open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Allium abramsii

***Allium abramsii*** er tegund af laukplöntum, ættuð frá Bandaríkjunum.

## Útbreiðsla
*Allium abramsii* vex eingöngu í mið Sierra Nevada í Kaliforníu, Þar sem hann vex sem undirgróður í tempruðum barrskógum í granítsandjarðvegi. Hann finnst í Fresno County, Madera County og Tulare County í 1400 til 2000m hæð.

## Lýsing
*Allium abramsii* vex upp frá einum eða fleiri laukum. Hann verður að hámarki 15 sm hár með yfirleitt eitt sveigt rörlaga blað. Blómsveipurinn er með að 40 hvít eða fjóluleit blóm með nensulaga krónublöðum og gulum fræflum.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Jepson Manual Treatment - ''Allium abramsii''
*USDA Plants Profile-''Allium abramsii'' 
*''Allium abramsii'' Photo gallery
Allium aciphyllum

***Allium aciphyllum***, (á kínversku: **针叶韭 zhen ye jiu**) er tegund af laukplöntum, ættuð frá Sichuan í Kína. Hann finnst í hlíðum í 2000–2100 metra hæð.

*Allium aciphyllum* myndar egglaga lauka að 10mm í þvermál. Stoðblaðið er rörlaga, að 25 sm langt, með jafnlöng blöð neðantil. Blómin eru bleik.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Line drawings of ''Allium cymosum'' (1-3) and ''A. aciphyllum'' (4-7), Flora of China Illustrations vol. 24, fig. 175.
Roðalaukur

**Roðalaukur** (fræðiheiti: *Allium acuminatum*) er tegund af laukplöntum, ættuð frá vesturhluta Bandaríkjanna og Kanada. Hann finnst í öllum ríkjunum vestur af Klettafjöllum, auk Bresku Kólumbíu.

*Allium acuminatum* myndar kúlulaga lauka, minna en 2 sm í þvermál, með lauklykt.Turner, Nancy J. *Food Plants of Interior First Peoples* (Victoria: UBC Press, 1997)   Blómstöngullinn er að 40 sm langur, með sveip að allt að 40 blómum. Blómin eru bleik til fjólublá með gulum fræflum.

Laukarnir voru nýttir af indíánum í suðurhluta Bresku Kólumbíu.  Þeim var safnað annað hvort snemma vors eða síðla hausts og yfirleitt soðnir í gryfjum. Bæði laukurinn og stöngullinn eru ætir, hinsvegar er stöngullinn talinn bragðbetri.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Jepson Manual Treatment
*USDA Plants Profile 
*Flora of North America 
*Calphoto
Susan B. Anthony

**Susan Brownell Anthony** (15. febrúar 1820 – 13. mars 1906) var bandarísk kvenréttindakona sem lék lykilhlutverk í baráttunni fyrir kosningarétti kvenna í Bandaríkjunum. Hún var dóttir kvekara og safnaði undirskriftum fyrir andstöðu við þrælahaldi þegar hún var sautján ára. Árið 1856 varð hún fylkisfulltrúi samtaka bandarískra þrælahaldsandstæðinga í New York.

Árið 1851 kynntist Anthony Elizabeth Cady Stanton og með þeim tókst ævilangur vinskapur. Þær börðust saman fyrir samfélagsumbótum, sérstaklega kvenréttindum. Árið 1852 stofnuðu þær bindindisfélag kvenna í New York-fylki eftir að Anthony var meinað að flytja ræðu á ráðstefnu bindindismanna vegna kyns síns. Árið 1863 stofnuðu þær samtökin *Women's Loyal National League*, sem safnaði tæpum 400.000 undirskriftum til stuðnings banns við þrælahaldi. Þetta var stærsta undirskriftasöfnun í Bandaríkjunum á þeim tíma. Árið 1866 stofnuðu þær bandarísku jafnréttissamtökin og töluðu með þeim fyrir jöfnum réttindum bæði kvenna og blökkumanna. Árið 1868 byrjuðu þær útgáfu kvenréttindablaðsins *The Revolution*. Næsta ár stofnuðu þær samtök um kosningarétt kvenna og sameinuðust árið 1890 öðrum slíkum samtökum. Árið 1876 hófu Anthony og Stanton að vinna ásamt Matildu Joslyn Gage að sex binda sagnfræðiriti um baráttu kvenna fyrir kosningarétti.

Árið 1872 var Anthony handtekin fyrir að greiða atkvæði í kosningum í heimabæ sínum, Rochester í New York-fylki. Hún var sakfelld eftir réttarhöld sem vöktu mikla athygli en hún neitaði að endingu að greiða sekt fyrir gjörninginn og yfirvöld ýttu ekki á eftir því. Árið 1878 kynntu þær Anthony og Stanton stjórnarskrárbreytingu fyrir bandaríska þinginu sem ætti að veita konum kosningarétt. Frumvarpið var kynnt á þinginu af þingmanninum Aaron A. Sargent og var kennt við Susan B. Anthony. Frumvarpið varð ekki að veruleika fyrr en með nítjánda viðauka stjórnarskrár Bandaríkjanna árið 1920.

Anthony ferðaðist vítt og breitt í baráttunni fyrir kosningarétti kvenna og flutti um 75 til 100 ræður á hverju ári. Hún vann með konum um allan heim og átti þátt í stofnun Alþjóðaráðs kvenna, sem starfar enn í dag. Hún tók einnig þátt í skipulagningu kvennaþingsins á Kólumbusarsýningunni í Chicago árið 1893.

Þegar Anthony byrjaði baráttu sína fyrir kvenréttindum var hún höfð að háði og spotti og sökuð um að vilja rústa heilagleika hjónabandsins. Almenningsálit á henni gerbreyttist á ævi hennar og þegar hún varð 80 ára hélt William McKinley forseti henni afmælisveislu í hvíta húsinu. Anthony varð fyrsta konan sem birtist á bandarískum gjaldmiðli þegar andlit hennar var sett á eins dollara mynt árið 1979.

## Heimild
*
Dómkirkjan í Granada

**Dómkirkjan í [[Granada]]** er rómversk kaþólsk kirkja í Andalúsíu. Kirkjan er ólík öðrum dómkirkjum á Spáni vegna þess að það var ekki byrjað að byggja hana fyrr en á 16. öld. Aðrar dómkirkjur á Spáni voru byggðar á 14. eða 15. öld. Ástæðan fyrir því að kirkjan var byggð svo seint var sú að Granada var lengi í höndum múslima eða til ársins 1492 þegar Nasrid, síðasti leiðtogi múslima tapaði umsátrinu um Granada fyrir kaþólsku konungunum Ferndinand og Ísabellu. Bygging kirkjunnar hófst snemma á 16.öld á dögum spænsku endurreisnarinnar. 

Kirkjan var reist í miðri borginni á tímum Karls V. Það tók meira en 180 ár að byggja kirkjuna. Fyrirmynd hennar var dómkirkjan í Toledo sem er í gotneskum stíl sem var frekar algengur á fyrstu áratugum á 16. aldar.

Arkitektar kirkjunnar voru Diego Siloe, Enrique de Egas, Felipe Bigarny og Juan Gil de Hontañón. Þeir voru allir uppi hver á sínum tíma og settu því hver sitt mark á kirkjuna, en það er orsökin fyrir sérstakri hönnun gerð kirkjunnar. Kirkjan er eitt af helstu kennileitum Suður-Spánar. Kirkjan er byggð í gotneskum, endurreisnar-og barokkstíl. Bygging kirkjunnar var stöðvuð í nokkurn tíma þegar aðeins var búið að klára framhlið hennar. Áætlað var að byggja tvo 80 metra háa turna en aðeins annar var byggður. Lækka þurfti turninn sem var byggður vegna þess að burðarvirki kirkjunnar gat ekki haldið honum uppi. Dómkirkjan í Granada er í raun ókláruð og óvíst er hvort kirkjan verði einhvern tímann kláruð.

