open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eðalþinur

**Eðalþinur** (abies procera), (á ensku kallaður *noble fir*, *red fir* og *Christmastree*), er þinur ættaður úr vesturhluta Norður Ameríku, Fossafjöllum og  Kyrrahafsstrandfjöllum lengst í norðvestur-Kalifornía og vestur-Oregon og Washington í Bandaríkjunum.  Þetta er háfjallategund, kemur yfirleitt fyrir í 300 til 1500 metra hæð, einstöku sinnum upp í trjálínu.

## Lýsing
Eðalþinur er stórt sígrænt tré, allt að 40 til 70 metra hátt og með stofnþvermál að 2 metrum, sjaldan 90 metra hátt og 2.7 í stofnþvermál, með mjóa keilulaga krónu. Börkurinn á ungum trjám er sléttur og grár með kvoðublöðrum, og verður rauðbrúnn, hrjúfur og sprunginn á gömlum trjám. Barrið er nálarlaga, 1 til 3.5 sm langt, dökkblágrænt að ofan og að neðan með áberandi loftaugarákum, og með snubbóttum til sýlds enda. Það er í spíral eftir sprotanum, en undið lítillega (s-lögun) til að vera uppsveigt ofan við sprotann. Könglarnir eru uppréttir, 11 til 22 sm langir, með purpuralitað köngulhreistrið nær alveg falið á bak við langar, gulgrænar útstæðar hreisturblöðkurnar; verða brúnar við þroska og sundrast til að losa vængjuð fræin að hausti.

Eðalþinur er náskyldur rauðþin (Abies magnifica), sem tekur við honum lengra suðaustur syðst í Oregon og Kaliforníu, eru þeir best greindir á því að barrið er með gróp eftir miðstrengnum ofan á; rauðþinur hefur þetta ekki. Rauðþinur hefur einnig tilhneigingu að vera með gisnara barr, með sprotann vel sýnilegan, þar sem sprotinn er að mestu falinn undir barrinu á  eðalþini. Könglar rauðþins eru yfirleitt með styttri stoðblöðkur, nema hjá *Abies magnifica* var. *shastensis*; þetta afbrigði er talið af sumum grasafræðingum vera blendingur milli tegundanna.


Image:Abies procera cone.jpg|Köngull.
File:Weibliche Zapfen der Edeltanne (Abies procera)02.JPG|Könglar.
Image:Abies procera.jpg|Barr.


## Nytjar
Eðalþinur er vinsælt jólatré.
Viðurinn er notaður í byggingariðnaði og pappírsframleiðslu.

## Tilvísanir


## Viðbótarlesning
* 

## Ytri tenglar
* USDA Plants Profile for ''Abies procera'' (Eðalþinur) 
* Interactive Distribution Map of ''Abies procera'' 
* ''Abies procera''—Gymnosperm Database
* Jepson Manual Treatment:  ''Abies procera''
* ljósmyndir af ''Abies procera'' trjám — *[[Arboretum de Villardebelle]]*
* photos of foliage and cones — *Arboretum de Villardebelle*
* ''Abies procera''  — U.C. Photo gallery
Abies milleri

***Abies milleri***, er útdauð tegund af þin, þekkt af steingervingum frá Washington ríki. Og eru þeir úr jarðlögum sem eru um 49.5 milljóna ára gömul, og eru þá elstu staðfestu eintök ættkvíslarinnar.  Tegundinni var lýst af 81 steingervingisem safnað var á stað númer A0307 í Ferry County, Washington.  Tegundarheitið *milleri*, var til heiðurs Charles N. Miller Jr fyrir framlög hans til rannsókna og skilnings á Þallarætt Pinaceae. 
*A. milleri* sýnir líkindi við *[[Abies kawakamii|A. kawakamii]]* og *[[Abies chensiensis|A. chensiensis]]* frá Asíu og *[[Abies concolor|A. concolor]]* og *[[Abies lasiocarpa|A. lasiocarpa]]* frá Norður Ameríku.   *A. milleri* sýnir ekki einkenni sem geta staðsett hann í eina deild *Abies* frekar en aðra.
Þau 81 eintök sem voru rannsökuð fyrir lýsinguna á *A. milleri* voru með samanlagt 40 köngulhreistur, 21 frævængi, 10 laufgaðar greinar, og tvær stakar nálar.  

## Tilvísanir
Torres del Paine-þjóðgarðurinn

**Torres del Paine-þjóðgarðurinn** (spænska: *Parque Nacional Torres del Paine*) er þjóðgarður í Magallanes-héraði í Patagóníu í suður-Síle. Hann er staðsettur 112 kílómetra norður af borginni Puerto Natales og var stofnaður árið 1959. Stærð hans um 2400 ferkílómetrar. Paine þýðir blár á máli Tehuelche-frumbyggja svæðisins. Paine-fjallgarðurinn er miðdepill þjóðgarðsins með graníttindana Torres del Paine (Paine-turnar) sem eru eitt mest áberandi kennileiti þjóðgarðsins (2884 metrar). Suður Patagóniu-jökull þekur stórt svæði í þjóðgarðinum og koma skriðjöklar niður úr honum á láglendi. Jöklarnir hafa myndað fjölmörg stöðuvötn. Í vestri á þjóðgarðurinn landamæri að Bernardo O'Higgins-þjóðgarðinum og í norðri að Los Glaciares-þjóðgarðinum í Argentínu. Göngufólk má ekki fara af göngustígunum þjóðgarðsins.

## Dýra- og plöntulíf
Fjallaljón og refir eru meðal rándýra. Gúanakka (*guanaco*), dýr skylt lamadýri, og huemul, suður-andeskt hjartardýr eru meðal grasbíta svæðisins. Andes-Kondór er stærstur ránfugla. Nandúi, fugl skyldur strútum, er meðal stærri fugla.  Snælenja og hvítlenja er meðal trjátegunda.


File:Guanako TDP.jpg|Gúanakka
File:Pterocnemia pennata.jpg|Nandúi
File:Hippocamelus bisulcus, Parque Nacional Torres del Paine, Chile.jpg|huemul-hjartardýr
File:Zorrito Chile.JPG|Suður-amerískur grárefur.
File:Southern Caracara up close.jpg|Caracara-fuglinn er skyldur fálka
Nothofagus antarctica 2.jpg|Snælenja


## Heimild
Rauðþinur

***Rauðþinur***, **Abies magnifica**, er þintegund frá vesturhluta Norður Ameríku, úr fjöllum suðvestur Oregon og Kaliforníu í Bandaríkjunum. Þetta er tegund frá hátt yfir sjávarmáli, yfirleitt í 1400 til 2700 metra hæð, en nær sjaldan upp að trjálínu. Nafnið Rauðþinur kemur vegna litar barkarins á gömlum trjám.
Þetta tré var uppgötvað af William Lobb í leiðangri hans til Kaliforníu (1849 – 1853), en David Douglas hafði yfirsést það.

## Lýsing
*Abies magnifica* er stórt sígrænt tré, oft að 40 til 60 metra hæð og 2 metrar að þvermáli, sjaldan 76.5 metra hátt og 3 metrar í þvermál, með granna keilulaga krónu. Börkurinn á ungum trjám er sléttur, grár, og með kvoðublöðrum, og verður rauðgulur, grófur og sprunginn á  gömlum trjám. Barrið er nálarlaga, 2 til 3.5 sm langt, blágrænt að ofan og að neðan með áberandi loftaugarákum, og með hvössum oddi. Það er í spíral eftir sprotanum, en undið lítillega (s-lögun) til að vera uppsveigt ofan við sprotann..
Könglarnir eru uppréttir, 9 til 21 sm langir, gulgrænir (stöku sinnum purpuralitir), og verða brúnir og sundrast við þroska til að sosa vængjuð fræin að hausti.

