open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Montpellier Business School

**Montpellier Business School** er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í Montpellier. Hann er stofnaður 1897. Árið 2019, var meistaranám hans í stjórnun (Master in Management program) í 55. sæti á heimsvísu skv. The Financial Times. MBS býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og  ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 17 700 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Eric Besson (fyrrverandi ráðherra Frakklands).

## Tilvísanir


## Ytri tenglar
* Opinber vefsíða
Rotherham

**Rotherham** er stór bær eða borg í South Yorkshire, Englandi. Íbúar eru um 110.000. Á stórborgarsvæði Rotherham búa um 260.000 manns (2011). Rotherham var mikill kola og stáliðnaðarbær á sínum tíma.
Tognun

**Tognun** er þegar liðbönd slitna að hluta eða alveg. Það getur gerst við fall eða högg á líkamspart þar sem eru liðamót. 

Fyrstu einkenni tognunar eru sársauki, bólga og síðar verður litabreyting eða mar á húðinni. Smáæðar og bandvefsþræðir bresta, liðurinn verður stirður og hreyfigeta skerðist. Algengar tognanir eru við ökkla og úlnlið. Alvarleika tognunar er oft skipt í 3 stig. Í 3. stigi er liðbandið brostið. Liðbönd gróa á 5-6 vikum.

Orðið tognun er stundum notað líka þegar vöðvi rifnar.

## Tenglar
*Tognanir og marblettir - Góð ráð. Doktor.is 
*Ökklatognun - Landspítali 
*Skyndihjálp - Tognun
Gullregn (kvikmynd)

**Gullregn** er íslensk kvikmynd sem frumsýnd var 10. janúar 2020. Myndin er byggð á samnefndu leikriti sem sýnt var í Borgarleikhúsinu árið 2012. 

Sigrún Edda Björnsdóttir leikur Indíönu Jónsdóttur sem lifir á bótum þó alheilbrigð sé. Indíana býr í blokkaríbúð í Fellahverfinu í Breiðholti umkringd nágrönnum af erlendum uppruna sem hún fyrirlítur. Í litlum garðskika við íbúðina stendur gullregn, verðlaunatré sem er stolt hennar og yndi. Þegar einkasonur hennar, Unnar sem leikinn er af Hallgrími Ólafssyni, kemur heim með kærustu af erlendum uppruna snýst heimur Indíönu á hvolf.

Leikstjóri og handritshöfundur var Ragnar Bragason.

## Tilvísanir
Svipuhumar

**Svipuhumar** (fræðiheiti: *Palinurus elephas*) er humartegund sem lifir í austurhluta Norður-Atlantshafs og í Miðjarðarhafi. Tegundin dregur latneskt nafn sitt af hafnarborginni Palinuro á Ítalíu. 

Líkami humarsins skiptist í höfuðbol og afturbol. Fullorðinn svipuhumar er rauðbrúnn á litinn og er með litla gula bletti á sér. Karldýrið getur orðið allt að 60 cm á heildarlengd, en algengt er að þeir séu um 40 til 50 cm. Kvendýrið  getur orðið allt að 50 cm á heildarlengd, en algengt er að þær séu um 20 til 30 cm.

Svipuhumar finnst í austurhluta Atlantshafsins, alla leið frá suðurhluta Noregs niður til Marokkó. Mikið er um svipuhumar í kringum Bretland og Írland.

## Lifnaðarhættir
Svipuhumar lifir á grýttum botni á 5 - 70 m dýpi, finnast ekki á því dýpi þar sem ljóstillífun getur ekki farið fram. Hann finnst við strendur sem snúa að úthafinu og þar sem selta er mikil.

Svipuhumarinn er mest virkur að næturlagi þá oftast í fæðuleit. Flestir snúa síðan aftur til heimilis síns sem veitir þeim skjól eftir fæðuleitina. Hann skríður eftir botninum en á það til að synda.  

Fullorðnir svipuhumrar eru einir eða í smærri hópum og virðast þeir halda sig á litlu svæði, u.þ.b 7 fermetrar.

## Fæða
Svipuhumar nærist á litlum ormum, kröbbum og öðrum dauðum dýrum.

## Lífsskeið
Svipuhumrar geta lifað í allt að 20 ár.

### Mökun
Humarinn makast einu sinni á ári, einhvern tíman á tímabilinu júní til október. Kvendýrin sjá um að geyma eggin þar til þau eru tilbúin að klekjast út eftir u.þ.b sex mánuði. Þau kvendýr sem eru stærri eiga það til að verpa eggjum sínum fyrr heldur en þau dýr sem eru minni.

Þegar kvendýrið er tilbúið til þess að fjölga sér gefur hún frá sér sérstakt hljóð sem laðar að karldýrið og getur náð allt að 20 m lengd. Þegar karldýr sem er nógu stórt fyrir kvendýrið nálgast þá hættir hún að gefa frá sér hljóð. Eggjunum hleypir kvendýrið síðan út 7–10 dögum eftir getnað.

### Þroskaskeið
Úr eggjunum klekjast lirfur sem eru í laginu eins og lauf. Lirfurnar eru um 2,9 til 3,9 cm þegar þær klekjast út.  

## Nýting

Svipuhumar er eitt af verðmætustu sjávardýrum innan Evrópu og á alþjóðlegum mörkuðum.

Svipuhumar er veiddur í net sem lagt er eftir botninum á u.þ.b 50 til 15 m dýpi. 

Mest af þessum humri er veitt út frá ítalíu.

## Heimildir
Kínverska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Kínverska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Kína í knattspyrnu en liðið hefur einungis tekið þátt á einu heimsmeistaramóti, það var árið 2002, þeir hafa hins vegar oft tekið þátt í Asíubikarnum og tvisvar nælt sér í silfur þar.
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Kína úrslitagrunnur
Vetrargrasker

**Vetrargrasker** er einær ávöxtur en orðið er notað um nokkrar tegundir af skvass innan tegundarinnar  *[[Cucurbita]]*. Vetrargrasker er frábrugðin sumargraskeri  að því leyti að uppskerutími er þegar ávöxtur hefur þroskast að fullu og hýðið harðnað. Það er hægt að geyma graskerin í því ástandi sem vetrarforða. Vetrargrasger er vanalega soðið áður en það er étið og hýðið er ekki étið eins og vanalegt er með sumarskvass.
Skvass er viðkvæmt fyrir frosti og fræin spíra ekki í köldum jarðvegi. Vetrargraskersfræ spíra þegar hiti jarðvegs er 21 C. Uppskeran fer fram þegar ávöxturinn hefur náð djúpum og einum lit og hýðið hefur harðnað. Uppskerutími vetrargraskers er í september eða október á norðurhveli jarðar eða áður en hætta er á miklu frosti.

## Nokkrar tegundir vetrargraskerja
### ''[[Cucurbita maxima]]''
*Ambercup squash
*Arikara squash
*Atlantic Giant
*Banana squash
*Buttercup squash
*Georgia candy roaster
*Hubbard squash
*Jarrahdale pumpkin
*Kabocha - "Hokkaido squash"
*Lakota squash
*Mooregold squash
*Red kuri squash - einnig kallað "orange Hokkaido squash" eða "baby red Hubbard squash"
*Turban squash

### ''[[Cucurbita argyrosperma]]''
*Cushaw squash (einnig kallað "winter crookneck squash")

### ''[[Cucurbita moschata]]''

*Butternut squash
*Calabaza
*Dickinson pumpkin
*Long Island cheese pumpkin
*Fairytale pumpkin squash 
*Kent pumpkin

### ''[[Cucurbita pepo]]''
*Acorn squash
*Carnival squash
*Delicata squash 
*Field pumpkin
*Heart of gold squash
*Spaghetti squash
*Sweet dumpling squash
*Autumn cup squash
*Giraumon
*Gold nugget squash
*Sugar loaf squash
760–751 f.Kr.

