open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trafalgar Square

**Trafalgar Square** eða **Trafalgar torg** er torg í Mið-London í Englandi. Vegna staðsetningar torgsins er það vinsæll ferðamannastaður og eitt frægasta torg í Bretlandi og í heimi. Nelson-súlan (Nelson’s Column), er á miðju torginu með fjórum styttum af ljónum í kring. Nokkrar aðrar styttur og höggmyndir eru á torginu, og oft er þar sýning á samtímalist. Stundum eru mótmælafundir haldnir á torginu. 

Torgið dregur nafn sitt af orrustunni við Trafalgar (árið 1805), þar sem Bretar unnu sigur á Frökkum í Napóleonsstyrjöldunum. Horatio Nelson flotaforingi stjórnaði þar flota Breta til sigurs, en féll sjálfur.

Upphaflega var áætlað að nafn torgsins yrði „King William the Fourth’s Square“ en George Ledwell Taylor stakk upp á að nafni væri „Trafalgar Square“.

Trafalgar Square er fjórði vinsælasti ferðamannastaður í heimi, 15 milljónir manna koma á torgið árlega.
Eiríkur Sveinbjarnarson

**Eiríkur Sveinbjarnarson** (f. um 1277, d. 1342) var íslenskur riddari og hirðstjóri á 14. öld og bóndi í Vatnsfirði.

Eiríkur var sonur Sveinbjarnar Sigmundssonar í Súðavík (d. 1290), sem var dóttursonur Hrafns Sveinbjarnarsonar. Nafn konu Sveinbjarnar og móður Eiríks er óþekkt en þess hefur verið getið til að hún hafi verið dóttir Einars Þorvaldssonar í Vatnsfirði, sonar Þorvaldar Vatnsfirðings, banamanns Hrafns. Hákon háleggur Noregskonungur gerði Eirík að riddara 1316 og hann varð hirðstjóri norðan og vestan árið 1323 og hélt því embætti allt til 1341. Hann leigði Flugumýri af Hólabiskupi og hefur trúlega haft þar bú.

Kona Eiríks var Vilborg Sigurðardóttir (d. 1343) og er talið að faðir hennar hafi verið Sigurður seltjörn Sighvatsson og Valgerðar Hallsdóttur seinni konu hans. Sonur þeirra var Einar Eiríksson bóndi í Vatnsfirði, faðir Björns Jórsalafara.

## Heimild
*
Ketill Þorláksson hirðstjóri

**Ketill Þorláksson** (d. 7. október 1342) var íslenskur riddari og hirðstjóri á 14. öld. Hann bjó á Kolbeinsstöðum.

Ketill var af ætt Skarðverja, sonur Þorláks lögmanns Narfasonar á Kolbeinsstöðum og sonarsonur Skarðs-Snorra. Móðir hans hét Helga Nikulásdóttir og var afkomandi Sturlu Þórðarsonar. Ketill hafði sýsluvöld á Vestfjörðum frá 1312. Hann fór til Noregs 1313, gerðist handgengin Hákoni háleggi, fékk herranafnbót og kom heim 1314 með konungsbréf sem samþykkt voru á Alþingi árið eftir. 

Hann var einn andstæðinga Auðunar rauða Hólabiskups og var stefnt út til Noregs 1319 ásamt Snorra lögmanni föðurbróður sínum og Hauki Erlendssyni. Ketill kom aftur út 1320 með hirðstjóranafnbót og fór um landið árið eftir og lét menn sverja Magnúsi konungi Eiríkssyni trúnaðareiða, en hann var þá nýtekinn við ríki þriggja ára að aldri.

Ketill kom meðal annars að deilumálum um Möðruvallaklaustur 1327 eða 1328. Árið 1330 er hans getið í hópi tiginna gesta í frægu brúðkaupi í Haga á Barðaströnd. Hann sigldi 1332 og kom aftur 1334, sigldi enn 1336 og virðist ekki hafa komið aftur fyrr en 1340. Hugsanlegt er að hann hafi verið hirðstjóri allt til 1341 með Eiríki Sveinbjarnarsyni en hefur sjálfsagt haft einhverja umboðsmenn eða fógeta fyrir sig þegar hann var erlendis.

Kona Ketils var Una Guttormsdóttir, systir Jóns skráveifu, en ætt þeirra systkina er ekki þekkt.

## Heimildir
* *Safn til sögu Íslands*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.

## Tenglar
*
Nahúatl

**Nahúatl** er amerískt frumbyggjamál, talað um mið- og vesturhluta Mexíkó af um 1,7 milljón manns. Nahúatl var tungumál Tolteka og Asteka og fleiri frumbyggja. Varðveist hefur talsvert af rituðu efni frá 16. öld á latínuletri sem virðist að mestu komið frá spænskum trúboðum. Nahúatl flokkast til aztek-tanóískra mála ásamt um 30 öðrum tungumálum.

Orð úr nahúatl sem hafa orðið alþjóðleg eru m.a. avókadó, chili, chipotle, súkkulaði og tómatur.
Navahóíska

**Navahóíska** er tungumál Navahóa. Telst til Na-Dene mála auk tuttugu annarra. Enn í dag tala yfir 140 þúsund manns málið.

## Neðanmálsgreinar
Þorlákur Narfason

Þorlákur Narfason (d. 15. mars 1303) var íslenskur lögmaður og riddari á 13. öld. Hann bjó á Kolbeinsstöðum í Hnappadalssýslu.

Þorlákur var af ætt Skarðverja, sonur Narfa Snorrasonar prests á Kolbeinsstöðum og Valgerðar Ketilsdóttur konu hans og eldri bróðir þeirra Þórðar og Snorra Narfasona. Segir í *[[Árna sögu biskups]]* að þeir bræður hafi allir verið vitrir menn og vel mannaðir. Þorlákur var lögmaður norðan og vestan, fyrst 1290-1291, þá 1293-1295 og síðast 1298-1299. Annálar geta oft um ferðir hans til og frá landinu í tengslum við baráttu Íslendinga fyrir réttarbótum og hann andaðist í Konungahellu í Noregi.

Kona Þorláks var Helga dóttir Nikulásar Oddssonar í Kalmanstungu, sem verið hafði einn helsti kappinn í liði Þórðar kakala. Einn sona þeirra var Ketill Þorláksson hirðstjóri.

## Heimildir
* 
* 
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Anúbis

**Anúbis** (fornegypska: *Inpw* eða *Anpw*; forngríska: *Ἄνουβις*) er guð líksmurninga og greftrunar samkvæmt egypskri goðafræði. Anúbis hafði líkama manns en höfuð af sjakala. Elsta heimildin sem minnist á Anubis eru pýramídatextar frá tímum Gamla ríkisins í Egyptalandi hinu forna, þar sem hann er tengdur við greftrun konungsins. Hann var höfuðguð hinna dauðu og tengdist múmíugerð og ferð hins látna til undirheima, en á tíma Miðríkisins tók Ósíris við þessu hlutverki og Anúbis varð fyrst og fremst guð smurningarinnar. Hugsanlega hefur þetta hlutverk hans tengst ótta við að sjakalar græfu upp lík hinna dauðu og ætu þau. 

Á tímum Ptólemajaveldisins var Anúbis settur saman við gríska guðinn Hermes og dýrkaður sem Hermanúbis.

## Tenglar
Ólafur Bjarnarson

**Ólafur Bjarnarson** (d. 2. september 1354) var hirðstjóri á Íslandi á 14. öld. Ekkert er vitað um ætt hans eða bústað en hann kann þó að hafa búið á Keldum á Rangárvöllum og verið sonarsonur Sighvatar Hálfdanarsonar, sonar Hálfdanar Sæmundssonar og Steinvarar Sighvatsdóttur á Keldum. Það er þó hrein tilgáta og aðrir telja að hann hafi verið norskur. 

