open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dómkirkjan í Bayeux

**Dómkirkjan í Bayeux** – (franska: *Cathédrale Notre-Dame de Bayeux*) – er dómkirkja frá 11. öld í miðbæ Bayeux í Normandí. Kirkjan er helguð Maríu guðsmóður (Vorri frú). Þar hefur biskupinn í Bayeux aðsetur sitt. Hinn frægi Bayeux-refill var eign dómkirkjunnar. Kirkjan er friðlýst sem einn af þjóðardýrgripum Frakklands.

Þar sem kirkjan stendur er forn helgistaður, allt frá tímum Rómverja. Síðar var byggð þar kirkja. Bygging núverandi dómkirkju hófst 1047 og hún var vígð 14. júlí 1077 að viðstöddum Vilhjálmi sigursæla hertoga af Normandí og konungi Englands. Það var hér sem Vilhjálmur neyddi Harald Guðinason til að sverja sér trúnaðareið, sem Haraldur svo sveik. Það leiddi til innrásar Normanna í England, 1066. Odo biskup í Bayeux, hálfbróðir Vilhjálms, tók þátt í innrásinni.

## Myndefni

Mynd:Bayeauxcathedralinterior.jpg|Dómkirkjan að innan.
Mynd:Baycript.jpg|Veggmálverk í kjallarahvelfingunni.
Mynd:Baycrypt.jpg|Veggmálverk í kjallarahvelfingunni.
Mynd:Bayeux013.JPG|Dómkirkjan að næturlagi.
File:Normandie Calvados Bayeux2 tango7174.jpg|Kórinn, gotneskur stíll.
File:Normandie Calvados Bayeux3 tango7174.jpg|Altarið, nýklassískur stíll.
File:Normandie Calvados Bayeux4 tango7174.jpg|Kapellur í suðurstúku.
File:Normandie Calvados Bayeux5 tango7174.jpg|Steindir gluggar, í syðri þverstúku.
File:Normandie Calvados Bayeux6 tango7174.jpg|Steindir gluggar, á suðurhlið framkirkjunnar.
Mynd:Odo bayeux tapestry.png|Odo biskup í orrustunni við Hastings, í brynju og með kylfu í hönd.
Manresa

**Manresa** (katalónskur framburður: [mənrɛzə]) er borg og höfuðstaður Bages-sýslu, sem er í landfræðilegri miðju Katalóníu á Spáni. Áin Cardener rennur í gegnum bæinn. Íbúar árið 2017 voru um 75.000.

Manresa er iðnaðarbær og þar er stundaður textíliðnaður, málmiðnaður og gleriðnaður. Heilagur Ignatius Loyola dvaldi í Manresa við bænagjörð árið 1522 eftir pílagrímsferð sína til Montserrat en eftir það hefur bærinn sjálfur orðið áfangastaður pílagrímsferða.

Talið er að nafn sýslunnar, Bages, sé dregið af nafni Bakkusar, enda er mikil vínframleiðsla í héraðinu fyrr á tíð. Vínviður var ræktaður á stöllum og má víða sjá slíka stalla upp eftir hlíðum héraðsins. Vínlús *(phylloxera)* hefur orðið til þess að verulega hefur dregið úr vínframleiðslu en hún er þó enn mikilvæg atvinnugrein.

Merkasta byggingin í Manresa er dómkirkjan Santa Maria de la Seu, sem er frá fjórtándu öld. Þar er einnig kirkjan Sant Ignasi frá 17. öld, en undir henni er hellirinn þar sem sagt er að heilagur Ignatius hafi dvalið við bænir og hugleiðslu.
Hundalíf

***Hundalíf*** (enska: *One Hundred and One Dalmatians*) er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Productions. Myndin er byggð á skáldsögu *[[Hundrað og einn dalmatíuhundur]]* eftir enska rithöfundinn Dodie Smith frá 1956. Myndin var frumsýnd þann 25. janúar 1961.

Kvikmyndin var sautjánda kvikmynd Disney-kvikmyndaversins í fullri lengd. Leikstjórar myndarinnar voru þeir Clyde Geronimi, Hamilton Luske og Wolfgang Reitherman. Framleiðandinn var Walt Disney. Handritshöfundur var Bill Peet. Tónlistin í myndinni er eftir George Bruns og Mel Leven. Árið 2003 var gerð framhaldsmynd, *[[Hundalíf 2: Depill í London]]*, sem var aðeins dreift á mynddiski.

## Íslensk talsetning

## Tenglar
* 
## Tilvísanir
Xi Zhongxun

::: *Þetta er kínverskt nafn: kenni- eða fjölskyldunafnið er Xi, eiginnafnið er Zhongxun.*

**Xi Zhongxun** (f. 15. október 1913, d. 22. maí 2002) var stjórnmálamaður í Alþýðulýðveldinu Kína, einn af stofnendum skæruliðahreyfingar kommúnista í Shaanxi-héraði í norðurhluta Kína, fyrrum varaforsætisráðherra landsins og taldist til fyrstu valdakynslóðar landsins með Maó Zedong. Hann starfaði sem yfirmaður áróðursdeildar Kommúnistaflokksins og síðar varaformaður þings Kommúnistaflokksins og varaforsætisráðherra landsins. Í „hreinsunum“ menningarbyltingar Maós var hann sendur til starfa í verksmiðju í Luoyang og í fangelsi árið 1968. Hann hóf aftur þátttöku í stjórnmálum er hann varð ríkisstjóri Guangdong og stýrði gríðarlegri uppbyggingu þess. Hann er faðir Xi Jinping núverandi forseta Kína og leiðtoga fimmtu valdakynslóðarinnar.

## Æviferill
Xi Zhongxun fæddist árið 1913 í fjölskyldu landeigenda í Fuping-sýslu í Shaanxi-héraði. Hann gekk til liðs við Æskulýðshreyfingu Kommúnista í maí 1926 og í Kommúnistaflokk Kína árið 1928. Hann varð eins af stofnendum skæruliðahreyfingar kommúnista í Shaanxi-héraði í norðurhluta Kína.

Á árunum 1959 til 1962 var hann varaforsætisráðherra landsins uns hann féll í ónáð í flokknum og var í menningarbyltingunni sakaður um óheilindi við Maó Zedong. Hann lenti í „hreinsunum“ og var sendur til starfa í verksmiðju í Luoyang og síðan í fangelsi árið 1968.

Að Maó gengnum átti Xi Zhongxun endurkvæmt í stjórnmálin. Í mars 1978 var hann kjörinn sem annar flokksritari Guangdong-héraðs og síðan aðalritari flokksins í Guangzhou. Sama ár var hann kjörinn til miðstjórnar flokksins. Hann var gerður ríkisstjóra Guangdong-héraðs í Suður-Kína á árunum 1979 til 1981. Það var hann sem lagði til og kom í framkvæmd uppbyggingu Shenzhen sem fyrsta „fríverslunarsvæðis“ í Alþýðulýðveldinu Kína. Það varð síðan öðrum svæðum fyrirmynd. Þau urðu síðan grunnurinn að gífurlegum efnahagsframförum Kínverja á undanförnum áratugum. Í september 1982 var kjörinn fulltrúi í miðstjórn Kommúnistaflokksins og í apríl 1988 var kjörin varaformaður sjöunda þings Kommúnistaflokks Kína.

Hann þótti sýna umburðarlyndi gagnvart annarri menningu og trúarbrögðum. Hann var einn fárra talsmanna opin markaðshagkerfis innan Kína. Á níunda áratugnum var hann einn fárra talsmanna opnunar og var ofsóttur fyrir vikið. 

Í störfum sínum var hann einn lærifeðra verðandi leiðtoga Kína á borð við Hu Jintao fyrrverandi foreta og Wen Jiabao fyrrverandi forsætisráðherra. Hann var faðir Xi Jinping núverandi forseta Kína og leiðtoga fimmtu valdakynslóðar Alþýðulýðveldisins.

Hann lést 22. maí 2002 vegna veikinda.

## Fjölskylda
Xi Zhongxun var tvíkvæntur. Með annarri konu sinni, Qi Xin, áttu hann fjögur börn: Xi Qiaoqiao, Xi An'an, Xi Jinping (nú forseta Kína) og Xi Yuanping.

