open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Þjálfarar í íslenskri knattspyrnu

## Knattspyrna karla
### Þjálfarar liða í [[Pepsideild karla]]

**Núverandi þjálfarar**
*Óskar Hrafn Þorvaldsson  (2019-
*Ólafur Davíð Jóhannesson  (2021-
*ÁsmundurArnarson  (2018-
*Ólafur Ingi Stígsson  (2021-
*Gunnlaugur Jónsson  (2014-
*Helgi Sigurðsson  (2019-
*Willum Þór Þórsson  (2016-
*Rúnar Páll Sigmundsson  (2014-
*Ólafur Jóhannesson  (2015-
*Arnar Gunnlaugsson  (2018-
*Ejub Purisevic  (2006-
*Gregg Ryder  (2014-

**Fyrrverandi þjálfarar**
*Arnar Grétarsson  (2014)
*Ólafur Jóhannesson  (2003-2007)
*Ásmundur Arnarsson  (2005-2011)
*Ásmundur Arnarsson  (2012-2015)
*Þorvaldur Örlygsson  (2013)
*Bjarni Jóhannsson  (2016)
*Bjarni Guðjónsson  (2015-2016)
*Logi Ólafsson  (2013)
*Magnús Gylfason  (2013-2014)
*Milos Milojevic  (2014-2017)
*????? ????? 
*Zoran Miljkovic  (2013)

### Þjálfarar liða í [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deild karla]]

**Núverandi þjálfarar**
*Ásmundur Arnarsson  (2016-
*????? ?????  (2016-
*Tommy Nielsen   (2015-
*Luka Kostić  (2015-
*????? ?????  
*Reynir Leósson  (2016-
*Srdjan Tufegdzic  (2015-
*Þorvaldur Örlygsson  (2016-
*????? ????? 
*Kristján Guðmundsson  (2016-
*Gunnar Guðmundsson  (2013-
*Hall­dór Sig­urðsson  (2015-

**Fyrrverandi þjálfarar**
*Pétur Pétursson  (2015)
*Brynjar Þór Gestsson  (2013-2015)
*Milan Stefan Jankovic  (2013-2014)
*Sigurbjörn Hreiðarsson  (2014)
*????? ?????  
*Þorvaldur Örlygsson  (2014-2015)
*Bjarni Jóhannsson  (2013-2015)
*Jóhann Birnir Guðmundsson  og Haukur Ingi Guðnason  (2015)
*????? ????? 
*Freyr Alexandersson  og Davíð Snorri Jónasson  (2013-2015)
*Logi Ólafsson  (2011-2012)
*Páll Viðar Gíslason  (2010-2014)

### Sigursælustu þjálfarar Íslands
Sigursælustu þjálfarar Íslands í knattspyrnu karla frá því deildarkeppni hófst árið 1955.

*"*" Ríkharður Jónsson sagði upp á miðju tímabili 1960 og Guðjón Finnbogason tók við.

## Knattspyrna kvenna
### Þjálfarar liða í [[Pepsideild kvenna]]

*
*
*
*/
*
*
*
*
*/
*
Rannveig Tryggvadóttir

**Rannveig Tryggvadóttir** (f. 1955) er íslenskur listamaður. Hún hefur að mestu unnið með keramik en á síðari árum hefur hún einnig unnið mikið með olíumálningu.
4. deild karla í knattspyrnu

**4. deild karla í knattspyrnu** er fimmta hæsta deildin á Íslandsmót karla í knattspyrnu. Deildin var stofnuð árið 2013.
 
Í 4. deild var leikið í 3 riðlum, riðli A, B og C. 2-3 lið komast upp úr hverjum riðli (samanlagt 8) og hefst þá útsláttarkeppni þar sem að 2 lið komast upp í 3. deild.

Nú spila 10 lið í 4. deild, efstu 2 lið fara upp um deild og neðstu 2 falla niður í 5. deild.

Leiktími er frá lok maí til miðs septembers.

## Núverandi lið

## Meistarasaga
*2013 
*2014 Ungmennafélag Álftaness
*2015 Vængir Júpíters
*2016 Berserkir
*2017 Knattspyrnufélagið Hlíðarendi
*2018 
*2019 
*2020 
*2021 Knattspyrnufélagið Hlíðarendi
*2022  
*2023 Vængir Júpíters
*2024 Tindastóll
*2025 Knattspyrnufélagið Ásvöllum.
Samræmingarverkefni Posts

**Samræmingarverkefni Posts** er óleysanlegt ákvörðunarvandamál sem Emil Post lagði til árið 1946. Vandamálið gengur út á að taka tvo endanlega orðalista \alpha_{1}, \ldots, \alpha_{N} og \beta_{1}, \ldots, \beta_{N} úr einhverju stafrófi A sem inniheldur minnst tvö tákn og skilar röð af vísum (i_k)_{1 \le k \le K} þar sem K \ge 1 og  1 \le i_k \le N fyrir öll k svo að

: \alpha_{i_1} \ldots \alpha_{i_K} = \beta_{i_1} \ldots \beta_{i_K}.

## Tilvísanir
Íslandsmót kvenna í íshokkí

**Íslandsmót kvenna í íshokkí** er efsta deild kvenna í íshokkí á Íslandi - Hertz-deildin.

## Núverandi lið (2020-2021)
* Fjölnir (áður Skautafélagið Björninn)
*SA - lið Skautafélags Akureyrar
* SR - lið Skautafélags Reykjavíkur

### Fyrri lið
* Ynjur - U-20 Lið Skautafélags Akureyrar
*Reykjavík - sameina lið Skautafélags Reykjavíkur og Flölnir/Bjarnarins.

## Meistarar
* 2000-2001 - SA Ásynjur
* 2001-2002 - SA Ásynjur
* 2002-2003 - SA Ásynjur
* 2003-2004 - SA Ásynjur
* 2004-2005 - SA Ásynjur
* 2005-2006 - Björninn
* 2006-2007 - SA Ásynjur
* 2007-2008 - SA Ásynjur
* 2008-2009 - SA Ásynjur
* 2009-2010 - SA Ásynjur
* 2010-2011 - SA Ásynjur
* 2011-2012 - SA Ásynjur
* 2012-2013 - SA Ásynjur
* 2013-2014 - SA Ásynjur
* 2014-2015 - SA Ásynjur
* 2015-2016 - SA Ásynjur
* 2016-2017 - SA Ynjur
* 2017-2018 - SA Ásynjur
*2018-2019 - Skautafélag Akureyrar
*2019-2020 - Skautafélag Akureyrar

## Heimildir
We'll Live It All Again

**We'll Live It All Again** var framlag Ítalíu í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1976. Lagið var sungið af Al Bano og Romina Power sem mundu svo seinna taka þátt aftur eða árið 1985. Í lok atkvæðagreiðslunar hafði lagið fengið 69 stig og lenti í sjötta sæti. Lagið var sungið á ensku og ítölsku.

Al Bano söng einugis þegar að verið var að syngja á ítölsku en Romina söng á ensku fyrir utan síðustu setninguna sem var á ítölsku.
Þjónustugjald

**Þjónustugjald** er greiðsla, venjulega peningagreiðsla, sem tilteknir hópar einstaklinga og lögaðila verða að greiða hinu opinbera eða öðrum sem hefur heimild til að innheimta þjónustugjald, fyrir ákveðna þjónustu. Ætlast er til að greiðslan standi að hluta eða öllu leyti undir kostnaði við veitta þjónustu.

## Tilvísanir
Íslenska karlakörfuknattleiksdeildakerfið

**Íslenska karlakörfuknattleiksdeildakerfið** er íslenskt deildakerfi í körfuknattleik í flokki karla.

## Kerfið

## Bikarar
***[[Bikarkeppni KKÍ (karlar)|Bikarkeppni KKÍ]]**

## Tenglar
* www.kki.is
Arionbankamót FSÍ 2012

**Arionbankamót í áhaldafimleikum 2012** var haldið 29. september 2012 af Fimleikafélaginu Ármann í Íþróttamiðstöð Ármanns í laugardalnum. Keppt var til verðlauna í fjölþraut og á einstökum áhöldum í frjálsum æfingum.  Hjá konum var keppt í kvenna- (16 ára+), unglinga- (13-15 ára) og stúlknaflokki (12 ára og yngri). Hjá körlum var keppt í unglinga- (15-18 ára) og drengjaflokki (12-14 ára).

