open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oyo-fylki

**Oyo** er fylki í Nígeríu. Það er staðsett í vesturhluta landsins. Stærð fylkisins er 28.454 km2. Höfuðborgin er Ibadan, önnur stærsta borg Nígeríu. Íbúar voru 7,8 milljónir árið 2016.
Aiga-i-le-Tai

**Aiga-i-le-Tai** er hérað á Samóa. Það nær yfir vesturhluta Upolu-eyju, auk smærri eyjanna Apolima, Manono og Nu'ulopa, sem liggur á milli Upolu og Savai'i í Apolima-sundi.

Héraðið er 27 km að stærð og er það minnsta á Samóa ásamt því að vera næstfámennasta héraðið, á eftir Va'a-o-Fonoti. Aðsetur þess er staðsett í bænum Mulifanua.
Coen-bræður

**Joel Daniel Coen** (f. 29. nóvember 1954) og **Ethan Jesse Coen** (f. 21. september 1957), oft þekktir sem **Coen-bræður**, eru bandarískir kvikmyndagerðarmenn.

## Kvikmyndaskrá
Peter Jackson

**Peter Robert Jackson** (f. 31. október 1961) er nýsjálenskur kvikmyndagerðarmaður. Hann er best þekktur sem leikstjóri, handritshöfundur og framleiðandi þríleikjanna um *Hringadróttinssög*u (2001-2003) og *Hobbitann* (2012-2014), sem eru báðir byggðir á skáldsögum eftir J. R. R. Tolkien. 

## Kvikmyndskrá

### Kvikmyndir í fullri lengd
Alain Resnais

**Alain Resnais** (3. júní 1922 – 1. mars 2014) var franskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur sem vakti fyrst athygli með stuttmyndinni *[[Nótt og þoka]]* (1956) sem fjallar um útrýmingarbúðir nasista. Þekktasta mynd hans er án efa *[[Hiroshima mon amour]]* frá 1959 þar sem hann notar endurlit til að fjalla um erfiðar minningar persóna. Hann gerði líka eftirminnilegar tilraunir með ólínulega söguþræði í myndunum *[[Fyrir ári í Marienbad]]* (1961) og *[[Muriel (kvikmynd)|Muriel]]* (1966). *Fyrir ári í Marienbad* fékk Gullljónið í Feneyjum 1961.

Resnais var samtíða helstu höfundum frönsku nýbylgjunnar, en leit ekki á sig sem hluta af henni. Hann vann gjarnan með rithöfundum sem ekki höfðu áður tekið þátt í kvikmyndaverkefnum, eins og Jean Cayrol, Marguerite Duras, Alain Robbe-Grillet, Jorge Semprún og Jacques Sternberg.
Shetland (sjónvarpsþættir)

***Shetland*** eru sakamálaþættir framleiddir af ITV Studios fyrir BBC Scotland frá 2013. Átta þáttaraðir hafa verið gerðar. Hver þáttaröð er framhaldssaga þar sem eitt sakamál er tekið fyrir. Sögusvið þáttanna eru Hjaltlandseyjar, þótt nokkrir þættir hafi verið teknir annars staðar, eins og á meginlandi Skotlands og í Noregi (4. þáttaröð). Fyrstu þáttaraðirnar byggðust á sakamálasögum Ann Cleeves, sem samdi líka sögurnar um Veru Stanhope. Aðalpersóna fyrstu sjö þáttaraðanna er rannsóknarlögreglumaðurinn Jimmy Pérez, leikinn af Douglas Henshall, en í áttundu þáttaröð tók Ruth Calder (Ashley Jensen) við. 

Íslensku leikararnir Jóhann Gunnar Jóhannsson og Arnmundur Ernst Backman léku hlutverk í 4. þáttaröð.
Endurlit

**Endurlit** (*analepsis*, stundum kallað „flassbakk“ úr ensku *flash-back*) er frásagnaraðferð þar sem frásögnin fer aftur í tímann miðað við meginsöguþráðinn og rifjar upp eitthvað sem gerðist áður í sögunni (innra endurlit) eða áður en sagan hófst (ytra endurlit). Endurlit er algeng frásagnartækni sem er meðal annars notuð til að þróa sögupersónur með því að gefa lesandanum/áhorfandanum innlit í bakgrunn þeirra, eða líkja eftir minningum, og til að búa til samhengi og skipulag í sögunni. Andstæðan við endurlit er framlit (*prolepsis*) þar sem lesandi/áhorfandi fær innlit í atburði sem eiga eftir að gerast.

Í kvikmyndagerð er endurlit stundum auðkennt með sérstökum hætti, eins og að láta áferð myndar virka gamaldags, óskýra, eða svarthvíta, stundum með yfirlestri persónunnar sem á að upplifa endurlitið.
Boðunardagur Maríu

**Boðunardagur Maríu** er hátíðisdagur í kristni. Hann er sérstaklega mikilvægur í rétttrúnaðarkirkjunni og ein af Maríuhátíðunum. Boðunardagur Maríu er til að minnast boðunar Maríu, þegar Gabríel erkiengill tilkynnti Maríu mey að hún yrði móðir Jesú. Hann er haldinn hátíðlegur 25. mars ár hvert.

Sagt er frá boðun Maríu í 1. kafla Lúkasarguðspjalls. Elstu heimildir um hátíð á þessum degi eru frá 5. öld þegar ákveðið var að halda fæðingu Jesú hátíðlega 25. desember, en 25. mars er 9 mánuðum fyrir þann dag. Í lögum kirkjuþingsins í Tóledó frá 656 er hann sagður haldinn hátíðlegur um allan hinn kristna heim. Dagurinn er nálægt vorjafndægri og var haldinn hátíðlegur sem nýársdagur sum staðar í Evrópu fram á 16. öld. 

Í Vesturkirkjunni er boðunardagur Maríu færður til 26. mars ef hann lendir á sunnudegi, og ef hann lendir í Páskavikunni er hann færður aftur fyrir annan sunnudag eftir páska. Í Austurkirkjunni er hann hins vegar alltaf haldinn 25. mars.
Sergio Leone

**Sergio Leone** (3. janúar 1929 - 30. apríl 1989) var ítalskur kvikmyndaleikstjóri, framleiðandi og handritshöfundur og einn aðalhöfundur spagettívestra.

## Kvikmyndaskrá
Vlorë

**Vlorë** er hafnarborg á 
Adríahaf í Albaníu og höfuðstaður sýslunnar Qarku Vlorë. Íbúar eru 130,827.
Ásdís Óladóttir

**Ásdís Óladóttir** (f. 22. apríl 1967 í Hafnarfirði) er íslenskt ljóðskáld.

Ásdís ólst upp í Kópavogi, útskrifaðist sem stúdent 1987 frá Menntaskólanum í Kópavogi. Árið 1989 lá leið hennar í Iðnskólann í Hafnarfirði þar sem hún lauk námi í hönnun. Árið 1993 stundaði Ásdís nám í hönnun við Gerrit Rietveld Academie í Amsterdam.

Nýjasta ljóðabók Ásdísar, Rifsberjadalurinn kom út 2024 og var tilnefnd til fjöruverðlaunanna í flokki fagurbókmennta. 

Fyrsta ljóðabók Ásdísar, *Birta nætur*, kom út hjá Andblæ árið 1995. Ljóðabækur hennar eru  níu talsins (árið 2024) auk ljóðúrvals, *Sunnudagsbíltúr**,* sem bókaútgáfan Bjartur og Veröld gaf út 2015. Ljóðabókin Einn en ekki tveir kom út árið 2004.

Ásdís hefur fengist við ljóðagerð frá átján ára aldri og ásamt ritstörfum unnið meðal annars við fiskverkun, hönnun, safnvörslu, verslun, ræstingar, sýningarstjórn í Gallerí 78, setið í sýningarnefnd Glerhússins, ritnefnd Andblæs, dómnefnd Ljóðstafs Jóns úr Vör auk þess sem hún var í dómnefnd ljóðasamkeppni Hinsegin daga. 

Ásdís býr í Reykjavík.