Hann kom til landsins 1350 með hirðstjórn yfir allt landið og hafði hana sennilega til dauðadags. Hann fór til Noregs 1353 og  drukknaði ári síðar ásamt Guðmundi tengdasyni sínum, syni Snorra Narfasonar lögmanns á Skarði, þegar þeir héldu í suðurgöngu til Santiago de Compostela á Spáni.

Ekki er vitað hver kona Ólafs var en börn hans voru Þórdís, kona Guðmundar Snorrasonar, og Björn Ólafsson bóndi í Hvalsnesi, sagður einn helstu bænda landsins 1358.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
Grænlenska stafrófið

**Grænlenska stafrófið** er stafróf sem notað er í nútíma grænlensku og hefur verið í gildi frá 1973. Í því eru 19 bókstafir: 

 
Þar að auki er bókstafirnir *b, c, d, h, x, y, z, w, æ, ø* og *å* notaðir í tökuorðum og nöfnum af erlendum uppruna.

Grænlenska er sem ritmál ólík öðrum inúítamálum, byggir það á því að grænlenska fékk staðlað ritmál snemma. Það var Samuel Kleinschmidt sem skapaði grænlenskan ritstaðal um miðja 19. öld. Þessi staðall var í gildi fram til 1973 þegar núverandi staðall tók gildi. Í eldra staðlinum var meðal annars notaður sérstakur bókstafur ĸ (Ux0138 í Unicode), í nýja staðlinum er bókstafurinn Q notaður í stað ĸ.

## Tengt efni
* Afbrigði latneska stafrófsins
Iceland Review

***Iceland Review*** er elsta tímarit um Ísland gefið út á ensku. Það birtir frásagnir um íslenskt þjóðfélag, stjórnmál, menningu, tónlist, myndlist, bókmenntir og atburði. Þar eru líka viðtöl við kunna Íslendinga, greinar um ferðalög til Íslands o.fl. Páll Stefánsson er ljósmyndari og ritstjóri Iceland Review.

***Iceland Review*** er gefið út fimm sinnum á ári og var stofnað í ágúst 1963. Tímaritið er með vefsíðu *icelandreview.com* sem birtir daglegar fréttir um Ísland á ensku og þýsku. 

## Tenglar
* Vefsíða Iceland Review
Einingarlögin

**Einingarlögin** er alþjóðlegur sáttmáli sem settur var árið 1986. Einingarlögin voru fyrsta stóra endurskoðunin á Rómarsáttmálanum sem stofnaði Evrópubandalagið. Með Einingarlögunum var komið á tímaramma á það ferli sem leiða ætti að sameiginlegum frjálsum markaði innan Evrópubandalagsins en lengi hafði staðið til að ná því markmiði. Stefnt var að því að ljúka því fyrir 31. desember 1992. Með sáttmálanum var einnig komið á sameiginlegri utanríkisstefnu í formi Evrópska Stjórnmálasambandsins sem seinna varð að Sameiginlegri utanríkis- og varnarmálastefnu Evrópusambandsins með setningu Maastrichtsamningsins. Einingarlögin voru samin á ráðstefnu sem haldin var frá september 1985 til janúar 1986. Einn af hvötum þess að til þeirra var stofnað var sú aukna spenna sem hlaupið hafði í kalda stríðið milli stórveldanna tveggja, Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Löggjafarþing allra aðildarríkja EB nema Danmerkur samþykktu Einingarlögin en í kjölfarið var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla í Danmörku þar sem þau voru samþykkt.
Kólaskagi

**Kólaskagi** (eða **Kolaskagi**) er skagi í norðvesturhluta Rússlands og er hluti af Múrmansk-fylki. Kólaskagi skilur að Barentshaf í norðri og Hvítahaf í austri og suðri.

## Tenglar
* ''Kólaskagi og vígbúnaðarkapphlaupið á Norðurhöfum''; grein í Morgunblaðinu 1988
* ''Háski á Kólaskaga''; grein af Mbl.is
Sjökonungaríkið

**Sjökonungaríkið** (á ensku „heptarchy“, komið úr grísku ἑπτά + ἀρχή sjö + ríki) er haft um engilsaxnesku konungaríkin sjö á miðöldum, en það voru ríki sem síðar sameinuðust og mynduðu konungsríkið England. Skotland og Wales voru einnig talin vera smákonungsríki. Orðið á ensku hefur verið notað síðan á 16. öld.

Sjökonungaríkið á við eftirfarandi aðalkonungsríki:
* Norðymbraland
* Mersíu
* Austur-Anglíu
* Essex

og einnig þessi þrjú:
* Kent
* Sussex
* Wessex

Sjökonungaríkið var til á tímabilinu frá 500 e.Kr. til ársins 850 e.Kr. sem flokkast til hinna myrku miðalda. Nú á dögum nota sagnfræðingar ekki orðið *heptarchy*, þar eð þeim finnst það geigandi lýsing á stöðu Bretlands á þessum tíma. Hins vegar er það enn í notkun í daglegu tali.

## Heimildir
Danalög

**Danalög** (norræna "Danalǫg", enska *Danelaw* eða *Danelagh*, fornenska *Dena lagu*, danska *Danelagen*) var heiti sem haft var um þann hluta Englands sem var undir stjórn norrænna manna á víkingaöld, þ.e. Norður- og Vestur-England. Heitið varð til á 11. öld til að auðkenna það svæði þar sem víkingar settust að á 9. öld.

Héruðin í Danalögum voru Norðymbraland, Austur-Anglía og borgirnar fimm: Leicester, Nottingham, Derby, Stamford og Lincoln.

Danalög voru auðugt svæði, sérstaklega Jórvík, og voru þess vegna skotspónn árása víkinga. Átök við konungsríkin Wessex og Mersíu veiktu Danalög. Loks komust þau undir stjórn Játvarðs eldra og urðu hluti konungsríkisins Englands.

## Tengt efni
* Garðaríki
Kali

:Varast skal að rugla gyðjunni Kali saman við djöfulinn Kali, persónugervingu Kali Yuga.

**Kali** (sanskrít: काली, bengalska: কালী, Kālī), einnig þekkt sem Kalika (bengalska: কালিকা, Kālikā) er hindúagyðja og stendur sem tákn fyrir eilífa orku alheimsins. Nafnið Kali þýðir „svört“ en hefur einnig farið að tákna „kraft tímans“ (kala). Kali er gyðja tíma, dauða og umbreytinga. Táknmyndir Kali sýna hana oftast sem dökka og grimma ófreskju og er hún álitin tákn gjöreyðingar í mörgum tilfellum. Flókin tantrísk fræði innan hindúasiðarins hafa gefið henni víðtækari skilgreiningu, allt að því að gera hana að „hinum endanlega veruleika“ eða Brahman. Kali hefur stundum verið dýrkuð sem Bhavatarini (bókstaflega: frelsari alheimsins).

Kali birtist sem fylgitákn guðsins Shiva og oftast sýnd standa ofan á líkama hans. Hún er tengd við margar aðrar gyðjur hindúasiðarins líkt og Durga, Bhadrakali, Sati Rudrani, Parvati og Chamunda. Hún er fremst meðal Dasa-Mahavidyas, tíu grimmu tantrísku gyðjunum.

## Orðsifjar
Kālī er kvenkynið af kāla "svartur, dökkur litur". Í helgiritinu Mundaka Upanishad er minnst á Kali sem eina af sjö tungum Agni, hinu Rigvedíska eldgoði, því hefur tungan orðið áberandi á táknmyndum gyðjunar. Nafnið birtist einnig sem eitt af formum Durga í Mahabharata 4.195 og sem nafn á illum anda í Harivamsa 11552.

**Tengsl við dauðann**

Einsheitið kāla, (tími), getur í öðru samhengi þýtt "dauði", og þó verið á sama tíma frábrugðið kāla (svartur). Tengslin eru séð í *Mahābhārata*, sem sýnir kvenkyns veru bera burtu anda dauðra stríðsmanna og dýra. Hún er kölluð kālarātri (sem Thomas Coburn, sagnfræðingur, þýðir sem "nótt dauðans") og kālī (sem, líkt Coburn bendir á, getur verið séð sem hennar raunverulega nafn eða sem "hin svarta").

