open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hans Adolf Krebs

**Sir Hans Adolf Krebs** (fæddur 25. ágúst 1900, dáinn 22. nóvember 1981) var breskur lífefnafræðingur, fæddur og menntaður í Þýskalandi. Hann er þekktastur fyrir að hafa sýnt fram á tilvist tveggja mikilvægra lífefnafræðilegra hvarfarása, þvagefnishrings og sítrónsýruhrings. Fyrir þann síðarnefnda, sem raunar er oft nefndur *Krebs-hringur* til heiðurs honum, hlaut hann nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði árið 1953.

## Æviágrip
Hans Krebs fæddist í borginni Hildesheim í Neðra-Saxlandi. Faðir hans, Georg Krebs, var háls- nef- og eyrnalæknir og fylgdi Hans fordæmi hans og hóf læknanám í Göttingen árið 1918. Líkt og alsiða var í Þýskalandi á þessum tíma, þá stundaði hann námið við nokkra háskóla og lauk doktorsprófi frá Háskólanum í Hamborg árið 1925. Að því loknu þáði hann rannsóknastöðu hjá Otto Warburg í Kaiser Wilhelm stofnuninni í Berlín, en hann hafði þá þróað aðferðir til að rannsaka efnaskiptahvörf með mælingum á myndun ýmissa gasa í vefjasýnum. Krebs betrumbætti aðferðir Warburgs og sýndi árið 1932 fram á myndun þvagefnis úr amínósýrum í lifur, en það ferli kallast í dag *þvagefnishringurinn*D. Millar, I. Millar, J. Millar og M. Millar (1996) *The Cambridge Dictionary of Scientists* Cambridge University Press . Ári síðar flúði hann Þýskaland nasismans og fluttist til Englands og starfaði þar til æviloka, fyrst skamma hríð hjá Sir Frederick Gowland Hopkins í Cambridge, en lengst af í Sheffield þar sem hann var ráðinn lektor árið 1935 og skipaður prófessor árið 1945, og frá 1954 í Oxford. Í Sheffield vann hann að því að leiða út sítrónsýruhringinn, eina af meginstoðum orkuefnaskipta í flestum gerðum frumna. Fyrir var vitað að orkuefni á borð við prótín, fitu og sykrur eru ummynduð og brotin niður í glúkósa sem svo er frekar brotinn niður í pýrúvat í sykurrofsferlinu, en þessi ferli gefa tiltölulega litla orku. Rannsóknir Krebs voru mikilvægt skref í þá átt að sýna hvernig pýrúvatið er brotið enn frekar niður þar til eftir stendur koldíoxíð og vatn, og orkan sem fólgin var í efnatengjum næringarefnanna er yfirfærð til orkugjaldmiðils frumunnar, ATP.

## Heimildir

## Tenglar
* Æviágrip Hans Krebs á vefsíðu Nóbelnefndarinnar
Skoska þingið

:*Um skoska þingið sem var til fyrir myndun Bretlands, sjá [[skoska stéttaþingið]].*

**Skoska þingið** (gelíska: *Pàrlamaid na h-Alba*; skoska: *Scottish Pairlament*) er þing Skotlands sem fengið hefur völd sín frá breska þinginu Það hefur aðsetur í Holyrood í höfuðborginni Edinborg. Þingið er þekkt í daglegu tali sem **Holyrood** (sbr. Westminster) og er lýðræðisleg stofnun þar sem 129 þingmenn sitja. Þingmenn eru kosnir á fjögurra á fresti. 

Fyrsta þing Skotlands var skoska stéttaþingið sem var löggjafarþing konungsríkisins Skotlands. Þetta þing var til allt frá 13. öld og þar til konungsríkið Skotland sameinaðist konungsríkinu Englandi með Sambandslögunum 1707 og til varð konungsríkið Stóra-Bretland. Þá var skoska stéttaþingið sameinað enska þinginu og úr varð Þing Stóra-Bretlands, sem situr í Westminsterborg í London.

Í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1997, ákváðu Skotar að hið núverandi skoska þing skyldi stofnað og var það gert með Skotlandslögunum 1998. Þessi lög kveða á um þau mál sem heyra undir stjórn Skotlands og þau mál sem eru áfram undir stjórn breska þingsins. Nánar tiltekið, öll mál sem ekki er sérstaklega tilgreint að séu á könnu breska þingsins heyra undir stjórn Skotlands. Breska þingið hefur þó áfram vald til að breyta málum sem skoska þingið hefur lögsögu yfir, ef svo ber undir. Fyrsti fundur skoska þingsins var haldinn þann 12. maí 1999.

## Tengt efni
* Breska þingið
* Skoska stéttaþingið
Sýnineysla

**Sýnineysla** eða **flíkunarneysla** kallast það þegar fólk eyðir miklum peningum í vörur eða þjónustu til þess að sýna fram á auð sinn og stöðu í samfélaginu. Norsk-bandaríski félags- og hagfræðingurinn Thorstein Veblen var fyrstur til þess að nota hugtakið í bók sinni *Theory of the Leisure Class*. 

## Tenglar

* Theory of the Leisure Class á Project Gutenberg
Bariloche

**Bariloche** (**San Carlos de Barilche**) er borg í  Rio Negro-héraði í Argentínu við Andesfjöll. Borgin er mikilvæg fyrir skíðaíþróttir og ferðaþjónustu í Argentínu. Bariloche er stærsta borg við Nahuel Huapivatn, fór að byggjast 1902.


File:Centro Cívico y Puerto San Carlos en Bariloche.jpg
File:Bariloche- Argentina.jpg
File:Base del Cerro Catedral en Bariloche. (Patagonia Argentina) 20.JPG
Fjögurra riddara tafl

**Fjögurra riddara tafl** er skákbyrjun, sem á við stöðu sem upp kemur eftir þrjá leiki, þegar öllum fjórum riddurum hefur verið leikið að miðborði, t.d. eftir 1.e4 e5, 2.Rf3 Rc6 3.Rc3 Rf6.
Tveggja riddara tafl

**Tveggja riddara tafl** kallast skákbyrjun eða vörn, sem er svar við ítalska leiknum, og hefst á leikjunum: 1.e4 e5, 2.Rf3 Rc6, 3.Bc4 Rf6.
Fabius Quintilianus (ræðukeppni)

**Fabius Quintilianus** er rökræðukeppni sem haldin er árlega innan nemenda Fjölbrautaskólans í Garðabæ.
Keppnin var fyrst haldin af Málfundafélaginu Rökréttu árið 1986 og hefur vakið mikla lukku allar tíðir síðan. Keppnin fer fram í hinum margþekkta Morfís-stíl þar sem ræðumenn eru sex í tveimur liðum og flytja tvær ræður hver. Keppnin er með útsláttarfyrirkomulagi, en þrír dómarar dæma úrslit keppna. Sigri er náð með góðum rökum, flutningi, svörum við rökfærslu andstæðinganna og hughrifum dómaranna þriggja. Sá ræðumaður sem hlýtur flest stig fyrir ræður sínar í úrslitaviðureign keppninnar hlotnast titillinn Quintilianus Rökréttu. 

Margir af framsæknustu áhrifamenn landsins byrjuðu ferilinn í Fabius Quintilianus. Þar má nefna Sverri Baldur Torfasson tónlistarmann, Þorkel Einarsson knapa og Víglund Jarl Þórsson landsliðsmann i handbolta.

Ræðukeppnin er nefnd eftir Marcusi Fabiusi Quintilianus sem var rómverskur mælskufræðingur.

## Tenglar
* „Frí í tíma: Allir á ræðukeppnina Fabius Quintilianus“ á Vísi.is.
* Fyrri umferð Fabiusar árið 2009
Nahuel Huapi-vatn

**Nahuel Huapivatn** (spænska: Lago Nahuel Huapi) er stöðuvatn á mörkum Neuquén-héraðs og Río Negro-héraðs í Suðvestur-Argentínu. Bariloche er stærsta borgin við vatnið og hóf hún að byggjast 1902. Nahuel Hupaivatn er 530 ferkílómetrar að stærð og dýpst 438 m. Úr vatninu rennur fljótið Río Limay.
Ferskvatn

**Ferskvatn** er vatn sem kemur til á náttúrulegan hátt, hefur lítinn saltstyrk og er yfirleitt nýtanlegt til töku og vinnslu sem neysluvatn. Á sjöunda áratug 20. aldar var talað um það að reyna vinna ferskvatn úr hafinu með kjarnorku.

