open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
BACH-mótífið

**BACH-mótífið** er mótíf sem samanstendur af nótunum *B-A-C-H* í þessari röð.

Þetta fjögurra nótna mótíf hefur verið notað af ýmsum tónskáldum, oftast til heiðurs Johann Sebastian Bach. Fyrsta þekkta dæmið um notkun þess er hins vegar í verki eftir Jan Pieterszoon Sweelinck, sem hafði þegar verið dáinn í 56 ár þegar J. S. Bach fæddist. Þó er sá möguleiki fyrir hendi að hann hafi gert það til heiðurs eldri meðlimum Bach ættarinnar, en þeir voru margir hverjir tónlistarmenn. 

Bach sjálfur notaði mótífið í fúgu í seinasta hluta *[[Die Kunst der Fuge]]* (BWV 1080), verki sem hann lauk ekki fyrir dauða sinn árið 1750. Það birtist einnig, í minna mikilvægum hlutverkum, í nokkrum öðrum verka hans. Fúga fyrir hljómborð í F-dúr eftir einn sona Bachs, líklega annaðhvort Carl Philipp Emanuel Bach eða Johann Christian Bach, inniheldur líka mótífið en það var ekki fyrr en á 19. öld þegar áhugi á Bach og verkum hans kviknaði á ný að farið var að nota það reglulega. 

Ef til vill vegna þess að Bach sjálfur notaði það í fúgu er það oft notað af tónskáldum í fúgum eða öðrum flóknum kontrapunktískum tónsmíðum.
Johann Sebastian Bach

**Johann Sebastian Bach** (21. mars 1685 – 28. júlí 1750) var þýskt tónskáld og orgelleikari. Hann er talinn til helstu tónskálda Barokk-tímabilsins og í raun allrar vestrænnar tónlistar. Hann er þekktastur fyrir hin veraldlegu verk sín, svo sem Brandenborgarkonsertana og Aría á G-streng, en hann var þar að auki eitt afkastamesta kirkjutónskáld allra tíma.

Hann var orðinn kirkjuorgelleikari 17 ára gamall og var í miklum metum sem slíkur, en kom sér ekki alls staðar vel. Um nám hans og uppvöxt er vitað að hann mun fyrst hafa lært eitthvað hjá föður sínum, sem dó þegar Johann Sebastian var 9 ára gamall. Skömmu síðar dó móðir hans einnig. Þá fór hann til eldri bróður síns, sem hét Johann Christoph Bach og var orðinn orgelleikari við Mikjálskirkjuna í Ohrdruf. Hjá honum lærði hann formlega til 15 ára aldurs. Eftir það fór hann til Lüneburg og gæti hafa verið í námi hjá Georg Böhm, en það er ekki vitað fyrir víst. 17 eða 18 ára varð hann orgelleikari í Neue Kirche í Arnstadt og var þar í tvö ár. Hann hafði þar tvöfalt hærri laun en eftirmaður hans fékk og segir það sína sögu um mat manna á honum. Um tvítugt lagði hann á sig langa göngu til þess að sjá og heyra einn mesta orgelsnilling þessa tíma, Dietrich Buxtehude, sem spilaði í Lübeck og varð fyrir miklum áhrifum af honum.

Eftir að starfi hans í Arnstadt lauk, fór hann til Mühlhausen, en þar var laus staða orgelleikara við Blasíusarkirkjuna. Þar var hann í um það bil eitt ár og á þeim tíma giftist hann. Kona hans var Maria Barbara Bach og voru þau þremenningar að skyldleika. Nú lá leið hans til Weimar og starfaði hann þar til 1717 eða í 9 ár. Eftir það var hann í Köthen í sex ár og svo að síðustu í Leipzig, en þar starfaði hann við fjórar kirkjur allt til dauðadags 1750.

## Heimild
* Bach 
* Matteus Passion  Stiklutexti (Flash)
Djenné

**Djenné** (**Dienné** eða **Jenne**) er borg við ána Bani í suðurhluta Malí. Íbúafjöldi er um 12.000 (1987). Hún er fræg fyrir sérstæða byggingarlist úr leirhleðslum, einkum moskuna sem var endurbyggð árið 1907. Á miðöldum var borgin miðstöð verslunar og menningar og einn af áfangastöðum Saharaverslunarinnar. Miðbærinn og moskan eru á heimsminjaskrá UNESCO frá 1987.
Garður

**Garður** er áætlað rými, oftast utandyra, sem áætlað er fyrir plöntur og annars konar náttúru, ræktun þeirra kallast garðyrkja.
Gramm

**Gramm** er einn þúsundasti hluti af kílógrammi og grunneining massa í cgs-kerfinu, táknuð með **g**. Grammið var grunneining í metrakerfinu eins og það var notað áður fyrr. Kílógramm er SI grunneining massa.
Eðlismassi

**Eðlismassi**, stundum nefndur **(eðlis)þéttleiki**, er hlutfall massa og rúmmáls fyrir efni sem er samleitt í því magni sem til athugunar er, táknaður með gríska stafnum hró (*ρ*). SI-mælieining er kílógramm á rúmmetra (kg/m3). 

Skilgreining:

:\rho = \frac {m}{V}

þar sem m er massinn en V rúmmál. 

Eðlismassi efnis er *eðliseiginleiki,* en er háður ástandi efnisins, s.s. hita og þrýstingi. Þetta á einkum við efni í gasham.
Newgatefangelsi

**Newgatefangelsi** er eitt af sögufrægustu fangelsum Bretlands. Það var fyrst byggt í Newgate, London, árið 1188 að skipun Hinriks II og síðan stækkað mikið 1236. Það var notað í ýmsum tilgangi, meðal annars fyrir glæpamenn sem biðu aftöku.

Gamla fangelsið var svo rifið og nýtt fangelsi byggt frá 1770 til 1778 samkvæmt teikningum George Dance. Í Gordonsuppþotunum 1780 var kveikt í húsinu og margir fangar fórust en um 300 sluppu. Það var endurbyggt tveimur árum síðar.

1783 voru gálgarnir í London færðir frá Tyburn og komið fyrir fyrir utan Newgatefangelsi sem varð til þess að þar söfnuðust reglulega saman stórir hópar áhorfenda að aftökum.

Frá 1868 voru aftökur framkvæmdar innan fangelsismúranna. 1902 var fangelsið rifið og dómshúsið Old Bailey reist á sama stað.

Fangelsið kemur fyrir í mörgum skáldsögum Charles Dickens, þar á meðal *Barnaby Rudge*, *[[Glæstar vonir]]* og *[[Oliver Twist]]*. Auk þess kemur það fyrir í *Moll Flanders* eftir Daniel Defoe og *The Great Train Robbery* eftir Michael Crichton. Hlutverki einnar álmu þess sem geðveikrahæli var lýst í miklum smáatriðum í *The System of the World* eftir Neal Stephensson.

Jörundur hundadagakonungur lenti tvisvar í Newgatefangelsi kringum 1820 vegna skulda, áður en hann var sendur til Tasmaníu.
Mól

**Mól** er grunnmælieining SI-kerfisins fyrir efnismagn ("fjöldi af efni"), táknuð með **mol**. Eitt mól er skilgreint sem nákvæmlega 6,022&nbsp;140&nbsp;76×1023 einingar, t.d., atóma, sameinda, jóna eða rafeinda.

Núverandi skilgreining var tekin upp í nóvember 2018, leysir af eldri skilgreiningu (ekki sú fyrstu) en samkvæmt þeirri er mól fjöldi agna sem samsvarar fjölda frumeinda í 12&nbsp;grömmum af kolefnissamsætunni 12C. Þessi fjöldi er kenndur við ítalska vísindamanninn Amadeo Avogadro og nefnist Avogadrosartala (stundum einnig *tala Loschmidts*). 