Tengsl Kali við sorta og myrkur er andstæða við fylgdarmann hennar Shiva, þar sem líkami hans er oftast þakin hvítri ösku af bálfarasvæðum (sanskrít: śmaśāna) þar sem hann hugleiðir.

## Uppruni

Samkvæmt David Kinsley er fyrst minnst á Kali í hindúisið sem fjarlæga gyðju tengda stríði um 600 f.Kr. Helgirit á borð við Agni Purana og Garuda Purana lýsa skelfilegri ásjónu hennar og tengja hana við lík og stríð. Elstu heimildirnar um Kali ná aftur að öld Riveda. Ratri Sooka innan Rigveda kallar hana í raun gyðjuna 'Ratri' og upphefur hana sem frumkraft alheimsins.
Rigveda

***Rigveda*** eða ***Ljóðaviskan*** er elsta og merkasta helgirit Indverja. Talið er að það hafi verið fullmótað um 800 f.Kr. *Ljóðaviskan* er elst svokallaðra Vedarita. Hún er safn lofsöngva, helgisiða og lífspeki sem urðu til á tímabilinu 1500-500 f.Kr.

*Ljóðaviskan* talar um Aría sem herskáar hetjur en úthúðar andstæðingum þeirra. *Rigveda* telur lagskiptingu í indversku samfélagi 1000-500 f.Kr., þar sem bramínar voru efstir, þá hermenn og embættismenn, svo kaupmenn, handverksmenn og landeigendur, og þá bændur og vinnulýður, komna frá guðunum.
Brahman

**Brahman** (Sanskrit: ब्रह्मन्) er samkvæmt hindúisma hinn óhagganlegi, eilífi, formlausi, yfirskilvitlegi og guðdómlegi veruleiki sem allt efni, orka, tími, og rúm endurspeglast frá og birtist okkur sem "veraldleg tilvera", þó er sú endurspeglun aðeins tálsýn ein sem leysist upp við dauðan (sjá Maya).
Samtök hlutlausra ríkja

**Samtök hlutlausra ríkja** (enska: *Non-Aligned Movement* eða **NAM**) eru alþjóðasamtök ríkja sem ekki tilheyra tilteknum valdablokkum í alþjóðastjórnmálum. Samtökin voru stofnuð að undirlagi Jawaharlal Nehru forsætisráðherra Indlands, Gamal Abdel Nasser fyrrum forseta Egyptalands,  Josip Broz Tito forseta Júgóslavíu, Sukarno forseta Indónesíu og Kwame Nkrumah forsætisráðherra Gana í kjölfar Bandung-ráðstefnunnar árið 1955. Fyrsta opinbera ráðstefna samtakanna var í Belgrad árið 1961. Tilgangur samtakanna var að standa vörð um sjálfstæði og öryggi aðildarríkjanna í heimi vaxandi átaka milli risaveldanna á tímum Kalda stríðsins. Samstarf ríkjanna varð þó aldrei jafnmikið og þeirra ríkja sem tilheyrðu Varsjárbandalaginu og NATO og mörg þeirra gerðust í reynd bandalagsríki annars risaveldanna.

## Aðildarríki

*  Afganistan
*  Alsír
*  Angóla
*  Antígva og Barbúda
*  Austur-Kongó
*  Austur-Tímor
*  Bahamaeyjar
*  Barein
*  Bangladess
*  Barbados
*  Belís
*  Benín
*  Botsvana
*  Bólivía
*  Brúnei
*  Búrkína Fasó
*  Búrúndí
*  Bútan
*  Chile
*  Filippseyjar
*  Fílabeinsströndin
*  Grænhöfðaeyjar
*  Djíbútí
*  Dóminíka
*  Dóminíska lýðveldið
*  Egyptaland
*  Ekvador
*  Erítrea
*  Eþíópía
*  Fídjieyjar
*  Gabon
*  Gambía
*  Gana
*  Grenada
*  Gínea
*  Gínea-Bissá
*  Gvatemala
*  Gvæjana
*  Haítí
*  Hondúras
*  Hvíta-Rússland
*  Indland
*  Indónesía
*  Íran
*  Írak
*  Jamaíka
*  Jemen
*  Jórdanía
*  Kambódía
*  Kamerún
*  Katar
*  Kenýa
*  Kólumbía
*  Kómoreyjar
*  Kúba
*  Kúveit
*  Laos
*  Líbanon
*  Lesótó
*  Líbería
*  Líbýa
*  Madagaskar
*  Malaví
*  Malasía
*  Maldíveyjar
*  Malí
*  Marokkó
*  Máritanía
*  Máritíus
*  Mongólía
*  Mið-Afríkulýðveldið
*  Miðbaugs-Gínea
*  Mjanmar
*  Mósambík
*  Namibía
*  Nepal
*  Níkaragva
*  Níger
*  Nígería
*  Norður-Kórea
*  Óman
*  Pakistan *(gerðist aðili 1979)*
*  Heimastjórnarsvæði Palestínumanna
*  Panama
*  Papúa-Nýja Gínea
*  Perú
*  Rúanda
*  Sambía
*  Sameinuðu arabísku furstadæmin
*  Sankti Lúsía
*  Sankti Kristófer og Nevis
*  Sankti Vinsent og Grenadíneyjar
*  Saó Tóme og Prinsípe
*  Sádí-Arabía
*  Senegal
*  Seychelles-eyjar
*  Simbabve
*  Singapúr
*  Síerra Leóne
*  Sómalía
*  Srí Lanka
*  Suður-Afríka
*  Súdan
*  Súrínam
*  Svasíland
*  Sýrland
*  Taíland
*  Tansanía
*  Tógó
*  Trínidad og Tóbagó
*  Tsjad
*  Túnis
*  Túrkmenistan
*  Úganda
*  Úsbekistan
*  Vanúatú
*  Venesúela
*  Vestur-Kongó
*  Víetnam
Suðaustur-Asíubandalagið

**Suðaustur-Asíubandalagið** (enska: *Southeast Asia Treaty Organization* eða **SEATO**) voru alþjóðasamtök og varnarbandalag ríkja í Suðaustur-Asíu og bandalagsríkja þeirra sem varð til við undirritun Manilasáttmálans 8. september 1954. Hugmyndin á bak við bandalagið var að skapa eins konar Atlantshafsbandalag í Suðaustur-Asíu gegn útbreiðslu kommúnisma á tímum Kalda stríðsins, en bandalagið var þó aldrei með sameiginegan herafla. Bandalagið var formlega lagt niður 30. júní 1977. 

Allar ákvarðanir SEATO þurftu einróma samþykki aðildarríkjanna. Bandaríkjamenn reyndu að virkja SEATO í Kambódíu og Víetnam en höfðu ekki erindi sem erfiði vegna andstöðu Frakka og Filippseyinga. Fljótlega eftir það leystist bandalagið upp.

## Aðildarríki
*  Ástralía
*  Bandaríkin
*  Bangladess
*  Bretland
*  Filippseyjar
*  Frakkland
*  Nýja-Sjáland
*  Pakistan
*  Taíland
Samuel Kleinschmidt

**Samuel Petrus Kleinschmidt** (27. febrúar 1814 – 8. febrúar 1886) var trúboði herrnhutera á Grænlandi og málvísindamaður af þýskum og dönskum ættum.  Hann fæddist 27. febrúar 1814 þar sem þá hét Lichtenau en nú er nefnt Alluitsoq í sveitarfélaginu Kujalleq á Suður-Grænlandi. Lichtenau var þá trúboðsstöð herrnhuttera og sem stofnuð var 1774 og var lögð niður árið 1900. Hann lést 8. febrúar 1886 í Noorliit sem nú er hluti af Nuuk. Samuel var sonur þýska trúboðans  Konrad Kleinschmidt og danskrar konu hans, Christina Petersen. Samuel var því alinn upp með þrjú tungumál, dönsku, þýsku og grænlensku. 