## Heimildir
* 

* Nayler, M. (2017, 12. maí). A Brief History of Granada Cathedral. Sótt 18. apríl af
Konungsríkin þrjú

**Konungsríkin þrjú** var  veldi sem náði yfir það svæði sem í dag er Kína þegar.  Ríkinn þrjú voru Wei (魏), Shu (蜀), og Wu. Tími ríkjanna þriggja stóð frá um það bil 187 eða 220-280  e.kr. eftir að Han veldið leystist upp. Þessi tími er einn sá blóðugasti í sögu Kína. Höfuðborgir ríkjanna voru Luo Yang hjá Wei ríkinnu, Jian Ye hjá Wu og síðan Cheng Du hjá Shu.

## Uppreisn gulu vefjahattanna

Eftir andlát Hes keisara árið 105 lenti Han veldið í efnahagslegri og pólítískri kreppu. Arftakar Hes voru enn barnungir og hvíldu því völd heimsveldisins í höndum eldri frænda keisaranna. Siðan þegar keisararnir voru orðnir eldri var erfitt fyrir þá að ná aftur völdum og þurftu þeir því að treysta á embættismenn til að stjórna ríkinnu. Þetta voru stöðug vandamál í Kína.  Á valdatíma keisaranna Huan (146-168) og Ling (168-189) urðu margir óánægðir með stöðu ríkisins og mótmæli brutust út. Mótmælum var mætt með hörku og margir mótmælendur drepnir. Eftir það voru ekki margir sem þorðu að mótmæla. Í mars árið 184 leiddu bræðurnir Zhang Jiao, Zhang Liang og Zhang Bao, uppreisn gegn ríkisstjórninni sem hefur verið kölluð var kölluð uppreisn gulu vefjahattana. Fljótlega fjölgaði í hreyfingu þeirra og brátt gengu nokkur hundruð þúsund manna til liðs við þá. Þeir fengu stuðning frá mörgum hlutum Kína og höfðu 36 stórar bækistöðvar um allt land. Um 6.000 til 10.000 voru í hverri bækistöð. Ling keisari sendi hershöfðingjana Huangfu Song, Lu Zhi og Zhu Jun í herleiðangur geng uppreisnarmönnum til að leiða Han hersveitirnar gegn uppreisnarmönnum. Uppreisnarmenn voru að lokum sigraðir og þeir sem lifðu átökinn af  dreifðust um Kína.
Burnley

**Burnley** er borg í  Lancashire, Englandi, 34 kílómetra norður af Manchester og rétt austur af Blackburn. Íbúar eru um 73.000. Borgin er á mótum ánna Calder og Brun.
Burnley byggðist upp sem markaðsbær í kringum 1300. Í iðnbyltingunni var þar mylla sem vann bómull og kolanáma.
Aðalverslunargatan er St. James Street. Knattspyrnulið borgarinnar er Burnley F.C.. Tónlistarhátíðin Burnley International Rock and Blues Festival er haldin hvert ár í Burnley.

## Heimild

*
1. árþúsundið

**1. árþúsundið** er í gregoríska tímatalinu tímabilið sem hófst við upphaf ársins 1 og stóð til loka ársins 1000. 

## Aldir og áratugir
Skekta

**Skekta** er lítill árabátur eða kæna, oftast 2ja manna far. Notkun orðsins er þekkt víða um land en uppruni er óljós. Skektur voru notaðar innanfjarðar við netavitju og handfæraveiðar og einnig við ferjun frá skipum og stærri bátum þar sem eignin bryggja var. Þeim var oftast róið en sumar höfðu einnig seglabúnað. Orði er sennilega komið úr norsku *skjekte* eða *sjægt* (‘skipsbátur’).

Í  Danmörku var *sjægte* sérstök gerð af bátum, reiðinn var stórsegl, toppsegl og fokka. Skektur voru notaðar til fiskveiða á Limafirði í Danmörku á árunum 1850-1920. Skekta er frábrugðin jullu að því leiti að hún er mjórri og fokkan er tiltölulega stór. Þessi bátsgerð barst til Limafjarðar frá suðurströnd Noregs um 1850 og var notuð við veiðar með snurvoð (dragnót) en einnig við línu- og krókaveiðar. Skektur þróuðust sem sambland milli árabátar og seglbáts, voru hraðskreiðar og hentuðu vel til siglinga í opnum fjörðum. Í byrjun 19. aldar komu trillur (vélknúnir bátar) til sögunnar og þá misstu skektur mikilvægi sitt sem veiðitæki.

Skektur eru núna fyrst og fremst notað til skemmtisiglinga og tómstunda. 

## Tenglar
* Hjarbæk Sjægtelaug, VM i Sjægtesejlads
*Limfjordsmuseet, sjægtregister
Blá Kongó

**Blá kongó** (einnig Kongó eða Idaho Blue) er kartöfluyrki af óþekktum uppruna sem er með bláum lit, nokkru dekkri í hýði en í holdi. Hún heldur að mestu bláa litnum eftir suðu, en hann er vegna anthocyanina.

Yrkið hefur verið ræktað síðan um 1930 í Skandinavíu.

Hún var kartöflusort ársins í Þýskalandi 2006*. Þýska nafnið á henni er *Blauer Schwede'' (blá sænsk).

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Finska Centralen för Utsädespotatis AB
* Myndir og lýsing 
* Blå Kongo SveGro 
* The European Cultivated Potato Database: Blo Kongo
Frederick North

**Frederick North, annar jarlinn af Guilford**, (13. apríl 1732 – 5. ágúst 1792) betur þekktur sem **North lávarður**, var forsætisráðherra Bretlands frá 1770 til 1782. Hann var leiðtogi Breta í mestöllu bandaríska frelsisstríðinu. Hann gegndi ýmsum öðrum stjórnarembættum á ferli sínum og var meðal annars innanríkisráðherra og fjármálaráðherra.

Orðspor North lávarðar meðal sagnfræðinga hefur breyst mörgum sinnum. Á seinni hluta 19. aldar var helst litið á hann sem handbendi konungsins sem hefði klúðrað stríðinu gegn Bandaríkjunum og glatað nýlendum Breta í Ameríku. Á 20. öld fóru sumir fræðimenn að leggja meiri áherslu á hlutverk North lávarðar í að stýra bresku fjárhirslunni, neðri deild breska þingsins og í að vernda ensku biskupakirkjuna. Sagnfræðingurinn Herbert Butterfield hefur fært rök fyrir því að aðgerðarleysi North hafi komið í veg fyrir að hægt væri að leysa úr átökunum í Ameríku og að honum hafi mistekist að stýra hernaði Breta með skilvirkum hætti.

## Tilvísanir
Allium aaseae

***Allium aaseae***, er tegund af laukplöntum, ættuð frá Idaho í Bandaríkjunum. Þar hefur hann fundist í 6 sýslum: Elmore County, Ada County, Boise County, Gem County, Payette County og Washington County.

Tegundin er nefnd eftir Bandaríska grasafræðingnum Hannah Caroline Aase (1883-1980), sem um tíma var prófessor í Washington State University í Pullman, Washington.

*Allium aaseae* vex í sendnum eða grýttum jarðvegi í 800 – 1100 metra hæð. Hann er með egglaga lauka að 2 sm í þvermál, og bleik eð hvít bjöllulaga blóm í hálfkúlusveip, að 10 mm löng.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*Myndir og útbreiðsla
Stríðið 1812

**Stríðið 1812** var stríð á milli Bandaríkjanna og Bretlands. Breskir sagnfræðingar líta jafnan aðeins á stríðið sem eina af mörgum vígstöðvum Napóleonsstyrjaldanna en í Bandaríkjunum og Kanada er yfirleitt litið á átökin sem annað stríð.