## Tilvísanir
Aljekínsvörn

**Aljekínsvörn** er skákbyrjun, sem hefst á leiknum 1.e4 Rf6. Algengt framhald er 2.e5 Rd5, 3.d4 d6 4.c4 Rb6.
Framvindustika

**Framvindustika** er stika í myndræna viðmótinu sem gefur til kynna framvindu einhvers verkefnis; t.d. að sækja skrá af netinu eða að flytja gögn á milli staða.

## Heimildir
Lögmál Biot-Savarts

**Lögmál Biot-Savarts** er lögmál í eðlisfræði, sem lýsir segulsviði, sem myndast vegna rafstraums. Er kennt við eðlisfræðigana *Jean-Babtiste Biot* (1772-1862) og *Félix Savart* (1791-1841), sem einnig starfaði sem læknir.

## Skilgreining
Ef rafstraumsþéttleiki **j** er þekktur fæst segulsviðsstyrkur **B** með:

:\mathbf{B}=  \frac{\mu_0}{4\pi}\int{\frac{\mathbf{j} \times \mathbf{\hat r}}{r^2}dV}

þar sem
:*V* táknar rúmmál
: \mu_0 er segulsvörunarstuðull
:\scriptstyle{\hat{\mathbf{r}}} er einingarvigur fjarlægðar frá þeim stað, sem segulsvið er reiknað til bútsins **dV** sem straumurinn **j** *dV* fer um.

Ef um jafnstraum *I* er að ræða fæst:

: \mathbf B = \frac{\mu_0}{4\pi} \int \frac{I d\mathbf l \times \mathbf{\hat r}}{r^2}

þar sem
:\scriptstyle{\hat{\mathbf{r}}} er einingarvigur fjarlægðar frá þeim stað, sem segulsvið er reiknað til vírbútsins *dl* sem straumurinn **I** fer um.

Lögmál Amperes lýsir rafstraumi í rafleiðara, sem ferilheildi segulsviðs umhverfis leiðarann.
Kjörnir alþingismenn 1959 (seinni)

Þetta er **listi yfir kjörna Alþingismenn** eftir Alþingiskosningarnar 1959.

## Reykjavíkurkjördæmi

* Árið 1961 varð Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokksins
* Árið 1961 varð Gunnar Thoroddsen varaformaður Sjálfstæðisflokksins

## Reykjaneskjördæmi

## Suðurlandskjördæmi

## Austurlandskjördæmi

## Norðurlandskjördæmi eystra

* Árið 1961 kom Ingvar Gíslason inn fyrir Garðar Halldórsson

## Norðurlandskjördæmi vestra

## Vestfjarðakjördæmi

## Vesturlandskjördæmi

## Landskjörnir

## Samantekt

## Ráðherrar

## Forsetar Alþingis

## Formenn þingflokka
Indversk vörn

**Indversk vörn** kallast kerfi skákbyrjana, sem hefjast á leiknum 1.d4 Rf6. Algengast framhald hvíts er 2.c4. Til eru fjöldamörg afbrigði af indverskri vörn, en helstar eru: 
* Bógó-indversk vörn (1. d4 Rf6 2. c4 e6 3. Rf3 Bb4+)
* Drottningarindversk vörn (1. d4 Rf6 2. c4 e6 3. Rf3 b6)
* Grünfeldsvörn (1. d4 Rf6 2. c4 g6 3...d5)
* Kóngsindversk vörn (1. d4 Rf6 2. c4 g6 3...Bg7)
* Nimzóindversk vörn (1. d4 Rf6 2. c4 e6 3. Rc3 Bb4)
Staðarskáli

**Staðarskáli** er bensínstöð og veitingaskáli fyrir botni Hrútafjarðar. Skálinn er rétt vestan við Hrútafjarðarár og var tekin í notkun árið 2008, en þessi skáli tók við hlutverki eldri skála sem bar sama nafn og stendur við bæinn Stað rétt austan Hrútafjarðarár.

## Saga

Fyrstu olíutankar voru settir upp við bæinn Stað rétt austan Hrútafjarðarár árið 1929 af dönsku fyrirtæki D.T.P.A. sem olífélagið Esso tók síðar við. Olífélagið Shell flutti síðan starfssemi við Stað. Um miðja öldina var settur upp við bensínsöluna lítill söluskúr fyrir sælgæti og gosdrykki. Staðarskálinn er formlega stofnaður 9. júní 1960 og varð landsþekktur enda í alfararleið á milli Norður- og Suðurlands. Hann var bækistöð flutningabíla og viðkomustaður Norðurleiðar. Á sumrin störfuðu þar um 35 - 40 manns.
 
Árið 2008 byggði Vegagerðin nýja brú nokkru neðar þar sem Síkáin Hrútarfjarðar- og Seláin koma saman. Nýr Staðarskáli var byggður vestast í landi Staðar. 

## Ljóð eftir Þórarinn Eldjárn
Skáldið Þórarinn Eldjárn samdi ljóð um Staðarskála sem heitir „Staðarskáli er Ísland“. Hann sagði Staðarskála vera miklu meira en þjóðvegasjoppa með salernum og tilburðum til matargerðar. „Staðarskáli er menningarlegt og sálfræðilegt fyrirbæri og á vissan hátt smækkuð mynd af Íslandi og spegill samfélagsins,”  sagði Þórarinn Eldjárn. Hann sagði ljóðið vera fyrst og fremst stemmningsljóð frá Staðarskála en honum teldi Staðarskáli vera einn íslenskasti staður sem til er. Þarna blandaðist saman sveitastemmning og borgarfólk sem rennur hjá. Formið er bundið en ekki rímað og þarna er vísað beint í Gunnarshólma Jónasar Hallgrímssonar „Hér vil ég una ævi minnar daga".
 
Hér er brot úr kvæðinu:„Staðarskáli er Ísland, einhver þétting

í andrúmslofti veldur þeirri staðreynd.

Það er eins og mikið safngler sogi

í sjóðandi brennidepil alla geisla

inn í þessa miðstöð mannaferða

Mekka þeirra sem á landið trúa.“

## Tilvísanir
Stemma

**Stemma** (eða **kvæðalag**) er lagstúfur notaður til að flytja hefðbundinn íslenskan kveðskap, oftast rímur eða lausavísur. Þegar stemma er flutt er það kallað að **kveða**, það er tegund af söng, sem leyfir vissan breytileika og dregur oft seiminn. Þekktar stemmur skipta hundruðum. Þær eru flestar í fornum lýdískum eða dórískum tóntegundum og hver stemma sniðin að einhverjum ákveðnum bragarhætti, til dæmis ferskeytlu, braghendu, stuðlafalli, gagaravillu og svo framvegis, eftir hrynjandi hverrar og einnar. Fyrir hverja stemmu eru til einn eða fleiri lagboðar þ.e. vísa sem stemman er kennd við og algengt er að flytja.

Á nítjándu og tuttugustu öld söfnuðu áhugamenn um íslenskan tónlistararf stemmum, meðal annarrar tónlistar, bæði á nótum (til dæmis Bjarni Þorsteinsson: *[[Íslensk þjóðlög (safn)|Íslensk þjóðlög]]*) og síðar á upptökum (til dæmis *Silfurplötur [[Kvæðamannafélagið Iðunn|Iðunnar]]* og umfangsmikið upptökusafn á Stofnun Árna Magnússonar). Samhliða því að rímnakveðskapur komst úr tísku á síðari hluta nítjándu aldar og fyrri hluta þeirrar tuttugustu, fór mörgum að þykja stemmur sveitó og hallærislegar. Þær hurfu þó aldrei að fullu úr huga landsmanna; bæði lagði Kvæðamannafélagið Iðunn rækt við kveðskaparhefð frá stofnun árið 1929, nokkur tuttugustu aldar skáld, til dæmis Einar Benediktsson viðhéldu rímnakveðskap, og tónskáld, til dæmis Jón Leifs og Jórunn Viðar, unnu með gamlar stemmur. Sveinbjörn Beinteinsson og síðar Steindór Andersen fóru líka að flytja stemmur í samhengi við nútímatónlist: pönk, rapp, Sigur Rós og fleira.

