open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lúdó og Stefán - Lúdó og Stefán 1977

**Lúdó og Stefán - Lúdó og Stefán 1977**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1977. Á henni syngur Lúdó og Stefán dægurlög. Jón Sigurðsson útsetti og stjórnaði hljóðfæraleik við hljóðritun. Hljóðritun fór fram hjá Tóntækni h.f. Tæknimaður var Sigurður Árnason, sem jafnframt annaðist hljóðblöndun ásamt Lúdó og Stefáni. Hljómsveitina skipa: Elfar Berg, píanó; Hans Kragh, trommur. Berti Möller, bassi, gítar, söngur. Stefán Jónsson syngur. Auk þess leikur Þorleifur Gíslason allar saxófónsólóar og blásturs- og  strengja-hljóðfæraleikarar úr Sinfóníuhljómsveit Íslands aðstoða í allmörgum lögum.

## Lagalisti
#Pabbi og mamma rokkuðu - *Lag - texti: Swan — Berti Möller* - Stefán Jónsson syngur
#Halti Jón - *Lag - texti: Price/Logan — Þorsteinn Eggertsson* -  Stefán Jónsson syngur
#Rokk um alla blokk - *Lag - texti: M C Freedman/J. DeKnight — Ómar Ragnarsson* - Berti Möller syngur
#Ég er þér gleymdur? - *Lag - texti: King/Goffin — Óskar Ingimarsson* - Stefán og Berti syngja
#Hvernig börn verða til - *Lag - texti: H. Newman — Berti Möller * - Stefán og Berti syngja
#Ég er þín - *Lag - texti: F. Domino/D Bartholomew — Þorsteinn  Eggertsson* - Stefán syngur 
#Bless, bless - *Lag - texti: B. Darin/J. Murray  —  Þorstinn Eggertsson* - Stefán syngur 
#Konni, Beggi og bolinn  - *Lag - texti: G. Goehring — Þorsteinn Eggertsson * - Berti syngur
#Brenninetla - *Lag - texti: Lieber/Stoller — Þorsteinn Eggertsson* - Stefán syngur
#Þú ert svo tælandi - *Lag - texti: B. & D. Sherman — Þorsteinn Eggensson* - Stefán syngur
#Þú talar of mikið - *Lag - texti: J. J. Jones/R.Hall — Þorsteinn Eggertsson* - Stefán syngur
#Smalahundurinn - *Lag - texti: Paul Anka  —  Berti Möller* - Berti Möller syngur.

## BLESS BLESS
:Bless, bless!
:Ég er farinn á sjó
:og ég kem ekki aftur í bráð.
:Stálhress
:er ég, kerli mín, þó
:kolvitlausu veðri sé spáð.
:Það verður
:endalaust púl.
:Kannski milljón á mann,
:Þó megnið af því fari víst í
:ríkiskassann.

:En, jæja...
:Bless, bless.
:Ég er farinn í ferð.
:Ég vona bar´að veiðarfærin sé´ af bestu gerð.

:Svo verður þveginn lestargaflinn,
:dreginn einhver afli,
:hlegið yfir babbli
:eða
:legið yfir tafli...
:Þaldég!

:Hæ, hó!
:Og svo kem ég í land,
:Hring´í þig og leik milljóner – já.
:Bingó!
:Ég fæ seðl´eins og sand,
:Ef að verður heppnin með mér.

:Við hittum allskonar lið,
:snúum borginni við.
:Svo kveð ég uppúr þurru og fer beint út á mið.
:Þá seg´ég:
:„Bless, bless.
:Nú finnst mér komið nóg“,
:og hopp´ um borð og hendist út á sjó.

:Þar verður þveginn lestargaflinn,
:dreginn einhver afli,
:hlegið yfir babbli
:eða
:legið yfir tafli...

:Já,
 
:Það verður 
:þveginn lestargaflinn,
:dreginn einhver afli,
:hlegið yfir babbli
:og legið yfir tafli...
Stuðull (stærðfræði)

**Stuðull** er í stærðfræði föst tala, sem er margfeldi breytu í stæðu, runum, röðum og jöfnum. Stuðull er aldrei háður liðvísum né breytum. 

Dæmi:
:a_1 x_1 + a_2 x_2 + a_3 x_3 + \cdots, 
þar sem tölurnar *a* eru stuðlar, en *x* eru breytur. 

Innan eðlisfræði er einnig talað um stuðla, en þá er jafnan átt við eðlisfræðilegan fasta. Stuðlar eru einnig notaðir í efnafræði til að stilla efnajöfnur.
Logri

**Logri** (einnig nefndur **lógariþmi**, **lógaritmi**, sjaldnar **lygri**) fyrir ákveðna tölu *x* er það veldi sem þarf að hefja grunntölu **lografallsins** *a* í til að fá upprunalega töluna út. Lografallið er andhverfa veldisfallsins með jákvæðan veldisstofn *a* sem uppfyllir eftirfarandi aljöfnu:

:\log_a(a^x)=x,

Sem dæmi má nefna að logri tölunnar 1000 með grunntölu 10 er 3, þar sem 10³ = 10 × 10 × 10 = 1000:

:  \log_{10}(1000) = 3, 

Aðferðin við að finna logra, með grunn *a*, tölunnar *x* er jafngilt því að finna hvert veldi tölunnar *a* þarf að vera til að fá út *x*.

*Náttúrlegur logri*, táknað með *ln*, er reiknaður með grunntölunni *[[e (stærðfræðilegur fasti)|e]]* en *[[tugalogri]]* (venjulegur lygri), með grunntölunni 10.
## Aljöfnur logra
Til eru mikilvægar aljöfnur sem tengja logra saman:

### Margfeldi, kvóti, veldi og rót
Logri af margfeldi er jafn summu logra þeirra talna sem eru margfaldaðar saman, logri kvóta er jafn mismuni logra deilistofns kvótans og logra deili kvótans, logri af *n*-ta veldi tölu er *n* margfaldað með logra tölunnar sjálfrar og logri *n*-tu rótar tölu er logri tölunnar deilt með *n*, eftirfarandi gildir fyrir allar tegundir lografalla.





### Umreikningur milli grunntalna
Ef reikna skal lografall af *x* með grunntöluna *k* log*k*(*x*) yfir á grunntöluna *b* nægir að deila í það með log*k*(*x*):

:  \log_b(x) = \frac{\log_k(x)}{\log_k(b)}.\, 

Þar sem reiknivélar reikna oftast logra með grunntölu 10 eða e getur verið hentugt að snara þeim yfir á grunntölu *b* að eigin vali, en það er gert með:

: \log_b (x) = \frac{\log_{10} (x)}{\log_{10} (b)} = \frac{\log_{e} (x)}{\log_{e} (b)}. \,

## Eiginleikar lograns
Aðeins er hægt að taka logra af jákvæðri tölu því grunnur lograns er alltaf jákvæð tala og sama í hvaða veldi þú setur jákvæða tölu, aldrei er hægt að fá neikvæða tölu út.

Áður en tölvur komu til var logri með grunntölu *a* reiknaður með því að leggja saman óendanlegar raðir með ákveðinni nákvæmni. Þetta gerði reikning með logra afskaplega langann og leiðinlegan svo brugðið var á það ráð að búa til langar töflur sem innihéldu útreiknuð gildi fyrir algengustu grunntölurnar. Vegna reiknireglna 1 og 3 hér að ofan þurfti aðeins að reikna þannig töflur upp að fyrsta tugi. Tökum dæmi: til að reikna út log(123) var það skrifað sem 

:\log_{10}(1,23 \cdot 100) = \log_{10}(1,23) + \log_{10}(100) = \log_{10}(1.23) + 2

þar sem log10(100) = 2 og því þurfti aðeins að leita eftir log10(1.23) í töflunni. 

## Lograkvarðar
* Bel-kvarði (algengasta eining *desíbel*)
* Birtustig
* Richterskvarði
Ögur

**Ögur** er stórbýli og kirkjustaður í Ögurvík í Ísafjarðardjúpi. Þar var þingstaður Ögurhrepps og frá 15. til 17. aldar bjó þar hvert stórmennið á fætur öðru. Má þar helst nefna Björn Guðnason sýslumann, Magnús Jónsson (prúða) sýslumann og síðar Ara son hans, Björn Markússon og Erlend Ólafsson málafylgjumann.