**Ritverkaskrá Ásdísar Óladóttur:**

* 2024 - Rifsberjadalurinn, Bjartur & Veröld, Reykjavík.
* 2020 - Óstöðvandi skilaboð, ljóðabók, Bjartur &Veröld, Reykjavík.
* 2015 - Sunnudagsbíltúr, ljóðaúrval, Bjartur & Veröld, Reykjavík.
* 2014 - Innri rödd úr annars höfði, ljóðabók, Bjartur & Veröld, Reykjavík.
* 2011 - Mávur ekki maður, ljóðabók, Bjartur & Veröld, Reykjavík.
* 2006 - Margradda nætur, ljóðabók, sjálfsútgáfa, Reykjavík.
* 2004 - Einn en ekki tveir, ljóðabók, sjálfsútgáfa, Reykjavík.
* 2003 - Teiknað í haustloftið, ljóðabók, sjálfsútgáfa, Reykjavík.
* 1998 - Haustmáltíð, ljóðabók, Andblær, Reykjavík.
* 1995 - Birta nætur, ljóðabók, Andblær, Reykjavík.

## Tilvísanir
Serge Dassault

**Serge Dassault** (4. apríl 1925 – 28. maí 2018) var franskur verkfræðingur, kaupsýslumaður og stjórnmálamaður. Hann starfaði sem stjórnarformaður og forstjóri Dassault Group og var íhaldssamur stjórnmálamaður. Hann fæddist í París. Samkvæmt Forbes var hrein eign Dassault árið 2016 metin á 15 milljarða dollara.

Dassault sat á öldungadeild franska þingsins fyrir Essonne frá 2004 til 2017 sem óháður þingmaður.

Dassault lést 93 ára að aldri 28. maí 2018 í París af hjartaáfalli.

Serge Dassault er menntaður í École polytechnique, SUPAERO og HEC Paris.

## Tilvísanir
Eilíft sólskin hins flekklausa hugar

***Eilíft sólskin hins flekklausa hugar*** (enska: *Eternal Sunshine of the Spotless Mind*) er bandarísk kvikmynd frá árinu 2004 sem Michel Gondry leikstýrði. Jim Carrey og Kate Winslet fara með aðalhlutverkin, en Kirsten Dunst, Mark Ruffalo, Elijah Wood, og Tom Wilkinson koma einnig fram í myndinni. Hún fjallar um tvo aðila sem gangast undir aðgerð til að hreinsa burt minningar um hvort annað eftir sambandsslit. Titillinn vitnar í ljóðið *Eloisa to Abelard* eftir Alexander Pope frá árinu 1717. Valdís Óskarsdóttir sá um klippingu myndarinnar.
Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 2015

**Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 2015** eða **Copa América  2015** var 44. Suður-Ameríkukeppnin í knattspyrnu og var haldin í Síle dagana 11. júní til 4. júlí. Tólf lið, þar af tvö gestalið, kepptu á mótinu og var þeim skipt upp í þrjá fjögurra liða riðla þar sem átta efstu liðin fóru í fjórðungsúrlit. Heimamenn urðu meistarar í fyrsta sinn eftir sigur á Argentínu í vítaspyrnukeppni í úrslitum.

Slagorð keppninnar var *El Corazón del Fútbol* eða *hjarta knattspyrnunnar*.

## Gestgjafar
Samkvæmt gildandi reglum CONMEBOL um að láta starfrófsröð ráða röð gestgjafalandanna hefði Brasilía átt að halda mótið. Vegna anna við skipulagningu á HM 2014 og ÓL í Ríó 2016 var horfið frá því ráði. Til tals kom að flytja keppnina til Mexíkó, þrátt fyrir að landið væri ekki aðildarland að CONMEBOL. Í maímánuði 2012 komust knattspyrnuyfirvöld í Brasilíu og Síle að þeirri niðurstöðu að skipta á mótum. Síle hafði því rétt um þrjú ár til undirbúnings.
## Leikvangarnir
Keppt var á níu leikvöngum í átta borgum. Flestir vallanna voru endurbyggðir eða reistir frá grunni fyrir mótið.

## Keppnin
### A-riðill

### B-riðill

### C-riðill

### Röð 3ja sætis liða
Tvö stigahærri liðin sem höfnuðu í þriðja sæti komust í útsláttarkeppnina.

### Fjórðungsúrslit

### Undanúrslit

### Bronsleikur

### Úrslitaleikur

## Markahæstu leikmenn
59 mörk voru skoruð í keppninni af 39 leikmönnum. Tvö þeirra voru sjálfsmörk.

;4 mörk
*  Paolo Guerrero
*  Eduardo Vargas
;3 mörk
*  Sergio Agüero
*  Arturo Vidal
*  Lucas Barrios

## Heimildir
* RSSSF, Suður-Ameríkukeppnin 2015 úrslitagrunnur
*
Skjálglaukur

**Skjálglaukur** (fræðiheiti: *Allium obliquum*) er tegund af laukætt frá Evrasíu (frá Rúmeníu til Mongólíu).

*Skjálglaukur* fær lauka sem eru um 3 sm langir. Blómstönglarnir eru um 100&nbsp;sm langir. Blöðin eru flöt, 20 mm breið á breiðasta hluta, og eru undin. Blómskipunin er kúlulaga, með fjölda gulgrænna blóma.

## Tilvísanir
BAFTA-verðlaunin fyrir bestu kvikmynd sem er ekki á ensku

**BAFTA-verðlaunin fyrir bestu kvikmynd sem er ekki á ensku** eru verðlaun sem veitt eru árlega af Bresku Kvikmynda og Sjónvarpsþátta-akademíunni (BAFTA). Verðlaunin voru fyrst veitt á 36. verðlaunahátíðinni árið 1983 og fyrir árið 1990 voru verðlaunin þekkt sem **Besta erlenda kvikmyndin**. 

## Sigurvegarar og tilnefningar
### 1982-1989

### 1990-1999

### 2000-2009

### 2010-2019

### 2020-
Stjörnulaukur

**Allium stellatum** er tegund af laukætt frá N-Ameríku (Mið-Bandaríkin og Mið-Kanada).

*Allium stellatum* er með um 30-60&nbsp;sm langa blómstöngla. Blöðin eru flöt, 30 sm löng. Blöðin visna fyrir blómgun. Blómskipunin er kúlulaga, með fjölda bleikra til fjólublárra blóma. Laukarnir eru bragðsterkir en ætir.

## Tilvísanir
ISIS-K

**Íslamska ríkið í Khorasan** (arabíska: الدولة الإسلامية – ولاية خراسان; *al-Dawlah al-Islāmīyah – Wilāyat Khurāsān*) (skammstafað **ISIS–K** eða **IS–KP**) er undirdeild salafísku hryðjuverkasamtakanna Íslamska ríkisins (ISIS) sem er virk í Mið- og Suður-Asíu, aðallega í Afganistan og Pakistan. Markmið ISIS-K er að kollvarpa sitjandi stjórnvöldum á hinu sögulega Khorasan-svæði og stofna til kalífadæmis í Mið- og Suður-Asíu sem eigi að vera stýrt samkvæmt strangtúlkun á íslömskum sjaríalögum.

## Söguágrip
ISIS-K var stofnað árið 2015, á þeim tíma er Íslamska ríkið (ISIS) var á hátindi valda sinna í Írak og Sýrlandi. Samtökin voru stofnuð af Afgönum og Pakistönum sem gengu úr röðum Talíbana þar sem þeim fannst Talíbanahreyfingin ekki nægilega róttæk. Ólíkt Talíbönum, sem einskorðuðu starfsemi sína að mestu við Afganistan, voru ISIS-K þátttakendur í alþjóðlegu tengslaneti ISIS sem stóð fyrir árásum gegn því sem þótti vestrænt eða alþjóðlegt. Samtökin komu sér upp höfuðstöðvum í Nang­ar­h­ar-héraði í austurhluta Afganistans, þar sem þau höfðu aðgang að leiðum til að smygla fólki og eiturlyfjum yfir landamærin til Pakistan. 

Árið 2021 voru liðsmenn ISIS-K um 3.000 talsins og áttu í átökum bæði við Talíbana og við alþjóðleg herlið sem þá voru staðsett í Afganistan. ISIS-K hlaut orð á sig sem einn öfgakenndasti og ofbeldisfyllsti angi Íslamska ríkisins og samtökin frömdu fjölda ofbeldisverka. Meðal annars beindust árásir samtakanna að stúlknaskólum og fæðingardeildum á sjúkrahúsum þar sem liðsmenn þeirra voru sakaðir um að skjóta barnshafandi konur og hjúkrunarfræðinga til bana.