## Tilvísanir
Dirichlet-röð

**Dirichlet-röð** er röð, kennd við þýska stærðfræðinginn Dirichlet.

## Skilgreining
Röðin

:\sum_{n=1}^{\infty} \frac{a_n}{n^s},

þar sem, *s* og *a**n*, með *n* = 1, 2, 3, ...,  eru tvinntölur kallast *Dirichlet-röð*. 

Zetufall Riemanns er þekkasta Dirichlet-röðin, en þá gildir að *a**n* = 1, fyrir |*s*| > 1.

## Föll, skilgreind með Dirichletröð
* Betufall Dirichlets
* Etufall Dirichlets
* Lambdafall Dirichlets
* Zetufall Riemanns
ASEAN-yfirlýsingin

**ASEAN-yfirlýsingin** eða **Bangkokyfirlýsingin** er stofnskjal Sambands Suðaustur-Asíuríkja. Hún var undirrituð af fulltrúum Indónesíu, Singapúr, Filippseyja, Malasíu og Taílands 8. ágúst 1967 og var ætlað að sýna andstöðu þessara ríkja við útbreiðslu kommúnisma í Víetnam og innan eigin landamæra. Yfirlýsingin fjallaði einnig um friðsamlega sambúð og samvinnu aðildarríkjanna.
Etufall Dirichlets

**Etufall Dirichlets** er fall, skilgreint með Dirichlet-röð.

## Skilgreining
Fallið

:\eta(s) = \sum_{n=1}^{\infty}{(-1)^{n-1} \over n^s},

þar sem *s* er tvinntala, kallast *Etufall Dirichlets*.

Etufallið er venslað við Zetufall Riemanns, táknað &zeta;:

:\eta(s) = \left(1-2^{1-s}\right) \zeta(s),

þegar |*s*| er ekki *1*.

## Tengt efni
* Betufall Dirichlets
* Lambdafall Dirichlets
Lambdafall Dirichlets

**Lamdafall Dirichlets** er fall, skilgreint með Dirichlet-röð.

## Skilgreining
Fallið

:\lambda(s) = \sum_{n=1}^{\infty}{ 1 \over (2n + 1)^s},

þar sem *s* er tvinntala, kallast *Lambdafall Dirichlets*.

Lambdafallið er venslað Zetufalli Riemanns, táknað ζ:

:\lambda(s) = \left(1-2^{-s}\right) \zeta(s)

en er óskilgreint þegar |*s*| = 1.

## Tengt efni
* Betufall Dirichlets
* Etufall Dirichlets
Spútnikáfallið

**Spútnikáfallið** eða **Spútnikkreppan** er heiti á þeim áhrifum sem vel heppnuð aðgerð Sovétmanna til að koma Spútnik 1-gervihnettinum á braut um jörðu 4. október 1957 hafði á bandarískt samfélag. Fram að þessum tíma voru flestir Bandaríkjamenn öruggir um að Bandaríkin væru í fararbroddi í þróun nýrrar eldflaugartækni og rannsóknum á geimnum. Atvikið hafði víðtæk áhrif á bandarískt stjórnkerfi og menntakerfi og markar upphafið að geimkapphlaupinu milli risaveldanna á tímum Kalda stríðsins. Næstu þrjú árin var fjármagn til rannsókna og tækniþróunar stóraukið í Bandaríkjunum og nýjar stofnanir eins og Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) og National Aeronautics and Space Administration (NASA) voru settar á stofn.
Miðgildisbanaskammtur

**LD<sub>50</sub>** (skammstöfun á enska *Lethal Dose, 50%* eða „banaskammtur 50%“) eða **miðgildisbanaskammtur** kallast í eiturefnafræði sá skammtur sem þarf til að drepa helming tilraunadýranna, en LD50 er oft notað til að gefa til kynna hvort ákveðið efni búi yfir bráðum eiturhrifum (en).

## Tengt efni
* Miðgildisbanastyrkur

## Heimildir
Valdimar Briem

**Valdimar Briem** (1. febrúar 1848 – 1930) var vígslubiskup á Stóra-Núpi í Gnúpverjahreppi.

Valdimar fæddist á Grund í Eyjafirði. Faðir hans var Ólafur Briem bóndi og smiður á Grund og móðir hans var Dómhildur Þorsteinsdóttir. Hann ólst upp í Hruna hjá Jóhanni Kristjáni Briem föðurbróður sínum sem jafnframt var prófastur í Hruna. Valdimari var veitt Hrepphólasókn árið 1873 en hún var sameinuð Stóra-Núpssókn sjö árum síðar. Þá settist Valdimar að þar. Hann var prófastur í Árnesprófastsdæmi 1896-1918. Þá var hann vígslubiskup frá 1909-1930.

Valdimar var mikið sálmaskáld og þýðandi og eru um 80 sálmar eftir hann í sálmabók Þjóðkirkjunnar. Einnig eru tíu sálmar eftir hann í færeysku sálmabókinni.

Eftir Valdimar liggja Biblíuljóð í 3 bindum, gefin út 1896 (*Úr Gamla testamentinu*), 1897 (*Úr Nýja testamentinu*) og 1898 (*Davíðs sálmar*). Sumt af því sem í Sálmabókinni er að finna kemur úr þessu skáldverki.
 
Meðal sálma sem hann orti eru:
* „Í dag er glatt“ 
* „Nú árið er liðið“ 
* „Í Betlehem er barn oss fætt“
* „Kallið er komið“

## Tenglar
* Aldarminning eftir Jón Thorarensen
* Sr. Valdimar Briem með tíu sálma í færeysku sálmabókinni 
* Ljóð.is - Valdimar Briem 
* Vígslubiskup Dr. Valdimar Briem og séra Ólafur Briem; Ræða Dr. theol. Jóns Helgasonar biskups í  Stóranúpskirkju við jarðarför þeirra feðga, Prestafélagsritið janúar 1930, bls. 79&ndash;86.
Arnarvatn stóra

**Arnarvatn stóra** er stöðuvatn á Arnarvatnsheiði. Arnarvatn er 540 m.y.s og er um 4,3 km² að flatarmáli. Nokkrar víkur eru á vatninu m.a. Sesseljuvík þar sem Austurá rennur úr vatninu, sunnan við vatnið er Hólmavík þar sem Skammá rennur í vatnið en hún á upptök sín í Réttarvatni sem liggur suður af Arnarvatni. Hægt er að aka að Arnarvatni eftir vegi F578, bæði úr Miðfirði og frá Húsafelli.
Hvammstangakirkja

**Hvammstangakirkja** er sóknarkirkja Hvammstangasóknar og er í Breiðabólstaðarprestakalli. Kirkjan var vígð 21. júlí 1957, en hún var hönnuð af Guðjóni Samúelssyni.Kirkjusmiður var Snorri Jóhannesson smiður á Hvammstanga. Kirkjan stendur ofarlega í þorpinu við Kirkjuveg, sunnan kirkjunar liðast Syrði-Hvammsá í gegnum þorpið.

Byggt var safnaðheimili við kirkjuna og var það vígt árið 2007 á 50 ára afmæli kirkjunar, en safnaðarheimilið er hannað af Haraldi V Haraldssyni arkitekti.

## Prestar

Prestar sem hafa þjónað við Hvammstangakirkju

* Sr. Gísli H Kolbeins
* Sr. Pálmi Matthíasson (1977 - 1981)
* Sr. Guðni Þór Ólafsson
* Sr. Kristján Björnsson (1989 - 1998)
* Sr. Sigurður Grétar Sigurðsson (1998 - 2009)
* Sr. Magnús Magnússon (2009 - )

## Organistar

Organistar sem hafa þjónað við Hvammstangakirkju
* Karl Hjálmarsson
* Ingibjörg Pálsdóttir
* Helgi Sæmundur Ólafsson
* Pálína Fanney Skúladóttir

## Heimildir

* Sr. Pálmi Matthíasson http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090422053907/www.kirkja.is/Starfsfolk/SrPalmiMatthiassonSoknarprestur/

## Tenglar
*Hvammstangakirkja á kirkjukort.net 
* Sr. Kristján Björnsson http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090421163903/www.landakirkja.is/prestar-og-soknarnefnd/
Stewie Griffin