### Afbrigði
Það eru tvö, hugsanlega þrjú afbrigði:
* ***Abies magnifica'' var. ''magnifica*** A.Murray, **rauðþinur** — könglarnir eru stórir (14 til 21 sm), hreisturblöðkurnar eru stuttar, ekki sjáanlegar á lokuðum könglum. Mestöllu útbreiðslusvæði tegundarinnar, aðallega í Sierra Nevada.
* ***Abies magnifica'' var. ''shastensis*** Lemmon, (samnefni, Abies shastensis (Lemmon) Lemmon) **Shasta rauðþinur** — könglarnir eru stórir (14 til 21 sm), hreisturblöðkurnar eru lengri, sjáanlegar á lokuðum könglum. Norðvesturhluta útbreiðslusvæði tegundarinnar, í suðvestur Oregon og norðvestur Kaliforníu (Shasta County, Siskiyou County og Trinity County).
* ***Abies magnifica'' var. ''critchfieldii*** Lanner —  í austurhlíðum Sierra Nevada  — hugsanlega þriðja afbrigðið, einnig með langar hreisturblöðkur, er svo með smærri köngla, 9 til 15 sm langa.

### Skyldleiki
Rauðþinur er náskyldur eðalþin (*Abies procera*), sem tekur við af honum lengra norður í Fossafjöllum. Þeir eru best greindir í sundur á barrinu; Eðalþinur er með gróp eftir miðstrengnum ofan á; rauðþinur hefur þetta ekki. Rauðþinur hefur einnig tilhneigingu að vera með gisnara barr, með sprotann vel sýnilegan, þar sem sprotinn er að mestu falinn undir barrinu á  eðalþini. Könglar rauðþins eru yfirleitt með styttri stoðblöðkur, nema hjá *Abies magnifica* var. *shastensis*; þetta afbrigði er talið af sumum grasafræðingum vera blendingur milli tegundanna.

## Nytjar
Viðurinn er notaður í byggingariðnaði og pappírsframleiðslu. Hann er einnig vinsæll sem jólatré.

## Tilvísanir

## Viðbótar lesning
*  , with illustrations by Carl Eytel - Kurut, Gary F. (2009), "Carl Eytel: Southern California Desert Artist", ''California State Library Foundation'', Bulletin No. 95, pp. 17-20  retrieved Nov. 13, 2011

## Ytri tenglar
* USDA Forest Service: ''Abies magnifica''
* CalFlora Database: ''Abies magnifica''
* Gymnosperm Database - ''Abies magnifica''
* Arboretum de Villardebelle: ''Abies magnifica'' Photos - ''group 1''
* Arboretum de Villardebelle: ''Abies magnifica'' Photos - ''group 2''
Helgiþinur

**Helgiþinur** eða ***Abies religiosa*** (þekktur sem *oyamel* á spænsku) er þintegund frá fjöllum mið og suður Mexíkó (Trans-Mexíkanska gosbeltisins, Sierra Madre del Sur) og vestur Guatemala. Hann vex hátt yfir sjó (í 2100 til 4100 metrum) í skýjaskógum með svölum rökum sumrum og þurrum vetrum á stærsta hluta búsvæðis síns. Í ríkinu Veracruz, er h úrkoma allt árið. Tegundin þolir reglulega vetrarsnjókomu.

## Lýsing
*Abies religiosa* er meðalstórt til stórt sígrænt tré sem verður 25 til 50 metra hátt, með stofnþvermál að 2 metrum. Barrið er nálarlaga, flatt, 1.5 til 3.5 sm langt og 1.5 breitt og 0.5 mm þykkt, dökkgrænt að ofan, og með tvær bláhvítar loftaugarákir að neðan; oddurinn er hvass. Barrið stendur í spíral eftir sprotanum, Það er í spíral eftir sprotanum, en hvert undið breytilega neðst svo þau liggja flatt til hvorrar hliðar og ofan til á sprotanum, með engin neðan til. Sprotarnir eru rauðbrúnir, hárlausir eða með gisinni hæringu.
Könglarnir eru 8 til 16 sm langir og 4 til 6 sm breiðir, dökk-blápurpuralitir fyrir þroska; hreisturblöðkurnar eru purpuralitar eða grænleitar, meðallangar, með endann sýnilegan í lokuðum könglum. Vængjuð fræin losna þegar könglarnir sundrast við þroska, um 7 til 9 mánuðum eftir frjóvgun. Tré frá vestari hluta útbreiðslusvæðisins á Nevado de Colima í Jalisco hafa köngla með stærri aftursveigðum hreisturblöðku (svipað og hjá eðalþins könglum); þau eru stundum talin til eigin tegundar, *Abies colimensis*.

## Orðsifjar
Spænska nafnið "oyamel" kemur frá Nahuatl orðinu *oyametl* (*oya*, að þreskja; *metl*, agave; bókstaflega "þreskja agave"). Það er einnig kallað "árbol de Navidad" (jólatré) í Mexíkó. Íslenska og enska heitið kemur úr fræðiheitinu *Abies religiosa*, bókstaflega "trúarlegur þinur". Þetta kemur frá notkun afskorinna greina í trúarhátíðum í Mexíkó, sérstaklega jólum.

## Mikilvægi
Helgiþinur er það tré sem (*[[Danaus plexippus]]*) kýs helst að vera á á meðan dvala þess stendur í skógum Trans-Mexíkanska gosbeltisins. Þó að þau þekkist í öðrum hlutum suður hálendi Mexíkó, þar sem ekki er öll tegundin fardýr, safnast megnið af þeim í Monarch Butterfly Biosphere Reserve nálægt bæjunum Angangueo (Michoacán) og Avándaro (Mexíkó (ríki)), frá desember til mars.

Viðurinn er frekar mjúkur og þar af leiðandi ekki hentugur í trésmíði. Hinsvegar fer útbreiðsla hans minnkandi vegna skógarhöggs fyrir eldivið og öðrum ágangi manna.

## Myndir

File:Oyamel.jpg| Barr
| Eintak úr plöntusafni
File:Abies religiosa Chincua 1.jpg|
File:Abies religiosa El Rosario 5.jpg|
File:Cuajimoloyas, Sierra Norte de Oaxaca.jpg| Í Sierra Norte de Oaxaca
File:La Malinche Wald.JPG| Stígurinn La Malinche, Tlaxcala 


## Tilvísanir

*Liu, T. S. (11 November 1971). *A Monograph of the genus Abies*. National Taiwan University.
Fabersþinur

***Fabersþinur*** (**Abies fabri**) barrtrjártegund sem er einlend í Sichuan í vestur Kína, þar sem hún kemur fyrir á hinu helga fjalli; Emei Shan (þaðan sem honum var fyrst lýst) og vestur til Gongga Shan fjallabálksins, og vex hann í 1500 til 4000 metra hæð.

Þetta er tré sem verður að 40 metra hátt, með stofn að 1 metra í þvermál, og keilulaga til breið súlulag krónu. Sprotarnir eru gulbrúnir, hárlausir eða gishærðir. Barrið er nálarlaga, 1.5 til 3 sm langt og 2 til 2.5 mm breitt, gljáandi dökkgrænt að ofan, og með tvær hvítar loftaugarákir að neðan; blaðjaðrarnir eru lítið eitt upprúllaðir. Könglarnir eru sívalir, 5 til 11 sm langir og 3 til 4.5 sm breiðir með lítið eitt útstæðum hreisturblöðkum, dökk purpuralitir óþroskaðir, og verða purpurabláir við þroska.

Það eru tvær undirtegundir:
**Abies fabri* subsp. *fabri*. Mið og vestur Sichuan, á svæðum með miklum monsún rigningum.
**Abies fabri* subsp. *minensis*. Norðvestur Sichuan, með lítið eitt þurrara veðurfari.

*Abies fabri* er náskyldur *[[Abies delavayi]]* og *[[Abies forrestii]]*, sem taka við af honum í suðri og vestri í suðurhluta Sichuan og Yunnan, einnig *[[Abies fargesii]]*, sem tekur við af honum lengra norður í Gansu.