## Heimildir
* 
* China's New Rulers: The Secret File, Andrew J. Nathan and Bruce Gilley, The New York Review Book
* The Origins of the Cultural Revolution, Vol. 3 : The Coming of the Cataclysm, 1961-1966 (Columbia University Press, 1997)
* Biography of Xi Zhong
Yunnan

**Yunnan** *([[Kínverska|kínverska:]]* 云南*; [[Pinyin|rómönskun:]] Yúnnán)*, merkir „suður ský“) er hérað í Alþýðulýðveldinu Kína, sem staðsett er í suðvesturhluta landsins við landamæri Búrma, Laos og Víetnam. Það er um 394.000 ferkílómetrar að stærð. Höfuðborg héraðsins er Kunming. Íbúar eru um 47 milljónir (2020) og 38% þeirra teljast til minnihlutahópa. 

Flestir íbúanna héraðsins búa í austurhluta héraðsins. Yunnan er ríkt af náttúruauðlindum svo sem áli, blýi, sinki, tini, kopar og nikkel. Héraðið hefur mestan fjölbreytileika jurta í Kína. Yunnan hefur yfir 600 ár og vötn, sem fela í sér möguleika á virkjunum allt að 90 GW.

Yunnan er fjallahérað með mikla hækkun fjalla í norðvestri en lægri fjalllendi í suðaustri. Meðalhæð er 1.980 metrar (6,500 ft). Í norðurhlutanum ná fjöllin yfir 5.000 m. Kawagebo-tindur er hæstur eða 6.740 metrar.

Yunnan varð hluti af Hanveldinu (206 f.Kr. – 220 e.Kr.) á 2. öld f.Kr. Það varð aðsetur konungsríkisins Nanzhao á 8. öld en það var fjölmenningarsamfélag. Mongólar hernámu héraðið á 13. öld en staðbundin stjórn stríðsherra réði ríkjum fram á þriðja áratug tuttugustu aldar. Herseta Japana í seinni heimstyrjöldinni í Norður-Kína ýtti undir landflutninga til Yunnan. 

Í Yunnan búa um 46.710.000. Af þeim teljast 38% til minnihlutahópar eða þjóðarbrota á borð við Yi, Bai, Hani, Zhuang, Dai og Miao. Höfuðborg héraðsins er Kunming með 1,8 milljónir íbúa er kölluð „borg hins eilífa vors“ vegna milds loftslags og gróskumikils gróðurs. Þar er miðstöð stjórnmála, viðskipta og menningar í Yunnan.
Soffía Loftsdóttir

**Soffía Loftsdóttir** var íslensk hefðarkona á 15. öld, dóttir Lofts ríka Guttormssonar riddara og Ingibjargar Pálsdóttur konu hans og líklega yngst barna þeirra. Hún var alsystir Ólafar ríku.

Loftur Guttormsson gifti fimm barna sinna börnum þeirra Þorleifs Árnasonar, sýslumanns á Auðbrekku í Hörgárdal, í Glaumbæ í Skagafirði og í Vatnsfirði og konu hans, Vatnsfjarðar-Kristínar. Ormur og Skúli, synir Lofts og Kristínar Oddsdóttur fylgikonu hans, giftust Sólveigu og Helgu Þorleifsdætrum, Ólöf Loftsdóttir giftist Birni Þorleifssyni hirðstjóra, Eiríkur slógnefur giftist Guðnýju Þorleifsdóttur og Soffía gekk að eiga Árna Þorleifsson 1434. Hefur hún þá líklega verið mjög ung.

Soffía og Árni áttu soninn Þorleif, sem fæddist um 1437, en Árni dó um 1440. Soffía giftist aftur síðar Bjarna Ívarssyni. Hann var launsonur Ívars hólms Vigfússonar, sem sveinar Jóns Gerrekssonar brenndu inni á Kirkjubóli á Miðnesi 1432. Þau eignuðust einn son sem Ormur hét. Bjarni dó um 1473 og Soffía líklega skömmu síðar en þá var Ormur enn ungur að árum. Margrét Vigfúsdóttir, föðursystir Bjarna og mágkona Soffíu (ekkja Þorvarðar bróður hennar) tók hann að sér og sá um fjárhald hans. Um það og arf eftir Soffíu urðu síðar deilur milli Margrétar og sona Þorleifs, Árna og Teits, síðar lögmanns, en þeir vildu fá fjárráð Orms föðurbróður síns og arf eftir Soffíu ömmu sína.

## Heimild
Eiríkur Loftsson slógnefur

**Eiríkur Loftsson slógnefur** (um 1415 – febrúar 1473) var íslenskur höfðingi á 15. öld, bóndi á Auðbrekku í Hörgárdal og Grund í Eyjafirði.

Eiríkur var sonur Lofts Guttormssonar ríka og konu hans, Ingibjargar Pálsdóttur. Árið 1445 giftist hann Guðnýju Þorleifsdóttur, dóttur Vatnsfjarðar-Kristínar og Þorleifs Árnasonar á Auðbrekku í Hörgárdal, í Glaumbæ í Skagafirði og í Vatnsfirði. Fjögur systkini Eiríks giftust systkinum Guðnýjar. Þau Eiríkur og Guðný bjuggu fyrst á Auðbrekku en síðar á Grund í Eyjafirði.

Synir Eiríks og Guðnýjar voru Þorvarður, sem var annar forsprakki þeirra sem voru í Krossreið síðari, og Þóroddur. Launbörn Eiríks voru Sumarliði bóndi á Grund, faðir Eiríks Sumarliðasonar ábóta í Þingeyraklaustri, og Guðrún, fylgikona Gottskálks Nikulássonar grimma Hólabiskups og móðir Odds Gottskálkssonar, þýðanda Nýja testamentisins.
Sebrahestur

**Sebrahestar** (einnig kallaðir *sebradýr*) eru hófdýr og grasbítar af hestaætt. Helsta einkenni þeirra eru ljósar og dökkar rendur sem þekja allan skrokkinn. Sebrahestar eru algengastir um miðbik Afríku og í henni austanverðri og sunnanverðri, einkum á gresjum, en sumir sebrahestar lifa þó í fjalllendi.

## Tegundir sebrahesta
* Nú finnast þrjár tegundir af sebrahestum:

### Greifasebri (''Equus grevyi'')
Greifasebrar eru stærstu sebrahestarnir, nálægt 150 sentimetrar á herðakamb og 400 kíló á þyngd. Þeir finnast einkum í Kenía. Þeir þola vel þurrt loftslag.

### Fjallasebri (''Equus zebra'')
Þessi tegund skiptist í tvær deilitegundir: *Höfðasebri* (Equus zebra zebra) er lágvaxinn og fáséður. *Hartmannssebri* (Equus zebra hartmanni) er stærri og nokkru algengari.

### Sléttusebri (''Equus burchelli'')
Sléttusebrinn heldur sig á sléttum í austanverðri Afríku, frá Súdan í norðri og allt til Suður-Afríku. Hann er á stærð við smávaxinn hest. Ljón veiða oft sléttusebra.

* Fáeinar aðrar tegundir af sebrahestum eru útdauðar. Mest er vitað um þessa:

### Kvaggi (''Equus quagga'')
Kvaggar voru nokkuð frábrugðnir öðrum sebrahestum og útbreiddir um alla Suður-Afríku. Á ofanverðri 19. öld liðu þeir undir lok, mest vegna ofveiði. Reynt hefur verið með kynbótum að endurgera þetta dýr, en árangur er umdeildur.

## Rendurnar á sebrahestum
Því er haldið fram, að engir tveir sebrahestar hafi nákvæmlega eins rendur. Þær hafa orðið mörgum umhugsunarefni. Þrjár kenningar hafa einkum verið settar fram um gagnsemi þess fyrir sebrahesta að hafa rendurnar:
* Þær geri rándýrum erfiðara að sjá bráðina.
* Þær gegni félagslegu hlutverki og auðveldi þeim að þekkja einstök dýr í hópnum.
* Þær rugli hættulegar mýflugur, svo að þær stingi ekki.