Undir lok stríðsins í Afganistan árið 2021, þegar Bandaríkjamenn hófu að draga burt herafla sinn og Talíbanar endurheimtu stjórn í landinu, áttu liðsmenn ISIS-K í stöðugum hótunum við Bandaríkjaher. Þann 26. ágúst 2021 stóð ISIS-K fyrir tveimur sprengjuárásum á alþjóðaflugvöllinn í Kabúl, þar sem mikill mannfjöldi var kominn saman til að reyna að flýja land af ótta við endurkomu Talíbana á valdastól. Alls létust 183 í árásunum, þar á meðal þrettán bandarískir hermenn.

Leiðtogi ISIS-K frá árinu 2020 hefur verið Afgani að nafni Sanaullah Ghafari. Hann er eftirlýstur af Bandaríkjamönnum, sem lofa tíu milljónum Bandaríkjadala fyrir upplýsingar sem gætu leitt til handtöku eða dauða hans. Undir forystu Ghafari hefur ISIS-K leitað til Tadsíkistan og Úsbekistan eftir nýliðum á síðari árum.

ISIS-K lýsti yfir ábyrgð á hryðjuverkaárás á tónleikahöllina Crocus City Hall sem framin var í Moskvu þann 22. mars árið 2024. Fréttaveitur og samfélagsmiðlar ISIS-K birtu stuttu síðar myndbönd af vettvangi árásarinnar. Um 140 manns létust í árásinni og var hún mannskæðasta hryðjuverkaárás í Rússlandi í um tvo áratugi. Fjórir menn frá Tadsíkistan voru handteknir vegna árásarinnar á næstu dögum.

## Tilvísanir
Allium darwasicum

**Allium darwasicum** er tegund af laukætt frá Afghanistan og Tadjíkistan.

Blómin eru hvít með grænni rönd, stundum gulgræn, með sætan ilm. Verður um 40-50 sm hár. Þolir illa bleytu eftir vaxtartíma lýkur.

## Tilvísanir
Grikkjalaukur

**Grikkjalaukur** (fræðiheiti: *Allium frigidum*) er tegund af laukætt sem vex frá Grikklandi til S-V Tyrklands.

Blómin eru fölrauðbrún, fáein í lútandi kolli. Verður um 7-20 sm hár. 

## Tilvísanir
Sandalamynd

**Sandalamynd** er heiti á kvikmyndum þar sem sögusviðið er í fornöld,  úr grísk-rómverskum goðsögum eða Biblíunni. Þessar myndir voru framleiddar í stórum stíl á Ítalíu á eftirstríðsárunum, fram á 7. áratug 20. aldar, en þá tóku spagettívestrar og spagettínjósnamyndir við. Hugtakið er stundum notað um allar slíkar myndir, líka bandarísku stórmyndirnar *[[Samson og Delíla (kvikmynd frá 1949)|Samson og Delíla]]* (1949), *[[Quo Vadis (kvikmynd frá 1951)|Quo Vadis]]* (1951), *[[Kyrtillinn]]* (1953), *[[Boðorðin tíu (kvikmynd frá 1956)|Boðorðin tíu]]* (1956), *[[Ben Húr (kvikmynd frá 1959)|Ben Húr]]* (1959), *[[Spartakus (kvikmynd frá 1960)|Spartakus]]* (1960) og *[[Kleópatra (kvikmynd frá 1963)|Kleópatra]]* (1963); en aðallega um ódýrari ítalskar myndir sem fylgdu vinsældum þeirra eftir. Stundum notuðu þær líka sömu búninga og sviðsmuni, af því sumar bandarísku myndirnar voru kvikmyndaðar í kvikmyndaverum Cinecittà í Róm. Ítalar byrjuðu að fjöldaframleiða myndir af þessu tagi þegar á tíma þöglu myndanna, þótt blómaskeið þeirra væri á 6. og 7. áratug 20. aldar. Myndir af þessu tagi áttu stutta endurkomu á 9. áratugnum eftir vinsældir bandarísku myndanna *[[Leitin að eldinum]]* (1981) og *[[Villimaðurinn Conan]]* (1982). 

Dæmigerðar ítalskar sandalamyndir fjalla um klassíska hetju sem er leikin af vaxtarræktarmanni, íþróttamanni eða vöðvastæltum leikara, sem bjargar léttklæddri fegurðardís frá goðsögulegu skrímsli. Gerðar voru myndaraðir um hetjur á borð við Herkúles, Samson, Golíat, Úrsus og ítölsku alþýðuhetjuna Maciste.
Pípulaukur

**Pípulaukur** (fræðiheiti: *Allium fistulosum*) er tegund af laukætt sem er ættaður frá Kína en hefur breiðst út með ræktun. Hann myndar blanding með matlauk sem nefnist hjálmlaukur (A. × proliferum). 

Pípulaukur minnir á stórvaxinn graslauk, en er með hvít blóm og verður um 40 sm hár.

## Tilvísanir
Sléttulaukur

**Sléttulaukur** (fræðiheiti: *Allium canadensis*) er tegund af laukætt sem er ættaður frá austurhluta N-Ameríku. 

Sléttulaukur líkist villilauk.

## Afbrigði
Fimm afbrigði eru nú almennt viðurkennd:
**Allium canadense* var. *canadense* - í stað blóma eru aðallega æxlilaukar. Þroskar sjaldan eða ekki fræ.  Meginhluti útbreiðslusvæðisins.
**Allium canadense* var. *ecristatum* Ownbey Krónublöð bleik, þykk. Strandsvæði Texas.
**Allium canadense* var. *fraseri* Ownbey - Blóm hvít. Slétturnar miklu frá Texas til Kansas.
**Allium canadense* var. *hyacinthoides* (Bush) Ownbey - Krónublöð bleik, þunn, blómin ilmandi. N-Texas og S-Oklahoma.
**Allium canadense* var. *lavandulare* (Bates) Ownbey & Aase - Blóm lavendellituð, ekki ilmandi. N-Arkansas til S-Dakóta.
**Allium canadense* var. *mobilense* (Regel) Ownbey - Blómin fjólurauð, krónublöð þráðlaga. SA-Bandaríkin

## Tilvísanir
Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 2016

**Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 2016** eða **Copa América Centenario** var 45. Suður-Ameríkukeppnin í knattspyrnu og var haldin í Bandaríkjunum dagana 3. til 26. júní. Um var að ræða aukamót í tilefni af 100 ára afmæli Copa América og var samvinnuverkefni knattspyrnusambandanna CONMEBOL og CONCACAF. Keppnin var í fyrsta sinn haldin utan Suður-Ameríku. Síle tókst að verja titil sinn frá árinu áður, aftur eftir sigur á Argentínu í vítaspyrnukeppni í úrslitum.

## Leikvangar

## Keppnin
### A-riðill

### B-riðill

### C-riðill

### D-riðill

### Fjórðungsúrslit

### Undanúrslit

### Bronsleikur

### Úrslitaleikur
Argentínumenn mættu til leiks sem sigurstranglegra liðið eftir að hafa skorað átján mörk í aðeins fimm leikjum í mótinu. Hvorugu liðinu tókst þó að skora í venjulegum leiktíma og framlengingu. Grípa þurfti til vítaspyrnukeppni þar sem Sílemenn urðu sterkari en Lionel Messi, fyrirliði Argentínu, misnotaði fyrstu spyrnu þeirra. Ósigurinn varð sérstakt áfall fyrir Messi, sem enn hafði ekki tekist að vinna stóran titil á landsliðsferli sínum og tilkynnti hann eftir leik að hann væri hættur með landsliðinu. Sú ákvörðun var þó endurskoðuð nokkrum vikum síðar.

## Markahæstu leikmenn
91 mark var skorað í keppninni af 62 leikmönnum. Þrjú þeirra voru sjálfsmörk.

;6 mörk
*  Eduardo Vargas
;5 mörk
*  Sergio Agüero
;5 mörk
*  Gonzalo Higuaín

## Heimildir
* RSSSF, Suður-Ameríkukeppnin 2016 úrslitagrunnur
*
Kínalaukur

**Kínalaukur** (fræðiheiti: *Allium chinense*) er tegund af laukætt sem er ættaður frá Kína. 

Kínalaukur er ræktaður víða um heim til matar.