**Stewie Gilligan Griffin** er teiknimyndapersóna úr bandarísku sjónvarpsþáttunum Family Guy. Stewie er sonur Peter Griffin og Lois Griffin. Stewie hatar Lois, vill drepa hana og ná heimsyfirráðum. Besti vinur hans er hundurinn Brian. Stewie er ungabarn en hugsar oft eins og eldri einstaklingur, samt sem áður koma alltaf senur þar sem hann hagar sér í samræmi við aldur sinn. Stewie er tvíkynhneigður.
Gröftur

**Gröftur** eru leifar dauðra baktería, hvítkorna og annarra frumna ásamt vessa og ónýtum vefjum.

## Heimildir
Örnólfur Thorlacius (2002). *Lífeðlisfræði, Kennslubók fyrir framhaldsskóla*
Blóðvatnslækning

**Blóðvatnslækning** felst í því að nota blóðvatn sem inniheldur mótefni til að flytja ónæmi milli fólks eða dýra.

Barnaveiki var áður læknuð með því að hestar voru smitaðir af veikinni. Þeir sýkjast ekki en mynda mótefni gegn bakteríunum. Svo var dýrunum tekið blóð og úr því unnið blóðvatn eða sermi (blóðvökvi, sem storknunarefni höfðu verið fjarlægð úr) með mótefni, sem svo var dælt í æð sjúklinga. Nú hefur þessi blóðvatnslækning, sem raunar var beitt gegn fleiri sjúkdómum, þokað fyrir bólusetningu og sýklalyfjum. 

## Heimildir
* Örnólfur Thorlacius (2002). *Lífeðlisfræði, kennslubók handa framhaldsskólum*
Fituleysin vítamín

**Fituleysin vítamín** eru vítamín sem leysast greiðlega í fitu og fituleysiefnum. Fituleysin vítamín, sem raunar teljast lípíð, leysast ekki í vatni. Dæmi um fituleysin vítamín eru A-vítamín, D-vítamín, E-vítamín og K-vítamín. Fituleysin vítamín eru meðal annars í móðurmjólk og lýsi. Ef fituleysanleg vítamín er neytt í of stórum skömmtum, safnast þau fyrir í líkamanum. Náttúruleg fituleysanleg vítamín hafa þó ekki eiturefnaráhrif.

Mannslíkaminn getur framleitt bæði K-vítamín og D-vítamín í einhverju magni. Bakteríur í þörmunum geta framleitt töluvert magn af K-vítamíni, en húðin er fær um að framleiða nægt magn af D-vítamíni ef hún verður fyrir sterkri sól.

## Heimildir
Örnólfur Thorlacius (2002). *Lífeðlisfræði, kennslubók handa framhaldsskólum*
Áhrifsbreyting

**Áhrifsbreyting** (fræðiheiti: *analogia*) er í málfræði það þegar hljóð eða orðmyndir breytast fyrir áhrif annarra hliðstæðra (t.d. **r** fyrir **s** í *vera*, *var* í stað *vesa*, *vas*, sbr. *vorum*, *verið*; eða **e** fyrir **ei** í *tveimur* í framburði sumra, sbr. *þremur*). Gísli Jónsson, íslenskufræðingur, lét að því liggja í einum af pistlum sínum í Morgunblaðinu, að áhrifsbreyting væri „fínt nafn á fyrrverandi málvillu, þegar nógu margir hafa tekið villuna upp“.  Gísli lýsti þessu þannig í öðrum pistli:

:Menn draga dám af sessunaut sínum, einn apar eftir öðrum, og kallast tíska. Orðin hafa þegið þessa öpunarhneigð í arf frá sköpurum sínum og skipta stundum um ham að einhverju eða öllu leyti til þess að líkja eftir öðrum orðum. Það er kallað áhrifsbreyting. Þetta má segja að sé fínt orð (skrauthvörf) yfir það sem daglega væri nefnt málvilla. Með öðrum orðum: Þegar ein orðmynd lagar sig eftir annarri, án þess að um „eiginlega hljóðbreytingu“ sé að ræða, kallast það áhrifsbreyting, þegar nógu margir hafa tekið breytinguna upp, er hún „viðurkennd“. Annars er þetta bara málvilla. 

Hann tilfærir síðan dæmi: Orðið fræ sem er af va-stofni er nú farið að beygjast sem ja-stofn.  

Viðurkennd áhrifsbreyting er t.d. þegar nefnifallið **mær** er látið þoka fyrir **mey** úr þolfalli og þágufalli. Það er jafnvel talið rétt mál að segja *María mey* og *hrein mey*, þar sem svipmeira er og sögulega rétt að segja *María mær* og *hrein mær*. 

## Tilvísanir
Kjörnir alþingismenn 1959 (fyrri)

Þetta er **listi yfir kjörna Alþingismenn** eftir Alþingiskosningar 1959 (júní).

## Reykjavíkurkjördæmi

## Hafnarfjörður

## Gullbringu og Kjósarsýsla

## Árnessýsla

## Rangárvallasýsla

## Vestmannaeyjar

## Vestur Skaftafellssýsla

## Austur Skaftafellssýsla

## Suður Múlasýsla

## Norður Múlasýsla

## Seyðisfjörður

## Norður Þingeyjarsýsla

## Suður Þingeyjarsýsla

## Eyjafjarðarsýsla

## Akureyri

## Siglufjörður

## Skagafjarðarsýsla

## Austur Húnavatnssýsla

## Vestur Húnavatnssýsla

## Strandasýsla

## Ísafjörður

## Norður Ísafjarðarsýsla

## Vestur Ísafjarðarsýsla

## Barðastrandasýsla

## Dalasýsla

## Snæfells og Hnappadalssýsla

## Mýrasýsla

## Borgarfjarðarsýsla

## Landskjörnir

## Samantekt

## Ráðherrar

## Forsetar Alþingis
Lofthæna

**Lofthæna** er kvenmannsnafn sem hefur verið notað einu sinni á Íslandi svo vitað sé. Lofthæna Guðmundsdóttir (1842 - 1912) átti heima í Skaftafellssýslu.

Nafnið kemur tvisvar fyrir í Landnámabók. Lofthæna Erpsdóttir var kona Braga skálds. Dóttir þeirra var Ástríður slækidrengur, kona Arinbjarnar hersis úr Fjörðum, og hét dóttir þeirra einnig Lofthæna. Sonur hennar var Hrosskell Þorsteinsson landnámsmaður í Hvítársíðu.

Í Grímsögu loðinkinna er Lofthæna Haraldsdóttir, sem kvæntist Grími Loðinkinna. Þau áttu saman dótturina Brynhildi.

Uppruni nafnsins er óviss en talið er líklegt að það sé afbökun úr einhverju erlendu nafni.

## Heimildir
UMFS Dalvík

**UMFS Dalvík** (Ungmennafélag Svarfdæla, Dalvík) er íþróttafélag sem er starfrækt á Dalvík. Félagið var stofnað 1909. UMFS Dalvík tók áður þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu undir eigin merkjum bæði í karla- og kvennaflokki en er nú hluti af Dalvík/Reynir í samstarfi við Reyni Árskógsströnd
Dalvík/Reynir

**Dalvík/Reynir** er knattspyrnufélag sem stofnað var árið 2006 með samvinnu Reynis, Árskógsströnd og UMFS Dalvík. Liðið leikur í 2. deild í Íslandsmeistaramótinu í knattspyrnu.

## Saga
Árið 2005 féll Leiftur/Dalvík niður í 3. deild og í kjölfarið slitu Dalvík og Leiftur samstarfi sínu sem myndaði Leiftur/Dalvík. Dalvík og Reynir Árskógsströnd ákváðu í kjölfarið að sameinast í annað sinn. Fyrri sameining var í raun ekki bein sameining þar sem Reynir dró sig út úr deildarkeppninni og leikmenn liðsins færðu sig flestir yfir í Dalvíkurliðið. Í þetta sinn var hins vegar stofnað nýtt félag, Dalvík/Reynir, bæði móðurfélögin drógu sig út úr deildarkeppninni en Dalvík/Reynir hóf þátttöku í 3. deild.