## Ýmislegt
* Sebrahestur getur náð 55 kílómetra hraða á klukkustund, þegar hann sprettir úr spori. Hann þykir þrekmikill og úthaldsgóður. 
* Ekki er útilokað að temja sebrahesta, en fáum hefur tekist það, því að þeir eru að eðlisfari styggir og bregðast á svipstundu við öllu áreiti.
* Sebrahestur og hryssa af venjulegu hestakyni geta átt afkvæmi saman. Það geta sebrahestur og asna einnig gert (*sebraasni*). Hvort tveggja er mjög óalgengt úti í náttúrunni en getur gerst í dýragörðum eða með beinni ræktun. Slíkir blendingar eru viðráðanlegri til notkunar en sebrahestar.
* Sebrahestar í dýragörðum geta orðið fertugir að aldri.
* Sebrahestar eiga sess í listsköpun.

## Tilvísanir


## Heimildir, ítarefni

* Animal Planet: ''Growing up Zebra''. Skoðað 20. október 2010.
* Jón Már Halldórsson: „Getið þið sagt mér allt um sebrahesta?“. Vísindavefurinn 19.1.2007. Skoðað 20. október 2010.
* Kantner, Michael @ Caltech: ''Herds of Information About Zebras'' . Skoðað 20. október 2010.
* Nature: ''Horse Tigers''. Skoðað 20. október 2010.
* Out to Africa with Ellen and Paul: ''Zebra'' . Skoðað 20. október 2010.
* Terra Nova: ''Le Zèbre'' . Skoðað 20. október 2010.
* ''Zebras in Etosha'' @ YouTube (piroman60, 2006). Skoðað 20. október 2010.
Bilderberg Group

**Bilderberg Group** er leynilegt félag, stofnað árið 1952, með meðlimi sem spanna frá Rockefeller fjölskyldunni til konungsfjölskyldna Evrópu og Bandaríkjanna ásamt æðstu mönnum í ríkistjórnum þeirra. Meðal margra fremstu fjármagns og viðskiptamanna er litið á Bilderbarg jafnhátt og æðsta ráð fremstu presta kapítalismans. Ekki er hægt að bjóða sig fram í slíkan hóp og í stað þess velur sérstök nefnd innan hópsins meðlimi. Leyndin innan hópsins er jafnframt á hernaðarstigi. Nöfn meðlima eru ekki nefnd í fundarskýrslum og meðlimir ræða ekki hvað hafi farið fram á fundinum. Hópurinn tekur ekki á móti Asíu-búum, fólki frá Suður Ameríku, eða Afríkubúum.  

## Íslenskir þáttakendur
Eftirfarandi eru nöfn Íslendinga sem heimildir herma að hafi sótt fundi Bilderberg Group ásamt ártölum funda.

* Bjarni Benediktsson (1965, 1967 og 1970)
* Björn Bjarnason (1974 og 1977)
* Davíð Oddsson (á tímabilinu 1991-1999)
* Einar Benediktsson (í kringum 1970)
* Geir H. Haarde (óljóst nákvæmlega hvenær en líklega í kringum 1990)
* Geir Hallgrímsson (á tímabilinu 1974-1977 og 1980)
* Hörður Sigurgestsson (einhverntíma fyrir 1993)
* Jón Sigurðsson (1993)

## Tilvísanir
Jón Magnússon á Svalbarði

**Jón Magnússon ríki** (1480 – 1564) var íslenskur höfðingi á 16. öld, bóndi og lögréttumaður á Svalbarði við Eyjafjörð. Hann hafði einnig bú á Skriðu (Rauðuskriðu) í Reykjadal og var stórauðugur. Hann var ættfaðir Svalbarðsættar.

Jón var sonur Magnúsar Þorkelssonar, bónda á Grýtubakka í Höfðahverfi, Grenivík, Svalbarði og síðast í Rauðuskriðu og um tíma sýslumanns í Vaðlaþingi, og konu hans Kristínar, dóttur Eyjólfs Arnfinnssonar riddara á Urðum og víðar, sonar Arnfinns Þorsteinssonar hirðstjóra. Magnús faðir Jóns gaf honum hálft höfuðbólið Svalbarð árið 1517 en hinn helminginn keypti hann í nokkrum bútum á árunum 1518-1522 og áttu afkomendur hans jörðina mjög lengi.

Jón var sagður vitur maður og forspár og var talinn fjölkunnugur. Til er bréf frá 1543 þar sem Jón Arason biskup gefur Jóni Filippussyni prófasti umboð til að veita Jóni Magnússyni aflausn fyrir „fordæðuskap, fjölkynngi og galdra“. Guðbrandur Þorláksson biskup hafði þetta bréf í bréfasafni sínu og hefur líklega stuðst við það þegar hann kærði Jón lögmann, son Jóns Magnússonar, fyrir ýmsar sakir og sagði í kæruskjalinu að faðir lögmanns hefði meðkennt upp á sig allra handa galdra og einnig að hann hefði  „þá brúkað í langa tíð, og það, að hann hafi þar með mörgum manni skaða gert“. Þrátt fyrir þetta hélt Jón Magnússon virðingu sinni og var alltaf í röð mestu höfðingja.

Jón sýktist af sárasótt sem gekk á Íslandi um 1560 „í þá daga áður menn færi að brúka tóbak“, eins og segir í *Magnúsar sögu prúða*, og er sagt að hann hafi ekki viljað þiggja lækningu. 10. ágúst 1562 segist hann vera mjög að þrotum kominn vegna elli og krankleika, en hann dó 1564.

Fyrri kona Jóns var Ragnheiður á rauðum sokkum, dóttir Péturs Loftssonar ríka, bónda í Stóradal í Eyjafirði. Þau eignuðust sjö börn sem upp komust og urðu flest nafnkunn. Elst var Steinunn, sem fyrst var fylgikona séra Björns Jónssonar á Melstað, giftist svo Ólafi Jónssyni í Snóksdal og seinast Eggert Hannessyni; þá Sólveig kona Filippusar Brandssonar á Svínavatni á Ásum, sem vó Hrafn Brandsson lögmann; Þórdís kona Þorgríms Þorleifssonar í Lögmannshlíð; og synirnir, Magnús prúði, Staðarhóls-Páll, Jón lögmaður á Vindheimum og Sigurður sýslumaður á Reynistað.

Ragnheiður var dáin fyrir 1540 og árið 1553 giftist Jón aftur Guðnýju Grímsdóttur, dóttur Gríms Pálssonar sýslumanns á Möðruvöllum og ekkju Jóns Sturlusonar í Dunhaga, en Elín dóttir Guðnýjar og Magnús prúði sonur Jóns höfðu gengið í hjónaband nokkru fyrr. Jón og Guðný áttu ekki börn saman en launsonur Jóns var Kolbeinn klakkur, bóndi á Einarslóni á Snæfellsnesi. Afkomendur Jóns ríka kallast Svalbarðsætt - stundum Svalbarðsætt síðari því önnur eldri ætt hafði verið kennd við Svalbarð.

## Heimildir
* Jón Þorkelsson: *Saga Magnúsar prúða*. Prentuð á kostnað Sigurðar Kristjánssonar, Kaupmannahöfn, 1895.
Wide Open Spaces

***Wide Open Spaces*** er breiðskífa með hljómsveitinni Dixie Chicks sem kom út 23. janúar 1998. Breiðskífan varð til þess að áheyrendaskari hljómsveitarinnar stækkaði; fyrst og fremst samanstóð hann af ungum konum sem gátu séð sjálfar sig í bæði hljómsveitarmeðlimum og textum þeirra. Tónlist Dixie Chicks kom þeim í efstu 5. sætin á bæði kántrí- og poppvinsældalistum. Þannig seldist *Wide Open Spaces* í 12 milljón eintökum á kántrívettvanginum einum saman en það reyndist vera met hjá dúett eða hljómsveit í sögu kántrítónlistar. Fram til 2008 seldust 12 milljónir eintaka af plötunni í heiminum öllum og hlaut hún þannig demantssöluverðlaun. Næsta árið komu út þrjár smáskífur af breiðskífunni og komust allar í efsta sæti kántrí-vinsældalistanna; „There's Your Trouble“, „You Were Mine“ og titillagið „Wide Open Spaces“.