## Tilvísanir
Kiritimati

**Kiritimati** er helsta eyja Líneyja. Hún tilheyrir eyríkinu Kíribatí. Það er stærsta hringrif í heimi og nær yfir næstum helming alls flatarmálsins sem er 388 km2 að flatarmáli. 

Tæplega 7.400 manns búa á Kiritimati (2020), sem skiptist í fjögur þorp. Stærsta byggðin á eyjunni og sú þriðja stærsta í allri Kíribatí er Tabwakea, þar á eftir koma London, Banani og Pólland. Kiritimati er einnig heimili Joe's Hill, næsthæsti punktur Kiribati í 13 m.
Glæsilaukur

**Glæsilaukur** (fræðiheiti: *Allium ledebourianum*) er tegund af laukætt ættuð frá M-Asíu til N-Kína.

Hann verður um 40 til 80 sm hár, með fjólublá blóm í hálfkúlu. Blöðin sívöl, hol.

Hann er likur graslauk og notaður eins.

## Tilvísanir
Allium libani

**Allium libani** er tegund af laukætt frá Líbanon og Sýrlandi.

Blómin eru hvít í þéttri kúlu. Jarðlægur. Blöðin breið.

## Tilvísanir
Agnès Varda

**Agnès Varda** (fædd **Arlette Varda**; 30. maí 1928 - 29. mars 2019) var belgískur kvikmyndaleikstjóri, handritshöfundur, ljósmyndari og listamaður af frönskum og grískum uppruna.  

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir í fullri lengd
Allium ochotense

***Allium ochotense*** er tegund af laukplöntum ættuð frá NA-Asíu. Hann er líkur sigurlauk og er oft talinn afbrigði af honum, en nýlegar rannsóknir benda til þess að hann sé sjálfstæð tegund.

## Tilvísanir
Kristján Hreinsson

**Kristján Hreinsson** f. 7. janúar 1957 í Reykjavík) er íslenskt skáld.

Kristján ólst upp í Kópavogi. Fór í M.H. Nam leikhúsfræði við Háskólann í Bergen í þrjú ár og lauk þar við tvær gráður. Hefur starfað sem skáld frá 1990. Vinnur jöfnum höndum við að rita ljóð, leikrit, skáldsögur, smásögur og söngtexta, auk þess að semja tónlist, kenna heimspeki, ritlist, bragfræði og ljóðlist, stjórna útvarpsþáttum og vísnakvöldum, rita greinar, flytja erindi, yrkja ýmiss konar tækifæriskveðskap og koma fram sem trúbadúr.

Kristján hefur haldið nokkur námskeið, einkum á vegum Endurmenntunar Háskóla Íslands, í bragfræði, ritlist, limrugerð og söngtextagerð. Hann hefur einnig verið aðstoðarkennari og stundakennari við HÍ. Einnig hefur hann m.a. stundað nám í heimspeki, við Háskóla Íslands, lauk þaðan BA-prófi 2013 og MA-prófi 2015. Útskrifaðist 2016 með diplóma, Gagnrýnin hugsun og siðfræði og 2017 sem framhaldsskólakennari. Áður lauk hann tveimur gráðum í leikhúsfræði við Háskólann í Bergen.

Bækur hans eru um 90 talsins; sex skáldsögur fyrir börn, sjö skáldsögur fyrir fullorðna, ýmsar barnabækur, ljóðabækur, vísnabækur, smásagnasafn og ein ævisaga. Blaðagreinarnar skipta hundruðum. Kristján hefur skrifað nokkur leikverk; útvarpsleikri og verk fyrir leiksvið. Þá á hann u.þ.b. 200 útgefin lög, u.þ.b. 1000 útgefna söngtexta og tugi ljóða sem tónskáld hafa ort við og flutt hafa verið á tónleikum. Þá skipta tækifærisljóð hans hundruðum.

Kristján Hreinsson býr í Mílanó á Ítalíu ásamt konu sinni Olgu Clausen, sem er ræðismaður Íslands þar í borg.
Kúlulaukur

**Kúlulaukur** (fræðiheiti: *Allium sphaerocephalon*) er tegund af laukætt sem er ættaður frá Evrópu suður til N-Afríku. Hann er ræktaður til skrauts í görðum, en er einnig nýtilegur til matar.

## Tilvísanir
Kápulaukur

**Kápulaukur** (fræðiheiti: *Allium textile*) er tegund af laukætt frá N-Ameríku (Mið-Bandaríkin og Mið-Kanada).

*Allium textile* er með um 40 sm langa blómstöngla. Blómin eru fáein saman, yfirleitt hvít til bleikleit. Laukarnir eru egglaga, um 2,5sm langir.

## Tilvísanir
Blossalaukur

**Blossalaukur** (fræðiheiti: *Allium roseum*) er tegund af laukætt frá Miðjarðarhafssvæðinu.

*Allium roseum* er með um 46 sm langa blómstöngla. Blómin eru fáein saman, ljósbleik, illmandi. Lyktin af laukunum er nægilega sterk til að fæla burt hirti og íkorna frá görðum þar sem þeim hefur verið plantað.

## Tilvísanir
El Dorado (kólumbíska úrvalsdeildin)

**El Dorado** er skammvinnt tímabil í sögu kólumbísku knattspyrnunnar (1949-54) þegar félagslið í landinu sönkuðu að sér kunnum knattspyrnumönnum víðs vegar að úr heiminum með því að greiða þeim það sem talin voru ofurlaun á þess tíma mælikvarða. Deildin var starfrækt í óþökk FIFA og braut gegn ýmsum reglum alþjóðaknattspyrnunnar. El Dorado-skeiðinu lauk með samkomulagi við Alþjóðaknattspyrnusambandið árið 1954 og fóru þá flestar knattspyrnustjörnurnar aftur til síns heima, en í hugum margra Kólumbíumanna var hér um að ræða gullöld þeirra á fótboltasviðinu.

## Saga
Kólumbíumenn voru seinni að taka við sér á knattspyrnusviðinu en flestar aðrar Suður-Ameríkuþjóðir. Knattspyrnusamband var ekki stofnað fyrr en árið 1924, fékk ekki aðild að FIFA og álfusambandinu CONMEBOL fyrr en árið 1936 og tók fyrst þátt í Copa America árið 1945.

Atvinnumennska var tekin upp í kólumbísku knattspyrnunni árið 1948 og deildarkeppni sett á laggirnar undir stjórn DIMAYOR (*División Mayor del Fútbol Profesional Colombiano*). Deilur innan knattspyrnuhreyfingarinnar urðu til þess að DIMAYOR sagði skilið við Kólumbíska knattspyrnusambandið, með þeim afleiðingum að FIFA bannaði bæði landsliðinu og kólumbískum félagsliðum að taka þátt í alþjóðlegum keppnum.

Á sama tíma stóð yfir verkfall knattspyrnumanna í Argentínu, sem olli því að margir sterkustu leikmenn landsins voru farnir að horfa út fyrir landsteinana. Þar sem kólumbísk félög heyrðu ekki undir reglur FIFA gátu þau fengið til liðs við sig leikmenn án þess að greiða fyrir þá. Eigandi félagsins Millonarios F.C. frá Bogotá reið á vaðið og tryggði sér krafta nokkurra argentínskra leikmanna.

Eftir að Adolfo Pedernera ein helsta stjarna River Plate gekk til liðs við Millonarios í ársbyrjun 1949 fór skriðan af stað og flest kólumbísku liðin sönkuðu að sér leikmönnum, ekki bara frá Argentínu heldur hvaðanæva úr álfunni og frá Evrópu.

Frægasti leikmaður kólumbísku deildarinnar á þessum árum var vafalítið Alfredo Di Stéfano sem lék með Millonarios, sigursælasta liði landsins. Millonarios var af ýmsum talið best skipaða knattspyrnulið í heimi og vann m.a. frægan sigur á Real Madrid á Santiago Bernabeu.

Leikmannastraumurinn til Kólumbíu olli miklu uppnámi meðal stjórnenda liða um víða veröld sem óttuðust að missa stjörnur sínar frá sér bótalaust. Á árinu 1950 náðust samningar milli FIFA og stjórnenda kólumbísku deildarinnar þess efnis að keppnisbanninu á kólumbísku liðin yrði aflétt gegn því að erlendu leikmennirnir yrðu sendir til síns heima ekki síðar en 1954. Í kjölfarið dró mjög úr styrk deildarkeppninnar sem hefur staðið öflugustu deildum álfunnar nokkuð að baki.