## Tilvísanir
Gljáþinur

**Gljáþinur** (*Abies mariesii*, á japönsku, オオシラビソ eða アオモリトドマツ, Oh-shirabiso, eða Aomori-todomatsu) er þintegund ættuð úr fjöllum mið og norður Honshū, Japan. Hann vex 750 til 1,900 metra hæð á norður Honshū, og 1,800 til 2,900 m á mið Honshū, alltaf í tempruðum regnskógum með mikilli úrkomu og svölum, rökum sumrum, og mjög mikilli snjókomu á vetrum.

Þetta er meðalstórt sígrænt tré, um 15 til 30 metra hátt, með stofnþvermál að 0.8 metrar, smærra og stundum runnkenndur við trjálínu. Barrið er nálarlaga, flatt, 1.5 til 2 sm langt og 2 mm breitt og 0.5 mm þykkt, matt dökk grænt að ofan, og með tvær hvítar loftaugarákir að neðan, og lítið eitt sýlt í endann. Barrið er í spíral eftir sprotanum, en það er breytilega undið neðst svo þau liggja flöt til hvorrar hliðar og ofan á sprotanum, með engin undir. Sprotarnir eru rauðgulir með þéttri lauelskenndri hæringu. Könglarnir eru 5 til 11 sm langir og 3 til 4 sm breiðir, dökk purpurabláir fyrir þroska; hreisturblöðkurnar eru stuttar, og faldar í lokuðum könglinum. Vængjuð fræin losna er köngullinn sundrast við þroska um 6 til 7 mánuðum eftir frjóvgun.

Gljáþinur er náskyldur silfurþini *A. amabilis* frá Kyrrahafsströnd Norður Ameríku, sem greinist frá gljáþin með aðeins lengra barri 2 til 4.5 sm og lengri könglum: 9 til 17 sm langir.

Gljáþinur er nefndur eftir enska plöntusafnaranum Charles Maries (1851–1902), sem kom með tegundina til Bretlands 1879.

## Tilvísanir

* 
*Liu, T. S. (1971). *A Monograph of the genus Abies*. National Taiwan University.
Batteríið

**Batteríið** var virki úr torfi og grjóti norður af Arnarhólstúni í Reykjavík. Það var reist á tíma Jörundar hundadagakonungs og endurbætt síðar. Batteríið stóð á svipuðum slóðum og hús Seðlabanka Íslands við Kalkofnsveg stendur núna en mikið landfylling hefur verið gerð á þessu svæði.  

Benedikt Gröndal lýsir Batteríinu svo í grein sinni Reykjavík um aldamótin 1900: 

: "Þar er efstur Arnarhóll (sem í daglegri ræðu er oft kallaður Batteríið) og sér þar enn merki virkis nokkurs, sem gert var þegar Jörgensen var hér; þá voru þangað fluttir einhverjir gamlir fallbyssuhólkar frá Bessastaðaskansi. Þá er dátarnir voru sendir hingað þjóðfundarsumarið 1851, þá var líka eitthvert virki gert, eða garðar fyrir fallbyssur, og púðurhús nokkurt úr torfi og varðhús hjá eða varðhylki, og kvað Brynjólfur Oddson um þetta í Dátarímu; þar segir svo:

:Hjá því reistu rauðan strók,
:er rambaði á einum fæti;
:var í holum viðarbrók
:vökumannsins sæti.

:Þegar mæddi sorg og sút
:af settum vöku-pressum
:í grimmviðrunum gægðust út
:úr gapastokki þessum.

:En nú er þetta horfið fyrir löngu og á landið enga slíka vörn, en engum dettur í hug, að ef manni tekst að eignast eitthvað, þá þarf að hafa einhver ráð til að verja það; sjálfir getum vér enga vörn veitt, en megum horfa á, að botnvörpumenn ræni oss eins og þeim þóknast, heimtum svo alt af Dönum og höfum ekkert nema stóryrðin."

## Tenglar
* Leifar af vígi Jörundar, Arnarhóll árið 1911
## Tilvísanir
Silfurþinur

***Silfurþinur***, fræðiheiti **Abies amabilis**, er tegund af þini frá Kyrrahafsströnd norðvestur Norður-Ameríka, þar er hann á "Pacific Coast Ranges" og Fossafjöllum frá suðaustasta hluta Alaska, gegn um vestur Bresku Kólumbíu, Washington og Oregon, til lengst norðvestur í Kaliforníu. Hann vex frá sjávarmáli til 1500metra hæð á norðurhluta svæðisins, og í 1000 til 2300 metra hæð á suðurhluta svæðisins, alltaf í tempruðum regnskógum með tiltölulega mikilli úrkomu og svölum, rökum sumrum. Vex oft með Degli og syðst á útbreiðslusvæðinu, Aesculus californica.

## Lýsing

Þetta er stórt sígrænt tré sem verður 30 til 45 metra hátt, einstöku sinnum 72 metrar, með stofnþvermál að 1.2 metruma, einstöku sinnum 2.3 metrar. Börkurinn á yngri trjám er ljósgrár, þunnur og þakinn kvoðublöðrum. Á eldri trjám dökknar hann og myndar hreistur og sprungur.  Barrið er nálarlaga, flatt, 2 til 4.5 sm langt og 2 mm breitt og 0.5 mm þykkt, matt dökk-grænt að ofan, og með tvær hvítar loftaugarákir að neðan, og lítið eitt sýlt í endann. Barrið er í spíral eftir sprotanum, en það er breytilega undið neðst svo þau liggja flöt til hvorrar hliðar og ofan á sprotanum, með engin undir. Sprotarnir eru rauðgulir með þétta flauelskennda hæringu. Könglarnir eru 9 til 17 sm langir og 4 til 6 sm breiðir, dökk purpurabláir fyrir þroska; hreisturblöðkurnar eru stuttar, og faldar í lokuðum könglinum. Vængjuð fræin losna er köngullinn sundrast við þroska um 6 til 7 mánuðum eftir frjóvgun.
Silfurþinur er náskyldur gljáþini A. mariesii frá Kyrrahafsströnd Norður Ameríku, sem greinist frá silfurþin með aðeins styttra barri 1.5 til 2.5 sm og minni könglum: 5 til 11 sm langir.

## Nytjar
Viðurinn er mjúkur og ekki sterkur; hann er notaður í pappírsmassa, flutnigskassa og annað ódýrt. Barrið hefur þægilegan ilm og er stundum notað í Jóla skreytingar, þar á meðal jólatré.

Honum er líka plantað sem yndistré í stórum görðum, þó að kröfur hans um svöl, rök sumur takmarki svæðin sem hann vex vel; velheppnaðar útplantanir utan útbreiðslusvæðisins eru helst í vestur Skotlandi og suður Nýja Sjálandi.


File:PacificSilverFir_7644.jpg|Barr að neðan
File:PacificSilverFir_7785.jpg|Barr að ofan
File:Abies amabilis 26395.JPG|Toppur með köngli


## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Gymnosperm Database: ''Abies amabilis'' (2011)
*C.Michael Hogan (2008) ''Aesculus californica'', Globaltwitcher.com, ed. N. Stromberg
*''Flora of North America'' (2008) Vol. 2: Pinaceae
*Interactive Distribution Map of ''Abies amabilis''
Síldarmannagötur

**Síldarmannagötur** eða **Síldarmannagata** er gönguleið úr innanverðum Hvalfirði yfir í Borgarfjarðardali. Síldarmannagata er nefnd í Harðarsögu og bendir nafnið til þess að Borgfirðingar hafi snemma farið til síldveiða eða síldarkaupa suður í Hvalfjörð. Þessi gönguleið er núna farin frá Botnsdal í Hvalfirði og yfir í Skorradal.