## Lagalisti
# I Can love you better (3:53)
# Wide open spaces (3:43)
# Loving arms (3:37)
# There´s your trouble (3:12)
# You were mine (3:37)
# Never say die (3:56)
# Tonight the hertache´s on me (3:26)
# Let ´Er rip (2:50)
# Once you´ve loved somebody (3:28)
# I´ll take care of you (3:40)
# Am I the only one (who´s ever felt this way) (3:25)
# Give it up or let me go (4:56)

## Tilvísanir
Fly

***Fly*** er breiðskífa með hljómsveitinni Dixie Chicks sem kom út 31. ágúst 1999. Breiðskífan fór beint inn í efsta sæti Billboard 200-vinsældalistans og seldist í meira en 10 milljón eintökum. Níu smáskífur voru gefnar út af plötunni þar á meðal lögin „Cowboy Take Me Away“ og „Without You“ sem komust bæði í fyrsta sæti. Hljómsveitin fór í sérstakt tónlistarferðalag, Fly Tour fyrir plötuna. Hljómsveitin var aðalatriðið á ferðalaginu, en fram komu einnig gestaflytjendur; þeir Joe Ely og Ricky Skaggs á hverjum tónleikum og annað veifið einnig Sarah McLachlan, Sheryl Crow og aðrar kventónlistarmenn sem tóku þátt í Lilith Fair.

## Lagalisti
# Ready to run (3:52)
# If I fall you´re going down with me (3:05)
# Cowboy take me away (4:51)
# Cold day in July (5:12)
# Goodbye Earl (4:19)
# Hello Mr. Hertache (3:49)
# Don´t waste your heart (2:49)
# Sin Wagon (3:41)
# Without you (3:32)
# Some days you gotta dance (2:30)
# Hole in my head (3:22)
# Heartbreak town (3:53)
# Let him fly (3:07)

## Tilvísanir
Refsing

**Refsing** er neikvætt viðbragð yfirvalds, eða bara einstaklings eða hóps af einstaklingum, við óæskilegu eða bönnuðu athæfi eða hegðun og hefur yfirleitt í för með sér meiri eða minni óþægindi fyrir þann sem hefur innt af hendi brot og þjónar vitaskuld þeim tilgangi að halda í skefjum hinum óeftirsótta verknaði.

Refsingar geta verið óformlegar, allt frá því þegar foreldri refsar barni sínu fyrir óþekkt eða yfirsjón með því að slökkva á sjónvarpinu yfir í harðar refsingar (fangelsisrefsingar og í sumum löndum líkamsrefsingar og dauðarefsingar) dómstóla og réttarkerfis fyrir alvarlega glæpi og jafnvel refsingar sem beinast gegn heilum þjóðum, til dæmis með viðskiptabanni eða jafnvel hernaðaraðgerðum.
Húsdýr

**Húsdýr** eru dýr, sem hafa lengi aðlagast manninum og komið honum að notum með vinnu sinni eða afurðum, oft að lokinni tamningu og ræktun. Þótt sagt sé, að dýrategund teljist með húsdýrum, er ekki átt við, að allir einstaklingar af henni geti kallast húsdýr. Venjulega eru einnig fjölmörg dýr, sem eru algerlega villt. Þannig nýta Samar til dæmis hreindýr sem húsdýr, þótt víða annars staðar gangi þau villt og séu ekki notuð nema til veiða.

Með húsdýrum eru gjarnan talin þau dýr, sem veita fólki félagsskap á heimilum þess, til dæmis skrautfuglar og gullfiskar, þótt lítið annað gagn sé af þeim að hafa. Um slík dýr finnast einnig orðin heimilisdýr og gæludýr. Á íslensku eru þessi tvö orð oft notuð, svo að orðið *húsdýr* nær fremur til hefðbundinna nytjadýra. Á þýsku er þessu öfugt farið, svo að gæludýr yfirtaka oft í daglegu tali orðið húsdýr (Haustier).

## Nokkur algeng húsdýr
*Asni
*Fíll (í Asíu)
*Geit
*Gæs
*Hestur
*Hreindýr
*Hunangsfluga
*Hundur
*Hænsni
*Kalkún
*Kanína
*Köttur
*Múlasni
*Múldýr
*Nautgripur
*Sauðkind
*Silkiormur
*Svín
*Úlfaldi
*Önd

## Heimildir, ítarefni, tenglar
*Den Store Danske @ Gyldendal: ''Husdyr''. Skoðað 22. október 2010.
*Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn. Skoðað 22. október 2010.
*Hagen & Vangen @ Store norske leksikon: ''Husdyr''. Skoðað 22. október 2010.
*NAT Norðurferðir: ''Íslenzku húsdýrin'' . Skoðað 22. október 2010.
*Námsgagnastofnun: ''Íslensku húsdýrin''. Skoðað 22. október 2010.
Steinunn Jónsdóttir á Melstað

**Steinunn Jónsdóttir** (um 1513 – eftir 1593) var íslensk hefðarkona á 16. öld. Hún var af Svalbarðsætt, dóttir Jóns Magnússonar ríka á Svalbarði og Ragnheiðar á rauðum sokkum Pétursdóttur, konu hans, og var hún elst af börnum þeirra.

Steinunn gerðist fylgikona séra Björns Jónssonar, sonar Jóns biskups Arasonar, og er kaupmáli þeirra dagsettur 25. apríl 1534. Sama ár hófu þau búskap á Melstað í Miðfirði, þar sem Björn var prestur, og bjuggu þar uns hann var tekinn af lífi í Skálholti haustið 1550 ásamt föður sínum og bróður. Þau áttu þá sjö börn, það elsta tólf ára, og því er sagt að Björn hafi sagt, þegar hann var leiddur á höggstokkinn: „Æ og æ, börnin mín, bæði ung og mörg.“ 

Börnin voru: Jón sýslumaður á Holtastöðum og síðar á Grund í Eyjafirði (1538 – 1613), Bjarni bóndi á Brjánslæk (um 1540 – eftir 1616), Árni bóndi á Sauðafelli í Dölum (um 1540 - um 1590), Magnús bóndi á Hofi á Höfðaströnd og víðar (1541 – eftir 1625), Ragnheiður (f. um 1545), kona Sigurðar Bjarnasonar lögréttumanns á Stokkseyri og formóðir Stokkseyrarættar, Halldóra (f. um 1545), kona Bjarna Pálssonar á Skriðu í Hörgárdal, og Teitur (um 1549 – 1619), lögréttumaður á Hofi í Vatnsdal og Holtastöðum í Langadal.

Ekki löngu eftir aftöku Björns giftist Steinunn Ólafi Jónssyni, syni Jóns Einarssonar sýslumanns á Geitaskarði í Langadal og konu hans Kristínar, dóttur Gottskálks Nikulássonar biskups. Þau bjuggu í Snóksdal og hugsanlega áður á Hofi í Vatnsdal. Þau eignuðust eina dóttur, Guðrúnu (1553 – 1648), sem giftist Hannesi Björnssyni lögréttumanni í Snóksdal.

Seinasti maður Steinunnar var Eggert Hannesson hirðstjóri og lögmaður í Bæ á Rauðasandi og víðar, og var hún seinni kona hans. Hann fluttist til Hamborgar 1580 og dó þar þremur árum síðar. Höfðu þau Steinunn þá slitið samvistir og varð hún eftir á Vestfjörðum og lifði fram yfir 1593.

## Heimildir
* 
* Íslendingabók á Netinu, www.islendingabok.is
Vestur-Barðastrandarsýsla

**Vestur-Barðastrandarsýsla** var ein af sýslum Íslands á Vestfjörðum. Sýslur eru ekki lengur stjórnsýslueiningar á Íslandi, en nafnið er enn notað til að vísa til svæðisins. Svæðið er núna allt innan sveitafélagsins Vesturbyggðar.

Sýslumörkin að norðan við Vestur-Ísafjarðarsýslu eru frá Langanestá í Arnarfirði upp á Glámu, en á Glámuhálendinu eru mörk fjögurra sýslna, Vestur- og Austur-Barðastrandarsýslu, Vestur-Ísafjarðarsýslu og Strandasýslu. Mörkin milli Vestur- og Austur-Barðastrandarsýslu eru um Skiptá í Kjálkafirði upp á Glámu. Úti á Breiðafirði liggja sýslumörkin sunnan Stagleyjar.