## Deilur vegna mólsins
Lengi vel voru eðlisfræðingar og efnafræðingar ósammála um hvernig bæri að skilgreina mól. Samtök eðlisfræðinga skilgreindu mól sem þann fjölda súrefnisatóma sem höfðu massann 16&nbsp;g í gasi af 16O, en samtök efnafræðinga skilgreindu mól sem þann fjölda súrefnisatóma sem hefði massann 16&nbsp;g í náttúrulegu súrefni. Þar sem súrefni kemur fyrir á jörðinni sem fleiri en ein samsæta var nokkur munur á þessum skilgreiningum. Þar að auki breytist samsætuhlutfall súrefnis í náttúrulegu súrefni með tímanum sem gerir það að verkum að skilgreining út frá náttúrulegu súrefni verður háð ákveðnum tímapunkti. Sá ágreiningur hefur nú verið lagður til hliðar og báðar fylkingarnar styðjast við SI-skilgreiningu.

## Alþjóðlegi móldagurinn
Alþjóðlegi móldagurinn er 23. október. Bandarísku mólsamtökin (á ensku: *National Mole Day Foundation*) halda ráðstefnu ár hvert þann 23. október kl. 06:02 () til að fagna skilgreiningu mólsins. 1&nbsp;mól er  6,02×1023 einingar og því var ákveðið að halda ráðstefnuna kl. 6:02 () þann 23. október (10/23  bandarískri ritvenju).

## Tenglar
Heimasíða bandarísku mólsamtakanna (''National Mole Day Foundation'')
Indlandshaf

**Indlandshaf** er þriðja stærsta úthaf jarðar og þekur um 20% af yfirborði hennar, eða 73.556.000 km². Það markast af suðurströnd Asíu í norðri (Indlandsskaga), Arabíuskaganum og Afríku í vestri, í austri af Malakkaskaga, Sundeyjum og Ástralíu og í suðri af Suður-Íshafinu. Það greinist frá Atlantshafinu við 20. lengdargráðu austur og frá Kyrrahafi við 147. lengdargráðu austur. Nyrsti punktur Indlandshafs er í Persaflóa. Eyríki í Indlandshafi eru Madagaskar, Kómoreyjar, Seychelleseyjar, Maldíveyjar, Máritíus og Srí Lanka. Indónesía er við jaðar þess.

Meðaldýpi er tæplega 3,75 km en mesta dýpt rétt rúmir 7 250 m.
Dýpsti hluti Indlandshafs er nefndur Java-áll
Turninn í Hanoi

**Turninn í Hanoi** (eða **Turnarnir í Hanoi**) er stærðfræðileikur eða þraut sem samanstendur af borði með þremur áföstum prikum og *n* hringjum (oftast 8) með mismunandi þvermál, í upphafi þrautarinnar eru allir hringirnar á einu priki raðaðir eftir stærð með þann stærsta neðst. Markmið þrautarinnar er svo að koma þeim öllum á annað hvort hinna prikanna en aðeins má þó færa einn hring í einu, og ekki má setja hring ofan á minni hring.
Lars von Trier

**Lars von Trier** (f. 30. apríl 1956) er danskur kvikmyndaleikstjóri, meðal annars þekktur, ásamt Thomas Vinterberg, Kristian Levring og Søren Kragh-Jacobsen, sem upphafsmaður Dogme95 hreyfingarinnar í kvikmyndagerð sem kallaði eftir einfaldleika í frásagnarstíl og tæknilegri úrvinnslu kvikmyndarinnar.

## Kvikmyndaskrá

### Stuttmyndir

## Tilvísanir
Vestur-Sahara

**Vestur-Sahara** (spænska: *Sahara Occidental*) er svæði í Norður-Afríku með landamæri að Marokkó, Alsír og Máritaníu, og strönd að Atlantshafi í vestri. Landið laut stjórn Spánar frá seinni hluta nítjándu aldar til ársins 1975 og nefndist þá *Spænska-Sahara*. Um leið og Spánverjar drógu sig til braust út stríð þar sem sjálfstæðishreyfing heimamanna, Máritanía og Marokkó bitust um völdin. Árið 1979 tóks Marokkómönnum að leggja undir sig mestallt landið. Sahrawi-lýðveldið, sem nýtur töluverðrar alþjóðlegrar viðurkenningar, gerir tilkall til alls þess lands sem áður var Spænska Sahara en ræður í reynd aðeins yfir litlu svæði í austasta hluta þess. Frelsishreyfing Vestur-Sahara hefur til þessa dags haldið áfram baráttu fyrir sjálfstæði, en stór hluti þjóðarinnar býr í flóttamannabúðum í Alsír.
Raf

**Raf** er steingerð trjákvoða sem er stundum notuð í skartgripi. Raf er hálfgagnsætt gul- eða brúnleitt efni og rann úr barrtrjám í Eystrasaltslöndum fyrir ísöld. Flest raf er um 30-90 milljón ára gamalt. Rafmagn dregur heiti sitt af rafi.

## Tengt efni
* Svartaraf
Sansibar

**Sansibar** er eyja úti fyrir strönd Tansaníu (íbúafjöldi: 1.303.569 (áætl. 2012); flatarmál: 1.554 km²). Stundum er vísað til Sansibar og nálægu eyjanna Mafia og Pemba sem Kryddeyja, þótt það sé oftast notað sem heiti á hluta Molukkaeyja í Indónesíu.

Stærsti bærinn á Sansibar er Zanzibar City, en miðbær hans, Stone Town, er á heimsminjaskrá UNESCO. Efnahagslífið byggist á framleiðslu krydds (negull, múskat, kanill og pipar meðal annars) og ferðaþjónustu.

## Saga Sansibar
Tansanía varð til við sameiningu sjálfstæðu ríkjanna Tanganjika og Sansibar árið 1963. Heiti nýja ríkisins er myndað úr fyrstu stöfunum í heitum aðildarríkjanna.

## Stjórnmál Sansibar
Sansibar er sjálfstjórnarhérað í Tansaníu og hefur sitt eigið þing og forseta sem taka ákvarðanir um málefni sem varða eyjuna.
Breska-Kólumbía

**Breska-Kólumbía** (e. British Columbia)  er fylki suðvestast í Kanada. Það var sjötta fylkið til að ganga í fylkjasambandið (sjöunda ef yfirráðasvæðin eru tekin með). Fjöll og skógar eru áberandi í landslagi fylkisins.

## Söguágrip
Á því landsvæði sem nú er Breska-Kólumbía nær saga frumbyggja yfir a.m.k. 10.000 ár. Evrópskir landkönnuðir fóru þar um undir lok 18. aldar, en landnám í stórum stíl hófst á fyrri hluta 19. aldar.  Hudson Bay félagið sem verslaði með skinn nefndi svæðið eftir Kólumbíufljóti árið 1858. Árið 1871 varð það 6. hérað Kanada. Lokið var við síðasta legg Kyrrahafslestarinnar (Pacific Rail) til Vancouver árið 1885 og með tilkomu hennar urðu efnahagslegar framfarir. Skógarhögg varð æ mikilvægari grein.

## Landafræði og náttúrufar
Breska-Kólumbía er 944,735 km2 að flatarmáli. Fylkið á landamæri að Alberta í austri, Júkon, Norðvesturhéruðunum og bandaríska fylkinu Alaska í norðri og bandarísku fylkjunum Washington, Idaho og Montana í suðri. 

Þrír fjórðu hlutar fylkisins eru fjalllendi í yfir 1000 metra hæð, þar á meðal Klettafjöll í austri, Strandfjöll í vestri og Fossafjöll í suðri. Hæsta fjallið er Mount Fairweather, nálægt landamærum Alaska, 4.663 metrar yfir sjávarmáli.  Í miðju fylkinu er háslétta þar sem rignir lítið, hún er fremur gróðursnauð og telst að hluta eyðimörk. Hins vegar er vesturhluti Vancouvereyju úrkomusamasti staður Norður-Ameríku. Ströndin er mjög vogskorin og með mörgum fjörðum og eyjum. Stærstu eyjarnar fyrir utan Vancouvereyju eru í eyjaklasanum Haida Gwaii. Columbia-fljót á upptök sín í fylkinu og rennur til Kyrrahafsstrandar Bandaríkjanna.