## Leikmenn Dalvíkur Reynirs

Þjálfari:Dragan Kristinn Stojanovic

Aron Ingi Rúnarsson 

Ísak Andri Maronsson

Aron Máni Sverrisson

Bjarki Freyr Árnason

Bjarmi Fannar Óskarsson

Borja Lopez Laguna

Elvar Freyr Jónsson

Gunnlaugur Bjarnar Baldursson

Gunnlaugur Rafn Ingvarsson

Halldór Jóhannesson

Jóhann Örn Sigurjónsson

Kristján Freyri Óðinsson

Númi Kárason 

Rúnar Helgi Björnsson

Sergiy Shapoval

Snorri Eldjárn Hauksson

Steinar Logi Þórðarson

Sveinn Helgi Karlsson

Viktor Daði Sævaldsson

Vilhelm Ottó Bierng Ottósson

Þröstur Mikael Jónasson

## Tilvísanir

## Tenglar
* Heimasíða Dalvíkur/Reynis
Þorsteinn frá Hamri

**Þorsteinn frá Hamri** (fæddur 15. mars 1938, dáinn 28. janúar 2018) (skírður **Þorsteinn** **Jónsson**) var íslenskt ljóðskáld og rithöfundur. Hann var tilnefndur til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs fimm sinnum.

Eftir að hafa tekið landspróf í Reykholtsskóla fluttist hann til Reykjavíkur og hóf nám í Kennaraskólanum, en hætti eftir tvo vetur. Þorsteinn vann síðar sem aðstoðarbókavörður á Bókasafni Kópavogs. Barnabarn hans er knattspyrnumaðurinn Jón Daði Böðvarsson.

## Verðlaun og viðurkenningar
* 1962 - Rithöfundsjóður Ríkisútvarpsins
* 1968 - Viðurkenning úr Minningarsjóði Ara Jósefssonar
* 1981 - Barnabókaverðlaun Fræðsluráðs Reykjavíkur: Gestir í gamla trénu (fyrir þýðingu).
* 1981 - Menningarverðlaun DV í bókmenntum: Haust í Skírisskógi
* 1991 - Stílverðlaun Þórbergs Þórðarsonar
* 1992 - Íslensku bókmenntaverðlaunin: Sæfarinn sofandi
* 1996 - Riddarakross hinnar íslensku fálkaorðu fyrir ritstörf
* 1997 - Heiðursstyrkur úr Menningar- og styrktarsjóði SPRON
* 2001 - Heiðurslaun Alþingis
* 2004 - Lóð á vogarskál íslenskra bókmennta, verðlaun veitt af Félagi starfsfólks bókaverslana
* 2004 - Ljóðaverðlaun Guðmundar Böðvarssonar
* 2006 - Heiðursfélagi í Rithöfundasambandi Íslands
* 2009 - Verðlaun Jónasar Hallgrímssonar

### Tilnefningar
* 1972 - Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs: Himinbjargarsaga eða Skógardraumur
* 1979 - Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs: Fiðrið úr sæng Daladrottningar
* 1984 - Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs: Spjótalög á spegil
* 1992 - Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs: Vatns götur og blóðs
* 1995 - Íslensku bókmenntaverðlaunin: Það talar í trjánum
* 1999 - Íslensku bókmenntaverðlaunin: Meðan þú vaktir
* 2015 - Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs: Skessukatlar

## Tengt efni
* Tilnefningar til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs frá Íslandi
* Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs

## Heimildir
* Bókmenntavefurinn Vefsíða Borgarbókasafns Reykjavíkur
* And­lát: Þor­steinn frá Hamri Mbl.is

## Tenglar
;Verk Þorsteins á netinu
* „Frá málaferlum til mógrafar“; grein sem birtist í Fálkanum 1966
* Glatkistan
Ummyndanir

**Ummyndanir** (stundum líka nefnd **Hamskiptin** eða **Myndbreytingarnar** ) (latína: *Metamorphoses*) er söguljóð) eftir rómverska skáldið Óvidíus, samið undir sexliðahætti í fimmtán bókum. Óvidíus lauk líklega við ljóðafléttuna milli 8 og 2 f.Kr. Verkið er samansafn goðsagna þar sem menn eða guðir skipta líkjum, það er að segja ummyndast í annað form, dýr eða plöntur eða annað, og er verkið fléttað saman af mikilli hind þannig að um það bil 250 sögur renna saman eins og þær væru geirnegldar í eina heild. Einkennist verkið allt af léttleika og stílsnilld, enda var það mikið lesið í fornöld og á miðöldum, og er reyndar mikið lesið enn í dag. 

*Ummyndanir* höfðu mikil áhrif á myndlist endurreisnartímabilsins og bókmenntir allt frá því verkið birtist fyrst. Það kom fyrst út í íslenskri þýðingu Kristjáns Árnasonar árið 1975 í tímaritinu *[[Eimreiðin]]ni*. Kristján kaus að þýða verkið í óbundnu máli að hætti Sveinbjarnar Egilssonar þegar hann þýddi Hómerskviður. Til að gefa hugmynd um verkið í ljóðformi, þýddi Kristján niðurlag verksins undir sexliðahætti og birti það í inngangi.

Jón Espólín þýddi verkið með fornyrðislagi á sínum tíma en sú þýðing hefur ekki komið út enn þá. 

## Tilvísanir

## Tenglar
* ''Ummyndanir''; af Bókatíðindum.is
Hubble-geimsjónaukinn

**Hubble-geimsjónaukinn** er geimsjónauki, sem NASA og ESA komu á sporbaug 1990 með geimskutlu. Geimsjónaukinn er nefndur eftir stjarnfræðingnum Edwin Hubble. Úr honum er m.a. hægt að sjá stjörnur og stjörnuþokur í margra ljósára fjarlægð. 

## Tenglar
* Stjörnufræðivefurinn: Hubble geimsjónaukinn 
* SpaceTelescope.org
Óveður

**Óveður** er tíðarfar sem getur einkennst af vindi, þrumu og eldingu (þrumuveður) eða mikilli úrkomu (til dæmis regni eða snjó), eða flutningi efna gegnum loft af vindinum (til dæmis sandstrokkur). Óveður myndast þegar lægð verður til umkringd af hæð. Kraftur úr þessum þrýstingsmuni myndir vind og ský, sérstaklega skúraský. Gerst getur að lítil svæði lægða myndast af heitu lofti sem rís upp af jörðinni, og þá geta komið fyrir rykþyrlar og hvirfilvindar.

## Tengt efni
* Fellibylur
* Illviðri
* Skýstrokkur
* Stormur
* Öskubylur
Þruma

**Þruma** er það hljóð sem heyrist þegar eldingar slá niður. Nákvæma hljóðið sem kemur fram réðst af fjarlægð þrumuveðurs til hlustandans og tegund af þrumum. Það getur verið stuttur, háttur smellur eða lágur, langur drunur. Þrumur verða til þegar loft þenjast út óðfluga vegna þrýstings- og hitastigsaukninga orsakaðra af eldingum.
Corbin Bleu

**Corbin Bleu Reivers** (f. 21. febrúar 1989) er bandarískur leikari og söngvari. Hann byrjaði leikferil sinn árið 1996 og er mest þekktur fyrir að hafa leikið Chad í Disney Channel bíómyndinni *[[High School Musical]]*.

## Starfsferill
### Kvikmynd

#### Sjónvarpsmyndir

### Sjónvarp

## Heimildir
*
Elding

**Elding** er útrás af rafmagni úr skýi og henni fylgir oft þruma. Eldingar koma helst fyrir í þrumuveðri en stundum við eldgos, sandbylji og skógarelda. Hraði eldinga getur verið allt að 60.000 m/s og hitastigið allt að 30.000 °C. Á þessu hitastigi er nógu heitt að bræða kísl saman í sandi og við þetta getur gler myndast. Það eru um það bil 16 milljónir þrumuveðra á hverju ári um allan heim. Eldingar valda jónun í loftinu í kringum þær og svo myndast köfnunarefnisoxíð sem breytist þá í saltpéturssýru sem plöntur geta neytt.