## Úrslit

### Kvennaflokkur 16 ára og eldri

### Unglingaflokkur 13-15 ára

### Stúlknaflokkur 12 ára og yngri

### Unglingaflokkur kk 15-18 ára

### Drengjaflokkur 12-14 ára

## Tilvísanir
Annalísa Hermannsdóttir

**Annalísa Hermannsdóttir** (f 25. nóvember 1997) er íslensk leikkona sem er best þekkt fyrir leik sinn sem Alda í spennuþáttaröðinni *[[Pressa]]*.

## Tenglar
*Heimasíða Önnulísu
*Annalísa Hermannsdóttir á IMDb
P vs. NP vandamálið

**P vs. NP** (eða, er P = NP?) er eitt mikilvægasta opna (óleysta) vandamál innan tölvunarfræðinnar, sem spyr óformlega hvort það sé auðvelt fyrir tölvur að leysa þau vandamál sem er auðvelt að staðfesta svarið á. Vandamálið var kynnt til sögunnar árið 1971 af Stephen Cook.

Ákveðið vandamál tilheyrir flækjustigsflokkinum **[[P (flækjustigsflokkur)|P]]** ef hægt er að leysa það auðveldlega og það tilheyrir flækjustigsflokkinum **[[NP (flækjustigsflokkur)|NP]]** ef hægt er að staðfesta uppgefna lausn auðveldlega (þar sem *auðvelt* er óformlega notað þegar fjölda aðgerða er af margliðustærðargráðu miðað við inntakið).

Ef **P ≠ NP**, eins og flestir telja, þýðir það að vandamál í NP eru erfiðari að reikna en að staðfesta.

Vandamálið hefur verið kallað mikilvægasta opna vandamálið í (fræðilegri) tölvunarfræði. 

Það er eitt a sjö Millennium Prize Problems, þ.e. vandamálum sem Clay Mathematics Institute valdi, og verðlaunin eru milljón Bandaríkjadollarar fyrir svar á spurningunni „er P = NP?“ hvort sem svarið er já eða nei, ef hægt er að sýna fram á að annað hvort sé rétt lausn.

## Dæmi
Hlutasummuvandamálið (e. *subset sum problem*) er dæmi um vandamál þar sem það er auðvelt að staðfesta uppgefna lausn en mögulega erfitt að finna lausn. Er til dæmis einhver hlutmengi  sem hefur summuna 0? Hægt er að staðfesta lausnina  auðveldlega með þremur samlagningum, en það er ekkert þekkt reiknirit sem finnur slíkt hlutmengi sem er í **P**: slíkt reiknirit getur aðeins verið til ef **P** = **NP**.

## Tilvísanir
Hvalambur

**Hvalambur** (einnig nefnt **ambur** eða **ambri**) er vaxkennt efni sem verður til í meltingarfærum búrhvala og gengur ýmist niður af þeim sem saur eða upp úr þeim, en það eru helst stærstu klumparnir sem hvalirnir æla. Efnið er í formi þéttra klumpa sem fljóta í sjónum og rekur stundum á fjörur. Stundum finnst það líka í maga dauðra búrhvala. 

Hvalambursklumpar eru misstórir, sumir aðeins fáein grömm en aðrir um eða yfir 50 kíló. Efnið er upphaflega ljósleitt og af því er megn fnykur en við margra mánaða eða ára velting í sjónum harðnar það smátt og smátt og dökknar, verður dökkgrátt eða svart að lit, og fær sérkennilegan, sterkan ilm. Efnið er brennanlegt og það bráðnar og breytist í vökva við um 62°C. Forn-Egyptar brenndu það ilmsins vegna eins og reykelsi.

Hvalambur var fyrr á öldum notað sem lyf og jafnvel sem krydd í mat og sumir telja það hafa kynörvandi áhrif. Sagt er að egg krydduð með hvalambri hafi verið eftirlætisréttur Karls 2. Englandskonungs. Hvalambur var áður notað við ilmvatnsgerð og í fleiri iðnaðarvörur en nú hafa gerviefni tekið við hlutverki þess að töluverðu leyti. Það er þó enn notað í ýmsar ilmvatnstegundir og er því í mjög háu verði.

## Heimildir
*  *Morgunblaðið*, 15. september 1955.
Hvalsauki

**Hvalsauki** (**hvalambur** eða **höfuðlýsi**) er vaxkennd olía eða lýsi sem er í tunnulaga fitubólstri í höfði búrhvala og í minna mæli annarra hvala, svo sem andarnefju. Olían er fljótandi við líkamshita en storknar þegar hitinn fer niður fyrir 29°C og er talið að hvalirnir noti olíuna til að stýra flothæfni sinni með því að breyta hitastigi hennar og þar með eðlisþyngd.

Áður var álitið að olían í höfði hvalanna væri sæði þar sem hún þótti minna á sæði karla. Þessari kenningu er nú algjörlega hafnað en fitubólstrið er nefnt *spermaceti* á latínu (sperma = sæði, ceti = hvalir). Hvalsauki er lyktarlaus og skjannahvítur og var áður mikið notaður í snyrtivörur og sem leðuráburður, svo og í kerti, smyrsli og ýmsar aðrar vörur. Hann var verðmætastur af öllu hvalalýsi en úr einum búrhval gátu fengist 3000 –5000 kíló af honum.

## Heimildir
*  *Lesbók Morgunblaðsins*, 13. júlí 1991.
Bikarmót FSÍ í áhaldafimleikum 2012

**Bikarmót FSÍ** var haldið í Versölum Kópavogi dagana 22-26 febrúar 2012. Keppt var í liðakeppni í 5 til 1 þrepi og í frjálsum æfingum.

Í karlaflokki tóku xx lið þátt:  

Í kvennaflokki tóku xx lið þátt: 

## Verðlaunahafar

## Úrslit kvennaflokkur

### Fjölþraut kvk

### 1.Þrep kvk
### 2.Þrep kvk
### 3.Þrep kvk
### 4.Þrep kvk
### 5.Þrep kvk

## Úrslit karlaflokkur

### Fjölþraut kk
### 1.Þrep kk
### 2.Þrep kk
### 3.Þrep kk
### 4.Þrep kk
### 5.Þrep kk

## Tilvísanir
Myndletur

**Myndletur** er letur þar sem notuð eru tákn til að merkja orð eða hugtök en ekki hljóðtákn eins og í stafrófi. Dæmi um myndletur eru forn-egypsku híeróglýfurnar og kínverskir stafir.

## Uppruni
Myndletur er eldra en hljóðtákn eins og stafróf og fyrirrennari þess. Fleygrúnir eru taldar elsta skrifletrið en það var myndletur og komu fram í Súmer í lok fjórða árþúsunds f.Kr. og var notað fram undir Krists burð. Á nokkurn veginn sama tíma komu híeróglýfurnar fram í Forn-Egyptalandi. Bæði þessi letur þróuðust smám saman í að verða blanda af myndletri og hljóðtáknum. 

## Tenglar
*  (Skoðað 16.10.2012).
*  (Skoðað 16.10.2012).
*  (Skoðað 16.10.2012).
*  (Skoðað 16.10.2012).
Pierre-Joseph Proudhon

**Pierre-Joseph Proudhon** (f. 15. janúar 1809, d. 19. janúar 1865) var franskur stjórnmálamaður, heimspekingur og sósíalisti. Hann sat á franska þinginu og var fyrstur manna til að kalla sjálfan sig stjórnleysingja. Á hann er litið sem einn af upphafsmönnum, mestu áhrifavöldum og skipuleggjendum stjórnleysisstefnunnar.