Í sýslunni voru áður eftirtalin sveitarfélög: Barðastrandarhreppur, sem náði frá sýslumörkum í Kjálkafirði út á Skorarhlíðar. Þar tók Rauðasandshreppur við og náði að Altarisbergi á Raknadalshlíð. Áður náði hreppurinn að Tálknatá, á nesinu milli Patreksfjarðar og Tálknafjarðar, en Patrekshreppi var skipt úr honum sem sérstöku sveitarfélagi árið 1906. Tálknafjarðarhreppur náði eins og nú frá Tálknatá að Kálfadalsá og þar tók Ketildalahreppur við að Skorarnúpi. Loks náði Suðurfjarðahreppur þaðan að sýslumörkum á Langanestá. Flateyjarhreppur tilheyrði áður Vestur-Barðastrandarsýslu en er nú hluti af Reykhólahrepp og þar með Austu-Barðastrandasýslu.

Í norðurhluta sýslunnar eru fremur þröngir firðir (Arnarfjörður, Tálknafjörður og Patreksfjörður) og undirlendi fremur lítið en miklir og breiðir sandar setja svip á suðurhlutann. Víða eru sæbrött fuglabjörg, þar á meðal Látrabjarg, stærsta fuglabjarg við norðanvert Atlantshaf. Ysti oddinn heitir Bjargtangar og þar nær Ísland lengst í vestur.

Helstu höfuðból sýslunnar til forna voru Selárdalur, Saurbær á Rauðasandi, Brjánslækur og Hagi á Barðaströnd. Víða eru fornar verstöðvar en nú eru þrír þéttbýlisstaðir í sýslunni, Patreksfjörður, Tálknafjörður og Bíldudalur. Kirkjur eru í Haga, á Brjánslæk, í Saurbæ, í Breiðuvík, í Sauðlauksdal, á Patreksfirði, á Tálknafirði, í Stóra-Laugardal, á Bíldudal og í Selárdal.

Sýslumaður Vestur- og Austur-Barðastrandarsýslu hefur aðsetur á Patreksfirði. Þar eru líka skrifstofur sveitastjórnar Vesturbyggðar, heilsugæslustöð og læknisþjónusta.
Sögufélag Skagfirðinga

**Sögufélag Skagfirðinga** er félag sem hefur það að markmiði að skrásetja allt sem lýtur að sögu Skagafjarðar og gefa út rit sem hana varða. Félagið er elsta héraðssögufélag landsins sem enn starfar, stofnað 1937, og hefur það gefið út yfir 80 rit sem tengjast sögu Skagafjarðar. 

Sögufélagið hefur frá 1966 gefið út tímaritið *[[Skagfirðingabók]]*. Aðalverkefni félagsins undanfarin ár hefur verið að gefa út *Byggðasögu Skagafjarðar* en af henni eru nú komin út átta bindi. Félagið hefur einnig gefið út ritröðina *Skagfirskar æviskrár*. 

Núverandi formaður félagsins er Hjalti Pálsson.

## Elstu rit félagsins
; Skagfirsk fræði 1–10:
* Magnús Jónsson: *Ásbirningar*, 1939. — Skagfirsk fræði 1.
* Ólafur Lárusson: *Landnám í Skagafirði*, 1940. — Skagfirsk fræði 2.
* Margeir Jónsson: *Frá miðöldum í Skagafirði*, 1941. — Skagfirsk fræði 3.
* Brynleifur Tobíasson: *Heim að Hólum*, 1943. — Skagfirsk fræði 4–5.
* *Glóðafeykir. Úr sögu Skagfirðinga*, 1945. — Skagfirsk fræði 6.
* Magnús Jónsson: *Ríki Skagfirðinga. Frá Haugsnessfundi til dauða Gizurar jarls*, 1948. — Skagfirsk fræði 7.
* *Drangey*, 1950. — Skagfirsk fræði 8.
* *Skagfirðingaþættir*, 1952. — Skagfirsk fræði 9.
* *Skagfirðingaþættir*, 1956. — Skagfirsk fræði 10.
; Jarða- og búendatal
* *Jarða- og búendatal í Skagafjarðarsýslu 1781–1958*, 1–4, 1949–1959.

## Tenglar
* Heimasíða Sögufélags Skagfirðinga

## Tilvísanir
Þorsteinn Eggertsson

**Þorsteinn Eggertsson**  (f. 25. febrúar 1942) er myndlistarmaður, söngvari og textahöfundur. Hann var um tíma söngvari hjá KK-sextett, söng með Hljómsveit Guðmundar Ingólfssonar í Keflavík og fleiri hljómsveitum. Hann fór í myndlistanám í Kaupmannahöfn og varð 1963 fréttaritari *[[Alþýðublaðið|Alþýðublaðsins]]* í Kaupmannahöfn. Þegar hann sneri heim frá námi 1965 gerðist hann  blaðamaður við tvö táningatímarit og fór að semja dægurlagatexta fyrir hljómplötur að áeggjan Þóris Baldurssonar sem þá var í Savanna-tríóinu. Eftir Þorstein liggur mikið magn dægurlagatexta en rúmlega fjögur hundruð þeirra hafa verið gefnir út á hljómplötum og geisladiskum. Langsamlega frægasti textinn eftir hann er „Gvendur á eyrinni“, en af öðrum má nefna „Heim í Búðardal“ og „Síðasta sjóferðin“.

## Heimild
* Þorstein Eggertsson (poppminjasafn) 

## Tenglar
* ''Hef aldrei tekið bílpróf''; grein í DV 1992
* *[https://glatkistan.com/2017/06/10/thorsteinn-eggertsson/ Glatkistan]*
Hundalíf 2: Depill í London

***Hundalíf 2: Depill í London*** (enska: *101 Dalmatians II: Patch's London Adventure*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2003 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar *[[Hundalíf]]*. Myndin var aðeins dreift á mynddiski.
Hefðarfrúin og umrenningurinn 2: Vaskur í ævintýraleit

***Hefðarfrúin og umrenningurinn 2: Vaskur í ævintýraleit*** (enska: *Lady and the Tramp II: Scamp's Adventure*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2001 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar *[[Hefðarfrúin og umrenningurinn]]*. Myndin var aðeins dreift á mynddiski.
## Talsetning
Hringjarinn í Notre-Dame 2: leyndarmál bjöllunnar

***Hringjarinn í Notre-Dame 2: leyndarmál bjöllunnar*** (enska: *The Hunchback of Notre Dame II*) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2002 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar *[[Hringjarinn í Notre-Dame (kvikmynd frá 1996)|Hringjarinn í Notre Dame]]*. Myndin var aðeins dreift á mynddiski.
## Talsetning

## Tenglar
*
Benni og Birta í Ástralíu

***Benni og Birta í Ástralíu*** (enska: *The Rescuers Down Under*) er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Feature Animation. Myndin er framhaldsmynd teiknimyndarinnar *[[Bjargvættirnir]]* frá árinu 1977, sem var byggir á bókum eftir enska rithöfundarins Margery Sharp. Myndin var frumsýnd þann 16. nóvember 1990 í Bandaríkjunum og 12. desember 1998 á Íslandi. Kvikmyndin er tuttugasta og nítjánda teiknimynd Disney-teiknimyndaversins í fullri lengd.

Upphaflega, titill myndarinnar var *Bjargvættirnir i Ástralíu*, sem er bein þýðing á upprunalega. En þegar það kom út á VHS árið 1998 og það hafði titilinn *Benni og Birta í Ástralíu*.

