open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1628

Árið **1628** (**MDCXXVIII** í rómverskum tölum) var 28. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland
* 27. mars - Ólafur Egilsson, sem rænt var í Tyrkjaráninu, komst til Danmerkur.
* 16. maí - Þorlákur Skúlason var vígður Hólabiskup.
* Ole Worm fékk Ormsbók Snorra-Eddu frá Arngrími lærða.
* Maður fórst í snjóflóði í Önundarfirði.

### Fædd

### Dáin
*Jón Bjarnason, skólameistari í Skálholtsskóla og prestur í Rangárþingi.

## Erlendis

* 12. janúar - Sænska ríkisráðið gaf Gústaf 2. Adolf fulla heimild til að taka þátt í Þrjátíu ára stríðinu.
* 14. febrúar - Shah Jahan var krýndur Mógúlkeisari á Indlandi. Áður hafði hann dæmt bræður sína tvo og fjóra frændur til dauða.
* 1. mars - Karl 1. Englandskonungur hóf að innheimta skipaskatt af öllum bæjum í Englandi án heimildar þingsins.
* 17. mars - Oliver Cromwell tók sæti á breska þinginu.
* 24. júní - Þrjátíu ára stríðið: Danmörk og Svíþjóð gerðu með sér bandalag til að aflétta umsátri keisarahersins um Stralsund sem stjórnað var af Albrecht von Wallenstein.
* 10. ágúst - Sænska galíonið Vasa sökk í jómfrúarferð sinni í höfninni í Stokkhólmi.
* 23. ágúst - John Felton myrti Buckingham hertoga.
* 6. september - Púrítanar hófu að setjast að í Salem sem síðar varð hluti af Massachusettsflóanýlendunni.
* 7. september - Áttatíu ára stríðið: Hollendingar hertóku 16 sænsk skip.
* 28. október - Umsátrinu um La Rochelle lauk með uppgjöf húgenotta.

### Ódagsettir atburðir
* Karl 1. Englandskonungur kallaði breska þingið aftur saman.
* William Harvey gaf út rit sitt um blóðrásina *Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus*.
* Fyrtu svörtu þrælarnir komu á hollenska Manhattan.

### Fædd
* 12. janúar - Charles Perrault, franskur rithöfundur (d. 1703).
* 10. mars - Marcello Malpighi, ítalskur læknir (d. 1694).
* 24. apríl - Soffía Amalía, dönsk drottning, (d. 1685) 
* 11. júlí - Tokugawa Mitsukuni, sjógun (d. 1701).
* 28. nóvember - John Bunyan, enskur rithöfundur (d. 1688).
 
### Dáin
* 12. mars - John Bull, enskt tónskáld (f. um 1562).
* 23. ágúst - George Villiers, hertogi af Buckingham (f. 1592).
* Sacharias Jansen, hollenskur sjóntækjafræðingur (f. 1588)
Flankastaðir

**Flankastaðir** eru bær rétt fyrir norðan Sandgerði. Flankastaðir eru allstór jörð á Suðurnesjamælikvarða og gætu verið landnámsjörð, þó svo að Landnáma tilgreini ekki landnámsmann þar. Bærinn er samt nefndur í Landnámu (þar Flangastaðir) og segir þar frá því er Leiðólfur í Skógum elti Una danska Garðarsson (Svavarssonar) eftir að Uni hafði fíflað Þórunni, dóttur Leiðólfs. Hann náði honum við Flankastaði og börðust þeir þar. Féllu nokkrir menn af Una, en hann fór nauðugur aftur með Leiðólfi. Barn þeirra Una og Þórunnar varð Hróar Tungugoði. Hann var mágur Gunnars á Hlíðarenda og faðir Hámundar halta, er var mikill vígamaður að sögn Landnámu.

Frá Flankastöðum hafa jafnan verið stundaðir útróðrar, eins og frá flestum öðrum jörðum er liggja að sjó. Flankastaðir eru næsti bær norðan Sandgerðis, en þaðan var líka mikið útræði. Útgerðin og góð fiskimið skammt undan í Miðnessjó hafa að líkindum verið aðalundirstaða lífsafkomu bænda á Flankastöðum. Þaðan var Magnús Þórarinsson, sem skrifaði bókina Frá Suðurnesjum og gaf út um miðja tuttugustu öld.

Á Flankastöðum voru lengi haldnir vikivakar um miðsvetrarleytið og var þar dansað og sungið á meðan nokkur gat staðið. Að líkindum hafa veislur þessar oft verið svallsamar og voru prestar þeim mjög andvígir. Að lokum lagði Árni Hallvarðsson, prestur á Hvalsnesi blátt bann við þeim. Nokkrum árum síðar fórst hann á leið að Kirkjuvogi í Höfnum til að syngja þar messu. Höfðu sóknarbörn hans á orði að þar hefndist honum fyrir að afleggja vikivakana á Flankastöðum.
Uni danski

**Uni danski** var sonur Garðars Svavarssonar, þess er fann Ísland og nefndi Garðarshólma. Uni var einn landnámsmanna í Austfirðingafjórðungi og nam hann land við Héraðsflóa á milli Lagarfljóts og Unalækjar. Hann var sendimaður Haraldar hárfagra Noregskonungs og hafði gert við hann samkomulag um að koma Íslandi undir konung. Skyldi hann hljóta jarlstign að launum. Bændur fyrir austan komust að því hver áform Una voru og hröktu þeir hann þaðan. Flæmdist hann þá suður um land uns hann kom í Skógahverfi til Leiðólfs kappa. Leiðólfur átti dóttur er Þórunn hét og áttu þau vingott, hún og Uni. Uni hefur samt greinilega ekki viljað bindast henni, þó svo að honum stæði til boða allur arfur eftir Leiðólf, og stakk hann af og fór út á Suðurnes. Fór Leiðólfur á eftir honum og náði honum við Flankastaði á Miðnesi, þar sem þeir börðust og missti Uni nokkra menn. En Leiðólfur tók Una og fór með hann nauðugan austur aftur. Ekki undi Uni þar að heldur og stakk af öðru sinni. Reiddist þá Leiðólfur ógurlega og fór eftir honum og drap hann og förunauta hans alla við Kálfagrafir.

Sonur Una og Þórunnar var Hróar Tungugoði, sem erfði Leiðólf afa sinn. Hróar var mágur Gunnars á Hlíðarenda, giftur Arngunni Hámundardóttur, og bjuggu þau í Skaftártungu. Sonur þeirra var Hámundur halti og var hann mikill vígamaður að sögn Landnámu.

Uni var fyrstur manna til að gera tilraun til þess að koma Íslandi undir Noregskonung. Þó að sú tilraun mistækist, linnti slíkum tilraunum aldrei fyrr en Hákon gamli og Magnús sonur hans höfðu heppnina með sér 1262. Gerðu þeir samning við landsmenn, er nefndur var Gamli sáttmáli og var hann staðfestur 1264.
Þorkell Arngrímsson Vídalín

**Þorkell Arngrímsson** (1629 - 15. desember 1677) er líklega fyrsti Íslendingurinn sem lærði læknisfræði við háskóla. Hann var sonur Arngríms lærða og Sigríðar Bjarnadóttur. Hann lærði í Hólaskóla og síðan guðfræði, náttúrufræði og jarðfræði í Kaupmannahafnarháskóla undir handleiðslu Ole Worm. Var einnig við nám í Leyden og Amsterdam í Hollandi. 1654-56 var hann í Noregi hjá Jørgen Bjelke hirðstjóra í Þrándheimi, bróður Henriks Bjelke höfuðsmanns, og lagði þar stund á lækningar og námarannsóknir.

1658 fékk hann Garða á Álftanesi, tók við þeim 18. desember og hélt til æviloka. Giftist Margréti Þorsteinsdóttur árið 1660 og áttu þau m.a. synina Þórð Þorkelsson Vídalín, rektor og lækni, og Jón Vídalín biskup.

