5. ágúst

**5. ágúst** er 217. dagur ársins (218. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 148 dagar eru eftir af árinu.

## Atburðir
* 1100 - Hinrik 1. varð konungur Englands.
* 1305 - Englendingar tóku skosku frelsishetjuna William Wallace höndum.
* 1391 - Gyðingaofsóknir áttu sér stað í spænsku borgunum Tóledó og Barselóna.
* 1498 - Barthólómeus Kólumbus, bróðir Kristófers Kólumbusar, stofnaði Santo Domingo (nú í Dóminíska lýðveldinu) og er borgin elsta varanlega aðsetur Evrópubúa í Vesturheimi.
* 1600 - Jarlinn af Gowrie og bróðir hans reyndu að ræna Jakob 6. Skotakonungi (síðar Jakob 1. Bretakonungi). Það mistókst og bræðurnir voru drepnir.
* 1619 - Þrjátíu ára stríðið: Keisaraherinn beið ósigur fyrir bæheimskum uppreisnarmönnum í orrustunni við Wisternitz.
* 1620 - Skipin *[[Mayflower]]* og *[[Speedwell]]* héldu saman úr höfn í Plymouth í Englandi og stefndu til Nýja heimsins en *Speedwell* þurfti að snúa aftur vegna leka.
* 1666 - Annað stríð Englands og Hollands: Orrustan við Ordforness þar sem England fór með sigur af hólmi.
* 1848 - Fyrsti Þingvallafundurinn fór fram.
* 1858 - Fyrsta símskeytið milli Evrópu og Norður-Ameríku er sent.
* 1874 - Þjóðhátíð hófst á Þingvöllum í tilefni af 1000 ára Íslandsbyggð og stóð í fjóra daga.
* 1914 - Heimsins fyrsta umferðarljós var sett upp í Cleveland, Ohio.
* 1914 - Orrustan við Liège hófst þegar Þjóðverjar réðust inn í Belgíu.
* 1919 - Fyrsti knattspyrnuleikur gegn erlendu knattspyrnuliði var leikinn í Reykjavík. Úrval úr Val og Víkingi lék gegn danska liðinu Akademisk Boldklub, sem sigraði 7:0.
* 1943 - Sjö manna áhöfn þýskrar flugvélar komst lífs af er vél þeirra var skotin niður úti fyrir Norðurlandi. Bandarísk flugvél skaut hana niður.
* 1949 - Knattspyrnufélagið Þróttur var stofnað í bragga við Ægisíðu í Vesturbæ Reykjavíkur.
* 1956 - Hraundrangi í Öxnadal, sem fram að þessu hafði verið talinn ókleifur, var klifinn af tveimur Íslendingum og einum Bandaríkjamanni.
* 1960 - Búrkína Fasó fékk sjálfstæði frá Frökkum.
* 1967 - Fyrsta breiðskífa Pink Floyd, *[[The Piper at the Gates of Dawn]]*, kom út í Bretlandi.
* 1971 - Suður-Kyrrahafsráðið var myndað.
* 1972 - Kommúnistaflokkur Íslands (m-l) var stofnaður.
* 1973 - Þrír létust og yfir 50 særðust þegar skæruliðasamtökin Svarti september hófu skothríð á flugvellinum í Aþenu.
* 1974 - Síðasta dag þjóðhátíðar í Reykjavík var kyntur langeldur á Arnarhóli. Kveikt var í með blysi sem hlaupið var með frá Ingólfshöfða til Reykjavíkur. Þaðan var lagt af stað 1. ágúst.
* 1979 - Skæruliðasamtökin Polisario gerðu friðarsamkomulag við her Máritaníu sem fór eftir það frá Vestur-Sahara.
* 1981 - Ronald Reagan sagði upp 11.359 flugumferðarstjórum sem voru í verkfalli.
* 1985 - Kertum var fleytt á Reykjavíkurtjörn til minningar um 40 ár frá því að kjarnorkusprengju var varpað var á Hiroshima í Japan 6. ágúst 1945. Síðan hefur þetta verið gert árlega.
* 1988 - Leiðtogi sjíamúslima í Pakistan, Arif Hussain Hussaini, var skotinn til bana í Peshawar.
* 1989 - Jaime Paz Zamora varð forseti Bólivíu.
* 1993 - Sagt var frá fundi Tel Dan-töflunnar sem var fyrsta efnislega vísbendingin um ætt Davíðs.
* 1998 - Bandaríska kvikmyndin *[[Halloween H20: 20 Years Later]]* var frumsýnd.
* 2004 - Engisprettufaraldur gekk yfir Kenýa þar sem stór hluti uppskeru ársins eyðilagðist.