Ekki er vitað nákvæmlega hvernig eldingar myndast. Það eru til margar mismunandi kenningar um myndun þeirra, til dæmis skoðaðar hafa verið breytingar í loftinu (í vindhraða, rakastigi, núningi og loftþrýstingi) og áhrif sólvinds. Framkoma íss í skýjum er talin koma einhverju við myndun eldinga og stungið hefur verið upp á að hann geti breytt rafhleðslu skýs og þá valdið eldingum.
Kristján Árnason

**Kristján Árnason** (fæddur 26. september 1934, dáinn 28. júlí 2018) var íslenskt skáld, þýðandi og dósent í bókmenntafræði við Háskóla Íslands. Kristján er einna þekktastur fyrir þýðingar sínar, og þýddi t.d.*[[Ummyndanir]]* eftir Óvidíus, *[[Ilmurinn|Ilminn]]* eftir Patrick Süskind, *[[Raunir Werthers unga]]* eftir Goethe, *[[Hinsti heimur|Hinsta heim]]* eftir Christoph Ransmayr og *[[Felix Krull; játningar glæframanns]]* eftir Thomas Mann

For­eldr­ar Kristjáns voru Árni Kristjánsson píanóleikari og tónlistarstjóri Ríkisútvarpsins og Anna Guðrún Steingrímsdóttir húsmóðir. Fyrri eiginkona Kristjáns var Kristín Anna Þórarinsdóttir leikkona en hún lést árið 1988. Þau eignuðust þrjú börn. Seinni kona Kristjáns var Inga Huld Hákonardóttir sagnfræðingur sem lést árið 2014.

Kristján lauk stúd­ents­prófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1953. Hann lauk BA-próf í grísku og lat­ínu frá Háskóla Íslands árið 1962 og nam heim­speki, bók­mennt­ir og forn­mál­ við há­skóla í Þýskalandi og Sviss á ár­un­um 1953-1958 og 1963-1965. 

Hann starfaði m.a. sem kenn­ari við Mennta­skól­ann á Ak­ur­eyri og Kenn­ara­skóla Íslands á sjö­unda ára­tugn­um og Mennta­skól­an­um að Laug­ar­vatni frá 1967-1990. Frá 1973 var hann kennari við Háskóla Íslands.

Árið 2010 hlaut Kristján Íslensku þýðingaverðlaunin fyrir þýðingu sína á Ummyndunum eftir Óvid.

## Tilvísanir
Sólskinsflokkurinn

**Sólskinsflokkurinn** var grínflokkur sem var í framboði til Alþingis árið 1979 undir listabókstafnum Q. Framboðið vildi draga Ísland sunnar á bóginn og lofaði betra veðri. Meðal frambjóðenda voru Stefán Karl Guðjónsson og Valgarður Guðjónsson úr hljómsveitinni Fræbbblunum.

Flokkurinn bauð aðeins fram í Reykjaneskjördæmi. Hann fékk 92 atkvæði í kosningunum og engan mann kjörinn.

## Eitt og annað
* Sólskinsflokkurinn lagði það til að verðbólgann yrði látin fara í 100% og þá yrði annaðhvort tekin tvö núll aftan af eða 1 framan af. 

## Heimildir
* Margur er knár þótt hann sé smár; grein í Fréttablaðinu 6. maí 2006, s. 36

## Tenglar
* ''Sólskin''; grein í Vísi 19. nóv. 1979
Einkeypi

**Einkeypi** kallast það þegar það eru margir seljendur en aðeins einn kaupandi á markaði. Einkeypi er ófullkomin samkeppni svipuð og einokun því fyrirtæki sem hefur einkeypi á markaði getur ráðið verðlagi á vörum sem það kaupir af birgjum á svipaðan hátt og fyrirtæki sem hefur einokun á markaði getur ráðið verðlagi á vörum sem það selur til neytenda.

Færð hafa verið rök fyrir því að Bandaríska fyrirtækið Wal-Mart hafi einkeypi á vissum hlutum markaðarins í Bandaríkjunum .

## Sjá einnig

* Einokun

## Tilvísanir
Vilhjálmur Egilsson

**Vilhjálmur Egilsson** (fæddur 18. desember 1952) er fyrrum framkvæmdarstjóri Samtaka Atvinnulífsins á árunum 2006-2013 og fyrrum rektor háskólans á Bifröst 2013-2019. Vilhjálmur var einnig þingmaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn á árunum 1991-2003. Dóttir Vilhjálms er Ragnhildur Alda Vilhjálmsdóttir. 

## Menntun
Vilhjálmur lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1972. Hann lauk viðskiptafræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1977 og MA-prófi í hagfræði frá Suður-Kaliforníuháskóla (USC) í Los Angeles 1980 og doktorsprófi (PhD) í hagfræði árið 1982 frá sama háskóla. Hann stundaði nám við Suður-Kaliforníuháskóla á Fulbright styrk. 

## Heimildir
* Vilhjálmur á vef Alþingis.
Coyhaique

**Coyhaique** er borg í Suður-Síle á Patagóníu. Borgin er höfuðborg Aysén-héraðs, íbúar eru 59.000 (2024). Borgin var stofnsett 12. október 1929 og hét þá „Baquedano“ eftir hershöfðingjanum  Manuel Baquedano sem barðist í Kyrrahafsstríðinu á 19. öld.
Kyrrahafsstríðið

**Kyrrahafsstríðið** (spænska: *Guerra del Pacífico*) var stríð milli Chile annars vegar og Perú og Bólivíu hins vegar. Stríðið stóð frá 1879 til 1883. Kyrrahafsstríðinu lauk 20. október 1883 með Límasamningnum (*Tratado de Lima*).
Þróunarfélag Austurlands

**Þróunarfélag Austurlands** (e. *The Development Centre of East Iceland*) var stofnað árið 1983 og starfar að framþróun í atvinnulífi og jákvæðri samfélagsþróun á Austurlandi.

## Hlutverk Þróunarfélags Austurlands
Meðal helstu hlutverka Þróunarfélags Austurlands er að efla atvinnulíf og samfélag á Austurlandi, veita ráðgjöf við nýsköpun- og þróunarverkefni auk þess að veita ráðgjöf um bættan rekstur. Félagið hefur tekið þátt í fjölda verkefna á landsvísu sem og alþjóðlegum verkefnum sem ætlað er að styðja og styrkja við atvinnulífið á Austurlandi. 

## Saga Þróunarfélags Austurlands
Iðnaðarnefnd SSA, sem var ein af starfsnefndum Sambands Sveitarfélaga í Austurlandskjördæmi, (nú Austurlandi), fjallaði um það fyrst árið 1979 að stofna Iðnþróunarfélag á austurlandi og samfara því Iðnþróunarsjóð.  Árið 1980 voru lög sett á Alþingi sem gerðu ráð fyrir að styrkt væri við iðnþróun á landsbyggðinnni að því gefnu að landshlutasamtök  sveitarfélaga myndu ráða iðnfulltrúa til starfa og stofna iðnþróunarfélög og iðnþróunarsjóði til eflingu á iðnaði í landshlutunum. 

Árið 1980 var Halldór Árnason ráðinn fyrsti iðnaðarráðgjafi á Austurlandi af iðnaðarnefnd SSA. Hann ásamt Iðnaðarnefnd SSA gengdi því hlutverki að veita ráðgjöf og leita leiða til að efla atvinnulíf á Austurlandi. SSA lagði til skrifstofuhúsnæði og tók þátt í rekstri bifreiðar meðan Iðnaðarráðuneytið greiddi laun Halldórs. 

Stofnfundur Iðnþróunarfélags Austurlands og Iðnþróunarsjóðs Austurlands var haldinn þann 20.maí 1983 á Seyðisfirði í Félagsheimilinu Herðubreið. Stofnfélagar vorum um 70 og var félagið var fjármagnað að sveitarfélögunum, fyrirtækjum, verkalýðsfélögum, einstaklingum, SSA og ríkinu. Fyrsti formaður Iðnþróunarfélagsins var Theodór Blöndal frá Seyðisfirði og fyrsti formaður Iðnþróunarsjóðs var Sveinn Þórarinsson frá Egilstöðum. Seyðisfjarðarkaupstaður lagði lengi til húsnæði  fyrir starfsemi félagsins  eða allt þanngað til Byggðastofnun keypti húsnæði á Egilstöðum og flutti þá félagið starfsemina yfir Fjarðarheiði í eigið húsnæði þar sem starfsemin er enn til húsa. Félagið hefur farið í gegnum nokkrar nafnabreytingar frá stofnun þess en árið 1988 var nafni þess breytt í Atvinnuþróunarfélag Austurlands, árið 1997 varð svo til Þróunarfélag Austurlands en fór starfsemi þess fram undir nafni Þróunarstofu Austurlands. Árið 2004 fékk félagið sitt núverandi nafn, Þróunarfélag Austurlands. 