## Verk
Þorkell hélt nokkuð nákvæmt og afar merkilegt yfirlit yfir læknisverk sín og samdi að auki lækningabók. Hann þýddi bók Thomas à Kempis, *Eftirbreytni Krists* (*De Imitatione Christi*) sem prentuð var á Hólum árið 1676. Hann átti í miklum bréfaskriftum við Ole Worm.
Sjúkraflutningar

**Sjúkraflutningar** eru stundaðir af sjúkraflutningamönnum. Í sjúkraflutningum felst að koma að sjúklingum utan heilbrigðisstofnanna, meta ástand þeirra, veita bráðasjúkraþjónustu ef með þarf og flytja þá á sjúkrahús eða að frekari læknishjálp.

Sjúkraflutningar eru til í ýmsum myndum úti um allan heim. Mjög algengt rekstarform er að slökkvilið á hverjum stað sjái um sjúkraflutninga, en það er jafnframt algengasta rekstarformið hérlendis. Einnig þekkist það erlendis, að sérstakar sjúkraflutningaþjónustur séu reknar, en þær geta verið af ýmsum toga, sjúkrabílar, þyrlur o.s.frv.

Á Íslandi eru sjúkraflutningar á ábyrgð Heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytisins, sem síðan gerir samning við rekstraraðila á hverjum stað um starfsemina. Í gildi er samningur milli ríkis og Rauða kross Íslands um rekstur allra sjúkrabifreiða. Í Vestmannaeyjum og Vopnafirði er reksturinn á höndum lögreglu, heilbrigðisstofnanna á hverjum stað eða slökkviliðs.

Sjúkraflug er víðast hvar starfrækt með svipuðum hætti, en mannað af rekstraraðilum sjúkraflutninga á hverjum stað. Landhelgisgæslan annast bráðasjúkraflutninga í þyrlum sínum þar sem þarf, en vegna peningaörðugleika Landhelgisgæslu er reynt að stilla slíkum flutningum í hóf.
Sjúkraflutningamaður

**Sjúkraflutningamaður** er heilbrigðisstarfsmaður sem, á Íslandi, starfar á eigin faglegri ábyrgð við sjúkraflutninga hjá viðurkenndum rekstraraðila.

Menntun sjúkraflutningamanna skiptist í nokkur stig.  Hér verður aðeins rætt um þau stig sem eru í notkun hér á landi, en þau eru byggð á bandarískum stöðlum.  Á Íslandi sér Sjúkraflutningaskólinn um menntun sjúkraflutningamanna.

* Grunnnám sjúkraflutningamanna.  Grunnnám sjúkraflutninga (*Emergency Medical Technician - Basic*, **EMT-B**) er um 260 klst. námskeið.  Í þessu grunnnámi er verðandi sjúkraflutningamönnum kennd líffæra- og lífeðlisfræði, grunnlyfjafræði, fæðingarhjálp, öndunaraðstoð, grunnvirkni hjartans og notkun hálfsjálfvirkra hjartastuðtækja og fleira, auk réttra handbragða við flutning sjúklinga, björgun úr bílflökum og slíkt.  Nemendur verða auk þessa að ljúka ákveðið mörgum tímum í starfskynningu á neyðarbíl, en sá þáttur kennslunnar fer fram hjá Slökkviliði Höfuðborgarsvæðisins og/eða Slökkviliðinu á Akureyri.

* Neyðarbílsmaður (*Emergency Medical Technician - Intermediate*, **EMT-I**).  Að loknum 36 mánuðum í starfi sem almennur sjúkraflutningamaður fara flestir á námskeið í neyðarflutningum, en það telur um 320 klst.  Hér er ætlast til þess að nemendur kynni sér helstu lyf sem notuð eru við bráðalækningar, sérstaklega í hjartavandamálum.  Auk lyfjafræðinnar er farið dýpra í öll atriðin úr grunnnáminu, sérhæfð öndunaraðstoð kennd, uppsetning á æðaleggjum, taka og túlkun hjartalínurita o.m.fl.  Eftir þetta nám hefst strangt verknám á bráðamóttöku og á neyðarbíl, þar sem nemandinn vinnur undir ákveðnum leiðbeinanda, sem tryggir að nemandinn uppfylli nákvæmar kröfur um æfingu og þjálfun á alls konar atriðum í bráðaþjónustu.

* Bráðatæknir (*Emergency Medical Technician - Paramedic*, **EMT-P**).  Þegar þessar línur eru skrifaðar hefur ekki enn verið boðið upp á þetta nám hér á landi.  Hins vegar hafa Íslendingar gjarnan sótt það til útlanda, aðallega til Bandaríkjanna.  Hér er um að ræða um ársnám, en eftir það er sjúkraflutningamaðurinn fær um að framkvæma mjög flóknar aðgerðir á borð við barkaþræðingar um nef, flóknar rafvendingar á hjarta og lyfjagjöf með mun fleiri lyfjum en almennir sjúkraflutningamenn.

Auk þessara stiga sækja sjúkraflutningamenn mörg sérhæfð námskeið á borð við sjúkraflutninga í óbyggðum (*Wilderness EMT*), sérnám í bráðaþjónustu við börn (*Pediatric Education for Pre-hospital Professionals*, PEPP) o.m.fl.

Stéttarfélag sjúkraflutningamanna er Landssamband Slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna.

Hjá "stóru" sjúkraflutningaaðilunum, Slökkviliði höfuðborgarsvæðisins og Slökkviliði Akureyrar, eru flestir sjúkrabílar mannaðir einum neyðarbílsmanni/bráðatækni og einum með a.m.k. grunnmenntun sjúkraflutningamanna.  Annars staðar er þetta mismunandi, en mikil áhersla hefur verið lögð á menntun sjúkraflutningamanna á síðustu árum, og mun sú vinna væntanlega halda áfram.  Víða eru læknar með í neyðarflutningum.
1677

Árið **1677** (**MDCLXXVII** í rómverskum tölum) var 77. ár 17. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland

### Fædd

### Dáin
* 4. mars - Sigurður Jónsson, lögmaður (f. 1618)
* 15. desember - Þorkell Arngrímsson, læknir og prestur í Görðum á Álftanesi (f. 1629).

### Opinberar [[aftaka|aftökur]]
* 4. júlí - Þorbjörn Sveinsson (Grenjadals-Tobbi), 37 ára, frá Grenidal í Borgarfjarðarsýslu, tekinn af lífi með brennu á Alþingi, fyrir galdra. Aftakan fór fram að „mörgum góðum mönnum nærstöddum,“ segja annálar.
* 4. júlí - Bjarni Bjarnason, 62 ára, frá Breiðadal í Önundarfirði, Ísafjarðarsýslu, tekinn af lífi fyrir galdra. Honum var gefið að sök valda veikindum Ingibjargar Pálsdóttur. Bjarni var, samkvæmt annálum, brenndur „í margra manna viðurvist“.
* Þorlákur Þorsteinsson hengdur fyrir þjófnað, í Strandasýslu.
* Bessi Eiríksson hengdur fyrir þjófnað, í Húnavatnsþingi.