## Saga
Síðan Bretar hófu stríð við franska keisaraveldið höfðu þeir sett hafnarbann til að koma í veg fyrir að hlutlausar þjóðir versluðu við Frakkland. Bandaríkjamenn töldu hafnarbannið ekki standast alþjóðalög. Til þess að sjá til þess að hafnarbanninu væri fylgt höfðu Bretar lagt hald á bandarísk kaupskip og kvatt áhafnir þeirra í breska sjóherinn. Til átaka kom milli bandarískra og breskra skipa á Atlantshafi og óvild milli ríkjanna jókst ört. Bretar sendu Indíánum birgðir svo þeir gætu gert árásir á bandaríska landnema.

Sagnfræðingum kemur ekki saman um það hvort metnaður Bandaríkjamanna til að innlima bresku Norður-Ameríku eða hluta af henni hafi stuðlað að ákvörðun þeirra til að fara í stríð við Bretland. Þann 18. júní árið 1812 lýsti James Madison Bandaríkjaforseti yfir stríði gegn Bretlandi eftir mikinn þrýsting frá bandaríska þinginu. 

Þar sem meirihluti breska hersins var í Evrópu í stríðinu við Napóleon tóku Bretar sér varnarstöðu frekar en að sækja fram. Herrekstur Bandaríkjamanna leið fyrir að stríðið var óvinsælt í Bandaríkjunum, sérstaklega í Nýja Englandi, þar sem menn uppnefndu það „stríð herra Madisons“.

Bandaríkjamenn báðu ósigur í umsátrinu um Detroit og orrustunni við Queenston Heights og tókst því ekki að hertaka Efri-Kanada. Tilraunir Bandaríkjamanna til að gera innrás í Neðri-Kanada og hertaka Montréal mistókust einnig. Árið 1813 unnu Bandaríkjamenn sigur í orrustunni við Erie-vatn og orrustunni við Thames og sigruðu þar með Indíanabandalag höfðingjans Tecumseh. Á hafinu setti breski flotinn bann á bandarískar hafnir og gerði árásir á strandir Bandaríkjanna. Árið 1814 gerðu Bretar árás á Washington og brenndu höfuðborgina. Bandaríkjamönnum tókst þó í kjölfarið að hrekja Bretana burt og koma í veg fyrir að þeir hertækju Baltimore.

Í Bretlandi jókst smám saman andstaða við skattana sem fjármögnuðu stríðsreksturinn. Þegar Napóleon sagði af sér árið 1814 lauk hafnarbanninu gegn Frakklandi og Bretar hættu að kveða bandaríska sjómenn í flotann. Þar með voru forsendur stríðsins í Bandaríkjunum úr sögunni. Bretar gátu nú einbeitt sér að hafnarbanni gegn Bandaríkjunum og tókst næstum að gera út af við sjávarverslun Bandaríkjamanna og gera bandarísku ríkisstjórnina gjaldþrota. Friðarviðræður hófust í ágúst árið 1814 og friðarsáttmáli var undirritaður í Gent þann 24. desember þar sem hvorugt ríkið vildi halda stríðinu áfram. Fréttir af friðarsáttmálanum bárust þó ekki til Ameríku fyrr en nokkru síðar. 

Breskir hermenn sem enn ekki vissu af friðarsáttmálanum réðust í janúar 1815 inn í Louisiana og voru sigraðir í orrustunni um New Orleans. Með þessum sigrum í lok stríðsins fannst Bandaríkjamönnum þeir hafa bjargað heiðri landsins. Fregnir af friðarsamningnum bárust stuttu síðar og átökum var hætt. Bandaríkjamenn staðfestu friðarsáttmálann þann 17. febrúar 1815 og stríðinu lauk án nokkurra breytinga á landamærum ríkjanna.

## Tilvísanir
Allium achaium

***Allium achaium*** er tegund af laukplöntum, einlend í Grikklandi.

*Allium achaium* er með egglaga lauka að 25&nbsp;mm langur. Blómstöngullinn er að 30&nbsp;cm hár, rörlaga, um 5&nbsp;mm í þvermál. Blöðin eru jafnlöng blómstönglinum, 3 mm í þvermál. Blómskipunin er með að 45 blóm, með mislanga blómleggi. Blómin eru bjöllulaga, fölgul með bleikum blæ. Fræflarnir eru gulir, frævan græn.

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
*JSTOR photo of herbarium specimen at Kew Botanical Gardens, syntype of ''Allium achaium''
Aspars (kartöfluyrki)

**Aspars**, (á þýsku **Asparges** eða **Dänische Spargelkartoffel**), er gamalt danskt kartöfluyrki. Það er talið vera síðan 1872, og er sú elsta þaðan. Það lýkist mjög franska yrkinu La Ratte. Bragðgóð. Meðalsein.

## Tilvísanir
Agria (kartafla)

**Agria** er meðalseint kartöfluyrki, með fáum en stórum hnýðum, sem er seint til að spíra. Þetta er mjölkennd yrki. 

Það er notað aðallega í "franskar" og snakk. 

Yrkin Fontane og Markies voru ræktuð af Agria. Agria kemur sjálft af yrkjunum Quarta og Semlo.

## Ytri tenglar
* Europlant-Sortenbeschreibung Agria (PDF; 67&nbsp;kB)

## Tilvíasanir
Logic

**Sir Robert Bryson Hall II** (fæddur 22. janúar 1990), betur þekktur undir sviðsnafninu **Logic** er bandarískur rappari. Hann er uppalinn í Gaithersburg í Maryland. Áhugi hans á tónlist kviknaði eftir að hafa horft á myndina Kill Bill eftir leikstjórann Quentin Tarantino en myndin er þekkt fyrir tónlistina sína. Fyrsta platan hans kom út árið 2009 undir nafninu *Logic: The Mixtape* og gaf hann svo út aðra plötu árið 2010 undir nafninu *Young, Broke & Infamous in 2010*. Stuttu eftir það skrifaði hann undir samning hjá *[[Visionary Music Group]]* og gaf hann út 3 plötur eftir það.''
Ossían

**Ossían** er sögumaður og að sögn höfundur söguljóða sem gefin voru út af skoska skáldinu James Macpherson frá árinu 1760. Macpherson sagðist hafa safnað efni á gelísku sem varðveist hefði í munnlegri geymd, efni sem sagt var vera fornt og var útgáfan þýðing hans á því. Ossíanskviða var mjög vinsæl þegar hún kom út. Kvæðin voru þýdd á mörg tungumál, en í Bretlandi urðu miklar deilur og Macpherson sagður vera loddari. Komið hefur fram að hann safnaði raunverulega gelískum kvæðum, en er talinn hafa farið frjálslega með heimildir, og oft eru kvæðin sögð óekta og falsanir. Almennt er litið svo á að  Macpherson sé sjálfur höfundur Ossíanskviðu fremur en að  kvæðin séu byggð á þýðingum.

Aðalhetja sögunnur er Fingal eða Finn Cumalsson. Sonur Finns er Ossían og það er hann sem er sögumaður.  Sonur Ossíans heitir Oskar. Í skáldritum Íra frá 15. öld er Finn látinn vera æðsti herforingi yfir herliði sem sér um landvarnir gegn árásum útlendinga á 2. öld. Herliðið er kallað *fiann* og þaðan er komið nafnið Feníar sem Írar nota. Þegar Finn og Feníar hans voru ekki í ófriði voru þeir á dýraveiðum eða lentu í ástarævintýrum. Þessi írsku skáldrit frá 15. öld eru frábrugðin frásögninni í kvæðunum sem Macpherson gaf út. Orðið *fianna* (eintala *fiann*) þýðir í írsku upprunalega víkingar og táknar norræna víkinga. Í elstu frásögnunum er Finn Cumalsson látinn vera fylkiskonungur frá Leinster og hefur sú saga tekið breytingum og orðið fyrir norrænum árhrifum, sérstaklega á 11. öld. Þannig er Finn sagður vera *Caittlil finn* eða Ketill hvíti sem féll árið 857 fyrir Ólafi herkonungi í Dýflinni. Féll allt lið Ketils með honum og var helmingur Írar en aðrir frá Norðurlöndum.