## Heimildir
* 
* 

## Tenglar
* Heimasíða Þróunarfélags Austurlands 
* Markaðsstofa Austurlands
Mappa (tölvufræði)

**Mappa** er tölvuhugtak notað yfir geymsluhólf í skráakerfi þar sem hægt er að geyma bæði tölvuskrár og aðrar möppur. Mappa sem er geymd í annarri möppu kallast „undirmappa“. Möppur eru notaðar til að halda utan um skrár, oft með því að flokka líkar skrár í sömu möppuna. Möppur og undirmöppur mynda ákveðið stigveldi, sem greinist eins og tré. Leið er strengur sem vísar á ákveðinn stað í skráartrénu. Orðið „mappa“ er skírskotun í skjalamöppur sem geymdu skjöl í skjalaskápum.

Í nýlegum UNIX-legum stýrikerfum er möppum raðað samkvæmt FHS-staðlinum.

## Tilvísanir
Kjörnir alþingismenn 1953

Þetta er **listi yfir kjörna Alþingismenn** eftir Alþingiskosningar 1953.

## Reykjavíkurkjördæmi

* Árið 1954 varð Haraldur Guðmundsson formaður Alþýðuflokksins

## Hafnarfjörður

## Gullbringu og Kjósarsýsla

## Árnessýsla

## Rangárvallasýsla

## Vestmannaeyjar

## Vestur Skaftafellssýsla

## Austur Skaftafellssýsla

## Suður Múlasýsla

## Norður Múlasýsla

## Seyðisfjörður

## Norður Þingeyjarsýsla

## Suður Þingeyjarsýsla

## Eyjafjarðarsýsla

## Akureyri

## Siglufjörður

## Skagafjarðarsýsla

## Austur Húnavatnssýsla

## Vestur Húnavatnssýsla

## Strandasýsla

## Ísafjörður

## Norður Ísafjarðarsýsla

## Vestur Ísafjarðarsýsla

## Barðastrandasýsla

## Dalasýsla

## Snæfells og Hnappadalssýsla

## Mýrasýsla

## Borgarfjarðarsýsla

## Landskjörnir

* Árið 1954 varð Guðmundur Í. Guðmundsson varaformaður Alþýðuflokksins

## Samantekt

## Ráðherrar

## Forsetar Alþingis
Betufall Dirichlets

**Betufall Dirichlets** er fall skilgreint með Dirichlet-röð.

## Skilgreining
:\beta(s) = \sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^n} {(2n+1)^s},

þar sem *s* er tvinntala. 

## Margfeldi
Fyrir  tvinntölur *s* > 1:

: \beta(s) = \prod_{p \equiv 1 \ \mathrm{mod} \ 4} \frac{1}{1 - p^{-s}} \prod_{p \equiv 3 \ \mathrm{mod} \ 4} \frac{1}{1 + p^{-s}}. 

## Tengt efni
* Etufall Dirichlets
* Lambdafall Dirichlets
* Zetufall Riemanns
Eduardo da Silva

**Eduardo da Silva** (fæddur 25. febrúar 1983) er knattspyrnuleikmaður sem leikur með úkraínska úrvalsdeildarliðinu Shaktar Donetsk. Hann fótbrotnaði illa í febrúar 2008.
Jay Simpson

**Jay simpson** (fæddur 1. desember 1988 á Englandi) er leikmaður Newcastle F.C.. Hann sló í gegn á móti Wigan í Carling cup og skoraði tvö mörk.
Arnarvatnsheiði

**Arnarvatnsheiði** er gríðarstórt heiðarland á norðvesturhluta hálendis Íslands, nánar tiltekið syðst og austast milli sveitarfélagsins Borgarbyggðar og Húnaþings vestra. Þá liggur heiðin norður og vestur af tveimur jöklum, Langjökli og Eiríksjökli. Arnarvatnsheiði nær alveg suður frá Hallmundarhrauni í Borgarbyggð, vestur að Vesturheiði, norður að Arnarvatni stóra, og alla leið norðaustur að Stórasandi.

Meðal akstursleiða inn á heiðina er F578 sem hægt er að fylgja inn á heiðina bæði úr Víðidal, Vatnsdal, Miðfirði eða Borgarfirði.

Vestan við Arnarvatnsheiði  eru heiðarnar Tvídægra og enn vestar Holtavörðuheiði.

## Eignarsaga
Fyrr á öldum tilheyrði Arnarvatnsheiði Kalmanstungu, efsta bæjar Hvítársíðurepps og nú Borgarbyggðar. Árið 1884 var heiðin hins vegar seld Reykholts- og Hálsahreppi fyrir tilstuðlan Stefáns Ólafssonar þáverandi bónda í Kalmanstungu. Þó hélt Kalmanstunga ákveðnum hlunnindum áfram, svosem silungaveiði, eggja- og álftatekju.

## Hlunnindi
Silungaveiði hefur verið stunduð upp á Arnarvatnsheiði frá ómunatíð. Fisk er að finna í nær öllum vötnum heiðarinnar og má þar bæði finna bleikju og urriða. Nú á dögum er vetrarveiði fyrir löngu hætt en mikið er veitt á sumrin. Einnig var töluvert um eggja- og álftatekju á heiðinni fyrr á öldum.

## Vötn og ár
Á heiðinni er fjöldi vatna með góðri veiði í mörgum þeirra, einnig eiga nokkrar ár upptök sín á heiðinni. Sagt er að vötnin á heiðinni séu óteljandi.

### Vötn á heiðinni

* Arnarvatn stóra 
* Réttarvatn, sem Jónas Hallgrímsson orti frægt kvæði um
* Kvíslavötn (Arnarvatnsheiði)
* Urðhæðarvatn
* Gunnarsonavatn

### Ár á heiðinni

* Austurá
* Hrútafjarðará
* Núpsá
* Skammá
* Vesturá

## Arnarvatnsheiði og Jónas Hallgrímsson
Í handritasafni Konráðs Gíslasonar Fjölnismanns hefur varðveist kvæði án titils um Arnarvatnsheiði eftir Jónas Hallgrímsson sem nú er orðið allþekkt sönglag í sveitum Borgarfjarðar. Það er m.a. þekkt sem „þjóðsöngur Borgfirðinga". Kvæðið er talið eiginhandarrit Jónasar sjálfs og hefur safnmarkið KG 31 a II. Kvæðið birtist fyrst á prenti árið 1847 í ljóðasafni sem bar heitið *Ljóðmæli eptir Jónas Hallgrímsson* sem var gefið út að Jónasi látnum. Þar kom fyrirsögnin Réttarvatn og er kvæðið svohljóðandi:

::1. *Efst á Arnarvatnshæðum*
::*oft hef ég fáki beitt;*
::*þar er allt þakið í vötnum*
::*þar heitir Réttarvatn eitt.*

::2. *Og undir Norðurásnum*
::*er ofurlítil tó,*
::*og lækur líður þar niður*
::*um lágan Hvannamó.*

::3. *Á öngum stað ég uni*
::*eins og þessum mér;*
::*ískaldur Eiríksjökull*
::*veit allt sem talað er hér.*

## Tenglar
* Arnarvatnsheiði (Náttúrufræðistofnun Íslands) 
* Uppi á heiðum: Ferðaskýrsla 1898; Þorvaldur Thoroddsen, Andvari janúar 1899, bls. 10&ndash;50.
* Á Arnarvatnsheiði; Kristleifur Þorsteinsson, Andvari janúar 1933, bls. 65&ndash;80.
* Minnilegur dagur; Kristleifur Þorsteinsson, Lesbók Morgunblaðsins 25. mars 1934, bls. 97&ndash;99.
* Um veiðirétt í afréttum; Árni Jónsson, Morgunblaðið 3. apríl 1992, bls. 38&ndash;39.

## Heimildir
Kaupmáttur

**Kaupmáttur** er magn af vörum sem er hægt að kaupa með einni gjaldeyriseiningu. Til dæmis á sjötta áratugnum var hægt að kaupa fleiri vörur með einni krónu en í dag, svo hægt er að segja að kaupmáttur hafi verið meiri þá. Gjaldeyrir getur verið söluvara eins og gull eða silfur eða peningur eins og bandaríkjadalur.
UMF Reynir Árskógsströnd

**UMF Reynir, Árskógsströnd** er íþróttafélag sem starfrækt er á Árskógsströnd í Dalvíkurbyggð. Liðið tók áður þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en með stofnun Dalvíkur/Reynis dró liðið sig út úr keppni.
Skíðasvæðið Böggvisstaðafjalli

**Skíðasvæðið Böggvisstaðafjalli** er ofan Dalvíkur. Þar eru ágætar skíðalyftur og snjóframleiðsla lengir skíðatímabilið. Svæðið er rekið af Skíðafélagi Dalvíkur.