Proudhon sem fæddist í borginni Besançon í Frakklandi, var prentari að mennt og kenndi sjálfum sér latínu til að vera hæfari til að prenta bækur á því máli. Frægustu ummæli hans er „Eignarhald er þjófnaður“ úr fyrsta stóra ritverki hans *Qu'est-ce que la propriété? Recherche sur le principe du droit et du gouvernement* (*Hvað er Eign? Rannsókn á frumatriðum réttar og ríkisvalds*), sem út kom 1840. Útkoma bókarinna vakti athygli franskra yfirvalda en einnig athygli Karls Marx, sem hóf bréfaskriftir við Proudhon í framhaldi af útgáfu bókarinnar og áttu þau samskipti eftir að hafa mikil áhrif á verk og hugmyndir þeirra beggja þótt leiðir skildu síðar meir vegna hugmyndafræðilegs ágreinings, sem var þeirra á milli.
World Charter for Prostitutes' Rights

**World Charter for Prostitutes' Rights** er yfirlýsing um réttindi samþykkt árið 1985 til að vernda réttindi vændiskvenna um allan heim.
No Logo

***No Logo: Taking Aim at the Brand Bullies*** er bók eftir kanadíska rithöfundinn og aðgerðarsinnann Naomi Klein sem kom út árið 1999, skömmu eftir að mótmælin gegn fundi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar, sem haldin var í Seattle í Bandaríkjunum, höfðu náð heimsathygli fjölmiðla. Hún hefur haft mikil áhrif á þá sem mótmælt hafa alþjóðavæðingunni og varð alþjóðleg metsölubók.

Í bókinni lýsir höfundurinn því hvernig áhrif henni finnst auglýsingar og vörumerki hafa á líf og líðan fólks. Bókin skiptist í fjóra hluta, „No Space“, „No Choice“, „No Jobs“ og „No Logo“. Í fyrstu þremur hlutunum beinir hún sjónum sínum að neikvæðum áhrifum af áherslu stórfyrirtækja á merkjavöru en í þeim fjórða lýsir hún hinum ýmsu aðferðum sem fólk hefur notað til að verjast þeim áhrifum.

## Heimild
*
Ytra-Hvarf

**Ytra-Hvarf** er bær í Svarfaðardal. Hann er austan Svarfaðardalsár nálægt dalamótum Svarfaðardals og Skíðadals og um 10 km frá Dalvík. Ofan bæjarins er Hvarfsfjall  og nokkru innan hans er Hvarfið, stórt berghlaup sem fallið hefur úr Hvarfsfjalli. Berghlaupshólarnir loka mynni Skíðadals. Bærinn Syðra-Hvarf er sunnan hólanna. Ytra-Hvarf er, og hefur lengi þótt,  góð bújörð með stór og flatlend tún og bithaga í fjalli. Bæjarins er ekki getið í rituðum heimildum fyrr en á 16. öld en líklega hefur hann byggst snemma á öldum. Í lok 19. aldar var Jóhann Jónsson (1836-1901) bóndi á Hvarfi og Solveig Jónsdóttir kona hans. Jóhann var einn helsti forsvarsmaður Svarfdælinga á sínum tíma, oddviti, hreppstjóri  og sýslunefndarmaður. Hann var einn af stofnendum Búnaðarfélags og Sparisjóðs Svarfdæla og kom víða við í menningarmálum sveitarinnar. 

Hvarfsfólkið hefur lengi verið þekkt fyrir tónlistargáfur og landsþekkt hljómlistafólk er þaðan runnið.

Tónlistarfólk ættað frá eða tengt Ytra-Hvarfi:
* Jakob Tryggvason, organisti, kórstjóri og tónlistarkennari á Akureyri
* Jóhann Tryggvason, kórstjóri og tónlistarkennari í London
* Ólafur Tryggvason bóndi á Ytrahvarfi og organisti í Svarfaðardal
* Þórunn Jóhannsdóttir, píanóleikari og tónlistarkennari, Sviss
* Vladímír Ashkenazy, píanóleikari og hljómsveitarstjóri, Sviss
* Jóhann Ólafsson á Ytrahvarfi, organisti og kórstjóri Karlakórs Dalvíkur
* Ólöf Arnalds, söngkona og söngvaskáld í Reykjavík
* Vladimir Stefan Ashkenazy 'Vovka'
* Dimitri Thor Ashkenazy

## Heimildir
Skálholtsútgáfan

**Skálholtsútgáfan** getur átt við fjögur bókaforlög á Íslandi:
* Skálholtsprent, bækur sem gefnar voru út í Skálholti frá 1685 til 1697
* Skálholtsprentsmiðju sem starfaði í Reykjavík frá 1942 til 1945
* Bókaútgáfuna Skálholt sem var stofnuð 1964 og var sameinuð Iðunni skömmu síðar
* Skálholtsútgáfuna, sem er bókaforlag íslensku þjóðkirkjunnar stofnað 1981
Beinar aðgerðir

**Bein aðgerð** (e. *direct action*) er það nefnt þegar hópur fólks grípur til aðgerða til að varpa ljósi á samfélagsleg vandamál, vekja athygli á málstað eða sýna fram á mögulega lausn þeirra. Það geta verið aðgerðir án ofbeldis, eða sjaldnast ofbeldis, sem beinast að einstaklingum, hópum, fyrirtækjum, stofnunum eða yfirvöldum sem viðkomandi mislíkar við hegðun eða athafnir.

Dæmi um beinar aðgerðir eru verkföll, hústaka, hertaka vinnustaða eða skóla, setuverkföll, skattamótmæli, veggjakrot, skemmdarverk, tölvuárásir, eignarspjöll, hindranir aðgangs eða aðrar samfélagslegar aðferðir. Á hinnbóginn eru stjórnmála- og aðrar kosningar, samningaviðræður og gerðardómar ekki skilgreind sem beinar aðgerðir þar sem það eru viðurkenndar pólitískar og samfélagslegar aðferðir.

Aðferðir án ofbeldis eru stundum í formi borgaralegrar óhlýðni og geta falið í sér hverskonar vísvitandi lögbrot þar sem fólk setja sig í aðstæður sem kalla á handtöku í því skyni að koma pólitískum boðskap á framfæri, meðan hinsvegar eru löglega boðuð verkföll aðferð til mótmæla sem ekki má handtaka fólk fyrir. 

Almennt eru beinar aðgerðir notaðar af þeim sem vilja samfélagslegar breytingar og sérstaklega hafa beinar aðgerðir án ofbeldis í gegnum tíðina verið hluti af aðferðum samtaka sem barist hafa fyrir samfélagslegum umbótum.

## Heimildir
*
Knattspyrnufélag Fjallabyggðar

**Knattspyrnufélag Fjallabyggðar** (**KF**) var stofnað við samruna Knattspyrnufélags Siglufjarðar og Leifturs frá Ólafsfirði. Samruni liðanna átti sér stað árið 2010 með tilkomu Héðinsfjarðarganga. Saga eldra félagsins nær aftur til ársins 1932 hið minnsta en menn greinir á um hvort KS hafi verið stofnað árið 1932 eða 1928.

## Tilvísanir
Jónas Þorbjarnarson

**Jónas Þorbjarnarson** (f. 1960, d. 2012) var fæddur á Akureyri og ólst þar upp. Hann lauk 6. stigs prófi í klassískum gítarleik frá Nýja Tónlistarskólanum 1982, BS-prófi í sjúkraþjálfun frá Háskóla Íslands 1985, og lærði heimspeki við H.Í. 1988 – 1990. Hann starfaði sem landvörður, blaðamaður, þjónn og sjúkraþjálfari. 

Jónas hlaut starfslauna rithöfunda 1989 og fékkst að mestu við ritstörf eftir það. Hann vann fyrstu verðlaun í ljóðasamkeppni sem Morgunblaðið hélt í tilefni af afmæli sínu árið 1988; hann vann einnig fyrstu verðlaun í samkeppni um þjóðhátíðarljóð í tilefni ársins 2000. Ljóð eftir hann hafa verið þýdd á ensku og kínversku og eru væntanleg á frönsku.

## Ritskrá
* Í jaðri bæjarins (1989)
* Andartak á jörðu (1992)
* Á bersvæði (1994)
* Villiland (1996)
* Vasadiskó (1999)
* Hliðargötur (2001)
* Hvar endar maður? (2005)
* Tímabundið ástand (2008)
* Brot af staðreynd (2012)
Flúðaskóli

**Flúðaskóli** er grunnskóli að Flúðum í Hrunamannahreppi. Þar er kennsla frá 1. upp í 10. bekk. Skólastjóri Flúðaskóla er Jóhanna Lilja Arnardóttir og aðstoðarskólastjóri er Árni Þór Hilmarsson.