## Erlendis

* 11. apríl - Stríð Frakklands og Hollands: Filippus 1. hertogi af Orléans sigraði her Hollendinga í orrustunni við Cassel.
* 29. maí - Landnemar í Virginíu gerðu friðarsamkomulag við indíánaættbálka svæðisins.
* 31. maí - Skánska stríðið: Danir undir forystu Niels Juel unnu sigur á Svíum í sjóorrustu milli Femern og Warnemünde.
* 14. júlí - Svíar unnu sigur á Dönum í orrustunni við Landskrona. Áður hafði Dönum mistekist að hertaka Malmö.
* 5. september - Ottómanveldið missti 20.000 hermenn í orrustu við Rússland síðan í ágúst sama ár, við borgina Chigirin (í nútíma Úkraínu). Mehmed 4. tyrkjasoldán sendi þá yfir 200.000 hermenn til að eyða borginni.
* 17. september -  Skánska stríðið: Danir hertóku Rügen sem var þá undir stjórn Svía og ráku íbúana burt.
* 4. nóvember - Brúðkaup Maríu Englandsprinsessu og Vilhjálms 3. af Óraníu.
* 16. nóvember - Frakkar lögðu Freiburg undir sig.
* 7. desember - Belgíski trúboðinn Louis Hennepin fann Níagarafossa fyrstur Evrópumanna.
* 9. desember - Franski flotinn lagði eyjuna Tobago í Karíbahafi undir sig og lagði hollenska virkið þar undir sig. Vopnabúr var sprengt upp sem innihélt byssupúður. Yfir 250 létust. Frakkar sukku 4 skipum Hollendinga þar að auki.
* 15. desember -  Skánska stríðið: Svíar töpuðu borginni Stettin (Szczecin) fyrir Brandenborgurum.
### Ódagsettir atburðir
* Elias Ashmole gaf Oxford-háskóla náttúrufræðisafn sitt. 
* Henry Purcell varð hirðtónskáld Karls 2.
* Antoni van Leeuwenhoek lýsti sæðisfrumum í smásjá.
* Stokkhúsið var byggt í Kaupmannahöfn, síðar notað sem fangelsi borgarinnar og líka íslenska afbrotamenn.

### Fædd
* 25. maí - Françoise-Marie de Bourbon, hertogaynja af Orléans (d. 1749).

### Ódagsett
* Abu'l Abbas Ahmad 2. soldán yfir Marokkó (d. 1729).

### Dáin
* 21. febrúar - Baruch Spinoza, hollenskur heimspekingur (f. 1632).
* 4. maí - Isaac Barrow, enskur stærðfræðingur (f. 1630).
* 11. september - James Harrington, enskur stjórnspekingur (f. 1611).

## Tilvísanir
1678

Árið **1678** (**MDCLXXVIII** í rómverskum tölum) var 78. ár 17. aldar sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland
* Prestur í  Staðarkirkju í Aðalvík, Árni Loftsson, var kærður fyrir galdra en sakir voru felldar niður.

### Fædd

### Dáin
### Opinberar [[aftaka|aftökur]]
* Guðrún Bjarnadóttir, 18 ára, og Bjarni Halldórsson, faðir hennar, bæði frá Grund, Eyrarsveit, tekin af lífi fyrir blóðskömm og dulsmál.
* 3. júlí - Eyvindur Jónsson, 48 ára, og Margrét Símonardóttir, 38 ára, bæði frá Ölfusi í Árnessýslu, tekin af lífi á Alþingi fyrir hórdóma og útilegu, henni drekkt en hann hálshogginn.
* Þuríður Ólafsdóttir, 63 ára, og sonur hennar, Jón Helgason, 23 ára, bæði tekin af lífi með brennu í Barðastrandasýslu, fyrir galdra.
* Stefán Grímsson, 23 ára, brenndur á báli í Húnavatnssýslu fyrir galdra.

## Erlendis

* 8. janúar - Svíar náðu eynni Rügen aftur af Brandenborgurum í orrustunni við Warksow.
* 18. febrúar - Bókin *[[För pílagrímsins]]* eða *[[Krossgangan]]* eftir John Bunyan kom út.
* 22. apríl - Karl 11. Svíakonungur gaf út þá skipun að allir karlmenn milli 15 og 60 ára í Ørkened á Skáni skyldu teknir af lífi vegna gruns um að þeir væru snapphanar, uppreisnarmenn gegn yfirráðum Svía á Skáni.
* 11. maí - Franski flotaforinginn Jean 2. d'Estrées sigldi öllum flota sínum, sautján skipum, í strand á kóralrifi við Curaçao.
* 10. júní - Franski sjóræninginn Michel de Grammont kom til Venesúela með 6 skip og 2.000 menn og rændi ar og ruplaði þar til í desember.
* 25. júní - Elena Lucrezia Cornaro Piscopia hlaut háskólagráðu í heimspeki í háskólanum í Padúa, fyrst kvenna.
* 10. ágúst - Stríði Frakklands og Hollands: Nijmegen-samningarnir voru gerðir og samið var um vopnahlé. Stríðinu lauk í september. Búrgúnd-hérað fór yfir til Frakklands.
* 6. september - Titus Oates hóf að segja opinberlega frá meintu Páfasamsæri til að myrða Karl 2..
* 16. september - Brandenborgarar lögðu Rügen undir sig.
* 12. október - Dómarinn Edmund Berry Godfrey fannst myrtur á Primrose Hill í London. Litið var á það sem staðfestingu á Páfasamsærinu.
* 15. október - Stralsund gafst upp fyrir Brandenborgurum.
* 15. nóvember - Síðasta borgin í Sænsku Pommern, Greifswald, gafst upp fyrir Brandenborgurum.
* Bresku stjórnmálaflokkarnir Viggar og Torýar voru stofnaðir.

### Fædd
* 4. mars - Antonio Vivaldi, ítalskt tónskáld (d. 1741).
* 7. mars - Filippo Juvarra, ítalskur arkitekt (d. 1736).
* 28. mars - Thomas Aikenhead, skoskur maður sem var tekinn af lífi fyrir guðlast. (d. 1697)
* 3. maí - Amaro Pargo, spænskur skipstjóri (d. 1747)
* 26. júlí - Jósef 1. keisari (d. 1711).
* 13. desember - Yongzheng, keisari í Kína (d. 1735).

### Ódagsett
* Thomas Aikenhead, skoskur námsmaður (d. 1697).
* Ulrik Christian Gyldenløve, danskur flotaforingi (d. 1719).

### Dáin
* 14. maí - Anna Maria van Schurman, hollenskt skáld (f. 1607).
* 16. ágúst - Andrew Marvell, enskt skáld (f. 1621).
* 18. október - Jacob Jordaens, flæmskur listmálari (f. 1593).

## Tilvísanir
Slackware

**Slackware** er ein elsta GNU/Linux útgáfan sem enn er viðhaldið. Slackware var hannað af Patrick Volkerding árið 1993. Slackware er þekkt fyrir að vera stöðugt, hratt og hentugt fyrir eldri tölvur. Nýjasta útgáfan er *Slackware 15.0*.
Madríd

**Madríd** er höfuðborg Spánar og sjálfstjórnarhéraðs með sama nafni. Íbúar borgarinnar sjálfrar voru um 3,3 milljónir árið 2025, en með útborgum er íbúafjöldinn um 6,8 milljónir. Madríd er stærsta borg Spánar og önnur stærsta borg Evrópusambandsins, á eftir Berlín. Borgin liggur inni í miðju landi á víðáttumikilli sléttu við fljótið Manzanares. Hún er efnahagsleg, menningarleg og pólitísk höfuðborg landsins.

Elsti hluti Madrídar voru litlar víggirtar herbúðir frá tímum Córdoba-furstadæmisins á 9. öld. Kristnir menn lögðu bæinn undir sig árið 1083 eða 1085. Madríd varð að stórum bæ undir stjórn Kastilíu og eftir 1561 varð borgin að miðstöð spænsku konungshirðarinnar. Næstu aldirnar styrktist staða borgarinnar sem stjórnsýslumiðstöðvar.

Borgin hefur verið höfuðborg frá því á 16. öld og á síðari tímum hefur hún verið mikilvæg miðstöð verslunar og iðnaðar. Í hjarta Madrídar er torgið Puerta del Sol og út frá því liggja allar aðalgötur borgarinnar. Nýrri borgarhverfi eru í austurhlutanum. 

## Söfn
*Prado-safnið, eitt af betri söfnum með evrópskri list frá 12.-19 öld.
*Reina Sofía-safnið, nýlistasafn.
*Thyssen-Bornemisza-safnið, ýmis list.