Um 60% fylkisins eru skógi vaxin. Finna má mörg hundruð ára gömul tré af tegundum eins og risalífviði, marþöll, degli og sitkagreni í tempruðu regnskógunum við vesturströndina. Mikið er af blágreni, hvítgreni og fjallaþini inni í landi. Aðeins um 5% svæði fylkisins eru hentug til ræktunar.

Mörg vernduð svæði og þjóðgarðar eru innan Bresku-Kólumbíu. 12,5% fylkisins eru verndað land. Meðal þjóðgarða eru Glacier-þjóðgarðurinn, Kootenay-þjóðgarðurinn, Yoho-þjóðgarðurinn, Pacific Rim-þjóðgarðurinn og Mount Revelstoke-þjóðgarðurinn.

Sumarið 2021 mældist hæsti hiti í Kanada í þorpinu Lytton í fylkinu eða tæpar 50 gráður.

## Samfélag
Fólksfjöldi í fylkinu var rúmlega 5 milljónir árið 2019. Vancouver er stærsta borg fylkisins og þriðja stærsta borg Kanada. Borgin Victoria á Vancouvereyju er næststærsta borgin og höfuðborg fylkisins. Stærsta borgin í norðri er Prince George. Flestir íbúa fylkisins búa innan marka Vancouver, Victoria og nálægra svæða.  

Um 72% vinnandi fólks starfar í þjónustugeiranum. Ferðaþjónusta, skógarhögg og fiskveiðar eru meðal atvinnugreina. Asískir innflytjendur eru um fjórðungur íbúa Bresku-Kólumbíu.

## Heimild

## Tenglar
* Norðvestur Kyrrahafssamfélagið — Wiki um norðvestur Kyrrahaf
* Ferðamannavefur Bresku-Kólumbíu
* The Political Economy of British Columbia's Rainforests
Víxlunarröðun

**Víxlunarröðun** eða **bóluröðun** er einfalt röðunarreiknirit að stærðargráðu n², í sínu einfaldasta formi virkar það með því að fara n \times 2 sinnum yfir fylki af stærð n og víxla stök sem eru stærri en næsta stak á undan, en röðunin dregur einmitt nafn sitt af „víxluninni“.

Vegna einfaldleika reikniritsins er það oft fyrsta reikniritið sem kennt er í tölvunarfræði.

## Gagnsemi
Víxlunarröðun er afar einfalt reiknirit en nær gagnslaust sökum flækjustigs af stærðargráðu *O(n<sup>2</sup>)*.

## Útfærsla
Þetta C99 fall raðar fylkinu tolur af stærð staerd með víxlunarröðun, gert er ráð fyrir að búið sé að skilgreina fallið vixla, sem tekur tvö stök og gefur þeim gildi hvors annars:

```c
void vixla(int *tala1, int *tala2)
{       
    const int timabundin_tala = *tala1;
    *tala1 = *tala2;
    *tala2 = timabundin_tala;
}
```


Einfaldasta útgáfa víxlunarröðunar:


```c
void bubblesort(int tolur[], int staerd)
{
    for (int i = 0; i < staerd; ++i) 
        for (int j = 0; j < staerd; ++j) 
            if (tolur[j] > tolur[j + 1])
                vixla(&tolur[j], &tolur[j + 1]);
}
```


## Víxlunarröðunin betrumbætt
Ef farið er yfir fylkið og ekki þarf að skipta út neinum stökum er það tryggt að ekki þarf að fara yfir það aftur þar sem það er þegar raðað, í besta tilfelli þarf þá að gera n samanburði fyrir fylki af stærð n (ef fylkið er þegar raðað), gert er ráð fyrir að búið sé að skilgreina fallið vixla eins og áður:

```c
#include <stdbool.h>

void vixlunarrodun(int tolur[], int staerd)
{
    bool radad;
    for (int i = 0; i < staerd; ++i) {
        radad = true;
        for (int j = 0; j < staerd; ++j)
            if (tolur[j] > tolur[j + 1]) {
                vixla(&tolur[j], &tolur[j + 1]);
                radad = false;
            }
        if (radad) break;
    }
}
```


Eftir að búið er að fara yfir fylkið einu sinni er tryggt að stærsta stak þess er komið aftast í fylkið, þegar búið er að fara yfir það tvisvar er tryggt að tvö efstu stökin eru komin efst í það o.s.f., þar með er hægt að flýta reikniritinu með því að sleppa því að bera saman þau stök sem vitað er að eru þegar röðuð:


```c
void vixlunarrodun(int tolur[], int staerd)
{
    int staerd2 = staerd;

    for (int i = 0; i < staerd; ++i) {
        for (int j = 0; j < staerd2; ++j)
            if (tolur[j] > tolur[j + 1])
                vixla(&tolur[j], &tolur[j + 1]);

        --staerd2;
    }
}
```


að lokum er svo hægt að sameina þessar tvær aðferðir:


```c
#include <stdbool.h>

void vixlunarrodun(int tolur[], const int staerd)
{
    bool radad;
    int staerd2 = staerd;

    for (int i = 0; i < staerd; ++i) {
        radad = true;

        for (int j = 0; j < staerd2; ++j)
            if (tolur[j] > tolur[j + 1]) {
                vixla(&tolur[j], &tolur[j + 1]);
                radad = false;
            }
        if (radad) break;
        --size2;
    }
}
```


## Tilvísanir
Hvíta Níl

**Hvíta Níl** er fljót í Afríku og önnur aðalþverá Nílar (hin er Bláa Níl).

Áin á upptök sín í Viktoríuvatni og heitir þar **Viktoríu-Níl**. Hún rennur í vestur í gegnum Úganda, Kyogavatn og Albertsvatn þar sem nafn hennar breytist í **Alberts-Níl**. Þaðan rennur hún norður til Nimule þar sem hún rennur inn í Súdan. Þar er hún kölluð **Fjalla-Níl** þar sem hún rennur yfir flúðir og inn á sléttuna, í gegnum fenin í Sudd og um No-vatn þar til hún mætir Bláu Níl við Kartúm og myndar Níl. Leiðin frá Viktoríuvatni að Kartúm er um 3.700 km löng.
Stóru vötnin

**Stóru vötnin** í Afríku eru nokkur stór stöðuvötn í og við Sigdalinn mikla og landsvæðið umhverfis. Meðal þeirra er þriðja stærsta stöðuvatn heims Viktoríuvatn. Vötnin eru:

* Tanganjikavatn
* Viktoríuvatn
* Albertsvatn
* Játvarðsvatn
* Kivuvatn
* Malavívatn

Sumir kalla einungis Viktoríuvatn, Albertsvatn og Edwardsvatn *Stóru vötnin*, þar sem þau eru þau einu sem tæmast út í Hvítu Níl. Tanganjikavatn og Kivuvatn eru hluti af vatnakerfi Kongófljóts.

## Landsvæðið við stóru vötnin
Á svæðinu við stóru vötnin eru löndin Rúanda, Búrúndí og Úganda, auk hluta Lýðveldisins Kongó, Tansaníu og Kenýa. Svæðið er eitt af þeim þéttbýlustu í heimi, en áætlað er að 107 milljónir manna búi þar. Vegna eldvirkni er svæðið við stóru vötnin með bestu ræktarlöndum í Afríku og vegna hæðarinnar er loftslagið temprað, þótt svæðið sé við miðbaug.
Gínea (heimshluti)

**Gínea** er sögulegt heiti á þeim heimshluta sem liggur umhverfis Gíneuflóa í Afríku. Gínea nær frá hitabeltinu í suðri að Sahel-svæðinu, við jaðar Sahara í norðri.