Fyrsta rafstöð á sveitaheimili við Djúp var reist í Ögri 1928. Í Ögurnesi var verstöð og þurrabúðir héldust þar allt fram á 20. öld. Þá var þar lengi landssíma- og póstafgreiðsla, sem og læknissetur frá 1932 til 1951. Þar er einnig Ögurkirkja, reist 1859.

## Heimild
*
Jónas Þórir - Sveitin milli sanda

**Jónas Þórir - Sveitin milli sanda**  er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1978. Á henni leikur Jónas Þórir íslensk dægurlög. Jónas Þórir leikur á Baldwin-orgel, Baldwin syntha-sound og Yamaha flygil. Kristján Þórarinsson leikur á rafmagns- og kassagítara. Guðjón B. Hilmarsson leikur á trommur. Sigurður Árnason leikur á rafmagnsbassa í *Gvendur á eyrinni*. Jónas Þórir Dagbjartsson leikur á fiðlu í *Stúlkan mín* og *Ég leitaði blárra blóma*. Upptakan fór fram hjá Tóntækni h.f. síðari hluta ársins 1977. Upptöku annaðist Sigurður Árnason. Ljósmynd á framhlið: Jóhannes Long
 

## Lagalisti
#Sveitin milli sanda - *Lag: Magnús Blöndal Jóhannsson*
#Gvendur á eyrinni - *Lag: Rúnar Gunnarsson*
#Ég bið að heilsa - *Lag: Ingi T. Lárusson* 
#Kontóristinn - *Lag: Magnús Eiríksson*
#Dagný - *Lag: Sigfús  Halldórsson*
#Stúlkan mín - *Lag: Jón Múli Árnason* 
#Losti - *Lag: Jónas Þórir Þórisson*
#Hótel Jörð - *Lag: Heimir Sindrason*
#Nú liggur vel á mér - *Lag: Óðinn G. Þórarinsson* 
#Ó, þú - *Lag: Magnús  Eiríksson*
#Minning um mann - *Lag: Gylfi Ægisson*
#Ljósbrá/Kvöldljóð - *Lag: Eiríkur Bjarnason/Jónas Jónasson*
#Ég leitaði blárra blóma - *Lag: Gylfi Þ. Gíslason*
#Án þín - *Lag: Jón Múli Árnason*

## Textabrot af bakhlið plötuumslags
Dilkur

**Dilkur** er lamb (þá **dilklamb**) og jafnvel folald eða kálfur sem sýgur móður sína, en dilkur er þó langsamlega oftast haft um dilklamb, það er lamb að hausti. 

## Orðið sjálft

### Merkingar
Orðið dilkur getur merkt nokkra hluti:
*lamb, folald eða kálfur sem sýgur móður sína 

*Afgirtur hluti eða hólf fjárréttar (samanber *að draga fé í dilka* og *[[Dilkur#Draga í dilka|að draga í dilka]]*), en þessi merking er dregin af því hvernig þetta líkist á sem leiðir dilk (þ.e.a.s. hvernig lítið réttarhólf er miðað við stærri hluta réttarinnar)

Móðir dilka er oft nefnd *dilksuga* þar sem hún er sogin af dilk.

### Dilkar í Grágás
Í Grágás kemur vel fram merking orðsins, þ.e. afkvæmi tamins húsdýrs, það sem sýgur móður sína: 

:*Eigi varðar manni við lög, þótt [[Sauðkind|ær]] leiði dilka ómerkta, og skal þar móðir bera vitni hverr á; og svo skal hið sama, þótt [[kýr]] eða [[Svín|gyltur]] eða [[geit]]ur leiði dilka*. 

### Orðsifjar
Orðið „dilkur“ er gamalt í málinu og merkti það upprunalega ungviði búfjár (og ekki skipti máli hvort um var að ræða afkvæmi sauðfjár, hrossa, svína eða nautgripa) sem gengur með móður sinni  og á orðsifjafræði orðsins „dilkur“ á rætur sínar að rekja til latínu. Margar samsvaranir eru til í gannmálum og hin ævaforna rót *di-* sem fyrirfinnst í orðinu *dilkur* geymir merkinguna „að sjúga“; samanber danska orðið **', [[sænska]] orðið **' (að vera á brjósti). Orðið er skylt latnesku sögninni **' (sem þýðir að „sjúga“), **' (sem þýðir „kona“) og einkum orðinu **' og **' (sem þýða „sonur“ og „dóttir“ í þessari röð) eða eiginlega brjóstmylkingar.

## Orðasambönd
; Draga dilk á eftir sér
: Orðasambandið að eitthvað „dragi dilk á eftir sér“ er alltaf notað í neikvæðri merkingu (oft notað með orðinu ‚illan‘ fyrir fram orðið ‚dilkur‘; að „draga *illan* dilk á eftir sér“) og merkir það að eitthvað hafi eitthvað slæmt í för með sér eða að eitthvað hafi slæmar afleiðingar. Hefur þetta máltæki verið þekkt í tungumálinu allt frá því á 18. öld. Þetta orðasamband er að öllum líkindum komið úr sveitamáli, og þar sem dilkur er lamb sem sýgur móður sína þá er illur dilkur smávægilegt eða óásjálegur dilkur sem fylgir mömmu sinni.

; Draga í dilka
: Orðasambandið „að draga í dilka“ er notað þegar verið er að flokka fólk eftir hlutum eins og kynþætti eða skoðunum. Það er fengið úr réttunum þar sem féð er dregið úr fjöldanum og flokkað (eins og að flokka fólk í ákveðina hópa).

## Neðanmálsgrein


## Tenglar
*
*Listi af orðasamböndum í íslensku sem innihalda orðið ''dilkur''. 
*Heimasíða Árnastofnunar *dilkur*
Veldisfall

**Veldisfall** eða **vísisfall** er fall, þar sem breytistærðin kemur fyrir sem veldi grunntölu. 
## Skilgreining
Veldisfall *f*, með grunntöluna *a*, er skilgreint þannig:
:\ f(x) = c a^x,
þar sem *c* er stuðull og *x* breyta með rauntalnaásinn sem formengi. Ef *x* = 0 tekur fallið gildið *c*. Ef grunntalan er *[[e (stærðfræðilegur fasti)|e]]* er talað um *veldisfallið* eða *vísisfallið* *e**x*. Þá gildir:

*x* = *e** ln x*,
sem sýnir að veldisfallið er andhverfa lograns.

## Umritun
: \,\!\, a^x=(e^{\ln a})^x=e^{x \ln a}.

## Tvinntölur
Sérhverja tvinntölu *z* má rita með sniðinu: *z* = *r e** i φ*,
þar sem *r* táknar lengdina, *i*  er þvereining en *φ* er hornið sem *z* myndar við raunás.
Hvöt

**Hvöt** getur átt við eftirfarandi:
* **[[Fótboltafélagið Hvöt]]**, fyrsta knattspyrnufélag kvenna á Íslandi
* **[[Ungmennafélagið Hvöt (Blönduósi)|Ungmennafélagið Hvöt]]** á Blönduósi
* **[[Ungmennafélagið Hvöt (Grímsnesi)|Ungmennafélagið Hvöt]]** í Grímsnesi
* **[[Ungmennafélagið Hvöt (Tungusveit)|Ungmennafélagið Hvöt]]** í Tungusveit
* **[[Ungmennafélagið Hvöt (Lóni)|Ungmennafélagið Hvöt]]** í Lóni (Austur-Skaftafellssýslu)
*Hvöt, félag sjálfstæðiskvenna í Reykjavík
Ungmennafélagið Hvöt (Grímsnesi)

**Ungmennafélagið Hvöt** í Grímsnesi var stofnað 22. desember 1907. Það er aðildarfélag að Héraðssambandinu Skarphéðni á Suðurlandi og jafnframt elsta félag þess.