## Íþróttir
Í knattspyrnu eru stórliðin Real Madrid og Atlético Madrid. Minna liðið er Rayo Vallecano.

Körfuknattleikslið Real Madrid hefur náð góðum árangri í Evrópukeppnum.

## Tilvísanir

## Tenglar

*
Höskuldur Þráinsson

**Höskuldur Þráinsson** Hvítanessgoði var sonur Þráins Sigfússonar og Þorgerðar Glúmsdóttur á Grjótá í Fljótshlíð. Telja má hann fæddan nálægt 980 til 985 og dáinn um vorið 1010. Hann var bóndi og goði í Ossabæ í Austur-Landeyjum, kona hans var Hildigunnur Starkaðardóttir frá Svínafelli, bróðurdóttir Flosa Þórðarsonar, goða á Svínafelli. Höskuldur hét eftir langafa sínum, Höskuldi Dala-Kollssyni á Höskuldsstöðum í Laxárdal, sem dó skömmu áður en hann fæddist, og réð Hallgerður langbrók, amma hans, nafninu.

Þegar Höskuldur var barn að aldri drap Skarphéðinn Njálsson Þráin föður hans, við Markarfljót, eftir að hafa stokkið frægasta langstökk Íslandssögunnar yfir ál Markarfljóts á milli höfuðísa. Eftir það var hann í fóstri um hríð hjá föðurbróður sínum, Katli Sigfússyni í Mörk undir Eyjafjöllum og konu hans, Þorgerði Njálsdóttur frá Bergþórshvoli. Hét þá Ketill því að hann skyldi annast hann eins og sinn eigin son og hefna hans ef hann yrði veginn. Er hann var líklega um 10-12 ára aldur bauð Njáll honum til fósturs með sér á Bergþórshvoli og óx hann þar upp við mikið ástríki Njáls og sona hans.

Njáll kenndi honum lög og gerði hann að goða til þess að útvega honum göfugt gjaforð. Mikill samgangur var á milli Höskuldar og Njálssona eftir að Höskuldur fór að búa í Ossabæ og fór vel á með þeim uns rógtungan Mörður Valgarðsson sáði ósætti á milli þeirra, sem varð til þess að Njálssynir, Kári og Mörður sjálfur fóru að Höskuldi og drápu hann er hann vann að sáningu um vorið. Hildigunnur, ekkja Höskuldar, tók skikkjuna sem hann var í og geymdi, þar til Flosi kom að austan. Þá lét hún búa honum öndvegi og steypti síðan yfir hann blóðugri skikkjunni. Þar með var blóð Höskuldar komið yfir hann og hann gat ekki skorast undan því að hefna drápsins. Leiddi þetta til Njálsbrennu. Ketill í Mörk, tengdasonur Njáls, var einn brennumanna vegna heitsins sem hann hafði unnið, að hefna Höskuldar ef hann yrði veginn.
Álftanes

**Álftanes** er nes á Suðvesturlandi. Nesið liggur til norðvesturs á milli Hafnarfjarðar að sunnan og Skerjafjarðar að norðan. Nesið er láglent og á því allnokkurt hraun, Gálgahraun. Á nesinu er vaxandi byggð. Þekktustu staðir á Álftanesi eru Bessastaðir og Garðar. Á Bessastöðum er aðsetur forseta Íslands. Garðar eru kirkjustaður og fyrrum prestssetur. Í Gálgahrauni mun hafa verið aftökustaður sakamanna fyrrum. Yst á Álftanesi er Skansinn, en þar var byggt vígi til varnar konungsgarðinum á Bessastöðum ef sjóræningjar skyldu leggja þangað leið sína.

Nesið skiptist áður á milli tveggja sveitarfélaga, utanvert var sveitarfélagið Álftanes (áður Bessastaðahreppur) en innri hlutinn tilheyrði Garðabæ. Samhliða þjóðaratkvæðagreiðsla um tillögur stjórnlagaráðs þann 20. október 2012, fór fram íbúakosning í Garðabæ og sveitarfélaginu Álftanesi og var sameining þeirra í eitt sveitarfélag samþykkt. Hið nýja sveitarfélag heitir Garðabær en um það hafði verið samið fyrir kosningarnar.

## Myndir
### Hliðsnes

Image:AH090427d-9111 Lending.jpg|Lending við Hlið
Image:

### Sérstakir staðir

Image:AH090427a-9102 Varðturn.jpg|Varðturninn við Jörfa
Image:AH090427b-9105 Leiðarmerki.jpg|Leiðarmerki á Eyrinni
Image:AH090427c-9107 Alfhóll.jpg|Álfhóll 


## Tengt efni
* Grásteinn
* Bessastaðir
* Sveitarfélagið Álftanes

## Tilvísanir

## Tenglar
* ''Sígur Álftanes?''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1949
Logi Bergmann Eiðsson

**Logi Bergmann Eiðsson** (fæddur 2. desember 1966) er íslenskur fjölmiðlamaður og stjórnmálafræðingur.

Logi er fæddur í Reykjavík og eru foreldrar hans Valborg Sveinsdóttir húsmóðir og Eiður Bergmann Helgason fyrrverandi framkvæmdastjóri Þjóðviljans. Logi gekk í hjónaband með Svanhildi Hólm Valsdóttur, þáverandi sjónvarpskonu þann 16. júní 2005. Logi og Svanhildur eiga tvær dætur saman og Logi á einnig fjórar dætur með fyrrverandi konu sinni Ólöfu Dagnýju Óskarsdóttur.

## Menntun og störf
Logi Bergmann lauk stúdentsprófi frá Fjölbrautaskólanum við Ármúla árið 1987 og námi í hagnýtri fjölmiðlun frá Háskóla Íslands árið 1994. Hann hóf nám í stjórnmálafræði við HÍ árið 1993 en gerði langt hlé á námi og útskrifaðist tuttugu og fimm árum síðar með BA-gráðu í stjórnmálafræði frá HÍ árið 2018.

Fjölmiðlaferill Loga hófst er hann var blaðamaður á Þjóðviljanum frá 1986-1988. Hann starfaði sem blaðamaður á Morgunblaðinu frá 1988-1991. Logi Bergmann hóf störf sem íþróttafréttamaður á Ríkissjónvarpinu árið 1991 en fór síðan yfir í almennar fréttir. Hann var fréttamaður þar til ársins 2005 og var einnig varafréttastjóri Ríkissjónvarpsins frá 2001-2005. Hann færði sig yfir til Stöðvar 2 árið 2005 og starfaði þar sem fréttamaður og þáttagerðarmaður til ársins 2017. Nokkrum dögum eftir að hann sagði upp störfum á Stöð 2, var tilkynnt að hann hefði verið ráðinn til starfa hjá fjölmiðlasamsteypu Árvakurs og Símans. Fyrirtækið 365 miðlar, sem þá rak Stöð 2 taldi að með því að ganga til liðs við annað fjölmiðlafyrirtæki hefði Logi brotið gegn ráðningarsamningi sínum og krafðist 365 miðlar lögbanns á störf hans hjá Árvakri og Símanum. Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu varð við þeirri beiðni og því hóf Logi ekki störf hjá Árvakri fyrr en töluvert síðar en til stóð.

Hann gegndi stöðu spyrils í Gettu betur, spurningakeppni framhaldsskólanna, á árunum 1999 - 2005.

Logi hefur sungið lagið *[[Run to the Hills]]* með hljómsveitinni Iron Maiden á tónleikum á Spáni fyrir framan 15.000 áhorfendur. 

## Tilvísanir
Framsókn

**Framsókn** getur átt við
* Tímaritið Framsókn sem kom út 1895 til 1901
* Framsóknarflokkinn á Íslandi
* Framsóknarflokkinn í Færeyjum
* Verkakvennafélagið Framsókn
1638

Árið **1638** (**MDCXXXVIII** í rómverskum tölum) var 38. ár 17. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland
* Hallgrímur Pétursson og Guðríður Símonardóttir voru sektuð um einn ríkisdal fyrir frillulífi á Suðurnesjum.
* Eldgos varð í Grímsvötnum.