Þetta svæði var með þeim fyrstu í Afríku sunnan Sahara sem Evrópubúar komust í kynni við. Umfangsmikil verslun með gull, fílabein og þræla skapaði mikið ríkidæmi á svæðinu og nokkur öflug konungsríki urðu þar til á 18. og 19. öld eins og Dahómey og Asante-sambandið. Þessi ríki voru miðstýrð, fjölmenn og tæknilega þróuð, og veittu mikla mótspyrnu þegar Evrópuríkin hófu að leggja álfuna undir sig. Stór hluti þessa svæðis var því ekki gerður að evrópskum nýlendum fyrr en undir lok 19. aldar.

Nafnið *Gínea* kemur úr máli berba, í gegnum portúgölsku og merkir „land hinna svörtu“.

Gíneu var oft skipt í *Neðri Gíneu*, sem náði yfir suðurhluta Nígeríu, Benín, Tógó og inn í Gana, og *Efri Gíneu*, sem er mun fámennara svæði, og nær yfir Fílabeinsströndina og Gíneu-Bissá.

Evrópskir kaupmenn gáfu hlutum strandlengjunnar við Gíneuflóa heiti eftir höfuðútflutningsvöru hvers staðar. Eystri hlutinn við Benín og Nígeríu var nefndur *Þrælaströndin*, þar sem nú er Gana var kallað *Gullströndin* og vestan við Gana var *Fílabeinsströndin*, sem nú er nafn ríkis á sömu slóðum. Enn vestar, við Líberíu og Síerra Leóne, var ströndin kölluð *Kornströndin* eða *Piparströndin*.

## Lönd í Gíneu
* Benín
* Fílabeinsströndin
* Miðbaugs-Gínea
* Gana
* Gínea
* Gínea-Bissá
* Líbería
* Síerra Leóne
* Tógó
* Nígería að sunnanverðu
* Kamerún að vestanverðu
Páskaeyja

**Páskaeyja** (pólýnesíska: **Rapa Nui**, spænska: **Isla de Pascua**) er eyja í Suður-Kyrrahafi sem tilheyrir Valparaíso-héraði í Síle. Eyjan er 3.526 km frá meginlandinu og 2.075 km frá næstu byggðu eyju, Pitcairn. Íbúafjöldi er 5.806 (skv. manntali 2012) og af þeim búa 3.791 í höfuðborginni Hanga Roa.

Eyjan er fræg fyrir stórar steinstyttur (moai) sem eru um fjögurra alda gamlar. Þær eru 887 talsins á eyjunni. Þótt oft sé talað um þær sem „steinhöfuð“ hafa þær raunar búk, en nokkrar hafa sigið svo aðeins höfuðin standa uppúr. Var henni svo nafn gefið af Jacob Roggeveen sökum þess að hann rakst á hana á páskasunnudegi.


File:Moai Rano raraku.jpg
File:Amanecer en Tongariki, Isla de Pascua - Flickr - Alanbritom.jpg
File:TAMURE.png
File:Mataveri Airport Easter Island Chile.jpg
File:Moai Kavakava 4.JPG
Sammengi

**Sammengi** er í mengjafræði mengi allra staka tiltekinna mengja. Ef mengið er aðeins eitt er sammengið mengið sjálft. Sammengi mengjanna A og B er lesið „A sam B“ og táknað A \cup B. Formleg skilgreining er:

:i er stak í A \cup B eff i er stak í A eða B.
Til hamingju með fallið

**Til hamingju með fallið** er hljómplata með Megasi frá 1996.
Upptökustjórn: Pjetur Stefáns.
Útsetningar: Megas, Tryggvi Hübner og Pjetur Stefáns

## Lagalisti

Lög og ljóð: Megas (nema annað komi fram)



#Kysstu mig (þjóðlag, ljóð: Bjarni Thorarensen)
#Kölski og Ýsan
#As time goes by (Play it again Sam)
#Hlíðarendatafl
#Ef heimur eigi (ljóð: Megas, byggt á ljóðum eftir Maxim Gorki)
#Minnisrækt (Gleymist svo geymist)
#Þyrnirós
#Hamingjuhvörf
#Griðljóð
#Ertu ekki farin að mannast
#Ljóma sínum (erlent sálmalag)
#Götuvísa
#Heimilisfang óþekkt
#Vita sínu viti (Aldrei of ung)
#Dagur hjólbarðasalans
1749

Árið **1749** (**MDCCXLIX** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi
* Kristjáni Drese landfógeta vikið úr starfi vegna drykkjuskapar og óreiðu.
* Ágúst - Guðni Sigurðsson sýslumaður í Gullbringusýslu var settur landfógeti til bráðabirgða.
* Desember - Skúli Magnússon var skipaður landfógeti.
* Suðurlandsskjálfti varð samkvæmt annálum.
* Síðustu konunni var drekkt í Drekkingarhyl.

### Fædd
* Sæmundur Magnússon Hólm, prestur og fræðimaður (d. 1821).
* Margrethe Angel, dönsk kona sem rak fyrsta veitingahúsið í Reykjavík.
### Dáin

### Opinberar [[aftaka|aftökur]]
* Guðríður Vigfúsdóttir og Bjarni „öskubak“ Jónsson tekin af lífi á Alþingi, fyrir blóðskömm.

## Erlendis
* 3. janúar - *Fréttablaðið Kjøbenhavnske Danske Post-Tidender*, síðar *[[Berlingske Tidende]]*, kom út í fyrsta sinn í Kaupmannahöfn.
* 28. febrúar - Skáldsagan *[[Tom Jones (skáldsaga)|Tom Jones]]* eftir breska rithöfundinn Henry Fielding kom út.
* 9. júlí - Bærinn Halifax á Nova Scotia var stofnaður.
* 12. september - Fyrsti hafnaboltaleikurinn var spilaður á Englandi.

### Fædd
* 24. janúar - Charles James Fox, enskur stjórnmálamaður (d. 1806).
* 29. janúar - Kristján 7., Danakonungur (d. 1808).
* 28. mars - Pierre-Simon Laplace, franskur stærðfræðingur (d. 1827).
* 17. maí - Edward Jenner, enskur læknir, upphafsmaður bólusetninga (d. 1823).
* 28. ágúst - Johann Wolfgang von Goethe, þýskur rithöfundur og ljóðskáld (d. 1832).
* 17. nóvember - Nicolas Appert, franskur (d. 1841).

### Dáin
* 8. febrúar - Jan van Huysum, hollenskur listmálari (f. 1682).
* 10. september - Émilie du Châtelet, franskur stærðfræðingur.

## Tilvísanir
1748

Árið **1748** (**MDCCXLVIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

### Fædd
* Hinrik Hansen, danskur kaupmaður sem settist að á Íslandi. (d. 1802)

### Dáin
* 31. mars - Árni Hallvarðsson, prestur á Hvalsnesi á Suðurnesjum (f. 1712).
*  17. apríl - Stefán Ólafsson, faðir Ólafs Stefánssonar stiftamtmanns.
* 16. desember - Þorleifur Skaftason, prófastur í Múla í Aðaldal (f. 1683)

## Erlendis
* 15. apríl - Austurríska erfðastríðið: Frakkar sátu um Maastricht í Hollandi sem féll 7. maí.
* 1. júní - Bruni varð í Moskvu. Um 500 létust og yfir 1000 byggingar eyðilögðust.
* 29. júlí - Enski aðmírállinn, Edward Boscawen, kom með 28 skip og 3.600 sjóliða til suðaustur-Indlands til að herja á Frakka og virki þeirra við Pondicherry.
* 4. desember - Austurríska erfðastríðið: Austurríki og Spánn skrifuðu undir friðarsamninga, Austurríkismenn hörfuðu frá Genúa og Modena.
* Byrjað var að grafa upp rústirnar í Pompeii.
* Eva Ekeblad varð fyrsta konan sem fékk inngöngu í Sænsku vísindaakademíuna.
* Hafið var að byggja Sveaborg-virkið (Suomenlinna) við Helsinki.

