatín 
* ReMake Electric 
* Vistvæn orka ehf.
Habsborgarar

**Habsborgarar** eru ein af mikilvægustu konungsættum Evrópu. Habsborgarar ríktu sem keisarar yfir Heilaga rómverska ríkinu frá 1438 til 1740. Auk þess ríktu þeir yfir Austurríska keisaradæminu og Spænska heimsveldinu. Ættin er upprunalega frá Sviss en heimaland þeirra var í Austurríki frá 13. öld til 1918 þegar Austurríska keisaradæmið var lagt niður. Ættin varð heimsveldi á hátindi sínum þegar Karl 1. Spánarkonungur varð keisari hins Heilaga rómverska ríkis 1519. Hann sagði síðar af sér keisaratigninni 1521 en við það klofnaði veldi ættarinnar í lönd spænsku Habsborgara og austurrísku Habsborgara. Á Spáni dó ættin út við lát Karls 2. Spánarkonungs. Árið 1806 var Heilaga rómverska ríkið lagt niður af Napóleon Bónaparte en skömmu áður hafði Frans 2. lýst sig Austurríkiskeisara. Þetta keisaraveldi hrundi við lok Fyrri heimsstyrjaldar en síðasti keisarinn, Karl 1. sagði þó aldrei formlega af sér. Sonur hans Otto von Habsburg hafnaði nauðugur tilkalli sínu til krúnunnar 1961.