### Fædd
* 4. maí - Þorsteinn Geirsson, skólameistari í Hólaskóla og prestur í Laufási við Eyjafjörð. (d. 1689).

### Ódagsett
* Eiríkur í Vogsósum, galdramaður (d. 1716).

### Dáin
* 2. júlí - Gísli Oddsson, biskup í Skálholti (f. 1593).
* 8. júlí - Halldór Ólafsson, lögmaður, sýslumaður og klausturhaldari. (f. 1580)
### Opinberar [[aftaka|aftökur]]
* Ónafngreind kona og ónafngreindur karl tekin af lífi á Seltjarnarnesi, fyrir blóðskömm.

## Erlendis

* 28. febrúar - Skoskir sáttmálamenn undirrituðu sáttmála sem hafnaði því að vald konungs kæmi frá guði í beinni andstöðu við þá fyrirætlun Karls 1. að flytja ensku biskupakirkjuna inn til Skotlands. 
* 5. mars - Þrjátíu ára stríðið: Frakkland og Svíþjóð gerðu með sér Hamborgarsamninginn sem kvað á um greiðslu til Svía fyrir hernaðaraðgerðir gegn Habsborgurum.
* 29. mars - Fyrstu sænsku landnemarnir komu til Nýju Svíþjóðar þar sem nú er Delaware.
* 14. apríl - Hollendingar stofnuðu nýlendu á Máritíus.
* 15. apríl - Síðustu leifar Shimabarauppreisnarinnar í Japan voru sigraðar af her sjógunsins. Portúgalskir verslunarmenn voru reknir úr landi og Japan hélt í einangrun í tvær aldir.
* 28. júlí - Þrjátíu ára stríðið: Svíar héldu inn í Pommern.
* 15. ágúst - Portúgalskur leiðangur lauk ferð sinni upp Amasonfljót.
* 22. ágúst - Fransk-spænska stríðið  (1635–59): Sjóorrustan um Getaria. Frakkar sökktu 17 spænskum skipum og 2.000 spænskir sjóliðar fórust.
* 6. september - Finnska póstþjónustan hóf starfsemi.
* 24. nóvember - New Haven. fyrsta skipulagða borg Bandaríkjanna var stofnuð af Púrítönum.

### Ódagsettir atburðir
* Hollendingar hófu að setjast að á Seylon.

## Fædd
* 1. janúar - Sai annar Japanskeisari (d. 1685).
* 15. mars - Shunzhi, keisari Kingveldisins í Kína (d. 1661).
* 6. ágúst - Nicolas Malebranche, franskur heimspekingur (d. 1715).
* 5. september - Loðvík 14., Frakkakonungur (d. 1715).
* 10. september - María Teresa frá Spáni, Frakklandsdrottning (d. 1683).
* 25. nóvember - Katrín Braganza, Englandsdrottning (d. 1705).

### Ódagsett
* Christian Müller, danskur embættismaður sem var amtmaður á Íslandi (d. 1720)

## Dáin
* 21. janúar - Ignazio Donati, ítalskt tónskáld (f. 1570).
* 6. maí - Cornelius Jansen, franskur faðir Jansenismans (f. 1585).
* 25. júní - Juan Pérez de Montalbán, spænskur rithöfundur (f. 1602).
* 5. ágúst - Peter Minuit, vallónskur landstjóri í Nýja Hollandi í Norður-Ameríku.
* 11. nóvember - Cornelis Corneliszoon frá Haarlem, hollenskur listmálari (f. 1562).
* 7. desember - Bernardo Pasquini, ítalskt tónskáld (d. 1711)

## Tilvísanir
1640

Árið **1640** (**MDCXL** í rómverskum tölum) var 40. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland

### Fædd

### Ódagsett
* (líklega) Steinunn Finnsdóttir, íslenskt skáld.

### Dáin
* Jón Sigurðsson (prestur á Breiðabólstað), skólameistari í Skálholtsskóla og prestur á Breiðabólstað í Fljótshlíð. (f. 1588)

## Erlendis

* 6. janúar - Fransk-spænska stríðið (1635-1659): Umsátrinu við Salses lauk með sigri Spánar eftir 6 mánuði.
* 17. janúar - Hollendingar hröktu Portúgali frá Recife í Brasilíu eftir sjóbardaga.
* 9. febrúar - Íbrahím 1. tók við embætti Tyrkjasoldáns við lát bróður síns, Múraðs 4..
* 7. júní - Sláttumannaófriðurinn hófst í Katalóníu.
* 13. júní - Komagatake-eldfjallið gaus í Japan. Uppskerubrrestur af völdum öskufalls varð tugþúsundum að bana.
* 15. júlí - Fyrsti háskóli Finnlands (Kungliga Akademien i Åbo) var stofnaður í Turku.
* 20. september - Fransk-spænska stríðið: Umsátrinu um Tórínó lauk með sigri Frakka.
* 3. nóvember - Karl 1. Englandskonungur boðaði Langa þingið til að semja um friðarskilmála við Skota í Biskupastríðinu.
* 1. desember - Íberíusambandið leystist upp og Portúgal endurheimti sjálfstæði sitt frá Spáni þegar Jóhann 4. var hylltur sem konungur Portúgals. Spánn viðurkenndi ekki portúgölsku konungsfjölskylduna fyrr en árið 1668.

### Ódagsettir atburðir
* Lokið var að byggja dönsku kauphöllina Børsen.
* Fyrsta kaffihús í Evrópu opnaði í Feneyjum.
* Fyrsta bókin var prentuð í Norður-Ameríku, sálmabók.

### Fædd
* 1. apríl - Georg Mohr, danskur stærðfræðingur (d. 1697).
* 9. júní - Leópold 1. keisari hins Heilaga rómverska ríkis (d. 1705).
* 10. júlí - Aphra Behn, enskt leikskáld (d. 1689).
* 6. desember - Claude Fleury, franskur sagnaritari (d. 1723).
* 13. desember - Robert Plot, enskur náttúrufræðingur (d. 1696).

### Ódagsett
* Jóhannes 1. Eþíópíukeisari (d. 1682)

### Dáin
* 9. febrúar - Múrað 4. Tyrkjasoldán (f. 1612).
* 10. apríl - Agostino Agazzari, ítalskt tónskáld (f. 1578).
* 30. maí - Peter Paul Rubens, flæmskur listmálari (f. 1577).
1698

Árið **1698** (**MDCXCVIII** í rómverskum tölum) var 98. ár 17. aldar. Það hófst á miðvikudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu eða laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland
* Jón Vídalín varð biskup í Skálholti.
* Hólmfastur Guðmundsson frá Brunnastöðum á Vatnsleysuströnd var dæmdur til húðstrýkingar fyrir að hafa selt fisk til kaupmannsins í Keflavík.
* Drukknir Norðlendingar gerðu aðsúg að kaupmanninum á Akureyri.

### Fædd

### Dáin
* júlí - Þorleifur Kortsson, lögmaður norðan og vestan.
* Guðrúnu Oddsdóttur, vinnukonu, drekkt í Kópavogi vegna dulsmáls.

## Erlendis

* 4. janúar - Whitehall-höll í Englandi eyðilagðist í eldi.
* 23. janúar - Georg Lúðvík af Hanóverætt varð kjörfursti af Hanóver.
* 30. janúar - William Kidd, sjóræningi, tók yfir indverskt skip. Hann var gerður útlægur af Bretlandi.
* 18. júní - Patrick Gordon og Alexej Sjein börðu streltsíuppreisnina niður.
* 25. júlí - Enski verkfræðingurinn Thomas Savery fékk einkaleyfi fyrir nýrri gufuknúinni vatnsdælu.
* 5. september - Pétur mikli, Rússakeisari, lagði skatt á skegg, sem tilraun til að nútímavæða Rússland.
* 8. september - Pólsk-litáíska samveldið sigraði Tatara í síðustu orrustu þess við Ottómanveldið.
* 12. desember - Arabar frá Óman lögðu Mombasa og Sansibar undir sig og hröktu Portúgali þaðan.