### Fædd

* 15. febrúar -  Jeremy Bentham, enskur lögfræðingur og heimspekingur (d. 1832)
* 7. maí - Olympe de Gouges, franskt leikskáld og andófsmaður (d. 1793)
* 8. ágúst - Johann Friedrich Gmelin, þýskur náttúrufræðingur, (d. 1804)
* 30. ágúst - Jacques-Louis David, franskur listmálari (d. 1825)
* 27. september - Carl Pontoppidan , norskur kaupmaður og rithöfundur (d. 1822)

### Dáin
* 1. janúar - Johann Bernoulli, svissneskur stærðfræðingur (f. 1667).
1747

Árið **1747** (**MDCCXLVII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi
* Húsagatilskipunin var birt á Alþingi.

### Fædd

### Dáin

### Opinberar [[aftaka|aftökur]]
* Jón Erlendsson hengdur í Gálgahrauni sunnan Bessastaða, fyrir þjófnað.

## Erlendis
* 31. janúar - Fyrsta klíníkin til að meðhöndla kynsjúkdóma var opnuð í London.
* 11. febrúar - Frakkar og frumbyggjar hliðhollir þeim réðust á Breta í Nova Scotia.
* 9. apríl - Jakobítinn skoski, Lord Lovat var síðasta persónan til að vera afhöfðuð í Bretlandi þó refsingin væri ekki aflögð fyrr en 200 árum síðar.
* 14. maí - Austurríska erfðastríðið: Bretar unnu Frakka í sjóorrustu.
* 17. nóvember - 19. nóvember: Knowles-óeirðirnar: Mótmæli gegn herskyldu í breska sjóherinn í Boston.
* Almenna verslunarfélagið, var stofnað í Kaupmannahöfn.

### Fædd
* Leópold II, keisari Heilaga rómverska  keisaradæmisins.

### Dáin
*Amaro Pargo, spænskur skipstjóri.

## Tilvísanir
1746

Árið **1746** (**MDCCXLVI** í rómverskum tölum)

## Ísland
* 7. mars - Johan Christian Pingel, amtmaður, benti á í umburðarbréfi til lögmanna og sýslumanna, að orsakir bágs efnahagsástands væru „leti, ómennska, þrjóska og hirðuleysi Íslendinga“.
* 3. júní - Tilskipun um húsaga gefin út. Þar er prestum uppálagt að áminna húsráðendur ef þeir verði varir við lestur skemmtisagna, leiki og annað óþarfa glens.
* Eldgos varð nálægt Mývatni.

### Fædd
* 3. mars - Hans Becker, Dani sem var lögmaður á Íslandi.
* 10. mars - Christian Gyldencrone, stiftamtmaður.
* Magnús Ólafsson, prestur í Bjarnanesi.

### Dáin

## Erlendis
* 11. janúar - Jakobítar unnu sigur á Bretum við Falkirk Muir í Skotlandi. Bretar bældu niður uppreisnina í maí.
* 10. mars - Fjöldamorð var framið á Síkum í Lahore af hendi Mógúveldisins.
* 11. október - Austurríska erfðastríðið: Frakkar unnu sigur á sameinuðum her Austurríkis, Bretlands, Hannover og Hollands við Rocourt.
* 22. október - Í Princeton í New Jersey í Bandaríkjunum var stofnaður skólinn *College of New Jersey* sem síðar varð Princeton-háskóli.
* 28. október - Jarðskjálfti eyddi Lima í Perú.
*  Sænsk vísindakonan Eva Ekeblad bjó til alkóhól úr kartöflum og hveiti og tilkynnti það til sænsku vísindaakademíunnar.

### Fædd
* 30. mars - Francisco Goya, spænskur listamaður (d. 1828).

### Dáin
* 14. júní - Colin Maclaurin, skoskur stærðfræðingur (f. 1698).
* 6. ágúst - Kristján 6., konungur Íslands og Danmerkur frá 1730 til dauðadags (f. 1699).
* 8. ágúst - Francis Hutcheson, skosk-írskur heimspekingur (f. 1694).
1743

Árið **1743** (**MDCCXLIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi
* 14. febrúar - Finnur Jónsson settur officialis í Skálholtsbiskupsdæmi og átti hann að gegna störfum biskup þar til nýr biskup hefði verið kjörinn eftir lát Jóns Árnasonar.
* 1. mars - Fjögur skip af Suðurnesjum fórust og með þeim 17 menn.
* 17. júlí - Sunnefumál: Sunnefa Jónsdóttir lýsti því yfir á Alþingi að Hans Wium sýslumaður væri faðir að barninu sem hún ól á meðan hún var fangi hans, en ekki Jón bróðir hennar.
* Hörmangarafélagið tók við Íslandsversluninni.

### Fædd

### Dáin
* 8. febrúar - Jón Árnason Skálholtsbiskup (f. 1665).

## Erlendis
* 1. janúar - Verendrye-bræður, franskir veiðimenn og landkönnuðir, sáu Klettafjöll fyrstir Evrópubúa að austanverðu.
* 23. janúar - Svíþjóð og Rússland hófu friðarviðræður um að enda stríð sitt.
* 27. júní - Austurríska erfðastríðið: Georg 2., konungur Bretlands, leiddi her sinn til sigurs í orrustunni við Dettingen í Bæjaralandi og var hann síðasti breski konungurinn sem sjálfur stýrði her sínum í orrustu. Hann vann þar sigur á frönskum her.
* 27. ágúst - Henry Pelham varð forsætisráðherra Bretlands.
* Síðasti úlfurinn var líklega drepinn í Skotlandi, í Killiecrankie.

### Fædd
* 13. apríl - Thomas Jefferson, þriðji forseti Bandaríkjanna (d. 1826).
* 24. maí - Jean-Paul Marat, franskur byltingarsinni (d. 1793). 
* 26. ágúst - Antoine Lavoisier, franskur efnafræðingur (d. 1794).
* 17. september - Condorcet markgreifi, franskur heimsspekingur (d. 1794).
* 18. nóvember - Johannes Ewald, danskt leikskáld (d. 1781).
* Toussaint L'Ouverture, byltingarforingi á Haítí (d. 1803).
* Sir Joseph Banks, breskur náttúrufræðingur og grasafræðingur (d. 1820). 

### Dáin
* 7. janúar - Anna Soffía Rewentlow, Danadrottning, kona Friðriks 4.
* 22. janúar - Nicolas Lancret, franskur listmálari (f. 1690).
* 2. júlí - Spencer Compton, jarl af Wilmington, forsætisráðherra Bretlands (f. 1673).
* 20. júlí - Hyacinthe Rigaud, franskur listmálari (f. 1659).
1742

Árið **1742** (**MDCCXLII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi
* 30. mars - Sveinn Sölvason varð varalögmaður norðan lands og vestan.
* 30. júní - Sunnefumál: Hans Wium sýslumaður dæmdi systkinin Sunnefu Jónsdóttur og Jón Jónsson Sunnefubróður til dauða fyrir sifjaspell, en þau höfðu eignast barn saman.
* Gunnar Pálsson varð skólameistari í Hólaskóla.
* Jón Árnason Skálholtsbiskup lét prenta nýja sálmabók í Kaupmannahöfn.
* Opinbert uppboð á Íslandsversluninni og féll hún í hlut Hörmangarafélagsins.

### Fædd
* Ragnheiður Einarsdóttir á Reynistað, móðir Reynistaðarbræðra (d. 1814).

### Dáin
* 14. janúar - Þórður Þorkelsson Vídalín, umboðsmaður og læknir (f. 1661).
* 24. júlí - Nikulás Magnússon, sýslumaður í Rangárvallasýslu, drekkti sér í Flosagjá (f. 1700).