## Tilvísanir

## Heimildir
* Króma, kvæði eftir Ossían, Ný sumargjöf, (01.01.1865), Bls. 92 
* Karthon kvæði eftir Ossian, Ný félagsrit,  (01.01.1854), Bls. 201
Guðjón Reynisson

**Guðjón Reynisson**, (25. febrúar 1994), er íslenskur trommari og lagahöfundur. Hann var helst þekktur sem stofnandi og meðlimur The Vintage Caravan. Hann spilaði með hljómsveitinni frá 2006 til 2015. Árið 2015 ákvað hann að leggja kjuðana á hilluna og huga að námi. Í dag stundar hann nám við Háskólann á Akureyri þar sem hann leggur stund á sjávarútvegsfræði. 

## Tilvísanir
Kristján Pétur Andrésson

**Kristján Pétur Andrésson**, fæddur 21. ágúst 1991 í Stykkishólmi, er íslenskur körfuknattleiksmaður.

## Ferill
Kristján kom upp í gegnum yngri flokka Snæfells og lék sinn fyrsta meistaraflokksleik með félaginu árið 2009. Í febrúar 2011 var hann lánaður til 1. deildarliðs Skallagríms þar sem hann skoraði 14,7 stig að meðaltali í 7 leikjum í deild og úrslitakeppni. Haustið 2011 skipti hann yfir til KFÍ og hjálpaði þeim að vinna 1. deildina vorið 2012. Hann lék 18 leiki með KFÍ í Úrvalsdeild karla tímabilið eftir og skoraði þar 12,4 stig að meðaltali í leik. 

Kristján skipti yfir til Snæfells haustið 2013 og svo til ÍR haustið 2014 og lék með þeim tvö tímabil áður en meiðsli urðu til þess að hann lagði skóna á hilluna. Tímabilið 2016-2017 var hann formaður körfuknattleiksdeildarinnar hjá ÍR.

Í janúar 2018 tók hann fram skóna á nýjan leik og lék einn leik með Þór Akureyri í Úrvalsdeild karla. Hann lék með liði Þórs sem sigraði 1. deildina tímabilið 2018-2019 og vann sér sæti aftur í Úrvalsdeildinni.

## Titlar
***[[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari]]**
**2010
***[[Bikarkeppni KKÍ (karlar)|Bikarmeistari]]**
**2010
***Meistarakeppni karla**
**2010
***Fyrirtækjabikarinn**
**2010
***[[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Deildarmeistari]]**
**2011
***[[1. deild karla í körfuknattleik|1. deild karla]]**
**2012, 2019

## Heimildir

## Tenglar
*Tölfræði í Úrvalsdeild á körfustatt.is
*Tölfræðisíða á KKÍ.is
Allium acutiflorum

***Allium acutiflorum*** er tegund af laukplöntum, ættuð frá norðvestur Ítalíu (Liguría) og suðaustur Frakklandi (Korsíka meðtalin).

*Allium acutiflorum* er með staka kúlulaga lauka. Blómstöngullinn er að 40&nbsp;sm hár, rörlaga. Blöðin eru striklaga, mjókka í endann, allt að 15 sm löng. Blómskipunin er kúlulaga, með um 40 blómum. Krónublöðin eru fjólublá með dekkri miðstreng.

## Tilvísanir
Strandlaukur

***Allium vineale*** er fjölær lauktegund, ættuð frá Evrópu, norðvestur Afríku og Miðausturlöndum. Tegundin hefur verið flutt til Ástralíu og Norður Ameríku, þar sem hún er orðin ágengt illgresi.

## Lýsing
Allir hlutar jurtasrinnar eru með sterkri hvítlaukslykt. Laukurinn er 1 til 2 sm í þvermál, með trefjakenndu ytra byrði. Meginstöngullinn verður 30 til 120 sm hár, með 2 til 4 blöðum og endastæðri blómskipan með fjölda æxlilauka og engum eða fáum blómum. Blöðin eru mjó, rörlaga, 15–60&nbsp;sm löng og 2–4&nbsp;mm þykk, með vaxkenndri áferð. Blómskipanin er hulin himnu sem visnar þegar blómin opnast. Hvert blóm er á stilk og er með grænbleikan "perianth" 2.5 til 4.5 mm langan. Þau eru með sex krónublöð, sex fræfla og eina frævu sem er mynduð af þremur samvöxnum egglegum. Saman við blómin eru nokkrir gulbrúnir æxlilaukar. Fræið er í hylki, en spíra sjaldan og fjölgun er aðallega með æxlilaukunum. Plöntur með engumblómum, eingöngu æxlilaukum eru stundum skráðar sem afbrigðið: *Allium vineale* var. *compactum*.

## Nytjar og vandamál
Þó að það hafi verið mælt með *Allium vineale* sem staðgengli fyrir hvítlauk, þá eru skiftar skoðanir um það hvort að það sé óþægilegt eftirbragð af honum miðað við venjulegan hvítlauk. Hann veldur hvítlauksbragði og lykt af mjólk og kjöti af skepnum sem hafa verið á beit í þar sem hann er. Hann er einnig talinn vandamál í kornrækt, þar sem lykt og bragð smitast af æxlilaukunum við uppskeru.  Hann er þolinn gegn jurtaeitri, sem nær ekki góðri festu á beinum, sléttum og vaxkenndum stöngli og blöðum.

## Sjá einnig
* *[[Allium]]*
* *[[Allium oleraceum]]*

## Tilvísanir

## Ytri tenglar
* Richens, R.H. 1947. Biological flora of the British Isles: ''Allium vineale'' L. Journal of Ecology 34, 209-226.
* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile 
* Virginia Tech Weed Guide 
* Allium vineale in the CalPhotos Photo Database, University of California, Berkeley
Jérôme Bonaparte

**Jérôme Bonaparte** (15. nóvember 1784 – 24. júní 1860) var yngsti bróðir Napóleons Bónaparte. Hann var konungur Vestfalíu (undir nafninu **Hieronymus Napoleon**) frá 1807 til 1813.

Jérôme fæddist undir nafninu **Girolamo Napoleone de Buonaparte** í Ajaccio á Korsíku og gegndi herþjónustu í franska flotanum þar til hann flutti til Bandaríkjanna. Þar giftist hann árið 1803 Bandaríkjakonunni Elizabeth Patterson, kaupmannsdóttur frá Baltimore. Napóleon lét síðar ógilda hjónaband þeirra, en þau eignuðust einn son, Jérôme-Napoléon Bonaparte, sem fæddist í Camberwell í Surrey á Englandi.

Árið 1807 útnefndi Napóleon, þá orðinn Frakkakeisari, Jérôme bróður sinn konung þýska ríkisins Vestfalíu. Jérôme fluttist þangað til höfuðborgarinnar Kassel og giftist Katrínu af Württemberg. Þau eignuðust saman soninn Napoléon Joseph Charles Paul Bonaparte og dótturina Mathilde Bonaparte. Eftir að konungsríki Jérôme var leyst upp í kjölfar ósigurs Napóleons gaf tengdafaðir Jérôme, konungurinn af Württemberg, honum aðalstitillinn fursti af Montfort.