### Ódagsettir atburðir
* Búkarest varð höfuðborg Vallakíu.
* Isaac Newton reiknaði út hraða hljóðsins.

### Fædd
* 13. janúar - Metastasio, ítalskt skáld (d. 1782).
* Febrúar - Colin Maclaurin, skoskur stærðfræðingur (d. 1746).
* 19. júlí - Johann Jakob Bodmer, svissneskur rithöfundur og gagnrýnandi (d. 1783).
* 24. desember - William Warburton, enskur gagnrýnandi og biskup (d. 1779).

### Dáin
* 16. mars - Leonora Christina Ulfeldt, dóttir Kristjáns 4..
* 15. maí - Marie Champmeslé, frönsk leikkona (f. 1642).
* 11. júní - Balthasar Bekker, hollenskur heimspekingur (f. 1634).
* 18. júlí - Johann Heinrich Heidegger, svissneskur heimspekingur (f. 1633).
* 4. nóvember - Rasmus Bartholin, danskur náttúrufræðingur (f. 1625).

## Tilvísanir
1699

Árið **1699** (**MDCXCIX** í rómverskum tölum) var 99. ár 17. aldar. Það hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu eða sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland
*15. janúar - 7 fórust í snjóflóði á Reynivöllum í Kjós.
* 18. september - Haldið var brúðkaup í Skálholti er Jón Vídalín biskup gekk að eiga Sigríði Jónsdóttur frá Leirá. Í brúðkaupinu voru 23 prestar.

### Fædd
### Dáin

### Opinberar [[aftaka|aftökur]]
* Sveinn Halldórsson hengdur í Gálgagili, Vestur-Húnavatnssýslu, fyrir þjófnað.
* Þorleifur Jónsson hengdur í Gálgagili, Vestur-Húnavatnssýslu, fyrir þjófnað.
* Steingrímur Helgason, sagður „gamall stórþjófur“, hengdur í Gálgagili, Vestur-Húnavatnssýslu, fyrir þjófnað.
* Jón Sigmundsson hengdur fyrir þjófnað á Alþingi.
* Sigurður Jónsson hengdur í Gálgagili, Vestur-Húnavatnssýslu, fyrir þjófnað.
* Halldór Dagsson hengdur í Gálgagili, Vestur-Húnavatnssýslu, fyrir þjófnað.

## Erlendis

* 26. janúar - Pólsk-litháíska samveldið, Feneyjar og Austurríki gerðu Karlowitz-sáttmálann við Tyrkjaveldi þar sem Tyrkir létu eftir stóran hluta af löndum sínum í Austur-Evrópu og á Balkanskaga.
* 4. febrúar - 350 streltsíverðir voru teknir af lífi í Moskvu.
* 10. maí - Fiskmarkaðurinn í Billingsgate var formlega stofnaður með lögum frá breska þinginu.
* 6. júlí - Sjóræningjaforinginn William Kidd var handtekinn í Boston.
* 21. júlí - Sálmabók Kingos var samþykkt af Danakonungi.
* 26. júlí - William Dampier kannaði flóru og fánu Nýja-Hollands (Ástralíu). 
* 25. ágúst - Friðrik 4. varð konungur Danmerkur eftir andlát Kristjáns 5., föður síns.
* 23. september - Almyrkvi sólar sást í Evrópi, Miðausturlöndum og Norður-Indlandi.
* 22. nóvember - Danmörk, Pólsk-litháíska samveldið, Saxland og Rússland gerðu með sér Preboasjenskí-sáttmálann þar sem þau kölluðu eftir skiptingu Svíaveldis. Árið eftir (í febrúar) hófst Norðurlandaófriðurinn mikli.
* 20. desember - Pétur mikli fyrirskipaði að nýja árið skyldi hefjast 1. janúar í stað 1. september eins og áður hafði verið.

### Fædd
* 2. janúar - Ósman 3. Tyrkjasoldán (d. 1757).
* 31. janúar - Mathias Haydn, austurrískur vagnsmiður (d. 1763).
* 10. desember - Kristján 6. Danakonungur (d. 1746).

### Dáin
* 12. mars - Peder Schumacher Griffenfeld, danskur stjórnmálamaður (f. 1635).
* 21. apríl - Jean Racine, franskt leikskáld (f. 1639).
* 25. ágúst - Kristján 5. Danakonungur (f. 1646).
* 29. nóvember - Patrick Gordon, skoskur herforingi í her Rússakeisara (f. 1635).

## Tilvísanir
Trabant (bíltegund)

**Trabant** var lína af smábílum sem voru framleiddir frá 1957 til 1991 af fyrrum austurþýska bílaframleiðandanum VEB Sachsenring Automobilwerke Zwickau.

Fyrsta útgáfan af Trabant, Trabant P 50, kom út 1957.

Undir vélarhlífinni var tveggja sílendra tvígengisvél. Vélin var loftkæld og smurolían var sett út í bensínið. Undir lok framleiðslunnar á fyrri hluta 10. áratugarins skilaði hún 25 hestöflum (19 kW) og hafði 594,5 cc rúmtak en það skilaði 112 km hámarkshraða en hann komst upp í 100 km hraða á 21 sekúndu.

Trabant var fluttur inn af Ingvari Helgasyni frá Austur-Þýskalandi.
1646

Árið **1646** (**MDCXLVI** í rómverskum tölum) var 46. ár 17. aldar sem hófst á mánudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en fimmtudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland
### Ódagsettir atburðir
* Galdramál: Brynjólfur Sveinsson biskup kærði Svein skotta fyrir galdur. Hann var dæmdur til húðláts og til missis annars eyrans.

### Fædd
### Ódagsett
* Ragnheiður Jónsdóttir, biskupsfrú á Hólum (d. 1715).

### Dáin

## Erlendis

* 16. febrúar - Orrustan við Torrington var síðasta stórorrusta ensku borgarastyrjaldarinnar.
* 15. mars - Spánverjar og Hollendingar hófu átök við hafsvæði Filippseyja.
* apríl - Carl Gustaf Wrangel varð yfirhershöfðingi sænsku herjanna í Þýskalandi.
* 27. apríl - Karl 1. Englandskonungur flúði frá Oxford.
* 5. maí - Karl 1. Englandskonungur gafst upp í Skotlandi.
* 30. maí - Áttatíu ára stríðið: Spánn og Holland gerðu með sér tímabundið vopnahlé.
* 25. júní - New Model Army lagði Oxford undir sig.

### Ódagsettir atburðir
* Westminstertrúarjátningin var skrifuð af kirkjuþinginu í Westminster.

### Fædd
* 4. apríl - Antoine Galland, franskur fornleifafræðingur (d. 1715).
* 15. apríl - Kristján 5. Danakonungur (d. 1699).
* 16. apríl - Jules Hardouin Mansart, franskur arkitekt (d. 1708).
* 26. apríl - Pétur 2. konungur Portúgals (d. 1706).
* 1. júlí - Gottfried Wilhelm von Leibniz, þýskur heimspekingur og stærðfræðingur (d. 1716).

### Dáin
* 12. október - François de Bassompierre, franskur hirðmaður (f. 1579).
* 28. október - William Dobson, enskur listmálari (f. 1610).
* 23. desember - François Maynard, franskt skáld (f. 1582).
Richard Stallman

**Richard Matthew Stallman** (fæddur 16. mars 1953), einnig þekktur undir upphafsstöfum sínum, **rms**, er  bandarískur frjáls-hugbúnaðarhreyfingaraðgerðasinni og forritari. 
Hann berst fyrir því að hugbúnaði sé dreift á þann hátt að notendur hans hafi frelsi til að nota, skoða, dreifa og breyta hugbúnaðinum. Hugbúnaður sem tryggir þetta frelsi er kallaður frjáls hugbúnaður. Hann hleypti af stokkunum GNU verkefninu, stofnaði Free Software Foundation (FSF), þ.e. samtök um frjálsan hugbúnað í október 1985, þróaði GNU C þýðandinn og GNU Emacs og skrifaði allar útgáfur af GNU General Public License.