**760–751 f.Kr.** var 5. áratugur 8. aldar f.Kr.

## Atburðir
* 755 f.Kr. - Asúr-nirari 5. tók við af Asúr-Dan 3. sem Assýríukonungur.
* 753 f.Kr. - Borgin Róm var stofnuð af Rómúlusi á Ítalíu.

## Dáin
* 755 f.Kr. - Æskýlos af Aþenu, konungur Aþenu.
* 753 f.Kr. - Alkmajón, konungur Aþenu.
Draumur á Jónsmessunótt

**Draumur á Jónsmessunótt** er gamanleikrit eftir William Shakespeare. Leikritið fjallar um brúðkaup. Verkið er talið ritað árin 1594-1596. Leikritið hefst með samræðum tveggja sögupersóna en það eru  Hippólíta og Þeiseifur en þau eru tákn valdsins í leikritinu.
Leikritið fjallar um atburði í kringum hjónaband Þeiseifs og Hippólítu. Leikritið er eitt af vinsælustu verkum Shakespeares  og er leikið víða um heim.

## Heimildir
* Ólafur Bjarni Halldórsson, Jón á Bægisá - 13. tölublað (01.10.2009), Draumur á Jónsmessunótt
* 

## Tenglar
* A Midsummer Night's Dream by William Shakespeare (teiknimyndasaga í nokkrum hlutum)
* Leikritasafn BIL
Swindon

**Swindon** er breskur bær í sýslunni Wiltshire í landshlutanum Suðvestur-England með 192.408 íbúa (2019). Hann er staðsettur á milli Bristol og Reading. Swindon hefur verið hluti af stjórnsýslueiningunni (Unitary Authority) Borough of Swindon síðan 1998. Swindon er höfuðstöð bresku geimferðastofnunarinnar. Íbúar eru kallaðir *Swindonians*. Knattspyrnulið bæjarins er Swindon Town F. C..

## Stofnanir og miðstöðvar
*Bodleian Library's book depository
*The English Heritage National Monument Record Centre
*Höfuðstöðvar National Trust
*The Nationwide Building Society
Höggdeyfir

**Höggdeyfir** eða dempari er mekanískur eða vökvakerfis tæki sem er hannað til að draga í síg og dempa krafta. Það er gert með því að umbreyta hreyfiorku kraftsins í annað form orku (oftast hita) sem gufar upp. 

## Lýsing
Þrýstings og vökvakerfis höggdeyfar eru notaðir í tengslum við dempun og gorma. Höggdeyfir í bíl inniheldur gorma hlaðna loka og op til að stjórna flæði olíu í gegnum innri stimpil (sjá hér fyrir neðan).  

Eitt atriði til að hafa í huga við hönnun eða val á höggdeyfi, er hvert orkan fer. Í flestum höggdeyfum er orkan umbreytt yfir í hita inni í seigfljótandi vökvanum. Í vökvakerfis dempara hitnar vökvinn upp, á meðan í loft dempara er loftinu oftast hleypt út í andrúmsloftið. Í öðrum gerðum höggdeyfa, eins og rafseguls gerða, er hægt að geyma orkuna og nota síðar. Almennt séð hjálpa höggdeyfar að dempa farartæki á ójöfnum vegum.   

## Heimildir
Robert Cecil, 1. vísigreifinn Cecil af Chelwood

**Edgar Algernon Robert Gascoyne-Cecil, fyrsti vísigreifinn Cecil af Chelwood** (14. september 1864 – 24. nóvember 1958), var breskur lögfræðingur og stjórnmálamaður. Hann var einn af helstu hönnuðum Þjóðabandalagsins og vann lengi að því að efla starfsemi þess. Hann hlaut friðarverðlaun Nóbels fyrir störf sín með bandalaginu árið 1937.

## Æviágrip
Robert Cecil var sonur Roberts Gascoyne-Cecil, þriðja markgreifans af Salisbury, sem var þrívegis forsætisráðherra Bretlands fyrir Íhaldsflokkinn. Cecil gekk í heimavistarskóla þar til hann var 13 ára en gekk síðan í fjögur ár í Eton-skóla og nam lögfræði við Oxford-háskóla. Þar fékk hann orð á sig sem fær rökræðumaður. Eftir námslok varð hann árið 1886 einkaritari föður síns, sem var þá forsætisráðherra, en gerðist strax næsta ár lögfræðingur í Inner Temple í London. Árið 1889 kvæntist Cecil Eleanor Lambton. Hjónin eignuðust engin börn.

Cecil var kjörinn á neðri deild breska þingsins í þingkosningum árið 1906. Snemma á stjórnmálaferli sínum varð Cecil þekktur fyrir stuðning sinn við fríverslun. Cecil var 50 ára þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út og var því of gamall til að gegna almennri herþjónustu. Í staðinn vann hann fyrir Rauða krossinn á stríðsárunum og árið 1915 varð hann varautanríkisráðherra. Næsta ár gekk hann í breska leyndarráðið og varð hafnarbannsráðherra í ríkisstjórninni.

Á stríðsárunum varð Cecil æ áhugasamari um að koma á fót alþjóðastofnun til að halda friðinn eftir stríðslok. Árið 1917 fékk hann utanríkisráðherrann Arthur Balfour til liðs við sig til að koma hugmyndum sínum í framkvæmd. Hann fékk einnig stuðning Woodrows Wilson Bandaríkjaforseta og eftir stríðið var Þjóðabandalagið stofnað árið 1919. Cecil var aðlaður árið 1923 sem Cecil vísigreifi af Chelwood og gekk í kjölfarið á lávarðadeild breska þingsins. Frá 1923-24 var hann innsiglisstjóri og árin 1924-27 kanslari hertogadæmisins Lancaster. 

Árið 1923 varð Cecil forseti sambands Þjóðabandalagsins og gegndi þeirri stöðu þar til bandalagið var leyst upp árið 1946. Árið 1923 stofnaði Cecil bresku samtökin Þjóðabandalagssambandið (e. *League of Nations Union*), sem hann leiddi jafnframt til ársins 1945. Ásamt Frakkanum Pierre Cot stofnaði hann Alheimsfriðarsamkomuna (fr. *Rassemblement universel pour la paix*), sem hann var jafnframt forseti fyrir. Cecil hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1937. Árið 1938 mótmælti Cecil München-sáttmálanum, sem viðurkenndi tilkall Þjóðverja til Súdetahéraðanna í Tékkóslóvakíu.

Eftir seinni heimsstyrjöldina sótti Cecil síðasta fund Þjóðabandalagsins í Genf og lauk síðustu ræðu sinni með orðunum: „Þjóðabandalagið er dautt; lifi Sameinuðu þjóðirnar!“.

Eftir upplausn Þjóðabandalagsins settist Cecil að mestu í helgan stein. Hann hélt áfram að sækja fundi lávarðadeildarinnar og talaði stundum fyrir alþjóðlegum friðarverkefnum sem heiðursforseti Félags Sameinuðu þjóðanna. Cecil hélt síðustu ræðu sína á lávarðadeildinni í apríl 1953, þar sem hann ítrekaði stuðning sinn við heimsfriðinn.

## Tilvísanir
Tælenska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Tælenska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Tælenska knattspyrnusambandsins, og leikur fyrir hönd Tælands. Þeir hafa aldrei komist á heimsmeistaramótið, enn oft tekið þátt í asíubikarnum og einu sinnu tekist að næla í brons, það var á þeirra fyrsta móti árið 1972. Þjálfari liðsins er Japaninn Masatada Ishii. 
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Tæland úrslitagrunnur
Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Panama í knattspyrnu og er stjórnað af Panamska knattspyrnusambandinu. Þeir tóku fyrst þátt á heimsmeistaramóti árið 2018. Þeir hafa hinsvegar oft tekið þátt í CONCACAF mótinu og náð þar tvívegis í silfur (árin 2005 og 2013)
Reykholtsdalur

**Reykholtsdalur** er einn af Borgarfjarðardölum og liggur hann á milli Flókadals og Hvítársíðu. Dalurinn er kenndur við Reykholt, fornt höfuðból og prestsetur í dalnum, en hét áður Reykjadalur nyrðri. Í Reykholtsdal rennur Reykjadalsá, en hún sameinast Hvítá við dalsmynnin. Eins og nafnið gefur til kynna þá er mikið um jarðvarma í Reykholtsdal og er hann notaður til upphitunar húsa, sundlauga og til ylræktar. Deildartunguhver er helsti hver dalsins og er hann jafnframt vatnsmesti hver í Evrópu, en hann er rétt norðan við Reykjadalsá við mynni Reykholtsdals.