Fyrsti formaður félagsins var Páll Bjarnason en í stjórninni voru einnig þeir Björgvin Magnússon frá Klausturhólum (ritari) og Jón Gunnlaugsson frá Kiðjabergi (gjaldkeri).
E (stærðfræðilegur fasti)

***e*** er í stærðfræði mikilvægur torræður fasti og grunntala náttúrlega lograns. Er stundum nefndur **Eulersfasti** til heiðurs Leonhard Euler. 

Reikna má gildi fastans með veldaröðinni

:: e = \sum_{n=0}^\infty \frac{1}{n!} = 1 + 1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{6} + \frac{1}{24}+ \cdots,

sem með 20 aukastöfum er: 2,71828 18284 59045 23536...

## Tvinntölur og samsemd Eulers

*e* er merkilegt fyrir tvinntölur því að veldi við veldisstofn *e* og þvertala fyrir veldisvísin liggja á einingahringi tvinnsléttun, hringurinn með geisla 1 sem rennur um 1, i, -1, og -i.
Ungmennafélagið Hvöt (Tungusveit)

**Ungmennafélagið Hvöt** er ungmennafélag í Tungusveit. Það gaf út blaðið *Hvöt* á árunum 1931 til 1944 en lestrarfundir héldust allt til ársins 1956.

## Neðanmálsgreinar
Edwin Hubble

**Edwin Hubble** (20. nóvember 1889 – 28. september 1953) var bandarískur stjörnufræðingur. Hubble-geimsjónaukinn er nefndur eftir honum.

## Tengt efni
* Lögmál Hubbles

## Tenglar
*
Grunntala

**Grunntala** eða **stofn** er sú tala, sem hafin er í veldi, t.d. ef talan *a* er grunntala  og *n* veldisvísir þá er það ritað *a<sup> n</sup>*. Talnakerfi nota ákveðna grunntölu, t.d. er talan 10 grunntala tugakerfis, en 2 er grunntala tvíundarkerfis. 

Eulersfasti, *e* er grunntala veldisfallsins og náttúrlega lograns.
Henri Vernes

**Charles-Henri Dewisme**, best þekktur undir höfundarnafninu **Henri Vernes** (16. október 1918 – 25. júlí 2021) var belgískur rithöfundur sem hefur skrifað fjöldann allan af vísindaskáldsögum og ævintýrabókum. Hann hefur einnig skrifað sögur fyrir myndasögur og teiknimyndir. Hann var þekktastur fyrir bækurnar um Bob Moran.
Vínlandskortið

**Vínlandskortið** er landakort sem fannst árið 1957. Kortið er um 35 cm á breidd og 48 cm á hæð og er það skrifað á bókfell, sem talið er fullvíst að sé frá 15. öld. Kortið sjálft var hins vegar talið falsað af sumum sérfræðingum m.a. vegna rannsókna á efnainnihaldi bleksins. 

Vínlandskortið fannst bundið inn í handritið *Historia Tartarorum* um sögu Tartara. Það handrit er talið ófalsað og fjallar um sögu og siði Mongóla og virðist vera eldri útgáfa af minningum Ítalans Giovanni da Pian del Carpine. Carpine skrifaði seinna aðra lengri sögu af ferðum sínum. 

Vínlandskortið fannst árið 1957 (þremur árum áður en minjar um norræna menn fundust í L'Anse aux Meadows) og var boðið Yale háskólanum til kaups, en háskólinn hafði ekki bolmagn til kaupanna. Paul Mellon keypti þá kortið og ánafnaði til Yale eftir að tveir safnstjórar við British Museum og einn bókasafnsfræðingur við Yale höfðu úrskurðað um trúverðugleika þess. Rannsókn þeirra á kortinu varð að vera leynileg að ósk Mellons og höfðu þremenningarnir því ekki möguleika á að kalla til sérfræðinga. 

Árið 2021 kom í ljós að kortið er falsað.

## Heimildir

* Lifandi vísindi:Gömul kort af öðrum heimi 
* The Vinland Map: Medieval or Modern? 
* MBl. 24. feb. 2004 Vínlandskortið ófalsað? 
* Mbl. 16. ágúst 2002 Segja jesúíta höfund Vínlandskortsins
* Mbl. 16. ágúst 2002 "Þetta er stórkostleg fölsun!"

## Tilvísanir
Laugardælakirkja

**Laugardælakirkja** er kirkja að Laugardælum í Flóahreppi (til 2006 Hraungerðishreppi). Hún var vígð 1965. Kirkjan er steinsteypt og alls 300 fermetrar að flatarmáli. Í henni er pípuorgel og kirkjubekkirnir rúma 70 manns í sæti.

Bjarni Pálsson, byggingarfulltrúi á Selfossi, teiknaði kirkjuna, en hann teiknaði einnig Selfosskirkju. Sigfús Kristinsson byggingameistari sá um smíði kirkjunnar.

Kaþólskar kirkjur að Laugardælum voru helgaðar Guði, Maríu mey og heilagri Agötu. Kirkjan tilheyrir Selfossprestakalli.

Bobby Fischer, fyrrverandi heimsmeistari í skák, var jarðsettur í Laugardælakirkjugarði þann 21. janúar 2008.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Laugardælakirkja á kirkjukort.net
J. J. A. Worsaae

**J. J. A. Worsaae** – (eða **Jens Jacob Asmussen Worsaae**) – (14. mars 1821 – 15. ágúst 1885), danskur fornleifafræðingur, sagnfræðingur og safnamaður. Einn af fremstu fornleifafræðingum Dana.

## Æviágrip (brot)
Hann fæddist í Vejle á Jótlandi, og fékk strax á ungaaldri áhuga á sögu og fornleifafræði.

Worsaae vann mikinn vísindalegan sigur þegar hann, 23 ára, gekk á hólm við Finn Magnússon, einn þekktasta fornfræðing eldri kynslóðarinnar, og sýndi fram á að túlkun hans á „rúnum“, sem kenndar voru við Rúnamó í Blekinge í Svíþjóð, ætti ekki við rök að styðjast. „Risturnar“ í Rúnamó höfðu oft verið rannsakaðar, án árangurs. Loks hafði Finni Magnússyni tekist að lesa úr þeim vísu undir fornyrðislagi, og byggði hann verk sitt á teikningu sem jarðfræðingurinn Johan Georg Forchhammer hafði gert. Um þetta birti Finnur mikið rit: *Runamo og runerne* (1841), sem fjallar reyndar um margt fleira en Rúnamó. 

Worsaae fór nokkrar rannsóknarferðir á staðinn og lét gera nákvæmar teikningar af ristunum, sem voru gjörólíkar teikningunum sem Finnur hafði farið eftir. Þar með var ljóst að forsendan fyrir túlkun Finns var brostin, og risturnar augljós náttúrusmíð. Worsaae birti þessar niðurstöður í ritinu *Runamo og Braavalleslaget* (1844), sem er mjög læsilegt. Þrátt fyrir hina hörðu fræðilegu gagnrýni, tókst Worsaae að setja efnið fram með fullri virðingu fyrir hinum velmetnu fræðimönnum sem hann réðist á, auk þess sem efnið var svo vel fram sett að hann vann flesta strax á sitt band. 

Árið 2006 kom út aðgengilegt rit um þetta efni eftir Rud Kjems: *Runamo. Skriften der kom og gik*. 

Hinn 22. desember 1847, þegar Worsaae var aðeins 26 ára, var honum falin umsjón með þjóðminjavörslunni í Danmörku. Þetta var ný staða við hliðina á Christian Jürgensen Thomsen, sem var forstöðumaður *Oldnordisk Museum*. Worsaae var einnig skipaður í Fornminjanefndina, sem var reyndar lögð niður 1849, og eftir það höfðu þeir Thomsen og Worsaae umsjón með öllum fornminjum í Danmörku. 