### Opinberar [[aftaka|aftökur]]
* Þórður og Ögmundur Bjarnasynir, „útileguþjófar“, teknir af lífi á Þingskálaþingi.

## Erlendis
* 9. janúar - Robert Walpole, forsætisráðherra Bretlands, sagði af sér.
* 24. janúar - Karl 7. Albert varð keisari hins Heilaga rómverska ríkis.
* 16. febrúar - Spencer Compton, jarl af Wilmington, varð forsætisráðherra Bretlands.
* 13. apríl - Óratórían Messías eftir Händel frumflutt í Dyflinni á Írlandi.
* 20. ágúst - Uppgjöf 17.000 sænskra hermanna í Finnlandi batt í raun enda á Sænsk-rússneska stríðið.
* 13. nóvember - Konunglega danska vísindafélagið var stofnað.
* Sænski stjörnufræðingurinn Anders Celsius skilgreindi Celsius-kvarðann en setti þó frostmark við 100&nbsp;°C og suðupunktinn við núll gráður.

### Fædd
* 14. ágúst - Píus VII (Barnaba Niccolò Maria Luigi Chiaramonti), páfi (d. 1823).
* 6. október - Johan Herman Wessel norskt ljóðskáld (d. 1785)

* 16. desember - Gebhard Leberecht von Blücher, prússneskur herforingi (d. 1819)

### Dáin
* 14. janúar - Edmond Halley, breskur stjörnufræðingur (f. 1656).
* 4. júlí - Guido Grandi, ítalskur prestur og stærðfræðingur (f. 1671).

## Tilvísanir
1741

Árið **1741** (**MDCCXLI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi
* 17. maí - Brimarhólmur hætti að taka við íslenskum afbrotamönnum og tók Stokkhúsið þeim.
* Ludvig Harboe varð biskup á Hólum.
* Ferming barna var lögfest á Íslandi.

### Fædd
* 19. ágúst - Árni Þórarinsson Hólabiskup (d. 1787).
* Guðmundur Magnússon, fornfræðingur (d. 1798).
* Ólafur Olavius, rithöfundur (d. 1788).

### Dáin
* 5. ágúst - Oddur Sigurðsson lögmaður (f. 1681).
* Þórdís Jónsdóttir í Bræðratungu, fyrirmyndin að Snæfríði Íslandssól í Íslandsklukkunni.

## Erlendis
* 10. apríl - Austurríska erfðastríðið: Austurríkismenn töpuðu í orrustu gegn Friðrik mikla.
* 4. maí - Vitus Bering hóf að kanna strendur Síberíu og Alaska frá Petropavlovsk-Kamtsjatskíj. Hann lést síðar á árinu.
* 9. maí - Spánverjar unnu sigur á breska flotanum við Cartagena í Nýja-Granada (núverandi Kólumbíu).
* 25. júní - María Teresa af Austurríki var krýnd drottning Ungverja.
* 15. júlí - Rússinn Alexei Chirikov og hans menn stigu á suðausturströnd Alaska, og urðu þar með fyrstu Evrópubúarnir til að koma þangað.
* 23. ágúst - Yfir 2.000 létust í Japan vegna flóðbylgju af völdum eldgoss.
* 6. desember - Elísabet Petrovna varð keisaraynja í Rússlandi eftir valdarán.
* Hans Egede var skipaður biskup yfir Grænlandi.

### Fædd
* 13. mars - Jósef 2. keisari hins heilaga rómverska ríkis (d. 1790).
* 23. maí - Andrea Luchesi, ítalskt tónskáld (d. 1801). 

### Dáin
* 28. júlí - Antonio Vivaldi, ítalskt tónskáld (f. 1678).
* 19. desember - Vitus Bering, danskur heimskautakönnuður (f. 1681).
* Úlrika Leonóra, drottning Svíþjóðar (f. 1688).
* Jethro Tull, enskur búnaðarfrömuður (f. 1674).
1740

Árið **1740** (**MDCCXL** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi
* 4. desember - Tveir létust í snjóflóði við Ólafsfjörð.
* Séra Halldór Brynjólfsson fór til Kaupmannahafnar til að reyna að fá Hólabiskupsdæmi en tókst það ekki að þessu sinni og kom heim árið eftir.

### Fædd
* Þorkell Fjeldsted, lögmaður í Færeyjum og Noregi og amtmaður og stiftamtmaður í Noregi (d. 1796).
* Oddur Gíslason, prestur á Miklabæ (d. 1786).
* Ragnhildur Eggertsdóttir, húsfreyja í Búðardal, fyrri kona Magnúsar Ketilssonar sýslumanns (d. 1793).
* Jón Arnórsson yngri, sýslumaður.

### Dáin

### Opinberar [[aftaka|aftökur]]
* Ásmundur Þórðarson tekinn af lífi á Alþingi fyrir morð á ungum manni í Hegranessýslu að nafni Guðmundur.
* Gunnfríður Jónsdóttir tekin af lífi fyrir dulsmál.

## Erlendis
* 31. maí - Friðrik mikli varð konungur Prússlands eftir dauða föður síns.
* 17. ágúst - Benedikt XIV (Prospero Lorenzo Lambertini) var kjörinn páfi.
* 9. október - Menn Hollenska Austur-Indíafélagsins drápu 5-10.000 kínverska íbúa Batavíu á Jövu.
* 20. október - María Teresa af Austurríki erfði lönd Habsborgara (Austurríki, Bæheim, Ungverjaland og Belgíu) en varð ekki keisari hins Heilaga rómverska keisaradæmis vegna þess að hún var kona. Hún fékk hins vegar mann sinn, Frans 1., kjörinn keisara árið 1745.
* 14. nóvember - Pennsylvaníuháskóli var stofnaður.
* 16. desember - Friðrik mikli Prússakeisari réðist inn í Slésíu og hóf þar með Austurríska erfðastríðið.
* Hungursneyð hófst á Írlandi og stóð fram á næsta ár.
* Keppt var um heimsmeistaratitil í Jeu de paume þetta ár og hefur það verið gert óslitið síðan.
* Ævintýrabókin franska Fríða og dýrið kom út.

### Fædd
* 4. febrúar - Carl Michael Bellman, sænskt skáld og tónskáld (d. 1795).
* 2. júní - Marquis de Sade, franskur aðalsmaður og rithöfundur (d. 1814).
* 27. júlí - Jeanne Barret, frönsk ævintýrakona og grasafræðingur.
* 14. ágúst - Píus VII páfi (d. 1823).
* 23. ágúst - Ívan 4. Rússakeisari (d. 1764).
* 29. október - James Boswell, skoskur rithöfundur og ævisagnaritari (d. 1795).

### Dáin
* 6. febrúar - Klemens XII páfi (f. 1652).
* 31. maí - Friðrik Vilhjálmur 1., konungur Prússlands (f. 1688).
* 20. október - Karl 6., keisari hins Heilaga rómverska keisaradæmis (1685).
* 28. október - Anna, keisaraynja Rússlands (f. 1693).
* Loðvík-Hinrik af Bourbon-Condé , forsætisráðherra Frakklands  (f. 1692).

## Tilvísanir
1738

Árið **1738** (**MDCCXXXVIII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Jón Árnason biskup gaf út latnesku orðabókina *[[Nucleus latinitatis]]* (Kleyfsa).

### Fædd
* Jón Jakobsson, sýslumaður Eyfirðinga (d. 1808).
* 1. ágúst - Þorkell Ólafsson, prestur (d. 1820)
* 1. nóvember - Björn Jónsson, lyfsali í Nesi, fyrsti lyfsali á Íslandi (d. 1798).

### Dáin
* 19. apríl - Þrúður Þorsteinsdóttir, biskupsfrú á Hólum, (f. 1666).

### Opinberar [[aftaka|aftökur]]
* Feðginin Sigmundur Guðmundsson og Halldóra Sigmundsdóttir, þá 80 og 36 ára gömul, tekin af lífi á Alþingi eftir dauðadóm fyrir blóðskömm. Hann var hálshogginn en henni drekkt.
* Jón Guðmundsson, þá 58 ára, hálshogginn á Alþingi eftir dauðadóm fyrir dulsmál og blóðskömm.