Í Landnámabók er greint frá því að Önundur breiðskeggur Úlfarsson hafi numið Reykholtsdal og búið á Breiðabólstað, sem er rétt innan við Reykholt sjálft. Önundur kom út til Íslands með Skallagrími Kveldúlfssyni og þáði land úr landnámi hans.

Eins og áður segir er Reykholt í Reykholtsdal en þar er rekin Snorrastofa sem er miðstöð rannsókna í miðaldafræðum. Snorralaug, ein elsta heita laug landsins, er einnig í Reykholti. Hún er kennd við höfðingjann og sagnaritarann Snorra Sturluson sem keypti staðinn af Magnúsi Pálssyni árið 1206 og hafði hann að höfuð-aðsetri sínu þar til hann var veginn þar árið 1241. Páll Sölvason, faðir Magnúsar, bjó áður í Reykholti, en hann átti í hatrömum deilum við Hvamm-Sturlu, föður Snorra, sem nefndust Deildartungumál og urðu til þess að Snorri ólst upp í Odda á Rangárvöllum. Þeir Magnús og Páll voru af ætt Geitlendinga sem hófu kirkjuhald í Reykholti og fluttu þangað höfuðból sitt, en Þórður prestur Sölvason (fæddur 1005-1015) er talinn hafa átt forræði á því.

## Tilvísanir
Gríska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Gríska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Grikklands í knattspyrnu og er stjórnað af Gríska knattspyrnusambandinu. á EM 2004 tókst liðinu þvert á flestar spár að verða Evrópumeistarar með öguðum varnarleik undir styrkri stjórn Þjóðverjarns Otto Rehhagel
Hvít-Rússneska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Hvít-Rússneska karlalandsliðið í knattspyrnu** keppir fyrir Hvíta-Rússlands í alþjóðlegum fótbolta. Þeir léku áður undir merkjum Sovétríkjanna enn þann 20. Júlí árið 1992 léku þeir sinn fyrsta landsleik undir eigin merki.
Finnska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Finnska karlalandsliðið í knattspyrnu** leikur fyrir hönd Finnlands í alþjóða knattspyrnu og er stýrt af finnska knattspyrnusambandinu.

Liðið komst í fyrsta sinn á stórmót á EM 2021.

## Saga
Finnska knattspyrnusambandið var stofnað árið 1907 og gekk í Alþjóðaknattspyrnusambandið ári síðar, en um þær mundir var Finnland enn hluti af Rússneska keisaradæminu. Fyrsti landsleikur Finna fór fram árið 1911 og sumarið 1912 var liðið meðal þátttakenda á Ólympíuleikunum í Stokkhólmi. Þar höfnuðu Finnar í fjórða sæti eftir að hafa slegið Ítali og Rússa úr leik. Það telst enn í dag besti árangur Finna í alþjóðakeppni.

Finnska borgarastyrjöldin leiddi til klofnings í finnsku íþróttahreyfingunni. Starfrækt voru tvö knattspyrnusambönd, annað borgaralegt sem tefldi fram hinu opinbera landsliði Finnlands en hitt var skipað kommúnistum og sendi lið á alþjóðamót verkamanna. Síðarnefnda sambandið hafi á að skipa mörgum öflugum leikmönnum, en undir lok þriðja áratugarins gekk stór hópur þeirra til liðs við borgaralega sambandið til að eiga kost á að keppa fyrir landsliðið. „Liðhlaupar“ þessir urðu hryggjarstykkið í finnska landsliðinu á fjórða áratugnum og voru í meirihluta í liðinu sem keppti á Ólympíuleikunum í Berlín árið 1936 og féll úr leik í fyrstu umferð. Finnar tóku í fyrsta sinn þátt í forkeppni HM fyrir mótið 1938 en töpuðu öllum leikjum.

Finnar kepptu í knattspyrnukeppni Ólympíuleikanna 1952 sem gestgjafar en féllu út í fyrstu umferð. Liðið tók þátt í forkeppnum allra heimsmeistarakeppna og flestra Evrópumóta en endaði yfirleitt í neðsta sæti síns riðils. Um og eftir 1980 tóku úrslitin örlítið að skána. Finnar byrjuðu forkeppnina fyrir EM 1980 með miklum látum en fataðist flugið í lokaleikjunum og voru að lokum einu stigi frá því að komast áfram. Svipaða sögu má segja af forkeppni HM 1986. Sniðganga fjölda landa á ÓL 1980 þýddi að Finnland komst til Moskvu en mistókst að komast áfram úr riðlakeppninni.

Á tíunda áratugnum komu upp nokkrir afbragðsleikmenn í Finnlandi. Kunnastur þeirra var Jari Litmanen sem lék með hollenska liðinu Ajax. Richard Møller Nielsen sem gert hafði Dani að Evrópumeisturum 1992 tók við stjórn finnska liðsins og freistaði þess árangurslaust að koma Finnum á stórmót og það sama gerðist undir stjórn Roy Hodgson.

Finnar þurftu sigur á útivelli í lokaleik gegn Portúgölum til að komast á EM 2008 en þurftu að sætta sig við markalaust jafntefli. Þau úrslit tryggðu Finnum þó 33. sætið á heimslista FIFA sem er besti árangur þeirra til þessa dags.

Teemu Pukki var í aðalhlutverki í forkeppni EM 2020 þar sem Finnar náðu loksins að tryggja sér sæti í úrslitakeppni. Þeir unnu fyrsta leik sinn á mótinu gegn Dönum þann 12. júní 2021.

## Þekktir leikmenn
*Teemu Pukki
*Jari Litmanen

## Tilvísanir
Daruma

**Daruma** er japönsk brúða með stór augu en án útlima. Daruma brúða er úr pappamassa sem er þyngdur að neðan svo brúðan velti ekki. Ef daruma brúðu er hallað þá reisir hún sig við aftur. Daruma brúður eru oft seldar í búddhahofum og á brúðurnar eru skrifuð japönsk skriftákn fyrir hamingju og velgengni.

Brúðan á að tákna búddhamunkinn Bodhidharma sem á japönsku er kallaður daruma og þaðan kemur heiti brúðunnar. Brúðan er búin til án handa og fóta og vísar það til þess að munkurinn sat í níu ár fyrir framan klettavegg og hugleiddi. Munkurinn var einnig sagður stunda jóga og bardagalist og er sagður hafa lagt grunn að  shaolin kung fu.
Daruma  brúða er talin verkfæri til að uppfylla óskir þannig að fyrst er annað auga brúðunnar litað og henni stillt upp á stað þar sem sá sem óskar fer framhjá á hverjum degi. Ef óskin rætist þá litast hitt augað líka og eftir það má brenna brúðuna í hofi.

Á 18. öld var damura brúðan þekkt sem leikfang, sem skopparakringla eða veltibolti.

Japanska orðið fyrir snjókall er Yuki-daruma  sem merkir snjó-daruma.

## Tengill
* Henry Punsmann: *Daruma, a Symbol of Good Luck*. In: *Asian Folklore Studies*, Jg. 21, 1962. ( PDF; 800 KB)
Ginklofi

:*Ekki skal rugla ginklofa við [[gin- og klaufaveiki]].*
**Ginklofi** (*trismus nascentium*) eða **ungbarnastífkrampi** er gerð af stífkrampa sem kemur fram í nýfæddum börnum. 