## Heimildir
*
Allium rotundum

**Allium rotundum** er tegund af laukætt frá Evrasíu og N-Afríku (frá Spáni og Marokkó til Íran og Evrópuhluta Rússlands).Kew

*Allium rotundum* er með að 90&nbsp;sm langa blómstöngla. Blöðin eru sívöl, 40 sm löng. Blöðin visna fyrir blómgun. Blómskipunin er kúlulaga, með fjölda rauðfjólublárra blóma. Laukarnir, blómin og blöð eru æt.

## Tilvísanir
Allium rubellum

**Allium rubellum** er tegund af laukætt frá Tyrklandi til Mið-Asíu (Íran, Kasakstan, Kákasus, Túrkmenistan).

## Tilvísanir
Pure Strength

**Pure Strength** var aflraunakeppni og samnefndir sjónvarpsþættir frá árunum 1987-90. Þættirnir voru teknir upp í Bretlandi og samtvinnuðu ýmsar keppnisgreinar úr svokölluðum *Hálandaleikum* og hefðbundnum kraftakeppnum. Þættir þessir voru sýndir á Stöð 2 við miklar vinsældir, enda Íslendingar sigursælir keppendur í þeim. Nafn þáttanna var ýmist þýtt sem *Sterkasti maður heims*, þótt þar væri um allt aðra keppni að ræða eða sem *Hrikaleg átök“.

==Saga og keppni==
Pure Strength-keppnin var hugarsmíð [[Holland|hollenska]] aflraunakappans og fjölmiðlamannsins Tjalling van den Bosch. Fyrsta keppnin var haldin árið 1987 í Huntly-kastala nærri [[Aberdeen]] þar sem þrír einstaklingar, [[Bandaríkin|Bandaríkjamaðurinn]] Bill Kazmaier, [[England|Englendingurinn]] Geoff Capes og [[Jón Páll Sigmarsson]] öttu kappi. Keppt var í tíu greinum og sigraði Jón í átta þeirra. Kazmaier hafnaði í öðru sæti en Capes rak lestina.

Árið eftir var keppnisfyrirkomulaginu breytt og keppt í tveggja manna liðum með það að markmiði að finna „sterkustu þjóð í heimi“. Pörin komu frá Bandaríkjunum, Bretlandi, Hollandi og [[Ástralía|Ástralíu]]. Keppt var í Allington-kastala í [[Kent]] í Englandi. Bandaríska liðið fór með sigur af hólmi, en það var skipað þeim Bill Kazmaier og Stuart Thompson.

Þriðja keppnin fór fram árið 1989 í Stirling-kastala í [[Stirling|samnefndri borg]]. Í stað ástralska liðsins kepptu Íslendingarnir [[Magnús Ver Magnússon]] og [[Hjalti Árnason|Hjalti „Úrsus“ Árnason]]. Þeir höfðu nauman sigur eftir hörkubaráttu við Bandaríkjamennina Kazmaier og O.D. Wilson, sem bar viðurnefnið *Martröðin''.

Fjórða og síðasta keppnin var haldin 1990 í Englandi. Íslenska og bandaríska liðið voru skipuð sömu einstaklingum en að þessu sinni snerust úrslitin við og Bandaríkjamennirnir hirtu gullverðlaunin.

## Heimildir
*
Kisugras

**Kisugras** (fræðiheiti: *Myosotis discolor*) er einært blóm af munablómaætt. Það er ættað frá Evrópu en hefur breiðst út til N-Ameríku. Á Íslandi hefur það fundist á láglendi suðurlands.
Kisugras verður um 5 - 15 sm hátt. Blóm þess eru fölblá til rjómalit og 1 til 2 mm í þvermál. Því svipar nokkuð til gleym-mér-eyjar, en er allt mun minna.

## Tilvísanir
Bergmunablóm

**Bergmunablóm** (fræðiheiti: *Myosotis alpestris*) er fjölært blóm af munablómaætt. Það er ættað frá Suður og Mið-Evrópu til Kákasus. 
Bergmunablóm verður um 10 - 25 sm hátt. Blóm þess eru skærblá til djúpblá og 3 til 5 mm í þvermál. Því svipar nokkuð til garðmunablóms, en er lægra og með styttri blómstilka.

## Tilvísanir
Skógmunablóm

**Skógmunablóm** eða **garðmunablóm** (fræðiheiti: *Myosotis sylvatica*) er fjölært blóm af munablómaætt. Það er ættað frá Suður og Mið-Evrópu austur til Nepal. 
Skógmunablóm verður um 12 - 30 sm hátt. Blóm þess eru skærblá til djúpblá og 6 til 10 mm í þvermál. Því svipar nokkuð til bergmunablóms, en er hærra og með lengri blómstilka.

## Tilvísanir
Gullmunablóm

**Gullmunablóm** (fræðiheiti: *Myosotis australis*) er fjölært blóm af munablómaætt. Það er ættað frá fjöllum Ástralíu og Nýja-Sjálands. 
Gullmunablóm verður um 20 - 30 sm hátt. Blóm þess eru hvít til gul og um 4 mm í þvermál.

## Tilvísanir
Kollmunablóm

**Kollmunablóm** (fræðiheiti: *Myosotis traversii*) er fjölært blóm af munablómaætt. Það er ættað frá Suðureyju Nýja-Sjálands. 
Kollmunablóm verður um 10 - 15 sm hátt. Blóm þess eru skærblá til djúpblá og um 4 mm í þvermál. 

## Tilvísanir
Valurt

**Valurt** (fræðiheiti: *Symphytum officinale*) er fjölær jurt af munablómaætt, ættuð frá Evrópu. Það ber gul eða bleik til fjólublá blóm í margblóma kvíslskúf. Öll jurtin er bursthærð. Blöðin stór, egg til lensulaga. Gömul lækningajurt, sérstaklega notuð við mari, tognun og beinbrotum, en mælt er gegn inntöku vegna eiturefna sem geta valdið lifrarskemmdum (Pyrrolizidine alkaloid).
Valurt er talin góð fóðurplanta fyrir býflugur. Hún er harðgerð og hefur reynst vel í görðum hérlendis. Blendingur hennar og burstavalurtar er nefndur S. × uplandicum

## Tilvísanir
Sigtún

**Sigtún** er gata í Reykjavík. Nafnið var samþykkt 1942. Árið 1995 var þeim hluta hennar sem var vestan Kringlumýrarbrautar gefið nýtt nafn og nefnt Sóltún.

Nafnið vísar til bæjarins í Svíþjóð en samkvæmt hinum goðsögulega upphafshluta Eddu valdi Óðin sér þar bústað er hann kom til Svíþjóðar frá Asíu.
 Þar þótti Óðni fagrir vellir ok landzkostir ok kaus sér þar borgarstað er nú heita Sigtún

## Neðanmálsgreinar
Ráðstefna Sameinuðu þjóðanna um viðskipti og þróun

**Ráðstefna Sameinuðu þjóðanna um viðskipti og þróun** (enska: *United Nations Conference on Trade and Developement*, skammstafað **UNCTAD**) er milliríkjastofnun innan Sameinuðu þjóðanna sem gætir hagsmuna þróunarlanda. Allsherjarþing SÞ efndi til hennar árið 1964.
Benjavalurt

**Benjavalurt** (fræðiheiti: *Symphytum × uplandicum*) er fjölær jurt af munablómaætt, ættuð frá Evrasíu. Hún ber fjólublá til himinblá blóm í margblóma kvíslskúf. Öll jurtin er bursthærð. Blöðin stór, hjartalaga. Hún er algengur blendingur valurtar og burstavalurtar og myndast náttúrulega í Kákasus þar sem útbreiðsla móðurtegundanna mætist, en aðallega í görðum þar sem báðar eru ræktaðar.

Benjavalurt er talin góð fóðurplanta fyrir býflugur. Einnig er hún ræktuð sem lækningaplanta eins og móðurtegundirnar, svo og sem fóðurplanta og til að bæta jarðvegsástand.

Hún er harðgerð og hefur reynst vel í görðum hérlendis. 