## Tenglar
Heimasíða Flúðaskóla

## Tengt efni
* Listi yfir íslenska grunnskóla
Íþróttafélag stúdenta

**Íþróttafélag stúdenta**, skammstafað **ÍS**, er íslenskt íþróttafélag sem stofnað var af stúdentum við Háskóla Íslands, 21. janúar árið 1928. Félagið hefur í gegnum tíðina látið til sín taka í ýmsum íþróttagreinum, svo sem körfuknattleik og blaki.

## Saga
Eftir að félagið var stofnað hóf það almennar leikfimisæfingar og glímuæfingar fyrir nemendur við Háskóla Íslands. Fyrsti formaður félagsins var Þorgrímur V. Sigurðsson. Kraftur var í starfinu fyrstu misserin og sendi félagið til dæmis glímumenn til sýninga á alþjóðlegu íþróttamóti stúdenta í Þýskalandi árið 1929.

Á fjórða áratugnum stóð félagið fyrir reglulegum knattspyrnukappleikjum við nemendur Menntaskólans í Reykjavík og árið 1940 tók ÍS þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handknattleik. Á þessum árum var nafn félagsins þó nokkuð á reiki og það oft kallað Íþróttafélag Háskólans eða álíka nöfnum.

Um 1940 virtist framtíð félagsins björt. Alexander Jóhannesson Háskólarektor var mikill áhugamaður um að auka vægi íþrótta innan skólans, að fyrirmynd. Rætt var um að gera íþróttir að skyldunámsgrein og að skólinn myndi hlúa að afreksíþróttamönnum líkt og tíðkaðist í bandarískum háskólum. Unnar voru teikningar að íþróttahúsi fyrir skólann sem hefði orðið það langstærsta á landinu, auk sundlaugar. Að lokum varð þó úr að reisa mun minna íþróttahús á skólalóðinni og íþróttir komust aldrei á námsskránna.

ÍS var um árabil í hópi öflugari körfuknattleiksliða landsins í karla- og kvennaflokki og varð liðið til að mynda Íslandsmeistari karla veturinn 1958-59 og bikarmeistari 1977-78. Félagið státar jafnframt af fjölda meistaratitla í blaki. Á seinni árum hefur dregið úr starfseminni og sendir ÍS ekki lengur kapplið til keppni í meistaraflokki á Íslandsmótum.

## Titlar
### Körfuknattleikur
#### Karlaflokkur
* **Íslandsmeistarar: 1**
** 1959
* **Bikarmeistarar: 1**
** 1978
* **1. deild karla: 4**
** 1966, 1968, 1971, 1984

#### Kvennaflokkur
***Íslandsmeistarar: 3**
**1978, 1984, 1991
* **Bikarmeistarar: 7**
** 1978, 1980, 1981, 1985, 1991, 2003, 2006
* **Meistarakeppni KKÍ: 1**
** 1998

### Blak
#### Karlaflokkur
* **Íslandsmeistarar: 10**
** 1970, 1971, 1975, 1976, 1978, 1988, 1992, 2000, 2001 og 2002
* **Bikarmeistarar: 10**
** 1975, 1976, 1979, 1984, 1987, 1989, 1999, 2000, 2001 og 2002
#### Kvennaflokkur
* **Íslandsmeistarar: 8**
** 1982, 1985, 1986, 1990, 1992, 1994, 1997 og 1999
* **Bikarmeistarar: 12**
** 1979, 1980, 1981, 1982, 1985, 1986, 1992, 1994, 1996, 1997, 1998 og 1999

## Tilvísanir
Frúarkirkjan í Antwerpen

**Frúarkirkjan í Antwerpen** (hollenska: Onze-Lieve-Vrouwekathedraal) er höfuð- og dómkirkja borgarinnar Antwerpen í Belgíu. Kirkjan er hæsta kirkjubygging Benelux-landa og er á heimsminjaskrá UNESCO.

## Saga kirkjunnar

Byrjað var að reisa Frúarkirkjuna 1352 í gotneskum stíl og var hún að mestu tilbúin 1521. Var þá suðurturninn ókláraður (65 m hár), en norðurturninn 123 metra hár. Var kirkjan þá orðin hæsta kirkjubygging Niðurlanda. 1533 skemmdist kirkjan talsvert í eldi og fóru viðgerðir þegar fram. Hins vegar var öllum framkvæmdum við suðurturninn hætt og er hann því aðeins stubbur enn þann dag í dag. Þetta gefur kirkjunni sérkennnilegt útlit. 1559 var biskupsdæmi stofnað í Antwerpen og varð Frúarkirkjan þá að dómkirkju. En aðeins sjö árum síðar hófust siðaskiptin í borginni. Ruddust þá kalvínistar inn í kirkjuna og skemmdu altöru, listaverk og annað sem minnti á kaþólska trú. 1581 átti sér stað sams konar atburður. Þegar Frakkar hertóku Niðurlönd 1794, rændu þeir dýrgripum úr kirkjunni og skemmdu hana talsvert. Napoleon ætlaði að láta rífa hana, en ekkert varð úr því. Þess í stað notuðu Frakkar hana á tímabili sem hlöðu. 1816, ári eftir orrustuna við Waterloo, var listaverkum kirkjunnar skilað frá París. Hér er aðallega um málverk eftir Peter Paul Rubens að ræða. Miklar viðgerðir fóru fram í kirkjunni 1965-1993. Árið 1999 var kirkjan sett á heimsminjaskrá UNESCO.

## Listaverk
Þrjú málverk eftir flæmska málarann Peter Paul Rubens hanga í Frúarkirkjunni. Þau eru:

* *Jesús lyft á krossinn*
* *Jesús tekinn niður af krossinum*
* *Himnaför Maríu mey*

Fyrri málverkin tvö eru altaristöflur í þremur pörtum. Þau lét Napoleon fjarlægja úr kirkjunni og flytja til Parísar. Þeim var skilað til kirkjunnar 1816. *Himnaför Maríu mey* er einnig altaristafla en aðeins í einum parti. Málverkið er hluti af háaltarinu og leyfði Napoleon því að vera kyrrt. 


Mynd:Raising cross.jpg|*Jesús lyft á krossinn*
Mynd:Rubens Kreuzabnahme1.JPG|*Jesús tekinn niður af krossinum*
Mynd:Peter Paul Rubens - Assumption of Mary.jpg|*Himnaför Maríu mey*


## Klukkur

Í norðurturninum, hærri turninum, eru tvö klukknakerfi. Fyrra kerfið samanstendur af 47 klukkum sem vega alls tæp 28 tonn. Síðara kerfið samanstendur af átta klukkum og eru þær miklu þyngri, enda aðalklukkur kirkjunnar. Sú stærsta heitur Carolus og vegur ein og sér 6,4 tonn. Fyrir tíma rafvæðingarinnar tók það 16 manna átak að sveifla Carolus-klukkunni til hringinga. Sökum plássleysis í turninum er ekki hægt að hringja tveimur stærstu klukkunum samtímis.

## Orgel
Orgel Frúarkirkjunnar var smíðað á 19. öld og er með 5.770 hljóðpípur.

## Heimildir
* 
*
Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992

Ísland sendi Heart 2 Heart í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992 í Malmö, Svíþjóð með lagið „Nei eða já“ eftir sigur í Söngvakeppni sjónvarpsins.
Lagið lenti í 7. sæti með 80 stig.
Héraðsskjalavörður

**Héraðsskjalavörður** er forstöðumaður héraðsskjalasafns. Hann er ráðinn skv. 56. grein sveitarstjórnarlaga nr. 138/2011 og ber skyldur skv. 57. grein laganna, en er auk þess sérstaklega bundinn lögum nr. 77/2014 um opinber skjalasöfn og reglugerð nr. 283/1994 um héraðsskjalasöfn í störfum sínum.

## Tenglar
*Lög nr. 77/2014 um opinber skjalasöfn á vef Alþingis
Þjóðskjalavörður

**Þjóðskjalavörður** er embættismaður og er forstöðumaður Þjóðskjalasafns Íslands.
Embættið var stofnað með lögum um Þjóðskjalasafn Íslands árið 1915 og leysti af hólmi embætti landsskjalavarðar, en það embætti var stofnað árið 1899.