Eftir að Napóleon sagði af sér og var sendur í útlegð flutti Jérôme til Ítalíu og kvæntist í þriðja sinn, nú aðalskonunni Giustinu Pecori-Suárez. Þegar bróðursonur Jérôme, Louis-Napoléon Bonaparte, varð forseti Frakklands árið 1848 og síðan Frakkakeisari árið 1852, var Jérôme útnefndur marskálkur Frakklands, forseti franska þingsins og fékk titilinn keisaralegur prins. Áður en Napóleon III fæddist sonur var Jérôme einnig um hríð erfingi að frönsku keisarakrúninni.

Núverandi meðlimir Bonaparte-ættar sem gera tilkall til frönsku keisarakrúnunnar eru afkomendur Jérôme þar sem hvorki Napóleon I né Napóleon III eiga skilgetna afkomendur á lífi.

## Tilvísanir
Östersunds FK

**Östersunds FK** er knattspyrnulið staðsett í Östersund í Svíþjóð. Liðið var stofnað 31. október 1996 og leikur í næstefstu deild í Svíþjóð, Superettan.

Meðal þeirra sem hefur þjálfað liðið er Graham Potter.

## Árangur
* **[[Sænska bikarkeppnin]]: 1**
** 2016–2017

## Tilvísanir


## Tenglar

* Heimasíða félagsins
Orri Sigurjónsson

**Orri Sigurjónsson** (f. 11. desember 1994) er íslenskur knattspyrnumaður. Hann spilar með fótboltaliðinu Þór Akureyri og hefur hann gert það allan sinn feril. Hann spilar sem djúpur miðjumaður en getur líka verið bæði í miðverði og á miðjunni. Bróðir hans, Atli Sigurjónsson, er einnig miðjumaður og spilar sem miðherji fyrir KR

## Tilvísanir
Allium aeginiense

***Allium aeginiense*** er tegund af laukplöntum ættuð frá Grikklandi. Hann hefur eingöngu fundist á svæði nálægt Meteora í Thessaly svæðinu.

*Allium aeginiense* myndar egglaga laukar, að 25mm í þvermál. Blöðin eru flöt, græn, mjög mjó, að 10 sm löng en sjaldan meir ein 1,5 sm breið, þakin hárum að 2 mm löngum. Blómstöngullinn er rörlaga, að 20 sm hár, hárlaus, með kringlótta blómskipan með um 40 blómum. Blómin eru bjöllulaga, bleikfjólublá, með gulum fræflum og grænu egglegi.

## Tilvísanir
3. árþúsundið

**3. árþúsundið** er í gregoríska tímatalinu tímabilið sem hófst við upphaf ársins 2001 og stendur til loka ársins 3000. 

## Aldir og áratugir
Khadija

**Khadija** fæddist í Mekka árið 556 e.kr. Móðir hennar var Fatima bint Zayd og faðir hennar Khuwaylid bin Asad. Faðir hennar var mjög virtur kaupsýslumaður og erfði Khadija verslun hans þegar hann lést í Fujjar-stríðinu. 

Khadija giftist þremur mönnum og átti börn með þeim öllum. Ýmsar heimildir eru til um hjónabönd hennar en eru þær ekki allar sammála um röð eiginmanna hennar. Flestar þeirra segja að hún hafi fyrst gifts manni að nafni Abu Hala. Þau eignuðust saman tvo drengi, Hala og Hind. Eftir andlát Abu Hala giftist Khadija manni að nafni Atiq og áttu þau saman dóttirina Hindah. Atiq lést og Khadija varð ekkja í annað sinn. 

Khadija var fyrsta kona spámannsinns Múhameðs. Hann fór að vinna fyrir Khadiju þegar hann var um tvítugt. Hún var 15 árum eldri en Múhameð en þau giftust og voru hjón í yfir 25 ár. Þau áttu saman sex börn. Fyrsti sonur þeirra var Qasim en hann dó áður en hann náði tveggja ára aldri. Khadija fæddi þá dætur þeirra, Zaynab, Ruqayyah, Umm Hulthum og Fatima. Síðast kom svo Abd-Allah en hann dó einnig ungur. 

Khadija dó þegar hún var 65 ára. Hún var grafin á stað sem heitir Hujjun, nálægt Mekka þar sem hún fæddist. Múhameð sjálfur athugaði hvort gröfin væri eins og hún ætti að vera áður en hann lagði Khadiju ofan í hana. Þar með hafði „Móðir allra Múslima“ fallið frá.

## Heimildaskrá
* 
* Kristján Þór Sigurðsson. (2015, 28. desember). Hver var Múhameð?. *Vísindavefurinn.is.* Sótt 24. apríl 2018 af https://www.visindavefur.is/svar.php?id=16943
Vist

**Vist** er vinsælt sagnaspil. Í vist keppast spilarar um að taka sem flesta eða fæsta slagi allt eftir því hvaða sögn er í gildi. Margar útfærslur eru til af vist. Ein þeirra er kölluð íslensk vist þó reglurnar í henni geti verið fjölbreyttar. Helstu einkenni á íslenskri vist eru að það eru tveir spilarar saman í liði og sagnirnar eru nóló, grand, hálfsóló, heilsóló og tromp.

Aðrar tegundir af vist eru félagsvist og sagnavist. Bridds þróaðist út frá afbrigðum af vist.

## Tenglar

* Félagsvist - spilareglur 
* Vist - spilareglur 

## Heimildir

* Þórarinn Guðmundsson, *Spilabók AB*, Almenna bókafélagið, Reykjavík 1989.
Vincent Price

**Vincent Leonard Price yngri** (27. maí 1911 – 25. október 1993) var bandarískur leikari, kunnur fyrir auðþekkjanlega rödd sína og fjölmörg hlutverk sem hann lék í hryllingsmyndum, oft sem illmennið. Á ferli sínum birtist hann einnig í kvikmyndum annarra sagnageira, þar á meðal í spæjaramyndum, spennumyndum og gamanmyndum. Price lék á sviði, í sjónvarpi og útvarpi og birtist í fleiri en hundrað kvikmyndum. Hann á tvær stjörnur á Walk of Fame-götunni í Hollywood; eina fyrir kvikmyndir sínar og aðra fyrir sjónvarpsvinnu. Price var fæddur og uppalinn í St. Louis í Missouri og á einnig stjörnu á Walk of Fame-götu St. Louis.

Price var listsafnari og var með gráðu í listasögu. Hann flutti fyrirlestra og skrifaði bækur um listasögu. Hann stofnaði einnig Vincent Price-listasafnið í Kaliforníu. Price var einnig þekktur sem meistarakokkur.

Price ljáði rödd sína tónlistarplötunni *Thriller* eftir Michael Jackson, þar sem hann flytur inngangsorð í byrjun og hlær illkvittnislega í lokin.