Hann kom til Íslands í janúar 2005 og hélt fyrirlestur í sal Kennaraháskóla Íslands dagana 10. og 11. janúar á vegum RGLUG (Reykjavík GNU/Linux user group). Hann kom einnig til Íslands í nóvember 2012 og hélt erindi um höfundarrétt í Háskóla Reykjavíkur.

Hann hleypti af stokkunum GNU verkefninu í september 1983 til að skrifa Unix-legt stýrikerfi sem eingöngu samanstóð af frjálsum hugbúnaði. Með því hleypti hann einnig af stokkunum frjálsu hugbúnaðarhreyfingunni. Hann hefur verið aðalarkitekt og skipuleggjandi GNU verkefnisins og þróað fjölda af víðtækum GNU hugbúnaði, þar á meðal GNU C þýðandann (GCC) útgáfu 1.0 (sem síðar var stækkað og endurnefnt GNU Compiler Collection), GNU Debugger, og GNU Emacs textaritlinum.

Hann er upphafsmaður copyleft hugmyndariannar, sem notar meginreglur höfundarréttarlaga til að varðveita réttinn til að nota, breyta og dreifa frjálsum hugbúnaði. Hann er aðalhöfundur frjálsra hugbúnaðarleyfa sem lýsa þessum hugtökum, þar á meðal GNU General Public License (GPL), sem er mest notaða frjálsa hugbúnaðarleyfið.

Árið 1989 var hann meðstofnandi samtakanna League for Programming Freedom. Frá miðjum tíunda áratugnum hefur hann eytt mestum tíma sínum í að berjast fyrir frjálsum hugbúnaði, sem og að berjast gegn hugbúnaðareinkaleyfum (e. software patents), ''DRM''/stafrænni réttindastjórnun (e. digital rights management, sem hann kallar e. digital *restrictions* management sem gæti þýðst stafræn *takmarkana*stjórnun, en kallar algengara hugtakið villandi) og öðrum lagalegum og tæknilegum kerfum sem hann telur að taki í burtu frelsi notenda; þetta felur í sér hugbúnaðarleyfissamninga (e. software license agreements), trúnaðarsamninga (e. non-disclosure agreements), virkjunarlykla (e. activation keys), hugbúnaðarlykla (e. dongles), afritunartakmarkanir (e. copy restriction, þekkt hjá öðrum sem copy protection; og þá afritun sem e. piracy sem hann er ekki á móti), einkaleyfissnið (e. proprietary formats) og keyrsluskrár án frumkóða (e. binary executables without source code).
Holger Rosenkrantz

**Holger Rosenkrantz**, *Holgeir Rósinkrans* (d. í febrúar 1658) var danskur sjóliðsforingi sem var hirðstjóri á Íslandi 1620 til 1633. 

Rosenkrantz var frá Ørup á Skáni. Hann gekk ungur í danska sjóherinn og varð kapteinn árið 1610. Árið 1616 stýrði hann flaggskipinu í leiðangri Jørgen Daa gegn sjóræningjum á Eystrasalti. Hann var gerður hirðstjóri á Íslandi 1620. Hann var áfram í sjóhernum og stýrði meðal annars skipinu Justitia í orrustunni við Hamborgara 1630, sem háð var á Saxelfi. en var þó oft á Íslandi. Hann var á Bessastöðum þegar Tyrkjaránið var framið árið 1627 og hlaut nokkurt ámæli fyrir aðgerðarleysi þegar annað skip ræningjanna strandaði á skeri og fannst ýmsum að hann hefði þá átt að neyta færis og ráðast að þeim á meðan þeir fluttu varning og fanga yfir í hitt skipið. Rosenkrantz var þó ekki með öllu aðgerðarlaus og lét gera virki á Bessastöðum til að verjast ræningjunum og safnaði liði. „En hófuðsmaður með sínum þénurum og mörgum Islenzkum í stórum látúnssöðlum á landi riðu til umsjónar og aðgætni með löngum stöngum, svo sem hertygjað fólki væri að sjá, þá sólin á söðulbryggjurnar skein,“ segir Jón Ólafsson Indíafari í ævisögu sinni en hann var þá í þjónustu höfuðsmanns

Árið 1633 lét hann af hirðstjórn á Íslandi en fékk Gotland í staðinn og hætti þá í sjóhernum. 1645 misstu Danir Gotland í friðarsamningum við Svía og fékk hann þá Stafangurslén í Noregi og hélt því til 1648. Þá flutti hann til Frøllinge á Hallandi, sem hann hafði fengið með konu sinni, Vibeke Thott, og átti þar heima síðustu tíu árin. Hann var einn af fulltrúum skánska aðalsins á stéttaþingi í Kaupmannahöfn 1650.

## Heimildir
*   *Dansk biografisk Lexikon.*
Pros Mund

**Pros Mund**, *Pros Mundt* (um 1589 – 13. október 1644) var danskur aðalsmaður, sonur Niels Sørensen Mund, sem líklega var frá Mecklenburg, og Inger Prosdatter frá Eiðangri á Þelamörk í Noregi. Kona hans hét Edel Urne og eignuðust þau soninn Johan Mund.

Pros Mund tók þátt í sjóorrustunni við Hamborg 1630 til að reka Hansasambandið frá Lukkuborg. Hann var hirðstjóri á Íslandi 1633-1644. Hann varð varaaðmíráll í Torstensonófriðnum árið 1644 og barðist við Lister Dyb og Kolberger Heide þar sem Danir unnu frægan sigur. Hann fór með sautján skip gegn sameinuðum flota Svía og Hollendinga við Láland 13. október 1644 og missti þar fjórtán skip og týndi lífinu.
Enevold Kruse

**Enevold Kruse** (d. 1626) var danskur aðalsmaður og hirðstjóri á Íslandi frá 1601 til 1606.

Hann var yfirliðþjálfi hjá Kristjáni IV og féll í orrustunni við Lutter am Barenberg 27. ágúst árið 1626.
Frederik Friis

**Frederik Friis**, *Friðrik Friis* (1591-1619) varð höfuðsmaður á Íslandi árið 1619, eftir að Herluf Daa hafði verið sviptur því embætti vegna afglapa. Hann varð sjúkur á leið til landsins og lést þremur dögum eftir komuna.

Frederik Friis var skráður nemandi í lögfræði við háskólann í Padúa árið 1612. Hann var annar umboðsdómara (hinn var Jørgen Vind) sem konungur hafði sent hingað til að rannsaka embættisfærslu Herlufs Daa árið áður.
1621

Árið **1621** (**MDCXXI** í rómverskum tölum) var 21. ár 17. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.

## Ísland

### Fædd
### Ódagsett
* Gísli Magnússon (Vísi-Gísli), sýslumaður í Rangárvallasýslu (d. 1696).
* Páll Björnsson, prestur í Selárdal á Vestfjörðum (d. 1706).
* Gísli Einarsson, skólameistari í Skálholti (d. 1688).
* Bjarni Gissurarson, prestur og skáld í Skriðdal (d. 1712).