Samuel Kleinschmidt var við nám í Þýskalandi frá 1823 þar til að hann sneri aftur sem trúboði til Grænlands 1840. 

Samuel Kleinschmidt hafði gífurleg áhrif á þróun grænlensku, sérlega sem ritmál. Hann gaf út *Grammatik der Grönländischen Sprache* á þýsku árið 1851 og vakti þegar mikla athygli málvísindamanna. Árið 1871 var orðabók hans *Den grønlandske ordbog* gefin út og var það fyrsta dansk-grænlenska orðabókin. Hann gaf út fyrstu bókina sem skrifuð hafði verið á grænlensku 1858: *Nunalerutit, imáipoĸ: silap píssusianik inuinigdlo ilíkarsautínguit* (*Landafræði: lítil bók um heiminn og mannlífið*). Jafnfram þessu samdi Samuel grænlenska réttritunarbók sem mótaði allt grænlenskt ritmál allt fram til 1973 þegar ný stafsetning tók gildi.   

Hann þýddi einnig Biblíuna í heild sinni fyrstur manna á grænlensku og þá úr grísku og hebresku. Hann hóf kennslu við  seminaríið (kennaraskólann) í Nuuk 1859 eftir að honum hafði verið sagt upp frá trúboðsstöðinni. 

Störf Samuel Kleinschmidts einkenndust af vísindalegri nákvæmni og miklum áhuga á öllu grænlensku. Haft er eftir honum: „Af tilbøjelighed er jeg grønlandsk“ („Ég er Grænlendingur af tilhneigingu“). 

Í Nuuk er grunnskóli sem nefndur er eftir honum, Atuarfik Samuel Kleinschmidt. 

## Heimildir
* Wilhjelm, Henrik 2001: *Af tilbøielighed er jeg grønlandsk: om Samuel Kleinschmidts liv og værk*. Det grønlandske selskabs skrifter ; 34. København : Det Grønlandske Selskab, 2001. 
* Biografi i *Dansk biografisk leksikon* 1. útg.
Kænusiglingar

**Kænusiglingar** eru siglingar á kænum, þ.e. litlum seglbátum án kjölfestu. Lykilþættir í kænusiglingum eru beiting segla, kjalarins, bátsskrokks, áhafnar og val siglingaleiðar. Þyngd og staða áhafnarinnar ræður miklu um halla bátsins þar sem kjölurinn er ekki þyngdur. Kænusiglingar eru stundaðar sem afþreying, íþrótt og líkamsrækt.

Kænusiglingar eru keppnisgrein á Sumarólympíuleikunum og er þá keppt í tegundarflokkum. Á Sumarólympíuleikunum 2012 var keppt í þremur einmenningsflokkum; Laser og Finn (karlar), Laser Radial (konur), og þremur tvímenningsflokkum; 470 og 49er (karlar) og 470 (konur).

Í blönduðum kænukeppnum er oftast notast við Portsmouth-tölu sem forgjöf fyrir hvern flokk, en líka er til kerfi sem byggir á frammistöðu keppenda í fyrri keppnum.

## Þróun kænusiglinga
Upphaf kænusiglinga í afþreyingarskyni má rekja til loka 19. aldar. Kænurnar hafa þróast mikið frá þeim tíma og er breiddin í bátsgerðum gríðarleg. Sem dæmi um nýjungar í hönnun kæna á 20. öld má nefna planandi bátsskrokka Uffa Fox og notkun masturstauga til að áhöfnin geti staðið á borðstokknum og hallað sér aftur (4. áratugurinn), hönnun Jack Holt á ódýrum kænum úr krossviði sem jók mjög vinsældir íþróttarinnar eftir síðari heimsstyrjöld og ný, léttari byggingarefni á borð við ál, trefjaplast og hitadeigt plast sem urðu áberandi eftir 1970.
Hannes Eggertsson

**Hannes Eggertsson** (um 1485 – 1533) var norskur umboðsmaður konungs og hirðstjóri á Íslandi á 16. öld. Hann er kallaður Hans í sumum samtímaheimildum og skrifar nafn sitt þannig sjálfur.

Faðir Hannesar var Eggert Eggertsson, lögmaður í Víkinni, sem var aðlaður af konungi 1488. Hann var veginn á bænum Skógi í Víkinni 1493. Móðir Hannesar hét Jóhanna Matthíasdóttir. Hannes kom til Íslands upp úr 1510, líklega í erindum Danakonungs eða sem umboðsmaður hirðstjóra.

Hann var fullmektugur eða fógeti Sørens Andersen Norby frá 1514 og gegndi hirðstjórastarfinu í raun en Norby virðist hafa haldið hirðstjóranafnbótinni til 1517, þegar Týli Pétursson tók við. Hirðstjóratíma Týla lauk 1520 og hafði hann hug á að fá hann framlengdan en hann var óvinsæll vegna yfirgangs og Vigfús Erlendsson, sem áður hafði verið hirðstjóri, sóttist einnig eftir embættinu. Þeir sigldu út á sama skipi en Vigfús dó erlendis. Týli fékk þó ekki hirðstjórn, heldur Hannes, og er skipunarbréf hans dagsett 6. október 1521. 

Týli var í Flensborg næstu árin en vorið 1523 kom hann aftur til Íslands og taldi sig þá hirðstjóra, skipaðan af Kristjáni 2., sem í sama mund var steypt af stóli í Danmörku og rekinn í útlegð. Fór Týli með flokk manna, innlendra og erlendra, að Bessastöðum, þar sem Hannes hafði aðsetur, rændi og ruplaði, braut upp kirkju og kistur og flutti svo Hannes sjálfan nauðugan inn í Hólm (til Reykjavíkur) og hafði hann í haldi þar um tíma en sleppti honum síðan. Ögmundur biskup og Erlendur Þorvarðarson lögmaður skipuðu tylftardóm sem úrskurðaði 28. maí í Viðey að skipunarbréf Hannesar væri gilt og Týli skyldi skila fénu. Fáum dögum síðar, þann 1. júní, dæmdi tylftardómur nefndur af Erlendi lögmanni Týla óbótamann. Hannes fékk bæði Íslendinga og þýska kaupmenn í lið með sér og náðu þeir Týla og afhöfðuðu.

Hannes gengdi embættinu til 1524, þegar hann flutti til Hamborgar og lét hirðstjóravöld í hendur Jóhanni Péturssyni. Hann flutti þó aftur til Íslands eftir fáein ár en var þá embættislaus. Hann bjó á Núpi í Dýrafirði og var vellauðugur; virðist hafa verið ágætlega liðinn af Íslendingum. Hann dó að sögn á náðhúsi á Bessastöðum.

Kona hans var Guðrún Björnsdóttir eldri (1489-1563), dóttir Björns Guðnasonar sýslumanns í Ögri og konu hans Ragnhildar Bjarnadóttur. Hún bjó áfram stórbúi á Núpi eftir lát manns síns. Guðrún hafði áður verið gift Bjarna lögréttumanni (d. 1508) á Brjánslæk, syni Andrésar Guðmundssonar í Bæ (Saurbæ) á Rauðasandi. Á meðal barna Hannesar og Guðrúnar voru Eggert Hannesson lögmaður í Bæ, Björn sýslumaður í Bæ og Katrín biskupsfrú, kona Gissurar biskups Einarssonar.

## Heimildir
* *[[Safn til sögu Íslands]]*. 2. bindi, Kaupmannahöfn 1886.
* *[[Íslenskt fornbréfasafn]]*, 9. bindi, Reykjavík 1909-1913.
Kollafjörður (Barðaströnd)

**Kollafjörður** er fjörður í Austur-Barðastrandarsýslu. Þar er nú (2011) einn bær í byggð, Skálanes, en voru forðum sjö. Á flestum jörðunum er húsum þó viðhaldið og þar er dvalið yfir sumartímann.