Worsaae ritaði fjölda bóka og greina um fræði sín. Meðal þeirra má nefna:
* *Minder om de Danske og Nordmændene i England, Skotland og Irland* (1851)
* *Den danske Erobring af England og Normandiet* (1863)

## Heimildir
* Danska Wikipedian, 30. desember 2007.
* J.J.A. Worsaae, *Af en Oldgranskers Breve. 1848-1885*, útgefandi Victor Hermansen, København 1938
* J.J.A. Worsaae, *Breve. 1840-1885*, útgefandi Ad. Clement, København 1930
* J.J.A. Worsaae, *En Oldgranskers Erindringer 1821-1847*, útgefandi Victor Hermansen, København 1934
* Petersen, Carl S., *Stenalder – Bronzealder – Jernalder: Bidrag til nordisk Arkæologis Litterærhistorie 1776-1865* (1938)
Giorgos Seferis

**Giorgos Seferis** (gríska: *Γιώργος Σεφέρης*) (13. mars 1900 – 20. september 1971) var grískt ljóðskáld sem starfaði einnig sem sendiherra Grikklands. Hann var sendiherra í Bretlandi á árunum 1957-1962. Árið 1963 hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum. Seferis, sem var dulnefni, var eilítil umbreyting á ættarnafni hans, *Seferiadis* (*Σεφεριάδης*).

## Tenglar
* ''Giorgos Seferis - nóbelsverðlaunahöfundur 1963''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1963
* ''Gíorgos Sefaris''; fáein ljóð; birtust í Lesbók Morgunblaðsins 1963
* ''Goðsaga''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967
* ''Vegna þess að svo mikið''; ljóð eftir Seferis; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1986
* ''Marmarahöfuðið og hlutskipti Ódysseifs - að Seferis látnum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1971
* ''Hvaðan fá diplomatar innblástur til skáldskapar?''; grein í Morgunblaðinu 1963
Flugmóðurskip

**Flugmóðurskip** er herskip sem er hannað fyrir flugtak og oftast einnig lendingu herflugvéla. Flugmóðurskip virkar þannig eins og fljótandi flugbraut og gerir það mögulegt fyrir sjóher að styðja aðgerðir flughers langt frá höfuðstöðvum. Fyrstu flugmóðurskipin voru litlir viðarprammar sem fluttu mannaða loftbelgi sem voru notaðir til eftirlits úr lofti. Nútímaflugmóðurskip eru hins vegar risastór kjarnorkuknúin skip sem bera tugi flugvéla og þyrla.
Suður-Kákasus

**Suður-Kákasus** er suðurhluti heimshlutans Kákasus, milli Evrópu og Asíu, sem nær frá Kákasusfjöllum í norðri að landamærum Tyrklands og Írans í suðri, og frá Svartahafi í vestri að Kaspíahafi í austri. Svæðið er kallað *Закавказье* (*Sakavkasje*) á rússnesku sem merkir „sunnan Kákasusfjalla“. Innan svæðisins er öll Armenía og meirihluti Georgíu og Aserbaídsjans. 

Í þessum heimshluta eru umdeildu héruðin Abkasía og Suður-Ossetía í Georgíu, og Nagornó-Karabak í Aserbaídsjan.
Flóttamaður

**Flóttamaður** er samkvæmt Flóttamannasamningi Sameinuðu þjóðanna frá 1951 sá sem:

Flóttamannahugtakið hefur verið víkkað út með starfsreglum samningsins frá 1967 til að ná einnig yfir þá sem flýja heimaland sitt vegna stríðsátaka eða annars ofbeldis. Sá sem sækist eftir hæli sem flóttamaður er skilgreindur sem hælisleitandi. 

Hugtakið var skilgreint vegna þess fjölda fólks sem flúði Austur-Evrópu í kjölfar Síðari heimsstyrjaldar. Sú alþjóðastofnun sem helst kemur að málefnum flóttamanna er Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna sem taldi 28,4 milljónir flóttamanna í heiminum í upphafi árs 2006. Það var þá það minnsta sem verið hafði frá 1980.

Samkvæmt flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna var fjöldi flóttamanna í lok árs 2014 59,5 milljónir sem er hæsta tala þeirra síðan í síðari heimstyrjöld. Flóttamannavandinn í Evrópu svokallaði varð vegna mikillar fjölgunar flóttamanna árið 2015 á heimsvísu.

## Tilvísanir
Józef Piłsudski

**Józef Klemens Piłsudski** (5. desember 1867 – 12. maí 1935) var pólskur stjórnmálamaður, hermarskálkur, ríkisstjóri (1918 – 1922) og einræðisherra (1926 – 1935) yfir öðru pólska lýðveldinu auk þess að vera yfir her landsins. Hann var af aðalsfjölskyldu með rætur aftur til Stórfurstadæmisins Litáens og Pólsk-litáíska samveldisins. Frá miðri fyrri heimsstyrjöld til dauðadags hafði hann mikil áhrif á ríkisstjórn Póllands og utanríkisstefnu. Hann var lykilmaður í því að Pólland fékk sjálfstæði árið 1918, 123 árum eftir að Pólsk-litáíska samveldið var þurrkað út af landakortum.

Hann var upphaflega meðlimur í pólska sósíalistaflokknum og leit á Rússneska keisaradæmið sem helstu fyrirstöðuna fyrir endurreisn Pólsk-litáíska samveldisins. Hann bjó til Pólsku sveitirnar sem börðust með Austurrísk-ungverska keisaradæminu og Þýska keisaradæminu til að tryggja ósigur Rússlands. Seinna meir dró hann stuðning sinn við Miðveldin til baka og hóf samstarf við bandamenn. Eftir heimsstyrjöldina stjórnaði hann her Pólverja í pólsk-sovéska stríðinu 1919 til 1921 og frá nóvember 1918, þegar Pólland fékk sjálfstæði, til 1922 var hann ríkisstjóri.

Árið 1923 náðu höfuðandstæðingar Piłsudskis í Lýðræðislega þjóðernisflokknum undirtökunum í ríkisstjórn Póllands og hann dró sig í hlé. Eftir maíbyltinguna 1926 sneri hann aftur og varð í reynd einræðisherra. Til dauðadags hafði hann fyrst og fremst afskipti af málefnum hersins og utanríkismálum, en hugðist jafnframt minnka áhrif stjórnmálamanna (sem hann taldi spillta) og styrkja herinn. Meðferð hans á pólitískum andstæðingum vakti harða gagnrýni frá helstu bandalagslöndum Póllands. 

Eftir lát hans tók Edward Rydz-Śmigły við, í samræmi við hinstu óskir Piłsudskis, og stjórnin varð enn gerræðislegri.

## Tilvísanir
L'Anse aux Meadows

**L'Anse aux Meadows** er staður á norðurodda eyjunnar Nýfundnalands í Kanada. Þar fundust um 1960 minjar norrænnar byggðar frá víkingatíma. Norsku fornleifafræðingarnir Helge Ingstad og Anne Stine Ingstad grófu rústirnar upp, og rituðu tveggja binda verk um niðurstöðurnar. Ekki er hægt að fullyrða hvort staðurinn er Vínland, sem sagt er frá í fornritum. 

L'Anse aux Meadows er eini staðurinn í Norður-Ameríku, utan Grænlands, þar sem víkingaminjar af þessu tagi hafa fundist. Eru þær vitnisburður um ferðir og búsetu Evrópubúa í Nýja heiminum mörg hundruð árum fyrir ferðir Kristófers Kólumbusar.

L'Anse aux Meadows er á heimsminjaskrá UNESCO.
Kryddsíld (sjónvarpsþáttur)

***Kryddsíld*** er viðtalsþáttur sem sendur er út á Sýn (áður Stöð 2) um hver áramót (gamlársdag) og er í umsjón fréttastofu stöðvarinnar. Í þáttinn mæta stjórnmálamenn saman og svara spurningum fréttamanns stöðvarinnar. Yfirleitt er þátturinn á fremur léttum nótum þar sem farið er yfir helstu hitamál stjórnmálanna á liðnu ári. Þátturinn hóf göngu sína á útvarpsstöðinni Bylgjunni áramótin 1990 en frá 1991 var hann sendur út í sjónvarpinu. Árið 2008 varð að ljúka útsendingu vegna aðgerða mótmælenda, sem t.d. brenndu sundur kapal sem lá frá útsendingarbíl inn á Hótel Borg. 