Þeir sem hafa gegnt embættinu:

* 1915-1924 Jón Þorkelsson forni, áður landsskjalavörður frá 1899
* 1924-1935 Hannes Þorsteinsson
* 1935-1957 Barði Guðmundsson 
* 1957-1968 Stefán Pjetursson
* 1968-1984 Bjarni Vilhjálmsson
* 1984-2012 Ólafur Ásgeirsson
* 2012-2019 Eiríkur G. Guðmundsson
*2019-  Hrefna Róbertsdóttir

## Tengill
* Erindisbréf fyrir þjóðskjalavörð .

## Tilvísanir
Þjóðaratkvæðagreiðsla um tillögur stjórnlagaráðs

**Þjóðaratkvæðagreiðsla um tillögur stjórnlagaráðs** fór fram 20. október 2012 eftir langt ferli endurskoðunarvinnu um stjórnarskrá lýðveldisins Íslands.

Sex spurningar voru lagðar fram fyrir kjósendur. Í Garðabæ og Álftanesi var einnig kosið samhliða um sameiningu sveitarfélaganna.

# Vilt þú að tillögur stjórnlagaráðs verði lagðar til grundvallar frumvarpi að nýrri stjórnarskrá?
# Vilt þú að í nýrri stjórnarskrá verði náttúruauðlindir sem ekki eru í einkaeigu lýstar þjóðareign?
# Vilt þú að í nýrri stjórnarskrá verði ákvæði um þjóðkirkju á Íslandi?
# Vilt þú að í nýrri stjórnarskrá verði persónukjör í kosningum til Alþingis heimilað í meira mæli en nú er?
# Vilt þú að í nýrri stjórnarskrá verði ákvæði um að atkvæði kjósenda alls staðar að af landinu vegi jafnt?
# Vilt þú að í nýrri stjórnarskrá verði ákvæði um að tiltekið hlutfall kosningarbærra manna geti krafist þess að mál fari í þjóðaratkvæðagreiðslu?

## Tilvísanir


## Neðanmálsgreinar
* Tölurnar í töflunni eru reiknaðar út frá gildum atkvæðum.

## Tenglar
* Þjóðaratkvæði.is, opinber upplýsingavefur
* Samtök um nýja stjórnarskrá 
* Upplýsingar á Áttavitanum
Flikrudepla

**Flikrudepla** (fræðiheiti: *Coccinella undecimpunctata*), einnig nefnd **ellefudeppla**, en oftast kölluð **maríuhæna** á Íslandi, er bjalla af ætt maríubjalla.

## Útbreiðsla
Hún finnst um alla Evrópu, Austurlöndum nær og í Norður-Afríku einnig hefur hún verið flutt inn til Ástralíu og Nýja-Sjálands. Á Íslandi finnst hún um land allt þar sem hún kemst í blaðlýs.
Hún er saltþolin og getur nærst á blaðlúsum sem sníkja á *[[Atriplex|Atriplex tatarica]]* og öðrum plöntum í söltu umhverfi

## Útlit
Flikrudepla er svört á lit með hvít framhorn og tvo hvíta depla á höfði. Skjaldvængirnir eru rauðir með svörtum deplum. Venjuleg flikrudepla í Evrópu hefur ellefu depla, fimm á hvorum væng og einn fremst fyrir miðju á skilum vængjanna. Það afbrigði berst stundum til Íslands með varningi. Íslenska afbrigði flikrudeplur er með mun stærri depla og hafa þeir fjórir öftustu runnið saman í tvo stóra depla og finnst þetta afbrigði einnig í Norður-Noregi og er því talið líklegt að hún hafi komið til landsins með Norskum landnemum. Þekkt er að skordýrategundir sem flytja sig norður á bóginn séu dekkri en sömu tegunda sunnar og er það talið stafa að því að með dekkra yfirborði nái þau að fanga betur hita sólarljóssins.

Lirfa flikrudeplunar er ljós í grunninn. Með skýrt afmarkað höfuð og eru þrír stórir frambolsliðir með löngum fótum og saman mynda þeir um helmingur af lengd hennar. Hún er síðan með níu afturbolsliði sem eru þó styttri og mjókka aftur. Þvert yfir hvern lið búksins hefur lirfan dökka hnúða með mörgum bursthárum.

## Almennt
Flikrudepla lifir á blaðlúsum af öllum tegundum, bæði fullorðnar bjöllur og lirfur, og lifir hún því alsstaðar þar sem blaðlýs er að finna. Talið er að fullorðnar bjöllur leggist í vetrardvala en mest er hún á ferli frá miðjum maí fram í miðjan september. Lirfur finnast helst í júlí og ágúst.

## Tilvísanir

## Heimildir
* Flikrudepla Náttúrufræðistofnun Íslands (skoðað 22. október, 2012)
* Flikrudepla Náttúrufræðistofnun Íslands (skoðað 17. apríl, 2018)
Austur-Flæmingjaland

**Austur-Flæmingjaland** (hollenska: *Oost-Vlaanderen*) er hérað í Belgíu, það næstfjölmennasta í landinu á eftir Antwerpen. Íbúar eru 1,4 milljónir talsins og eru hollenskumælandi. Höfuðborgin er Gent.

## Lega og lýsing
Austur-Flæmingjaland er tæplega 3000 km2 að stærð og liggur norðvestarlega í Belgíu. Norðurmörkin liggja að Hollandi (Sjáland), sunnan við fjörðinn Oosterschelde. Auk þess liggur Austur-Flæmingjaland að fjórum öðrum héruðum í Belgíu: Vestur-Flæmingjaland fyrir vestan, Hainaut fyrir sunnan, Flæmska Brabant fyrir austan og Antwerpen fyrir norðaustan. Austur-Flæmingjaland er mjög láglent. Þar er stundaður mikill landbúnaður. Árnar Schelde, Leie, Dender og Molenbeek renna í gegnum héraðið og mynda mikilvægar siglingaleiðir.

## Orðsifjar
Flæmingjaland (einnig Flandur) heitir eftir germönskum þjóðflokki sem kallaðist Vlamingen á hollensku, eða flæmingjar. Flæmingjaland í heild er allur hollenskumælandi hluti Belgíu en Austur- og Vestur-Flæmingjaland eru tvö vestustu hollenskumælandi héruðin í landinu.

## Söguágrip

Í gegnum aldirnar var héraðið hluti af greifadæminu Flandri (Graafschap Vlaanderen). Þegar Frakkar hertóku Niðurlönd 1794 leystu þeir greifadæmið upp og mynduðu sýslurnar Schelde (úr austurhlutanum) og Leie (úr vesturhlutanum). Þær voru aftur leystar upp þegar Frakkar hurfu úr landi 1814. Greifadæmið var hins vegar ekki myndað á ný, heldur voru flæmsku hlutarnir áfram aðskildir. Þegar Niðurlönd urðu konungsríki ári síðar náði austurhluti Flæmingjalands alla leið til fjarðarins Oosterschelde. En þegar Belgía klauf sig frá 1830, klofnaði héraðið. Suðurhlutinn varð að núverandi Austur-Flæmingjalandi en norðurhlutinn að hollenska héraðinu Sjálandi. Á miðri 19. öld var Austur-Flæmingjaland fjölmennasta hérað Belgíu en Antwerpen er þó fjölmennari í dag.

## Borgir
Austur-Flæmingjalandi er skipt upp í sjö sýslur (hollenska: Arrondissementen) og í þeim eru 65 borgir og sveitarfélög. Stærstu borgir héraðsins:

## Heimildir
* 
*
Sonatorrek

**Sonatorrek** er ljóð eftir Egil Skalla-Grímsson og er eitt merkasta ljóð víkingaaldar. Ljóðið er 25 erindi og ort undir kviðuhætti og lýsir þar Egill mikilli sorg sinni og reiði í garð Óðins fyrir að hafa tekið tvo syni sína. Er líður á ljóðið dregur Egill smámsaman úr ásökunum sínum og að lokum þakkar hann Óðni fyrir skáldskaparhæfileikana sem honum höfðu hlotnast. 