## Talsetning

## Tilvísanir


## Tenglar
* 
*
Bill O'Reilly

**Bill O'Reilly** (f. 10. september 1949) er bandarískur fyrrum fjölmiðlamaður og þáttastjórnandi sem var með sinn eigin þátt á sjónvarpsfréttastöðinni Fox News. Þátturinn hét The O'Reilly Factor en hann var í loftinu alla virka daga síðan 1996 og sneri að beinskeyttum og ögrandi pólitískum umræðum. Í þættinum var svokallað „No Spin Zone“ en það átti að vera svæði þar sem aðeins var talað um staðreyndir og ekkert reynt að fegra hlutina né tala í kringum þá. O'Reilly er einnig rithöfundur en hann hefur skrifað bækur út frá þættinum, þær þekktustu eru The O'Reilly Factor og The No Spin Zone: Confrontations with the Powerful and Famous in America. Báðar hafa þær náð fyrsta sæti á metsölulista *[[The New York Times]]*.

## Ferillinn
Bill O'Reilly er fæddur og uppalinn á Long Island í New York fylki, hann stundaði nám við Marist-háskólann í Poughkeepsie í New York og útskrifaðist þaðan með gráðu í sagnfræði. Eftir það fór hann í Boston University og aflaði sér meistaragráðu í fjölmiðlafræði með áherslu á útsendingar svo sem sjónvarp og útvarp. Sjónvarpsferill hans hófst í Scranton í Pennsylvaníu með viðkomu, meðal annars, í Dallas, Oregon, Hartford og Boston. Árið 1980 stjórnaði hann eigin þætti á WCBS sjónvarpsstöðinni í New York og ekki löngu eftir það starfaði hann sem fréttaritari fyrir CBS á stríðshrjáðum svæðum í El Salvador og  á Falklandseyjum. Hann fór að vekja meiri athygli á seinni hluta 9. áratugarins sem fréttaritari fyrir Worlds News Tonight á ABC fréttastofunni og einnig sem fréttaflytjandi í Inside Edition. Eftir aðeins þrjár vikur í þættinum tók hann við sem stjórnandi næstu sex árin, á þessum árum fékk þátturinn metáhorf. Árið 1995 hætti O'Reilly sem þáttastjórnandi til að nema meistarafræði í stjórnsýslu við Harvard-háskóla og eftir útskriftina var honum boðinn sinn eigin þáttur hjá Fox fréttastofunni. Hann greip tækifærið og þannig varð The O'Reilly Factor til.
Árið 2017 var O'Reilly rekinn frá Fox vegna þess að samstarfskonur hans sökuðu hann um kynferðislegt ofbeldi gegn sér. 
## Umdeildur
Bill O'Reilly er umdeildur í Bandaríkjunum fyrir sterkar skoðanir sínar. Nýjasta dæmið er þegar hann var gestur í spjallþættinum The View og yfirlýsingar hans urðu til þess að tveir af þáttastjórnendunum gengu út. Umræðuefnið var moskan sem byggja á nærri þar sem Tvíburaturnarnir féllu í hryðjuverkaárásinni 11. september 2001, O'Reilly sagði að þar sem það hefðu verið múslimar sem urðu fjölda bandarískra borgara að bana þann dag ætti ekki að reisa mosku á þessum stað, það væri einfaldlega óviðeigandi. Joy Behar og Whoopi Goldberg var nóg boðið þegar þær heyrðu þetta og gengu því út. O'Reilly hefur verið sakaður um að láta sprengjur líkt og þessar falla til þess að vekja athygli á sér og selja fleiri bækur en það er ljóst að hann er óhræddur við að láta skoðanir sínar í ljós þó að þær séu umdeildar.

## Tilvísanir
Sverðdragari

**Sverðdragari** (Xiphophorus hellerii) er tegund ferskvatns-/brokkfiska í fjölskyldunni Poeciliidae af röðinni Cyprinodontiformes. Hann finnst á svæði í Norður- og Mið-Ameríku sem nær frá Veracruz í Mexíkó, til norðvesturhluta Hondúras.

## Tenglar
Leonardo DiCaprio

**Leonardo Wilhelm DiCaprio** (fæddur 11. nóvember 1974) er bandarískur leikari og kvikmyndaframleiðandi. Hann hefur hlotið fjölda viðurkenninga, þar á meðal Golden Globe-verðlaun fyrir besta leikara eftir frammistöðu sína í *[[The Aviator]]* (2004). Þar að auki hefur hann meðal annars unnið Silfurbjörn á Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Berlín, Chlotrudis-verðlaun og Satellite-verðlaun og verið tilnefndur af Screen Actors Guild og BAFTA.

DiCaprio, sem var fæddur og upp alinn í Los Angeles í Kaliforníu, hóf leikferil sinn á því að koma fram í sjónvarpsauglýsingum áður en hann landaði hlutverki í sápuóperunni *Santa Barbara* og gamanþættinum *Growing Pains* snemma á tíunda áratugnum. Fyrsta kvikmyndahlutverk hans var í grín-hryllingsmyndinni *[[Critters 3]]* (1991) en hann vakti fyrst markverða athygli fyrir frammistöðu sína í *[[This Boy's Life]]* (1993). DiCaprio hlaut svo vaxandi frægð með aukahlutverkum í myndunum *[[What's Eating Gilbert Grape]]* (1993), *[[Marvin's Room]]* (1995), *[[The Basketball Diaries]]* (1996) og loks með aðalhlutverki í *[[Romeo + Juliet]]* (1996). Árið 1997 lék hann í tekjuhæstu kvikmyndinni fram til ársins 2010, *[[Titanic (1997 kvikmynd)|Titanic]]* undir leikstjórn James Cameron, sem gerði DiCaprio þekktan um heim allan.

Fleiri myndir sem hafa hlotið jákvæða umfjöllun gagnrýnenda eru *[[Catch Me If You Can]]* (2002), *[[Gangs of New York]]* (2002), *[[The Aviator]]* (2004), *[[Blood Diamond]]* (2006), *[[The Departed]]* (2006) og *[[Revolutionary Road (kvikmynd)|Revolutionary Road]]* (2008). Nýjustu myndir hans, *[[Shutter Island (kvikmynd)|Shutter Island]]* (2010) og *[[Inception]]* (2010) vöktu mikla athygli og þénuðu vel. DiCaprio er eigandi framleiðslufyrirtækisins Appian Way Productions.

## Tenglar

* Opinber vefsíða Leonardo DiCaprio 
*
Henging

**Henging** felst í því að binda annan endann á kaðli eða öðru traustu reipi (*hengingaról*) utan um hálsinn á manni, venjulega með hengingarhnút (sá hluti af kaðlinum nefnist *snara*), en festa hinn endann fyrir ofan manninn (oft á *gálga* eða *gálgaás*), svo að hann hangi í kaðlinum, þegar undirstaðan fyrir fætur hans er síðan fjarlægð (til dæmis með *fallhlemmi*). Súrefni berst þá ekki til heilans, sem leiðir til köfnunar og dauða, sé ekki komið fljótt til hjálpar. Oft brotnar háls mannsins einnig.

Henging hefur í ýmsum löndum verið notuð til að framfylgja dauðarefsingu eða sem hluti af umfangsmeiri aftöku. Á Íslandi þótti henging óvirðulegur dauði og var ætluð óærlegum dauðamönnum (einkum þjófum), en afhöfðun með exi var ætluð ærlegum dauðamönnum.

## Tilvísanir


## Ítarefni, tenglar
* Clark, Richard @ Capital Punishment U. K.: ''The History of Judical Hanging in Britain 1735 − 1964''. Skoðað 23. október 2010.
* Páll Sigurðsson: „Líkamlegar hegningar á Alþingi", *Brot úr réttarsögu*, Reykjavík 1971.
Stígvélaði kötturinn

**Stígvélaði kötturinn** (finnst einnig nefndur *Stígvélakötturinn*) er þekktastur sem persóna í frönsku ævintýri (*Le Maitre Chat, ou Le Chat Botté*), sem Charles Perrault samdi í lok 17. aldar. Fátækur malarasonur fær kött í föðurarf. Hann reynist geta talað og vill láta smíða á sig stígvél, sem malarasonurinn lætur eftir honum. Síðan leggur kötturinn af stað, og honum tekst með brögðum að færa húsbónda sínum bæði auðæfi og prinsessu sem konuefni.