### Dáin
* 10. nóvember - Páll Guðbrandsson, sýslumaður (f. 1573)
 
## Erlendis

* 9. febrúar - Alessandro Ludovisi varð Gregoríus 15. páfi.
* 16. mars - Indíáninn Samoset kom í tjaldbúðirnar í Plymouth-nýlendunni og heilsaði fólkinu á ensku, því til mikillar furðu.
* 1. apríl - Íbúar Plymouth-nýlendunnar gerðu sinn fyrsta samning við indíána.
* 5. apríl - Skipið *[[Mayflower]]* sneri aftur til Englands frá Plymouth-nýlendunni.
* 9. apríl - Áttatíu ára stríðið: Vopnahlé var lokið og Spán og Holland héldu áfram átökum.
* 24. maí - Mótmælendasambandið í Þýskalandi var formlega leyst upp.
* 3. júní - Hollenska Vestur-Indíafélagið var stofnað.
* 21. júní - Þrjátíu ára stríðið: 27 tékkneskir aðalsmenn voru teknir af lífi á torgi í Prag vegna þátttöku sinnar í orrustunni við Hvítafjall.
* 8. ágúst - Frakkland: Íbúar La Rochelle gengu til lið við Húgenotta í uppreisn þeirra.
* 13. ágúst - Svíar settust um Ríga.
* 16. september - Svíar unnu borgina Ríga frá Pólverjum.
* 9. október:
** Fyrsta þakkargjörðarmáltíðin var haldin í Plymouth-nýlendunni.
**Pólsk-litáíska samveldið og Ottómanveldið gerðu friðarsamninga.
* 16. nóvember - Páfi gaf út tilskipun um að 1. janúar skyldi vera fyrsti dagur ársins en fram að því hafði það verið 25. mars.

### Ódagsettir atburðir
* Borgin Gautaborg var stofnuð (aftur) af Gústaf Adolf Svíakonungi.

## Fædd
* 27. janúar - Thomas Willis, enskur læknir (d. 1675).
* 6. júlí - Jean de La Fontaine, franskur rithöfundur (d. 1695).
* 8. júlí - Leonora Christina Ulfeldt, dóttir Kristjáns 4. (d. 1698).

## Dáin
* 28. janúar - Páll 5. páfi (f. 1550).
* 28. febrúar - Cosimo 2. stórhertogi í Toskana (f. 1590).
* 31. mars - Filippus 3. Spánarkonungur (f. 1578).
* 15. ágúst - John Barclay, skoskur rithöfundur (f. 1581).
* 24. september - Jan Karol Chodkiewicz, pólskur herforingi (f. um 1560).
* 16. október - Jan Pieterszoon Sweelinck, hollenskt tónskáld (f. 1562).
Ármann Jakobsson

**Ármann Jakobsson** (f. 18. júlí 1970) er prófessor í íslensku og rithöfundur. 

Hann útskrifaðist frá Menntaskólanum við Sund árið 1990, lauk svo BA-prófi frá Háskóla Íslands 1993 og MA-prófi 1996. Lauk svo doktorsprófi frá HÍ 2003. Frá því í júlí 2011 hefur hann gegnt stöðu prófessors við íslensku-og menningardeild Háskóla Íslands. Systir hans er Katrín Jakobsdóttir fyrrverandi forsætisráðherra.

Á menntaskólaárum sínum komst hann ásamt tvíburabróður sínum Sverri þrisvar í úrslit í Gettu betur og sigraði í þeirri keppni 1990. Árið 1989 var hann í ræðuliði skólans sem sigraði í Morfís-ræðukeppninni. Árið 2001 var Ármann dómari í Gettu betur.

Ármann hefur sent frá sér nokkrar bækur m.a, skáldsögur, barnabækur og fræðibækur.

Ármann hefur sérhæft sig í miðaldabókmenntum og ásamt fræðiskrifum og fræðistörfum var hann kennari við Menntaskólann í Reykjavík 2002-2008. Um vorið 2011 kom út í ritröðinni Íslenzk fornrit hjá Hinu íslenska fornritafélagi konungasagnaritið Morkinskinna í tveimur bindum en Ármann sá um útgáfuna ásamt Þórði Inga Guðjónssyni.

## Skáldsögur

* 2008 - *Fréttir frá mínu landi. Óspakmæli og örsögur* 
* 2008 - *Vonarstræti*
* 2011 - *Glæsir*
* 2017 - *Brotamynd*
* 2018 - *Útlagamorðin*
* 2019 - *Urðarköttur*
* 2020 - *Tíbrá*
* 2021 - Bróðirinn
* 2022 - Risinn
* 2023 - Ófreskjan
* 2024 - Gyðjan

## Barnabækur

* 2014 - *Síðasti galdrameistarinn*
* 2019 - *Bölvun múmíunnar*

## Fræðibækur

* 1997 - *Í leit að konungi: Konungsmynd íslenskra konungasagna* 
* 2002 - *Staður í nýjum heimi: Konungasagan Morkinskinna* 
* 2003 - *Tolkien og hringurinn*
* 2009 - *Illa fenginn mjöður: Lesið í miðaldatexta* 
* 2009 - *Bókmenntir í nýju landi: Íslensk bókmenntasaga frá landnámi til siðaskipta*

* 2013 - *Icelandic Literature of Vikings: An Introduction* 
* 2014 - *Íslendingaþættir: Saga hugmyndar*
* 2017 - *The Troll Inside you: Paranormal Activity in the Medieval North.*
* 2026 - *Minor Characters in Icelandic Sagas: A Narratological Study*
Hornvík

**Hornvík** er íslensk vík á Hornströndum sem liggur á milli Hælavíkurbjargs og Hornbjargs. Áður voru þar 3 bæir, Horn (í eyði 1946), Höfn (í eyði 1944)  og Rekavík bak Höfn (í eyði 1944). 

## Síðustu ábúendur í Hornvík
* Á Horni voru nokkur íbúðarhús. Í svonefndu Stígshúsi bjuggu síðast þau Stígur Haraldsson og Jóna Eileifína Jóhannesdóttir ásamt börnum. Þau fluttu þaðan 1946 í kjölfar veikinda Stígs. Árið 1951 fluttu hjónin Jón Þorkell Sigmundsson og Hulda Margrét Eggertsdóttir í svonefnt Frímannshús á Horni, sem þau hefðu keypt af dóttur Frímanns, bróður Stígs. Bjuggu þau þar fram á vorið 1952.
* Í Höfn  bjó síðast Sumarliði Betúelsson en á undan honum faðir hans Betúel Betúelsson. Sumarliði flutti frá Höfn 1944.
* Í Rekavík bak Höfn bjó síðast Sigurður Hjálmarsson, hann flutti þaðan 1944.

## Landlýsing
Austan víkurinnar rís Hornbjarg en að vestan Hælavíkurbjarg en þessi tvö björg eru ásamt Látrabjargi stærstu fuglabjörg á Íslandi. Milli Hælavikurbjargs og Rekavíkur er Hvannadalur og Rekavíkurfjall. Upp af Rekavík er Atlaskarð en um það liggur gönguleið yfir í Hælavík og Hlöðuvík. Milli Rekavíkur og Hafnar er fjallið Darri með Einbúa. Út í Rekavík gengur Tröllkambur. 

Í sunnaverðri víkinni eru Hafnarskarð, en þar liggur gönguleið í Veiðileysufjörð, Tindaskörð, Ranglaskarð, um það er farið í Lónafjörð, og Breiðaskarð við Snók. Að austanverðu eru Kýrskarð, um það er farið í Látravík, Hestskarð og Almenningaskarð, en þar einnig gönguleið í Látravík. 

Norður af Almenningaskarði Innstidalur og upp af honum eru Harviðrisgjá, Eilífstindur og Kálfatindur. Vestan við Kálfatinda er Miðdalur og upp frá honum eru Jörundur, Svaðaskarð og Miðfell. Vestan við Miðfell er Ystidalur og frá honum gengur Horn. 

Í víkina falla margar ár og lækir en þessar eru helstar talið frá Höfn: Víðirsá, Torfdalsá, Selá, Gljúfurá, Kýrá og Drífandi eða Bunulækur. Árnar sameinast í eitt vatnsfall á láglendinu og heitir það Hafnarós.

Við Höfn í Hornvík er nú þjónustuhús landvarðar á Hornströndum.

## Tenglar
* Hornvík á NAT 
* Hornstrandir
* Ferð í Hornvík Skutull, 7. Tölublað (24.12.1964), Blaðsíða 10

## Tilvísanir