Tvö önnur löng ljóð eru mjög þekkt eftir Egil en það eru ljóðin *[[Höfuðlausn]]* sem hann orti til að biðja Eirík Noregskonung um að gefa sér líf og ljóðið *[[Arinbjarnarkviða]]* og sem er um samnefndan vin Egils. Það orti hann þegar hann frétti að Arinbjörn væri farinn aftur til Noregs vegna þess að fóstursonur hans var búinn að taka við konungdæmi þar. 

## Tilurð ljóðsins
Samkvæmt Egils sögu var tilurð ljóðsins sú að sonur hans Böðvar Egilsson lést í sjóslysi í Borgarfirði. Skömmu áður hafði sonur hanns Gunnar einnig dáið. Lagðist hann þá í þunglyndi og ætlaði hann að svelta sig til bana. Var þá Þorgerður dóttir hans sótt og með klókindum gat hún fengið Egil til að hætta í sveltinu og yrkja frekar kvæði. Aðferð Þorgerðar var sú að hún þóttist  ætla að fylgja honum í dauðann og lagðist hjá honum. Bráðlega fór hún svo að tyggja söl og gaf föður sínum þá skýringu að hún gerði það til flýta fyrir dauðanum. Sölin vöktu upp þorsta hjá Agli og var honum færð mjólk og þar með var úti um áform hans. Í staðinn fékk Þorgerður hann til að yrkja erfiljóð eftir synina og það ljóð varð Sonatorrek.

Á þessarri frásög og kvæðinu sjálfu byggði myndhöggvarinn Ásmundur Sveinsson samnefnt myndverk sitt.

## Tengill
Ljóðið Sonatorrek í heild sinni á Wikiheimild.
Orrustan um Alamo

**Orrustan um Alamo** átti sér stað þann 23. febrúar árið 1836 og lauk 6. mars sama ár. Orrustan var einn mikilvægasti atburður í í sjálfstæðisbaráttu Texas gegn yfirráðum Mexíkóa og er goðsagnarkenndur atburður í sögu Bandaríkjanna. Til þess að stöðva uppreisn Texasbúa gerðu Mexíkóar árás á virkið Alamo og var barist stanslaust í þrettán daga.

Mexíkóskir hermenn undir stjórn Antonio López de Santa Anna byrjuðu árásina nálægt San Antonio De Béxar. Allir nema tveir hermenn og verndarar Texas létu lífið í átökunum. Þónokkrum mánuðum á undan þessum atburðum höfðu Texasbúar rekið í burt alla mexíkóska hermenn frá mexíkóska hluta Texas. Þetta leiddi til þess að her Texas stækkaði ótt og títt með tilkomu liðsauka James Bowie og William B. Travis hershöfðingja í Alamo.

Þann 23. febrúar réðust um það bil 1500 mexíkóskir hermenn inn San Antonio de Béxar í von um að taka yfir Texas á ný. Næstu tólf dagana lentu Mexíkóar og Texasbúar í þónokkrum átökum, skærum og deilum án þess að mikið um mannfall væri að ræða. Her Texas gerði sér grein fyrir að möguleikar hans voru ekki miklir gegn hinum fjölmenna her Mexíkó. Travis skrifar mörg bréf í von um meiri vistir og fleiri sjálfboðaliða sem gætu mögulega gengið til liðs við þeirra her gegn Mexikó en aðeins 100 menn buðu sig fram. Mexikóar hófu árás á sjálft Alamo-virkið snemma morguns þann 6. mars. Eftir tvær heiftarlegar árásir voru Texasbúar fámennir og illa búnir og gátu því lítið sem ekkert varist í þriðju árás Mexíkóa. Allir nema tveir hermenn Texasbúa létu lífið í átökunum. 

Átökin leiddu til þess að flestir innflytjendur í Texas og Bandaríkjamenn í ævintýraleit gengu til liðs við her Texas. Texasbúar hefndu sín að lokum á Mexikó. Þann 21. apríl árið 1836 sigruðu þeir Mexíkóa í orrustunni við San Jacinto. Þá réðust Texasbúa á tjaldsvæði Santa Anna sem var nálægt Lynchburg Ferry. Texasbúar komu mexíkóska hernum í opna skjöldu og orrustan um San Jacinto var því í raun búin eftir 18 mínútur. Á meðan á bardaganum stóð hrópuðu hermenn Texasbúa ítrekað „Remember Alamo!“ (Munið eftir Alamo!). Santa Anna var handtekinn eftir orrustuna og varð að afsala Texas til íbúa Texas til að fá frelsi á ný. Texas lýsti í kjölfarið yfir sjálfstæði og var sjálfstætt ríki þar til það gekk í ríkjasamband við Bandaríkin árið 1845. 

Snemma á 20. öld keypti þing Texas það sem eftir stóð af Alamo-virkinu og eru þær nú einn vinsælasti ferðamannastaður í öllum Bandaríkjunum. Alamo-virkið stendur nú inni í borginni San Antonio.

## Heimildir
* 
* 
* 
* 

## Tilvísanir
Lars Pettersson

**Lars Pettersson**, (f. 19. mars 1925, d. 8. maí 1971) var sænskur Íshokkíleikmaður í hjá liðinu AIK IF. Hann spilaði á tvem heimsmeistaramótum í íshokkí, 1949 (silfur) og 1951 (fjórða sæti), og vetrarólympíuleikunum 1952 í Osló þar sem hann vann bronsverðlaunin í liðakeppni og skoraði sex mörk.
Árjúratímabilið

**Árjúratímabilið** er fyrsti hluti júratímabilsins. Það hófst við trías-júrafjöldaútdauðann fyrir 199,6 milljónum ára og lauk við upphaf miðjúratímabilsins fyrir 175,6 milljónum ára. Vegna fjöldaútdauðans gátu nýjar dýrategundir eins og risaeðlur þróast og orðið ríkjandi. Á árjúratímabilinu urðu til fjöldi nýrra tegunda ammoníta sem áður voru nær útdauðir, og fjöldi nýrra tegunda sæeðla og landeðla kom fram á sjónarsviðið. Á þessum tíma hófst fyrsti hluti uppbrots risameginlandsins Pangeu.
Sam Houston

**Samuel „Sam“ Houston** (2. mars 1793 – 26. júlí 1863) var bandarískur stjórnmálamaður og hermaður á nítjándu öld. Hann er þekktastur fyrir að eiga mikilvægan þátt í að innleiða Texas í sameinuð bandaríki Norður Ameríku. Hann var af skosk-írskum ættum og fæddist í Timber Ridge í Shenandoahdal í Virginíu.

Houston var lykilpersóna í sögu Texas-ríkis og var fyrstur manna til að vera kosinn forseti lýðveldisins Texas. Einnig var hann kosinn þingmaður fyrir hönd Texas eftir að ríkið sameinaðist Bandaríkjunum og svo að lokum varð hann ríkisstjóri Texas. Hann neitaði að sverja alríkinu hollustueið þegar Texas sleit sig frá Sambandinu árið 1861 í Þrælastríðinu og var sviptur embætti. Til að forðast blóðsúthellingar hafnaði hann tilboði eins sambandsherjanna um að bæla niður bandarísku uppreisnina og dró sig í hlé til Huntsville í Texas þar sem hann lést áður en borgarastríðinu lauk. Houston er eini maðurinn í sögu Bandaríkjanna sem hefur gegnt stöðu ríkisstjóra tveggja ríkja (þó höfðu einhverjir menn gegnt stöðu ríkisstjóra fleiri ríkja utan Bandaríkjanna). Árið 1827 var Houston kosinn ríkisstjóri Tennessee sem íbúi Jackson.

Á fyrri hluta ævi sinnar hafði Samuel flutt búferlum frá Virginíu til Tennessee og búið með Cherokee frumbyggjum sem meðtóku hann síðar sem einn þeirra sjálfum og kvæntist hann konu úr hópnum. Hann gegndi herþjónustu í stríðinu árið 1812 á móti Bretunum og naut velgengni í stjórnmálum Tennessee. Árið 1829 sagði hann af sér og flutti til Arkansas. Árið 1832 átti Houston í deilum við bandarískan þingmann og leiddi það af sér mjög umtöluð réttarhöld. Stuttu seinna flutti hann til Coahuila y Tejas, sem þá var mexikókst ríki, og varð leiðtogi uppreisnarinnar í Texas. Sam Houston studdi viðbætur við sameinuð ríki Norður Ameríku.
  