## Tilvísanir
991–1000

**991-1000** var 10. áratugur 10. aldar.

## Atburðir
* 994 - Víkingaöld: Ólafur Tryggvason settist um London en Aðalráður ráðlausi greiddi honum 16.000 pund silfurs í lausnargjald.
* 995 - Basil 2. keisari Austrómverska ríkisins hóf gagnsókn gegn Fatímídum undir stjórn kalífans Al-Aziz Billah.
* 996 - Ottó 3. varð keisari hins Heilaga rómverska ríkis.
* 997 - Ólafur Tryggvason stofnaði bæinn Þrándheim í Noregi.
* 999 - Bjarni Herjólfsson kom fyrstur Evrópubúa auga á meginland Ameríku.
* 1000 - Íslendingar tóku kristni.
981–990

**981-990** var 9. áratugur 10. aldar.

## Atburðir
* 984 - Orrustan á Fýrisvöllum: Eiríkur sigursæli sigraði víkingaher Styrbjörns sterka við Uppsali.
* 985 - Raja Raja Chola 1. varð keisari Chola-veldisins.
* 985 - Eiríkur rauði hóf landnám á Grænlandi.
* 986 - Orrustan við Hlið Trajanusar: Býsantíum beið ósigur gegn Búlgörum.
* 986 - Sveinn tjúguskegg varð konungur í Danmörku þegar Haraldur blátönn lést.
* 987 - Karlungaveldið í Frakklandi leið undir lok þegar Loðvík 5. lést af slysförum.
* 988 - Valdimar gamli kristnaði Rús-þjóðina í Garðaríki.
* 990 - Ganaveldið hertók borgina Aoudaghost þar sem nú er Máritanía.
Antonio López de Santa Anna

**Antonio de Padua María Severino López de Santa Anna y Pérez de Lebrón** (21. febrúar 1794 – 21. júní 1876), oft einfaldlega kallaður **Santa Anna** eða **López de Santa Anna**, var mexíkóskur stjórnmálamaður og herforingi sem barðist í sjálfstæðisstríði Mexíkó, fyrst með spænskum konungssinnum en síðan með mexíkóskum sjálfstæðissinnum. Santa Anna var mjög áhrifamikill í mexíkóskum stjórnmálum eftir sjálfstæði landsins. Hann var bæði kænn herforingi og stjórnmálamaður og hafði svo mikil áhrif á sögu Mexíkó á fyrri hluta nítjándu aldar að sagnfræðingar tala oft um hana sem „öld Santa Anna“. Santa Anna var kallaður „örlagavaldur“ sem „gnæfði yfir samtíma sinn eins og magnþrunginn risi og ókrýndur einvaldur“. 

Santa Anna var í fyrstu á móti því að Mexíkó hlyti sjálfstæði frá Spáni en hann gekk um síðir í lið með sjálfstæðissinnum og barðist með þeim uns sjálfstæði Mexíkó var unnið árið 1821. Santa Anna var ekki fyrsti einræðisherrann eða *caudillo* sem réð yfir Mexíkó en hann varð táknrænn fyrir „hinn dæmigerða *caudillo* í sögu Mexíkó“. Sagnfræðingurinn og stjórnmálamaðurinn Lucas Alamán hefur skrifað um Santa Anna að „með réttu væri hægt að kalla sögu Mexíkó frá árinu 1822 söguna af byltingum Santa Anna.... Nafn hans er í aðalhlutverki í öllum stjórnmálaviðburðum landsins og örlög landsins og hans voru óaðskiljanleg.“

Santa Anna naut mikilla valda í heimalandi sínu. Ferill hans spannaði fjörutíu ár en á þeim tíma var hann ellefu sinnum forseti á 22 ára tímabili frá 1833 til 1855. Þegar Santa Anna var ekki forseti á þessu tímabili gerðist hann þess í stað áhrifamaður í hernum. Hann var ríkur landeigandi og naut mikils stuðnings í hafnarborginni Veracruz auk þess sem hann var hetja í augum hermanna sinna. Honum tókst hvað eftir annað að viðhalda orðspori sínu þrátt fyrir að Mexíkó byði herfilega ósigra undir stjórn hans. Í dag líta margir Mexíkanar á Santa Anna sem einn þeirra helstu sem „brugðust þjóðinni“. Ofuráhersla hans á miðstýringu og hernaðarósigrar hans leiddu til þess að Mexíkó glataði rúmum helmingi alls landflæmis síns, fyrst í byltingunni í Texas 1836 og síðan eftir ósigur í stríði við Bandaríkin árið 1848.

Santa Anna skipti oft um stjórnmálaskoðanir á ævi sinni; „tækifærissinnaðar stefnur hans gerðu hann ýmist frjálslyndan, íhaldssaman eða ókrýndan konung.“ Santa Anna var steypt af stóli í síðasta sinn árið 1854 og lifði þaðan af mestalla ævi sína í útlegð.

## Tilvísanir
Ed Sheeran

**Edward Christopher Sheeran** (f. 17. febrúar 1991) er enskur söngvari, lagaskáld, gítarleikari, hljómplötuframleiðandi og leikari. Sheeran fæddist í Halifax, West Yorkshire, og ólst upp í Framlingham, Suffolk. Hann fór í Academy of Contemporary Music í Guildford.

Þegar Sheeran var barn flutti hann með fjölskyldu sinni til Framlingham í Suffolk. Hann á eldri bróður sem heitir Matthew, sem vinnur sem tónskáld. Foreldrar Sheeran, John og Imogen, eru frá London; faðir hans er írskur. Sheeran söng í kirkjukór frá fjögurra ára aldri, hann lærði að spila á gítar á ungum aldri meðan hann var í Rishworth School, og hann byrjaði að skrifa lög á meðan hann var í Thomas Mills High School í Framlingham, Suffolk.

Sheeran hélt tvenna tónleika á Laugardalsvelli sumarið 2019 sem alls 50.000 manns sóttu.

## Útgefið efni
### Hljómplötur
* *+* (2011)
* *×* (2014)
* *÷* (2017)
* *No.6 Collaborations Project* (2019)
* *=* (2021)
* *−* (2023)
* *Autumn Variations* (2023)
* *Play* (2025)

## Tilvísanir

## Tenglar
* 
* 
*
Ríkisháskóli Moskvu

**Ríkisháskóli Moskvu** (rússneska: Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова; *Moskovskíj gosúdarstvennyj úníversítet ímení M. V. Lomosova*) er stærsti og elsti háskólinn í Rússlandi. Hann var stofnaður árið 1755 af Ívan Shúvalov og Míkhaíl Lomonosov. Skólinn er nefndur eftir Lomonosov.

## Tenglar

* Moscow State University
* Pictures of Lomonosov Moscow State University 
* Moscow State University campus on Google Maps
Holarktíska svæðið

**Holarktíska svæðið** er landfræðilegt lífsvæði sem spannar stóran hluta norðurhvels jarðar og sameinar nearktíska svæðið og palearktíska svæðið; mestalla Evrasíu (utan Indlands, Suðaustur-Asíu og Arabíuskaga), Norður-Ameríku og hluta Norður-Afríku. Vistkerfi á þessu svæði hafa þróast saman í gegnum sögu ísaldarjökulsins sem hörfaði af svæðinu. Þau er þó fjölbreytt; allt frá freðmýri til þurrari svæða sem eru í nálægð eyðimarka. Borealflóran samsvarar holarktíska svæðinu.

Brúnbjörn, úlfur, rauðrefur, elgur, hreindýr, gullörn og hrafn eru meðal algengra dýra á holarktíska svæðinu.
Sum spendýr og trjátegundir eru taldar í hættu vegna hlýnunar jarðar.
Carles Puigdemont

**Carles Puigdemont i Casamajó** (fæddur 29. desember 1962) er katalónskur stjórnmálamaður og fyrrum blaðamaður. Hann var borgarstjóri borgarinnar Girona á árunum 2007-2016. Puigdemont var forseti sjálfstjórnarhéraðsins Katalóníu frá janúar 2016 til október 2017 þegar spænsk stjórnvöld hröktu hann frá völdum vegna þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði sjálfstjórnarhéraðsins. Hann flúði til Belgíu ásamt fimm ráðherrum í ríkisstjórn Katalóníu og evrópskar handtökuskipanir (EAW) voru gefnar út til höfuðs þeirra. Í héraðskosningunum 21. desember 2017 var Puigdemont endurkosinn á þingið og flokkur hans hélt naumum meirihluta. Opinberar tölur sýna að 47,6% kusu flokka með yfirlýsta sjálfstæðisstefnu, 43,5% kusu flokka sem eru mótfallnir sjálfstæði og afgangurinn kaus flokka sem eru ekki með stefnu á þessu sviði. Puigdemont óskaði eftir viðræðum við þáverandi forsætisráðherra Spánar Mariano Rajoy, en þeim var hafnað.