## Ginklofi á Íslandi
Fyrst er getið um ginklofa í minnisbók Odds biskups frá 1630 og einnig í riti Gizurar Péturssonar sem var prestur í Vestmannaeyjum 1687-1713. 
Ginklofi var mjög skæður á Heimaey í Vestmannaeyjum og eyjunni St. Kildu í Suðureyjum og er talið að 70-80% lifandi fæddra barna sem fæddust á þessum eyjum hafi dáið á fyrstu tveimur vikum frá fæðingu. Einkenni þessara eyja voru að íbúar lifðu mikið á sjófugli, einkum fýl og lunda. 

Um miðja 19. öld var veikinni útrýmt í Vestmannaeyjum fyrir atbeina dansks læknis, Peter Anton Schleisner.

Með konungsúrskurði 6. júní 1827 var ákveðið að stofna læknisembætti í Vestmannaeyjum. Var A.F. Schneider skipaður læknir 1845 en á undan honum höfðu verið þrír læknar, sá seinasti A.S.I. Haaland, en ekki hafði tekist að ná tökum á barnadauða vegna ginklofa. Haaland vakti athygli á slæmu neysluvatni, almennum óþrifnaði og að naflastrengur barna í Vestmannaeyjum væri ekki eðlilega bundinn upp og ekki tíðkaðist að konur væru með börn sín á brjósti.

Schleisner læknir kom upp fæðingarstofnun í Vestmannaeyjum sem hann kallaði Stiftelsen. Þar voru viðhafðar strangar hreinlætisráðstafanir og notuð naflaolía á naflasár nýbura. Þessi naflaolía (Balsamum copaiba) var borin á daglega. Einnig var hugað að umhverfisvernd og mataræði og allt fuglakjöt bannað. Schleisner fór frá Vestmannaeyjum og fæðingarstofnunin Stiftelsen lagðist niður en áfram var haldið að nota naflaolíu. Í riti frá 1849 er skýrsla (udtog) Schleisners frá Íslandsdvölinni. 

Í öðrum löndum tíðkaðist að sótthreinsa nafla barna með jurtum. Frumbyggjar Ameríku lögðu sundurskorinn kerlingareld (Lycoperdon pyriforme) við nafla barna uns stúfurinn féll af.

## Heimildir
* Ginklofinn í Vestmannaeyjum, Læknablaðið : fylgirit - 14. fylgirit (15.05.1982)
Armenska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Armenska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Armeníu í knattspyrnu og er stjórnað af Armenska knattspyrnusambandinu. Þekktasti leikmaður þeirra er Henrikh Mkhitaryan.
Óleóresín

**Óleóresín** er hálfföst blanda ilmolíu og trjákvoðu (resins) þar sem bæði efnin eru fengin úr sömu plöntunni. Óleóresín sem finnst í náttúrunni er kallað balsam  eða græðismyrsl(ilmkvoða).
Ítalahlynur

**Ítalahlynur** (fræðiheiti *Acer opalus*) er  lauftré af ættkvísl hlyna (*Acer*). Ítalahlynur  verður allt að 20 m í heimkynnum sínum; fjallendi í suður-Evrópu og norðvestur-Afríku. Blöðin eru stór, gljáandi og fagurgræn, handsepótt og sljóydd. Börkur ítalahlyns er grár til bleikleitur. Haustlitur er gulur.
Kímplanta

**Kímplöntur** eru ungar plöntur sem myndast við spírun fræs. Dæmigerð kímplanta samanstendur af þremur meginhlutum: kímrót, kímstöngli og kímblöðum. Skipta má blómplöntum í tvo hópa eftir því hversu mörg kímblöð kímplantan hefur, einkímblöðunga og tvíkímblöðunga. Kímplöntur berfrævinga eru mun fjölbreyttari en kímplöntur blómplantna. Til dæmis hafa kímplöntur furu allt að átta kímblöð.
Kímplöntur

**Kímplöntur** eða **landplöntur** (fræðiheiti: *Embryophyta*) eru hópur jurta sem eru einkennandi fyrir gróður á þurrlendi og votlendi jarðar. Kímplöntur og grænþörungar eiga sér sameiginlegan forföður Kímplöntur skiptast í mosa, byrkninga og fræplöntur.
Síberíuhlynur

**Síberíuhlynur** (fræðiheiti: *Acer ginnala*) er lítil hlyntegund sem er með útbreiðslu í Austur-Asíu; Kóreu, Japan, Austur-Mongólíu og Amúr-dal í Rússlandi. Hann verður 3-10 metrar að hæð og er vinsæl skrautplanta í Norður-Ameríku og Evrópu. Síberíuhlynur er kuldþolnastur hlyna. Lítil reynsla er af honum á Íslandi.

## Tengill
*Lystigarður Akureyrar 

## Tilvísanir
Georgíska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Georgíska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Georgíu í knattspyrnu og er stjórnað af Georgíska knattspyrnusambandinu. 

## Saga
Georgía lék sinn fyrsta óopinbera landsleik vorið 1990 gegn Litáen tæpu ári áður en landið hafði öðlast sjálfstæði, honum lauk með 2:2 jafntefli. Sömu lið mættust í fyrsta opinbera landsleiknum í september 1992 eftir að Georgía hafði fengið aðild að FIFA og UEFA. Fyrsta forkeppnin var fyrir EM í Englandi 1996. Þar hafnaði liðið í þriðja sæti síns riðils, fyrir ofan rótgrónar knattspyrnuþjóðir en þó langt frá því að komast áfram. Í forkeppni HM í Frakklandi tveimur árum síðar hafnaði Georgía í 3. til 4. sæti forriðilsins ásamt Pólverjum. Í kjölfarið náði Georgía 42. sæti á heimslista FIFA, sinni hæstu stöðu frá upphafi.

Eftir þetta tók við tímabil niðursveiflu hjá goergíska landsliðnu. Það endaði á botni síns riðils í forkeppni EM 2000. Næstu árin varð árangurinn lítið betri og liðið aldrei í hópi þeirra sterkari í álfunni.

Hinn kunni argentínski þjálfari Héctor Cúper tók við liðinu fyrir forkeppni HM 2010 en tókst ekki að vinna neinn leik. Temur Ketsbaia, einhver kunnasti leikmaður í sögu landsins, tók við keflinu en lét af störfum á áinu 2014 þegar forkeppnin fyrir EM 2016 rann út í sandinn. Í æfingarleik fyrir EM 2016 tókst Georgíumönnum þó að vinna ríkjandi meistara Spánar, sem þótti mikið afrek.

Georgía byrjaði keppni í D-deild Þjóðadeildar UEFA þegar hún hóf göngu sína leiktíðina 2018-19. Liðið komst þegar upp í C-deild og þrátt fyrir að illa gengi í forkeppni EM 2020 þar sem Georgíumönnum tókst aðeins að vinna sigra á Gíbraltar gerði frammistaðan í Þjóðadeildinni það að verkum að Georgía fékk færi á að spreyta sig í umspili. Þar byrjaði liðið á að slá Hvíta-Rússland úr keppni og fékk því næst úrslitaleik á heimavelli gegn Norður-Makedóníu en mátti sætta sig við 0:1 tap og þar með var draumurinn um sæti í úrslitakeppni fyrir bí í bili.