Áður hafði Giovanni Francesco Straparola skráð áþekka sögu (*Costantino Fortunato*). Það hafði Giambattista Basile einnig gert (*Pippo*). Fleiri eldri sögur má finna, sem svipar nokkuð til sögunnar eftir Perrault. Ekki hefur verið sýnt fram á, að hann hafi þekkt neina þeirra. Eldri saga um mann sem hagnast á því að eiga kött er enska sagan *[[Dick Whittington]]* frá 15. öld.

Gerðar hafa verið 15 kvikmyndir um stígvélaða köttinn, auk þess sem hann kemur fyrir í myndunum um Shrek. Grimmsbræður tóku upp í ævintýrasafn sitt eina gerð af sögu Perraults, nokkuð frábrugðna. Ludwig Tieck gerði leikrit eftir henni. Pjotr Iljitsj Tsjaíkovskíj notaði stígvélaða köttinn í þriðja þætti af ballettinum *Þyrnirós*. César Cui og Xavier Montsalvatge sömdu hvor um sig óperu um hann.

Ævintýrið um stígvélaða köttinn var fyrst gefið út á íslensku af Kristjáni Ó. Þorgrímssyni árið 1880 í þýðingu Steingríms Thorsteinssonar. Ýmsir aðrir Íslendingar hafa með einhverjum hætti fengist við stígvélaða köttinn, þar á meðal: Auður Haralds, Loftur Guðmundsson og Þorsteinn frá Hamri.

## Tilvísanir

## Tenglar
* Franski frumtexti ævintýrisins @ Google Books. Skoðað 23. október 2010.
* Myndskreytt útgáfa á ensku @ Media Informatics LLC . Skoðað 24. október 2010.
Magnús Kjartansson (tónlistarmaður)

**Magnús Jón Kjartansson** (f. 6. júlí 1951) er íslenskur tónlistarmaður.

Magnús ólst upp í Keflavík. Foreldrar hans voru Kjartan Henry Finnbogason (1928 – 2005) og kona hans, Gauja Guðrún Magnúsdóttir (1931-2017). Magnús stundaði tónlistarnám í Tónlistarskóla Keflavíkur og Tónlistarskólanum í Reykjavík og hjá Herbert H. Ágústssyni og Ragnari Björnssyni. Frá árinu 1966 hefur Magnús verið tónlistarmaður að aðalstarfi. Hann hefur leikið með mörgum hljómsveitum (aðallega á hljómborð, píanó og trompet), verið útsetjari og upptökustjóri og samið eigin tónlist. Hann hefur starfað mikið að málefnum FTT og STEF og verið formaður í báðum félögunum.

Magnús gekk 28. febrúar 1971 að eiga Sigríði Kolbrúnu Oddsdóttur (f. 1951). Þau áttu frá 1980 heima í Hafnarfirði.  Magnús starfaði um tíma að bæjarmálum þar.

## Nokkrar hljómsveitir, sem Magnús hefur leikið með
* Drengjalúðrasveit Keflavíkur
* Echo
* Nesmenn
* Óðmenn
* Júdas
* Trúbrot
* Blues Company
* Mannakorn
* Brunaliðið
* Brimkló
* Haukar
* HLH flokkurinn
* Hljómsveit Björgvins Halldórssonar
* Hljómsveit Magnúsar Kjartanssonar
* Sléttuúlfarnir
* Axel Ó & C
* The Vintage Caravan

## Lög sem Magnús er höfundur að
* *Skólaball* með Brimkló. Höfundur lags og texta
* *Einskonar ást* með Brunaliðinu. Höfundur lags
* *Eitt lítið jólalag* með Birgittu Haukdal. Höfundur lags og texta
* *In the Country* með Trúbrot. Meðhöfundur lags og texta
* *Lítill drengur* með Vilhjálmi Vilhjálmssyni. Höfundur lags
* *Svefnljóð* með Vilhjálmi Vilhjálmssyni. Höfundur lags
* *Tónlistin minnir á þig* með Brimkló. Höfundur lags

## Tilvísanir


## Heimildir, ítarefni
* Tónlist.is: ''Magnús Kjartansson''. Skoðað 24. október 2010.
* Magnús Kjartansson @ Gegnir (377 niðurstöður). Skoðað 24. október 2010.
* GuitarParty.com: ''Magnús Kjartansson''. Skoðað 22. ágúst 2019
Balthazar van Damme

**Balthazar van Damme** var hirðstjóri á Íslandi frá 1423 en óvíst er hvenær hirðstjóratíð hans lauk, líklega á árunum 1426-1428.

Balthazar kom til Íslands 1423 með Hannesi Pálssyni og hafði konungur veitt þeim landið að léni. Líklega var Balthazar hinn eiginlegi hirðstjóri en Hannes fógeti og umboðsmaður konungs en þeir eru þó oft taldir báðir hirðstjórar. Miklar erjur voru milli Englendinga og fulltrúa Danakonungs þessi ár og rændu Englendingar konungsgarðinn á Bessastöðum bæði 1423 og 1424. Þeir fóru að sögn fjörutíu saman til að taka Balthazar og Hannes af lífi en tókst ekki. Þeir Hannes og Balthazar voru hins vegar óvinsælir meðal landsmanna, einkum Hannes, eftir að sveinar hans saurguðu Helgafellsklaustur 1425, brutu upp klaustur og kirkju og skutu mann í kirkjugarðinum. Sama ár drápu Englendingar tvo af mönnum Danakonungs, brutu skip konungsmanna og erkibiskups og réðust enn einu sinni á Bessastaði, tóku Kláus Ólafsson umboðsmann og rændu hann og handtóku svo Ólaf Nikulásson, sendimann norska ríkisráðsins, og fluttu þá báða til Englands ásamt fleirum.

Síðar um sumarið 1425 fóru þeir Hannes og Balthazar að Englendingum í Vestmannaeyjum og ætluðu að taka þá fasta en Englendingar brutu báta þeirra, handtóku þá, rændu fé þeirra og fluttu þá síðan til Englands og „hörmuðu það fáir“, segir í *[[Lögmannsannál]]*. Sennilega hafa þeir þurft að borga ríflegt lausnargjald til að sleppa. Hannes kom ekki til landsins aftur en Balthazar kom með ensku skipi sumarið 1426. Þá var hann samþykktur sem hirðstjóri á Alþingi. Hann fór þó aftur til Englands með skipi um haustið og er ekkert um hann vitað eftir það. Þorsteinn Ólafsson var hirðstjóri norðan lands og vestan frá 1427 en kann að hafa verið það í umboði Balthazars fyrst í stað.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
* *[[Íslenskt fornbréfasafn]]*, 9. bindi, Reykjavík 1909-1913.
*
Miðaldafræði

**Miðaldafræði** er þverfagleg fræðigrein sem fjallar um evrópskar miðaldir eða tímabilið frá því um 500 til 1500. Miðaldafræðingar reyna að varpa ljósi á þetta tímabil með því að virkja eftirtaldar fræðigreinar: Sagnfræði, fornleifafræði, textafræði, bókmenntafræði, heimspeki, guðfræði, listfræði, málvísindi og fleiri.

* Sagnfræði miðalda, fjallar um evrópska miðaldasögu.
* Fornleifafræði miðalda, snýst meðal annars um rannsóknir á lífsháttum og aðstæðum fólks.
* Listfræði miðalda, til dæmis rannsóknir á tónlist, myndlist og byggingarlist.
* Málvísindi, textafræði og bókmenntafræði tengjast oft ákveðnum svæðum, til dæmis fjalla germönsk fræði um mál og bókmenntir þýskumælandi manna á miðöldum. 

Miðaldafræðingar hafa skapað sér vettvang í fræðafélögum og útgáfu tímarita. Í Þýskalandi gefa þeir til dæmis út tímaritið *[[Das Mittelalter]]*.

Heimspekideild Háskóla Íslands býður upp á nám í miðaldafræðum. 

## Miðaldir í listum
Menning miðalda hefur orðið mörgum listamönnum aflvaki til listsköpunar. Má þar til dæmis nefna William Morris sem sótti til miðalda hugmyndir að listaverkum og bókmenntaverkum. Einnig sótti rómantíska stefnan viðfangsefni og hugmyndir til miðalda.