## Bæir
*Múli
*Eyri
*Skálanes
### Eyðibýli
*Galtará 
*Fjarðarhorn
*Klettur
*Kleifastaðir
Kra (bókstafur)

**ĸ** er bókstafur sem notaður var í grænlensku þar til að grænlenska stafrófinu var breytt 1973. Form stafsins er nauðalíkt hástafagerð latneska bókstafsins K og gríska bókstafnum κ, kappa. 

Bókstafurinn ĸ var notaður í því stafrófi sem Samuel Kleinschmidt skapaði um miðja 19. öld og táknaði það hljóð sem nefnt er óraddað úfmælt lokhljóð . Í stafsetningarreglunum sem gilda frá 1973 er bókstafurinn Q notaður í stað ĸ. Þegar raðað er í stafrófsröð er ĸ talið með  Q og ekki K.

ĸ er kóðað í Unicode sem U+0138.
Breiðabólsstaður (Vesturhópi)

**Breiðabólstaður** er bær og kirkjustaður í Vesturhópi í Vestur-Húnavatnssýslu. Bærinn var stórbýli, höfðingjasetur og menningarsetur fyrr á öldum.

Á Breiðabólstað bjó Már Húnröðarson á 11. öld og síðan sonur hans, Hafliði Másson, sem þekktur var fyrir deilur sínar við Þorgils Oddason á Staðarhóli í Saurbæ. Lauk þeim þannig að Þorgils hjó fingur af Hafliða á alþingi og heimtaði Hafliði af honum afar háar bætur. Þaðan er komið máltækið *Dýr mundi Hafliði allur*.

Þegar Hafliði bjó á Breiðabólstað voru íslensk lög fyrst skráð þar veturinn 1117-1118 og endurskoðuð og endurbætt um leið, einkum kaflinn Vígslóði. Kallaðist handritið Hafliðaskrá. Minnisvarði um þessa lagaritun var reistur á Breiðabólstað 1974 á vegum Lögmannafélags Íslands. Frá dögum Hafliða þótti Breiðabólstaður mikið menningar- og menntasetur. Þar átti að reisa fyrstu steinkirkju á Íslandi um miðja 12. öld og bóndasonur þaðan fór til Noregs að sækja steinlím í kirkjuna, en skipið fórst á heimleið og kirkjan reis aldrei.

Breiðabólstaður var eitt besta brauð norðanlands og var í kaþólskri tíð veitt af erkibiskupinum í Niðarósi. Þar sátu margir merkisprestar. Hafliði Steinsson, sem hafði verið hirðprestur Eiríks prestahatara, varð prestur á Breiðabólstað 1309. Sonur hans, sagnaritarinn Einar Hafliðason, fékk Breiðabólstað 1343 og var prestur þar í 50 ár og jafnframt prófastur í Húnaþingi. Norðmaðurinn Ólafur Rögnvaldsson varð prestur á Breiðabólstað árið 1460. Hann varð síðar biskup á Hólum.

Fljótlega eftir að Jón Arason keypti prentsmiðju til landsins um 1530 og fékk prentara, Jón Matthíasson eða Mattheusson sem kallaður var hinn sænski til að sjá um prentverkið, fékk prentarinn prestsembætti á Breiðabólstað og flutti þangað með prentáhöldin. Ekki er mikið vitað um þær bækur sem prentaðar voru á Breiðabólstað, en tvær óheilar bækur hafa varðveist. Jón sænski giftist íslenskri konu og var Jón sonur þeirra prentari, fyrst á Breiðabólstað og svo á Hólum. Við prestsembættinu tók Guðbrandur Þorláksson 1567 en fjórum árum síðar varð hann biskup á Hólum og flutti þá bæði prentverkið og Jón yngra prentara þangað. 

Núverandi kirkja á Breiðabólstað var reist árið 1893 og er friðuð.

## Heimildir
* 

## Tenglar
*
Pepsideild karla í knattspyrnu 2010

Árið 2010 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 99. skipti. Selfoss tók þátt í fyrsta skipti í sögu félagsins á meðan að Haukar tóku þátt í annað skipti sitt, og í fyrsta sinn í 31 ár. Breiðablik vann fyrsta titil sinn í meistaraflokki.

## Staðan í deildinni
*Staðan eftir 22. umferð, 25. september 2010*

### Töfluyfirlit

|}
 

## Félagabreytingar
### Félagabreytingar í upphafi tímabils
#### Upp í Pepsideild karla
* Ungmennafélag Selfoss
*    Haukar
#### Niður í 1. deild karla
* Knattspyrnufélagið Þróttur
* Ungmennafélagið Fjölnir 
### Félagabreytingar í lok tímabils
#### Upp í Pepsideild karla
*  Víkingur
*  Þór

#### Niður í 1. deild karla
* Haukar
* Selfoss

## Markahæstu menn
*Staðan eftir 22. umferðir, 25. september 2010*.

## Fróðleikur

## Heimildaskrá
Leiðarhólmssamþykkt

**Leiðarhólmssamþykkt** var samþykkt sem gerð var 10. maí 1513, á þriggja hreppa þingi á Leiðarhólmi í Dölum. Hún var liður í baráttu íslenskra höfðingja við kirkjuvaldið og beindist gegn biskupunum, Gottskálk Nikulássyni Hólabiskupi og Stefáni Jónssyni Skálholtsbiskupi. Samþykktin kom í kjölfar Vatnsfjarðarmála.

Þeir sem stóðu fyrir samþykktinni voru höfðingjarnir Björn Guðnason í Ögri og Jón Sigmundsson lögmaður. Þeir höfðu báðir átt í miklum deilum við biskupana; Jón við Gottskálk og Björn við Stefán, og var það Björn sem samdi skjalið. Með undirskrift sinni skuldbundu menn sig til að þola biskupum ekki ójöfnuð, en þó skyldi farið að kirkjulögum. Biskupar höfðu áratugina á undan gerst stöðugt ásælnari í eignir höfðingja og meðal annars dæmt suma til eignamissis fyrir frændsemishjónabönd og önnur siðferðisbrot. Tókst Gottskálk á endanum að hafa mestallar eignir Jóns lögmanns af honum en Birni gekk betur að halda hlut sínum.

## Tilvísanir
Borgarhólsskóli

**Borgarhólsskóli** (áður **Barnaskóli Húsavíkur** og **Gagnfræðaskóli Húsavíkur**) er grunnskólinn á Húsavík.
Kirkjustjórnarráð

**Kirkjustjórnarráð** eða **Kirkjustjórnarráðið** (danska: *Kirkeinspektionskollegium*)  var stjórnardeild undir danska Kansellíinu, sem sá um kirkjumál. Kirkjustjórnarráðið starfaði á árunum 1737–1791, en áður sá Kansellíið sjálft um þennan málaflokk. Fyrsti yfirmaður Kirkjustjórnarráðsins var Johan Ludvig Holstein greifi.

Árið 1928 afhenti Ríkisskjalasafn Danmerkur Þjóðskjalasafni Íslands meginhluta þeirra skjala Kirkjustjórnarráðsins, sem snerta íslensk málefni. Eru þau varðveitt þar sem sérstök deild: *Skjalasafn Kirkjustjórnarráðs*.

## Tengt efni
* Kansellíið
* Rentukammer
Farsótt

**Farsótt** er smitandi sjúkdómur sem breiðist ört út og leggst á tiltölulega marga. Farsótt er skilgreind sem: „skráningarskyldur smitsjúkdómur sem ógnað getur almannaheill. Auk hinna almennu sóttvarnaráðstafana, sem ætíð skal grípa til, heimilar frumvarpið einnig svokallaðar opinberar sóttvarnaráðstafanir vegna yfirvofandi farsótta“. 

## Tilvísanir
Samantha Ferris

**Samantha Ferris** (fædd 2. nóvember 1968) er kanadísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Supernatural og The 4400. 

## Einkalíf
Samantha Ferris fæddist í Norður-Vancouver en ólst upp í Whistler og er af breskum uppruna. Foreldrar hennar byggðu fyrsta hótelið þar og ráku skíðaskóla þar, ásamt því þá stofnaði faðir hennar sumar skíðabúðir, þær fyrstu sinnar tegundar í N-Ameríku.