Greinilegar framfarir áttu sér stað í leik georgíska landsliðsins í forkeppni HM 2022, þar sem Svíar voru t.a.m. lagðir að velli. Í Þjóðadeildinni 2022-23 vann Georgía sinn riðil í C-deildinni og komst þar með upp í B-deildina í fyrsta sinn. Líkt og fjórum árum fyrr tryggði Þjóðadeildarárangurinn sæti í umspilinu fyrir EM 2024. Þar ruddu Georgíumenn fyrst úr vegi liði Lúxemborgar og sigruðu því næst fyrrum Evrópumeistara Grikkja í vítaspyrnukeppni í Tblisi og hlutu að launum sæti í úrslitakeppninni í Þýskalandi. Þar komust þeir í 16. liða úrslit og unnu m.a. Portúgal í riðlakeppninni.
Hoya benstoneana

***Hoya benstoneana*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Filippseyjum.

## Tilvísanir
Vetrarólympíuleikarnir 2022

**Vetrarólympíuleikarnir 2022** eru 24. vetrarólympíuleikarnir. Þeir fóru fram í Beijing í Alþýðulýðveldinu Kína frá 4. til 20. febrúar 2022. Þetta voru aðrir ólympíuleikarnir og fyrstu vetrarólympíuleikarnir sem fóru fram í Alþýðulýðveldinu Kínu. 

Beijing var valin eftir kosningu Alþjóðaólympíunefndarinnar 31. júlí 2015.
Maneki-neko

**Maneki-neko** (招き猫) er algeng japönsk stytta sem er í  senn verndargripur og heillagripur. Nú á dögum eru stytturnar oftast gerðar úr keramik eða plasti. Styttan er af ketti með aðra klóna upprétta að biðja eða gefa vísbendingu. Slíkum styttum er vanalega stillt upp í og oft við inngang verslana, veitingahúsa, snyrtistofa, þvottahúsa, efnalauga og annarra fyrirtækja. Sumar slíkar styttur eru knúnar rafhlöðum og þá færir kötturinn framlöpp hægt upp og niður.

Maneki-neko eru í ýmsum litum, stílgerðum og mismunandi skreyttar. Það er algengt að þær séu hvítar, svartar, gylltar og stundum rauðar. Slíkar styttur eru stundum litlir lyklahringir, sparibaukar, ilmstaukar, pottar fyrir inniblóm og ýmis konar skreytingar en eru líka stundum stórar styttur. Stytturnar eru vinsælar hjá kínverskum kaupmönnum og eru líka þekktar sem kínverska lukkukisur.

## Heimildir
* What is that Cat? (Japan Monthly Magazine) 
* [Http://dictionary.sensagent.com/Maneki-neko/en-en/ Maneki-neko (dictionary.sensagent.com)]
Rowan Atkinson

**Rowan Atkinson** (fæddur 6. janúar 1955) er breskur leikari. Hann er þekktastur sem Hr. Bean í samnefndum sjónvarpsþáttum (1990-1995). Hann er einnig þekktur sem Johnny English í myndunum Johnny English (2003), Johnny English Reborn (2011) og Johnny English Strikes Again (2018). Hann lék líka Bean í myndinni Bean (1997), Mr. Bean's Holiday (2007) og í teiknimyndaþáttum um hann (2003 - 2019).
Akursalat

**Akursalat** (Valerianella locusta)  einnig kallað **vorsalat**, **lambasalat** eða **strandbrúða** er smávaxin einær jurt sem ræktuð er sam blaðgrænmeti. Blöðin eru mjúk og dökkgræn og eru á bragðið með einkennandi hnetukeim.

## Tilvísanir
María Guðjohnsen

**María Guðjohnsen** er íslenskur listamaður sem sérhæfir sig í grafískri- og þrívíddarhönnun. Verkin hennar eru vangaveltur um tilveruna, með innblæstri úr vísindaskáldskap og mjög sérstakri fagurfræði. Miðlarnir sem hún notar eru yfirleitt alltaf bundnir við einhverskonar tölvu eða tækni, svo sem sýndarveruleika, varpanir, gervigreind eða hefðbundna skjái. Hún hefur sett upp sýningar með verkum sínum í Reykjavík, Berlín, New York og Los Angeles. Einnig starfaði hún sem búningahönnuður í bíómyndinni Þorsta

## Einkasýningar

* 2020 "Mögulegir heimar" - Cocoo's Nest, Reykjavík
* 2019 "Millistig" - Gallerý Grásteinn, Reykjavík.
* 2018 "The Taxi Dialogues" - BerlinBlue Art, Berlin

## Samsýningar

* 2022 "Art & NFT: The Digital Roots" - Frieze, LA
* 2021 "Do the Liminal Space!" - SVA Flatiron Gallery, NY
* 2020 "VNYE Hi-Resolution" - Times Square, NY
* 2020 "Samsýning" - Núllið, Reykjavík
* 2020 "List í ljósi" - Seyðisfjörður
* 2020 "Vetrarhátíð" - Skólavörðustígur, Reykjavík
* 2020 "Four Generations" - Gallerí Grásteinn, Reykjavík
* 2019 "Rask #2" - Ingólfsstræti 6, Reykjavík
* 2019 "Fluid" - Night Embassy, Berlin
* 2019 "Adidas Future Studios" - Berlin
* 2019 "Interactive Identities" - GlogauAir, Berlin
* 2018 "Kronach Leuchtet" - Kronach

## Tilvísanir
Andri Freyr Hilmarsson

**Andri Freyr Hilmarsson** (fæddur 26. apríl 1983) er íslenskur sjónvarpsmaður. Andri hefur verið frá upphafi í þáttunum Með okkar augum eða síðan 2011. Árið 2020 fór Andri í þættina *Andrar á flandri og leitin af Mr. Bean* með Andra Frey Viðarssyni nafna sínum þar sem þeir ferðuðust til bretlands og tilgangurinn var að finna hinn eina sanna Mr. Bean. 

Andri greindist einhverfur þriggja ára gamall.

## Tilvísanir
Sjónhimnuskemmdir

**Sjónhimnuskemmdir** (retinopathy) er hvers konar skemmdir á sjónhimnu augna sem skerðingu á sjón. Algengasta orsök sjónhimnuskerðingar er sykursýki. Sjónhimnuskerðing af völdum sykursýki er aðalorsök blindu hjá fólki á vinnumarkaði. Það er talið að 5 % blindu í heiminum megi rekja til þess.

## Heimild
* Greinin Retinapathy á ensku Wikipedia
Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu** (Tékkneska: Česká fotbalová reprezentace) er fulltrúi Tékklands í alþjóðaknattspyrnu. Tékkar hafa oft verið ein af sterkustu þjóðum Evrópu í knattspyrnu, þeir hafa tvisvar komist í úrslitaleik HM sem Tékkóslóvakía, árin 1934 og 1962 og þeir hafa einu sinni orðið evrópumeistarar sem Tékkóslóvakía, það var árið 1976, sem Tékkland komust þeir í úrslitaleik EM 1996 í Englandi. Á þeim árum áttu þeir marga af þekktustu knattpsyrnu mönnum heims, nægir þar að nefna Pavel Nedved, Patrick Berger, Vladimír Šmicer. Einn af frægustu markvörðum seinni ára varði stangir þeirra í mörg ár Petr Čech eða allt til ársins 2016.
## Leikmenn
### Leikjahæstu menn

### Markahæstu leikmenn
Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu** eða *Svörtu Stjörnurnar* eins og þeir eru oft kallaðir er stjórnað af knattspyrnusambandi Gana. Ganverska knattspyrnusambandið var stofnað árið 1957 og landið gekk til liðs við FIFA árið 1958. Gana hefur tekið þátt í þremur heimsmeistarakeppnum og fjórum sinnum hafa þeir unnið Afríkubikarinn, síðast árið 1982, þeim tókst einnig að tryggja sér bronsverðlaun á Ólympíuleikunum í Barcelona árið 1992, þjóðarleikvangur þeirra er í Accra.

U20 ára landslið Gana vann heimsmeistaramótið í sínum aldursflokki árið 2009 
## Saga
Meðal þekktustu leikmenn Gana eru Abedi Pelé og Michael Essien fyrrum leikmaður Chelsea F.C.. HM 2006 var fyrsta heimsmeistara mót Ganverja.