Þekktustu ræktunarafbrigðin "Bocking No. 4" og "Bocking No. 14" frá *HDRA* (Henry Doubleday Research Association), sem og "Harras" sem er fyrsta afbrigðið án pyrrolizidine alkólíóða sem hafa verið bendlaðir við lifrarskemmdir.

## Tilvísanir
Valurtir

**Valurtir** (fræðiheiti: *Symphytum*) eru fjölærar jurtir af munablómaætt, ættaðar frá Evrasíu. Tegundirnar eru um 30 til 59.

Valurtir eru taldar góðar fóðurplöntur fyrir býflugur. Þær eru einnig ræktaðar sem lækningaplöntur og fóðurjurtir.

## Tegundir
Eftirfarandi tegundir eru viðurkenndar af COL:

* *[[Symphytum aintabicum]]*
* *[[Symphytum anatolicum]]*
* *[[Symphytum armeniacum]]*
* *[[Symphytum asperum]]* - Burstavalurt
* *[[Symphytum bornmuelleri]]*
* *[[Symphytum brachycalyx]]*
* *[[Symphytum bulbosum]]*
* *[[Symphytum carpaticum]]*
* *[[Symphytum caucasicum]]* - Fjallavalurt
* *[[Symphytum circinale]]*
* *[[Symphytum cordatum]]* - Hjartavalurt
* *[[Symphytum creticum]]*
* *[[Symphytum davisii]]*
* *[[Symphytum grandiflorum]]* - Skriðvalurt
* *[[Symphytum gussonei]]*
* *[[Symphytum hajastanum]]*
* *[[Symphytum hyerense]]*
* *[[Symphytum kurdicum]]*
* *[[Symphytum longisetum]]*
* *[[Symphytum microcalyx]]*
* *[[Symphytum officinale]]* - Valurt
* *[[Symphytum orientale]]* - Soldánsvalurt
* *[[Symphytum ottomanum]]*
* *[[Symphytum podcumicum]]*
* *[[Symphytum popovii]]*
* *[[Symphytum pseudobulbosum]]*
* *[[Symphytum runemarkii]]*
* *[[Symphytum savvalense]]*
* *[[Symphytum sylvaticum]]*
* *[[Symphytum tauricum]]*
* *[[Symphytum tuberosum]]* - Pípuvalurt

### Blendingar
* *[[Symphytum x bicknellii]]*
* *[[Symphytum x ferrariense]]*
* *[[Symphytum x hidcotense]]*
* *[[Symphytum x mosquense]]*
* *[[Symphytum x rakosiense]]*
* *[[Symphytum x ullepitschii]]*
* *[[Symphytum x uplandicum]]* - Benjavalurt
* *[[Symphytum x wettsteinii]]*

### Óvíst með stöðu
* *[[Symphytum x rubrum]]* - Roðavalurt

## Tilvísanir
Knattspyrnukeppni heimssýningarinnar í París

**Knattspyrnukeppni heimssýningarinnar í París** eða **Tournoi international de l'Exposition Universelle de Paris** var alþjóðlegt mót sem fram fór í Frakklandi dagana 30. maí til 6. júní árið 1937 og haldið í tengslum við heimssýninguna í París það ár. Átta félagsliðum frá jafnmörgum löndum var boðið til keppni og var leitast við að fá sem allra sterkasta fulltrúa hverrar þjóðar. Keppnin var einn af undanförum Evrópukeppni meistararaliða á sjötta áratugnum.

## Keppnislið

## Keppnin
### Fyrsta umferð

### Undanúrslit

### Bronsleikur

### Úrslitaleikur
Bologna mætti fullt sjálfstrausts í úrslitaleikinn með lið skipað nokkrum leikmönnum frá Suður-Ameríku. Eftir rétt um hálftíma leik var staðan orðin 3:0 og úrslitin aldrei í hættu eftir það. Þótt Chelsea hefði ekki hafnað nema rétt fyrir neðan miðja deild í heimalandinu og hin liðin væru flest meistaralið í sínum löndum komu úrslitin talsvert á óvart og voru talin til marks um að ítölsk knattspyrna væri ekki lengur eftirbátur enska boltans.

## Heimildir
*
Naðurkollur

**Naðurkollur** (fræðiheiti: *Echium vulgare*) er tvíær jurt til einblómga jurt af munablómaætt, ættuð frá Evrasíu, en hefur breiðst víða út. Hún ber stök blá blóm í uppréttum skúf. Hæðin er 30 til 80 sm.  

## Tilvísanir
Hjólkróna

**Hjólkróna** (fræðiheiti: *Borago officinalis*) er einær jurt af munablómaætt, ættuð frá Miðjarðarhafssvæðinu, en hefur breiðst víða út með ræktun. Hún ber stök blá blóm í uppréttum skúf. Hæðin er 60 til 80 sm.  

Hjólkróna er ræktuð sem grænmeti, vegna fræja, til skrauts og sem býflugnafóður.

## Tilvísanir
Louis Gallois

**Louis Gallois** (fæddur 26. janúar 1944) er franskur kaupsýslumaður. Hann var forstjóri EADS, evrópska flugvarnarfyrirtækisins, frá 2007 til 2012.

## Ævisaga
Gallois stýrði nokkrum opinberum deildum á ferli sínum.

Hann var skipaður yfirmaður borgara- og hermálaráðs franska varnarmálaráðuneytisins (1988-1989). Hann var forseti og forstjóri Snecma, framleiðanda flugvéla- og eldflaugahreyfla, á árunum 1989 til 1992, þegar hann varð forstjóri Aérospatiale, fransks ríkisflugvélafyrirtækis. Hann rak það fyrirtæki til ársins 1996, þegar hann varð forseti SNCF, ríkisjárnbrautafélags Frakklands.

Gallois gekk til liðs við EADS 2. júlí 2006 eftir að Noël Forgeard sagði af sér. Forgeard sagði af sér eftir ásakanir um innherjasvik sem hann neitaði. Forgeard hafði selt EADS hlutabréf vikum áður en dótturfyrirtækið Airbus tilkynnti að Airbus A380 myndi seinka aftur. Tilkynningin olli 26% lækkun á gengi hlutabréfa EADS.

Þann 9. október 2006 tók Gallois af hólmi Christian Streiff sem forstjóri flugvélaframleiðandans Airbus S.A.S. Þann 16. júlí 2007 var stjórnskipulagi EADS breytt og var Gallois ráðinn forstjóri EADS til fimm ára. Hann var skipt út fyrir 31. maí 2012 af þáverandi forstjóra Airbus, Tom Enders.
Gallois er stjórnarmaður í École centrale de Paris og forseti *Fondation Villette-Entreprises*. Árið 2012, strax eftir að hann yfirgaf EADS, varð Gallois fjárfestingarstjóri ríkisins. Hann gegndi stöðu sinni til ársins 2014.

Í júní 2012 var hann kjörinn forseti FNARS (*Fédération nationale des Associations d'accueil et de réinsertion sociale*), hóps sem einbeitti sér að félagslegum og samstöðuaðgerðum.

Louis Gallois útskrifaðist frá HEC Paris og ENA.