Puigdemont var áfram í Belgíu til að forðast handtöku við heimkomu til Spánar. Hann er álitinn útlegð af sumum, aðrir telja hann vera í sjálfskipaðri útlegð og enn aðrir telja hann flóttamann. 25 mars 2018 var honum haldið af þýsku hraðbrautalögreglunni vegna evrópsku handtökuskipunarinnar í norðlenska þýska ríkinu Schleswig-Holstein. Hann var gefinn laus gegn tryggingu, og yfirdómur ríkisins ákvað að hann gæti ekki verið framseldur fyrir „uppreisn“ því þýsk lög eru ekki samsvaranleg spænskum hvað þetta varðar, en því atriði þarf að framfylgja við evrópsku handtökuskipunina (EAW). 10. júli 2018 afturkallaði spænskur dómari við hæstarétt hann sem fulltrúa á katalónska þinginu. 12. júlí 2018 ákvað þýskur dómstóll að hann gæti verið framseldur aftur til Spánar fyrir misnotkun opinberra fjármuna, en ekki fyrir uppreisn sem er alvarlegri kæra. Lögfræðingar Puigdemont sögðu að þeir myndu áfrýja öllum ákvörðunum um að framselja hann. Eftir niðurstöðu þýska dómsins, 19. júlí 2018, lét Spánn fella niður evrópsku handtökuskipunina gegn Puigdemont og öðrum katalónskum embættismönnum í sjálfskipaðri útlegð.

## Heimildir
Girona

**Gírona** (spænska: *Gerona*, franska: *Gérone*) er borg í spænska sjálfstjórnarhéraðinu Katalóníu. Borgin liggur við mót fljótanna Ter, Onyar, Galligants og Güell um 90 km norður af Barselóna. Íbúar voru um 99.000 árið 2017.

Gírona var þekkt sem Gerunda í fyrndinni en frumbyggjar Íberíuskagans, Ausetani, byggðu hana fyrst. Síðar varð hún rómverskt borgarvirki með sama nafni. Márar réðu yfir borginni gróflega frá miðri 8. öld til byrjun 11. aldar. Á 12. öld blómstraði gyðingamenning í borginni en á 15. öld voru þeir reknir burt eða látnir snúa til kaþólsku.

Frakkar gerðu áhlaup á borgina frá miðri 17. öld og árið 1809 komust þeir yfir borgina eftir 7 mánaða umsátur 35.000 hermanna í Napóleonsstyrjöldunum. Frakkar réðu til 1813. Síðar, á friðsamari tímum, voru ýmsir virkisveggir borgarinnar brotnir niður til að hún gæti stækkað.

Gírona er vinsæll áfangastaður dagsferðamanna frá Barselóna aðallega. Knattspyrnulið borgarinnar er Girona FC og spilar í efstu deild; La Liga.


GironaPasseigDeLaMuralla.jpg|Virkisveggir sjást enn í borginni.
Girona riverside HDR.jpg|Eitt fljóta Girona.
Cathedral in Girona.JPG|Dómkirkjan.
Girona 095.JPG|Kirkja Sant Feliu við fljótið Onyar.
Girona 007.JPG|Sjálfstæðistorgið, byggt til að fagna sjálfsstæði frá Frökkum í Napóleónsstyrjöldunum.


## Heimild

*
William Pitt eldri

**William Pitt, fyrsti jarlinn af Chatham**, (15. nóvember 1708 – 11. maí 1778) var breskur stjórnmálamaður úr röðum Vigga sem var tvisvar ríkisstjórnarleiðtogi Bretlands á miðri 18. öld. Hann er ýmist kallaður Pitt af Chatham eða William Pitt eldri til að greina hann frá syni sínum, William Pitt yngri, sem var einnig forsætisráðherra. Pitt var einnig kallaður „alþýðumaðurinn mikli“ þar sem hann neitaði í mörg ár, til ársins 1766, að þiggja aðalstitil.

Pitt var óformlegur leiðtogi bresku ríkisstjórnarinnar frá 1756 til 1761 (með stuttu hléi árið 1757) í sjö ára stríðinu. Hann var aftur ríkisstjórnarleiðtogi og innsiglisstjóri frá 1766 til 1768. Pitt var framúrskarandi ræðumaður. Hann var í stjórnarandstöðu mikinn hluta ferils síns og var þekktur fyrir harðsvíruga gagnrýni sína gegn stjórnvöldum, þar á meðal fyrir spillingu Roberts Walpole á fjórða áratugnum, greiðslu til konungsfjölskyldunnar á fimmta áratugnum, frið við Frakkland á sjöunda áratugnum og harðlínustefnu gegn amerískum nýlendubúum á áttunda áratugnum.

Pitt er þekktastur sem leiðtogi Breta í sjö ára stríðinu, þar sem Bretar festu sig í sessi sem sterkasta veldi í heimi. Pitt er einnig þekktur fyrir vinsældir sínar, baráttu sína gegn spillingu, stuðning sinn við réttindi nýlendubúa í aðdraganda bandaríska frelsisstríðsins, nýlendu- og útþenslustefnu sína og hatur sitt á keppinautum Bretlands um nýlenduáhrif, Frakklandi og Spáni.

Breski sagnfræðingurinn Peter D. G. Thomas hefur sagt um Pitt að völd hans hafi ekki byggst á fjölskyldutengslum hans heldur á hæfileikum hans sem þingleiðtogi sem gerðu honum kleift að stjórna neðri deild breska þingsins. Pitt var valdmannslegur, rökfastur og fróður bæði um sögu og bókmenntir.

## Tilvísanir
Asíulaukur

**Asíulaukur** (fræðiheiti: *Allium altaicum*) er tegund af laukplöntum, ættuð frá Asíuhluta Rússlands (Altay, Buryatiya, Zabaykalsky Krai, Irkutsk, Tuva, Amur Oblast), Mongólíu, Kazakhstan og Norður-Kína (Innri Mongólía, Heilongjiang og Xinjiang).

## Lýsing
Asíulaukur myndar mjóegglaga lauka að 4 sm í þvermál. Blómstöngullinn er rörlaga, að 100 sm á hæð. Blöðin eru einnig rörlaga, gild, að 50 sm löng. Blómin eru fölgul, að 20 mm í þvermál. Egglegið er egglaga, fræflar eru lengri en krónublöðin. Hann blómstrar í júní til júlí. Hann þolir að -29°C frost. 

## Tilvísanir
Augustus FitzRoy, 3. hertoginn af Grafton

**Augustus Henry FitzRoy, þriðji hertoginn af Grafton**, (28. september 1735 – 14. mars 1811), kallaður **jarlinn af Euston** frá 1747 til 1757, var breskur stjórnmálamaður úr röðum Vigga. Hann er einn af fáum hertogum sem hafa verið forsætisráðherra Bretlands.

Grafton varð forsætisráðherra árið 1768 þegar hann var 33 ára. Hann fór fyrir stuðningsmönnum forvera síns, Williams Pitt eldri, og var yngsti forsætisráðherra Bretlands þar til William Pitt yngri tók við embættinu 15 árum síðar. Grafton var illa í stakk búinn til að vernda nýunna yfirburði breska heimsveldisins eftir sigur Breta í sjö ára stríðinu. Hann sætti harðri gagnrýni eftir að hann leyfði Frökkum að innlima Korsíku og sagði því af sér árið 1770.

## Æviágrip
Augustus Henry FitzRoy gekk á breska þingið árið 1756 fyrir Boroughbridge-kjördæmi. Boroughbridge var „vasahverfi“ (*pocket borough*), kjördæmi þar sem kjósendur voru svo fáir að auðvelt var að hafa áhrif á eða kaupa atkvæðin. Nokkrum mánuðum síðar skipti FitzRoy um kjördæmi og gekk á þing fyrir Bury St. Edmunds-kjördæmi, sem var undir stjórn fjölskyldu hans. Ári síðar lést afi hans og FitzRoy erfði jarlsnafnbót og gekk þar með á lávarðadeild breska þingsins sem hertogi af Grafton.