## Þekktir Leikmenn

* Abédi Pelé
* Asamoah Gyan
* Michael Essien
* Matthew Amoah
* Sulley Muntari
* Stephen Appiah
* Anthony Yeboah
* Samuel Kuffour
* Kevin-Prince Boateng
* Andre Ayew

## Titlar

* **[[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla|Afríkubikarinn]]**
:Gull (4): 1963, 1965 , 1978 , 1982 
:Silfur (5): 1968, 1970, 1992, 2010, 2015
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Gana úrslitagrunnur
Hoya clemensiorum

***Hoya clemensiorum*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er á Borneó.

## Tilvísanir
Gilsbakki

**Gilsbakki** er heiti á nokkrum jörðum á Íslandi.

* Gilsbakki í Hvítársíðu er kirkjustaður og bújörð austarlega í Borgarbyggð. Var æskuheimili Gunnlaugs ormstungu.
* Gilsbakki (Eyjafirði)
* Gilsbakki við Merkidal í Skagafirði, endabærinn á Kjálka-afleggjaranum

Einnig eru götur í nokkrum þéttbýliskjörnum sem heita Gilsbakki.
Til dæmis á Bíldudal, Hvolsvelli, Neskaupstað og Seyðisfirði.
Fellibylurinn Katrina

**Fellibylurinn Katrina** var fellibylur sem gekk aðallega yfir Flórída, Louisiana, Alabama og Mississippi síðla ágúst 2005. Hann var einn skæðasti fellubylur í sögu Bandaríkjanna. Borgin New Orleans varð mjög illa úti; flóðvarnargarðar brustu og flæddi sjór inn um 80% af borginni. Viðbrögð fylkisins, alríkisins í kjölfar fellibylsins voru gagnrýnd og þóttu lítil og sein. Í ljós kom að flóðvarnargarðar voru með galla í hönnun og gerðu ástandið verra en ella. Að minnsta kosti 1200 manns létust vegna fellibylsins, flestir í Louisiana. Um 200.000 íbúa New Orleans flýðu borgina eða helmingur.

## Heimild
*
Áfram (kvikmynd)

***Áfram*** (enska: *Onward*) er bandarísk Pixar-kvikmynd frá árinu 2020.
## Talsetning

## Tilvísanir

## Tenglar
*
Eþíópíska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Eþíópíska karlalandsliðinu í knattspyrnu** er stjórnað af Eþíópíska knattspyrnusambandinu (EFF) sem var stofnað árið 1943 og varð formlega hluti af FIFA og CAF árin 1953 og 1957 í sömu röð. Þeim hefur aldrei tekist að komast á lokamót heimsmeistarakeppninnar í knattspyrnu, en hafa tekið nokkrum sinnum þátt í Afríkubikarnum, sem þeir unnu árið 1962.

## Saga
Eþíópíumenn léku sinn fyrsta opinbera heimaleik gegn Djíbútí 5. desember árið 1947, leik sem þeir unnu 5-0.  Eþíópía átti mestri velgengi að fagna síðla á sjötta áratugnum og snemma á sjöunda áratug síðustu aldar þegar liðið endaði í öðru sæti í Afríkubikarnum  1957, þriðja sæti á Afríkubikarnum 1959 , þeim tóks svo að vinna afríkubikarinn árið 1962.

## Þekktir Leikmenn
* Shimelis Bekele
* Abebaw Butako
* Degu Debebe
* Adane Girma
* Fikru Teferra

## Listi yfir Þjálfara

*  Edward Virvilis 
* Jiri Starosta (1959)
*  Slavko Milošević (1961)
*  Ydnekatchew Tessema (1961–1962)
*  Slavko Milošević (1962)
*  Ydnekatchew Tessema (1963)
* Szűcs Ferenc (1968–1969)
*  Luciano Vassalo (1969–1970)
*  Peter Schnittger (1974–1976)
*  Mengistu Worku (1977, 1978, 1980-1982, 1987)
* Klaus Ebbinghausen (1988–1989)
*  Kassahun Teka (1992–1993)
* Gebregiorgis Getahun (1993)
*  Kassahun Teka (1994–1995)
*  Seyoum Abate (1996)
* Oko Idiba (1997)
*  Kassahun Teka (1997)
*  Seyoum Abate (1998–2000) 
* Asrat Haile (2001)
*  Jochen Figge (August 2002 – May 2003) 
* Asrat Haile (May 2003 – September 2003,)
* Seyoum Kebede (September 2003 –November 2004 )
*  Asrat Haile (November 2004 – December 2004 )
*  Sewnet Bishaw (2004 – September 2006)
*  Seyoum Abate (October 2006)
* Diego Garzitto (November 2006 – February 2007)
*  Tesfaye Fetene (April 2007)
*  Tsegaye Desta (June 2007)
* Abraham Teklehaymanot (April 2008 – 2010)
* Iffy Onuora (July 2010 – April 2011)
* Tom Saintfiet (May 2011 – October 2011)
*  Sewnet Bishaw (November 2011 – January 2014)
*  Mariano Barreto (April 2014– April 2015)
* Yohannes Sahle (April 2015 – May 2016)
* Gebremedhin Haile (May 2016–October 2016)
* Ashenafi Bekele (February 2017– December 2017)
*Abraham Mebratu (July 2018–)

## Heimildir

* RSSSF, landsleikir Eþíópía úrslitagrunnur
Lars-Henrik Olsen

**Lars-Henrik Olsen** er danskur rithöfundur. Hann skrifar barna-, unglinga-, og fullorðinsbækur og er efnið um dýr og náttúru, norræna goðafræði og sögulegar skáldsögur. til dæmis serían um Eirík manneskjuson. Bækur hans hafa verið þýddar á 13 tungumál. Hefur hann fengið fjölda verðlauna fyrir skrif sín.

## Útgefin rit
* *Ulvene* (1976) ISBN 87-01-30311-2
* *Hyggen: Historien om en gårdnisse* (barnabók) (1979) ISBN 87-7333-056-6
* *Milles ødegård* (myndabók) (1979)
* *Ræven i skoven* (1980) ISBN 87-7333-086-8
* *Peter i ødemarken* (barnabók) (1980)
* *Peter og ægrøverne* (barnabók) (1981)
* *Odderen (N/A)* (1981)
* *Et hundeliv* (barnabók) (1982)
* *Landet på den anden side. En beretning fra Grønland* (barnabók) (1982)
* *Gråspurven* (barnabók) (1983)
* *Den mærkelige rejse efter Hyggen* (barnabók) (1984)
* *Små og store gys* (barnabók) (1984)
* *Fugleliv* (barnabók) (1985)
* *Hvirvelvinden* (barnabók) (1985)
* *Jægerne og ulven* (barnabók) (1985)
* *Skovturen* (barnabók) (1985)
* *Smeden og hans kone* (barnabók) (1985)
* *Bjergmanden og den snu bonde* (barnabók) (1986)
* *Edvards fredelige plet* (barnabók) (1987)
* *Prøveballonen* (barnabók) (1988)
* *Guldsmeden* (barnabók) (1991)
* *Karussen* (barnabók) (1991)
* *Myggen* (barnabók) (1991)
* *Falkehjerte* (barnabók) (1999)
* *Flugten fra klosteret* (unglingabók) (2000)
* *Hyggen* (endurútgefin og endurskoðuð) (2000)
* *Kampen om sværdet* (endurútgefin og endurskoðuð) (2000)
* *Landet på den anden side* (endurútgefin og endurskoðuð) (2001)
* *Bjovulf. Et sagn fra Danmarks oldtid* (barnabók) (2002)
* *Sagaen om edsbrødrene* (barnabók) (2002)
* *Nordiske Heltesagn*  (2003)
* *Nordiske Vikingesagn* (2004)
* *Liget i mosen* (2007)