## Heimildir
* Fiskirannsóknir 1935-1936 – Andvari, 1. Tölublað (01.01.1937), Bls. 22-61 
* Síldarmannagötur - leiðarlýsing (Ferlir)
* Kort með örnefnum og leiðarlýsing um Síldarmannagötur (Skorradalshreppur )
Assisstenskirkjugarðurinn í Kaupmannahöfn

**Assistens Kirkegaard** er kirkjugarður í Kaupmannahöfn. Íslenskir námsmenn eða embættismenn, sem dóu í Kaupmannahöfn, voru flestir jarðsettir þar, til dæmis Jónas Hallgrímsson, skáld og náttúruvísindamaður.
Evrameríka

**Evrameríka**, **Lárússland** eða **Gamla rauða meginlandið**, var risameginland sem varð til á Devontímabilinu fyrir 433 milljón árum þegar meginlandskjarnarnir Lárentía, Baltíka og Avalonía, rákust saman. Á Permtímabilinu varð Evrameríka hluti af risameginlandinu Pangeu. Hún varð síðan hluti af Lárasíu þegar Pangea klofnaði í Lárasíu og Gondvana. Lárasía skiptist síðan í Norður-Ameríku og Evrasíu á Krítartímabilinu. Lárentía varð þá hluti af Norður-Ameríku og Baltíka hluti af Evrasíu en Avalonía skiptist milli þeirra.
Jafnar

**Jafnar** (fræðiheiti: *Lycopodiophyta*) eru ein af elstu núlifandi greinum æðplantna og almennt flokkaðir sem ein undirgrein byrkninga. 

Þeir fjölga sér með gróum. Núlifandi tegundir jafna eru um 1290 talsins.

## Tilvísanir
Sepultura

**Sepultura** er brasilísk þrass-sveit stofnuð í Belo Horizonte árið 1984 af bræðrunum Max og Igor Cavalera. Sepultura þýðir gröf á portúgölsku.

Hljómsveitin var áhrifamikil seint á 9. áratug og snemma á 10. áratug 20. aldar. Sveitin hægði á taktinum í tónlistinni um miðjan 10. áratuginn og fór meira út í groove metal-stíl. 

Cavalera-bræður yfirgáfu sveitina, Max árið 1996 og Igor árið 2006. Max stofnaði Soulfly og síðar Cavalera Conspiracy með bróður sínum. Frá 1998 hefur bandaríski söngvarinn Derrick Green verið með sveitinni.

Í lok árs 2023 ákvað sveitin að fara í lokatónleikaferðalag sitt og stefnir hún að hætta árið 2026.  Trommari sveitarinnar til 12 ára, Eloy Casagrande, hafði þá ákveðið að ganga til liðs við Slipknot.
Sveitin spilaði á Íslandi sumarið 2025.


Sepultura-18.jpg|Andreas Kisser
Sepultura-2.jpg|Derrick Green 
Sepultura-7.jpg|Paulo Jr.
Sepultura-1.jpg|Eloy Casagrande


## Núverandi meðlimir
*Paulo Jr. – bassi (1985–)
*Andreas Kisser – gítar (1987–)
*Derrick Green – söngur (1998–)
*Jason Nekrutman - trommur (2023-)

## Fyrrum meðlimir
*Igor Cavalera – trommur (1984–2006)
*Max Cavalera – söngur og gítar (1985–1996)
*Jairo Guedz - gítar (1985-1987)
*Eloy Casagrande – trommur (2011–2023)

## Útgáfur
### Breiðskífur
*Morbid Visions (1986)
*Schizophrenia (1987)
*Beneath the Remains (1989)
*Arise (1991)
*Chaos A.D. (1993)
*Roots (1996)
*Against (1998)
*Nation (2001)
*Roorback (2003)
*Dante XXI (2006)
*A-Lex (2009)
*Kairos (2011)
*The Mediator Between Head and Hands Must Be the Heart (2013)
*Machine Messiah (2017)
*Quadra (2020)

### Stuttskífur
* The Cloud of Unknowing (2026)

## Tilvísanir
Guttormur Sigbjarnarson

**Guttormur Sigbjarnarson**, jarðfræðingur, var fæddur í Rauðholti í Hjaltastaðaþinghá 23.6. 1928. Hann lést í Reykjavík 10.01 2017. Foreldrar hans voru Sigbjörn Sigurðsson og Jórunn Anna Guttormsdóttir bændur í Rauðholti. 

## Nám og störf
Eftir barna- og gagnfræðaskólagöngu að Eiðum settist hann í MA og lauk þaðan stúdentsprófi 1952. Eftir það innritaðist hann í Hí og lauk þaðan BA-prófi 1961 samhliða kennslu í Gagnfræðaskóla Austurbæjar. Nokkrum árum síðar innritaðist hann í Óslóarháskóla og lauk þaðan cand. real-prófi í jarðfræði 1967 en hafði þá dvalið eitt ár við vatnafræðinám í Bandaríkjunum. Eftir heimkomuna réðst hann til Orkustofnunar sem sérfræðingur í vatnafarsrannsóknum. Síðar varð hann deildarstjóri við Jarðkönnunardeild Orkustofnunar. Samhliða rannsóknum sínum starfaði Guttormur sem stundakennari við MH og síðar jarðfræðiskor HÍ. Starfsferlinum lauk hann sem framkvæmdastjóri Hins íslenska náttúrufræðifélags 1991-1999.

Guttormur var virkur í kjarabaráttu náttúrufræðinga og var formaður Félags íslenskra náttúrufræðinga á fyrstu árum þess.

## Rannsóknir
Jarðfræðirannsóknir Guttorms Sigbjarnarsonar voru einkum á sviði vatnafars, neysluvatns, grunnvatnsfræða og kortlagningar. Hann gerði grundvallarrannsóknar á vatnafari Veiðivatna og Tungnáröræfa og gaf út vatnafarskort af svæðinu en þetta var fyrsta íslenska vatnafarskortið. Einnig liggja eftir han skrif um vatnafar Þingvallavatns, samstarfsmaður hans þar var Freysteinn Sigurðsson, jarðfræðingur. Á árunum í upp úr 1970 stýrði hann jarðfræðirannsóknum í Krepputungu og á Brúaröræfum og gaf út fyrsta nákvæma jarðfræðikortið af þeim slóðum ásamt með ítarlegri skýrslu sem jók mjög á þekkingu manna á þessum hluta öræfanna.  Síðar skrifaði hann greinaflokk í Náttúrufræðinginn um aðdraganda og niðurstöður rannsóknanna og yfirlit um fyrri athuganir náttúrufræðinga á þessu svæði. Guttormur ritaði einnig um landmótun, ísaldarjarðfræði, hafís og uppblástur. Hann var ritstjóri bókarinnar *Vatnið og landið*, greinasafn um vatnafar og jarðfræði, sem út kom 1990.

Margt má lesa um Guttorm, ættir hans og æskuheimili í Rauðhyltingabók sem út kom 2005 í ritstjórn Sævars Sigbjarnarsonar frá Rauðholti.

## Nokkrar greinar
* Hafís og hafstraumar. Í bókinni Hafís við Ísland 1968, bls 13-48
* Afok og uppblástur: þættir úr gróðursögu Haukadalsheiðar. Náttúrufræðingurinn 39, 1969, 68-118
* Alpajöklar og öldubrjótar. Í bókinni Eldur er í norðri, 1982, bls. 79-89
* Hlaup og hlaupfarvegir. Í bókinni Vatnið og landið 1990, bls. 129-143
* Norðan Vatnajökuls 1. Aðdragandi og skipulag jarðfræðikortlagningar. Náttúrufræðingurinn 63, bls. 109-124, 1993
* Norðan Vatnajökuls 2. Jarðlagaskipan og jarðfræðikort. Náttúrufræðingurinn 63, bls. 201-207, 1993
* Norðan Vatnajökuls 3. Eldstöðvar og hraun frá nútíma. Náttúrufræðingurinn 65, bls. 199-212, 1995
* Grunnvatnið til Þingvallavatns. (Með Freysteini Sigurðssyni). Í bókinni Þingvallavatn. 2002, bls. 120-135
Jón Gunnar Bernburg

**Jón Gunnar Bernburg**, fæddur árið 1973, er íslenskur félagsfræðingur.
Hann lauk BA gráðu í félagsfræði frá Háskóla Íslands árið 1996 og er einnig með doktorspróf í sömu grein frá State University of New York í Albany sem hann lauk árið 2002. 