Grafton vakti fyrst athygli í bresku stjórnmálalífi sem andstæðingur Bute lávarðar, góðvinar Georgs 3. konungs. Grafton stóð með hertoganum af Newcastle gegn Bute lávarði. Forsætisráðherratíð Bute lávarðar varð stutt þar sem mörgum Bretum fannst hann ekki hafa knúið fram nógu hagstæða friðarskilmála eftir sigur Breta í sjö ára stríðinu.

Árið 1765 var Grafton útnefndur í breska leyndarráðið. Eftir viðræður við William Pitt eldri var hann svo útnefndur ríkisritari fyrir norðurdeildir Bretlands í fyrstu ríkisstjórn Rockingham lávarðar. Rockingham dró sig til hlés næsta ár og Grafton varð fyrsti lávarður fjárhirslunnar í ríkisstjórn Pitt.

Veikindi Pitt leiddu til þess að Grafton tók smám saman við stjórntaumunum og varð forsætisráðherra árið 1768. Grafton neyddist til að segja af sér eftir að Frakkar hertóku og innlimuðu Korsíku árið 1770. Grafton var ekki hrifinn af því að Korsíka yrði frönsk en honum fannst Bretland ekki geta gert neitt til að koma í veg fyrir það. Grafton gerðist síðar innsiglisstjóri í ríkisstjórn North lávarðar en hann sagði af sér árið 1775 þar sem hann, ólíkt North, vildi leita sátta við uppreisnarmenn í bresku Ameríku. Þegar Rockingham varð forsætisráðherra á ný árið 1782 varð Grafton innsiglisstjóri á ný.

## Tilvísanir
Allium agrigentinum

***Allium agrigentinum*** er tegund af laukplöntum, ættuð frá Sikiley í Miðjarðarhafi. Upphaflegur söfnunarstaður var á eða við Riserva naturale integrale Macalube di Aragona sem er griðarstaður fyrir villt dýr á Sikiley.

*Allium agrigentinum* er með ljósbrúnan lauk, að 20 mm langan. Blómstöngullinn er að 40&nbsp;sm hár. Blómskipunin er hálfkúlulaga með mislöngum blómleggjum. Blómin eru mjóbjöllulaga með bleikfjólubláum krónublöðum.

## Tilvísanir
Allium alabasicum

***Allium alabasicum*** er tegund af laukplöntum, ættuð frá Nei Mongol (Innri Mongólía) í Kína.

*Allium alabasicum* myndar mjóa, sívalningslaga lauka. Blómstöngullinn er yfirleitt rörlaga, en stundum kantaður; stuttur, sjaldan meir en 5 sm hár. Blómskipanin er með 4 eða 5 blóm. Krónublöðin eru fjólurauð, að 4 mm löng. Egglegið er kúlu- til egglaga. Fræflar eru styttri en krónublöðin.

## Tilvísanir
Dúnlaukur

**Dúnlaukur** (fræðiheiti: *Allium cristophii*) er tegund af laukplöntum, ættuð frá Tyrklandi, Íran, og Turkmenistan, og einnig ræktaður til skrauts sem skrautlaukur víða um heim. Hann er stundum seldur undir samnefninu *Allium albopilosum*.

Hann verður að 30 til 40 sm hár og er ræktaður í görðum fyrir skrautlega blómskipanina með silfurbleikum, stjörnulaga blómum, 20–25&nbsp;sm í þvermál, sem kemur snemma sumars.  Fræbelgirnir geta verið skrautlegir.

## Tilvísanir
Syngman Rhee

**Syngman Rhee** (26. mars 1875 – 19. júlí 1965) var suður-kóreskur stjórnmálamaður. Hann var fyrsti forseti bráðabirgðarstjórnar Kóreu á meðan hann var í útlegð í Sjanghaí, og síðan fyrsti forseti Lýðveldisins Kóreu, eða Suður-Kóreu, frá 1948 til 1960.

Stuttu áður en bandamenn bundu enda á hernám sitt í Japan með San Francisco-sáttmálanum árið 1951, lýsti Rhee yfir útþenslu á landhelgi Kóreu út að endumörkum sem urðu kölluð „Syngman Rhee-línan“. Rhee var við stjórn Suður-Kóreu í þrjú kjörtímabil sem einkenndust mjög af spennu kalda stríðsins. Bandaríkjamenn studdu stjórn Rhee þar sem hann var andkommúnisti. Rhee fór fyrir stjórn Suður-Kóreumanna í Kóreustríðinu. Stjórn Rhee varð æ gerræðislegri með árunum og vinsældir hans liðu fyrir það. Stjórnartíð hans lauk í fjöldamótmælum eftir umdeildar kosningar. Rhee flúði úr landi og lést í útlegð í Honolulu á Hawaii. Á valdaárum sínum lét Rhee taka fjölda grunaðra kommúnista af lífi án dóms og laga.

## Æviágrip
Rhee fæddist í bænum Haeju í héraðinu Hwanghae, sem nú er hluti af Norður-Kóreu. Hann var afkomandi Li-konungsættarinnar. Fjölskylda Rhee var rík og hafði því ráð á að senda hann í nám til Bandaríkjanna, þar sem hann gekk í George Washington-háskóla, Harvard-háskóla og Princeton-háskóla, þaðan sem hann útskrifaðist með doktorsgráðu í heimspeki.

Rhee gerðist meðlimur í þjóðernishreyfingum og fékk að dúsa í fangelsi frá 1897 til 1904. Árið 1919, þegar heimaland Rhee var komið undir járnhæl japanska keisaraveldisins, gerðist Rhee leiðtogi útlagastjórnar Kóreu í Sjanghaí. Sem slíkur reyndi hann að vinna sér alþjóðlegan stuðning fyrir sjálfstæði Kóreu. Árið 1945, eftir ósigur Japans í seinni heimsstyrjöldinni, sneri Rhee heim til Kóreu í einkaflugvél MacArthurs hershöfðingja. Með stuðningi Bandaríkjamanna var Rhee kjörinn forseti Lýðveldisins Kóreu árið 1948. Hann setti á fót alræðisstjórn með blessun Bandaríkjamanna.

Árið 1948 þurfti stjórn Syngman Rhee að kveða niður bændauppreisn á eyjunni Jeju. Um 30.000 til 60.000 eyjarskeggja voru drepin af stjórnarhernum í átökunum. Í byrjum sjötta áratugsins lét Rhee handtaka um 30.000 kommúnista. Um 300.000 manns til viðbótar voru teknir höndum og settir í „endurhæfingarhóp“ sem kallaðist Bodo-samtökin. Næsta júní, þegar kommúnistar úr norðri gerðu innrás í Suður-Kóreu og Kóreustríðið hófst, lét Rhee taka meðlimi Bodo-samtakanna af lífi þegar suður-kóreskir hermenn neyddust til að hörfa af svæðinu.

Kóreustríðið, sem stóð frá 1950 til 1953, endaði með skiptingu Kóreuskaga. Syngman Rhee var endurkjörinn forseti árin 1952, 1956 og 1960. Á stjórnartíð sinni kom hann í gegn nokkrum umbótum, sérstaklega í menntamálum og á eignarrétti. Stjórnarfar Rhee var hins vegar mjög gerræðislegt og eftir að grunur á kosningasvindli varð sterkari árið 1960 brutust út fjöldamótmæli sem neyddu hann til að yfirgefa landið. Hann flúði til Havaí og bjó þar til dauðadags.

## Tilvísanir