## Tilvísanir
Nafn mitt er Rauður

***Nafn mitt er Rauður*** (tyrkneska: Benim Adim Kirmizi) er tyrknesk skáldsaga eftir Orhan Pamuk gefin út 1998. Skáldsagan fjallar um smámyndamálara í Ottómanaveldinu árið 1591 og átti þátt í að gera Pamuk heimsþekktan skáldsagnahöfund sem leiddi til nóbelsverðlauna í bókmenntum árið 2006.
Félag íslenskra myndlistarmanna

**Félag íslenskra myndlistarmanna** (skammstafað *FÍM*) var stofnað sem aðildarfélag að Bandalagi íslenskra listamanna þegar það breytti um skipulag árið 1941. Fyrsti formaður þess var Jón Þorleifsson. Félagið var helsta hagsmunafélag myndlistarmanna á Íslandi næstu áratugi, en var oft gagnrýnt fyrir að vera lokað félag og sinna ekki hagsmunum allra myndlistarmanna. Þetta gerðist meðal annars við stofnun Nýja myndlistarfélagsins 1952 (myndlistarmenn sem ekki fengust við abstraktlist og þótti framhjá sér gengið í FÍM), við stofnun SÚM (Sýningarsamtök úngra myndlistarmanna) 1965, og við stofnun Íslenskrar grafíkur 1969 og Myndhöggvarafélagsins 1972. Árið 1982 var ákveðið að stofna Samband íslenskra myndlistarmanna (SÍM) sem tók við aðild FÍM að Bandalagi íslenskra listamanna.
Gunnar Benediktsson

**Gunnar Benediktsson** (9. október 1892 – 26. ágúst 1981) var íslenskur rithöfundur og prestur. Hann var skipaður prestur í Grundarþingi í Eyjafirði 1921, en lét af preststörfum 1931 og fékkst eftir það aðallega við ritstörf og kennslu. Hann flutti til Hveragerðis þar sem þá var að byggjast upp bær um 1940. Hann var um stutt skeið varaþingmaður Sameiningarflokks alþýðu - Sósíalistaflokksins og var einn af stofnendum Félags byltingarsinnaðra rithöfunda.
Vilhjálmur frá Skáholti

**Vilhjálmur frá Skáholti** (Vilhjálmur Björgvin Guðmundsson; 29. desember 1907 – 4. ágúst 1963) var íslenskt skáld sem kenndi sig við húsið Skáholt við Bræðraborgarstíg í Reykjavík þar sem hann fæddist, yngstur átta systkina. Fyrsta ljóðabókin hans, *Næturljóð*, kom út 1931. Á eftir fylgdu *Vort daglega brauð* (1935), *Sól og menn* (1948) og *Blóð og vín* (1957). Hann var vinur Sigfúsar Halldórssonar og samdi ljóð við lög Sigfúsar, eins og „Íslenskt ástarljóð“. Önnur ljóð eftir Vilhjálm sem urðu þekkt dægurlög eru „Simbi sjómaður“, „Ó borg mín borg“, „Jesús Kristur og ég“ og „Herbergið mitt“. 

Vilhjálmur var þekktur fyrir drykkjuskap sem gat staðið lengi, þótt hann tæki líka tímabil þar sem hann vann erfiðisvinnu. Bróðir hans, Sigurður Guðmundsson, stofnaði Blómatorgið við Birkimel árið 1949, og Vilhjálmur seldi lengi blóm og jólatré þaðan í Austurstræti. Árið 1960 stofnaði hann litla verslun með skrautmuni í Aðalstræti. Síðustu árin bjó hann í tvílyftum bragga á Hjarðarhaga. Hann hrasaði þar og féll niður stiga og rak höfuðið í miðstöðvarofn, sem dró hann til dauða. Samkvæmt annarri sögu lést hann eftir að hafa dottið í stiga í Bjarnaborg við Hverfisgötu.

## Tilvísanir
Íguljurt

**Íguljurt** (fræðiheiti: *Lappula squarrosa*) er einær jurt af munablómaætt, ættuð frá Evrasíu, en hefur breiðst víða út. Hún ber stök blá blóm í blaðöxlum. Hæðin getur orðið allt að 1m.  

## Tilvísanir
Uxajurt

**Uxajurt** (fræðiheiti: *Anchusa arvensis* eða *Lycopsis arvensis*) er einær jurt af munablómaætt, ættuð frá Evrasíu, en hefur breiðst víða út. Hún ber blá blóm í fáblóma klösum. Hæðin getur orðið allt að 40 sm.  

## Tilvísanir
Hundatunga

**Hundatunga** (fræðiheiti: *Cynoglossum officinale*) er einær til tvíær jurt af munablómaætt, ættuð frá Evrópu, en hefur breiðst víða út. Hún ber stök rauð til rauðblá blóm í fáblóma klösum. Hæðin getur orðið allt að 50 sm.  

## Tilvísanir
Lappula marginata

**Lappula marginata** er einær jurt af munablómaætt, ættuð frá V- og Mið-Asíu. Hún ber stök blá blóm í blaðöxlum.   

## Tilvísanir
Guayaquil

**Guayaquil** eða **Gvæjakíl** (ketsjúa: *Wayakil*), opinberlega **Santiago de Guayaquil**, er stærsta borg Ekvador og jafnframt efnahagsleg höfuðborg og helsta hafnarborg landsins. Borgin er höfuðborg Guayas-sýslu og stjórnsetur kantónunnar Guayaquil. Borgin liggur á vesturbakka Guayas-fljótsins, sem rennur út í Kyrrahaf við Guayaquil-flóa.

## Söguágrip
Guayaquil var stofnuð þann 25. júlí árið 1538 af spænska landvinningamanninum Francisco de Orellana, sem nefndi hana „Muy Noble y Muy Ciudad de Santiago de Guayaquil“. Áður hafði verið frumbyggjaþorp þar sem borgin var stofnuð. Guayaquil byggðist smám saman upp og taldi til sín tæplega 2.000 íbúa árið 1600 og um 10.000 einni öld síðar.

Árið 1687 réðust enskir og franskir sjóræningjar á borgina undir forystu Englendingsins George d'Hout og Frakkanna Pierre le Picard og Francis Grognet. Af um 260 sjóræningjum voru 35 drepnir og 46 særðir. Úr varnarliði borgarinnar féllu 75 í valinn og fleiri en 100 særðust. Árásarmennirnir rændu konum úr borginni og tóku sér þær sem ambáttir. Quito greiddi sjóræningjunum lausnargjald til þess að fá þá til að sleppa gíslunum og brenna ekki borgina.

Árið 1709 gerðu ensku skipstjórarnir Woodes Rogers, Etienne Courtney og William Dampier árás á Quayaquil ásamt 110 sjóræningjum og kröfðust lausnargjalds. Þeir hörfuðu hins vegar skyndilega frá borginni þegar gulusóttarfaraldur braust út í borginni. 

Þann 9. október árið 1820 handtók hópur borgara stjórnendur Spánverja í Guyaquil eftir ásamt setuliði sem staðsett var í borginni að hafa yfirbugað herliða sem enn voru tryggir spænsku stjórninni. Guyaquil lýsti í kjölfarið yfir sjálfstæði frá Spáni og lýsti sig „Fríhéraðið Guyaquil“ (sp. *Provincia Libre de Guayaquil*). José Joaquín de Olmedo var lýstur leiðtogi (*Jefe Civil*) borgríkisins. Þessir atburðir mörkuðu þáttaskil í sjálfstæðisstríði Ekvador gegn Spáni.

Þann 26. júlí 1822 áttu José de San Martín og Simón Bolívar frægan fund í Guayaquil og ræddu þar um áætlanir sínar til að ná fram sjálfstæði Suður-Ameríku frá Spáni.

Her Perú hefur tvisvar gert árásir á Guyaquil, árin 1829 og 1860. Árið 1896 varð mikill eldsvoði í borginni þar sem stór hluti hennar brann.

Árið 1922 lét stjórn Ekvador kveða niður allsherjarverkfall í Guyaquil og drap tugi verkamanna. 

## Tilvísanir
Mjölnisholt

**Mjölnisholt** er gata í Rauðarárholti. Hún heitir ekki eftir tilteknum sveitabæ líkt og flestar nálægar götur heldur eftir grjótmulningsverksmiðjunni Mjölni hf. sem var reist þar á holtinu að frumkvæði Knud Zimsens. Ætlunin var að nota mulninginn frá verksmiðjunni til gatnagerðar en þáverandi bæjaryfirvöldum þótti hann of dýr. Ekki tókst heldur að selja hann í steinsteypu. Var þá brugðið á það ráð að steypa stein í mótum til húsbygginga. Til að sanna notagildi hans reisti Knud Zimsen 1905-6 hús hlaðið úr Mjölnissteini, það var nefnt Gimli. Ekki entist það heldur félaginu til langlífis og var því slitið 1910.

Mjölnisholt hét áður Mjölnisvegur og náði mun lengra í átt að sjó en nú er niður gegnum raðhúsablokkirnar og þar sem nú er Þórunnartún. Árið 1942 var heiti Mjölnisvegar breytt í Mjölnisholt og norðurhlutinn skorinn af og nefndur Skúlatún. Árið 2012 var breytt um heiti á Skúlatúni og gatan endurnefnd Þórunnartún eftir Þórunni Jónassen.
Gunnar Theodór Eggertsson

**Gunnar Theodór Eggertsson** (f. 9. janúar 1982) er íslenskur barnabókahöfundur. Hann er þekktur sem fantasíuhöfundur og hryllingssagnahöfundur og hefur meðal annars skrifað bækurnar *Drauga-Dísa*, *Steindýrin* og bókaflokkinn *Furðufjall* en í honum eru bækurnar *Nornaseiður*, *Næturfrost* og *Stjörnuljós*. 