## Ævi og starf
Jón Gunnar hefur unnið við Háskóla Íslands  allt frá árinu 2005 og er nú prófessor í félagsfræði við Félagsvísindasviðið þar. 
Eftir útskrift vann Jón að rannsóknum á samfélagslegum kenningum er varða glæpi og félagsleg frávik. Á seinni árum hefur hann einbeitt sér að kreppunni sem skall á Ísland árið 2008 og skoðað einstaklings-, félagslega- og fjárhagslegaþróun.
Jón Gunnar er virtur félagsfræðingur sem var frá árunum 2003-2005 handhafi rannsóknarstöðustyrks Rannís og hafa niðurstöður rannsókna hans birst í hátt virtum tímaritum líkt og Sociology, Criminology og Journal of Research Crime and Delinquency.

Jón Gunnar fékk hvatningarverðlaun Vísinda- og tækniráðs árið 2013 og var fyrsti félagsvísindamaðurinn til að hljóta þessi verðlaun. Hann hefur látið til sín taka á breiðu sviði innan félagsfræðinnar og má þar helst nefna rannsóknir hans á félagslegum frávikum, afbrotafræði, skipulagsheildum og aðferðarfræði. Þá hefur hann einnig verið leiðandi í rannsóknum á gerð nærsamfélags Íslendinga og áhrifum þess á börn og unglinga.

## Rannsóknir
Ásamt því að greinar hafa víðast birst eftir hann hefur hann einnig gefið út bók.
Bókina Economic Crisis and Mass Protest: The Pots and Pans Revolution in Iceland gaf Jón Gunnar út árið 2016 og fjallar hún um kreppuna og búsáhaldabyltinguna sem áttu sér stað árið 2009. Í bókinni kafar hann í þær félagslegu orsakir og áhrif sem þessir atburðir höfðu í för með sér. Það er sjaldgæft í eins auðugu og lýðræðislegu ríki sem Ísland er að mótmæli af þessari stærðargráðu brjótist út, en um 25% þjóðarinnar tóku þátt í þeim og stóðu mótmælin þangað til að sitjandi ríkisstjórn sagði af sér. 

## Tilvísanir
Saltfiskur í sögu þjóðar

**Saltfiskur í sögu þjóðar** er tveggja binda ritverk sem kom úr árið 1998. Í bókinni er fjallað um  saltfiskverkun og saltfiskverslun á Íslandi í þrjár aldir. Verkið var ritað að tilhlutan Sölusambands íslenskra fiskframleiðanda en á fimmtíu ára afmæli þess var ákveðið að skrifa sögu þess en einnig sögu fiskvinnslu allt frá upphafi á 18. öld. Valdimar Unnar Valdimarsson sagnfræðingur var aðalhöfundur bókarinnar en hann lést áður en hann gat lokið verkinu og lauk Halldór Bjarnason sagnfræðingur við verkið.

## Heimild
*  Saltfiskurinn þjappaði þjóðinni saman (Morgunblaðið 18. mars 1998)
Sölusamband íslenskra fiskframleiðenda

**Sölusamband íslenskra fiskframleiðenda** eða **SÍF** var félag sem stærstu útgerðar- og fiskvinnslufélögin á Íslandi stofnuðu með aðstoð bankanna (Útvegsbankans og Landsbankans) árið 1932  til að koma fastara skipulagi um sölu á saltfiski með það fyrir augum að stöðva verðfall á fiski og reyna að fá verðið upp aftur. Það voru þrjú stærstu útflutningsfyrirtækin Kveldúlfur, Fisksölusambandið og Alliance sem stóðu að SÍF. Félögin skuldbundu sig til að afhenda SÍF allan þann fisk sem þau réðu yfir og reynt skildi að fá fleiri aðila í félagið. SÍF fól fimm manna nefnd að annast sölu á fiskinum en í nefndinni einn aðili frá hverju fyrirtækjanna og einn frá hverjum bankanna en það voru Richard Thors formaður, Ólafur Proppé, Kristján Einarsson og bankastjórarnir Magnús Sigurðsson og Helgi Guðmundsson.

Árið 2006 breytti SÍF nafni sínu í Alfesca sem franska fyrirtækið Lur Berri keypti árið 2012.

## Heimild
* Ægir, 8. Tölublað (01.08.1932), Blaðsíða 210
Hvolfþinur

***Abies fargesii*** (á kínversku: 巴山冷杉) er tegund af þini sem er einlendur í mið Kína. Tegundarnafnið er eftir Franska trúboðanum, grasafræðingnum og plöntusafnaranum, Paul Guillaume Farges. *Abies fargesii* getur orðið mjög stór, jafnvel að 40 metra hár. Hann er einlendur í mið Kína þar sem hann finnst í Gansu, Henan, Hubei, Shaanxi, og Sichuan héruðum. Hann vex á fjöllum og á vatnasviðum í 1500 til 3900 metra hæð yfir sjó.

*Abies fargesii* er nýttur í timbur og pappamassa.


File:Jiuzhaigou6.jpg|*[[Picea asperata]]* (vinstri) og *A. fargesii* (hægri), Jiuzhaigou Valley, Sichuan, Kína
File:Abies fargesii bud foliage.jpg|Brum og barr af *A. fargesii* var. *faxoniana*


## Tilvísanir
Thomas Coville

**Thomas Coville** (f. 10. maí 1968) er franskur siglingamaður sem er þekktur fyrir þátttöku í úthafssiglingakeppnum á borð við Route du Rhum, Vendée Globe og Volvo Ocean Race. Hann á núverandi met í siglingu einsamall umhverfis hnöttinn á seglskútu. Metið setti hann 25. desember 2016 á þríbytnunni *[[Sodebo Ultim]]* þegar hann kom í Ermarsund eftir 49 daga, 3 tíma, 7 mínútur og 38 sekúndur.
Næfurþinur

***Abies squamata*** er sígrænt tré í þallarætt.
Þessi þinur er algengur í suðaustur Tíbethásléttunni (Kína) frá 3200 metrum upp í trjálínu í 4400 metrum yfir sjávarmáli. Hann er ríkjandi í norðurhlíðum og vex oft með, *[[Picea likiangensis|Picea balfouriana]]*. Ríkisskógarhögg var hömlulaust til skógarhöggsbanns 1998, en þá var búið að minnka skógana umtalsvert. Skógrækt eftir bannið einkennist af greni, þar sem *Abies squamata* hættir til stofnrots (stem rot) og þar með sniðgenginn af ríkisstofnunum (Ryavec & Winkler 2009). Undirgróður er aðallega tegundir af  *[[Rhododendron]]*. Tíbetar á svæðinu kalla hann "bollo", en það er orð sem er bæði yfir þin og greni.

## Tilvísanir

* Conifer Specialist Group 1998.  Abies squamata.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Downloaded on 10 July 2007.
* Ryavec, Karl & Winkler, Daniel 2009. Logging Impacts to Forests in Tibetan Areas of Southwest China. A Case Study from Ganze Prefecture Based on 1998 Landsat TM Imagery. In: Himalaya - Journal of the Association for Nepal & Himalayan Studies 2006, vol. 26.1: 38-45.  link: http://mushroaming.com/sites/default/files/Ryavec%20Winkler%203-2009.pdf
Abies recurvata

***Abies recurvata*** er sígrænt tré í þallarætt.
Hann finnst eingöngu í Kína. *Abies recurvata* er sérstök þintegund sem þekkist yfirleitt á því að nálarnar á toppsprota ("leaders") eru að mestmegnis aftursveigðar. Hann kemur fyrir í þurrari og kaldari svæðum norðurhluta mið-Kína í Sichuan og Gansu héruðum í 2300 til 3600 metra hæð yfir sjávarmáli, yfirleitt á vindbörðum klettum eða í djúpum árdölum. Stundum kemur hann fyrir í þurrum, lágum runnum á skjóllausum  fjallshlíðum. Hann vex yfirleitt með barrtrjáategundum eins og *[[Juniperus convallium]]*, ''Juniperus formosana'' var. ''mairei'', ''Juniperus squamata'' var. ''fargesii'', *[[Juniperus tibetica]]*, *[[Picea asperata]]*, og *[[Picea wilsonii]]*. *Abies recurvata* er smátt til meðalstórt tré, jafnvel að 40 metrum, yfirleitt með keilulaga krónu, og stofnþvermál að 0.8 metrum. Það er með frekar sléttan, gráan eða ryðbrúnan börk, sem fyrst flagnar af í þunnum skífum, verður svo grábrúnn og flagnar í þykkum plötum. Sprotarnir eru gráhvítir eða ljósgulir með 1.2 til 2.5 sm löngum barrnálum sem liggja lárétt á skuggagreinum,  standa geislalægt út á kröftugum greinum; oft gildar og aftursveigðar, grænar til gráleitat að ofan og þéttsetnar með loftaugarásum, með tvemur grágrænum loftaugarákum að neðan. *Abies recurvata* er með 4 til 8 sm löngum egglaga eða sívalt-egglaga, grá- til purpura-bláum könglum; hreisturblöðkurnar eru nokkuð styttri en köngulskeljarnar, stundum með lítið eitt útstæðum endum á lokuðum könglunum.