* 2010 - Hrun í San José-námunni í Atacma-eyðimörkinni í norðanverðu Chile varð til þess að 33 námaverkamenn lokuðust inni.
* 2011 - NASA tilkynnti að teknar hefðu verið myndir sem bentu til þess að vatn sé til í fljótandi formi á plánetunni Mars.
* 2011 - Fyrsta sólarorkuknúna geimfarinu var skotið á loft frá Canaveral-höfða í átt til Júpíters.
* 2011 - Yfir 300 mómælendur voru skotnir til bana af Sýrlandsher í Hama.
* 2011 - Yingluck Shinawatra varð fyrst kvenna forsætisráðherra Taílands.
* 2015 - Brak úr Malaysian Airlines flugi 370 fannst við eyjuna Réunion.
* 2016 - Ólympíuleikar voru haldnir í Rio de Janeiro, Brasilíu.
* 2016 - Marta Lovísa Noregsprinsessa og Ari Behn tilkynntu að þau hygðust skilja.
* 2017 - Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna samþykkti einróma viðskiptaþvinganir gegn Norður-Kóreu.

## Fædd
* 1397 - Guillaume Dufay, flæmskt tónskáld (d. 1474).
* 1737 - Johann Friedrich Struensee, þýskur læknir (d. 1772).
* 1802 - Niels Henrik Abel, norskur stærðfræðingur (d. 1829).
* 1813 - Ivar Aasen, norskur málfræðingur (d. 1896).
* 1850 - Guy de Maupassant, franskur rithöfundur (d. 1893).
* 1892 - Eiríkur Kristófersson, skipherra Landhelgisgæslunnar (d. 1994).
* 1895 - Guðmundur frá Miðdal, íslenskur listamaður (d. 1963).
* 1906 - Wassily Leontief, bandarískur hagfræðingur (d. 1999).
* 1908 - Harold Holt, ástralskur stjórnmálamaður (d. 1967).
* 1923 - Gísli J. Ástþórsson, ritstjóri og teiknari (d. 2012)
* 1930 - Neil Armstrong, bandarískur geimfari (d. 2012).
* 1947 - Rósa Ingólfsdóttir, íslensk leikkona (d. 2020).
* 1955 - John Whitaker, breskur hestamaður.
* 1958 - Óðinn Jónsson, íslenskur fréttamaður.
* 1968 - Marine Le Pen, franskur stjórnmálamaður.
* 1968 - Mustafa Ahmed al-Hawsawi, sádiarabískur hryðjuverkamaður.
* 1968 - Colin McRae, skoskur rallýökumaður (d. 2007).
* 1973 - Björn Ingi Hrafnsson, íslenskur fjölmiðlamaður.
* 1974 - Alvin Ceccoli, ástralskur knattspyrnumaður.
* 1977 - Sverrir Þór Sverrisson, íslenskur leikari.
* 1986 - Loðvík prins af Lúxemborg.
* 1987 - Ólafur Björn Loftsson, íslenskur kylfingur.
* 1993 - Sverrir Ingi Ingason, islenskur knattspyrnuleikari.

## Dáin
* 1638 - Peter Minuit, landstjóri Nýja-Hollands.
* 1675 - Brynjólfur Sveinsson, biskup í Skálholti (f. 1605).
* 1741 - Oddur Sigurðsson lögmaður (f. 1681).
* 1792 - Frederick North, breskur stjórnmálamaður (f. 1732).
* 1895 - Friedrich Engels, þýskur stjórnmálaheimspekingur (f. 1820).
* 1940 - Frederick Cook, bandarískur landkönnuður (f. 1865).
* 1946 - Wilhelm Marx, þýskur stjórnmálamaður (f. 1863).
* 1962 - Marilyn Monroe, bandarísk leikkona (f. 1926).
* 1984 - Richard Burton, velskur leikari (f. 1925).
* 2000 - Alec Guinness, enskur leikari (f. 1914).
* 2019 - Toni Morrison, bandarískur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (f. 1931).