### ''Erik Menneskesøn''-serían
* *Erik Menneskesøn* (unglingabók) (1986) Gefin út á íslensku í tvemur hlutum: Ferð Eiríks til Ásgarðs (1987) og Ferð Eiríks til Jötunheima (1988)
* *Kampen om sværdet* (unglingabók) (1991) Gefin út á íslensku sem Baráttan um sverðið (2002)
* *Kvasers blod* (unglingabók) (1996)
* *Gudernes skæbne* (unglingabók) (2006)

### Dværgen fra Normandiet
* *Dværgen fra Normandiet* (unglingabók) (1988)
* *En lang rejse* (barnabók) (2000)
* *Kongens Død* (2011)

### ''Svend Pindehugger''-serían
* *Som landet lå* (1993)
* *Skjult af skoven* (1993)
* *Ravnens skrig* (1994)
* *Sagaen om Svend Pindehugger* (samlet udg.) (2003)
** *Som landet lå*
** *Skjult af skoven*
** *Ravnens skrig*

### Hljóðbækur lesnar af Lars-Henrik Olsen
* *Den mærkelige rejse efter Hyggen* (1986)
* *Jægeren og ulven* (1986)

## Tilvísanir
Víðir Reynisson

**Guðmundur Víðir Reynisson** (f. 22. apríl 1967) er íslenskur þingmaður fyrir Samfylkinguna.

Hann starfaði áður sem lögreglumaður og yfirlögregluþjónn almannavarnarsviðs hjá ríkislögreglustjóra.

Víðir er fæddur í Vestmannaeyjum og ólst þar upp til ellefu ára aldurs. Hann var ungur meðlimur í Hjálparsveit skáta og nam trésmíði áður en hann varð lögreglumaður. 

## Lögregluferill
Á ferli sínum í lögreglunni hefur Víðir meðal annars unnið sem deildar­stjóri al­manna­varnar­deildar ríkis­lög­reglu­stjóra, sem lög­reglu­full­trúi á Suðurlandi og öryggis­full­trúi Knattspyrnusambands Íslands. Hann hefur jafnframt tekið þátt í samræmdum aðgerðum gegn ýmsum náttúruhamförum á Íslandi, þar á meðal snjóflóðum á Vestfjörðum 1995, jarðskjálftum á Suðurlandi árin 2000 og 2008, eldgosinu í Eyjafjallajökli árið 2010 og í Grímsvötnum 2011.

### Kórónuveirufaraldur
Víðir varð landsþekktur á Íslandi í kórónaveirufaraldrinum árið 2020. Vegna yfirvegaðrar framkomu sinnar á daglegum upplýsingafundum um veiruna vann hann sér inn almennar vinsældir meðal Íslendinga og frasinn „*Ég hlýði Víði*“ náði talsverðri útbreiðslu til þess að hvetja til fylgni við samkomubannið sem sett var til að hefta útbreiðslu veirunnar. 
Víðir hlaut þó gagnrýni fyrir mikinn gestagang á heimili sínu í nóvember 2020 þegar fólk var hvatt að einangra sig. Hann og kona hans smituðust eftir þónokkrar heimsóknir á stuttum tíma.

Þau Víðir, Alma Möller og Þórólfur Guðnason hlutu viðurnefnið „þríeykið“ í fjölmiðlaumfjöllun á tíma faraldursins.

Víðir var sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir störf í þágu heilbrigðismála þann 17. júní 2020. 

Víðir sótti einn um endurráðningu í embætti yfirlögregluþjóns almannavarnarsviðs í lok september 2020.

## Þingferill
Víðir leiddi lista Samfylkingarinnar í Suðurkjördæmi í Alþingiskosningunum 2024. Hann var kjörinn á þing.

## Tilvísanir
Gísli Gunnarsson (sagnfræðingur)

**Gísli Gunnarsson** (19. mars 1938 – 7. apríl 2020) var íslenskur sagnfræðingur og prófessor við Háskóla Íslands. 

Gísli lauk MA-prófi í sagnfræði og hagfræði við Háskólann í Edinborg 1961 og doktorsprófi í hagsögu frá Háskólanum í Lundi árið 1983. Hann kenndi í gagnfræðaskóla frá 1961 til 1972 og var kennari í sagnfræði við Háskóla Íslands frá 1982 þar til hann fór á eftirlaun. Gísli varð prófessor við skólann árið 1997. Doktorsritgerð Gísla bar titilinn *Monopoly, trade and economic stagnation: Studies in the foreign trade of Iceland 1602-1787* og fjallaði um einokunarverslunina á Íslandi. Ritgerðin var byggð á ítarlegri rannsókn á skjalasöfnum í Danmörku og á Íslandi.

Hans helsta ritverk var bókin *Upp er boðið Ísaland* sem byggði á doktorsritgerð hans og kom út árið 1987. Þar gagnrýndi Gísli þá hefðbundnu söguskoðun að Danir hefðu neytt einokun upp á Íslendinga sem hefðu verið á móti fyrirkomulaginu.

Bókin skiptist í eftirtalda 12 kafla:
# Inngangur
# Stoðir gamla samfélagsins
# Arðsemi einokunarverslunarinnar og verðbreytingar
# Konungsvald og verslun fram til 1733
# Hafnir, skip og utanríkisviðskipti
# Íslenska verslunarfélagið 1733-1742
# Verslunarfélag hörmangara 1743-1759
# Íslandsverslunin 1759 -1774
# Velgengni verslunarinnar og hrun 1774-1787
# Tekjur konungs og kaupmanna af Íslandi og Íslandsverslun
# Framfaraviðleitni, verslunardeilur og sagnritun
# Einokunarverslunin og gamlir íslenskir samfélagshættir: kvistir á sama meiði

Bókin hafði mikil áhrif, enda kenndi Gísli efnið við Háskólann um árabil. Hún var ein af þeim heimildum sem Baldur Hermannsson studdist við við gerð sjónvarpsþáttanna *[[Þjóð í hlekkjum hugarfarsins]]*. Bók Gísla var gagnrýnd fyrir að taka gagnrýnislaust undir álit danskra kaupmanna og yfirvalda á íhaldssemi Íslendinga.

Gísli var virkur í stjórnmálum, í Alþýðubandalaginu og síðar Samfylkingunni. Hann var einn af stofnendum Siðmenntar, fyrrum formaður og var útnefndur heiðursfélagi árið 2008. Hann var virkur í félaginu Ísland-Palestína.

## Tilvísanir

## Tenglar
*Svör Gísla á Vísindavefnum
* Monopoly trade and economic stagnation : studies in the foreign trade of Iceland 1602-1787, doktorsritgerð Gísla Gunnarssonar á ensku
* Upp er boðið Ísaland: einokunarverslun og íslenskt samfélag 1602-1787 á Rafhlöðunni (lokaður aðgangur)
Aserska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Aserska karlalandsliðið í knattspyrnu** er er fulltrúi Aserbaísjan í knattspyrnu og er stjórnað af Aserska knattspyrnusambandinu. Því hefur aldrei tekist að komast í lokakeppni stórmóts.
Gjörningaklúbburinn

**Gjörningaklúbburinn** (The Icelandic Love Corporation) er íslenskur myndlistarhópur, stofnaður 1996 af Eirúnu Sigurðardóttur, Jóní Jónsdóttur og Sigrúnu Hrólfsdóttur. Dóra Ísleifsdóttir bættist í hópinn fljótlega eftir stofnun og var meðlimur Gjörningaklúbbsins til 2001 og Sigrún til 2016. Síðan þá hafa Eirún og Jóní haldið áfram starfi Gjörningaklúbbsins.

Gjörningaklúbburinn hefur haldið fjölda einkasýninga í söfnum og galleríum á Íslandi, þ.á.m. Listasafni Íslands, Listasafni Reykjavíkur, i8 gallerí og Hverfisgallerí. Einnig á klúbburinn að baki fjölda einka- og samsýninga um allan heim, m.a. í ARoS í Danmörku, MoMA í New York, Kunsthalle Wien í Austurríki, Schirn Kunsthalle í Frankfurt, samtímalistasafninu Hamburger Bahnhof í Berlín, Amos Anderson-listasafninu í Helsinki og Lilith Performance Studio í Malmö.