## Tengt efni
* Listi yfir skíðasvæði á Íslandi

## Tenglar
* Skíðasvæðið á Dalvík
Antofagasta

**Antofagasta** er borg í Síle um 1000 km norðan Santíagó. Borgin er höfuðborg Antofagasta-héraðs, íbúar eru 401.000 (2024) sem er nokkur fjölgun frá árinu 2004 þegar íbúar voru aðeins 306.700. Borgin var stofnsett af ríkisstjórn Bólivíu 1868. Árið 1879, þegar stríðinu á milli Síle og Bólivíu hófst varð Antofagasta ásamt Antofagasta-sýslu hluti af Síle. Árin 2007 og 1995 urðu miklir jarðskjálftar í borginni.

Borgin er staðsett í Atacama-eyðimörkinni.
Skíðafélag Dalvíkur

**Skíðafélag Dalvíkur** var stofnað 1972 og er eitt virkasta skíðafélagið á Íslandi. Í stuttri sögu félagsins hafa nokkrir Íslandsmeistarar og landsliðsmenn í alpagreinum hafa komið frá félaginu, þeir þekktustu eru Daníel Hilmarsson og Björgvin Björgvinsson. Félagið rekur skíðasvæðið í Böggvisstaðafjalli í samvinnu við Dalvíkurbyggð.

Skíðafélag Dalvíkur er aðili að Ungmennasambandi Eyjafjarðar og Skíðasambandi Íslands.

## Tengt efni

* Heimasíða Skíðafélags Dalvíkur
* Ungmennasamband Eyjafjarðar (UMSE)
Prentari

**Prentari** er tæki sem er notað til að skapa útprentanir af skjölum, sem eru vistuð í tölvu, á pappír eða pappa til dæmis. Flestir prentarar eru tengdir tölvu með USB-kapli, sem flytur prentara gögn til að prenta út. Það eru líka til netprentarar, það er að segja prentarar sem eru tengdir staðarneti með Ethernet-kapli. Þessir prentarar geta verið notaðir af mörgum tölvum tengdum staðarnetinu. Oft geta prentarar tengst bæði staðartölvum eða tölvum í staðarneti. Auk þess geta margir nútímaprentarar prentað út beint úr minnisbúnaði eins og minniskorti eða vasaminni, matað tölvunni gögn með skanna, sent þessi gögn í símabréfi eða ljósritað skjöl. Þessi tegund af prentara heitir fjölnotatæki.

Nútímaprentarar eru byggðir á ýmsum prentunartækjum og þess vegna eru nokkrar gerðir til:
* Geislaprentari – notar stöðurafmagn til þess að setja prentduft á blað
* Bleksprautuprentari – litlir blekdropar kastast á blað, algengastur á heimilum
* Hitaprentari – hitar svæði á hitanæmum pappír, oftast notaðir til að prenta út kvittanir og annað slíkt

Það eru líka nokkrar gerðir af prentunartækjum sem eru ekki lengir notaðar:
* Nálaprentari – notar nál til að setja punkta á blað
* Leturhjólsprentari – virkar eins og ritvél, allir bókstafir eru á hjóli sem snýst til að rita orð
* Línuprentari – prentar út eina textalínu í einu
* Teiknari – notar penna sem færist yfir yfirborð blaðsíðu

## Tengt efni
* Fjölnotatæki 
* Prentun
Hallertau

**Hallertau**, **Hollerdau** eða **Holledau** er sveit í Bæjaralandi milli borganna Ingolstadt, Kelheim, Landshut, Moosburg, Freising og Schrobenhausen. Sveitin er á milli héraðanna Oberbayern og Niederbayern. Svæðið er þekkt sem stærsta humlaræktunarsvæði heims.
Sigurður Á. Friðþjófsson

**Sigurður Á. Friðþjófsson** (fæddur 21. ágúst 1951) er íslenskur rithöfundur og skáld.

Sigurður fæddist í Reykjavík en ólst upp í Hafnarfirði. Hann lauk stúdentsprófi 1974 frá Kennaraskóla Íslands. Eitt ár nam hann kvikmyndafræði í Stokkhólmi. Þar bjó hann í sjö ár og vann ýmis störf samhliða ritstörfum. Heim kom hann 1982 og hefur hann sinnt kennslu og blaðamennsku. 

Fyrsta Bók Sigurðar var ljóðabókin *Fúaveggir* (1975). Síðan komu skáldsögurnar *Þjóðleg reisn* (1978) og *Heimar* (1982). Smásagnasafnið *Sjö fréttir* birtist árið 1983. Sama ár þýddi Sigurður *Sextán daga í september* eftir Bibi og Franz Berlinger og 1985 birtist *Mál, verkfæri, eldur* sem geymir þýðingar á ljóðum Göran Sonnevi. Smásagan Mannætur eftir hann kom út í bókinni *Kóngaliljur, smásögur 1960-1985* árið 1987.
Vekringur

**Vekringur** er hestur sem hefur gott yfirferðarskeið.  Þá er talað um að hesturnn sé vakur eða hafi mikla vekurð.
Ljósritunarvél

**Ljósritunarvél** er tæki sem gerir afrit á pappír af skjölum og myndum fjótlega og ódýrt. Flestar nútímaljósritunarvélar nota ljósritun (e. *xerography*) til þess að framleiða afrit, þurr aðferð sem notar hita. Sumar ljósritunarvélar nota blekspraututækni en ljósritun er notuð oftast í viðskiptaumhverfi.

Ljósritun var fundin upp af Xerox á sjöunda áratugnum og varð vinsælasta tækni til afritunar af skjölum. Vegna útbreiðslu ljósritunavélar var þroún pappírslausrar viðskipta hindruð fljótlega á stafrænu byltinginni.

Ljósritun er notuð víða í viðskipta, menntun og hjá ríkisstjórn. Sagt hefur verið fyrir um að ljósritunavélar yrðu úreltar í framtíð á meðan þau sem starfa með upplýsingum nota pappírskjöl minna og minna.

## Tengt efni
* Fjölnotatæki
* Prentun
Kjörnir alþingismenn 1949

Þetta er **listi yfir kjörna Alþingismenn** eftir Alþingiskosningarnar 1949.

## Reykjavíkurkjördæmi

## Hafnarfjörður

## Gullbringu og Kjósarsýsla

## Árnessýsla

* Árið 1951 kom Sigurður Ó. Ólafsson inn fyrir Eirík Einarsson

## Rangárvallasýsla

## Vestmannaeyjar

## Vestur Skaftafellssýsla

## Austur Skaftafellssýsla

## Suður Múlasýsla

## Norður Múlasýsla

## Seyðisfjörður

## Norður Þingeyjarsýsla

## Suður Þingeyjarsýsla

## Eyjafjarðarsýsla

* Árið 1953 kom Magnús Jónsson inn fyrir Stefán Stefánsson

## Akureyri

## Siglufjörður

## Skagafjarðarsýsla

## Austur Húnavatnssýsla

## Vestur Húnavatnssýsla

## Strandasýsla

## Ísafjörður

*Árið 1952 varð Hannibal Valdimarsson þingmaður Ísafjarðar

## Norður Ísafjarðarsýsla

## Vestur Ísafjarðarsýsla

* Árið 1952 kom Eiríkur Þorsteinsson, Framsóknarflokki, inn fyrir Ásgeir Ásgeirsson

## Barðastrandasýsla

## Dalasýsla

## Snæfells og Hnappadalssýsla

## Mýrasýsla

* Árið 1951 kom Andrés Eyjólfsson inn fyrir Bjarna Ásgeirsson

## Borgarfjarðarsýsla

## Landskjörnir

* Árið 1952 kom Guðmundur Í. Guðmundsson inn fyrir Finn Jónsson

## Samantekt

## Ráðherrar

## Forsetar Alþingis
Hamarsbúð

**Hamarsbúð** er félagsheimili á Vatnsnesi í Húnaþingi vestra. Húsið er í fjörunni rétt norðan við ós Hamarsár á vestanverðu Vatnsnesi og er um 15 kílómetra norðan við Hvammstanga. Sunnan við ósin er Hamarsrétt.