## Erlendis
* 1. janúar - 664 afrískir þrælar drukknuðu þegar hollenska skipið *Leuden* sakk við Vestur-Indíur.
* 11. febrúar - Jacques de Vaucanson sýndi frönsku vísindaakademíunni fyrsta vélmennið, *Flautuleikarann* sem gat spilað 12 lög.
* 2. maí - Fyrsti ballet-skólinn í Rússlandi var stofnaður og sá annar í heiminum.
* 24. maí - John Wesley, sem síðar stofnaði meþódistahreyfinguna fékk trúarlega uppljómum.
* 22. október - Fornleifauppgröftur hófst í Herculaneum, sem fór undir ösku í gosi Vesúvíusar árið 79.
* Þjóðverjinn Franz Ketterer fann upp gauksklukkuna.

### Fædd
* 14. apríl - William Cavendish-Bentinck, hertogi af Portland, forsætisráðherra Bretlands. (d. 1809)
* 28. maí - Joseph-Ignace Guillotin, franskur læknir sem mælti með því að fallöxin yrði tekin í notkun (d. 1814).
* 4. júní - Georg 3., konungur Bretlands (d. 1820).
* 15. nóvember - William Herschel, enskur stjörnufræðingur (d. 1822)

### Dáin

## Tilvísanir
1737

Árið **1737** (**MDCCXXXVII** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

### Fædd

### Dáin

## Erlendis
* 5. janúar - Spánn og hið heilaga rómverska keisaradæmi skrifuðu undir samninga um að keisaradæmið hlyti Toskana og hertogadæmin Parma og Pieacena. Konungsríkið Napólí og   Konungsríkið Sikiley færu undir spænsku krúnuna.
* 9. janúar - Austurríki gekk í bandalag við Rússland móti Ottóman-Tyrkjum.
* 27. febrúar - Franskir vísindamenn rannsökuðu fyrst tengsl trjáhringja og veðurs.
* 16. mars - Spánn og Portúgal skrifuðu undir vopnahlé yfir svæðið sem nú er Úrúgvæ. 5 mánuði tók að koma því til stríðandi fylkinga.
* 11. október - Fyrsta leiksýningin fór fram í Svíþjóð.
* 4. nóvember - Elsta óperuhús heims, Teatro di San Carlo, opnaði í Napólí.

### Fædd
* 23. janúar - John Hancock, einn af landsfeðrum Bandaríkjanna. (d. 1793)
*  29. janúar - Thomas Paine, einn af landsfeðrum Bandaríkjanna. (d. 1809)
* 2. maí - William Petty, jarl af Shelburne, forsætisráðherra Bretlands. (d. 1805)
* 8. maí - Edward Gibbon, enskur sagnfræðingur. (d. 1794)
* 5. ágúst - Johann Friedrich Struensee (þýskur læknir (d. 1772)
*  3. desember - Pierre Ozanne, franskur teiknari sem teiknaði m.a. myndir af Íslandi. (d. 1813)

### Dáin
1744

Árið **1744** (**MDCCXLIV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi
* Ludvig Harboe varð skálholtsbiskup.
* Johan Christian Pingel varð amtmaður landsins.
* Sumardagurinn fyrsti var ekki lengur messudagur.

### Fædd
* 27. mars - Sigurður Stefánsson, biskup á Hólum.
* 13. desember - Jón Þorláksson á Bægisá, prestur og boðberi upplýsingarinnar.

### Dáin
* 17. janúar - Joachim Henriksen Lafrentz, amtmaður á Íslandi.

## Erlendis
* 1. mars - Var vart við eina björtustu halastjörnu sem sést hefur við sólnánd. 
* 15. mars - Frakkland sagði Bretlandi stríð á hendur.
* 2. apríl - Fyrstu golfreglurnar voru skrifaðar.
* 12. ágúst - Austurríska erfðastríðið: Spánverjar og Ítalir unnu sigur á Austurríkismönnum við Velletri nálægt Róm.
* 4. október - Skipið HMS Victory úr breska konunglega sjóhernum, sökk ásamt 1.100 mönnum á Ermasundi. Flakið fannst árið 2009.
* 12. október - Carl Linnaeus var kosinn forseti sænsku vísindaakademíunnar.
* 1. nóvember - Prússar réðust á Prag og náðu yfirráðum á tveimur vikum.

### Fædd
* 17. júlí - Elbridge Gerry, varaforseti Bandaríkjanna.
* 1. ágúst - Jean-Baptiste Lamarck, franskur náttúrufræðingur.

### Dáin
* 30. maí - Alexander Pope, enskt skáld.
1745

Árið **1745** (**MDCCXLV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi
* Ludvig Harboe hélt aftur til Kaupmannahafnar eftir að hafa verið í fjögur ár á Íslandi og gegnt embætti Hólabiskups 1741-1745 og Skálholtsbiskups 1744-1745.
* Halldór Brynjólfsson var valinn Hólabiskup og hélt utan til vígslu.
* Fyrsti barnaskóli Íslands var stofnaður í Vestmannaeyjum.
* Hafís barst suður fyrir lands, til móts við Landeyjar. Fimm bjarndýr voru drepin í Skaftafellssýslu.
* Skúli Magnússon, sýslumaður Skagfirðinga, keypti svikið járn hjá kaupmanninum á Hofsósi. Af því spunnust langvinn málaferli.

### Fædd

### Dáin
* 3. desember - Eyjólfur Jónsson, annálaritari og prestur á Völlum í Svarfaðardal (f. 1670).

## Erlendis
* 4. júní - Austurríska erfðastríðið: Friðrik mikli gjörsigrar austurríska herinn í orrustunni við Hohenfriedberg.
* 19. ágúst - Uppreisn Jakobíta hófst í Skotlandi.
* 1. september - Pétur krónprins Rússlands giftist Katrínu frænku sinni, sem síðar varð þekkt undir nafninu Katrín mikla.
* 12. september - Frans 1. var kjörinn keisari hins Heilaga rómverska ríkis með tilstyrk konu sinnar Maríu Teresu af Austurríki.
* 11. október - Peter von Musschenbroken, sem starfaði við Leyden-háskólann í Hollandi, fann upp svokallaða Leydenkrukku (rafþéttir) sem gat geymt mikið magn rafhleðslu. 
* 18. desember - Her Jakobíta undir stjórn Karls Stúart (Bonnie Prince Charlie) beið ósigur fyrir her undir stjórn hertogans af Cumberland í orrustunni við Clifton Moor. Það er síðasti bardagi sem háður hefur verið á enskri grund.
* 25. desember - Prússland hlaut full yfirráð yfir Slesíu.

* Elsta leikhús í Madrid, Teatro Español, var reist.

### Fædd

* 18. febrúar - Alessandro Volta, ítalskur eðlisfræðingur (d. 1827).
* 23. desember - John Jay  var fyrsti forseti Hæstaréttar Bandaríkjanna. (d. 1829)

### Dáin
* 20. janúar - Karl 7. keisari (f. 1697).
* 18. mars - Robert Walpole, fyrsti forsætisráðherra Bretlands (f. 1676).
* 9. maí - Tomaso Antonio Vitali, ítalskt tónskáld (f. 1663).
* 19. október - Jonathan Swift, enskur rithöfundur (f. 1667). 
* 23. desember - Jan Dismas Zelenka, bæheimskt tónskáld.
1736

Árið **1736** (**MDCCXXXVI** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Apríl - Alexander Christian Smith, lögmaður norðan og vestan, sagði af sér embætti.
* Magnús Gíslason varð lögmaður yfir allt landið. Það stóð þó aðeins í eitt ár.