## Þættirnir

## Nafnið
Heiti þáttarins má rekja til misskilnings sem kom fyrst fram í smágrein í Morgunblaðinu 13. janúar 1981 (sjá hér) þar sem tekin var upp frétt úr Berlingske Tidende um að forseta Íslands, Vigdísi Finnbogadóttur, og Margréti Þórhildi Danadrottningu, hefði verið boðið í *krydsild*. *Krydsild* er í dönsku bein þýðing á enska orðinu *crossfire* sem merkir „skothríð úr báðum áttum“ og er notað yfir viðtöl þar sem tveir eða fleiri viðmælendur eru spurðir „í kross“ af blaðamanni eða -mönnum. Í greininni í Morgunblaðinu hafði blaðamaður, sem ekki var sleipur í dönsku, skilið það þannig að þjóðhöfðingjunum hefði verið boðið í „kryddsíldarveislu“. Mistökin urðu frægt dæmi um meinlega þýðingarvillu í dagblöðum.

Orðið „kryddsíld“ er stundum notað yfir sams konar viðtalsþætti á öðrum stöðvum og í íslenskri umfjöllun um slíka þætti erlendis.

## Tilvísanir
Sauðlauksdalskirkja

**Sauðlauksdalskirkja** er kirkja í Sauðlauksdal við sunnanverðan Patreksfjörð. Kirkjan var byggð árið 1860, hugsanlega af Niels Björnssyni· Turni kirkjunnar var bætt á síðar, eða á árunum 1901-2. 

Í Sauðlauksdal voru bænhús og sóknarkirkja allt frá 1512. Katólskar kirkjur þar voru helgaðar Maríu guðsmóður og öllum heilögum, sérstaklega Þorláki biskupi helga. Sauðlauksdalskirkjan var útkirkja frá Saurbæ á Rauðasandi en varð prestssetur 1724. Útkirkjur Sauðlauksdals eru Bæjarkirkja og Breiðuvíkurkirkja og frá 1970 í Haga og á Brjánslæk. Patreksfjarðarprestakall hefur þjónað kirkjunum frá 1964.

## Neðanmálsgrein


## Tenglar
* Sauðlauksdalskirkja á kirkjukort.net
NF

**NF**, **Nf** eða  **nf.** geta átt við:

*nefnifall eitt af mörgun föllum

***nF** getur átt við nanófarad
Ábæjarkirkja

**Ábæjarkirkja** er kirkja á eyðibýlinu Ábæ í Austurdal í Skagafirði. Kirkjan var byggð 1922 en bærinn hefur verið í eyði síðan 1941. Kirkjan, sem teiknuð var af Guðjóni Samúelssyni húsameistara ríkisins, er lítil, steinsteypt og var efni í hana flutt úr Skagafirði en viðurinn í kirkjuna sem áður var á Ábæ og byggð var 1842 var fluttur frá Akureyri inn í Leyningsdal í Eyjafirði og fluttur yfir Nýjabæjarfjall á sleðum sem dregnir voru af mönnum. Þótti það afrek því erfitt er að komast niður af fjallinu með æki vegna þess hve bratt það er, þótt lestarferðir væru iðulega farnar þar yfir. 

Kirkjunni var fyrrum þjónað frá Goðdölum en 1907 var hún lögð til Mælifellsprestakalls og er þar alltaf ein messa á ári, á sunnudegi um verslunarmannahelgi. Þá koma oft yfir 100 manns í guðsþjónustu og er svo messukaffi veitt að Merkigili, sem fór í eyði 1997 er Helgi Jónsson hrapaði til bana í gilinu, en hann hafði þá verið eina sóknarbarn Ábæjarsóknar í allmörg ár. Systkini Helga gáfu kirkjunni skírnarfont til minningar um hann og er hann smíðaður úr birkitré sem óx í gili Austari-Jökulsár.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Ábæjarkirkja á kirkjukort.net 
* ''Ábæjarkirkja í Austurdal''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1952
Kryddsíld

:*Orðið getur einnig átt við sjónvarpsþáttinn *Kryddsíld* á [[Stöð 2]].*

**Kryddsíld**, **marineruð síld** eða **niðurlögð síld** eru bitar af síldarflökum sem lagðir eru hráir í edik með salti og ýmsu kryddi og látnir verkast þannig. Hún er gjarnan borðuð með grófu brauði eða rúgbrauði.
Flugeldar

**Flugeldar** (eða **rakettur**) eru þrýstiknúin blys sem skotið er á loft til skrauts eða til að gefa merki (sbr. *neyðarblys*). Flugeldar eru aðallega framleiddir í Kína, en voru uppgötvaðir á Indlandi. Flugelda er fyrst getið í rituðum heimildum kringum árið 1200, en í upphafi voru þeir notaðir til að fæla burt illa anda og til að biðja guðina um gæfu og hamingju.

Fyrsta flugeldasýning sem haldin var á Íslandi svo sögur fari af var í Kópavogi 28. júlí 1662 eftir erfðahyllinguna á Kópavogsfundinum. Þessa var minnst 350 árum síðar 28. júlí 2012 með flugeldasýningu á vegum Sögufélags Kópavogs.

Helsti söluaðili flugelda á Íslandi eru björgunarsveitarnar, en líka íþróttafélög. Önnur félög og einkaaðilar hafa einnig selt þá.

**Flokkun flugelda**  

Flugeldum er skipt eftir hættu flokkum og eru flokkar T2, P2 og F4 ekki ætlaðir almenningi. Vörur í flokkum F1, F2, F3, P1 og T1 eru ætlaðar almenningi en geta þó verið skorður á hvaða vörur má selja í þeim flokkum og fer það eftir lögum um skotelda á tilteknum stað/landi.    

## Eitt og annað
* Stærsta einstaka flugeldasýning sem haldin hefur verið var á Madeiru, þann 31. desember árið 2006, en þá var 66.326 flugeldum skotið á loft.

## Tenglar
* 
* ''1500 ára gömul saga''; grein í DV 1991
* ''Saga flugeldanna''; grein í Fréttablaðinu 2005
* ''Flugeldar í tvö þúsund ár''; grein í Fréttablaðinu 2008
Tálknafjarðarkirkja

**Tálknafjarðarkirkja** er kirkja á Tálknafirði. Fyrsta skóflustunga að henni var tekin 2000 og var hún vígð 5. maí 2002. Kirkjan stendur á Þinghól og sést víða að úr bænum og nágrenni.

## Tenglar
*Tálknafjarðarkirkja á kirkjukort.net
OLM

**Olm** eða **OLM** getur átt við eftirfarandi:

* Olm, þorp í Lúxemborg
* Oriental Light and Magic, japanskt teiknimyndaver
* Orkuleiðrétta mjólk
Cleveland Browns

**Cleveland Browns** er lið í amerískum fótbolta frá Cleveland, Ohio. Þeir leika í norður riðli AFC deildarinnar, innan NFL. Fyrstu árin sín um sinn spiluðu þeir í All-America Football Conference en fóru yfir í NFL árið 1950 eftir að AAFC hætti störfum. Þeir unnu alla fjóra titla  AAFC og kláruðu eitt tímabil ósigraðir. Þeir hafa unnið fjóra NFL titla, alla áður en Super Bowl leikurinn kom til sögunnar.
Orkuleiðrétt mjólk

**Orkuleiðrétt mjólk**, skammstafað **OLM**, kallast mælimjólk sem hefur verið leiðrétt fyrir fitu- og próteininnihaldi. Orkuleiðrétt mjólk er því sú mjólk sem hefur ákveðið orkuinnihald, eða 750 kílókaloríur í kílógrammi. Notuð er sérstök reikniaðferð til að umreikna mælimjólk með uppgefin efnainnihöld yfir í OLM.

## Reikniaðferðir
Íslenska aðferðin:
kg OLM = M\times(0,01+0,122\times f+0,077\times p+0,053\times l)

Danska aðferðin (*Energikorrigeret mælk, EKM*):
kg OML = (0,383 \times f+0,242 \times p+0,7832) / 3,140

Munurinn á formúlunum lýsir muninum á efnainnihalda íslenskrar og danskrar mjólkur. Íslenska aðferðin, sem fengin er að hluta frá Noregi, tekur tillit til þess hve mikil mjólk fæst úr hverri kú (fastinn *M*) en sú danska gerir það ekki. Fastinn *p* merkir próteinhlutfall mjólkur, fastinn *f* er fituhlutfall og fastinn *l *táknar mjólkursykurshlutfall (laktósa).