## Tilvísanir

## Viðbótarlesning
* Conifer Specialist Group 1998. Abies recurvata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 10 July 2007.
Abies bornmuelleriana

***Abies bornmuelleriana***, er sjaldgæft sígrænt tré, líklegast náttúrulegur blendingur af (*[[Abies nordmanniana]]*) og Grikkjaþin (*[[Abies cephalonica]]*). Náttúrulegt útbreiðslusvæði hans er takmarkað við norður Tyrkland, nálægt Svartahafsströndinni.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*EUFORGEN species page on ''Abies bornmuelleriana'' Information, distribution and related resources
Gudmannsminde

**Gudmannsminde** er timburhús við Aðalstræti 14 á Akureyri. Húsið var byggt árið 1835. Það var gefið til spítalahalds af Carl Gudmann og var spítalinn vígður 7. júlí 1874  og spítali rekinn í húsinu til ársins 1898. Húsið er nú  íbúðarhús en það var upprunalega byggt sem slíkt.

## Heimildir
* Læknablaðið 4 hefti, 55. árgangur 1969
* Áfangar í spítalaþjónustu á Íslandi
Abies x masjoannis

Abies × masjoannis er blendingur á milli evrópuþins (Abies alba) og spánarþin (Abies pinsapo).

## Saga
Í kring um 1950, fann Nicolau Masferre fyrir tilviljun, í bæ sínum Montseny, þintré sem voru blendingur af evrópuþin (Abies alba) og spánarþins (Abies pinsapo). Allnokkur sýnishorn voru send til greiningar í Madrid, og var staðfest að þetta væri ný tegund (blendingur). Síðan um 1960 hefur blendingurinn verið notaður í Buen Retiro almenningsgarðinum í Madrid, og víðar á Spáni.

## Lýsing
Hann verður að 30 metra hár með hvítleitum til gráum berki. Vöxturinn er keilulaga, og útlit allt millistig á milli foreldranna. Hann hægan vöxt og og talið er að hann verði um 300 ára, en elsta þekkta tréð var 100 ára gamalt 2014.

## Tilvísanir


[Lýsing á blendingnum Abies x masjoannis (á spænsku)](http://www.inia.es/gcontrec/pub/347-356-(133%C3%A8)-Descripci%C2%BEn_1161944739656.pdf|)
Fyrsta ráðuneyti Bjarna Benediktssonar

**Fyrsta ríkisstjórn Bjarna Benediktssonar** tók við völdum þann 11. janúar 2017. Hún samanstóð af Sjálfstæðisflokknum, Viðreisn og Bjartri framtíð og var því fyrsta samsteypustjórn fleiri en tveggja flokka síðan þriðja ráðuneyti Steingríms Hemannssonar, sem hélt velli frá hausti 1989 til kosninga vorið 1991. Í ríkisstjórninni voru 11 ráðherrar og því einum fleiri en voru í stjórninni sem hún tók við af. En eftir að ljóst varð að ríkisstjórnin yrði mynduð sóttist Sjálfstæðisflokkurinn eftir því að skipta Innanríkisráðuneytinu milli tveggja ráðherra til að ann­ars veg­ar annast málefni samgöngu- og sveit­ar­stjórna­ og hins veg­ar dóms­mál.

Aðrar breytingar á ráðherraembættum voru annars vegar þær að iðnaðar- og viðskiptaráðherra varð að ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra og að félags- og húsnæðismálaráðherra varð að félags- og jafnréttismálaráðherra. Sjálfstæðisflokkurinn hefur sex ráðherra, Viðreisn þrjá og Björt framtíð tvo. Ríkisstjórnarflokkarnir hafa milli sín naumasta mögulega meirihluta á Alþingi með 32 þingmenn.

Ráðuneyti Bjarna hrundi þegar Björt framtíð dró sig úr stjórnarsamstarfinu í september sama ár eftir að upplýst var um að fyrri ríkisstjórn hefði veitt dæmdum barnaníðingi, Hjalta Sigurjóni Haukssyni, uppreist æru samkvæmt meðmælum frá föður Bjarna, Benedikt Sveinssyni. Bjarni hafði vitað frá því í júlí sama ár að faðir hans væri meðal umsagnaraðila Hjalta. Meðlimir Bjartrar framtíðar kölluðu málið „alvarlegan trúnaðarbrest“ innan ríkisstjórnarinnar. 

## Ráðherraskipan 11. janúar 2017 fram að 30. apríl 2017

## Ráðherraskipan frá 1. maí 2017

## Tilvísanir
Abies beshanzuensis

***Abies beshanzuensis*** (á ensku: *Baishanzu fir*, *Baishan fir*) er tegund af þin. Hann er einlendur í Kína, nánar tiltekið Baishanzu Shan í Suður-Zhejiang héraði í Austur-Kína, þar sem hann vex í 1850 metra hæð og stafar ógn af söfnun og loftslagsbreytingum]. Útbreiðslan er innan náttúruverndarsvæðisinsFengyangshan – Baishanzu. *Abies beshanzuensis* er skráður í útrýmingarhættu á válista IUCN.

Hann var uppgötvaður árið 1963 á tindi fjallsins Baishanzu Shan (1.857 m), þar sem einungis sjö tré fundust. Þrjú þeirra voru grafin upp og flutt til Beijing Botanical Garden, þar sem þau drápust. Um 1987 voru aðeins þrjú tré þekkt í náttúrunni, sem gerir hann þennan þin að sjaldgæfasta barrtré í heimi. Nýjar útplantanir með ágræðslu á Baishanzu Shan og öðrum nálægum stöðum hafa skilað nokkrum árangri, en tegundin er enn í útrýmingarhættu.

Þetta er 15 til 17 metra hátt tré, með breiða keilulaga krónu og bol að 80 cm metra þvermáli. Sprotarnir eru gildir, fölgulbrúnir, hárlausir eða lítið eitt hærðir. Barrið er nálarlaga, 1,5 til 4 cm langt og 2,5 til 3,5 mm breitt, skærgrænt að ofan, og með tveimur hvítum loftaugarásum að neðan. Könglarnir eru mjó-sívalir til keilulaga, skærgrænir meðan þeir eru óþroskaðir, en þroskaðir eru þeir fölgulbrúnir, 6 til 12 cm langir  og 3 til 4 cm breiðir, með útstæðar og aftursveigðar hreisturblöðkur.

Þessi þinur er náskyldur *[[Abies firma]]* frá Suður-Japan og er stundum skipað með honum einum í undirættkvíslina *Abies* subsect. *Firmae*. Sumir grasafræðingar telja tegundina *[[Abies ziyuanensis]]* til *Abies beshanzuensis* sem undirtegund, en aðrir setja setja þá tegund í aðra undirættkvísl,  *Abies* subsect. *Holophyllae*.