Borgin Houston er nefnd eftir honum. Orðspor Houstons var viðamikið og voru honum til heiðurs nefnda eftir honum fjórða stærsta borg Bandaríkjanna, minjasafn, Bandarísk herstöð, þjóðgarður, háskóli og áberandi stytta við veginn inn í Huntsville.
Grundartangi

**Grundartangi** er iðnaðarhverfi í Hvalfjarðarsveit við utanverðan og norðanverðan Hvalfjörð.

## Staðhættir
Staðurinn fær nafn sitt af klettatanga sem skagaði út í fjörðinn en er nú undir landfyllingu. Hverfið er í landi Klafastaða og Kataness sem áður tilheyrðu Skilmannahreppi og Hvalfjarðarstrandarhreppi. Báðar jarðirnar tilheyra landnámi Þórmóðs gamla Bresasonar.

Í nágrenninu má finna Katanestjörn, Hólmavatn og Eiðisvatn. Neðan við hverfið eru víkurnar Leynir og Sýrumannavik.

## Stóriðja
Járnblendiverksmiðjan á Grundartanga tók til starfa árið 1979, og er nú næststærsti framleiðandi kísiljárns í heimi. Álverið á Grundartanga tók til starfa árið 1998. Bandaríska fyrirtækið Silicor Materials undirbýr byggingu sólarkísilverksmiðju á staðnum sem hefja á starfsemi árið 2018.

Mengun af brennisteinstvíoxíði, flúori og svifryki í Hvalfirði vegna stóriðju á Grundartanga er umdeild.

Hafnargerð hófst árið 1977 og er **Grundartangahöfn** nú meðal stærstu hafna landsins. Höfnin er rekin af Faxaflóahöfnum og er í eigu Hvalfjarðarsveitar, Akraneskaupstaðar, Borgarbyggðar og Skorradalshrepps. Í undirbúningi er að stækka höfnina enn frekar.

## Tilvísanir
Apía

**Apía** er höfuðborg og stærsta borg Samóa á miðri norðurströnd eyjarinnar Upolu. Apía er eina eiginlega borgin á Samóaeyjum. Hún er í héraðinu Tuamasaga. Íbúar eru tæplega um 35 þúsund (2021). Borgin er hafnarborg og helsta útflutningshöfn eyjanna. Þaðan ganga ferjur til Tókelá og Bandarísku Samóa.
Mbabane

**Mbabane** er höfuðborg og stærsta borg Esvatíní. Íbúar eru tæp 100 þúsund (2010). Borgin er í héraðinu Hhohho í Mdimba-fjöllum í norðvesturhluta landsins. Meðalhæð borgarinnar yfir sjávarmáli er 1243 metrar.

## Tilvísanir
Ástríkur skylmingakappi

**Ástríkur skylmingakappi** (franska: *Astérix gladiateur*) er frönsk teiknimyndasaga og fjórða bókin í bókaflokknum um Ástrík gallvaska. Hún kom út árið 1964, en birtist áður sem framhaldssaga í teiknimyndablaðinu Pilote frá mars 1962 til janúar 1963. Höfundur hennar var René Goscinny en Albert Uderzo teiknaði. Bókin var gefin út á íslensku árið 1976.
## Söguþráður
Sagan hefst á því að *Hnýsíus Glápíkus*, landstjóri Rómverja í Gallíu, ákveður að færa Júlíusi Sesari að gjöf einn íbúa Gaulverjabæjar. Í því skyni lætur hann ræna þorpsskáldinu *Óðríki algaulu*. Ástríkur og Steinríkur halda til Rómar til að leysa hann úr prísundinni.

Sesar ákveður að varpa skáldinu fyrir ljónin í hringleikahúsinu. Félagarnir gerast því skylmingaþrælar við skylmingaskóla *Feitíusar Bollíbusar* til að frelsa Óðrík. Þeir hleypa sýningunni í hringleikahúsinu í loft upp, en áhorfendur kunna vel að meta. Sesar gefur skylmingaþrælunum frelsi og Bollíbus fær makleg málagjöld þar sem hann er látinn róa félögunum heim í galeiðu einn síns liðs.
## Fróðleiksmolar
* Í bókinni notar Steinríkur í fyrsta sinn orðatiltækið *„Rómverjar eru klikk“*, sem síðar varð kennisetning hans í bókkaflokknum. Jafnframt tekur hann í fyrsta sinn upp á þeim leik að safna hjálmum þeirra rómversku hermanna sem hann leggur að velli.
* Kaupmaðurinn *Héðinn kaupharði* (franska: *Epidemaïs*) frá Föníku ferjar félagana til og frá Rómarborg. Hann birtist aftur í bókinni Hrakningasaga Ástríks, en gengur þá undir nafninu *Farsóttaís*.
* Í Róm hitta Ástríkur og Steinríkur veitingahúsaeigandann *Kryddrík* (franska: *Plaintcontrix*). Hann birtist aftur í Ástríki á Korsíku.
## Íslensk útgáfa
Ástríkur skylmingakappi var gefinn út af Fjölvaútgáfunni árið 1976 í íslenskri þýðingu Þorbjarnar Magnússonar.
Veronica Lake

**Veronica Lake** (fædd **Constance Frances Marie Ockelman** 14. nóvember 1922, dáin 7. júlí 1973) var bandarísk leikkona. Leiklistarferill hennar hófst í leikhúsi en síðar varð hún fræg fyrir kvikmyndaleik.

Árið 1939 lék hún í fyrsta skipti í kvikmynd, sem heitir *[[Sorority House]]*. Í þessari mynd var hún aðeins í litlu aukahlutverki. Hún lést árið 1973 af völdum áfengisdrykkju.
Jeanne Tripplehorn

**Jeanne Tripplehorn** (fædd Jeanne Marie Tripplehorn 10. júní 1963) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Big Love, The Firm, Basic Instinct og Criminal Minds.

## Einkalíf
Tripplehorn fæddist í Tulsa, Oklahoma. Stundaði hún nám við *Háskólann í Tulsa* áður en stundaði nám við dramadeildina við Julliard skólann í New York-borg frá 1986-1990.
Jeanne hefur verið gift leikaranum Leland Orser síðan 2000 og saman eiga þau eitt barn.

## Ferill
### Leikhús
Tripplehorn hefur komið fram í leikritum á borð *The Three Sisters*, *The Big Funk* og *Tis Pity She´s a Whore*.

### Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Tripplehorn var árið 1991 í sjónvarpsmyndinni *The Perfect Tribute*. Hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð *The Ben Stiller Show*, Frasier, New Girl og Blue.  Á árunum 2006-2011 lék Tripplehorn í þættinum Big Love þar sem hún lék persónuna Barb Henrickson.  

CBS tilkynnti í júní 2012 að leikkonan myndi leika Alex Blake, nýjasta meðlim hópsins í Criminal Minds.

### Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Tripplehorn var árið 1992 í Basic Instinct þar sem hún lék Dr. Beth Garner. Lék hún síðan á móti Tom Cruise í The Firm árið 1993. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Waterworld, Snitch, Mickey Blue Eyes, Timecode, Swept Away, The Trap og Crazy on the Outside.

## Kvikmyndir og sjónvarp

## Leikhús

**The Three Sisters* (13. febrúar 1997 – 6. apríl 1997) – Masha (Criterion Center Stage Right).
**Tis Pity She´s a Whore* (17. mars 1992 – 19. apríl 1992) – Annabella (Joseph Papp Public Theatre/Newman Theater).
**The Big Funk* (20. nóvember 1990 – 16. desember  1990) – Jill (Joseph Papp Public Theatre/New York Shakespeare Festival).
**Tru* (14. desember 1989 – 1. september 1990) – Rödd ritarans (Booth Theatre). 

## Verðlaun og tilnefningar
### Emmy-verðlaunin
* 2009: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki í míniseríu eða sjónvarpsmynd fyrir *Grey Gardens*.

### Razzie-verðlaunin
* 1993: Tilnefnd sem versta leikkona í aukahlutverki fyrir Basic Instinct.

### Satellite-verðlaunin
* 2007: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir Big Love.
* 2006: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir Big Love.