## Notkun
Útreikningar á orkuleiðréttri mjólk eru notaðir við ákvarðanir á fóðurþörfum mjólkurkúa.

## Neðanmálsgreinar


## Ítarefni
* Fóðurþarfir nautgripa hjá Búnaðarsambandi Suðurlands
Tíð

**Tíð** eða **tíðir** geta átt við eftirfarandi:

* Blæðingar
* Tíðir sagnorða
* Tímabil
* Góða og slæma tíð, þ.e. gott og slæmt veður
Kjartan Ólafsson

**Kjartan Ólafsson** getur átt við eftirfarandi:
* Kjartan Ólafsson, alþingismann.
* Kjartan Ólafsson, tónlistarmann.
* Kjartan Ólafsson í Laxdæla sögu.
* Kjartan Ólafsson, hagfæringur og rithöfundur. 
* Kjartan Ólafsson, ritstjóra og alþingismann.
Austurdalur

**Austurdalur** er dalur í innsveitum Skagafjarðar. Um hann rennur Austari-Jökulsá, önnur upptakakvísla Héraðsvatna. Eina búseta í dalnum er að Bústöðum en kirkja er að Ábæ.

## Landafræði
Austari-Jökulsá setur svip sinn á allt umhverfið, þar sem hún rennur heldur vestan við miðjan dal, þó dalurinn sé nokkuð þröngur. Innst í dalnum rennur hún á eyrum, en þegar kemur niður að Skatastöðum myndar hún alldjúpt gljúfur sem hún kastast um alla leið niður þar sem hún sameinast Vestari-Jökulsá og saman mynda þær Héraðsvötn. Víða í þessu gljúfri eru birkihríslur og eru þar stundaðar flúðasiglingar. Milli Skatastaða og Bústaða, en báðir bæirnir eru vestan ár, er brú yfir ána, oft kölluð Monikubrú eftir skörungnum Moniku á Merkigili.

Nokkrar þverár renna í Jökulsá, eiga þær flestar upptök sín í Nýjabæjarfjalli sem skilur dalinn frá inndölum Eyjafjarðar. Eru þetta meðal annars Ábæjará, Tinná,  Hvíta, Fossá og fleiri.

Hið hrikalega Merkigil nyrst í dalnum var lengi vel helsti farartálmi fyrir fólk í austanverðum dalnum þegar það ferðaðist í kaupstað í Skagafirði. Upp úr því að sunnanverðu er einstigi fyrir framan klettasnös eina svo ekki var hægt að flytja ullarlestar til verslunar í Skagafirði heldur fóru lestarferðir yfir Nýjabæjarfjallið til Eyjafjarðar. Var þá komið niður í Leyningsdal og ullin seld á Akureyri. Þegar bæjarhúsin að Merkigili voru byggð var allt efni í þau flutt á hestum yfir gilið og sáu dæturnar 7 um það. Árið 1997 beið Helgi Jónsson, síðasti bóndi á Merkigili, bana í gilinu er hann hrapaði þar á leið til fundar við nágranna sinn sem beið hans handan gilsins. Þjóðskáldið Bólu-Hjálmar reisti sér nýbýli í dalnum sem hann nefndi Nýjabæ og bjó þar um skeið.

Jurtalíf í dalnum er fjölbreytt og hann nokkuð gróinn upp í hlíðar. Í Fögruhlíð er náttúrulegur birki- og víðiskógur þar sem hæstu trén eru um 6 metra há. Í giljum og áreyrum vex hvönn og eyrarrós.

## Bæir
Í austanverðum dalnum voru bæir á borð við Merkigil, Ábæ, Nýjabæ, Tinnársel og Hildarsel. Í dalnum vestanverðum eru Bústaðir og Skatastaðir.

## Myndasafn

Austari-Jökulsá01.jpg|Rafting á Jökulsá eystri
Kláfurinn við Skatastaði yfir Jökulsá austari (3689226159).jpg|Kálfurinn við Skatastaði 
Mynd:Merkigil1.jpg|Séð upp Merkigil, glittir í troðninginn upp sunnanmeginn
Mynd:Merkigil2.jpg|Séð niður Merkigil, peningshús að Bústöðum vestan ár
Mynd:Skatastaðir.jpg|Skatastaðir séðir frá Ábæ
Mynd:Austurdalur2.jpg|Hestamenn í Fögruhlíð, milli Hildarsels og Hvítár, en þar er náttúrulegur skógur


## Tilvísanir
EF

**EF**, **Ef** eda **ef.** geta att vid:
* **' er [[íslenska|íslensk]] [[samtenging]] (nánar til tekið ein af [[atvikstengingar|atvikstengingunum]]; eða [[skilyrðistenging]]) sem gefur til kynna skilyrði. Aðrar ''skilyrðistengingar'' eru t.d. **nema** og **svo framarlega sem**. 
* **ef.** getur átt við [[eignarfall]], eitt af [[aukafall|aukaföllunum]]

== Tengt efni ==
*[[EFN]]
*[[Róbert Arnfinnsson - Ef ég væri ríkur|Róbert Arnfinnsson - **Ef** ég væri ríkur]] 
*[[Neitun forliðar|neitun **ef**-setningarinnar]]
*: ***Ef*' ég er sofandi, þá er ég með augun lokuð.*
*[[Eff|*'ef** og aðeins **ef''']]
Ulric Neisser

**Ulric Neisser** (fæddur 8. desember 1928 í Kiel í Þýskalandi; d. 17. februar 2012) var bandarískur sálfræðingur sem hefur meðal annars stundað rannsóknir innan hugfræði. Neisser flutti til Bandaríkjanna með fjölskyldu sinni árið 1931. Hann lauk bachelors-gráðu í Harvard árið 1950, seinna mastersgráðu í Swarthmore-háskóla og árið 1956 doktorsgráðu frá Harvard. Hann hefur kennt við Cornell háskóla, Brandeis og Emory. 

Neisser hefur haft töluverð áhrif innan hugfræði með rannsóknum sínum og skrifum. Sumir telja að bók hans, *Hugfræði* (*Cognitive Psychology*), hafi haft mikil áhrif í þá veru að menn fóru að einbeita sér að hugfræði.

## Verk
* Neisser, U. (1967). *Cognitive psychology*. New York: Appleton-Century-Crofts.
* Neisser, U. (1976). *Cognition and reality: principles and implications of cognitive psychology*. WH Freeman 
* Winograd, E. & Neisser, U. (1988) *Remembering Reconsidered: Ecological and Traditional Approaches to the Study of Memory*. New York: Cambridge University. 
* Fivush, R & Neisser, U (1994). *The remembering self: construction and accuracy in the self-narrative*. New York: Cambridge University Press.
* Neisser, U. (1998). *The rising curve: long-term gains in IQ and related measures*. American Psychological Association.
* Neisser, U. (1993). *The Perceived self: Ecological and Interpersonal Sources of Self Knowledge*. New York: Cambridge University Press. 
* Neisser, U. (1982). *Memory observed: remembering in natural contexts*.
* Neisser, U. (1987). *Concepts and conceptual development: ecological and intellectual factors in categorization*. Cambridge University Press.
* Neisser, U. (1998). *The Rising Curve: Long-Term Gains in IQ and Related Measures*.
Anna og skapsveiflurnar

***Anna og skapsveiflurnar*** er tölvuteiknuð mynd eftir íslenska þrívíddarhönnunarfyrirtækið CAOZ. Myndin er í leikjstórn Gunnars Karlssonar, sem einnig er útlitshönnuður myndarinnar. Handritið er byggt á sögu eftir Sjón. Margir þekktir einstaklingar sáu um talsetningu og þar á meðal má nefna Terry Jones, Björk og Damon Albarn.

## Tenglar
* Heimasíða myndarinnar
CAOZ

**CAOZ** er íslenskt tölvuteiknimyndafyrirtæki sem fengist hefur bæði við tölvuteiknaðar myndir og auglýsingagerð. Meðal þeirra mynda sem fyrirtækið hefur framleitt eru stuttmyndirnar Litla lirfan ljóta, Anna og skapsveiflurnar. Árið 2011 kom út þeirra fyrsta mynd í fullri lengd, Hetjur Valhallar - Þór.