## Tilvísanir
Abies chensiensis

***Abies chensiensis***, **(Shensi fir)**, er tegund af þin ættuðum frá Gansu, Hubei, Sichuan, Tíbet, Yunnan í Kína og Arunachal Pradesh í Indlandi. honum var fyrst lýst af Philippe Édouard Léon Van Tieghem 1892.

## Tilvísanir
Abies × sibiriconephrolepis

***Abies'' × ''sibiriconephrolepis*** er náttúrulegur blendingur sem hefur komið upp á milli *[[Abies nephrolepis]]* og *[[Abies sibirica]]*. Hann hefur nýlega fundist í norðurhluta Heilongjiang í Kína.

## Tilvísanir
Abies ziyuanensis

***Abies ziyuanensis*** er tegund af þin sem er einlendur í Kína, einvörðungu á fjórum stöðum í Guangxi og Hunan héruðum. *A. ziyuanensis* er skyldur *[[Abies beshanzuensis]]*, annarri tegund í útrýmingarhættu í Kína.

Tegundin taldist í þúsundum einstaklinga svo seint sem um 1970, en nú eru færri en 600 eftir.

## Tilvísanir
Abies spectabilis

***Abies spectabilis*** (á ensku **East Himalayan fir**) er sígrænt tré af þallarætt. Stundum er Bútanþinur (*A. densa*) talinn sem afbrigði af honum. Hann finnst í Afghanistan, Kína (Tíbet), norður Indlandi, Nepal, og Pakistan. Þetta er stórt tré, upp að 50 metra hátt.

*Abies spectabilis* er með mikla útbreiðslu, en hefur tapað búsvæði vegna skógarhöggs og eyðingu skóga, sérstaklega á lægri svæðum. IUCN mat að hann væri "við hættumörk".

## Tilvísanir
Abies fanjingshanensis

***Abies fanjingshanensis*** er sígrænt tré í þallarætt. Hann verður um 20 metra hár og nær 65 sentimetrum í þvermál. Börkurinn er dökkgrár. Árssprotar eru með rauðbrúnan börk sem verður dekkri á öðru eða þriðja ári. Barrið er beinra og ósamhverfar nálar 1.4 til 3 cm langar og 2 til 3 mm á breidd. Undir barrnálunum eru tvær loftaugarásir. Könglarnir eru stuttar sívalur keilur, 5 til 6 cm langar og um 4 sm þykkar. Fjólublát-brúntar að lit óþroskaður, þroskaðar verða þær dökkbrúnar. Egglaga fræin eru um það bil 8 mm löng, með 7 mm langa þríhyrningslaga vængi.
Hann finnst eingöngu í Kína, á Fanjing Shan í Guizhou héraði,þar sem hann vex í 2100 til 2350 metra hæð yfir sjó. Hann myndar blandskóga með *[[Acer flabellatum]]*, *[[Enkianthus chinensis]]*, *[[Prunus serrulata]]*, *[[Rhododendron hypoglaucum]]* og einnig með *[[Tsuga chinensis]]*.
Honum er ógnað af tapi búsvæða.

## Tilvísanir
Abies yuanbaoshanensis

***Abies yuanbaoshanensis*** er sígrænt tré af þallarætt.

Hann finnst eingöngu í Yuanbao fjöllum í Guangxi héraði í Kína.

Þetta er tegund í mikilli útrýmingarhættu. Það er talið að aðeins 700 tré séu til, að meðtöldum smáplöntum.

## Tilvísanir
Adolphe Sax

**Antoine-Joseph "Adolf" Sax** (6. nóvember 1814 –  7. febrúar 1894) var belgískur hljóðfærasmiður, uppfinningamaður og tónlistamaður sem fann upp saxofóninn árið 1846.

Sax fæddist í Dinant í frönskumælandi Belgíu, skammt frá landamærunum við Frakkland. Foreldar hans voru báðir hljóðfærasmiðir.
Abies ernestii

*Abies ernestii* (á kínversku: 黄果冷杉 (huang guo leng shan)) er sígrænt tré af þallarætt.

## Lýsing
Hann verður 60 metra hár með stofna að 2m að þvermáli. Börkurinn er dökkgrár, flagnar langsum. Krónan er keilulaga. Sprotarnir eru gulir eða gulgráir og verða gráir eða grábrúnir á öðru eða þriðja ári, hárlausir eða gishærðir. Barrnálarnar eru skærgrænar að ofan, 1 til 7 sm langar og 2 til 2.5 mm breiðar, með tvemur ljósgrænum loftaugarákum að neðan, endinn sýldur eða hvass. Könglar sívalir eða egglaga sívalir, fyrst grænir, gulgrænir eða brúngrænir, verða brúngulir til brúnir við þroska, 4 til 14 sm langir og 3 til 3.5 sm breiðir. Fræin 7 til 9 mm löng; vængurinn brúnn til purpurabrúnn, 0.8 til 1.8 sm langur. Frjóvgun apríl til maí, fræ fullþroska í október.

## Útbreiðsla
*Abies ernestii* vex helst á fjöllum í 2500 til 3800 metra hæð, í blönduðum eikar (Quercus) og furu (Pinus)skógum; í Kína (suðvestur Gansu, vestur Hubei, norður og vestur Sichuan, austur Xizang og norðvestur Yunnan.

## Tilvísanir

## Heimildir
* http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200005245
Silence

***Silence*** er kvikmynd í leikstjórn Martins Scorsese. Myndin er byggð á skáldsögu frá 1966 eftir japanska rithöfundinn Shūsaku Endō. Þrátt fyrir að myndin gerist í Nagasaki í Japan var hún að öllu leyti tekin upp á Taívan í kringum Taípei. Martin Scorsese hefur sagt að þegar hann var lítill hafi hann lesið sögur um trúboða og hafi langað að verða trúboði. Bókina las hann upprunalega í ágúst og september 1989 þegar hann var að ferðast um Japan.

Í helstu hlutverkum eru Andrew Garfield, Adam Driver, Liam Neeson, Tadanobu Asano og Ciarán Hinds. Myndin fjallar um presta úr Jesúítareglunni á 17. öld sem ferðast frá Portúgal til Japan til að finna týndan kennara og vinna að trúboði.

Myndin var frumsýnd í Róm þann 29. nóvember árið 2016 og var tekin til sýninga í Bandaríkjunum 23 desember.
Abies georgei

**Abies forrestii** (var. georgei ) er þintegund sem er einlend í Kína (suðvestur-Sichuan, norðvestur-Yunnan, og suðaustur-Xizang (Tíbet). Þar vex hann í 3000 til 4500 metra hæð. Útbreiðsla þessarar tegundar er óviss þar sem heimildir vísa í hann ýmist sem A. forrestii var. smithii eða A. forestii var. ferreana.  

## Tilvísanir
Abies forrestii

***Abies forrestii*** er sígrænt tré af þallarætt.
Hann er einlendur í Kína. Hann var nefndur eftir grasafræðingnum George Forrest (1873-1932) sem uppgötvaði tegundina í Yunnan.

## Lýsing
*Abies forrestii* getur náð 20 metra hæð. Börkurinn er dökkgrár og flettist af. Sprotarnir eru hærðir, rauðbrúnir tilbrúnir, og dökkna með aldri, Eftir tvö eða þrjú ár eru þeir orðnir dökkgráir. Brumin eru kvoðuborin, kúlu- til egglaga.
Barrnálarnar raðast eins og kambur á greinunum, 1,5 til 4, oftast þó 2 til 3 sm langar og 2 til 2,5 mm breiðar. Undir nálunum eru tvær breiðar loftaugarákir, og á jaðrinum eru kvoðurásir.
Hann blómgast í maí. Könglarnir eru 7 til 12 sm langir og 3,5 til 6 breiðir, sívalir eða sljótt-sívalir. Óþroskaðir eru þeir dökk fjólublábrúnir til svarbrúnir. Fræin eru um 1 sm löng, með ljósbrúnum til rauðbrúnum, breiðfleyglaga væng. Fræið þroskast í október til nóvember.