Ferris á hund að nafni Kramer og hefur átt hann í 15 ár.

Hún stundaði nám við háskólann í Victoria í Bresku Kólumbíu í tvö ár en komst að því að nám hentaði henni ekki. 

Ferris vann sem útvarpskona í Vancouver, allt frá þuli til þess að lýsa umferð úr þyrlu. Hún vinnur enn við útvarp af og til. 

Styður hún dýra góðgerðarsamtök og er stuðningsaðili fyrir tvö börn gegnum World Vision góðgerðasamtökin, lítinn strák frá Bangladesh og litla stúlku frá Kambódíu.

## Ferill
Ferris varð ekki leikkona fyrr en um þrítugs aldurinn og var það ferill hennar í útvarpi sem gaf henni tækifæri í sjónvarpi. Vann hún sem veðurþulur í hádegisfréttunum hjá bæjarsjónvarpsstöðinni. Hún hóf störf í tónlistariðnaðinum og vann hjá Sony Music Canada og vann hún með útvarpsstöðvum og sá um tónlistarmennina þegar þeir komu í heimsókn. Hitti hún meðal annars Joe Cocker, Oasis, Alic Cooper, Sandra Bernhardt og fleiri.

Fyrsta hlutverk hennar er frá árinu 1996 í sjónvarpsþættinum Saber Marionette J. Síðan hefur hún komið fram í mörgum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. Meðal þeirra eru: The Sentinel, Stargate SG-1, Along Came a Spider,  og Supernatural.

Ferris er þekktust fyrir að hlutverk sín sem: Nina Jarvis í The 4400 og sem Ellen Harvelle í Supernatural.

## Kvikmyndir og þættir

## Tilvísanir

## Heimildir
*
*

## Tenglar
* 
* Samantha Ferris Fans - Aðdáendasíða
* SamanthaFerris.net  – Bloggsíða hennar
* Samantha Ferris á Supernatural Wiki.com síðunni 
* Samantha Ferris á Supernatural wikiasíðunni
Arthur (þáttur)

**Arthur** (íslenska: Artúr) er amerísk-kanadískur teiknimyndaþáttur fyrir krakka. Arthur snýst um mauraætuna Artúr og fjölskyldu hans og vini. Arthur er byggt á Arthur-bókunum eftir Marc Brown.
Skarðverjar

**Skarðverjar** eru ætt á Vesturlandi, kennd við bæinn Skarð á Skarðsströnd, og hefur fólk af ættinni búið á Skarði að minnsta kosti frá tólftu öld og hugsanlega allt frá landnámsöld og til dagsins í dag. 

Skarðverjar voru alltaf ein helsta ætt landsins en eru þó ekki ein af höfuðættum Sturlungaaldar, enda virðast þeir ekki hafa seilst mikið til valda á þeim tíma. Þeir bjuggu hins vegar á einni mestu hlunnindajörð landsins og söfnuðu auði; Skarðs-Snorri var talinn auðugasti maður vestanlands og lengi fram eftir öldum héldust geysimiklar eignir í ættinni og margir einstaklingar af henni voru í hópi ríkustu manna landsins.

Sá fyrsti af ættinni sem víst er að hafi búið á Skarði var Húnbogi Þorgilsson sem bjó þar á fyrri hluta 12. aldar. Síðan bjó þar sonur hans, Snorri Húnbogason lögsögumaður, þá bræðurnir Þorgils og Narfi Snorrasynir og síðan sonur Narfa, Snorri Narfason sem kallaður var Skarðs-Snorri, sem kemur töluvert við sögu í Sturlungu. Narfi sonur hans bjó á Kolbeinsstöðum en tveir synir Narfa, þeir Þórður og Snorri, bjuggu á Skarði og síðan sonur Snorra, Ormur Snorrason lögmaður. Eftir hann eignaðist sonarsonur hans, Loftur Guttormsson, jörðina og hafði bú þar. Frægastur allra Skarðverja á miðöldum er dóttir hans, Ólöf ríka, sem bjó lengi á Skarði ásamt manni sínum, Birni Þorleifssyni hirðstjóra, og síðan afkomendur þeirra, svo sem Þorleifur Pálsson lögmaður (d. 1558), Eggert ríki Björnsson, sýslumaður á Skarði (1612-1681) og Arnfríður dóttir hans. 

Skarðverjar voru líka lengi ein helsta embættismannaætt landsins, voru lögsögumenn, hirðstjórar, lögmenn og sýslumenn mann fram af manni. Margir þeirra voru miklir bókamenn - Þórður Narfason er talinn hafa tekið Sturlungu saman í þeirri mynd sem hún er nú - og tvær af helstu gersemum íslenskra handrita eru kenndar við Skarð, Skarðsbók Jónsbókar og Skarðsbók postulasagna.
Lauren Cohan

**Lauren Cohan** (fædd 7. janúar 1982) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Supernatural, The Walking Dead, Chuck (sjónvarpsþáttur) og The Vampire Diaries

## Ævisaga
Lauren fæddist í Philadelphiu í Pennsylvaníu og bjó í Cherry Hill Township í New Jersey í æsku áður en hún fluttist í Bretlands. Móðir Laurens snérist yfir í gyðingadóm eftir að hafa gifts stjúpföður hennar. Var hún alin upp í trúnni en hún telur sjálfan sig ekki trúaða í dag. Lauren útskrifaðist frá *University of Winchester* (King Alfred's College) þar sem hún lærði leiklist og enskar bókmenntir áður en hún ferðaðist með leikhúsi sem hún stofnaði með öðrum í háskólanum. Lauren skiptir tíma sínum og vinnu milli London og Los Angeles, ásamt því að vinna við nokkrar kvikmyndir ásamt verkefnum tengdum auglýsingum.

## Ferill
### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Cohan var árið 2007 í sápuóperunni The Bold and the Beautiful.  Hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við , Modern Family og Law & Order: Special Victims Unit.

Cohan lék stór gestahlutverk í Supernatural sem Bela Talbot frá 2007-2008, sem Vivian Volkoff í Chuck (sjónvarpsþáttur) árið 2011 og sem Rose í The Vampire Diaries frá 2010-2012.

Cohan hefur síðan 2011 leikið Maggie Greene í uppvakningsþættinum The Walking Dead.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Cohan var árið 2005 í The Quiet Assassin. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Van Vilder 2: The Rise of Taj, Float, Casanovaog Young Alexander the Great.

## Kvikmyndir og þættir

## Tilvísanir

## Heimildir
* 

## Tenglar
* 
* Heimasíða Lauren Cohan
* Lauren Cohan á Supernatural Wiki.com síðunni 
* Lauren Cohan á Supernatural wikiasíðunni
Genevieve Cortese

**Genevieve Cortese** (fædd Genevieve Nicole Cortese, 8. janúar 1981) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Wildfire og Supernatural.

## Einkalíf
Genevieve ólst upp rétt fyrir utan San Francisco þangað til hún var 13 ára. Þá ákváðu foreldrar hennar að flytja til skíðabæjarins Whitefish í Montana. Eftir eitt ár fór fjölskylda hennar í ferðalag til þess að skoða mismunandi skíðabæi og enduðu þau í Sun Valley í Idaho, en Genevieve lítur á þann bæ sem heimabæ sinn.

Genevieve er með BFA gráðu í Drama og BA gráðu í ensku frá *Tisch School of the Arts*, við New York-háskóla, þar sem hún sótti Stella Adler Acting Studio og Atlantic Theater Co.

Þann 27.febrúar 2010 þá giftist Genevieve Jared Padalecki en þau kynntust við tökur á Supernatural. Genevieve og Jared eignuðust sitt fyrsta barn í mars 2012..

## Ferill
### Leikhús
Genevieve hefur komið fram í leikritum á borð við *A Midsummer Night's Dream*, *One Flew Over the Cuckoo's Nest*, *Crimes of the Heart* og *Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoat*.

### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshutverk Cortese var árið 2005 í  *The Dead Zone*. Sama ár þá var henni boðið hlutverk í Wildfire sem Kris Furillo, sem hún lék til ársins 2008. Hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Supernatural og FlashForward.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Cortese var árið 2004 í *Mojave*. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við *Bickford Shmeckler´s Cool Ideas* og *Salted Nuts*.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Leikhús
* *A Midsummer Night's Dream*
* *One Flew Over the Cuckoo's Nest*
* *Crimes of the Heart*
* *Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoat*

## Heimildir
* 

## Tenglar
* 
* GenevieveCortesefan.com 
* Genevieve Cortese á Supernatural Wiki.com síðunni 
* Genevieve Cortese á Supernatural wikiasíðunni
Julie McNiven

**Julie McNiven** (fædd 11. október 1980) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Supernatural og Mad Men. 

## Einkalíf
McNiven fæddist í Amherst, Masachusetts og stundaði nám við Salem State College. McNiven stundaði loftfimleika sem unglingur við French Woods Festival of the Performing Arts og sótti sumarnámskeið við Circle in the Square. 

## Ferill
Fyrsta kvikmyndahluverk McNiven var árið 1997 í *Old Man Dogs* og hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við *Doses of Roger*, *Machine Child*, *The Cave Movie* og *Sodales*. Ferill McNiven í sjónvarpi byrjaði árið 2006 í *Waterfront* og hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við *Brotherhood*, *New Amsterdam*, Desperate Housewives, House og *Nikita*. Árið 2007 þá var McNiven boðið hlutverk í Mad Men sem Hildy sem hún lék til ársins 2009. McNiven lék engilinn Anna Milton í Supernatural sem hún lék frá 2008-2010.   

## Kvikmyndir

## Tilvísanir

## Heimildir
*
*

## Tenglar
*
*Julie McNiven á Supernatural Wiki.com síðunni 
*Julie McNiven á Supernatural wikiasíðunni
Staffordskírissjóðurinn

**Staffordskírissjóðurinn** er stærsti fjársjóður sem fundist hefur með engilsaxnesku gulli. Fjársjóðurinn var uppgötvaður á akrinum í sýslunni Staffordshire í Englandi þann 5. júlí 2009. Fundnir voru yfir 1.500 hluti og talið er að þessir hlutir séu frá 7. eða 8. öld e.Kr., og hafi þess vegna verið búnir til í konungsríkinu Mersía. Núna eru sérfræðingar að tala um hvort hann væri settur niður af heiðingjum eða kristnum mönnum og til hvers fjársjóðurinn hafi verið. 

Áhugamaður með málmleitartæki fann fjársjóðinn. Hann skýrði sveitarstjórn frá fjársjóðnum og þá komst hann í eigu krúnunnar. Andvirði fjársjóðsins er um það bil 1 milljón breskra punda; finnanda fjársjóðsins og landeigandanum þar sem hann fannst verður gefið þetta sem fundarlaun. Eftir uppgötvunina hófst uppgröftur á svæðinu þar sem fjársjóðurinn var fundinn. Staðsetning uppgötvunarinnar er leynileg vegna gildis hennar.

Fjársjóðurinn var á minjasafni í Birmingham þangað til 13. október 2009.

## Heimildir

## Tenglar

* Opinber vefur fjársjóðsins
Alona Tal

**Alona Tal** (fædd 20. október 1983) er ísraelsk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Supernatural, Veronica Mars og HaPijamot.

## Einkalíf
Tal er fædd og uppalin í Herzliya, Ísrael. Tal var meðlimur í ísraelska varnarliðinu áður en hún gerðist leikkona. Tal byrjaði ferill sinn í barna tónlistarmyndum þar sem hún lék vonda norn. Eftir það kom hún fram í auglýsingu fyrir þvottaefni. 

Tal hefur verið gift leikaranum Marcos Ferraez síðan 2007.

## Ferill
Fyrsta kvikmyndahlutverk Tal var í ísraelsku myndinni Lihiyot Kochav (*To Be A Star*). Á meðan upptökur stóðu yfir á myndinni, þá var henni boðið að leika í tveimur sjónvarpsþáttum, sem hún tók. Sá fyrri var sápuóperan Tzimerim, um líf fjölskyldu sem rak hótel; sá seinni var HaPijamot (*The Pyjamas*), grínþáttur um hljómsveit sem átti erfitt að komast áfram í tónlistariðnaðinum. Þátturinn rann í fimm ár og gaf Tal tækifæri á að sýna tónlistarhæfileika sinn. Þó að hún lék aðalhlutverkið í þrjú ár, þá kom hún fram í fjórðu seríunni í nokkrum þáttum. Eftir það þá tók hún upp nokkur lög með ísraelska rapparanum Subliminal.

Eftir annasama vinnu, þá flutti, Tal til New York City til þess að lifa með systur sinni. Þar kynntist hún Wyclef Jean og tók upp lag með honum, þar sem hún syngur viðlagið á herbresku. 

Fyrsta stóra sjónvarpshlutverk hennar var í Veronica Mars sem Meg Manning  sem hún lék frá 2004-2005. Persóna Tal var ein af vinkonum Veronicu Mars. Tal sóttist upprunalega eftir að leika Veronicu Mars, og var valkostur númer tvö fyrir hlutverkið. Rob Thomas, höfundur þáttarins líkaði svo við Tal að hann bjó til aukahlutverk sérstaklega fyrir hana. 

Hefur hún komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við , Commander in Chief, Ghost Whisperer, Knight Rider, Lie to Me og The Killing.

Árið 2006 var Tal boðið gestahlutverk í Supernatural sem Jo Harvelle sem hún lék með hléum til ársins 2011.

Tal leikur núna eitt af aðalhlutverkunum í sjónvarpsþættinum Cult sem Kelly Collins en fyrsti þátturinn var frumsýndur í febrúar 2013.

Tal hefur komið fram í kvikmyndum á borð við College, Kalamity og Broken City.

## Kvikmyndir og þættir

## Verðlaun og tilnefningar
**Constellation verðlaunin**
* 2010: Tilnefnd sem besta leikkona í vísindaskáldskapsseríu fyrir þáttinn *Abandon All Hope* fyrir Supernatural.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
*

## Tenglar
*
*Alona Tal á Supernatural Wiki.com síðunni 
*Alona Tal á Supernatural wikiasíðunni
Þríglýseríð

**Þríglýseríð** eða **þríglyseríð** er glýeseríð sem hefur þann eiginleika að glyserólið í því hefur verið estrað með þremur fitusýrum, m.ö.o. það er samsett úr einni glyserólsameind og þremur fitusýrum. Fitufrumur eru að mestu fylltar af þríglýseríð. 

Þríglýseríð er alltaf úr glýseról og þremur fítusýrum. Glýseról hlutinn er alltaf
eins, en fitusýruhlutinn getur verið mismunandi á tvo vegu, hvað varðar lengd kolefniskeðjunnar og fjölda svokallaðra tvítengja. Mettuð fita er þríglýseríð sem inniheldur eingöngu mettaðar fítusýrur. Það eru fitusýrur með engum tvítengjum. Hvert kolefnisatóm er tengt fjórum öðrum atómum og bindistaðir þess mettaðir. Mettuð fita er aðallega í afurðum landdýra. Ómettuð fita er þríglyseríð sem inniheldur fitusýrur sem hafa eitt eða fleiri tvítengi. Hvert kolefnisatóm er tengt færri en fjórum öðrum atómum og bindistaðir þess eru því ómettaðir, atómið myndar tvítengi úr ómettuðum bindistöðum. Ómettuð fita er aðallega í jurtaolíu og sjávarafurðum.
Seiður