## Kvikmyndir

### Í fullri lengd

* *[[Hetjur Valhallar - Þór]]* (2011) (ásamt Ulysses og Magma Films)

Í framleiðslu:
*** (ásamt Lichthof Productions)

### Stuttmyndir

* *[[Litla lirfan ljóta]]* (2002) 
* *[[Þröng sýn]]* (2005)
* *[[Anna og skapsveiflurnar]]* (2007) 

## Tenglar

* Heimasíða
Dallas Cowboys

**Dallas Cowboys** er lið í amerískum fótbolta frá úthverfi Dallas í Texas. Það leikur í Austur riðli Þjóðardeildarinnarar. Liðið var stofnað árið 1960 þegar NFL deildin var stækkuð. Liðið hefur unnið flesta Super Bowl titla, 5, ásamt San Francisco og Pittsburgh.
Ægisif

**Ægisif**, stundum kölluð **Sófíukirkjan**, (gríska: **Hagía Sófia** , Ἁγία Σοφία *„Kirkja heilagrar visku“*) er fyrrum patríarka-basilíka í Istanbúl, en henni var breytt í mosku árið 1453. Hún var byggð af Jústiníanusi, merkasta keisara Miklagarðs. Ægisif var safn frá árinu 1935 til ársins 2020. Kirkjan er talin vera hátindur býsantískrar byggingarlistar og er fræg fyrir risavaxna og áberandi þakhvelfingu og bænaturnana. Ægisif, sem var byggð á árunum 532 til 537 e.Kr., var stærsta dómkirkja í heimi í hartnær þúsund ár, eða þar til dómkirkjan í Sevilla á Spáni var reist árið 1520. 

Þann 10. júlí árið 2020 ógilti stjórnlagadómstóll Tyrklands ákvörðunina um að gera Ægisif að safni. Recep Tayyip Erdoğan Tyrklandsforseti tilkynnti síðar sama dag að Ægisif skyldi gerð að mosku á ný, sem hafði lengi verið á stefnuskrá hans.

## Tilvísanir
Tjáningarfrelsi á Íslandi

**Tjáningarfrelsi á [[Ísland]]i** er tryggt samkvæmt 73. gr. Stjórnarskrár Íslands sem er svohljóðandi:


Allir eru frjálsir skoðana sinna og sannfæringar.
*Hver maður á rétt á að láta í ljós hugsanir sínar, en ábyrgjast verður hann þær fyrir dómi. Ritskoðun og aðrar sambærilegar tálmanir á tjáningarfrelsi má aldrei í lög leiða.
*Tjáningarfrelsi má aðeins setja skorður með lögum í þágu allsherjarreglu eða öryggis ríkisins, til verndar heilsu eða siðgæði manna eða vegna réttinda eða mannorðs annarra, enda teljist þær nauðsynlegar og samrýmist lýðræðishefðum.


Ákvæðið var sett í stjórnarskrána í núverandi mynd með lögum nr. 97 28. júní 1995.

Fyrir 1995 var í stjórnarskrá ákvæði sem var samhljóma núverandi 2. mgr. 73. gr. fyrir utan að í stað tjáningarfrelsis var orðið prentfrelsi notað. Ákvæðið var í 72. gr. lýðveldisstjórnarkrárinnar og var svohljóðandi:

Hver maður á rétt á að láta í ljós hugsanir sínar á prenti; þó verður hann að ábyrgjast þær fyrir dómi. Ritskoðun og aðrar tálmanir fyrir prentfrelsi má aldrei í lög leiða.

Þetta ákvæði var einnig nánast eins í fyrri stjórnarskrám Íslands (54. gr. í stjórnarskránni frá 1874 og 68. gr. í stjórnarskránni frá 1920.)

## Takmarkanir á tjáningarfrelsi

Hér eru settar fram lagagreinar þær er setja skorður á tjáningarfrelsi.

Almenn hegningarlög () setja fjölmargar takmarkanir á tjáningafrelsi. Skv. 

### XIII. kafli. Brot á almannafriði og allsherjarreglu

### Guðlast

## Neðanmálsgreinar
Brúnaðar kartöflur

**Brúnaðar kartöflur** er kartöfluréttur þar sem kartöflurnar eru soðnar og síðan er sykur bræddur á pönnu ásamt smjöri eða smjörlíki, kartöflurnar settar út í og velt upp úr sykurbráðinni. Íslendingar bera fram brúnaðar kartöflur með ýmsum veisluréttum, svo sem lamba- og svínasteik, t.d. á jólum. Rétturinn er upprunninn í Danmörku og er í erlendum uppflettiritum um mat yfirleitt talinn danskur sérréttur.
Gillette Stadium

**Gillette Stadium** er heimavöllur New England Patriots í NFL deildinni og New England Revolution í MLS. Leikvangurinn er í Foxborough, Massachusetts, rétt fyrir utan Boston og opnaði árið 2002. Hann kom í staðinn fyrir Foxboro Stadium. Völlurinn tekur 68,756 manns í sæti og er í eigu Robert Kraft athafnamanns frá Massachusetts, en hann á einnig Patriots og Revolution.
Karlakór Reykjavíkur

**Karlakór Reykjavíkur** er íslenskur karlakór stofnaður í Reykjavík 3. janúar 1926.

## Tilvísanir


## Tengill
Karlakór Reykjavíkur - Heimasíða
Kassandra

**Kassandra** er í  grískri goðafræði dóttir konungsins Príamosar í Tróju og drottingarinnar Hekabe. Fegurð hennar heillaði guðinn Appollon þannig að hann gaf henni forspárgáfu en þegar hún hafnaði ástum hans þá lagði Appollon á hana þau álög að enginn skyldi trúa spádómum hennar.

Kassandra sá fyrir fall og eyðileggingu Trójuborgar og varaði Trójumenn við Trójuhestinum, hún sá fyrir dauða Agamemnons og sínar eigin raunir og dauða en hún gat engu breytt. 

Eftir Trójustríðið leitaði hún hælis í musteri Aþenu og þar var henni nauðgað af Ajax. Hún var tekin til fanga og gerð að hjákonu Agamemnons í Mýkenu.
Trójuhestur

**Trójuhestur** er hluti grískrar goðsagnar um risastóran tréhest, holum að innan, sem Grikkir smíðuðu í Trójustríðinu. Grískir hermenn drógu hestinn með leynd að borgarhlið Tróju og földu sig inni í honum. Trójumenn drógu hestinn inn fyrir borgarmúrana og um nóttina læddust grísku hermennirnir út úr hestinum, opnuðu borgarhliðin og lögðu undir sig borgina.

## Heimildir

* 
*
Franskar kartöflur

**Franskar kartöflur** eru kartöflur sem hafa verið skornar í strimla og djúpsteiktar í feiti. Flestar heimildir benda til að franskar kartöflur hafi fyrst verið matreiddar á landsvæði sem nú tilheyrir Belgíu. Aðrar halda því fram að þær hafi fyrst komið fram á Spáni og sá siður að djúpsteikja þær hafi síðan flust til þess hluta Niðurlanda sem þá var undir spænskri stjórn.

McDonald's-skyndibitakeðjan hefur átt stóran þátt í því að gera franskar kartöflur vinsælar út um allan heim. McDonalds gerði á sínum tíma samning við fyrirtækið J.R. Simplot sem hafði fundið upp aðferð til þess að snöggfrysta franskar kartöflur. Áður höfðu franskar kartöflur verið skrældar og skornar niður á staðnum, en með uppfinningu Simplot fyrirtækisins mátti skera niður starfsmannakostnað og stytta afgreiðslutímann.