## Útbreiðsla
Abies forrestii vex í vestur Kína (suðvestur Sichuan, austurhluta Xizang og norðvestur Yunnan).

Hann kemur fyrir í fjöllum í 2500 til 4200 metra hæð, í svölu og röku loftslagi með 1000 til 2000 mm úrkomu. Abies forrestii er þar oft sú tegund sem vex upp að trjálínu, en er þar einnig í bland við Picea likiangensis, Larix potaninii og Tsuga dumosa, neðar vex hann með lauftrjám eins og Betula albosinensis, hlyn (Acer) og reyni (Sorbus).

## Flokkun
*Abies forrestii* er í undirættkvíslinni *Pseudopicea* og þar í deildinni *Delavayianae*. Honum var gefið nafnið 1919 af Charles Coltman-Rogers í Gardeners’ Chronicle. Á sama ári, nokkrum mánuðum síðar var honum lýst undir sama nafni af William Grant Craib.
*Abies forrestii* var áður talinn sem afbrigði af (*Abies delavayi*) sem hann líkist: *Abies delavayi* var. *forrestii* 

### Afbrigði
*Abies forrestii* skiftist í eftirfarandi afbrigði:
* *Abies forrestii* var. *chengii* . samnefni *[[Abies chengii]]* Rushforth
* *Abies forrestii* var. *ferreana* . Samnefni eru *Abies chayuensis* , *Abies ferreana* , *Abies rolii*  og *Abies yuana* 
* *Abies forrestii* var. *georgei* . samnefni *Abies georgei* 
* *Abies forrestii* var. *smithii* 

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* Liguo Fu, Nan Li, Thomas S. Elias, Robert R. Mill: *Abies.* In: Wu Zheng-yi, Peter H. Raven (Hrsg.): Flora of China. Volume 4: Cycadaceae through Fagaceae. Science Press/Missouri Botanical Garden Press, Beijing/St. Louis 1999, ISBN 0-915279-70-3, S. 11 (englisch). online.
* Gordon Cheers (Hrsg.): Botanica. Das ABC der Pflanzen. 10.000 Arten in Text und Bild. Könemann, Köln 2003, ISBN 3-8331-1600-5.
Abies pindrow

***Abies pindrow*** er þintegund ættuð úr vestur Himalaja og aðliggjandi fjöllum, frá norðaustur Afghanistan austur í gegn um norður Pakistan og Indland til mið Nepal. Hann vex í 2400 til 3700 metra hæð í skógum með Cedrus deodara, Pinus wallichiana og Picea smithiana, yfirleitt á svalari og rakari hlíðum á móti norðri.

Þetta er stórt sígrænt tré, að 40 til 60 metrum á hæð, og með stofnþvermál að 2 til 2,5 metrum. Hann er með keilulaga krónu með láréttum greinum.

Sprotarnir eru grábleikir til daufgulbrúnir, sléttir og hárlausirT. Barrið er nálarlaga, með því lengsta á nokkrum þin, 4 til 9 sm langt, tiltölulega flatt, gljáandi dökkgrænt að ofan, með tvær hvítleitar loftaugarásir að neðan; barrið er í spíral eftir sprotanum, en undið neðst svo það liggur flatt til beggja hliða á sprotanum. Könglarnir eru breið sívalir til sívalt- keilulaga 7 til 14 sm langir og 3 til 4 sm breiðir, dökk purpuralitir á meðan þeir eru óþroskaðir, og sundrast við þroska til að losa fræin, 5 til 7 mánuðum eftir frjóvgun.

Hin skyldi *[[Abies gamblei]]*, (samnefni *A. pindrow* var. *brevifolia*, *A. pindrow* subsp. *gamblei*) er með svipaða útbreiðslu, en á nokkuð þurrari stöðum; hann er frábrugðinn með að vera með styttra barr (2 til 4 sm langt), með minna áberandi loftaugarásum og standa meir út frá sprotanum. Könglarnir eru mjög svipaðir.

Nýjustu rannsóknir hinsvegar hafa sýnt að *[[Abies gamblei]]* er ekkert sérstaklega skyldur *Abies pindrow*. Í vestur Himalajabúsvæðunum í Himalcal ríki í Indlandi sem voru skoðuð af teymi "Dendrological Atlas", í 3000 metra hæð, tók *A. gamblei* við af *A. pindrow*, án nokkurra milliforma (blendinga). Þau svæði eru t.d. Churdhar og efri Sangla Valley í 3000 til 3400 metra hæð þar sem tegundirnar eru útlitslega og vistfræðilega greinilega aðskildar. Eftir hæð, emur *A. pindrow* fyrir í 2000 til 3350 metra hæð (þó mest á milli 2400 og 3000 m) og *Abies gamblei* frá 3000 til 3500 metra hæð. Sumar tilvísanir um "*[[Abies spectabilis]]*"  í 3700 metra hæð í vestur Himalaja eru liklega í raun *Abies gamblei*, en til að staðfesta þetta þarf nánari rannsóknir.

## Nytjar
*Abies pindrow* er notuð í litlum mæli fyrir timbur á heimaslóðum sínum. Hann er einstaka sinnum ræktaður til prýðis í stærri görðum í vestur Evrópu, en þarfnast hás raka og mikla úrkomu  til að þrífast vel. Nafnið *pindrow* er dregið af heiti tegundarinnar á nepölsku.

## Tilvísanir

## Viðbótar lesning
* 

## Ytri tenglar
* Gymnosperm Database: ''Abies pindrow''
Salisýlsýra

**Salisýlsýra** (enska: salicylic acid) er lífræn sýra með efnaformúluna C7H6O3. Salisýlsýra var mikið notuð sem lyf seint á 19. öld og í byrjun 20. aldar en hún ertir yfirborð magans og því er acetýlsalisýlsýra, betur þekkt sem aspirín, nú notuð í stað hennar.

## Saga
Ítalskur efnafræðingur, Raffaele Piria, sýndi fram á að hægt er að vinna salisýlsýru úr salisíni árið 1838. Efnið var komið í verksmiðjuframleiðslu í Dresden árið 1874. Í ágústmánuði 1897 tókst Felix Hoffmann, efnafræðingi hjá Bayer, að hengja acetýl-hóp á salisýlsýru og nýsmíða þannig asetýlsalisýlsýru. Salisýlsýra var upphaflega einangruð úr mjaðjurt.

## Heimildir
Abies × insignis

Abies × insignis er tilbúinn blendingur af nordmannsþin og spánarþin. Hann kom fyrst fram um 1850 í Frakklandi.

## Tilvísanir
Dead Can Dance

**Dead Can Dance** er áströlsk/ensk hljómsveit stofnuð í Melbourne árið 1981 af tvíeykinu Lisa Gerrard og Brendan Perry. 
Þau hafa verið undir áhrifum frá stefnum frá ýmsum heimshornum, meðal annars: Afrískum trommum, gregórískum söng, miðausturlandatónlist og gelískri þjóðlagatónlist. Hljómsveitin starfaði til 1998 en kom saman á tónleikum árið 2005 og ákváð að halda áfram frá árinu 2011. Gerrard er þekkt fyrir vítt raddsvið og að syngja á tilbúnu tungumáli og Perry syngur með barítón-röddu. Bæði spila þau á ýmis hljóðfæri.

Tónlist Dead Can dance hefur verið notuð í þáttaröðum og kvikmyndum, t.d. í *Terminator 3: The rise of the machines* (2003). 

## Breiðskífur
*Dead Can Dance (1984)
*Spleen and Ideal (1985)
*Within the Realm of a Dying Sun (1987)
*The Serpent's Egg (1988)
*Aion (1990)
*Into the Labyrinth (1993)
*Spiritchaser (1996)
*Anastasis (2012)
*Dionysus (2018)

## Tónleikaskífur
*Toward the within (1994)
*Live happening 1-5 (2012)
*In Concert (2013)

## Safnskífur
*A Passage in Time (1991)
*Dead Can Dance (1981–1998) (2001) 
*Wake The Best of Dead Can Dance (2003)
*Memento – The Very Best of Dead Can Dance (2005)