**Seiður** eða **Seiðr** er hugtak sem á við forn-norrænt form af galdraiðkun. Seiður þótti kröftugasti galdur með norrænum mönnum og byggist á algleymi iðkenda og sálnaflakki. Til þess að ástunda seiðinn þurftu menn að búa yfir sérstakri þekkingu og kunnáttu. Seiðurinn var framinn á seiðhjalli (sérstakur upphækkaður timburpallur); og fólst í leiðsluástandi seiðkonu og söng raddliðs og var einkum magnaður gegn tilteknum mönnum eða til að sjá fyrir óorðna hluti. Seiðiðkendur voru taldir geta skipt hömum, þeir voru *[[hamhleypa|hamhleypur]]* þ.e. gátu flutt sál sína inn í líkama dýra og vætta. Seiður var ýmist litinn hornauga á tímum hinnar fornu trúar eða óttablandin virðing borin fyrir honum. Óðinn sjálfur var meistari seiðsins hjá norrænum mönnum og á að hafa numið þá list af vanagyðjunni Freyju. Samkvæmt Heimskringlu er því þó öfugt farið:

:*„Óðinn kunni þá íþrótt, svo að mestur máttur fylgdi, og framdi sjálfur, er seiður heitir, en af því mátti hann vita örlög manna og óorðna hluti, svo og að gera mönnum bana eða óhamingju eða vanheilindi, svo og að taka frá mönnum vit eða afl og gefa öðrum. En þessi fjölkynngi, er framið er, fylgir svo mikil ergi, að eigi þótti karlmönnum skammlaust við að fara, og var gyðjunum kennd sú íþrótt.“*
    
Það voru einkum konur, sem stunduðu seið með norrænum mönnum, enda voru seiðkarlar kenndir við ergi, hugtak sem þýðir „mannleysa“ eða lýsir einhverskonar „ókarlmannlegu eðli“, oft notað yfir kvenlega og samkynhneigða karlmenn. Seiðiðkun þótti engu að síður máttug og ógnvekjandi aðferð til að skyggnast inn í framtíðina eða framvindu örlagana, hljóta yfirnáttúrulega vernd eða valda öðrum ómældum skaða.

Seiðiðkendur voru einnig kallaðir Seiðberendur, en í seinni tíð, eftir upptöku kristni var orðið seiðskratti notað yfir iðkendur þessara fornu vísinda. 

Þriðji (Óðinsheiti) segir Gylfa frá því að Seiðberendur séu komnir frá veru sem kallast Svarthöfði í Gylfaginningu:

:Svo segir í Völuspá hinni skömmu:
:Eru völur allar
:frá Viðólfi
:vitkar allir 
:frá Vilmeiði
:en seiðberendur 
:frá Svarthöfða,
:allir jötnar
:frá Ými komnir.
Mark Pellegrino

**Mark Pellegrino** (fæddur 9. apríl 1965) er bandarískur leikari sem er þekkastur fyrir hlutverk sín í Dexter, Lost og Supernatural.

## Einkalíf
Pellegrino er fæddur og uppalinn í Los Angeles, Kaliforníu. Mark er kennari við Playhouse West, sem var stofnaður af Robert Carnegie og Sanford Meisner. Jeff Goldblum er einnig kennari við stofnunina. Pellegrino er fyrrverandi hermaður í bandaríska hernum. 

Í frímatíma sínum þá stundar hann íþróttir á borð við sjálfsvarnarlist, sparkbox, thaibox, júdó, karate og ju-jitsu.

## Ferill
### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Pellegrino var árið 1987 í  *L.A. Law*. Hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við *Northern Exposure*, ER, *The X-Files*, NYPD Blue, , Criminal Minds, The Unit og *Knight Rider*. 

Árið 2006 var Pellegrino boðið gestahlutverk í Dexter sem Paul Bennett, fyrrverandi eiginmann Ritu. 

Í mars 2009 var Pellegrino ráðinn til þess að koma fram í ABC þættinum Lost í seinasta þætti fimmtu seríunnar, til þess að leika hinn dularfulla Jacob. Þó að fréttayfirlýsing varðandi þáttinn kallar hann aðeins sem „Man No. 1“ þá kemur fram að Pellegrino leikur Jacob, dularfulla persónu mikilvæga í lokasögu þáttarins.  

Þann 26. júní 2009 kemur fram að Pellegrino var ráðinn í endurtekið hlutverk sem **Lúsifer** í fimmtu seríu CW þáttarins Supernatural.   Hefur hann leikið Lúsifer með hléum síðan þá.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Pellegrino var árið 1987 í *Fatal Beauty*. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við *Night Life*, Lethal Weapon 3 á móti Mel Gibson og Danny Glover, *Trouble Bound*, *Macon County Jail*, The Lost World: Jurassic Park, The Big Lebowski á móti Jeff Bridges og John Goodman, Mulholland Dr., National Treasure og Capote þar sem hann lék morðingjann Dick Hickock.

## Kvikmyndir og þættir

## Verðlaun og tilnefningar
### Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films
*2010: Tilnefndur sem besti gestaleikari fyrir Lost.

### Screen Actors Guild verðlaunin
*2006: Tilnefndur sem besti leikhópur í kvikmynd fyrir Capote.

## Neðanmálsgreinar

## Heimildir
*
*

## Tenglar
* 
* Mark Pellegrino á Supernatural Wiki.com síðunni 
* Mark Pellegrino á Lost wikiasíðunni
* Mark Pellegrino á Supernatural wikiasíðunni
Bergþór Hrafnsson

**Bergþór Hrafnsson** var íslenskur lögsögumaður á 12. öld. Í lögsögumannstíð hans voru íslensk lög skráð niður í fyrsta sinn.

Bergþór var sonarsonur lögsögumannsins Gunnars Þorgrímssonar spaka og bróðursonur Úlfhéðins Gunnarssonar lögsögumanns. Hann tók við lögsögumannsembættinu af Úlfhéðni 1117 og gegndi því til 1122 en hefur líklega látist það ár. Eftir því sem segir í Kristni sögu var hann á Breiðabólstað hjá Hafliða Mássyni veturinn 1117-1118 og unnu þeir þar ásamt fleirum að ritun og endurbótum íslenskra laga. Þau voru svo lesin upp í lögréttu á Alþingi 1118 og samþykkt.

## Heimild
*
Gunnar hinn spaki Þorgrímsson

**Gunnar Þorgrímsson hinn spaki** (d. 1075) var íslenskur lögsögumaður á 11. öld, fyrst 1063-1065 og svo aftur 1075 eitt þing.

Sonur Gunnars, Úlfhéðinn, var lögsögumaður á 12. öld og einnig þrír sonarsynir hans, þeir Bergþór Hrafnsson, Gunnar Úlfhéðinsson og Hrafn Úlfhéðinsson. Ekki er vitað hvar þeir langfeðgar bjuggu en líkur hafa verið leiddar að því að þeir hafi verið norðlenskir, hugsanlega frá Víðimýri í Skagafirði. Afkomendur Gunnars bjuggu í Reykjadal í Þingeyjarsýslu.

## Heimild
*
Danger Girl

**Danger Girl** er tölvuleikur gefinn út á Playstation árið 2000. Hann snýst um þrjár stelpur sem berjast gegn glæpamönnum. Leikurinn var gerður eftir teiknimyndasögum með sama nafni.

## Tilvísanir
*Site review of Danger Girl video game
Úlfhéðinn Gunnarsson

**Úlfhéðinn Gunnarsson** (d. 1116) var íslenskur lögsögumaður sem var uppi á 11. og 12. öld. Hann var einn af heimildarmönnum Ara fróða þegar hann skrifaði Íslendingabók.

Úlfhéðinn var sonur Gunnars hins spaka Þorgrímssonar, sem var lögsögumaður tvisvar á 11. öld. Úlfhéðinn var kjörinn lögsögumaður 1108 og gegndi embættinu þar til hann lést 1116. Kona hans hét Ragnhildur Hallsdóttir og var komin í beinan karllegg af landnámsmanninum Höfða-Þórði Bjarnarsyni. Tveir synir þeirra, Hrafn og Gunnar, urðu lögsögumenn, svo og bróðursonur Úlfhéðins, Bergþór Hrafnsson.

Úlfhéðinn hefur verið einn af heimildarmönnum Ara fróða, sem vitnar tvívegis til hans í Íslendingabók.