Gjörningaklúbburinn hefur átt í samstarfi við listafólk úr ýmsum greinum, m.a. Megas, hljómsveitir á borð við GusGus og Ensemble Adapter og myndlistarmenn eins og Ragnar Kjartansson og Kiyoshi Yamamoto. Árið 2007 gerði Gjörningaklúbburinn búning fyrir plötu Bjarkar Guðmundsdóttur, *Volta*.

## Tenglar
Heimasíða Gjörningaklúbbsins.

## Tilvísanir
Helgi Seljan (blaðamaður)

**Helgi Seljan Jóhannsson** (f. 18. janúar 1979), oftast kallaður **Helgi Seljan** er íslenskur blaðamaður sem hefur meðal annars starfað á Austurglugganum, DV, Talstöðinni og NFS  en þó lengstum í Kastljósinu á RÚV og síðar Kveik. Hann var kjörinn sjónvarpsmaður ársins á Edduverðlaunahátíðinni árin 2016 og 2017 og maður ársins 2019 af lesendum DV.is.

Eftir 15 ára veru hjá Ríkisútvarpinu ákvað Helgi Seljan að söðla um og hefja störf á Stundinni, frá janúar 2022. Hann lét af störfum hjá Heimildinni, sem varð til við sameiningu Stundarinnar og Kjarnans, í október 2024.
## Tilvísanir
Svarti páfinn

**Svarti páfinn**, *Praepositus Generalis* eða „æðsta höfuð samfélags Jesú“ er æðsti yfirmaður Jesúítareglunar. Ekkert eiginlegt titilnafn er til á íslensku yfir stöðu „Svarta páfans“, en hann hefur hlotið þetta gælunefni víðsvegar um heiminn vegna stöðu sinnar sem yfirmaður stærstu kaþólsku karlareglu heims, og vegna þess að hann er ávallt svartklæddur andstætt páfanum sjálfum sem er hvítklæddur. Varast ber að rugla þessum óformlega titli yfirmanns Jesúítareglunar við gælunafnið sem Anton Lavey stofnandi kirkju Satans hlaut á 7. áratugnum.
Dökkasef

**Dökkasef** (fræðiheiti: *Juncus castaneus*) er tegund sefs sem finnst meðal annars á Íslandi. Það er algengt á Vestfjörðum og Austfjörðum en fátítt annars staðar.

Dökkasefi hefur verið skipti niður í tvær deilitegundir sem vaxa hvor sínu megin við Atlantshafið. Í ljós hefur komið að dökkasefið sem finnst á Austurlandi tilheyrir þeirri deilitegund sem finnst í Evrópu en dökkasefið á Vesturlandi tilheyrir deilitegundinn sem finnst í Ameríku.

## Tilvísanir
Nígeríska karlalandsliðið í knattspyrnu

**Nígeríska karlalandsliðið í knattspyrnu** er fulltrúi Nígeríu í knattspyrnu. Liðinu er stjórnað af Nígeríska knattspyrnusambandinu, það lék sinn fyrsta leik sinn árið 1949.

Liðið hefur tekið fimm sinnum þátt í heimsmeistarakeppninni á árunum 1994 til 2014. Að auki hefur það unnið Afríska fótboltabikarinn þrisvar og unnið Ólympíuleikana árið 1996. 

## Saga

Eftir að hafa spilað við aðrar nýlendur í óopinberum leikjum síðan á fjórða áratugnum, lék Nígería sinn fyrsta opinbera leik sinn í október árið 1949, þá var það enn bresk nýlenda. Liðið spilaði upphitunarleiki á Englandi gegn ýmsum áhugamannaliðum. Nígeríumönnum tókst að vinna  Ólympíuleikana árið 1996 í Atlanta í Bandaríkjunum, þar sem þeir slóu út Mexíkó, Brasilíu og Argentínu á leiðinni.

## Treyjur og merki
Nígeríumenn hafa í gegnum tíðina spilað í grænum treyjum með hvítum númerum á bakinu, úti búningarnir eru yfirleitt hvítir, í samræmi við nígerísku fánalitina.  í gegnum tíðina hafa búningarnir verið mjög fjölbreyttir í ólíkum grænum tónum og ólíkir í formi. Þeir spila núna í Nike búningum.

### Árangur á stórmótum
Nígeríumenn hafa ekki komist eins langt á HM , en þeir hafa aftur á móti þrisvar sinnum unnið Afríkubikarinn þar af árið 1980 á heimavelli.

### Afríkubikarinn

### [[HM í knattspyrnu]]

## Flestir leikir

# Vincent Enyeama: 101  (2002-2015)
# Joseph Yobo: 101 (2001-2014)
# Ahmed Musa: 91   (2010-núna)
# John Obi Mikel: 89 (2006-2019)
# Nwankwo Kanu: 87    (1994-2011)

## Flest mörk
# Rashidi Yekini: 37   (1983-1998)
# Segun Odegbami: 22(1976-1981)
# Yakubu: 21  (2000-2012)
# Bachirou Salou: 19 (2007-2014)
# Obafemi Martins:18 (2004-2015)

## Þekktir leikmenn
*Sunday Oliseh
*Taribo West
*Jay-Jay Okocha
*Nwankwo Kanu
*Peter Ijeh
*Yakubu Aiyegbeni
*John Obi Mikel
*Obafemi Martins
*John Utaka
*Joseph Yobo
*Ikechukwu Uche
*Kelvin Etuhu
*Victor Moses

.

## Þjálfarar

*  Jack Finch (1949)
* Adewale Adegoke (1950–1952)
*  Jerry Beit haLevi (1960-1961)
*József Ember (1965-1968)
* Sabino Barinaga (1968-1969)
* Karl-Heinz Marotzke (1970-1972)
* Karl-Heinz Marotzke (1973-1974)
*  Tiko Jelisavčić (1974-1978)
* Otto Glória (1978-1981)
* Festus Onigbinde (1981-1984)
* Manfred Höner (1986-1988)
*  Paul Hamilton (1989)
*Clemens Westerhof (1989-1994)
*Shuaibu Amodu (1994-1995)
* Jo Bonfrère (1995-1996)
* Shuaibu Amodu (1996-1997)
*Philippe Troussier (1997)
* Bora Milutinović (1997-1998)
* Thijs Libregts (1998-1999)
* Jo Bonfrère (1999-2001)
*Shuaibu Amodu (2001-2002)
* Festus Onigbinde (2002)
*  Christian Chukwu (2003-2005)
*  Augustine Eguavoen (2005-2007)
* Berti Vogts (2007-2008)
*  Shuaibu Amodu (2008-2010)
* Lars Lagerbäck (2010)
* Augustine Eguavoen (2010) 
* Stephen Keshi (2011-2014)
*  Shuaibu Amodu (2014)
* Stephen Keshi (2015)
* Shuaibu Amodu (2015)
* Sunday Oliseh (2015-2016)
* Salisu Yusuf (2016)
* Gernot Rohr (2016-)
## Heimildir
* RSSSF, landsleikir Nígería úrslitagrunnur
Hoya dasyantha

***Hoya dasyantha*** er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.  Útbreiðslan er í Kína (Hainaneyju).

## Tilvísanir
John Hughes

**John Hughes** (18. febrúar 1950 - 6. ágúst 2009) er bandarískur handritshöfundur og leikstjóri. Þekktastur er hann fyrir Home Alone (1990), The Breakfast club (1985) og Planes, Trains and Automobiles (1987). 

## Listi yfir kvikmyndir eftir handriti John Hughes

## Dauði
Hughes lést úr hjartaáfalli í New York, 6. ágúst 2009 59 ára að aldri. Hann var í morgungöngu á Manhattan.