### Fædd
* 11. nóvember - Jón Skúlason, varalandfógeti (d. 1789).

### Dáin
* 24. febrúar - Ólafur H. Finsen, sýslumaur og fógeti. (f. 1793)
* 27. október - Jón Halldórsson prófastur og sagnaritari í Hítardal (f. 1665).
* Október - Hallgrímur Jónsson Thorlacius, sýslumaður í Suður-Múlasýslu (f. 1680).
* 14. september -  Þorlákur Markússon, lögréttumaður á Sjávarborg, höfundur *[[Sjávarborgarannáll|Sjávarborgarannáls]]*.

## Erlendis
* 26. janúar - Stanislás 1. Póllandskonungur sagði af sér.
* 12. febrúar - María Teresa, ríkiserfingi Habsborgarveldisins, giftist Frans 1., keisara hins Heilaga rómverska ríkis.
* 21. apríl - Erich Lassen fann minna gullhornið.
* 12. ágúst - 2.000 hús brunnu í St. Pétursborg.
* 5. nóvember - Þýski ævintýramaðurinn Theodor Stephan Freiherr von Neuhoff sem krýndi sig konung Korsíku í apríl sama ár, var hrakinn frá eyjunni og Genúar tóku völdin á ný.
* Danski Kúrantbankinn stofnaður.
* Hans Egede sneri aftur til Kaupmannahafnar frá Grænlandi.
* Franskir könnuðir uppgötvuðu náttúrulegt gúmmí í Ekvador.

### Fædd
* 19. janúar - James Watt, skoskur uppfinningamaður (d. 1819).
* 25. janúar - Joseph Louis Lagrange, stærðfræðingur (d. 1813).
* 1. mars - Rama 1., fyrsti konungur Síams. (d. 1809)
* 14. júní - Charles-Augustin de Coulomb, franskur eðlisfræðingur og verkfræðingur. (d. 1806)
* 27. október - James Macpherson, skoskt ljóðskáld (d. 1796).

### Dáin
* 16. september - Daniel Gabriel Fahrenheit, þýskur vísindamaður (f. 1686).
1735

Árið **1735** (**MDCCXXXV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi
* Biskupum fyrirskipað að sjá til þess að íslenskir prestar haldi prestsþjónustubækur.
* 31. maí - Ásgrímur Böðvarsson kleif stærri Lóndrangann á Snæfellsnesi í fyrsta sinn.
* Séra Þorleifur Skaftason í Múla flutti messu í Siglufjarðarskarði að beiðni Steins Jónssonar biskups til að hrekja burt óvætti.
* Manntal tekið yfir alla heimilisfeður á Íslandi og þess getið hvar hver bóndi átti að versla.
* Jens Spendrup, sýslumaður Skagfirðinga, drukknaði í Héraðsvötnum ásamt einum öðrum. 
* Sprengidagur kom fyrst fyrir í orðasafni
Jóns Grunnvíkings.

### Fædd
* 15. janúar - Vigfús Hansson Scheving, sýslumaður í Skagafirði.
* 2. júlí - Halldór Jakobsson, sýslumaður í Strandasýslu.
* Eyjólfur Jónsson Johnsonius, konunglegur stjörnuskoðari (d. 1775).

### Dáin
* Október - Jens Spendrup, sýslumaður Skagfirðinga, drukknaði í Héraðsvötnum.

### Opinberar [[aftaka|aftökur]]
* Pétur Halldórsson tekinn af lífi í Eyjafjarðarsýslu fyrir blóðskömm.

## Erlendis
* 22. september - Robert Walpole flotamálaráðherra settist að í Downingstræti 10 í London. Hann varð síðar forsætisráðherra og hefur húsið verið ráðherrabústaður síðan.
* 6. desember - Fyrsta botnlangatakan var gerð í London.
* Sænski líffræðingurinn Carl Linné gaf út bókina *Systema naturae*.
* Rússnesk-tyrkneska stríðið 1735-1739 hófst.
* Frímúrarareglan festi rætur í Svíþjóð. Sama ár bannaði Holland inngöngu fólks í Frímúrararegluna.
* Frumefnið platína uppgötvað í Kólumbíu í Suður-Ameríku. Kóbalt var einnig uppgötvað sama ár.

### Fædd
* 28. september - Augustus FitzRoy, hertogi af Grafton, forsætisráðherra Bretlands. (d. 1811).
* 30. október - John Adams, annar forseti Bandaríkjanna og fyrsti varaforsetinn (d. 1826).
* 26. nóvember - Sir John Thomas Stanley, breskur ferðalangur (d. 1807).
* 
### Dáin
* John Arbuthnot, enskur rithöfundur (f. 1667).
* Frans 2. Rákóczi, Transylvaníufursti (f. 1676).

## Tilvísanir
1734

Árið **1734** (**MDCCXXXIV** í rómverskum tölum)

## Á Íslandi

* Janúar - Bátur í eigu Brynjólfs Þórðarsonar sýslumanns á Hlíðarenda, sem ætlaði frá Landeyjum til Vestmannaeyja, lenti í hrakningum og fórust sextán manns sem með því voru. Skipið rak í Þorlákshöfn á þriðja degi og voru tíu lík um borð.
* 21. mars - Suðurlandsskjálftinn 1734: Á góuþrælinn kom ógurlegur jarðskjálfti i Árnessýslu. Sjö eða átta menn fórust og fjöldi bæja hrundi.
* 24. desember - Séra Sigurður Árnason var svo drukkinn við jólamessu í Voðmúlastaðakirkju að hann valt ofurölvi frá altarinu á kórgólfið.
* Alexander Christian Smith varð lögmaður norðan og vestan.
* Skúli Magnússon varð sýslumaður í Skaftafellssýslu.
* Prentun Steinsbiblíu lauk.
* Líflátshegning fyrir þjófnað var afnumin.
* Hugmyndir um byggingu hegningarhúss á Íslandi voru fyrst ræddar á Alþingi. 
* Tjöruhúsið á Ísafirði byggt.

### Fædd
* 2. júlí - Halldór Jakobsson, sýslumaður.
* 13. júlí - Magnús Einarsson, prestur og skáld á Tjörn í Svarfaðardal (d. 1794).
* 11. ágúst - Margrét Finnsdóttir, biskupsfrú á Hólum, kona Jóns Teitssonar (d. 1796).
* 11. september - Egill Þórhallason, trúboðsprestur á Grænlandi (d. 1789).
* Jón Arnórsson eldri, sýslumaður á Snæfellsnesi.

### Dáin
* Kornelíus Wulf, danskur embættismaður.
* Richard Cantillon, fransk-írskur hagfræðingur. (f. 1680).

## Erlendis
* 15. maí - Karl 3. Spánarkonungur varð konungur Napólí og Sikileyjar.
* 27. maí - Svissneskir og franskir hermenn bældu niður þrælauppreisn í Dönsku Vestur-Indíum.
* 6. júní - Robert Walpole, forsætisráðherra Bretlands hélt velli þrátt fyrir að hafa misst 85 sæti á þinginu eftir kosningar.
* 30. júní - Pólska erfðastríðið: Rússar tóku yfir borgina Danzig (Gdansk).
* 24. desember - Bruni í aðsetri spænsku konungsfjölskyldunnar, Real Alcázar de Madrid, eyðilagði meira en 500 listaverk.
* Drykkjarhorn úr gulli fannst við Gallehus á Suður-Jótlandi. Annað stærra horn hafði fundist þar árið 1639.
* Johann Sebastian Bach samdi Jólaóratóríuna.
* Georg-August-háskólinn í Göttingen var stofnaður.

### Fædd
* 13. febrúar - Yves-Joseph de Kerguelen-Trémarec, franskur landkönnuður. (d. 1797)
* 23. maí - Franz Anton Mesmer, austurrískur læknir (d.1815).
* 2. nóvember - Daniel Boone, bandarískur veiðimaður og landkönnuður (d. 1820).
* 15. desember - George Romney, enskur málari (d. 1802).

### Dáin
* 14. nóvember - Louise de Kérouaille, frönsk hjákona Karls 2. Bretakonungs (f. 1649).
* 28. desember - Rob Roy MacGregor, skosk þjóðhetja (f. 1671).