Félag járniðnaðarmanna á Ísafirði

**Félag járniðnaðarmanna á Ísafirði** var stofnað árið 1944. Félagið er stéttarfélag járniðnaðarmanna í Ísafjarðarbæ, Bolungarvík og Súðavík. Félagið á aðild að Samiðn, sambandi iðnfélaga, og Alþýðusambandi Íslands.

Stjórn félagsins skipa (2023): Formaður Ragnar Högni Guðmundsson, gjaldkeri Ragnar Ingi Kristjánsson, ritari Stefán Línberg Halldórsson, meðstjórnendur Halldór Magnússon og Steinn Daníel Þrastarsson. Varamenn Ísak Valdimarsson og Heiðar Marinósson.

### Stofnun félagsins
Á gamlársdag árið 1944 komu tíu iðnaðarmenn saman á Ísafirði og stofnuðu Félag járniðnaðarmanna á Ísafirði. Í lögum félagins stóð: „Tilgangur félagsins er að sameina alla starfandi járniðnaðarmenn á Ísafirði og nágrenni, til þess, með öflugu samstarfi, að beita sjer fyrir bættum vinnuskilyrðum, hækkun kaupgjalds, styttum vinnutíma og auknum rjettindum.“ Flestir stofnfélaga voru vélvirkjar sem störfuðu við vélsmiðjur í bænum, en þar voru líka tveir járnsmiðir og tveir pípulagningamenn. Helsta ástæðan fyrir stofnun félagins var sú að nokkru áður eignuðust stærstu útgerðarfélög bæjarins Vélsmiðjuna Þór, sem var stærsti atvinnurekandi í járniðnaði í bænum. Áður hafði vélsmiðjan verið í eigu iðnaðarmanna, sem nú urðu launamenn en ekki eigendur.

Fyrsta stjórn félagsins skipuðu: Benóný Baldvinsson vélvirki, formaður, Ingimundur Guðmundsson vélvirki, varaformaður, ritari Guðbrandur Kristinsson pípulagningamaður, vararitari Sigurleifur Jóhannsson járnsmiður og gjaldkeri Guðfinnur Sigmundsson vélvirki. Allir þessi menn settu svip sinn á atvinnulíf bæjarins um miðja síðustu öld og tengdust upphafi véla og vélsmiðja í landinu.

Strax eftir stofnun Félags járniðnaðarmanna á Ísafirði hófust viðræður við atvinnurekendur um kjarasamning. Samningar Félags járniðnaðarmanna í Reykjavík voru lagðir til grundvallar. Samningar tókust greiðlega við Vélsmiðjuna Þór hf., en Marzellíus Bernharðsson neitaði að undirrita samning við félagið á þeirri forsendu að hann ræki ekki fyrirtæki í járniðnaði. Það breyttist þó síðar.

### Starfsemi félagsins
Félag járniðnaðarmanna á Ísafirði stóð utan heildarsamtaka launafólks fyrsta áratuginn sem það starfaði. Það var loks á aðalfundi félagsins 1957 þegar Sigurður Th. Ingvarsson rennismiður var kosinn formaður að hann lagði til að umsókn félagsins um aðild að Alþýðusambandi Íslands yrði „endurnýjuð“ einsog það var orðað í fundargerð. Var það einróma samþykkt. Fimm árum síðar, árið 1962, gerðust járniðnaðarmenn aðilar að Alþýðusambandi Vestfjarða. Það ár varð Pétur Sigurðsson kosinn formaður félagsins og markaði það upphafið af löngum ferli hans í forystu verkalýðshreyfingarinnar á Vestfjörðum. 

Með nýjum og stærri fiskiskipum, sókn breskra togara á Íslandsmið og ekki síst smíði stálskipa í Skipasmíðastöð M. Bernharðssonar fjölgaði í stétt járniðnaðarmanna á Ísafirði og félagsmönnum fjölgaði. Árið 1969 foru fjórir nýir teknir inn í félagið og árið eftir fjölgaði félagsmönnum úr 19 í 23, samkvæmt skýrslu félagsins til ASÍ.

Með samningunum 1969 var komið á fót lífeyrissjóðum fyrir allt launafólk í landinu. Félag járniðnaðarmanna á Ísafirði ákvað að ganga til samstarfs við önnur verkalýðsfélög á svæðinu um stofnun Lífeyrissjóðs Vestfirðinga.

Á árunum 1980-1990 fjölgaði félagsmönnum úr 25 í 50. Með nýjum og öflugum framleiðslufyrirtækjum í málmiðnaði fjölgaði í stétt járniðnaðarmanna. Pólstækni, 3X-stál, síðar Skaginn-3X, voru öflug iðnfyrirtæki í bænum fyrir og eftir síðustu aldamót. En sviptingar hafa orðið í þessari grein. Starfsemi Pólstækni var lögð niður eftir að félagið rann inn í Marel og eftir að Skaginn-3X komst í eigu erlendra aðila, leið ekki á löngu þar til fyrirtækinu var lokað fyrir ári síðan. Ný járniðnaðarfyrirtæki voru stofnuð á grunni þeirra eldri til að sinna viðhaldi og nýsmíði fyrir fyrirtæki í sjávarútvegi. Þannig helst verkþekking og atvinna járniðnaðarmanna áfram á Ísafirði. 

## Heimildir
*Vindur í seglum III. Saga verkalýðshreyfingar á Vestfjörðum 3. bindi. Ísafjörður og Ísafjarðardjúp 1931-1970. Ísafirði 2015.

## Tilvísanir