## Tilvísanir

## Heimildir
* 
* 
* Jeanne Tripplehorn á Internet Broadway Database síðunni
* Jeanne Tripplehorn á The Internet Off-Broadway Database síðunni 

## Tenglar
* 
* Jeanne Tripplehorn á Internet Broadway Database síðunni
* Jeanne Tripplehorn á The Internet Off-Broadway Database síðunni
Ken Page

**Kenneth** „**Ken**“ **Page** (fæddur 1954, lést 30. september 2024) var bandarískur gamanleikari og kabarett söngvari. Hann er helst þekktur fyrir að hafa verið rödd Oogie Boogie í Martröð á jólanótt.

## Kvikmyndaferill

### Kvikmyndir

### Sjónvarp

### Tölvuleikir

Hann hefur einnig leikið í fjölda leikrita.

## Tenglar
*
Al Roker

**Albert Lincoln** „**Al**“ **Roker, Jr.** (fæddur 1954) er bandarískur leikari og fréttamaður. Hann segir veðurfréttir hjá NBC og í nóvember 2014 setti hann nýtt heimsmet í veðurfréttamennsku þegar hann sagði veðurfréttir í 34 tíma án nokkurs hlés.

Hann er náfrændi Lenny Kravitz.

## Tenglar
*
Rauðhæringur

**Rauðhæringur** eða ryðhadda (fræðiheiti: *Inocybe dulcamara*) er meðalstór hattsveppur af ættkvísl hærusveppa. Hatturinn er hnýfður, gulur eða gulgrár að lit og 1-4 cm í þvermál. Fanirnar eru alstafa og stafurinn einfaldur, samlitur hattinum. Gróprentið er tóbaksbrúnt. Þessi sveppur er talinn eitraður líkt og flestir sveppir sömu ættkvíslar.

Rauðhæringur vex á Íslandi.

## Tilvísanir
Arsinóe 2.

**Arsinóe 2.** (gríska: *Ἀρσινόη*; 316 f.Kr. – óþekkt dagsetning frá júlí 270 til 260 f.Kr.) var drottning Egyptalands á tímum Ptólemajaríkisins. Hún var elsta dóttir Ptólemajosar 1. og eiginkonu hans Bereníku 1. 

Fimmtán ára giftist hún bandamanni föður síns, Lýsimakkosi 1., sem þá var konungur yfir Þrakíu og síðar Makedóníu og stórum hluta Litlu-Asíu. Arsinóe átti með honum þrjá syni; Ptólemajos 1. Epigónos, Lýsimakkos yngri og Filippos. Hún stóð fyrir því að elsti sonur Lýsimakkosar og Níkaiu, Agaþókles, var kærður fyrir drottinsvik og myrtur í fangelsi af hálfbróður hennar, Ptólemajosi Kerános, árið 284 f.Kr. Eftir fall Lýsimakkosar í orrustunni við Kórupedíon flúði hún til Kassandreiu og giftist Ptólemajosi Kerános. Saman gerðu þau tilkall til konungdæmis í Makedóníu og Þrakíu. Í fjarveru Ptólemajosar gerði hún samsæri gegn honum ásamt sonum sínum. Vegna þessa lét Kerános drepa tvo eldri syni hennar en Filippos flúði norður til Dardaníu. Arsinóe fékk hæli hjá bróður sínum, Ptólemajosi 2., í Alexandríu.

Í Egyptalandi stóð hún enn fyrir samsæri þar sem eiginkona Ptólemajosar, Arsinóe 1., var kærð fyrir drottinsvik og rekin í útlegð. Arsinóe giftist þá bróður sínum og ríkti með honum til dauðadags. Hún var áhrifamikil og deildi öllum titlum með Ptólemajosi. Eftir dauða hennar var nafn hennar áfram notað á opinber skjöl. Ptólemajos ýtti undir dýrkun hennar sem gyðju (sem gerði hann um leið að guði).
Arsinóe 1.

**Arsinóe 1.** (gríska: *Αρσινόη*; 305 f.Kr. – eftir 248 f.Kr.) var drottning Egyptalands á tímum Ptólemajaríkisins. Hún var dóttir Lýsimakkosar konungs Þrakíu, sem var einn af herforingjum Alexanders mikla, og Níkaiu konu hans. Hún átti tvö eldri systkini, bróðurinn Agaþókles og systurina Evridíke. 

Hún giftist bandamanni föður síns, Ptólemajosi 2. Fíladelfosi, sem var fjarskyldur henni, þegar þeir Lýsimakkos gerðu með sér bandalag gegn Selevkosi 1. Níkator. Þau áttu þrjú börn; Ptólemajos 3. Evregetes, Lýsimakkos af Egyptalandi og Bereníku yngri. 

Einhvern tíma milli 279 og 274 f.Kr. flúði Arsinóe 2. til bróður síns í Egyptalandi undan hálfbróður sínum Ptólemajosi Kerános og fékk hann brátt til að dæma Arsinóe 1. fyrir drottinsvik. Hún var þá rekin í útlegð til borgarinnar Koptos í Efra Egyptalandi. Hugsanlega tengist útlegð hennar útlegð Þeoxenu yngri sem Ptólemajos dæmdi útlæga um sama leyti. Ptólemajos giftist síðan Arsinóe 2.

Arsinóe 1. lifði í 20 ár í útlegð. Hún hélt hirð og lifði við töluverðan munað. Fundist hefur steintafla í Koptos sem vísar til Arsinóe sem eigikonu konungsins án þess að nafn hennar komi fyrir í hylki eins og venja er með konungleg nöfn.
Arsinóe 3.

**Arsinóe 3.** Fílópator (gríska: Ἀρσινόη ἡ Φιλοπάτωρ;  246 eða 245 f.Kr. – 204 f.Kr.) var drottning Egyptalands á tímum Ptólemajaríkisins. Hún var dóttir Ptólemajosar 3. og Bereníku 2. Árið 220 f.Kr. giftist hún bróður sínum Ptólemajosi 4. sem var nýtekinn við konungdómi. Hún tók virkan þátt í stjórn ríkisins sem var annars í höndum hins valdamikla ráðherra konungs, Sósibíosar. Þannig tók hún þátt í orrustunni við Rafíu gegn Antíokkosi mikla. Hún átti soninn Ptólemajos 5.

Eftir lát eiginmanns hennar 204 f.Kr. létu ráðherrarnir Sósibíos og Agaþókles myrða hana af ótta við að hún tæki völdin sem móðir konungs. Agaþókles gerðist ráðsmaður hins unga konungs og myrti síðan Sósibíos en við það gerðu íbúar Alexandríu uppreisn undir stjórn Tlepolemosar. Agaþókles var drepinn af vinum sínum til að forða honum frá verri dauðdaga, og systur hans voru tættar í sundur af æstum múgnum í hefndarskyni fyrir morðið á Arsinóe.
Kleópatra 1.

**Kleópatra 1.** Syra eða „sýrlenska“ (gríska: *Κλεοπάτρα Σύρα*; um 204 f.Kr.–176 f.Kr.) var drottning Egyptalands á tímum Ptólemajaríkisins. Hún var dóttir Antíokkosar mikla, konungs Selevkídaríkisins, og drottningar hans, Laódíke 3. Hún giftist Ptólemajosi 5., konungi Egyptalands, í borginni Rafía (nú Rafha) árið 193 f.Kr. Hjónaband þeirra var hluti af friðarsamkomulagi milli Ptólemaja og Selevkída, að undirlagi Rómverja, eftir fimmta Sýrlandsstríðið milli ríkjanna. Þá var hann um sextán ára gamall og hún tíu ára.

Kleópatra og Ptólemajos áttu minnst þrjú börn; Kleópötru 2., Ptólemajos 6. og Ptólemajos 8.

Árið 187 f.Kr. var Kleópatra skipuð ráðherra konungs og þegar hann lést 180 f.Kr. tók hún við völdum fyrir hönd sonar síns Ptólemajosar 6. sem þá var sex ára. Hún var fyrsta drottning Ptólemaja sem ríkti ein yfir Egyptalandi. Á papýrusskjölum og peningum frá tímabilinu frá 179 til 176 f.Kr. er nafn hennar þannig ritað fyrir framan nafn sonar hennar.

## Tilvísanir