Gunnar lauk BA námi í almennri bókmenntafræði frá Háskóla Íslands árið 2005, MA námi í kvikmyndafræðum frá háskólanum í Amsterdam árið 2006 og doktorspróf frá Háskóla Íslands í almennri bókmenntafræði árið 2016. Gunnar er sonur rithöfundanna og fræðimannanna Þórunnar Valdimarsdóttur og Eggerts Þórs Bernharðssonar. Hann er kvæntur skáldkonunni Yrsu Þöll Gylfadóttur.

## Bækur
* *Steindýrin* (Vaka Helgafell 2008)
* *Steinskrípin- Hyllingsævintýri* (Vaka Helgafell 2012)
* *Drauga-Dísa* (Vaka Helgafell 2015)
* *Hetjurnar þrjár* (Námsgagnastofnun 2016)
* *Galdra-Dísa* (Vaka Helgafell 2017)
* *Fimbulvetur* (Menntamálastofnun 2019)
* *Sláturtíð* ((Vaka Helgafell 2019)
* *Drauma-Dísa* (Vaka Helgafell 2020)
* ''Furðufjall I:Nornaseiður''  (Vaka Helgafell 2021)
* ''Furðufjall II:Næturfrost'' (Vaka-Helgafell 2022)
* ''Furðufjall III Stjörnuljós'' (Vaka-Helgafell 2023)
* *Vatnið brennur* (Vaka-Helgafell 2024)

## Heimild
* Gunnar Theodór Eggertsson  CV (vefsíða gunnaregg.com)
Úfur (fugl)

**Úfur** (eða **hornugla**) (fræðiheiti: *Bubo bubo*) er uglutegund og ein sú stærsta í Evrópu. 

## Heimildir
François Ozon

**François Ozon** (f. 15. nóvember 1967) er franskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur. 

## Kvikmyndaskrá

### Kvikmyndir í fullri lengd
Myriam Spiteri Debono

**Myriam Spiteri Debono** eða **Miriam Spiteri Debono** (f. 25. október 1952) er maltnesk stjórnmálakona sem er 11. og núverandi forseti Möltu. Hún er fyrsta konan frá Gozo sem hefur verið kjörin til forsetaembættisins. Hún var jafnframt forseti maltneska þingsins frá 1996 til 1998 og var fyrst kvenna til að gegna því embætti.

## Menntun og starfsferill
Spiteri Debono fæddist í Victoria á Gozo. Hún gekk í grunnskóla á Gozo og gekk síðar í Möltuháskóla, þar sem hún nam enskar bókmenntir og málvísindi, og útskrifaðist árið 1973. Hún nam einnig lögfræði og útskrifaðist sem lögbókandi árið 1980.

Snemma á embættisferli sínum gegndi Spiteri Denobo formennsku í stjórn samvinnufélaga og var stofnmeðlimur í kynjajafnréttisnefnd.

Hún var frambjóðandi í fimm þingkosningum (1981, 1987, 1992, 1996, 2003) fyrir maltneska Verkamannaflokkinn en náði aldrei kjöri. Hún var hins vegar kjörin í framkvæmdastjórn flokksins árið 1982.

Spiteri Debono var forseti kvennahreyfingar Verkamannaflokksins frá 1993 til 1996.

Í september 1996 var hún útnefnd forseti maltneska þingsins af Alfred Sant forsætisráðherra. Hún var fyrst kvenna til að gegna þessu embætti á Möltu. Anton Tabone leysti hana af hólmi í október 1998.

Í janúar 2023 stakk maltneski Þjóðernisflokkurinn upp á Myriam Spiteri Debono sem nýjum framkvæmdastjóra siðanefndar en hún neitaði að gefa kost á sér og sagðist hvorki hafa áhuga á stöðunni né teldi hún sig hæfa til að gegna henni.

## Forseti
Þann 21. mars 2024 var Myriam Spiteri Debono talin líklegust til að vera kjörin nýr forseti Möltu. Þetta var staðfest viku síðar í sameiginlegri yfirlýsingu forsætisráðherra og leiðtoga stjórnarandstöðunnar. Maltneska þingið kaus Spiteri Debono einróma 11. forseta lýðveldisins þann 27. mars 2024. Hún er fyrsti forseti Möltu sem er kjörinn eftir stjórnarskrárbreytingar sem kveða á um að atkvæði tveggja þriðjunga þingmanna þurfi til að samþykkja nýjan forseta. 

Spiteri Debono er þriðji kvenforseti Möltu, á eftir Agöthu Barbara og Marie Louise Coleiro Preca. Hún er jafnframt þriðja manneskjan frá Gozo sem gegnir embættinu, á eftir Anton Buttigieg og Ċensu Tabone.

Myriam Spiteri Debono tók við forsetaembættinu þann 4. apríl 2024.

## Einkahagir
Spiteri Debono hefur búið mestalla ævi sína í Birkirkara á Möltu. Hún er gift lögbókandanum Anthony Spiteri Debono og þau eiga þrjú börn.

## Tilvísanir
Klóajurt

**Klóajurt** (fræðiheiti: *Asperugo procumbens*) er einær jurt af munablómaætt, ættuð frá Evrasíu og N-Afríku, en hefur breiðst víðar út. Hún er eina tegundin í ættkvíslinni.  

## Tilvísanir
Lensulófótur

**Lensulófótur** (fræðiheiti: *Hippuris lanceolata*) er vatnajurt sem vex út í grunnu vatni, en teygir sig töluvert hátt upp úr vatninu. Hann er nauðalíkur lófóti og er með svipað útbreiðslusvæði og hann. Við endurskoðun á gömlum grasasöfnum hefur komið í ljós að hann finnst einnig á Íslandi.

## Tilvísanir
Flæðalófótur

**Flæðalófótur** eða **strandlófótur** (fræðiheiti: *Hippuris tetraphylla*) er vatnajurt sem vex út í grunnu vatni, en teygir sig töluvert hátt upp úr vatninu. Hann er nauðalíkur lófóti og vex út við sjó. Annars vex hann norðarlega á norðurhveli.

## Tilvísanir
Wings

**Wings** (einnig **Paul McCartney and Wings**) var ensk-bandarísk rokkhljómsveit stofnuð í London árið 1971 af fyrrum bassaleikara Bítlanna og söngvaranum Paul McCartney, eiginkonu hans og hljómborðsleikaranum Linda McCartney, trommaranum Denny Seiwell, og fyrrum gítarleikara The Moody Blues, Denny Laine.

## Meðlimir
* Paul McCartney&nbsp;– söngur, bassi, gítar, píanó, hljómborð, trommur (1971–1981)
* Linda McCartney&nbsp;– hljómborð, píanó, ásláttarhljóðfæri, söngur (1971–1981)
* Denny Laine&nbsp;– gítar, bassi, píanó, munnharpa, söngur (1971–1981)
* Denny Seiwell&nbsp;– trommur, ásláttarhljóðfæri, trompet (1971–1973)
* Henry McCullough&nbsp;– gítar, trommur, bakrödd (1972–1973)
* Jimmy McCulloch&nbsp;– gítar, söngur, bassi (1974–1977)
* Geoff Britton&nbsp;– trommur, ásláttarhljóðfæri (1974–1975)
* Joe English&nbsp;– trommur, ásláttarhljóðfæri, söngur (1975–1977)
* Laurence Juber&nbsp;– gítar, bakrödd (1978–1981)
* Steve Holley&nbsp;– trommur, ásláttarhljóðfæri, bakrödd (1978–1981)

## Útgefið efni
### Breiðskífur
* *Wild Life* (1971)
* *Red Rose Speedway* (1973)
* *Band on the Run* (1973)
* *Venus and Mars* (1975)
* *Wings at the Speed of Sound* (1976)
* *London Town* (1978)
* *Back to the Egg* (1979)

### Lifandi plötur
* *Wings over America* (1976)
* *Wings over Europe* (2018)

## Tilvísanir