## Eitt og annað um franskar kartöflur
* Þegar ljóst var að Frakkar myndu ekki styðja innrás Bandaríkjamanna í Írak árið 2003 fóru sumir Bandaríkjamenn að kalla franskar kartöflur, „frelsiskartöflur“ (enska: *freedom fries*) í mótmælaskyni.
* Á Íslandi eru franskar kartöflur venjulega bornar fram með tómatsósu eða kokkteilsósu en annars staðar t.d. með majónesi, ediki (oftast maltediki) og ýmiss konar kryddsósum og ídýfum.
Tugakerfi

**Tugakerfið** er talnakerfi með grunntöluna tíu. *Tugatala* er staðsetningartáknkerfi, sem notar 10 tákn: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

## Sjá einnig
* Áttundakerfi
* Sextánundarkerfi
* Sextugakerfi
* Tvíundarkerfi
Sextándakerfi

**Sextándakerfi**, stundum kallað **sextánundakerfi** (enska: *hexadecimal system*), er talnakerfi með grunntöluna sextán. Sextándatala er staðsetningartáknkerfi, sem notar sextán tákn: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, A, B, C, D, E, F.

Sextándakerfi er mikið notað í forritun, vegna þess hve auðvelt er að vinna með tvíundatölur samhliða sextándakerfinu, þar sem að hverjir fjórir bitar samsvara einum tölustaf í sextándakerfinu. Til dæmis má rita töluna 79 sem rituð er með tvíundakerfinu 01001111 sem 4F í sextándakerfinu (0100 = 4 og 1111 = F). Hins vegar er aðeins flóknara að breyta sextándakerfistölu í tugatölu. Til dæmis er FF í sextándakerfinu reiknað þannig: F*16 + F eða 15*16 + 15 = 255 í tugakerfinu og AB í sextandundarkerfi verður A*16 + B eða 10*16 + 11 = 171 í tugakerfi.

Sextándakerfið er oft kallað „hex“, sem er stytting á enska orðinu „*hexadecimal*“. Forskeytið er grískt að uppruna, en töluorðið ἕξ (hex) þýðir „sex“. *Decimal* er dregið af latnenska orðinu fyrir tíund.

## Tengt efni
* Áttundakerfi
* Sextugakerfi
* Tugakerfi
* Tvíundakerfi
CCP

**CCP** er íslenskur tölvuleikjaframleiðandi sem þróaði netleikinn EVE Online og sér nú um rekstur hans. Fyrirtækið var stofnað árið 1997 og árið 2006 sameinaðist CCP hf. fyrirtækinu White Wolf.

Skammstöfunin CCP stendur fyrir Crowd Control Productions.

Í september 2018 var CCP keypt af suður kóreska tölvuleikjafyrirtækinu Pearl Abyss fyrir 425 million dollara. 

## Tengill
* Heimasíða CCP
Sylt

**Sylt** (danska: *Sild*; frísneska: *Söl`*, þýska: *Sylt*) er eyja í Norður-Þýskalandi og tilheyrir Norðurfrísnesku eyjunum.

## Landafræði
Sylt liggur í Norðursjó úti fyrir strönd Suður-Slésvíkur í Norður-Fríslandi alveg við landamæri Þýskalands og Danmerkur. Hún er hluti af Norðurfrísnesku eyjunum, norðan við Föhr og sunnan við dönsku eyjuna Rømø. Eyjan er löng og mjó og tengist meginlandinu um mjótt manngert eiði. Það heitir *Hindenburgdamm* og er notað af járnbraut. Sylt var einu sinni hluti meginlandsins en hefur smám saman sokkið vegna ágangs sjávar. Nyrsti hluti eyjarinnar er jafnframt nyrsti tangi Þýskalands. Þar er bærinn List, sem er nyrsti bær Þýskalands.

Á Sylt eru nokkrir bæir sem dreifast um eyjuna. Þeirra helstur er Westerland, en þar búa 9 þúsund manns. Westerland er jafnframt höfuðstaður Sylt. Þar eru góðar baðstrendur, enda lifa bæjarbúar að mestu á ferðamennsku. Nokkrir bæjanna, svo sem Kampen, hafa þróast í það að vera sumarhúsasvæði fyrir ríka fólkið í Þýskalandi. Íbúar Sylt eru að staðaldri 21 þúsund, en yfir sumarleyfistímann margfaldast sá fjöldi.

## Saga

Sylt var upphaflega dönsk eyja, enda var Slésvík danskt hertogadæmi. Eyjan var áföst meginlandinu allt til 1361, en þá braut sjórinn af landinu í miklu stormflóði. 1864 hertók Bismarck Slésvík í prússnesk-danska stríðinu og varð eyjan þá þýsk. 1927 var hafist handa við að tengja eyjuna við meginlandið á ný með þröngu eiði sem fékk heitið *Hindenburgdamm*. Á eiðið var lögð járnbrautarlína og ganga lestir reglulega í eyjuna. Ekki er hægt að aka á bíl út í Sylt. Þeir sem vilja taka bíl með út í eyna, verða að setja hann á þartilgerða járnbrautarvagna (Sylt Shuttle) og taka lestina . Eingöngu er hægt að hlaða vagnana í Niebüll , fyrir utan Westerland.

## Heimildir
Robby Naish

**Robby Naish** (f. 23. apríl 1963 í La Jolla, Kaliforníu) er einn af þeim fyrstu sem náð hefur alþjóðlegri frægð fyrir afrek í seglbrettasiglingum. Hann varð fyrsti heimsmeistarinn í seglbrettasiglingum þrettán ára gamall og hefur unnið fjölda heimsmeistaratitla síðan þá, bæði í seglbrettasiglingum og flugdrekasiglingum.
Wayne Gretzky

**Wayne Gretzky** (f. 26. janúar 1961) er kanadískur fyrrum íshokkíleikmaður. Gretzky hefur oft verið nefndur „besti íshokkíleikmaður allra tíma“ af íþróttablaðamönnum. Hann lék með liðinu Edmonton Oilers 1979 til 1988 og vann með þeim Stanleybikarinn fjórum sinnum. Hann er eini íshokkíleikmaðurinn sem hefur náð að skora yfir 200 stig á einni leiktíð (nokkuð sem honum tókst að gera fjórum sinnum á ferlinum).
Elizabeth (New Jersey)

**Elizabeth** er borg í Unionsýslu, New Jersey í Bandaríkjunum. Íbúafjöldi er rúm 125 þúsund (2010) sem gerir hana að fjórðu stærstu borg fylkisins. Borgin er höfuðstaður sýslunnar.

Elizabeth var stofnuð árið 1664 af enskum landnemum og var nefnd í höfuðið á eiginkonu George Carteret lávarðar sem var einn af eigendum Karólínuumdæmisins.
Seglbretti

**Seglbretti** er tveggja til fimm metra langt sjóbretti með einu segli. Mastrið er úr léttu plastefni og er fest við brettið með kúlufestingu sem getur snúist í allar áttir. Seglbrettamaðurinn getur því hallað og snúið seglinu að vild með höndunum um leið og hann stjórnar brettinu með fótunum. Það sameinar því suma kosti brimbretta og seglbáta í einu siglingatæki.
Bakaðar kartöflur

**Bakaðar kartöflur** er kartöfluréttur sem felst í því að kartöflu, helst stórri og mjölmikilli, er pakkað inn í álpappír og umslegin kartaflan síðan hituð í ofni eða á grilli. Þegar búið er að baka kartöfluna er álpappírinn opnaður að hluta, skorið gat á kartöfluna og innvolsið borðað með skeið. Vanalega er smjör, feiti eða sósa sett inn í kartöfluna til lystauka.

.
Stórbaugur

**Stórbaugur** er hringur á kúlufleti, með sama geisla og kúlan. Stysta vegalengd milli tveggja punkta á kúlufleti mælist á stórbaug. Allir lengdarbaugar eru stórbaugar, en af breiddarbaugum er aðeins miðbaugur stórbaugur.
Miðbaugur himins

**Miðbaugur himins** nefnist ofanvarp miðbaugs jarðar á himinkúluna. Himintungl, sem eru beint ofan miðbaugs, eru því á miðbaugi himins og hafa stjörnubreidd núll. Skurðpunktar miðbaugs himins og sólbaugs nefnast vorpunktur og haustpunktur.
.gs

**.gs** er þjóðarlén Suður-Georgíu og Suður-Samlokueyja.

## Tenglar
* Whois upplýsingar  hjá IANA
.io

**.io** er þjóðarlén Bresku Indlandshafseyja. Stofnunin Internet Computer Bureau Limited hefur yfirumsjón með léninu, ásamt .ac.

## Tenglar
* Whois upplýsingar  hjá IANA