Mekong

**Mekong** er eitt af mestu fljótum í heimi. Það er talið vera í ellefta sæti hvað lengd varðar og 12. ef vatnsmagn er reiknað (ber fram um 475 km³ af vatni á ári). Áætluð lengd er 4880 km, og aðrennslissvæði er um 810,000 km². Upptök eru á tíbetska hálendinu, það rennur suður í gegnum Yunnan-hérað í Kína, Burma, Taíland, Laos, Kambódíu og Víetnam. Gífurlegur munur er á vatnsmagni fljótsins eftir árstíma og gerir það ásamt fossum og gljúfrum mjög erfitt til siglinga á sumum svæðum þó svo að það sé afar mikilvæg samgönguleið á öðrum. 

## Nöfn
Mekong heitir á tíbetsku *Dza-chu*; (扎曲; skrifað með Pīnyīn: Zā Qū), á kínversku 澜沧江/瀾滄江 *Láncāng Jiāng* („Umhleypingafljótið“) eða 湄公河 *Méigōng hé*; á burmísku *Mae Khaung*; á taílensku og laosku แม่น้ำโขง *Mae Nam Khong* (*Mae Nam* þýðir „Móðir vatnana“), og einnig *Maekong*; á khmer *Mékôngk* eða *Tonle Thom* („Vatnið mikla“); á víetnömsku *Sông Lớn* („Stóra fljótið“), *Sông Cửu Long* („Fljót drekanna níu“) og einnig *Sông Mê Kông* („Langa drekafljótið“).

Evrópska nafnið Mekong er sennilegast dregið af taílensk-laoska nafninu Mékôngk eða kínveska Méigōng.

## Farvegur

Eins og gefur að skilja eru margir lækir sem telja má sem upphaf Mekong. Samkvæmt kínverskum jarðfræðingum ber að telja Lasagongma uppsprettuna sem upphaf fljótsins, þessi uppspretta er í fjallinu Guozongmucha í 5224 metra hæð. Fjall þetta liggur í kínverska héraðinu Qinghai sem áður var hluti af Tíbet. Úr uppsprettunni rennur áin Zayaqu. Franski jarð og mannfræðingurinn Michel Piessel, sem hafði tekið þátt í mörgum leiðöngrum á þessu svæði, hafði áður ályktað að upphaf fljótsins væri árin Zanaqu sem kemur upp í Rupsa-La dalnum (sem er vestar en Guozongmucha og liggur á 4975 metra hæð). Af þessum ástæðum ber útreikningum á lengd fljótsins ekki saman, er það talið allt frá 4350 til 4909 km.

Um það bil helmingur af lengd fljótsins rennur í gegnum Kína (2198 km, heitir það *Dza Chu* á tíbetönsku en sá hluti sem rennur í gegnum Kína er kallaður *Lancang* (澜沧江) (einnig stafað Láncāng Jiāng) á kínversku (sem þýðir um það bil „umhleypingafljótið“). Megnið af leiðinni rennur fljótið í djúpum gljúfrum og það er í einungis um 500 metra hæð yfir sjávarmáli þar sem það rennur suður úr Kína þó fjöllin umhverfis séu í mörg þúsund metra hæð. Fljótið í heild sinni heitir *Meigong* á kínversku (湄公河 eða Méigōng Hé).

Fljótið myndar landamæri Burma og Laos næstu 200 km. Þar sem landmærin enda sameinast áin Ruak Mekongfljóti. Þar skilur einnig á milli þess sem nefnt er Efri og Neðri Mekong. 

Fljótið myndar síðan landamæri Laos og Taílands í um 80 km áður en það rennur um skeið einungis inni í Laos. Fljótið heitir *Maè Nam Khong* ("móðir vatnana") (แม่น้ำโขง) bæði á laosku og taílensku. Þar sem það rennur inni í Laos einkennist það af gljúfrum og flúðum. Fyrir sunnan borgina Luang Prabang breiðir það mjög úr sér og er allt að 4 km á breidd og 10 metra djúpt. 

Þar fyrir sunnan myndar fljótið að nýju landamæri Laos og Taílands og á bökkum þess stendur meðal annars Vientiane, höfuðborg Laos. Syðst í Laos rennur það að nýju nokkurn spöl inn í Laos. Þar syðst er Si Phan Don ("fjögur þúsund eyja") svæðið og Khone fossarnir rétt norðan við landmæri Kambódíu. Á þessu svæði má meðal annars sjá hina annars afar sjaldgæfu Irrawaddy höfrunga (*Orcaella brevirostris*). 

Í Kambódíu er fljótið ýmist nefnt *Mékôngk* eða *Tonle Thom* ("stóra fljótið"). Sambor -flúðirnar norðan við borgina Kratie í norðaustur Kambódíu er síðast hindrunin fyrir siglingar á fljótinu. Við höfðuborgina Phnom Penh sameinast Mekong við fljótið Tonle Sap. Skammt sunnan við Phnom Penh skiptist fljótið í tvær nokkrun vegin jafn vatnsmiklar kvíslar, suðurfljótið er nefnt Bassac en það nyrðra heldur nafninu Mekong. Báðar kvíslarnar mynda sameiginlega Mekong-óseyrarnar í Víetnam. 

Á víetnömsku er fljótið í heild sinni nefnt *Mê Kông*. Sá hluti sem rennur í gegnum Víetnam heitir oftast *Sông Cửu Long* ("fljót drekanna níu"), en meginkvíslin sem í Kambodíu er nefnd Mekong heitir hér *Tiền Giang* ("framáin") og sú sem nefnd er Bassac heitir *Hậu Giang* ("bakáin"). En fljótið rennur út í Suður-Kínahaf í níu kvíslum og er víetnamska nafnið dregið af því. 

Um 90 milljónir manna byggja Mekong-svæðið, það er að segja Yunnan hérað í Kína, Burma, Laos, Taíland, Kambódía og Víetnam. Aðalatvinnuvegur og lifibrauð er hrísgrjónaræktum og hrísgrjónaakrar þekja um 140,000 km² á þessu svæði. Gífurlegur fjöldi hrísgrjónaafbrigða eru ræktuð hér, greind hafa verið um 40 000 á Mekongsvæðinu.

## Tilvísanir


## Heimildir
* Milton Osborne. 1976. *River Road to China: The Mekong River Expedition 1866-1873*. George Allen & Unwin.
* Milton Osborne. 2000. *The Mekong, Turbulent Past, Uncertain Future* Atlantic Monthly Press, New York. ISBN 0-87113-806-9
* Edward A. Gargan. 2002. *The River's Tale*. First published by Alfred A. Knopf.
* Fredenburg, P. and B. Hill. 2006. Sharing Rice for Peace and Prosperity in the Greater Mekong Subregion. Sid Harta Publishers, Victoria. ISBN 1-921206-08-X. pp271.

## Ítarefni

* Mekong River Commission
* Bibliography on Water Resources and International Law  Sjá **Mekong River**. Peace Palace Library
* Ýmsar heimildir og kort af Mekong-svæðinu Mekong River 
* Institute of Defense and Strategic Studies, Singapore  "China in the Mekong River Basin: The Regional Security Implications of Resource Development on the Lancang Jiang" by Evelyn Goh, Working Paper No. 69
* Myndir frá Mekong í norður Laos