## Tengt efni og tenglar
* Gotneska endurreisnin
* Handverks- og listahreyfingin

## Heimildir
* 

## Tenglar
* Háskóli Íslands: Upplýsingasíða um miðaldafræði
Konunglegi breski sjóherinn

**Konunglegi breski sjóherinn** (enska *Royal Navy*) er elsta herdeildin innan Breska hersins. Flotinn er úthafsherfloti og annar stærsti sjóher innan NATO mældur í smálestum. Árið 2010 voru 88 herskip skráð sem hluti af sjóhernum, þar á meðal flugmóðurskip, þyrlumóðurskip, landgönguskip, flugskeytakafbátar, kjarnorkukafbátar, stýriflaugatundurspillar, freigátur og minni skip og bátar. Í apríl 2009 taldi sjóherinn 39.100 manns þar af 7.500 konunglega landgönguliða. Sjóherinn er hluti af Bresku flotaþjónustunni (*Naval Service*) sem telur líka Konunglega landgönguliðið og varalið sjóhersins.

Breski sjóherinn var öflugasti herfloti heims frá því snemma á 18. öld fram yfir miðja 20. öld og lék lykilhlutverk í því að gera Bretland að stórveldi á 19. öld. Í Síðari heimsstyrjöld taldi flotinn 900 skip og á tímum Kalda stríðsins var honum að mestu breytt í kafbátaleitarflota. 

Upphaflega stofnun fastaflota með sérstökum skrifstofum, skipasmíðastöðvum og slippum, má rekja til Hinriks 8. á 16. öld en formlega skipulegur sjóher varð fyrst til á tímum Enska samveldisins um og eftir miðja 17. öld sem afleiðing af stríðum Englendinga og Hollendinga sem þá voru eitt mesta sjóveldi Evrópu og kepptu við Englendinga um nýlendur í Ameríku. Formleg stofnun núverandi sjóhers átti sér stað um leið og Karl 2. Englandskonungur tók við stjórnartaumunum 1660.

## Tenglar

* Opinber heimsíða
Marmari

**Marmari** er bergtegund sem myndast hefur við myndbreytingu á kalksteini eða dólómíti. Mörg litaafbrigði finnast af marmaranum en hreinn hvítur marmari er afleiðing myndbreytingar á mjög hreinum (kísilsnauðum) kalksteini. Litaður marmari og æðarnar sem oft sjást í honum eru afleiðing óhreininda eins og leirs, silts, sands og járnoxíða sem voru til staðar sem korn eða lög í kalksteininum.  

Vegna þess hve mjúkur og auðvinnanlegur marmari er hefur hann löngum verðið notaður í myndastyttur og í byggingariðnaði.
Charles Perrault

**Charles Perrault** (12. janúar 1628 – 16. maí 1703) var franskur rithöfundur sem er frægastur fyrir að hafa gert ævintýri fyrir börn byggð á þjóðsögum að virtri bókmenntagrein með sögum eins og Rauðhetta (*Petit Chaperon rouge*), Þyrnirós (*La Belle au bois dormant*), Stígvélaði kötturinn (*Le Maître chat ou le Chat botté*), Öskubuska (*Cendrillon ou la petite pantoufle de verre*), Bláskeggur (*La Barbe bleue*) og Tumi þumall (*Le Petit Poucet*). Sumar af sögum hans eru elstu þekktu útgáfur sagnanna þótt vitað sé að þær byggja á þekktum evrópskum þjóðsögum frá tíma Perraults.
Not Ready to Make Nice

***Not Ready to Make Nice*** er smáskífa með hljómsveitinni Dixie Chicks sem kom út 16. mars 2006. Lagið af smáskífunni kom út á breiðskífu Taking the Long Way. Lagið er samið af Dixie Chicks og lagahöfundinum Dan Wilson. Lagið fjallar á beinan hátt um pólítísku deilurnar sem Dixie Chicks áttu í árin þrjú á undan og fjölda hótunarbréfa í garð Maines.

Robison sagði: „Það var meira í húfi með þessu lagi. Við vissum að það var sérstakt vegna þess að það var nokkurskonar ævisaga okkar og við urðum að hafa það allt saman rétt. Um leið og lagið var tilbúið vorum við mun frjálsari við að vinna breiðskífuna, þungu fargi af okkur létt.“ Tónlistarmyndbandið við lagið var síðar skopstælt af Mad TV.

Lagið var verðlaunað á Grammy verðlaunafhendingunni í febrúar 2007 fyrir „Lag ársins“ og „Smáskífa ársins“. Lagið náði sínum besta árangri á Billboard Hot 100-listanum eftir verðlaunafhendinguna, og lenti í 4. sæti. Tónlistarmyndbandið var tilnefnt til CMT Music Video Awards í flokkunum „Myndband ársins“ og „Hljómsveitarmyndband ársins“ en hlaut hvorug verðlaunin.

## Tilvísanir
Frambjóðendur til stjórnlagaþings á Íslandi 2010 (Í-R)

**Frambjóðendur til stjórnlagaþings á Íslandi 2010 (Í-R)** er listi íslenskra ríkisborgara sem buðu sig fram til stjórnlagaþings, í stafrófsröð frá Í til R. Í heildina buðu um 500 manns sig fram til stjórnlagaþings. Eftirfarandi listi er opinber og aðeins hluti hans er birtur í þessari grein. Aðrir frambjóðendur til stjórnlagaþings eru á frambjóðendalistanum frá A-I og frambjóðendalistanum frá S-Ö.

## Tilvísanir
Liberty Island

**Liberty Island** er eyja í New Jersey (undir stjórn hafnaryfirvalda í New York) í Bandaríkjunum. Á henni er Frelsisstyttan sem Frakkar gáfu Bandaríkjamönnum til að minnast 100 ára afmælis sjálfstæðisyfirlýsingarinnar og var hún afhjúpuð 28. október 1886. Eyjan hét áður *Bedloe's Island* en var gefið nafnið Liberty Island árið 1956.
Valdarán

**Valdarán**, **hallarbylting** eða **ríkisbylting** eru ólögleg stjórnarskipti sem fara fram með þeim hætti að lítill hópur innan stjórnkerfisins tekur völdin, oftast með stuðningi hersins.
Einar Hafliðason

**Einar Hafliðason** (15. september 1307 – 22. september 1393) var íslenskur prestur og rithöfundur á 14. öld. Hann var frá Breiðabólstað í Vesturhópi og var þar prestur í nærri hálfa öld. Einar var einn af höfuðklerkum Norðlendinga og gegndi stundum starfi Hólaráðsmanns og var officialis nokkrum sinnum. Hann er þó þekktastur fyrir ritstörf sín en hann skráði meðal annars sögu Lárentíusar Hólabiskups, sem er merkileg heimild um ýmislegt á 14. öld, og Lögmannsannál, sem þykir með áreiðanlegri annálum.

Einar var sonur Hafliða Steinssonar, hirðprests Noregskonungs um skeið, ráðsmanns á Hólum í Hjaltadal frá því um 1292 til 1308 og síðan prests á Breiðabólstað í Vesturhópi til dauðadags 1319, og fylgikonu hans, Rannveigar Gestsdóttur. Einar var sendur til náms hjá Lárentíusi Kálfssyni í Þingeyraklaustri þegar hann var tíu ára að aldri. Hann varð síðar trúnaðarmaður og skrifari Lárentíusar og fylgdi honum til Hóla þegar hann varð þar biskup. Þegar að því kom að Einar skyldi vígjast til prests var Lárentíus þó orðinn sjúkur og sendi hann þá Einar suður í Skálholt til Jóns Halldórssonar biskups sem vígði hann prest í Skarði á Landi haustið 1332 og var hann prestur í  Keldnaþingum í hálft annað ár. 

Vorið 1334 varð Einar svo prestur á Höskuldsstöðum á Skagaströnd. Árið 1343 fékk hann Breiðabólstað í Vesturhópi, sem þá var eitt besta brauð norðanlands og veitt af erkibiskupinum í Niðarósi, og hélt því embætti til æviloka, eða í 49 ár. Sonur hans var Árni bóndi á Auðbrekku í Hörgárdal og síðar staðarhaldari á Grenjaðarstað, faðir Þorleifs Árnasonar á Auðbrekku og víðar.

## Heimildir
* 
*